Lyélé: Bible for 1 Chronicles, 1 Corinthians, 1 Kings, 1 Peter, 1 Samuel, 1 Thessalonians, 2 Chronicles, 2 Corinthians, 2 John, 2 Kings, 2 Peter, 2 Samuel, 2 Thessalonians, 3 John, Acts, Amos, Colossians, Daniel, Deuteronomy, Ecclesiastes, Ephesians, Esther, Exodus, Ezekiel, Galatians, Genesis, Hebrews, Hosea, Isaiah, Jeremiah, Job, Joel, Jonah, Joshua, Judges, Lamentations, Leviticus, Luke, Mark, Matthew, Nahum, Numbers, Obadiah, Philemon, Philippians, Psalms, Romans, Ruth, Song of Solomon, Titus, Zechariah, Zephaniah

Formatted for Translators

©2022 Wycliffe Associates
Released under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Bible Text: The English Unlocked Literal Bible (ULB)
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English Unlocked Literal Bible is based on the unfoldingWord® Literal Text, CC BY-SA 4.0. The original work of the unfoldingWord® Literal Text is available at https://unfoldingword.bible/ult/.
The ULB is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Notes: English ULB Translation Notes
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English ULB Translation Notes is based on the unfoldingWord translationNotes, under CC BY-SA 4.0. The original unfoldingWord work is available at https://unfoldingword.bible/utn.
The ULB Notes is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

To view a copy of the CC BY-SA 4.0 license visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Below is a human-readable summary of (and not a substitute for) the license.
You are free to:

Share — copy and redistribute the material in any medium or format.

Adapt — remix, transform, and build upon the material for any purpose, even commercially.

The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms.
Under the following conditions:

Attribution — You must attribute the work as follows: "Original work available at https://BibleInEveryLanguage.org." Attribution statements in derivative works should not in any way suggest that we endorse you or your use of this work.

ShareAlike — If you remix, transform, or build upon the material, you must distribute your contributions under the same license as the original.

No additional restrictions — You may not apply legal terms or technological measures that legally restrict others from doing anything the license permits.

Notices:
You do not have to comply with the license for elements of the material in the public domain or where your use is permitted by an applicable exception or limitation.
No warranties are given. The license may not give you all of the permissions necessary for your intended use. For example, other rights such as publicity, privacy, or moral rights may limit how you use the material.

Genesis

Chapter 1

¹Kùr ju yi ní Yi wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ. ²Cɛ y y’à tɛ̀nɛ́, kaka tɛ̀nɛ́ è yó yé : Wɔ́ cə-byṹ ò y’à ŋwɛ́nɛ́ gɔ́rɔ́ nã́-wɔ̌ w wə́, sə wɔ́ Yi éshirhə́ y è y’à ŋwɛ́nɛ́ nàná bɛ́ yó w è n’ê zhə̀lə̀.³Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ : bə̀ pwẽ̀ yál nɛ́ ! sə pwẽ̀ ré yàl nɛ́. ⁴Yi nyǐ rə pwírí pwẽ̀ ré càn ; Yi zɛ̃̀ rə pɔr pwẽ̀ ré ǹdə́ cə-byṹ w dwã wa. ⁵Yi zɛ̃̀ rə byẽ̀ pwẽ̀ ré bə̀ nə̀nyɔ́nɔ́, rə byẽ̀ cə-byṹ w bə̀ cəcɛ̃. Èta, rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ də̀dɛ̀nɛ́ èdù ǹdə́ nəkɔkɔ́lɛ́ èdù : rə̀myɛ́ yàl dɛ̃ nã́yéé ré.⁶Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ : bə̀ jàà yál nàná bɛ́ cəcəl wə, e bɔ̀n nàná bɛ́ dwã nɛ. ⁷Yi wɛ̀rhɛ́ jàà yá, rə m’e pɔr nàná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ è yó w mó ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ tɛ̃́ è kùr w mó dwã nɛ. Wɔ́ èta rə̀myɛ́ yàl nɛ́. ⁸Yi zɛ̃̀ rə byẽ̀ jàà y èmyɛ́ bə̀ dɛ̃̌-yi. Èta, rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ də̀dɛ̀nɛ́ èdù ǹdə́ nəkɔkɔ́lɛ́ èdù : Rə̀myɛ́ yàl dwã nə̀lyè nyǎn rɛ́.⁹Yi wɔ̀ : bə̀ nàná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌-yi rí kùr w mó bə̀ bə gùlí dwã jàà èdù sásá wẽ́, sə jàà nã́-kùlì yə̀ nɛ́. Sə kɔn yàl èta. ¹⁰Yi zɛ̃̀ rə byẽ̀ jàà y nã́-kùlì y bə̀ cɛ, rə byẽ̀ nàná bɛ́ gə́ gùlí dwã mə̀gã̌ mɔ́ bə̀ nə̀-fɔ̀lɔ̀. Yi nyǐ rə pwírí rə̀myɛ́ càn.¹¹Yi kə́ rə wɔ̀ : bə̀ cɛ y lyĩ vɔ-lyàr ; gɔ ò zhe ò dwí rə̀ n’ê lyĩ ; cèmé nə̀ n’ê ce byǎ, cǒ gakó ǹdə́ ò byǎ dwí bə̀ n’ê lyĩ cɛ yó. Sə kɔn yàl èta. ¹²Cɛ y lyĩ vɔ-lyàr, gɔ gakó n’ô lyĩ ò dwí rí cìcì, cèmé né nə̀ n’ê ce byǎ mɔ́ òdù gakó n’ô ce ò dwí rí cìcì byǎ. Yi nyǐ rə pwírí rə̀myɛ́ càn. ¹³Èta, rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ də̀dɛ̀nɛ́ èdù ǹdə́ nəkɔkɔ́lɛ́ èdù : Rə̀myɛ́ yàl dwã nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́.¹⁴14 Yi wɔ̀ : Bə̀ pwẽ̀ wẽ̀ yál dɛ̃̌-yi wə, rə pɔr nə̀nyɔ́nɔ́ w ǹdə́ cəcɛ̃ y dwã wa ; rə m’e byili yə né, ǹdə́ dwã nɛ́ ǹdə́ byinə né yé-shò ; ¹⁵15 rə súlí rə yə̀ dɛ̃̌-yi w rə̀ n’ê yə̌r cɛ yá. Sə kɔn yàl èta.¹⁶Yi wɛ̀rhɛ́ pwẽ̀ wẽ̀ ré nánfwààlɛ rə̀lyè, kɔ̀bɔ́ ò já dɛ̃́dɛ̃́ du mú, wɔ́ nə̀nyɛ́nɛ́ ò n’ô zə ò zhə̀lə̀, námpɔ́lɛ́ y dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, wɔ́ cəcɛ̃ y ò n’ô zə ò zhə̀lə̀ ; rə zɛ̃̀ rə wɛ̀rhɛ́ càmmə́sɔ̌sɛ́ myɛ. ¹⁷Yi cĩ́ ri dɛ̃̌-yi w rə̀ la yə̌r cɛ yá, ¹⁸mùnì ga rə zə nə̀nyɔ́nɔ́ w ǹdə́ cəcɛ̃ rə vò ; sə rə pɔr pwẽ̀ ré ǹdə́ cə-byṹ w dwã nɛ, Yi nyǐ rə pwírí rə̀myɛ́ càn. ¹⁹Èta, è wɛ̀rhɛ́ də̀dɛ̀nɛ́ èdù ǹdə́ cəcɛ̃ èdù : rə̀myɛ́ yàl dwã nə̀na nyǎn rɛ́.²⁰Yi wɔ̀ : bə̀ nàná bɛ́ wɛ̀rhɛ́ wò-nyùr nánjə̀jóló, sə kúmsi zhì cɛ y yó sə zɛ̃̀ sə̀ n’ê zhə̀l dɛ̃̌-yi wə. ²¹Yi wɛ̀rhɛ́ émɔ̌-fwààlɛ́ ǹdə́ wò-nyìr rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, nàná bɛ́ n’ê wɛ̀rhɛ́ nánjə̀jóló w mó, kɔn gakó ǹdə́ rə̀ dwí rí gə́ wɔ́ nɛ́ ; Yi wɛ̀rhɛ́ kúmí dwí tɛ̀bɛ́ gakó è zhe vɔ̀mɛ̀ è n’ê zɛ̃̀ è zhə̀l dɛ̃̌ yi w mú. Yi nyǐ rə pwírí rə̀myɛ́ càn.²²Yi cĩ́ bwəl rə̀ yó, rə wɔ̀ : «lúl-nə, á pù, á sú nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nàná bɛ́ ; sə kúmsí myɛ pù sə sú cɛ yá. ²³è yàl də̀dɛ̀nɛ́ èdù ǹdə́ nəkɔkɔ́lɛ́ èdù : È yàl dwã nə̀nu nyǎn rɛ́.²⁴Yi wɔ̀ : bə̀ cɛ y wɛ̀rhɛ́ wò-nyùr, kɔn gakó nyɛrhɛ rə̀ dwí rí cìcì, vwàmá nə nyɛrhɛ nə̀ dwí rí cìcì, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ nə̀ pǔrh yó, ǹdə́ vwàmá nyɛ̀bɛ́ nə̀ n’ê zhə̀l cɛ y yó, nə nyɛrhɛ nə̀ dwí rí cìcì. Sə kɔn yàl èta ²⁵Yi wɛ̀rhɛ́ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ n’ê zhə̀l cɛ y yó mó nə nyɛrhɛ nə̀ dwí rí cìcì, nèrh sə̀na wẽ̀ ré, rə nyɛrhɛ nə̀ dwí rí cìcì, tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ mɔ́, nə nyɛrhɛ rə̀ dwí rí cìcì, Yi nyǐ rə pwí rí rə̀myɛ́ càn.²⁶Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ : Bà-nà nə́ wɛ̀rhɛ́ numbyíní e nyɛrhɛ nə́ba, e yə̀ ǹdə nə́ ta, e cìní mɔ́mɔ̌sɛ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w mɔ́, ǹdə́ kúmsí dɛ̃̌ yi w mú, ǹdə́ vwàmá nɛ́ cɛ yó mó gakó, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ rə̀ pǔrh yó cɛ y yó mó gakó. ²⁷Yi wɛ̀rhɛ́ numbyíní e nyɛrhɛ ǹdə rə̀ ta, rə̀ wɛ̀rhɛ́ y ǹdə Yi ta, rə̀ wɛ̀rhɛ́ bal ǹdə́ kɛ̃.²⁸Yi cĩ́ bwəl bə̀ yó, rə wɔ̀ bɛ : lúl-nə, á pú, á sú cɛ yá, á ce e yə̀ á nyǎ ; s’á cìní mɔ́mɔ̌sɛ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w w mɔ́, ǹdə́ dɛ̃̌ kúmsí, ǹdə́ vwàmá nɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó. ²⁹Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ : Nyǐwə́, à n’â pɛ ába gɔ kɔ̀bɔ́ dwí gakó ò n’ô lyĩ ò dwí rí cìcì cɛ y yó mó gakó, ǹdə́ cǒ kɔ̀bɔ́ dwí gakó ò n’ô lyĩ ò dwí rí cìcì mú : Rə̀ b’a yə̀ á nyí kùjú.³⁰À n’â pɛ gɔ-lyɔ̃̀ dwí gakó ò la yə̀ vwǎm gakó ǹdə́ kumí gakó ǹdə́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ y yó mó ne, ò la yə̀ rə̀ kùjú. Sə kɔn yàl èta. ³¹Yi nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó, rə pwí rí rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́. Èta, è wɛ̀rhɛ́ də̀dɛ̀nɛ́ èdù ǹdə́ nəkɔkɔ́lɛ́ èdù : rə̀myɛ́ yàl dwã nyə̀ldù nyǎn rɛ́.

Chapter 2

¹Wɔ́ èta dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ wẽ́ mó wɛ̀rhɛ́ nɛ́ rə zhɛ̀. 2 ²Wɔ́ dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yù w Yi twĩ̀ rə̀ tum rí rə zhɛ̀ : rə zɛ̃̀ rə shǐrh rə̀ tum rí rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó yilə, dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀. ³Yi cĩ́ bwəl dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yó, rə ce rə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ nyǎn, bə̀ wɔ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w rə̀ shǐrh rə̀ tum rí rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó yilə.⁴Nyǐ-nə dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y gə́ ju kùr rə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ́, kɔn gə́ y’à wɔ́ nɛ́. Yi Bə-zhɔ̌-zhe gə́ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y yi ní, ⁵ǹdə́ cǒ òdù ga y’à gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ cɛsɛ́ wɛ̃́ cɛ yó yé, gɔ òdù ga y’à gwẽ̌ t’â lyĩ cɛsɛ́ wẽ́ yé : Bə̀ Yi Bə-zhɔ̌-zhe y’ǎ gwẽ̌ yə̀ ce dwà nyɔ̃̀ cɛ y yó yé, numbyíní myɛ y’à tɛ̀nɛ́ è la cɛ y vwál gaga yé. ⁶Rə̀myɛ́ yó zho já o shí tɛ̃́ o zɛ̃̀ o ló nɛ̃̌ tɛ̃́ cə-yala nɛ́ gakó wẽ́.⁷Yi Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ numbyíní ǹdə́ cɛ shó, n fùrh nyǔ zho è myə̀lə́ wẽ́, numbyíní jǐrh kɔ̀-nyì. ⁸Yi Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n báá bɔ́ɔ́ Edɛn nɛ́, yi-púrhí səta, n kwè numbyíní y ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ n cĩ́ gàà mɔ́.⁹Yi Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ rə ce cèmé dwí gakó lyĩ cɛ y yó, nə̀ càn yírh wə, nə̀ nyɛ̀ ǹdə́ jú, rə súlí rə ce nyǔ cǒ lyĩ vɔlɔ w cəcəl wə, rə ce cɛ̀nɛ̀ pár lwar ǹdə́ lwɛlɛ pár lwar cǒ myɛ lyĩ vɔlɔ w wa. ¹⁰Rə̀myɛ́ yi ní, nə̀gɔ̀lɔ̀ òdù shí Edɛn wẽ́ o du ò nɛ̃̌ mɔ́ n’ê ji vɔlɔ wá, o zhì gàà mɔ́ o bɔ̀n nə̀gwàl-vwɛ̀mɛ̀ nə̀na.¹¹Nə̀gwàl-vɔ̃̀ w nã́yóó w yíl Pisəkɔɔnɛ ; wɔ́ òmyɛ́ ò kə́kɛ́lɛ́ Avyilə tənà y sánnə́má mɔ́ gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ gakó. ¹²Tənà y èmyɛ́ sánnə́má mɔ́ wɔ́ sánnə́má páá ; gàà mɔ́ deliyumi ǹdə́ onikisi myɛ ŋwɛ́nɛ́.¹³Nə́gwàl-vɔ̃̀ nə̀lyè nyɔ̃̌ w yíl Jiyɔ̃ ; wɔ́ òmyɛ́ ò kə́kɛ́lɛ́ Kushi tənà y gakó. ¹⁴Nə̀gwàl-vɔ̃̀ nə̀tɔ̀ nyɔ̃̌ w yíl Yədəkɛl ; wɔ́ òmyɛ́ ò nɛ̃̌ mɔ́ n’ê dùr yi-púrhí sõ Ashiri ni mú. Nə̀gwàl-vɔ̃̀ nə̀na nyɔ̃̌ w yíl Efəratɛ.¹⁵Yi Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ rə kwè numbyíní rə cĩ́ vɔlɔ wa, è la w vwál s’e yìlì wə. ¹⁶Yi Bə-zhɔ̌-zhe pə nyí numbyíní ni rə wɔ̀ : ǹ wɔ̌ ǹ jí cèmé né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ vɔlɔ w w mɔ́ gakó byǎ bɛ́ ; ¹⁷sə bə̀ká jí cɛ̀nɛ̀ pár lwar ǹdə́ lwɛlɛ pár lwar cǒ w yé, bə̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ gə jú w ǹ b’ǎ cì. Yi Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ rə wɔ̀ :²⁰kɔn bə mə̌ sə bal jǒ ń dúdú yé ; à b’ǎ wɛ̀rhɛ́ sɛ̃ɛ̃́ e nyɛrhɛ ǹdə ń ta a pɔ̃. ¹⁹Yi Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ rə fɔ́n cə-shó rə m’e wɛ̀rhɛ́ vwàmá nɛ́ cɛ y yó mó ǹdə́ kúmsí dɛ̃̌-yi w mú gakó, rə ce rə bə̀ numbyíní yé né, rə nyǐ wɔ́ etər numbyíní la rə yilə né né byõ̌, mùnì ga wò-nyù gakó zə yil ré tɛ̀bɛ́ numbyíní la w co mó. ¹⁸Numbyíní zɛ̃̀ e ce vwàmá nɛ́, dɛ̃̌-yi kúmsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ cɛ y yó mó gakó yilə né ; sə è gə wɔ́ èmyɛ́ cìcì mú yilə, è yə̀ kɔn nɛ rə̀ nyɛrhɛ y rə̀ b’a sɛ̃ y yé.²¹Rə̀myɛ́ yó, Yi Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ rə ce jan nánfɔ̀lɔ̀ tu bal mɔ́ yó, n dɛ̀ɛ̀ ; rə vùr ń sə-də̀-kúr rí òdù, rə k’a zə ń yala nàmá bɛ́ rə pyi ò jàà y nɛ. ²²Yi Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ rə zə sə-də̀-kú w rə̀ vùr bal mɔ́ yala nɛ mɔ́ rə m’e wɛ̀rhɛ́ kɛ̃, rə zə mɔ rə bə̀ bal mɔ́ nyí ni. ²³Bal zɛ̃̀ n wɔ̀ : nyǐ èlǎsɛ́ myɛ̌, mɔ̀bɔ̀ ń kú w wɔ́ à kúr rí mú, ń yala nɛ́ wɔ́ à yala nɛ́ mɔ́ ! Bə̀ b’a byẽ̀ mo bə̀ kɛ̃, bə̀ wɔ́ bal wẽ́ bə̀ vùr mo né.²⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bal mà n zhǐr n yẽ̌ ń da ǹdə́ ń ná nɛ, n vò n lyẽ dwã nɛ ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́, bə jǐrh yala kùr rə̀dù. ²⁵Bal mɔ́ ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ ga y’à wɔ́ nánlyèrh, e jà rə̀ cìzhìl y’à bə bɛ zhe yé.

Chapter 3

¹Gɔ-wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ̌-zhe wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó wẽ́ wɔ́ dɔm mɔ́ mə̀ yě sòlò du. Mə zɛ̃̀ mə wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ : Yi wò ába zhə̀n ga : bə̀ bə̀k’á jí vɔlɔ w cèmé né gakó zhə̀n zhə̀n ga ? ²Kɛ̃ mɔ́ lyár dɔm mɔ́ n wɔ̀ : Nə̀ n’é jí vɔlɔ w cèmé né gakó byǎ bɛ́. ³Sə wɔ́ cǒ w kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ vɔlɔ w cəcəl ré w mó yil Yi wòwə̀ : «Á bə̀k’á jí w yé, s’á bə̀k’á dwə̀rh w yé, mùnì ga á bə̀k’á cì yé»⁴Rə̀myɛ́ yó né dɔm mɔ́ wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ : «À t’á la cú gaga ; ⁵bə̀ Yi yě bə̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á gə jú bi mú yù w á yírhə́ né b’a púr á lwar cɛ̀nɛ̀ ǹdə́ lwɛlɛ pár dwã wa ; á jǐrh ǹdə yə ta. ⁶Kɛ̃ mɔ́ pwírí cǒ w nyɛ̀ ǹdə́ jú, o j’a sú yírh, ò càn dɛ̃́dɛ̃́ ò m’a pul surhə ; n zɛ̃̀ n kwẽ ò byǐ y n jí, n kwè y n pə ń byal mɔ́ ń yà ń zhǐ ń ni mú myɛ nɛ n jí.⁷Bə̀ ga yírhə́ né púr, bə̀ zɛ̃̀ bə lwar bə̀ bə̀ y’à wɔ́ nánlwèrh, bə vò bə kɛ́ épyìlú vɔr bə lyẽ bə̀ cěrh ne. ⁸Rə̀myɛ́ yi ní, bə zɛ̃̀ bə nyɛ̀ɛ̀ Yi Bə-zhɔ-zhe cəl ré, rə̀ tó vɔlɔ w wẽ́ rə byẽ̀ byẽ̀ kɔn m’e yí də̀dɛ̀nɛ́ bɔ̀l wa, bal mɔ́ ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ j’a shèè yé né gaga Yi Bə-zhɔ-zhe yé né, vɔlɔ w cèmé né cəcəl wə.⁹Rə̀myɛ́ yó né, Yi bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ ń nə́ ń byẽ̀ bal mɔ́ ń zhe : Yẽ̀ ǹ ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ ? ¹⁰N lyár n wɔ̀ : À nyɛ̀ɛ̀ ǹ cəl ré vɔlɔ w wa, s’a wɔ́ nánlwè, rə̀myɛ́ ce ywẽ zɔ nɛ, a zɛ̃̀ a shèè. ¹¹Yi Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ : Mɔ̌ lò ń byili mú bə̀ ń wɔ́ nánlwè ? Ǹ jú cǒ w à y’à pɔ mɔ́ nyí bə̀ ǹ bə̀ká jí mú nà ?¹²Bal mɔ́ lyár n wɔ̀ : Wɔ́ kɛ̃ mɔ́ ń kwè ń cĩ́ à nyí ni mú ń pɔ nɛ cǒ wə́, a zɛ̃̀ a jí wə. ¹³Yi Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ èta mɔ́ ? Kɛ̃ mɔ́ lyár n wɔ́ : dɔm mɔ́ mə̀ swèlè ne, a zɛ̃̀ a m’a jí wə.¹⁴Yi Bə-zhɔ-zhe wɔ̀ dɔm mɔ nɛ : Ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ ce, ǹ yò zhìlì vwàmá nɛ́ nánfwààlɛ́ ǹdə́ gɔ-nàmá bɛ́ gakó cəcəl wə, ǹ mà ń já ǹ nə́ ǹ fwàl tɛ̃́ ǹ pǔ yó, sə wɔ́ shó ò m’a yə̀ ǹ kùjú ǹ cɛ yó nyǔ mú gakó yilə. ¹⁵À m’a ce zùùri yə̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ cəcəl wə, ń dwí rí ǹdə́ ǹ dwí rí cəcəl wə. Sə ńmyɛ̌ mà n nɔ̀ ǹ yó w ne tɛ̃́ o bɔbwɛlɛ, sə ǹmyɛ́ m’ǎ dɔ̃̀ ń nə̀kúl ne n cɛ̀mɛ̀ rɛ.¹⁶N wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ : À m’a súlí ǹ pwǐsí zal nɔ̀nɔ̀ w dɛ̃́dɛ̃́, ǹ m’ǎ lù ǹdə́ zwini, ǹ byal mɔ́ shil ré m’à n’ê zal mɔ́, sə wɔ́ ǹmyɛ̌ ń mà n cìní mú.¹⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ bal mɔ́ nɛ : Ǹ gə́ cili ǹ kɛ̃ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́, n zɛ̃̀ ń jí cǒ w kɔ̀bɔ́ à y’à pɔ mɔ́ nyí rí èta a wɔ̀ : Bə̀ká jí w gaga ! Rə̀myɛ́ ce, cɛ y yò m’a zhìlì ǹmyɛ́ yilə. Wɔ́ nwɛ́ ǹ mà ń nwɛ̀nɛ̀ fòró ń nə ǹ nyí-kùjú dɛ̃ gakó ǹ nyǔ mú cɛ mó yilə. ¹⁸Cɛ y m’a lyĩ sɔr ǹdə́ bǎsɔ̌brɛ, sə wɔ́ cɛ y gɔ w ǹ la jú. ¹⁹Wɔ́ ǹ cícírhə́ né nə̀ m’a du ǹ yé w fòró ń nə ǹ nyí-kùjú, kɔn m’e yí ń ká vò cə-shó w wə, bə̀ gə́ vùr mó mə̀gã̌ mɔ́ ; bə̀ ǹ wɔ́ cə-shó, ǹ b’ǎ k’á vò cə-shó w wə.²⁰Adama zɛ̃̀ n ce ń mɔ́ kɛ̃ yil bə̀ Awa : Bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ lyì-nyìsí gakó ná. ²¹Rə̀myɛ́ yó né, Yi Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zə vwàmá tànrɛ n mə n wɛ̀rhɛ́ kàmə̀zǔrh n zù Adama ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́.²²Yi Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ : Nyǐ, numbyíní jǐrh ǹdə nə́myɛ̌ mə̀dù ta, cɛ̀nɛ̀ ǹdə́ lwɛlɛ pár lwar mɔ́ yilə. Rə̀myɛ̀ ce èlǎsɛ̃́, bà-nà nə́ cə̀r y è bə̀k’a zə è jɛ̃̀ e vò e kwẽ nyǔ cǒ w e jí, e zɛ̃̀ è ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ yil yé. ²³Yi Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n jì numbyíní Edɛn vɔlɔ wa, mùnì ga e vò è n’ê vwàl cɛ y bə̀ gə́ vùr y mə̀gã̌ mɔ́. ²⁴Wɔ́ èta kɔn tó né Yi Bə-zhɔ-zhe mə n jì Adama ; n zɛ̃̀ n kwè shərəbɛ̃́bá n cĩ́ Edɛn vɔlɔ w kɔn zǎ yi-púrhí ǹdə́ búlə́ shù ǹdə́ ò myǐn mə̀ n’ê yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌, bə̀ m’ê yìlì sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è la cǒ w kɔ̀bɔ́ ò n’ô pɛ nyǔ mú sõ mó.

Chapter 4

¹Adama zɛ̃̀ n zù ǹdə́ ń kɛ̃ Awa ; n kwè pǔ n lù Kayɛ̃, n zɛ̃̀ n wɔ̀ : À zɔ numbyíní pǔ ǹdə́ Bə-zhɔ̌-zhe sɛ̃ɛ̃́. ²N kə́ n lù Kayɛ̃ nyɛ̃́ Abyəə. Abyəə yà ń wɔ́ vwã̌-ènɔ̀n, Kayɛ̃ yà ń wɔ́ vwàlnà.³Kɔn dɛnɛ námpɔ́lɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Kayɛ̃ zɛ̃̀ n zə vɔ̀lɔ́ byǎ bɛ́ ń nɔ cɛ y wẽ́ mó n mə n zwə́l vwĩ̀ n pə Bə-zhɔ̌-zhe ne. ; ⁴sə Abyəə wɔ́ ń vwàmá nɛ́ byì-yə́ə́sé ń zɔ n mə n zwə́l vwĩ̀ n pə Bə-zhɔ̌-zhe ne. Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n zwẽ Abyəə ǹdə́ ń vwĩ̀ rí ; ⁵sə ń yə̀ shɛ̀nɛ́ n zwẽ Kayɛ̃ ǹdə́ ń vwĩ̀ rí yé. Kayɛ̃ lyim j’a dɛ̃́dɛ̃́ ń yé y pɔn.⁶Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ Kayɛ̃ nɛ : Wɔ́ byè yil n kwè lyim, sə wɔ́ byè yil myɛ ǹ yé y pɔn mɔ́ ? ⁷Zhə̀n zhə̀nà, ǹdə́ n gə wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀, ǹ yà ǹ b’ǎ zhẽ̌ ń yé y dɛ̃̌, sə ǹdə́ ǹ gə wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w n’ô pyè ǹ étwí-ènyírí ni, sə ò shilə né m’a zǎ ǹ sono, sə wɔ́ ǹmyɛ́, ǹ m’a cìní wə⁸Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Kayɛ̃ zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdə́ nyɛ̃́ Abyəə ; sə è gə́ y’à wɔ́ gɔ sõ bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ ce, Kayɛ̃ zɛ̃̀ n tu ń nyɛ̃́ Abyəə yó n mà n gu. ⁹Rə̀myɛ́ yó, Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ Kayɛ̃ nɛ : Yẽ̀ ǹ nyɛ̃́ Abyəə ŋwɛ́nɛ́ ? N lyár n wɔ̀ : À yə̀l yé ; à wɔ́ à nyɛ̃́ mɔ́ yìlnə nà ?¹⁰Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ mɔ : Etər ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ? Ǹ nyɛ̃́ mɔ́ jal mɔ́ zhì cɛ y yó mə wǔrh, wùrhí y yí à sono. ¹¹Sə èlǎsɛ̃́ ǹ yò m’a zhìlì cɛ y è kǎl è nyí e zwẽ ń nyɛ̃́ mɔ́ jal mɔ́ ǹ zə ǹ jɛ̃̀ y ń ló mo è yó mó yó. ¹²Ǹ gə vwàl cɛ w myɛ è t’â la mɔ́ é nə̀cɛ̀ndɛ́ pɔ yé. Ǹ mà ǹ ŋwɛ́nɛ́ ǹ nə́ ǹ zhə̀lə̀, ǹ yə̀l ǹ gə́ la má yé, ǹ tá ǹ la tum kùr zal cɛ yó yé.¹³Kayɛ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ Bə-zhɔ̌-zhe ne : A còrhò-tum rí já dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ lò la rɛ zõ. ¹⁴Nyǐ, ǹ nə́ ǹ jí ni zà cɛ y kɛ̀bɛ́ yó ; à la kwã nɛ́ gaga ǹ yé né, a vò à n’â zhə̀lə̀, à yə̀l à gə́ la má yé, à t’â la tum kùr zal cɛ yó yé, nyǐ lò mwə̀l mwə̀l gə nɔ nɛ ń mà n gu ni. ¹⁵Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ mɔ : Lò gə gu Kayɛ̃, bə̀ b’a cĩ́ ń jim twər tàlpyɛ̀. Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n cĩ́ kə-kan Kayɛ̃ yala nɛ́ mùnì lò mɔ̀bɔ́ ń nɔ mɔ sə ń bə̀ká n gu mu gaga yé.¹⁶Rə̀myɛ́ yó né, Kayɛ̃ zhǐr n vò kwã nɛ́ gaga Bə-zhɔ̌-zhe yé né, n vò n jòm Node cɛ y yó, Edɛn nɛ́ yi-púrhí sõ. ¹⁷Kayɛ̃ zù ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́, n zə pǔ, n lù Enɔkɛ, n zɛ̃̀ n lù cɔ, n zə ń byǐ Enɔkɛ yil ré n mə n ce cɔ w òmyɛ́ yil ré bə̀ Enɔkɛ.¹⁸Enɔkɛ lù Yəradɛ, Yəradɛ lù Məshijəyəə, Məshijəyəə lù Mətəsəkayəə, mətəsəkəyəə lù Ləmɛkɛ. ¹⁹Ləmɛkɛ jí kana bə̀lyè : Mə̀dù y yà ń yíl Ada, ń dõ mó yà ń yíl Təsəla.²⁰Ada lù Jabalɛ : wɔ́ ńmyɛ̌ ń yàl byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zwɛ̃̀ kwə̀ə́rhé wẽ́, bə̀ n’ê cə̀r vwàmá nɛ́ mɔ́ da. ²¹Ń nyɛ̃́ mɔ́ yà ń yíl Jabalɛ : wɔ́ ńmyɛ̌ ń yàl byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dwí harpe et chalumeau. ²²Tǝsǝla myɛ zɛ̃̀ n lù Təbyəə-Kayɛ̃, wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń nə́ ń lwì kàmɔ w ǹdə́ cɔ̀bɔ́ wẽ̀ ré gakó. Təbyəə-Kayɛ̃ nəkɔ́ mɔ́ yà ń yíl Naama.²³Ləmɛkɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kɛ̃ Ada ǹdə́ ń kɛ̃ Təsəla nɛ : Ləmɛkɛ kana, cili-nə à cǝl ré, cili-nə à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ! À gu lò, à cɔ̀mɔ̀ mɔ́ yilə, à gu ébɔ́-dǎl à cɔ̀mɔ̀ mɔ́ yilə. ²⁴Bə̀ b’a cĩ́ Kayɛ̃ jim twər tàlpyɛ̀, sə Ləmɛkɛkɛ wɔ́ twər shí-shàlpyɛ̀ ǹdə́ tàlpyɛ̀.²⁵Adama zù ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ kə́dò ; n lù byǐ, n ce ń yil bə̀ Sɛtɛ, n zɛ̃̀ ń zhe ; Yi pɔ nɛ byǐ n cĩ́ Abyəə mó Kayɛ̃ gu mú jàà wa. ²⁶Sɛtɛ myɛ lù byǐ, n ce ń yil bə̀ Enoshe. Wɔ́ rə̀myɛ́ yó né, bə̀ zɛ̃̀ bə ji kùr bə̀ n’ê byẽ̀ bə Bə-zhɔ̌-zhe yil ré.

Chapter 5

¹Nyǐ Adama nɛ̀mɛ́ nɛ́ yilə né sɛ́bɛ́ rɛ́. Yi gə́ wɛ̀rhɛ́ numbyíní mú, rə̀ wɛ̀rhɛ́ y e nyɛrhɛ ǹdə Yi ta. ²Rə̀ wɛ̀rhɛ́ bal mɔ́ ǹdə́ kɛ̃ mɔ́, rə cĩ́ bwəl bə̀ yó, rə ce bə̀ yil bə̀ numbyíní, rə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ bɛ yi ní.³Adama tú ǹ bə̀ n yí byinə zɔ̌m ǹdə́ shɛ́-ètɔ̀, n lù byǐ n nyɛrhɛ ǹdə ń ta, n ce ń yil bə̀ Sɛtɛ. ⁴Adama dwã nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ ń gə́ lùl Sɛtɛ kwã nɛ́ mɔ́ yàl byinə zɔ̌m lyɛlɛ ; n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ. ⁵Adama dwã nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó yàl byinə zɔ̌m nə̀bɔ́ ǹdə́ shɛ́-ètɔ̀ ; n zɛ̃̀ n mə n cì.⁶Sɛtɛ wɛ̀rhɛ́ byinə shí-ènu, n lù Enɔshɛ. ⁷Sɛtɛ gə́ lùl Enɔshɛ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̃̌-lyɛlɛ ǹdə́ nyàlpyɛ̀ ; n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ. ⁸Sɛtɛ dwã nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó yàl byinə zɔ̃̌-nə̀bɔ́ ǹdə́ shí ǹdə́ nə̀lyè ; n zɛ̃̀ n cì.⁹Enɔshɛ tú n nə byinə shə́-nə̀bɔ́, n lù Kəna. ¹⁰Enɔshɛ gə́ lùl Kəna kwã nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̃̌-lyɛlɛ ǹdə́ shí ǹdə́ nə̀nu ; n zɛ̃̀ n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ. ¹¹Enɔshɛ dwã nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó yàl byinə zɔ̃̌-nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀nu ; n zɛ̃̀ n mə n cì¹²Kəna wɛ̀rhɛ́ byinə shə́-shàlpyɛ̀, n lù Mələlyəə. ¹³Kəna gə́ lùl Mələlyəə kwã nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̃̌-lyɛlɛ ǹdə́ shí-èna ; n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ. ¹⁴Kəna dwã nɛ́ gakó yàl byinə zɔ̌m-nə̀bɔ́ ǹdə́ shíyə́ ; n zɛ̃̀ n mə n cì.¹⁵Mələlyəə wɛ̀rhɛ́ byinə shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ nə̀nu, n lù Zhərɛdɛ. ¹⁶Mələlyəə yə̀ nɛ́, Zhərɛdɛ lùl kwã nɛ́, n wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̃̌-lyɛlɛ ǹdə́ shə́-ètɔ̀, n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ. ¹⁷Mələlyəə dwã nɛ́ gakó yàl byinə zɔ̃̌-lyɛlɛ ǹdə́ shə́-nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀nu, n zɛ̃̀ n mə cì.¹⁸Zhərɛdɛ wɛ̀rhɛ́ byinə shə́-shə̀ldù ǹdə́ nə̀lyè ; n lù Enɔkɛ. ¹⁹Zhərɛdɛ yə̀ nɛ́, Enɔkɛ kùl kwã nɛ́, n wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̃̌-lyɛlɛ ; n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ. ²⁰Zhərɛdɛ dwã nɛ́ gakó yàl byinə zɔ̃̌-nə̀bɔ́ shə́-shə̀ldù ǹdə́ nə̀lyè ; n zɛ̃̀ n mə n cì.²¹Enɔkɛ wɛ̀rhɛ́ byinə shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ nə̀nu, n lù mətəsəshəla. ²²Mətəsəshəla lul kwã nɛ́ ; Enɔkɛ vò ǹdə́ Yi byinə zwã̌-tɔ̀ ; n zɛ̃̀ n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ. ²³Enɔkɛ dwã nɛ́ gakó yàl byinə zwã̌-tɔ̀ ǹdə́ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ nə̀nu. ²⁴Enɔkɛ zhə̀l ǹdə́ Yi, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ń kə́ ń yə̀ nɛ́ yàl yé, bə̀ Yi kwè mo.²⁵Mətəsəshəla wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̌m ǹdə́ shə́-lyɛlɛ ǹdə́ nyàlpyɛ̀, n lù Ləmɛkɛ. ²⁶Mətəsəshəla yə̀ nɛ́, Ləmɛkɛ lul kwã nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ shə́-lyɛlɛ ǹdə́ nə̀lyè ; n zɛ̃̀ n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ. ²⁷Mətəsəshəla dwã nɛ́ gakó yàl byinə zɔ̃̌-nə̀bɔ́ ǹdə́ shə́-shǝ̀ldù ǹdə́ nə̀bɔ́ ; n zɛ̃̀ n mə n cì.²⁸Ləmɛkɛ wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̌m ǹdə́ shə́-lyɛlɛ ǹdə́ nə̀lyè, n lù byǐ. ²⁹N ce ń yil bə̀ Nəwee, n wɔ̀ : Mɔ̀bɔ́ èta mɔ́ mà n shíshéré nə́ wun ni nə́ lyààrɛ́ ǹdə́ nə́ jɛ̃̀-tumǝ né nə́ n’é nwɛ̀nɛ̀ nə́ m’é twĩ̀ nə̀ shí cɛ y kɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ̌-zhe zhìlì è yò wẽ́ mó.³⁰Ləmɛkɛ yàl nɛ́, Nəwee lul kwã nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ byinə zwã̌-nu ǹdə́ shə́-nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀nù ; n zɛ̃̀ n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ. ³¹Ləmɛkɛ dwã nɛ́ gakó yàl byinə zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ nyàlpyɛ̀ ; n zɛ̃̀ n mə n cì.³²Nəwee wɛ̀rhɛ́ byinə zwã̌-nu, n lù Sɛmɛ ǹdə́ Shamɛ ǹdə́ Zhafɛ.

Chapter 6

¹1 Lyì bí gə́ tú bə ji kùr bə̀ n’ê pùl cɛ y yó mó yi ní, bə̀ zɛ̃̀ bə̀ lù kana byǎ, ²rə̀myɛ́ yó né, Yi byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə pwírí lyì bí bə̀kwá bɛ́ wɔ́ bwə̃́ə̃́, bə zɛ̃̀ bə zù bə̀ cəcəl w bə cír byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ bə̀ zə bɛ bǝ yə̀ bə̀ kana bə jí. ³Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ : À t’â la à éshìrhə́ né ne yõ̌ numbyíní wẽ́ gaga yil yé, bə̀ numbyíní wɔ́ yala kɔn dúdú, sə è byinə né b’a yə̀ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè.⁴Lyì y’à ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ n’ê byìl nándə̀dwààlɛ dɛ̃̌dɛ̃̌, Yi byǎ bɛ́ gə́ tú bə zù ǹdə́ numbyínsí bə̀kwá bə̀ m’e lù byǎ mɔ́ yi ní mú : wɔ́ kã̀dar rɛ́ rə̀myɛ́ rə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ shãã ga rə̀myɛ́ yi ní mú.⁵Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n pwírí numbyínsi lwɛlɛ tumə né zɛ̃̀ nǝ̀ já dɛ̃́dɛ̃́ cɛ yó, dɛ̃ gakó bə̀ wun ní bùlə̀ né j’â wɔ́ lwɛlɛ dúdú nə̀ n’ê bùlə́. ⁶Bə-zhɔ̌-zhe kə́ ń yə̀l kɔn dɛ̀bɛ́ è ce n wɛ̀rhɛ́ numbyíní n cĩ́ cɛ yé, ń wu j’a zhìlì ń wẽ́.⁷Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ : à m’a ce numbyíní y à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ jé tɛ̃́ cɛ y yó, kɔn ji kùr ǹdə́ numbyíní, e vò vwàmá nɛ́, ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ ǹdə́ rə̀ pǔrh mó, ǹdə́ dɛ̃̌ yi kúmsí ; b’à yə̀l kɔn dɛ̀bɛ́ è ce a wɛ̀rhɛ́ rɛ yé. ⁸Sə wɔ́ Nəwee, Bə-zhɔ̌-zhe nɔ ǹdə́ sónó ń sú ń yírhə́.⁹Nyǐ-nə Nəwee shĩ y rí. Nəwee yà ń wɔ́ wu-cángá ǹdə́ zhə̀n cə́bal ń yi ní ; Nəwee y’ǎ nə́ ń zhə̀l ǹdə́ Yi. ¹⁰Nəwee lùl byǎ bə̀tɔ̀ : è yàl, Sɛmɛ ǹdə́ shamɛ ǹdə́ Zhafɛ.¹¹Cɛ y y’à sú ǹdə́ yǔyǔ tumə Yi yé né, cɛ y sú ǹdə́ jàn tumə. ¹²Yi zɛ̃̀ rə nyǐ cɛ yá, rə pwírí è wɔ́ yǔyǔ tumə ; bə̀ numbyíní gakó y’à ce è sɔ́má y wɔ́ yǔyǔ nyǎ cɛ y yó.¹³Rə̀myɛ́ yó né, Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ Nəwee ne : Àmyɛ́ gu à wẽ́ bə̀ numbyíní gakó yò zhɛ̀ ; bə̀ cɛ y gakó sú ǹdə́ jàn tumə ; nyǐ à la bə̀ gakó yò zhùlù ǹdə́ cɛ y ga. ¹⁴Rə̀myɛ́ yilə, fwar kùlkṍ ǹdə́ gopher dǎr ; sə́ ce o zə jìrh ò wẽ́ ń pɛ̃ ; zə mɔ ń mə́ fwàl ò wu w ǹdə́ ò pwẽ̀nè mó. ¹⁵Nyǐ ǹ gə́ la w nɛ́ wɔ̀rhɔ́ : Ce kùlkṍ w dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ zwã̌-tɔ̀, ò wàn rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, sə ò yó dɛ̃̌ zhìyə́ y yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ shə́-ètɔ̀.¹⁶Vǔr cìzhɛ̃̌ rə̀dù, jə̀-tórhó yírh rə̀dù, kùlkṍ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa ; vǔr nyí rə̀dù kùlkṍ w sarh nɛ ; Fwar rɛ jìrh sǝ̀tɔ̀; Ń zhili zhilí si dwã yó sǝ vò dɛ̃̌. ¹⁷Sə wɔ́ àmyɛ́, à la ce dwà nánfwɛ̀lɛ̀ nyɔ̀ cɛ y yó, e zhìlì numbyíní kɛ̀bɛ́ gakó è zhe nyǔ è n’ê shǐrh lũ w mó gakó ; kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó gakó yò b’a zhìlì.¹⁸Sə à b’a zə à dɔbrɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ ; ǹ b’a zù kùlkṍ w wə, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́, ǹdə́ ǹ kɛ̃ mɔ́, ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ kana bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ mɔ́. . ¹⁹Ka kɛ̀bɛ́ gakó è zhe nyǔ è n’ê shìrhə́, numbyíní gakó, zə rɛ rə̀lyè rə̀lyé rə̀ dwí rí ni, ń ce kùlkṍ w wə, mùnì ga rə yə̀ nɛ́, rə tó mó rə zə myə̌l : s’e yə̀ námbya èdù ǹdə́ nã́nyɔ̃̀ òdù.²⁰Kúmsi sə̀ dwí rí ni, vwàmá nə̀ dwí rí ni, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ ǹdə́ rə̀ pǔrh mú rə̀ dwí rí ni, rə̀lyè rə̀ dwí ni gakó rə̀ bàn ǹ sono, mùnì ga ń zwẽ re rə zə nyǔ. ²¹Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, kwě kùjú kɔ̀bɔ́ gakó ò n’ô jí mú, ń cĩ́ dɛ̃̌ ǹ nyí ni, ò yə̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ bə̀myɛ́ ga kùjú. ²²Wɔ́ èta Nəwee wɛ̀rhɛ́ nɛ́ : ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yi pɔ mɔ nyí bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́.

Chapter 7

¹Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ Nəwee ne : Zú kùlkṍ w wə, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ y gakó ; bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ à nɔ ǹ wɔ́ wu-càngá cə́bal lũ w kɔ̀bɔ́ èta mɔ́ lyì bí cəcəl wə. ²Zə vwǎm námbya ǹdə́ nã́nyɔ̃̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ warhgáá kùrə̀ tàlpyɛ̀ ń bə̀ ǹ nyí ni, námbya ǹdə́ ò nã́nyɔ̀; ń zə tɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ wárhgáá mɔ́ myɛ, námbya ǹdə́ ò nã́nyɔ̃̀; ³ń zə dɛ̃̌ yi w kúmsí myɛ námbya ǹdə́ nã́nyɔ̃̀, kùrə̀ tàlpyɛ̀, ń bà, mùnì ga sə̀myɛ dwí rí yə̀ nɛ́, rə̀ b’a jé cɛ y gakó yó yé.⁴Bə̀ kɔn gwẽ̌ dǎl dwã nyàlpyɛ̀, à la ce dwà nyɔ̀ dwã shə́-èna ǹdə́ cəcɛrh shə́-èna, a zɛ̃̀ a cɔ̀ wò-nyìr rí tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ cɛ y yó mó gakó. ⁵Nəwee wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ̌-zhe pɔ mɔ nyí bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó.⁶dwà nɛ̃̌ mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w gə́ zhìlì lũ w mú ǹdə́ Nəwee yà ń zhe byinə zɔ̃̌-nyə̀ldù. ⁷Nəwee zɛ̃̀ n zù kùlkṍ w wə, ǹmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́, ǹdə́ ń byǎ bɛ́, ǹdə́ ń byǎ bɛ́ kana bɛ́, mùnì ga n mə n lú də̀-nàná bɛ́ dwà nɛ̃̌ mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w mə̀ zhìlì lũ w mú yé né.⁸N zə vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə́ wɔ́ wárhgáá mɔ́ ǹdə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ də̀ wárhgáá mɔ́, ǹdə́ kúmsí, ǹdə́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê shǐrh rə̀ nyínyìmí cɛ y yó mó gakó, ⁹rə tó Nəwee ne rə zù kùlkṍ w wə, rə̀lyè rə̀lyè, námbya èdù ǹdə́ nã́nyɔ̃̀ òdù, kɔn tó ǹdə́ Yi gə́ y’à pɔ nyí rí Nəwee ne né. ¹⁰Dwà nàná bɛ́ bə̀ zhìlì lũ w mú kwã nɛ́, e wɛ̀rhɛ́ dwã nyàlpyɛ̀ cɛ y yó.¹¹Byinə zɔ̃̌-nyə̀ldù nyǎn rɛ́ byin rí, Nəwee yi ní mú, rə̀ cànsɛ sə̀lyè nyǎ y dwã shí-ǹdə́-nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w gɔ́rɔ́ w nánfɔ̀lɔ̀ w nánlyilyùmú w nə̀-bùlsí j’a púrh, dɛ̃̌ yi rí bwə̀ə̀lé j’a pul. ¹²Dwà y j’a zɛ̃̀ e nyɔ̀ dwã shɛ́-èna ǹdə́ cəcɛrh shɛ́-èna.¹³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w Nəwee ǹdə́ sɛmɛ ǹdə́ shamɛ ǹdə́ Zhafɛ ǹdə́ Nəwee kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ kana bɛ́ bə̀tɔ̀ y zù kùlkṍ w wə : ¹⁴bə̀myɛ́, e súlí vwàmá nɛ́, nə̀myɛ nə́ dwí rí ni gakó, vwǎm mə̀ dwí ni gakó, dɔma byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ ǹdə́ nə̀ pǔrh mú, nə̀ dwí rí ni, ǹdə́ kúmsí gakó sə̀myɛ sə̀ dwí rí ni, kúmsí námpɔ́lsɛ́ gakó, shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ zhe vɔ̀mɛ̀ mɔ́.¹⁵Tó rə zù kùlkṍ w w Nəwee sono, rə̀lyè rə̀lyè, tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ yala rə̀ zhe nyǔ shíshə̀rhə́. ¹⁶Rə̀ zù kùlkṍ w wə, námbya ǹdə́ nã́nyɔ̃̀, tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ yala dwí gakó, kɔn tó ǹdə Yi gə́ y’à pɔ nyí rí Nəwee ne né. Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n pyi bòlò w Nəwee nyí ni.¹⁷Dwà y nàná bɛ́ bə̀ zhìlì lũ w mú wɛ̀rhɛ́ dwã shɛ́-èna cɛ y yó. Nàná bɛ́ bɔrh, bə zhẽ̌ kùlkṍ w bə ce dɛ̃̌, o zɛ̃̀ o zhǐ cɛ y yə́-pɛ̀lɛ́ wa. ¹⁸Nàná bɛ́ zɛ̃̀ bə ce jɛ̃́ɛ̃́ nɛ bə bɔrh dɛ̃́dɛ̃́ cɛ y yó, kùlkṍ w zɛ̃̀ ò wɔ nàná bɛ́ yó w ò n’ô jíjílí.¹⁹Nàná bɛ́ j’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê súlí bə̀ ce jɛ̃́ɛ̃́ nɛ gaga, ce pyàr rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ cɛ y yó mó mɔ́lɛ́. ²⁰Nàná bɛ́ zɛ̃̀ bə mɔ́lɛ́ pyàr rɛ́ rə bə lyɛ̃ bə yí də̀-tórhó yírhə́ shí-ǹdə́ rə̀nu.²¹Rə̀myɛ́ yi ní, kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ zhe shíshə̀rhə́ rə̀ n’ê nyínyìmí mú gakó cì, è wɔ́ kúmsí, è wɔ́ vwàmá nɛ́, è wɔ́ vwàmá nánfwààlɛ́, è wɔ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ ǹdə́ rə̀ pǔrh mó, ǹdə́ numbyínsí mú gakó cì. ²²Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y’à zhe shíshə̀rhə́, nyǔ shíshə̀rhə́ rə̀ myə̀lə́ wə, rə zɛ̃̀ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó, kù, rə̀ cì.²³Wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó gəkó j’a zhìlì, kɔn zhí numbyínsí e m’e yí vwàmá nɛ́, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ ǹdə́ rə̀ pǔrh mó, ǹdə́ dɛ̃̌ yi kúmsí : rə j’a zhìlì cɛ y yó. E dǎl Nəwee ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ y’à tó mo rə̀ ŋwɛ́nɛ́ kùlkṍ w wẽ́ mó dúdú. ²⁴Nàná bɛ́ j’a yə̀ jɛ̃́ɛ̃́ nɛ cɛ y yó, bə wɛ̀rhɛ́ dwã zɔ̌m ǹdə́ shí-ènu.

Chapter 8

¹Yi zɛ̃̀ rə lyǐrh Nəwee ǹdə́ vwàmá nɛ námpɔ́lsɛ́ ǹdə́ nánfwààlɛ́ rə̀ tó mo rə̀ ŋwɛ́nɛ́ kùlkṍ w wẽ́ mó yò ; Yi zɛ̃̀ rə ce zho fùrh cɛ y yó, nàná bɛ́ j’a bə̀ tɛ̃́. ²Rə̀myɛ́ yó né, gɔ́rɔ́ w nánfɔ̀lɔ̀ w nánlyilyùmú w nə̀-bùlsí ǹdə́ dɛ̃̌ yi rí bwə̀ə̀lé j’a pyi, dwà y k’ê yə̀ dɛ̃̌ shí e nyɔ̀ yé. ³Nàná bɛ́ j’a dùr cɛ yó bə twẽ̌ twẽ̌ bə bǝ̀ tɛ̃́ gaga, bə bɔ̀ dwã zɔ̌m ǹdə́ shí-ènu wẽ́.⁴E wɛ̀rhɛ́ cànsɛ shàlpyɛ̀. È cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dwã shí-ǹdə́-nyàlpyɛ́ yùwə̀, kùlkṍ w bə̀ o zhì Araratɛ pyàr rɛ́ yó. ⁵Nàná bɛ́ j’a bɔ̀ námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ kɔn m’e yí cànsɛ shí nyǎ yá. Cànsɛ shí nyǎ y dɛ̃ nã́yéé ré yùwə̀, pyàr rɛ́ ywẽ́ né du pwẽ̀ né.⁶E dwã shɛ́-èna yùwə̀, Nəwee zɛ̃̀ n pul kùlkṍ w cì-jɛ̃́ rɛ́ ń yá ń vùr kùlkṍ w sarh rɛ́ nɛ́ mɔ́. ⁷N zɛ̃̀ n vùr kɔ̀rhɔ̀ o du, ò y’a vò o k’a kwɛ̃̀, èta èta, kɔn m’e yí nàná bɛ́ wĩ, cɛ yó e jǐrh cə-kùlì.⁸N zɛ̃̀ n kə́ n vùr épwèné myɛ du, ń la n nyǐ ǹdə́ nàná bɛ́ gə bɔ̀ cɛ y yó. ⁹Sə épwèné y yə̀ jàà èdú ga nɛ́ sə e cĩ́ è nà nɛ́ yé, ce e k’a kwɛ̃̀ e bàn kùlkṍ w wə, bə̀ nàná bɛ́ y’à ŋwɛ́nɛ́ cɛ y gakó yó. Nəwee vùr ń jɛ̃̀, n zə y n ce kùlkṍ w wə, ń sono.¹⁰N kə n dɛ̃̀ dwã nyàlpyɛ̀ dwã kə́dò, n zɛ̃̀ n kə́ n vùr épwéné y n dwĩ̀ pwẽ̀ ne. ¹¹Rə̀myɛ́ yó né, épwéné y k’â bàn ń sono də̀dɛ̀nɛ́, n pwírí olyivye vɔ òdù o tɔr ò ŋwɛ́nɛ́ è nyú wə. Rə̀myɛ́ yó né, Nəwee zɛ̃̀ n lwar bə̀ nàná bɛ́ bɔ̀ cɛ y yó. ¹²N kə́ n dɛ̃̀ dwã nyàlpyɛ̀ dwã kə́dò ; n vùr épwéné n dwĩ̀. Sə è k’ê yə̀ kwɛ̃̀ e bə̀ ń sono yé.¹³Byinə zɔ̃̌-nyə̀dù ǹdə́ rə̀dù byin rí, cànà nã́yə́ə́ y dɛ̃ nã́yéé ré yùwə̀, nàná bɛ́ wĩ cɛ y yó e kù. Nəwee zɛ̃̀ n pul ku w ò pyi kùlkṍ w mó : n nyǐ cɛ yá, n pwírí è gakó kùlə̀. ¹⁴È cànsɛ sə̀lyè nyǎ y dwã shí-èlyè ǹdə́ nyàlpyɛ̀ y yùwə̀, cɛ y gakó j’a kù.¹⁵Rə̀myɛ̀ yó né, Yi zɔ̀m ǹdə́ Nəwee rə wɔ̀ : ¹⁶Du kùlkṍ w wə, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̃ mɔ́, ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́, ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ kana bɛ́ bə̀ tó mó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́. ¹⁷Ce vwàmá nɛ́ dwí tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ tó mó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, kúmsí ga, ǹdə́ vwàmá ga, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ ǹdə́ rə̀ pǔrh cɛ y yó ga tó mó rə du : rə làà cɛ y yó, rə lù byǎ rə pù rə sú cɛ yá.¹⁸Nəwee zɛ̃̀ n du, ǹmyɛ̌ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ kana bɛ́. ¹⁹Ǹdə́ vwàmá nɛ́ gakó, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ cɛ yó ǹdə́ rə̀ pǔrh mú gakó ǹdə́ kúmsí gakó ǹdə́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe nyǔ rə̀ n’ê nyínyìmí cɛ yó gakó, kɔn gakó ǹdə rə̀ dwí gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́, nyí rí j’a du kùlkṍ w wə.²⁰Nəwee zɛ̃̀ n lù vwĩ̀-jùlú n pə Bə-zhɔ̌-zhe ne ; n zə vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə́ wɔ́ wárhgáá mɔ́ ǹdə́ kúmsí shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ́ wárhgáá mɔ́ gakó n mə n zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ vwĩ̀-jùlú w yó. ²¹Vwə̃̀ né lwẽ́ ré yí Bə-zhɔ̌-zhe sono rə zə nyàn n zwẽ re, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń wu w wẽ́ n wɔ̀ : Numbyíní yilə, à k’â t’â la bwəl námməlwɛlɛ bwəl a pə cɛ y nɛ kə́dò yé, bə̀ numbyíní bùlə̀ né wɔ́ námməlwɛ̀lɛ́ è bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga ; rə̀myɛ́ ce, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ gakó, rə̀ wɔ́ kɔ̀-nyì mú, à k’â t’â la còrhò-tum pɔ ǹdə à gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ta yé. ²²Cɛ y gə j’â zhǐ gaga, sə́ nyǐ twã́ du ǹdə́ jòró, wàr ǹdə́ cə-lumu, shí ǹdə fɔ̀, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ b’a j’a ŋwɛ́nɛ́ rə̀ t’â la kwǎrh gaga yé.

Chapter 9

¹Yi zɛ̃̀ rə cĩ́ bwəl Nəwee ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yó, rə wɔ̀ bɛ : Lúl-nə byǎ, á pù á sú cɛ yá. ²Lwar-na, bə̀ cɛ yó vwǎm gakó, dɛ̃̌ yi kúmí gakó, kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê shǐrh rə̀ nyínyìmí cɛ yó gakó, ǹdə́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w mɔ́mɔ̌rhsɛ́ gakó, b’a dùr á ywẽ rə nyɛ̀ ába : Wɔ́ ámyɛ̌ jɔ̃̀ w bə̀ co re né.³Kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ zhe nyǔ rə̀ n’ê nyínyìmí mú b’a yə̀ à nyí-kùjú : À n’â pɛ rə̀myɛ́ ǹdə gɔ nã́lyɔ̀ ta. ⁴Sə wɔ́ nǎm mɔ̀bɔ́ nyǔ ŋwɛ́nɛ́ mə́ wẽ́ gwẽ̌, jal gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ mə̀ wẽ́ mó dúdú á bə mə̌ s’á dɔ̃̀ gaga yé.⁵Lwar-na rɛ myɛ, bə̀ à m’a bwə̀rh á jal tɛ̃́ ló mó bwə̀rhə́, à m’a bwə̀rh mə̀ bwə̌rh vwǎm gakó ne ; à m’a bwə̀rh numbyíní jal yò numbyíní ni, numbyíní y è wɔ́ è da-byǐ mú ni. ⁶Lò gə ló numbyíní jal tɛ̃́, wɔ́ rə̀myɛ́ dɛnnɛ ńmyɛ jal m’a tó né mə ló tɛ̃́ ; bə Yi wɛ̀rhɛ́ numbyíní e nyɛrhɛ ǹdə́ rə̀ ta. ⁷Sə ámyɛ̌ lul-nə byǎ á pù á làà cɛ y yó, á sú è yó.⁸Yi k’e n zɔ̀m ǹdə́ Nəwee ǹdə́ ń byǎ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ mɔ́ rə wɔ̀ : ⁹Nyǐ, à la dɔbrɛ zal ǹdə́ ába, ǹdə́ á nɛ̀mɛ́ nɛ́ nə̀ bàn ámyɛ̌ kwã nɛ́ mɔ́ ; ¹⁰ǹdə́ kò-nyìr rí tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ ába mɔ́ gakó, kúmsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ nánfwààlɛ́ ǹdə́ námpɔ́lsɛ́ gakó cɛ y yó mó, è gə wɔ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ du kùlkṍ w wẽ́ mó, è gə wɔ́ vwàmá nɛ́ cɛ y yó mó, wɔ́ rə̀myɛ́ gakó yil dɔbrɛ́ zɔwa.¹¹A n’â zal à dɔbrɛ́ ǹdə́ ába ; nɛ̃̌ mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ k’ê t’â la numbyíní èdù ga zhìlù yé, nɛ̃̌ nánfɔ̀lɔ̀ k’ê t’â bàn cɛ y zhìlù yé. ¹²Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ : Wɔ́ dɔbrɛ́ à n’â zal ǹdə́ ámyɛ̌ ǹdə́ kɔ̀-nyì dwí gakó cəcəl w byinə nə̀ bə zhɔ̌ yil mó, nyǐ rə̀ nyɔrhɔ w kɔn nyɔ̀nɔ̀ èta à la byilu : ¹³À cĩ́ à twã dɛ̃̌ ébɔ̃ w wa, è la yə̀ dɔbrɛ nyɔrhɔ kɔn àmyɛ́ ǹdə́ cɛ y bwə̌l wə ;¹⁴à gə tú à co bə́bán dwã yó dɛ̃̌ cɛ y yə́-pɛ̀lɛ́ wa, twã y m’a du bə́bɔ̃ w wa, ¹⁵à m’a lyǐrh à dɔbrɛ́ àmyɛ́ ǹdə́ ámyɛ̌ ǹdə́ kɔ̀-nyì gakó ǹdə́ numbyíní gakó cəcəl w mó yò, èta nàná nánfwààlɛ k’ê t’â la numbyínsí zhìlù yé.¹⁶Twã y gə duwə ; à nyǐ yə, èta à m’a lyǐrh dɔbrɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ Yi ǹdə́ kɔ̀-nyì dwí gakó, numbyíní dwí gakó cəcəl w byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó yò. ¹⁷Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ Nəwee ne : tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ wɔ́ dɔbrɛ́ à zɔ àmyɛ́ ǹdə́ numbyíní kɛ̀bɛ́ gakó è ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó cəcəl w mó.¹⁸Nəwee byǎ bɛ́ bə̀ du kùlkṍ w wẽ́ mó yàl : Sɛmɛ, Shamɛ ǹdə Zhafɛ. Wɔ́ Shamɛ ń wɔ́ Kanaã da mɔ́. ¹⁹Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀tɔ̀ w èta mɔ́, bə̀ yàl Nəwee byǎ bɛ́, wɔ́ bə̀myɛ́ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nə̀ lùl byǎ bə pù cɛ y púlə́púlə́ yó mó.²⁰Rə̀myɛ́ yó né Nəwee zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń vwàl cɛ yá, ń zhele də̀vɛ̃́-cèmé né. ²¹N zɛ̃̀ nyɔ̀ də̀vɛ̃́, e zə mɔ, ń pyě ń kòrhó w w tɛ̃́ nã́lyè.²²Shamɛ, Kanaã da mɔ́, nə ń da Nəwee ǹdə́ ń pyě tɛ̃́ nã́lyè, n zɛ̃̀ n du pwẽ̀ nè n byili ri ń da-byǎ bɛ́ bə̀lyè y ne. ²³Rə̀myɛ́ yó né, Shɛmɛ ǹdǝ́ Zhafɛ zɛ̃̀ bə kwè gàmmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ bə jarh bə̀ pyəpyəla yó, bə̀ n’ê zhə̀l ǹdə́ bə̀ kwã, bə yí bə pyìlì bə̀ da mɔ́ ń pyě nã́lyè y mó ne ; bə̀ gə́ y’à co bə̀ yésé kwã nɛ́ mɔ́ ce bə̀ bə da nɛ nã́lyè yé.²⁴Nəwee gə́ tú n zɛ̃̀ ń də̀vɛ̃́ y è y’à zhe mó mó wẽ́ n zhɛ̀, n lwar ǹ byǐ mú námpɔ́lɛ́ y gə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ nɛ́. ²⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ : Kanaã zhe bwəl námməlwɛ̀lɛ́ ! ń mà n yə̀ yóm-bal ń da-byǎ bɛ́ yómə́ bé wẽ́ !²⁶Nəwee zɛ̃̀ n kə́ n wɔ̀ : Bə-zhɔ̌-zhe yil ré nə còrhó, ń wɔ́ Sɛmɛ Yi rí mú, sə Kanaã yə̀ bə̀ yóm. ²⁷Bə̀ Yi b’a wɛ̀lɛ̀ Zhafɛ nɛrɛ́ yá, sə rə jòm Sɛmɛ kwə̀ə́rhé wə, sə Kanã yə̀ bə̀ yóm !²⁸Nàná bɛ́ nánfwààlɛ́ gə́ zhìlì lũ w kwã nɛ́, Nəwee wɛ̀rhɛ́ byinə zwã̌-tɔ̀ ǹdə́ shí-ènu. ²⁹Nəwee dwã nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó yàl byinə zɔ̃̌-nə̀bɔ́ ǹdə́ shí-ènu ; n zɛ̃̀ n mə n cì.

Chapter 10

¹Nyi-nə Nəwee byǎ bɛ́, Sɛmɛ ǹdə́ Shamɛ ǹdə́ Zhafɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́. Nàná bɛ́ gə́ zhìlì lũ kwã nɛ́ bə̀ zɛ̃̀ bə lù byǎ.²Zhafɛ byǎ bɛ́ ń lùl mó yàl : Gɔmɛɛrɛ, Magɔgɛ, Mədəyəə, Javanɛ, Təbalɛ, Məsəshɛkɛ, ǹdə́ Təraasɛ. ³Gɔmɛɛrɛ byǎ bɛ́ ń lùl mó yàl : Asəkɛnaazɛ, Rəfwatɛ, ǹdə́ Təgarəma. ⁴Javanɛ byǎ bɛ́ ń lù mó yàl : Elisəsha, Tərəsiisi, Kitiimi ǹdə́ Dədəniimi. ⁵Wɔ́ bə̀myɛ́ byǎ bɛ́ bə̀ lùl mó, bə̀ jòm tənèsé sə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə̀-fwààlɛ́ cəcəl w mó, e jǐrh nunə nánzhəzhɔ̌, lyì gakó ǹdə́ bə̀ cɛrh, ǹdə́ bə̀ zɔ̀mà, ǹdə́ bə̀ dwə́, ǹdə́ bə̀ tənèrh.⁶Shamɛ byǎ bɛ́ ń lùl mó yàl : Kushi, Mitəsərəyim, Puti ǹdə́ Kanaã. ⁷Kushi byǎ ń lùl mó yàl : Saba, Avəyəla, Sabəta, Rəyəma, ǹdə́ Sabətəka. Rayəma byǎ bɛ́ ń lùl mó yàl : Səba ǹdə́ Dədanɛ.⁸Wɔ́ Kushi ń lùl Nimərode myɛ ; wɔ́ ńmyɛ̌ n ju kùr n yə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń zhe jàn cɛ yó mó. ⁹Ń yàl gɔ jílnə námbya Bə-zhɔ̌-zhe yé né ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ n’ê wə̀lə̀ : Ǹ nyɛ̌ ǹdə jílnə námbya Nimərode ta Bə-zhɔ̌-zhe yé né. ¹⁰Ń ju kùr n jí pyɛ̀lɛ̀ Babɛl, Erɛkɛ, ǹdə́ Akadɛ nɛ́, Səshiməyaarɛ tənà y wa.¹¹Ashuri wɔ́ tənà èmyɛ́ wẽ́ ń du ní ; n ji Ninivyi ǹdə́ Rəyəbɔtɛ Yir Kalashɛ, ¹²ǹdə́ Rəseene è ŋwɛ́nɛ́ Ninivyi ǹdə́ Kalashɛ bwə̌l mó w mó ; òmyɛ́ ò wɔ́ cə-fɔ̀lɔ̀ wá. ¹³Mətəsərayimi zɛ̃̀ n lù Ludimibá, Anəmyidibá, Ləyabyimibá, Nəfətuyimíbá, ¹⁴Pətərusimibá, Kasəluyimibá, wɔ́ bə̀myɛ́ wẽ́ Filisitɛ̃bá, ǹdə́ Kəfətoriyimbá kùr shí ní.¹⁵Kanaã zɛ̃̀ n lù Sədɔ̃, ń byì-yə́ə́ yə́, ǹdə́ Yɛtɛ ; ¹⁶ǹdə́ Zhəbəshɛ̃bá, ǹdə́ Amərəyɛ̃bá, ǹdə́ Gərəgashɛ̃bá, ¹⁷ǹdə́ Yəvəyɛ̃bá, ǹdə́ Arəkɛ̃bá, ǹdə́ Sənənyɛ̃bá, ¹⁸ǹdə́ Arəvəjɛ̃bá, ǹdə́ Təsəmarɛnyɛ̃bá, ǹdə́ Yamacɛ̃bá. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Kanaã dwí rí zɛ̃̀ rə làà dwã nɛ.¹⁹Kanaãbá swẽ́ rɛ́ ju kùr Sədɔ̃ nɛ́, Gərarɛ vɔ̃̀ nɛ, e m’e vò Gaza, rə k’e zhì Sodome ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ, Adama ǹdə́ Təsəbəyini, rə m’e vò Ləsəsha. ²⁰Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ wɔ́ Shamɛ byǎ bɛ́, bə̀ dwə́ né, bə̀ dwə́ né, bə̀ zɔ̀mà nɛ, bə̀ zɔ̀mà nɛ, bə̀ cɛmɛ nɛ bə cɛmɛ nɛ, bə̀ tənèrh ne, bə̀ tənèrh ne.²¹Sɛmɛ myɛ lùl byǎ, wɔ́ bə̀myɛ́ gakó bə̀ wɔ́ Ebɛɛrɛ ǹdə́ Sɛmɛ zhɛ̀mbal Zhafɛ byǎ bɛ́. ²²Sɛmɛ byǎ bɛ́ ń lùl ó yàl : Elamɛ, suuri, Arəpakɛsəshadɛ, Ludi ǹdə́ Aramɛ. ²³Aramɛ byǎ bɛ́ ń lùl mó yàl : Utisi, Uli, Gətɛrɛ ǹdə́ Masəshɛ.²⁴Arəpakɛsəshadɛ zɛ̃̀ n lù : Səshəlashɛ ; Səshəlashɛ zɛ̃̀ n lù Ebɛɛrɛ. ²⁵Ebɛɛrɛ lùl byǎ bə̀lyè : mə̀dù y y’ǎ yíl Pəlɛgɛ, bə̀ ń gə̀ yàl nɛ́ yi rí, cɛ y y’à bɔ̀n dwã wa, ń byǐ mú dõ mó yà ń yíl Zhəkanɛ.²⁶Jəkətamɛ zɛ̃̀ n lù : Aləmədadɛ, Səshəlɛfɛ, Yətəsaramavɛtɛ, Jərakɛ, ²⁷Yadəramɛ, Uzhəə, Dəkəla, ²⁸Obalɛ, Abyəmayəə, Səba, ²⁹Ofiiri, Avyəla ǹdə́ Jəbabɛ. Bə̀myɛ́ gakó yàl Jəkətamɛ byǎ.³⁰Bə̀ jòm kɔn zhì Məsəsha nɛ, Səfarɛ vɔ̃̀ nɛ, kɔn m’e vò yi-púrhí sõ pyɔ̀ wá. ³¹Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ wɔ́ Sɛmɛ byǎ bɛ́, bə̀myɛ bə̀ dwí ni, bə̀ dwí ni, bə̀ zɔ̀mà, bə̀ zɔ̀mà, bə̀ cɛmɛ, bə̀ cɛmɛ, bə̀ tənèrh, bə̀ tənèrh.³²Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ wɔ́ Nəwee byǎ bɛ́ dwə́ né, bə̀ gə́ yàl lũ w wẽ́ bə pú pú dwã nɛ nɛ́, ǹdə́ bə̀ gə́ jòm jòm tənà tənà nɛ́. Wɔ́ bə̀myɛ́ wẽ́ lyì bí shí bə du bə̀ jòm jòm tənèsé sə̀ làà cɛ y yó mó, nàná bɛ́ gə́ zhìlì lũ w kwã nɛ́.

Chapter 11

¹Lyì bí cɛ yó mó gakó y’à n’ê zɔ̀m zɔ̀mɛ̀ kùr rə̀dù ǹdə́ zɔ̀m-byǎ kùr rə̀dù. ²Bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ yi-púrhí səta, bə zhǐr gàà mɔ́ bə yí bə nə jə́ Səshənəyaarɛ tə̀nà w bə jòm.³Rə̀myɛ́ yó né, bə̀ zɛ̃̀ bə zɔ̀m ǹdə́ dwã bə wɔ̀ : Bà-nà nə́ zɛ̃̀ ! fwə́rh-nə nə́ fwə̌rh bokwǎ, nə́ shɛ̃ bɛ ǹdə́ myǐn. Sə bokǒ mó yə̀ ǹdə bə̀ nə́kulu ta, sə malma mɔ́ yə̀ ǹdə bə̀ shǝ́má ta. ⁴Bə k’e zɔ̀m kə́dò bə̀ wɔ̀ : Bà-nà nə́ zɛ̃̀ ! lú-nə nə́ lù nə́ cə-fɔ̀lɔ̀, ǹdə́ jì èdù e vò dɛ̃̌ e zhí dɛ̃̌ yi rí ni. Èta, nə́ m’a ce nə́ yil ré du lũ w púlə́ púlə́ wə, mùnì ga nə́ bə̀k’á làà tɛ̃́ cɛ y gakó yó yé.⁵Rə̀myé yó né, Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n só tɛ̃́, ń la n nyǐ cɔ w ǹdə́ jì y numbyínsí byǎ bɛ́ n’ê lwì mú. ⁶Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ wɔ̀ : Nyǐ, bə̀ mù dwã bə̀ wɔ́ dwí rə̀dù, bə̀ gakó zhe dwí zɔ̀mɛ̀ rə̀dù, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ zɛ̃̀ bə̀ la tum rí tũ̌ ; sə èlǎsɛ́ mɔ́, kaka k’ê wàr bə̀ yé né rə̀ la cə̌r ǹdə́ tum rí tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ byili bə̀ bə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yé. ⁷Rə̀myɛ́ ce, bà-nà nə́ zɛ̃̀ ! só-nə nə́ só tɛ̃́, nə́ gùlí bə̀ dwí zɔ̀mɛ̀ rɛ́ dwã nɛ, mùnì ga bə̀ k’ê bə rə̀ kùr nyɛ̌ ǹdə́ dwã yé.⁸Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n làà bɛ dwã nɛ gàà mɔ́, bə vò gaga cɛ y gakó yó ; bə yẽ̌ cɔ w lú mú ni. ⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ n’ê byẽ̀ cɔ w òmyɛ́ bə̀ Babɛɛlɛ, bə̀ wɔ́ gàà mɔ́ Bə-zhɔ̌-zhe gùlí lyì bí cɛ yó mó gakó zɔ̀mɛ̀ rɛ́ dwã w nɛ́, wɔ́ gàà myɛ Bə-zhɔ̌-zhe làà bɛ dwã nɛ́ dɛ̃̌ cɛ y púlə́ púlə́ yó wə.¹⁰Nyǐ Sɛmɛ nɛ̀mɛ́ yilə né : Wɔ́ Sɛmɛ byinə zɔ̌m yó w ń lùl Arəpacəsəshadɛ, nɛ̃̌ mɔ́ gə́ zhìlì lũ w è byinə nə̀lyè kwã nɛ́. ¹¹Arəpacəsəshadɛ lul kwã nɛ́, Sɛmɛ wɛ̀rhɛ́ byinə zwã̌-nu ; n zɛ̃̀ n lù bala-byǎ ǹdə kana-byǎ.¹²Arəpacəsəshadɛ wɛ̀rhɛ́ byinə shɛ́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀nu, n lù Səshəlashɛ. ¹³Səshəlashɛ lul kwã nɛ́, Arəpacəsəshadɛ wɛ̀rhɛ́ byinə zwã̌-na ǹdə́ byinə nə̀tɔ̀, n zɛ̃̀ n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ.¹⁴Səshəlashɛ wɛ̀rhɛ́ byinə shɛ́-ètɔ̀, n lù Ebɛrɛ. ¹⁵Ebɛrɛ lùl kwã nɛ́, Səshəlashɛ wɛ̀rhɛ́ byinə zwã̌-na ǹdə́ byinə nə̀tɔ̀ ; n zɛ̃ n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ.¹⁶Ebɛrɛ wɛ̀rhɛ́ byinə shɛ́-èna ǹdə́ nə̀na, n lù Pəlɛgɛ. ¹⁷Pəlɛgɛ lul ré kwã nɛ́, Ebɛrɛ zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ byinə zwã̌-na ǹdə́ shɛ́-ètɔ̀ ; n zɛ̃̀ n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ.¹⁸Pəlɛgɛ byinə shɛ́-ètɔ̀ yó né ń lùl Rəyu. ¹⁹Rəyu lul ré kwã nɛ́ Pəlɛgɛ wɛ̀rhɛ́ byinə zwã̌-lyè ǹdə́ byinə nə̀bɔ́ ; n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ.²⁰Rəyu byinə shɛ́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀lyé yó né ń lùl Sərəgu. ²¹Sərəgu lul ré kwã nɛ́ Rəyu wɛ̀rhɛ́ byinə zwã̌-è-lyè ǹdə́ byinə nə̀lyè ; n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ.²²Sərəgu byinə shɛ́-ètɔ̀ yó né ń lùl Nashɔɔrɛ. ²³Nashɔɔrɛ lul ré kwã nɛ́, Sərəgu wɛ̀rhɛ́ byinə zwã̌-è-lyè ; n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ.²⁴Nashɔɔrɛ byinə shí-èlyé ǹdə́ nə̀bɔ́ yó né ń lùl Tərakɛ. ²⁵Tərakɛ lul ré kwã nɛ́, Nashɔɔrɛ wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̌m ǹdə́ shí ǹdə́ nə̀bɔ́ ; n lù bala byǎ ǹdə́ kana byǎ. ²⁶Tərakɛ byinə shí-shàlpyɛ̀ yó né ń lùl Abəramɛ, Nashɔɔrɛ ǹdə́ Aranɛ.²⁷Nyǐ Tərakɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ yilə né : Tərakɛ lùl Abəramɛ, Nashɔɔrɛ ǹdə́ Aranɛ. Aranɛ zɛ̃̀ n lù Lɔtɛ. ²⁸Aranɛ zɛ̃̀ n cì ń da Tərakɛ yírh wə, Uri ní, Kələde tənà y w bə̀ gə́ lùl mo mə̀gã̌.²⁹Abəramɛ ǹdə́ Nashɔɔrɛ zɛ̃̀ bə jí kana : Abəramɛ kɛ̃ mɔ́ yíl Sarayi, Nashɔɔrɛ nyǎn mɔ́ zɛ̃̀ ń yíl Mələka, Aranɛ bə̀kɔ́. Aranɛ wɔ́ Mələka ǹdə́ Zhəsəka da. ³⁰Sarayi yà ń wɔ́ kə-eju, ń yə̀ byǐ lùl gaga yé.³¹Wɔ́ rə̀myɛ́ yó né, Tərakɛ zɛ̃̀ n zə ń byǐ Abəramɛ ǹdə́ ń nyɛ̃́ Aranɛ byǐ Lɔtɛ ǹdə́ Sarayi ń byì-cɛ̃, Abəramɛ kɛ̃ mɔ́, Bə tó dwã bə du Uri ní, Kalɛdɛ tənà y wa, bə la Kanaã tənà wa. Bə vò vò bə yí Sharanɛ, bə jòm cɔ w gàà mɔ́. ³²Tərakɛ dwã nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yàl byinə zwã̌-è-lyè ǹdə́ byinə nə̀nu, Tərakɛ zɛ̃̀ n cì Sharanɛ nɛ́ gàà mɔ́.

Chapter 12

¹Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ Abəramɛ nɛ : Du ǹ tənà y ǹdə́ ǹ da-dǒ w ǹdə́ ǹ da kɛ̀lɛ́ y wa, ń vò tənà y kɛ̀bɛ́ à la mɔ́ byilu mú wə. ²À m’a ce ńmyɛ́ yə̀ tənà nánfwɛ̀lɛ̀, à m’a cĩ́ bwəl ǹ yó ; a ce ǹ yil ré du, sə ǹ b’ǎ yə̀ bwəl nə̀-bùlì. ³À m’a cĩ́ bwəl lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ la bwəl ǹ yó w cṹ mú yó wə, sə à b’ǎ cĩ́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ la bwəl námməlwɛ̀lɛ́ ǹ yó w cṹ mú yó ; sə dwə́ né cɛ yó mó gakó b’a nə bwəl ǹ wẽ́.⁴Abəramɛ zɛ̃̀ n zə Lɔtɛ n du ń la ǹdə Bə-zhɔ̌-zhe gə́ byili mu ni. Abəramɛ gə́ tú ń nə́ ń zhǐr Sharanɛ nɛ́ yó né, ǹdə́ ń zhe byinə shə́-shə̀ldù ǹdə́ nə̀nu. ⁵Ń gə́ tú ń nə́ ń zhǐr yó né, ń zɔ ń kɛ̃ Sarayi, ǹdə́ ń nyɛ̃́ mɔ́ byǐ Lɔtɛ, ǹdə́ ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó, ǹdə́ ń tùntùnnə̀ bé byɛ̀bɛ́ ń nɔ Sharanɛ nɛ́ mɔ́. Bə zhǐr bə̀ la Kanaã tənà y wa, bə vò vò bə yí Kanaã tənà y wa.⁶Abəramɛ zɛ̃̀ n tó tənà y w n byɛ́lɛ́ byɛ́lɛ́, n yí jàà èdù wə, bə̀ n’ê byẽ̀ bə Səshɛmɛ, kɔn m’e yí More shɛ́ɛ́nɛ yá. Wɔ́ kanaã lyì bí bə̀ y’à jě tənà y wa. ⁷Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n bə̀ n lyí Abəramɛ, n wɔ̀ : À m’a pə tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ. Abəramɛ zɛ̃̀ n lù vwĩ̀-jùlú n pə Bə-zhɔ̌-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń lyí mu mú ni.⁸N zɛ̃̀ zhì gàà n pwà ń wẽ̀ ré, n lyɛ̃ n vò pyɔ̀ w səta, Bətɛlɛ nɛ́ kɔn zǎ yi-púrhí sõ mó ; n pú ń kwə̀ə́rhé gàà, ń yẽ̌ Bətɛlɛ nɛ yi-zùr sõ, n yẽ̌ Ayi ni yi-púrhí sõ. N kə́ n lù vwĩ̀-jùlú gàà n pə Bə-zhɔ̌-zhe ne, n zɛ̃̀ n byẽ̌ Bə-zhɔ̌-zhe yil ré. ⁹Abəramɛ zɛ̃̀ n zhílí ń sɔ́má y ń nə́ ń zhə̀lə̀, n zə ń yé n zǎ Nəgɛvɛ1.¹⁰Nɔrh zɛ̃̀ mə tu tənà y wa ; Abəramɛ zɛ̃̀ n ká ń la Ezhipti, ń la vò n jòm gàà mɔ́, bə̀ nɔrh mɔ́ y’à cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. ¹¹Bə̀ gə́ tú bə̀ n’ê yǎl bə̀ zù Ezhipti yi ní, n wɔ̀ ń kɛ̃ Sarayi ni : Nyìwé, à yě bə̀ ǹ wɔ́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ǹ yé zwã̌ y də̀ cɛ̀nɛ̀ dwí. ¹²Ezhipti lyì bí gə nɔ mɔ́, bə̀ b’a wɔ̀ : Nyǐ wɔ́ ń kɛ̃ ! èta, bə b’a zɛ̃̀ bə gu ni, bə yẽ̌ ǹmyɛ́ nɛ. ¹³Ce à n’â lwə̀l mó sə́ wɔ̀, bə̀ ǹ wɔ́ à nəkɔ́, mùnì ga bə tə̀ ǹ yil bə zə nɛ́ cɛ̀nɛ̀, sə à myə̌l bə̀k’a shə́rh ǹmyɛ́ yil yilə.¹⁴Abəramɛ gə́ tú n yí Ezhipti y n zhɛ̀, Ezhipti lyì bí nyǐ bə pwírí kɛ̃ mɔ́ càn dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁵Faraɔ̃ kwã-lyì fwààlɛ́ myɛ nə mɔ́, bə̀ n’ê yǎl sə n yə̀ Fwaraɔ̃ kɛ̃ ; bə zə kɛ̃ mɔ́ bə̀ m’e vò Faraɔ̃ sõ kɛ̀lɛ́ wa. ¹⁶N tə̀ Sarayi yil n zə Abəramɛ náàcɛ̀nɛ́ ; n pə pyììsi, ǹdə́ nɛ̃, ǹdə́ bə̀nerh, ǹdə́ tùntùnnə bala ǹdə́ kana ǹdə́ bə̀nə-nɛ̀rh ǹdə́ shamwə́r Abəramɛ nɛ.¹⁷Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n tə̀ Abəramɛ kɛ̃ Sarayi yil n pə còrhò-tum Faraɔ̃ nɛ, n ce nyəla nánfwààlɛ címí zə ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí. ¹⁸Rə̀myɛ́ yó né, Faraɔ̃ zɛ̃̀ n byẽ̀ Abəramɛ, n wɔ̀ : Etər ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ èta mɔ́ ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ yə̀ nɛ wə̀l bə̀ wɔ́ ǹ kɛ̃ mɔ́ ? ¹⁹byè yil ǹ wə̀lə̀ : wɔ́ à nəkɔ́ mɔ́ ? Wɔ́ rə̀myɛ́ yil à kwè mò ń la ń yə̀ à kɛ̃. Rə̀myɛ́ ce, èlǎsɛ̃́, nyǐ ǹ kɛ̃ mɔ́ ń zwẽ, sə lyɛ̃ ń vò ! ²⁰Rə̀myɛ́ yó né, Faraɔ̃ zɛ̃̀ n pə nyí ń lyì bí ni bə̀ bə̀ pə mɔ sɔ́má n zə ń kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń kɔn dɛ̀bɛ́ ń zhe mó, n ká n mə n kwɛ̃̀ n vò.

Chapter 13

¹Abəramɛ ká n zhì Ezhipti ní n zhǐr n zə ń kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ Lɔtɛ ǹdə́ ń kɔn dɛ̀bɛ́ ń zhe mó gakó n mə zǎ Nəgɛvɛ. ²Abəramɛ yà ń wɔ́ nə̀cɛ̀m-bal nánfɔ̀lɔ̀ ; ń zhe vwàmá ǹdə́ sə̀byǐ ǹdə́ sánnə́má nánzhəzhɔ̌.³N zhì Nəgɛvɛ n zə n zə n yí Bətɛlɛ, n lyɛ̃ n yí ń gə́ ju kùr n pú ń kòrhó w mə̀gã̌ jàà y wa ; Bətɛlɛ ǹdə́ Ayi bwə̌l mó wẽ́ mó, ⁴ń gə́ yà ń jɛ̀rɛ̀ n lù vwĩ̀-jùlú w mə̀gã̌ mɔ́ jàà y wa. Abəramɛ zhì gàà mɔ́, n byẽ̀ Bə-zhɔ̌-zhe yil ré.⁵Lɔtɛ mɔ́ ń yà ń nə́ ń tó mó ń zhə̀l sɔ́msɛ́ mɔ́ myɛ y’ǎ zhe Pyììsi ǹdə́ nɛ̃, ǹdə́ kwə̀ə́rhe. ⁶Sə jàà y bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó y’à bə já, è yír bə̀ ga la tó dwã bə jòm né yé ; Bə̀ bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ y’à dùm dɛ̃́dɛ̃́, ce bə̀ y’à wàr bə̀ b’a jòm dwã yó yé. ⁷Rə̀myɛ́ yó né, Abəramɛ ènɔ̀nà bɛ́ bə̀ y’à n’ê cə̀r ń vwàmá mɔ́ ǹdə́ Lɔtɛ nyə̀ná zɛ̃̀ bə̀ n’ê bwí dwã. Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ wɔ́ Kananyɛ̃bá ǹdə́ Fərəzhɛ̃bá bə̀ y’à jě tənà w gàà mɔ́.⁸Abəramɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Lɔtɛ nɛ : À n’â lwə̀l mó, sə búlə́ bə̀k’a yə̀ àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ bwə̌l w yé ; ráá à nə̀nɔ̀nà bɛ́ ǹdə́ ǹ nyə̀ná bwə̌l w yé ; bə̀ nə́ wɔ́ da-byǎ. ⁹Tənà y gakó bə ǹ yé né pyě nà ? Rə̀myɛ́ yilə, pɔr ǹdə́ nɛ : ǹ gə la jə̀gwã̀ sõ, à m’a vò jə̀-jĩ́ sõ, ǹ gə la jə̀-jĩ́ sõ, à m’a vò jə̀gwã̀ sõ.¹⁰Lɔtɛ zɛ̃̀ n kwẽ̌ ń yé dɛ̃̌ n nyǐ Zhɔrdɛ̃ vɔlɔ nyí rí púlə́ púlə́ ò gakó pyě nã́lyɔ̀. Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ Bə-zhɔ̌-zhe yà ń gwẽ̌ yə̀ Sodome ǹdə́ Gomoore zhìlì yé, vɔlɔ w pyě o m’o vò Təsəwarɛ, ǹdə Bə-zhɔ̌-zhe bɔ́ɔ́ w ta, ǹdə wɔ́ Ezhipti tənà y ta. ¹¹Lɔtɛ zɛ̃̀ n cír Zhɔrdɛ̃ vɔlɔ w nyí rí gakó, n zə ń yé zǎ yi-púrhí ń mə́ ń la. Wɔ́ èta kɔn tó né bə m’e pɔr dwã nɛ.¹²Abəramɛ zɛ̃̀ n jě Kanã tənà y wa ; Lɔtɛ vò ń jě vɔlɔ w cɛmɛ nɛ́ w n pú ń kwə̀ə́rhe gàà mɔ́, n mə n yí Sodome. ¹³Sodome lyì bí y’à wɔ́ wu-bárhɛ́ cinə́, ǹdə́ yə̀-bəlwàálɛ́ nánfwààlɛ cìnə́ Bə-zhɔ̌-zhe yé né.¹⁴Lɔtɛ gə́ pɔr ǹdə́ Abəramɛ n zhɛ̀ ; Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ Abəramɛ nɛ : Zhẽ̌ ǹ yé dɛ̃̌ ǹ gə́ zhǐ mə̀gã̌ ń nyǐ kɔn zǎ lũ-jə̀gwã̀ ǹdə́ lũ jə̀-jĩ́, ǹdə́ yi-púrhí ǹdə́ yi-zùr sõ ; ¹⁵lwar bə̀ tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ nə mɔ́ gakó mó, à la y ǹmyɛ́ ǹdə́ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ pɔ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.¹⁶À b’a ce ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ pù nánzhəzhɔ̌ ǹdə cɛ y shó w ta, ce lò gə wɔ̌ ń mà n gə̀ cɛ shó wə́, sə́ nyǐ ń wɔ̌ ń mà n gə̀ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ myɛ. ¹⁷Zhɛ̃̀ dɛ̃̌, tó tənà y w ń byɛ́lɛ́ è dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ è wàn rɛ́ ń nyì ; bə̀ à la m’e pɔ. ¹⁸Abəramɛ zɛ̃̀ n wǔr ń kwə̀ə́rhé, n bə̀ n jòm Mamərɛ shɛ́ɛ́nɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ Ebərɔ̃ nyí ni mú wə. N lù vwĩ̀-jùlú tɛ̃́ gàà mɔ́ n pə Bə-zhɔ-zhe ne.

Chapter 14

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Shənəyaarɛ pyɔ̌ Arərafɛɛ ǹdə́ Eləzaarɛpyɔ̌ Arəyɔɔkɛ ǹdə́ Elɛmɛ pyɔ̌ Kədɔɔrɛ-Lawɔmɛɛrɛ e súlí Goyimi pyɔ̌ Tədalɛ yi ní, ²Bə̀ tú bə bə̀ bə zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Sodome pyɔ̌ Bəre ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ pyɔ̌ Bərəsəsha ǹdə́ Adəma pyɔ̌ Səshənəyabɛ ǹdə́ Təsəboyimi pyɔ̌ Səshəməyəbɛrɛ ǹdə́ pyɔ̌ Bəla bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Təsəyarɛ mɔ́.³Pyǎ bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ gakó bə̀ bə nə dwã bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Sidimi vɔlɔ w bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w mɔ́ jàà y wa. ⁴Bə zù Kədɔralaɔmɛrɛ n cìní bi byinə shí ǹdə́ nə̀lyè, è byinə shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ yó né, bə̀ zɛ̃̀ bə nyààsɛ bə cẽ. ⁵Sə byinə né shí ǹdə́ nə̀na nyǎ rɛ́ yó né, Kədɔralaɔmɛrɛ ǹdə́ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́, zɛ̃̀ búlə́ ne, bə ŋwɛ̀nɛ́ Rəfayimbá Asəshətərɔtɛ-Kərənayim ní, bə ŋwɛ̀nɛ́ Zuzimbá Amɛ nɛ́, bə ŋwɛ̀nɛ́ Emimbá Səshavwɛ-Kərəjətəyim ní, ⁶bə ŋwɛ̀nɛ́ Orənyɛ̃bá bə̀ Səyiri pyɔ̀ w yó, kɔn m’e yí Parã shɛɛnɛ y è ŋwɛ́nɛ́ gɔ-e-lũ èpòlò w nyí ní mú.⁷Bǝ k'a kwɛ̃̀ bǝ bǝ̀ An-Myǝshǝpatɛ, cɔ w òmyɛ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ myɛ bǝ̀ Kadɛɛsɛ, bǝ bú ǹdǝ́ Amǝlǝshitbá bǝ̀ cɔ w nyí ri. gakó wǝ, e súlí ǹdǝ́ Amɔrɛ lyì bí bǝ̀ jě Atǝsatǝsɔn-Tamaarɛ nɛ́ mɔ́. ⁸Rǝ̀ myɛ̀ yó né, Sodome pyɔ̌ mɔ́ ǹdǝ́ Gɔmɔɔrɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdǝ́ Adama pyɔ̌ mɔ́ ǹdǝ́ Tǝsǝboyim pyɔ̌ mɔ́ ǹdǝ́ Bǝla pyɔ̌ mɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ myɛ bǝ̀ Tǝsǝwarɛ bǝ ce dwã yó bǝ̀ la b'e bú ǹdǝ́ bɛ, Sǝdimi vɔlɔ w wa, ⁹bǝ̀ la bú ǹdǝ́ Elamɛ pyɔ̌ Tǝdɔrlayɔmɛrɛ, ǹdǝ́ Tǝdǝyǝǝ pyɔ̌ Gojimi ǹdǝ́ Elazaarɛ pyɔ̌ Arǝjɔbɛ ǹdǝ́ Sǝshǝnǝyǝ pyɔ̌ Amǝrǝfǝyǝǝ: E yàl pyǎ bǝ̀na bǝ̀ la bú ǹdǝ pyǎ bǝ̀nu¹⁰Sidimi vɔlɔ w zhǐlsí nyǝ́ né gakó y'à j'a pyi ǹdǝ́ gɔ; Gɔmɔɔrɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdǝ́ Sɔdɔmɛ pyǎ j'a dùr, bǝ vò bǝ tu zhǐlsí wẽ́, bǝ̀ lyì bɩ́ dwã bǝ̀ dàl mɔ́ dùr bǝ̀ vò pyàr rɛ́ wa. ¹¹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ mɔ́, bǝ pwà Sɔdɔɔmɛ ǹdǝ́ Gɔmɔɔrɛ nǝ̀cɛ̀ndɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ cĩ́ dɛ̃̌ bǝ̀ la m'e yìlì bǝ̀ cìn mú gakó bǝ m'e lyɛ̃. ¹²Bǝ j'a zǝ Abǝramɛ zhǝ̀n-bal byǐ Lɔtɛ ǹdǝ́ ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ bǝ m'e súlí bǝ m'e lyɛ̃.¹³Rə̀myɛ́ yó né, lò mə̀dù ń yà ń dùr. Lò mó ǹmyɛ̌ bə̀ n byili Ebərəbá lyì bal Abəramɛ ; bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń jě Mamərɛ shɛnɛ y wẽ́, ń yà ń wɔ́ Amɔrɛnyɛ̃bá lyì bal, Esəshəkwəə ǹdə́ Anɛrɛ da-byǐ, bə̀ y’à zɔ dɔbrɛ ǹdə́ Abəramɛ. ¹⁴Abəramɛ gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ zɔ ń da-byǐ mú, bə ce ń wɔ́ byìnə́-jì lò mó ce n zɛ̃̀ n lyẽ tùntùnnə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ kã̀dar nánfwààlɛ́ du mú, bə̀ lùl bè ń sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́, nunə zwã̌-tɔ̀ ǹdə́ shí-ǹdə́-lyɛlɛ n mə n jì pyǎ bɛ́ kùr n mə n yí Danɛ.¹⁵N zɛ̃̀ cəcɛ̃, n bɔ̀n ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ dwã nɛ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tùntùnnə̀ bé la vò bə bú ǹdə́ bɛ́, sə bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ́, bə pú bə̀ kùr bə jì jì bə m’e yí Kɔba, ò ŋwɛ́nɛ́ Damasɛ jə̀gwã̀ sono. ¹⁶N ká n zə nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó n mə n kwɛ̃̀ ; n zə ń da-byǐ Lɔtɛ myɛ ǹdə́ ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ myɛ n mə n kwɛ̃̀ ; e súlí kana bɛ́ ǹdə́ dwí rí.¹⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Abəramɛ gə́ jú bɛlɛ rɛ́ Kədərəlamɛrɛ ǹdə́ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’a ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ yó n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n ká ń bà. Rə̀myɛ́ yó né, Sɔdɔmɛ pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n du n bə̀ ń la Abəramɛ jəl Səshavwɛ vɔlɔ w bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ pyɔ̌ vɔlɔ mɔ́ wa. ¹⁸Rə̀myɛ́ tó né, Salɛmɛ pyɔ̌ Mələsədɛkɛ zɛ̃̀ n ce bə zə búrú ǹdə́ də̀vɛ̃́ bə bà : Mələsədɛkɛ yà ń wɔ́ Dɛ̃̌ Dɛ̃̌ Yi rí vwĩ̀-zwə́lnə.¹⁹N cĩ́ bwəl Abəramɛ yó, n wɔ̀ : Dɛ̃̌ Dɛ̃̌ Yi rí, rə̀ cǐ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y mɔ́ cĩ́ bwəl Abəramɛ yó ! ²⁰Sə Dɛ̃̌ Dɛ̃̌ Yi rí nə còrhó, bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ co ǹ zwə̀ bé ǹ jɔ̃̀ wa ! Abəramɛ zɛ̃̀ n vùr kɔn rə̀dù rə̀dù, shí shí gakó wẽ́ n pə Mələsədɛkɛ nɛ.²¹Sɔdɔɔmɛ pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ wɔ̀ Abəramɛ nɛ : Pə àmyɛ́ nɛ́ lyì bí, sə ǹmyɛ́ zwẽ nə̀cɛ̀ndɛ́. ²²Abəramɛ lyár n wɔ̀ : À n’â zhẽ̌ à jɛ̃̀ à ce Bə-zhɔ̌-zhe ne, Dɛ̃̌ Dɛ̃̌ Yi rí ni, mɔ̀bɔ́ ń cǐ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y mɔ́ : ²³Bə̀ à t’â la ǹmyɛ́ kaka dwí-byǐ zõ yé, bá tə́tɔ̃̌ nyíní ráá nə̀cìl nyíní myɛ cìcì yé ; mùnì ga ń zɛ̃̀ n zhe bə̀ ǹ ce Abəramɛ jǐrh nə̀mbal yé. À t’â yǎl kaka yé ! ²⁴Sə tɛ̀bɛ́ rə̀dù y sásá rə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, wɔ́ tɛ̀bɛ́ ébwǎ-dàlá bɛ́ jú mú, kɔn súlí Anɛɛrɛ, Esəshəkəə ǹdə́ Mamərɛ byɛ̀bɛ́ bə̀ yàl bala bə̀ tó ne mó cəl ré.

Chapter 15

¹Ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n tó dàrhà dɛnnɛ n zɔ̀m ǹdə́ Abəramɛ n wɔ̀ : Abəramɛ, bə̀ká dùr ywẽ gaga yé ; bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ ǹ ku ò n’ô ǹ yé né búlə́ jàà wa, ǹ kwǎndɛ b’a yə̀ nánfɔ̀lɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́. ²Abəramɛ lyár n wɔ̀ : Cǐnnə Bə-zhɔ̌-zhe, wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ la nɛ pɔ ? À la cú ǹdə́ à bə byǐ zhe yé ; wɔ́ Damasɛ lyì byǐ Elyəzɛrɛ ń la kɛ̀lɛ́ kɔn rɛ́ cùnú. ³Abəramɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : Nyiwé, ǹ yə̀ nɛ dwí pɛ yé, wɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ lùl à sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ ń la à jɛ̃̀-kɔn rɛ́ cǐnnə yál.⁴Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ̌-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ Abəramɛ n wɔ̀ : È də̀ ńmyɛ̌ ń la ǹ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ cǐnnə yál yé, wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń la ǹ sə̀pwà lùlì y wẽ́ shú n du mú, ń la ǹ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ cǐnnə mó yál. ⁵Rə̀myɛ́ nɛ́ yó né, n zɛ̃̀ n zə Abəramɛ n du pwẽ̀ nè, n wɔ̀ : Kwẽ̌ ń nyǐ dɛ̃̌ yi rí wə, sə́ gə̀ càmmə̀sɔ̌sɛ́, ń nyǐ ǹ wɔ̌ sɛ ǹ la gál. N zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀ : Wɔ́ èta ǹ dwí rí la nɛ́ yál.⁶Abəramɛ zə Bə-zhɔ̌-zhe zhə̀nà, n tə̀ rə̀ yil n nyǐ mu ǹdə́ ń bə dóó zhe ⁷ta Bə-zhɔ̌-zhe kə́ n wɔ̀ mɔ : Àmyɛ́ wɔ́ Bə-zhɔ̌-zhe mɔ́, ń ce ń du Uri Kalədɛ tənà w mɔ́, ń la mɔ́ tənà y èmyɛ́ pɔ e yə̀ ǹ sə̀pwà nyǎ mɔ́. ⁸Abəramɛ lyár n wɔ̀ : Cǐnnə Bə-zhɔ̌-zhe, wɔ̀ bə̀kɔ́n è b’a ce a lwar b’à m’a cìní yə ?⁹Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ mɔ : Zə byinə nə̀tɔ̀ nə̀-cɛl ǹdə́ byinə nə̀tɔ̀ bɔ̃̀ ǹdə́ byinə nə̀tɔ̀ pyì-bya, e súlí épwèné ǹdə́ épò-bwɛ̀lɛ́ ń mə́ ń bə̀ ń pɛ̃. ¹⁰Abəramɛ zə vwàmá nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ gakó, n zhì mə̀dù gakó cəcəl w gõ̀ dwã w kùkùlə̀ nə̀lyè, n kwè ne n cĩ́ cĩ́ tɛ̃́ nə zǎ zǎ dwã ; wɔ́ kúmsí ń yə̀ gòm dwã w yé. ¹¹Zúmə́ j’a shí ní nə̀ bə̀ nə̀ la vwàmá nɛ́ cùùrí jú ; Abəramɛ zɛ̃̀ n jì nì.¹²Yi rí gə́ tú e zù yó né, jɛ̃ nánfɔ̀lɔ̀ jí Abəramɛ ; ywẽ ǹdə́ cə̀-byín bə̀ rə pyi mu. ¹³Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ Abəramɛ nɛ : Lwar bə̀ ǹ dwí rí la vò bə yə̀ zhələ tənà kɛ̀bɛ́ è t’â la bə̀myɛ́ nyǎ yál gaga wẽ́ ; bə yə̀ yómə́ gàà mɔ́, bə nwɛ̀nɛ̀ bɛ byinə zwã̌-na.¹⁴Sə à m’a kə́ tənà y kɛ̀bɛ́ bə̀ la yómə́ yál è wẽ́ mó bùrsi, bə zɛ̃̀ bə du ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ nə́nfɔ̀lɔ̀. ¹⁵Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ b’ǎ vò ǹ dabá sono ǹdə́ yə̀-zùlə́, ǹ b’ǎ yə̀ wu-nyɔ̃̀ cəbal ǹ zəzhɛ̀n nɛ wẽ́, fòró ń zɛ̃̀ ń cì bə ce mó. ¹⁶Wɔ́ nàmbalabá kùrə̀ nə̀na kwã nɛ́ bə̀ b’a k’a kwɛ̃̀ bə bə̀ nyɔ̀nɔ̀ ; bə̀ Amɔrɛnyɛ̃bá lwɛlɛ rɛ́ gakó gwẽ̌ yə̀ rə̀ yírə́ yí yé.¹⁷Yi rí gə́ tú rə zù rə zhɛ̀ yi ní, cɛ y j’a jǐrh cə-byṹ fúrí, myǐn-zhù j’a du ǹdə́ nyɛ̀rh mə̀ n’ê tó vwàmá nɛ́ nə̀ gòm dwã w mɔ́ cəcəl w mə̀ lyɛ̃. ¹⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yùwə̀, Bə-zhɔ̌-zhe zɔ dɔbrɛ ǹdə́ Abəramɛ n wɔ̀ : ²⁰À n’â pɛ tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ dwí rí ni, kɔn zhì Ezhipti bwǐ y ni, e m’e vò Efəratɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nɛ mɔ́ : ¹⁹tənà y lyì bí wɔ́ : Kənənyɛbá, Kənəzhɛ̃bá, Kədəmɔniynɛ̃bá, Etəyɛ̃bá, Fərəzənyɛ̃bá, Arəfəyimbá, ²¹Amɔrənyɛ̃bá, Kananənyɛ̃bá, gərəgashɛ̃bá ǹdə́ Zəbəshɛ̃bá.

Chapter 16

¹Abəramɛ kɛ̃ Sarayi yà ń yə̀ byǐ lùl gaga n pɔ̃ yé. Sarayi jà ń yà ń zhe Ezhipti lyì bə̀kɔ́ mə̀dù ń wɔ́ ń tùntunnə̀, ń yíl Agaarɛ. ²Sarayi zɛ̃̀ n wɔ̀ Abəramɛ nɛ : Nyǐ, Bə-zhɔ̌-zhe ce à wɔ́ kə-eju ; rə̀myɛ́ ce, à n’â lwə̀l mó, sə́ bə̀ ń vò ǹdə́ à tùntùnnə̀ mó ; dɛ̀ga, à m’a tó ńmyɛ̌ dɛnnɛ a nə bə̀sɔ́ná. Abəramɛ zɛ̃̀ n cili ń kɛ̃ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́. ³Rə̀myɛ́ yó né, Sarayi kwè ń tùntùnnə mó, Ezhipti lyì bə̀kɔ́ mɔ́ n pə ń byal Abəramɛ nɛ n jí ; rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Abəramɛ gə́ tú ń jě Kanaã nɛ́ mɔ́ zhe byinə shíyə́. ⁴Abəramɛ zɛ̃̀ n zù ǹdə́ Agaarɛ, n kwè pwǐ. Ń gə́ pwírí ń zhe pwǐ y mú ce, n zɛ̃̀ ń nə́ ń nyǐ ń yó-cə́cɛ̃ mɔ́, ń mə́ ń pɔ̀ɔ́sɛ mɔ.⁵Sarayi zɛ̃̀ n wɔ̀ Abəramɛ nɛ : wu-zhìlù w kɔ̀bɔ́ ò n’ô ce ne èta mɔ́ k’a jòm ǹmyɛ́ yó. Nyǐ àmyɛ́ kwè à tùntùnnə mó a pɔ̃́ ń jí ; sə ń gə́ zɛ̃̀ n pwírí ń zhe pwǐ y mú ce, n zɛ̃̀ ń nə́ ń pɔ̀ɔ́sɛ nɛ. Sə wɔ́ Bə-zhɔ̌-zhe ń mà n kə́ bùrsí àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ cəcəl wə. ⁶Abəramɛ lyár Sarayi n wɔ̀ : Ǹ tùntùnnə mó ŋwɛ́nɛ́ ǹ jɔ̃̀ wa, nyǐ mú, ń wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə ǹ gə́ só né. Rə̀myɛ́ yó né, Sarayi zɛ̃̀ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ ; ce Agaarɛ dùr ń yé né n vò kwã nɛ́ gaga.⁷Bə-zhɔ̌-zhe màlɛ́ka èdù nə mɔ bwǐ èdù nyí ni gɔ-èpòlò wə, bwǐ èdù è ŋwɛ́nɛ́ Səsuri sɔ̀má y nyí ni. ⁸E wɔ̀ mɔ̀ : Agaarɛ, Sarayi tùntùnnə, yẽ̀ ǹ shí ní, sə wɔ́ yẽ̀ ǹ la nɛ́ ? N lyár n wɔ̀ : Wɔ́ à yó-cə́kɛ̃ Sarayi yé né à n’â dùr né à la yé né gaga.⁹Bə-zhɔ̌-zhe màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ : ká kwɛ̃̀ ń vò ǹ yó-cə́kɛ̃ mɔ́ sono, ń lwəl ǹ cìn tɛ̃́ ń yé né. ¹⁰Bə-zhɔ̌-zhe màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ : À m’a ce ǹ dwí rí pù, rə jǐrh nánzhəzhɔ̌ dɛ̃́dɛ̃́, lò lò wár rɛ ń la gál yé.¹¹Bə-zhɔ̌-zhe màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ : Nyǐ ǹ zhe pwǐ, ǹ la byǐ lúl, sə ǹ m’ǎ ce ń yil bə̀ Esəmayəə ; bə̀ ǹ wu-zhìlù w wẽ́, Bə-zhɔ-zhe nyɛ̀ɛ̀ ǹ cəl ré. ¹²Byǐ mú mà n zə ń jɛ̃̀ n mə n bú ǹdə́ lyì bí gakó, sə lyì gakó myɛ b’a zə bə̀ jɛ̃̀rh bə m’e bú ǹdə́ mɔ ; ń mà n jòm n zə ń yé n zǎ ń da-byǎ bɛ́.¹³Agaarɛ zɛ̃̀ n byẽ̀ Bə-zhɔ̌-zhe mó ń zɔ̀m ǹdə́ mɔ mɔ́ yil ré bə̀ : Ata-Elɛ-pyɔ̌1 ; bə̀ ń yà ń nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Ń gə́ nɔ nɛ kwã nɛ́, à yə̀ kaka nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ nà ? ¹⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ byẽ̀ zhìlí y èmyɛ́ mɔ́ bə̀ Lakayi-pyɔ̌ zhìlí ; è ŋwɛ́nɛ́ Kadɛɛsɛ ǹdə́ Barɛdɛ cəcəl wə.¹⁵Agaarɛ lù byǐ n pə Abəramɛ nɛ ; Abəramɛ ce byǐ mú Agaarɛ lùl n pɔ̃́ mɔ́ yil bə̀ Esəmayəə. ¹⁶Agaarɛ gə́ lùl Esəmayəə n pə Abəramɛ nɛ́ mɔ́ yi ní ǹdə́ Abəramɛ zhe byinə zɔ̃̌ nə̀bɔ́.

Chapter 17

¹Abəramɛ gə́ tú n yí byinə shí-nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀bɔ́ yi ní, Bə-zhɔ̌-zhe lyí Abəramɛ n wɔ̀ mɔ : Àmyɛ́ wɔ́ Yi rí rə̀ jàn du kɔn gakó mɔ́. Zhəl à yé né, sə́ yə̀ wu-põ̀ cə́bal. ²À m’a zə dɔbrɛ àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ cəcəl wə, a ce ǹ dwí rí pù byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.³Abəramɛ tu n zə ń yé n pú tɛ̃́, Yi zɛ̃̀ rə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə́ mɔ rə̀ zhe : ⁴Nyǐ kɔn gə́ la nɛ́ tó, à dɔbrɛ́ à n’â zal ǹdə́ mɔ́ mɔ́ yilə. Ǹ b’ǎ jǐrh tənèrh nánjə̀jóló da. ⁵Bə̀ k’ê t’â la mɔ́ byõ̌ bə̀ Abəramɛ kə́dò yé ; bə̀ b’a byẽ̀ mó bə̀ Abərahamɛ, bə̀ à ce ǹ wɔ́ tənèrh nánjə̀jóló da. ⁶À m’a ce ǹ lùlì y j’â n’ê lùl byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. À b’a ce ń yə̀ tənèrh ; sə pyǎ b’a shí ǹ wẽ́ bə du.⁷À n’â zal à dɔbrɛ àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ cəcəl wə, ǹdə́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nə̀ bàn ǹ kwã nɛ́ mɔ́, kɔn vò ǹdə́ bə̀ nàmbala nàmbala : È m’a yə̀ byinə byinə dɔbrɛ́, rə̀myɛ́ jàn yilə, à m’a yə̀ ǹ Yi ǹdə́ nɛ̀mɛ́ nɛ nə̀ bàn ǹ kwã nɛ́ mɔ́ Yi. ⁸À m’a pə cɔ w ǹ jě ò wẽ́ ǹdə zhə-bal ta mɔ́, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nə̀ bàn ǹ kwã nɛ́ mɔ́ nɛ, Kanaãbá tənà y gakó bə cìní, sə à m’a yə̀ bə Yi.⁹Yi wɔ̀ Abəraham nɛ : Ǹmyɛ́, ǹdə́ ǹ nɛ̀mɛ́ nə̀ bàn ǹ kwã nɛ́ mɔ́ m’a zə à dɔbrɛ kẽkẽ, kɔn m’e vò bə̀ nàmbala nàmbala. ¹⁰Wɔ́ tɛ̀bɛ́ à byili nyɔ̀nɔ̀ èta mɔ́ rə̀ à dɔbrɛ́, á la zal kẽkẽ àmyɛ́ ǹdə́ àmyɛ̌ cəcəl w mó, ǹdə́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nə̀ bàn ǹ kwã nɛ́ mɔ́ : Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ bal á cəcəl w gakó mə̌ sə bə gõ̀ mò. ¹¹Á m’ǎ gõ̀ dwã ; sə rə̀myɛ́ b’a yə̀ dɔbrɛ nyɔrhɔ àmyɛ́ ǹdə́ ámyɛ̌ bwə̌l wə.¹²Bal mɔ̀bɔ́ ń gə yú dwã lyɛlɛ, sə bə gõ̀ mo, e m’e vò à nàmbala nàmbala, è gə wɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ lùl kɛ̀lɛ́ wa ráá mɔ̀bɔ́ bə̀ yè ǹdə́ wɛ́rɛ́ ráá mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ zhə-bal byǐ ń də̀ ǹ dwí rí byǐ. ¹³Bə̀ mə̌ sə gõ̀ mɔ̀bɔ́ bə̀ lùl kɛ̀lɛ́ wa, ǹdə́ mɔbɔ́ bə̀ yè ǹdə́ wɛ̀rɛ́ ; èta à dɔbrɛ́ b’a yə̀ á yala nɛ́ nɛ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. ¹⁴Bal mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ń yə̀ gòm ; mɔ̀bɔ́ bə̀ yə̀ gòm ń yala nɛ́ wẽ́ mó, sə bə gu mu ń dwí rí cəcəl wə : Bə̀ ń cẽ dɔbrɛ́ nyə́ né zõ yò.¹⁵Yi wɔ̀ Abərahamɛ nɛ : Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la ǹ kɛ̃ mɔ́ byõ̌ bə̀ Sarayi yé, ǹ yil ré b’a yə̀ Sara. ¹⁶À m’a cĩ́ bwəl ń yó, a tó ń dɛnnɛ a pɔ̃́ byǐ ; à m’a cĩ́ bwəl ń yó, sə ń mà n jǐrh tənèrh ; pyǎ, dwə́ b’a du ń wẽ́.¹⁷Abərahamɛ zɛ̃̀ n tu n zə ń yé n pú tɛ̃́, ń mə́ ń zɔ̀m ń wẽ́ ń zhe : Bal mɔ̀bɔ́ ń zhe byinə zɔ̌m mɔ́, nə wɔ̌ byǐ ń mà n lù ? Sə Sara mɔ́ ń zhe byinə shə́-nə̀bɔ́ mɔ́, nə mà n lù nà ? ¹⁸Abərahamɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Yi ni : À’íí ! Esəməyəə wírí n zə myə̌l ǹ yé né !¹⁹Yi wɔ̀ : nyǐ wɔ́ Zhə̀n zhə̀nà, ǹ kɛ̃ Sara mà n lù byǐ n pɔ̃́ ; sə ǹ b’a ce ń yil bə̀ Yəzakɛ. À b’a zə à dɔbrɛ́ ǹdə́ mɔ, rə̀ yə̀ ǹdə dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ yilə, ń cu kwã nɛ́ myɛ rə̀ yə̀ nɛ́ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ myɛ yilə. ²⁰Sə è gə wɔ́ Esəmayəə yilə, à zwẽ ǹ lwə̌l mɔ́. À m’a cĩ́ bwəl ń yó, a ce n zə lùlì, a ce ń lùlì y j’â n’ê pùl gaga è la ; ń mà n lù pyǎ shí-ǹdə́-bə̀lyè, a ce n yə̀ tənà nánfwɛ̀lɛ̀. ²¹À m’a zə à dɔbrɛ́ ǹdə́ Yəzakɛ mɔ́ Sara la lúl n pɔ̃́ byin ní, yi rí tɛ̀bɛ́ èta cìcì mú yi.²²Yi gə́ zɔ̀m ǹdə́ Abərahamɛ rə zɛ̃̀, rə zɛ̃̀ rə vò dɛ̃̌ Abərahamɛ yə́-pɛ̀lɛ́ wa. ²³Rə̀myɛ́ yó né, Abərahamɛ zɛ̃̀ n zə ń byǐ Esəmayəə, ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ lùl ń sõ kɛ̀lɛ́ wa, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yè ǹdə́ wársɛ, ǹdə́ ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ bala, lyì bí ń sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ wẽ́ mó, n gõ̀ be dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yùwə̀ ǹdə Yi gə́ pɔ mɔ nyí ní.²⁴Abərahamɛ gə́ gòm yi ní ǹdə́ ń zhe byinə shə́-nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀bɔ́. ²⁵Ń byǐ Esəmayəə gə́ gòm yi ní ǹdə́ ń zhe byinə shí-ǹdə́-nə̀lyè. ²⁶Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w cìcì Abərahamɛ gòm ń byǐ Esəmayəə. ²⁷Ń já n gõ̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lùl ń sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ ń yè ǹdə́ zhələ bé ń yè ǹdə́ wársɛ mɔ́ gakó.

Chapter 18

¹Bə-zhɔ̌-zhe tú n lyí mu Mamərɛ shɛnɛ wẽ́, ǹdə́ ń jě tɛ̃́ nə́nyɛ́nɛ́ cə-bɔ́rhɔ́ w yi ní, ń kòrhó w nyí ni. ²N kwẽ̌ ń yé dɛ̃̌ ń la nyǔ, n pwírí bala bə̀tɔ̀ bə̀ zhǐ dɛ̃̌ ń nyí ni. Ń gə́ nɔ bɛ́ n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n zhì ń kòrhó nyí ni dùr n vò bə̀ yé né, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì tɛ̃́.³N wɔ̀ : À Cǐnnə mó sõ, à gə wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ǹ nɔ nɛ, ǹ só ǹ yírhə́ wə ; à n’â lwə̀l mó, ǹ bə̀ká lyɛ̃ ń vò gaga ǹ tùntùnnə̀ mó yé né yé. ⁴Pə-na nɛ sɔ́má, bə pyà nɛ̃̌ bə̀ pə ába á sə̃̀ á nèsé ; s’á jòm cǒ w kɔ̀bɔ́ kùr w á shǐrh. ⁵À la vò a pyà búrú námpɔ́lɛ́ a pə ába á m’a zə á ku ni ; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, á m’ǎ zɛ̃̀ á zhílí á sɔ́má yá ; bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ yil á tú á la á tùntùnnə mó sõ tó a lyɛ̃. Bə lyár bə wɔ̀ : Wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ byili ní.⁶Abərahamɛ já n zhǐr làlà n zù ń kòrhó w wə, n yí Sara nyí ni, n wɔ̀ : Zɛ̃̀ làlà, n kwè mún-ècɛ̀nɛ́ y ń mɛrhɛ ku yírhə́ nə̀tɔ̀, ń ce nɛ̃̌ w ń mà ń mə́ ń ji gàtó. ⁷Abərahamɛ ká n dùr n vò ń vwàmá nɛ́ wẽ́, n zə nǔm-bwə̀lə̀ kɛ̀bɛ́ è càn è sú yírh mó, n pə ń tùntùnnə mə̀dù ni n vò n kwɛrhɛ y làlà. ⁸N zɛ̃̀ n kə́ n kwè nwə̃̌ ǹdə́ yil, n súlí nǔm-bwə̀lə̀ y bə̀ kwɛrhɛ mɔ́ nɛ, n bə̀ n cĩ́ bə̀ yé né. N cìcì mú tó be n jòm cǒ w kùr w bə jí.⁹Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ : Ǹ kɛ̃ Sara ŋwɛ́nɛ́ yẽ̀ ? N lyár n wɔ̀ : Ń ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ kòrhó w wə. ¹⁰Bə̀ mə́dù zɛ̃̀ n wɔ̀ : À m’a k’a bə̀ ǹ sono yi ri tɛ́bɛ́ yi cìcì ; sə nyìwé, ǹ kɛ̃ Sara mà n nə byǐ. Rə̀myɛ́ yó né, ǹdə́ Sara cə̀r kórhó w n ce ń kwã nɛ́, ń zhǐ ò nyí ni ń nə́ ń cili.¹¹Abərahamɛ ǹdə́ Sara ga y’à cɛ, bə̀ byinə né já : Sara yà ń kə́ ń tá ń bùl bə̀ ń wɔ̌ byǐ ń la nɔ yé. ¹²N zɛ̃̀ ń nə́ ń mɔ̀n ń wẽ́ ń zhe : Èlǎsɛ̃́ mɔ́ à cɛ, bal shil nə m’a k’e zə nɛ ? À cǐnnə mó myɛ cɛ.¹³Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ Abərahamɛ nɛ : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil Sara mɔ̀n, n wɔ̀ : àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à cɛ mɔ́, zhə̀n zhə̀n ga à m’a nə byǐ ? ¹⁴Kɔn dõ nə ŋwɛ́nɛ́ rə̀ zhe jàn rə̀ m’a jàr Bə-zhɔ̌-zhe nà ? Sə tɛ̀bɛ́ rə̀ byili mú yi rí gə yúwə́ ; yi rí rə̀myɛ́ cìcì, à m’a k’a bə̀ ǹ sono, ǹdə́ Sara nɔ byǐ. ¹⁵Sara zɛ̃̀ n gõ̀ kɔma, n wɔ̀ : À yə̀ mɔ̀n yé. E jà nyǐ wɔ́ ywẽ ń dùr. Sə rə̀ wòwə̀ : Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ǹ mɔ̀n.¹⁶Bala bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ bə̀ la, bə kwẽ̌ bə̀ n’ê nyǐ Sodome səta. Abərahamɛ zɛ̃̀ n tó be ń nə́ ń zhìì. ¹⁷Rə̀myɛ́ yó né Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ : À nə m’a shèè kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ Abərahamɛ nɛ ? ¹⁸… Zhə̀n zhə̀nà, Abərahamɛ mà n jǐrh tənà nánfwɛ̀lɛ́ è zhe jàn, tənèsé cɛ yó mó gakó b’a nə bwəl ń wẽ́. ¹⁹À cír mo mùnì ga n pə nyí ń byǎ bɛ́ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y nɛ bə zə Bə-zhɔ̌-zhe sɔ́má yá, bə wɛ̀rhɛ́ cángá ǹdə́ zhə̀n tumə, èta Bə-zhɔ̌-zhe mà n pyìrh nyə́ né ń bwəl Abərahamɛ nɛ mɔ́…²⁰Bə-zhɔ-zhe wɔ̀ : Wìrhí y bə̀ n’ê wǔrh Sodome ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ shò kwã nɛ́ mɔ́ yúwə́, bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ já. ²¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à la tɛ̃́ só, a nyǐ ǹdə́ bə̀ gə wɛ̀rhɛ́ wìrhí y kɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ̀m è yò w e yí sõ mó gakó mawé, kɔn gə də̀ èta, à m’a lwar rɛ.²²Bala bɛ́ vò bə yí yé né, bə lyɛ̃ bə zǎ Sodome. Abərahamɛ já ń gwẽ̌ ń zhǐ Bə-zhɔ̌-zhe yé né. ²³Abərahamɛ twẽ̌ n yí, n wɔ̀ : Ǹ nə m’a gu wu-cángá cí mú ǹdə́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y ga ?²⁴Dɛ̀ga, wu-cángá cìnə́ shí-ènu ŋwɛ́nɛ́ cɔ w wa : Ǹ nə m’a gu bə̀myɛ, ǹ tá ǹ la sǔbri cɔ w nɛ pɔ, wu-cángá cìnə́ bé bə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɔ w wẽ́ mó yilə ? ²⁵E gu wu-cángá cí ǹdə́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ ga, kɔn zɛ̃̀ e yə̀ rə̀dù èta, wu-cángá cí mú ǹdə́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ yil mó, tùntwĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ zə nyan ǹdə́ mɔ́ ! rə̀ zə nyan ǹdə́ mɔ́ ! Lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə ń bùr cɛ y gakó bùrsí mú, ń tá ń la bǔr ǹdə́ cángá nà ? ²⁶Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ wɔ̀ : À gə nɔ wu-cángá cìnə́ shí-ènu Bəbyəlɔɔnɛ cɔ w wa, à m’a pə cɔ w gakó sǔbri bə̀ yilə.²⁷Abərhamɛ kə́ n wɔ̀ : Nyǐ à zɔ wu jɔ̀ a zɔ̀m ǹdə́ Cǐnnə mó, àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ shó ǹdə́ tɔ̀mɔ̀ dúdú mú. ²⁸Dɛ̀ga, shí-ènu wẽ́, bə̀nu gə mùrì bə̀ wẽ́ : Ǹ nə b’a tə̀ bə̀nu y tɛ̀nɛ́ yil ń gu cɔ w gakó ? ? Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ : À gə nɔ wu-cángá cìnə́ shə́-èna ǹdə́ bə̀nu cɔ w wa, à t’â la w cɔ̌ yé.²⁹Abərahamɛ gwẽ̌ zɔ̀m ǹdə́ Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ : Dɛ̀ga, wu-càngá cìnə́ shə́-èna b’a na. Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ : À t’â la kaka wɔ̀rhɔ́ byɛ̀bɛ́ shə́-èna y yilə. ³⁰Abərahamɛ wɔ̀ : À la zɔ̌m, sə Bə-zhɔ̌-zhe bə̀ká n kwè lyim gaga yé. Dɛ̀ga, wu-cángá cìnə́ shɛ́-ètɔ̀ b’a nə cɔ w wa. Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ : À gə nɔ wu-cánga cìnə́ shɛ́-ètɔ̀, sə́ nyǐ à t’â la kaka wɔ̀rhɔ́. ³¹Abərahamɛ wɔ̀ : Nyǐ à zɔ wu-jɔ̀ a zɔ̀m ǹdə́ Cǐnnə mó. Dɛ̀ga, wu-cángá cìnə́ shí-èlyè b’a nə cɔ w wa. Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ : wu-cángá cinə́ shí-èlyé yilə, à t’â la cɔ w zhìlù gaga yé.³²Abərahamɛ wɔ̀ : Bə-zhɔ̌-zhe, bə̀ká n kwè lyim yé, bə̀ à k’â t’â la zɔ̌m ǹdə́ è gə də̀ tɛ̀bɛ́ à la zɔ̌m èta mɔ́ dúdú yé. Dɛ̀ga, wu-cángá cìnə́ shíyə́ b’a nə cɔ w wa. Bə-zhɔ̌-zhe wɔ̀ : cu-cángá bé shíyə́ yil à t’â la cɔ w zhìlú gaga yé. ³³Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ̌-zhe zhǐr n vò. Abərahamɛ ká n kwɛ̃̀ n bə̀ ń sõ kɛ̀lɛ́ wa.

Chapter 19

¹Màlɛ́kabá bə̀lyè y yí Sodme də̀dɛ̀nɛ́ ; ǹdə́ Lɔtɛ yà ń jě ²Sodome cɔ w bwə̀rə́ y nyí ni. Ń gə́ nɔ bɛ, n zɛ̃̀ ń la bɛ jəl, n yí n tu ń nə̀dwə́nə́ yó bə̀ yé né, n wìlì n zə ń yé n pú tɛ̃́. N zɛ̃̀ wɔ̀ : À cǐnnə, à n’â lwə̀l ába, zú-nə á tùntùnnə mó sõ kɛ̀lɛ́ wa, á zɔ̃̀ ; sámna á nèsé ; à m’ǎ dúlí á zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã á zhílí á sɔ́má yá. Bə wɔ̀ bə̀ ɔ̃́’ɔ̃, nə́ b’ǎ zɔ̃̀ sɔ́má y yó. ³Sə Lɔtɛ nyɛ́ɛ́ nyɛ́ɛ́ bɛ dɛ̃́dɛ̃́, ce bə zǐr bə zù kɛ̀lɛ́ wa. N zɛ̃̀ n tɛnɛ címsi kùjú ń la bɛ pɔ, n ce bə wɛ̀rhɛ́ búrú ò yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce, n pə bɛ bə dɔ̃̀.⁴Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, ǹdə́ bə̀ bə tɛ̃́ pyě gwẽ̌ yé, ǹdə́ Sodome cɔ w lyì bí tú bə kə́kɛ́lɛ́ kɛ̀lɛ́ yá, kɔn zhì bə̀sɔ́ná bɛ́ e m’e vò ezhə̀nà bɛ́, cɔ w lyì bí gakó dùr bə bà. ⁵Bə byẽ̀ Lɔtɛ, bə wɔ̀ mɔ̀ : Wɔ́ yẽ̀ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zù ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ wẽ́ mó ŋwɛ́nɛ́ ? Ce bə du bə bə̀ nə́ sono, mùnì ga nə́ lwar bə̀ párá1.⁶Lɔtɛ zɛ̃̀ n du n bə̀ bə̀ sono, n pyi kɛ̀lɛ́ y nyí ni ń kwã nɛ́. ⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ : À da-byǎ, à n’â lwə̀l ába, bə̀k’á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ yé ! ⁸8 Nyǐ-nə, à zhe bə̀kwá bə̀lyè bə̀ gwẽ̌ yə̀l bal pár gaga yé ; à m’a zə bɛ a bə̀ pwẽ̀ nè, s’á zə bɛ á wɛ̀rhɛ́ ǹdə á gə́ n’á yǎl nɛ́. Sə tɛ̀nɛ́ rə̀dù y à n’â lwə̀l ába mɔ́, bə̀k’á wɛ̀rhɛ́ kaka bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ nɛ yé, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ sõ kɛ̀lɛ́ w bə̀ tú bə̀ zù ní.⁹Bə wɔ̀ : Vǔr ǹ cìn ń ce kwã nɛ́ ! Bə k’e wɔ̀ : Mɔ̀bɔ́ èta mɔ́ wɔ́ zhə-bal ń tú nə́ sono, n zɛ̃̀ ń nə́ ń yǎl n zə ń cìn n yə̀ bùr-kárna ! Nə̀myɛ̌ twə́r tɛ̀nɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ ǹdə́ bə̀myɛ́ ga yé. Bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ Lɔtɛ jàn, bə̀ la m’e kə́ jì y bòlò wə́.¹⁰Rə̀myɛ́ yó né, bala bɛ́ ce bə̀ jɛ̃̀ pwẽ̀ né bə vwɛ̃ Lɔtɛ n bə̀ bə̀ sono jùwə̀, bə k’a pyi jì y nyí rí. ¹¹Bə zɛ̃̀ bə ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à zhǐ jì y nyí rí ni mú jǐrh lyìlyə̌r, kɔn zhì bə̀sɔ́ná námpɔ́lsɛ́ e m’e vò náncɛsɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́. Ce bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê pyà jì y ní rí ǹdə́ bə̀ gə́ wɔ̌ nɛ́, bə̀ wàr yé.¹²Bala bɛ́ wɔ̀ Lɔtɛ nɛ : Wɔ́ bə̀kɔ́n ǹdə́ rə̀ dõ ǹ zhe nyɔ̀nò èta gwẽ̌ ? Vǔr ǹ cə̀mmá bɛ́ ǹdə́ bala byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ kana byǎ bɛ́, ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ nyǎn cɔ w w mɔ́, ń mə́ du jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́. ¹³Bə̀ nə́ la jàà y kɛ̀bɛ́ zhìlù, bə̀ lwɛlɛ rɛ́ wìrhí è cɔ w lyì shò-kwã nɛ́ mɔ́ já dɛ̃́dɛ̃́ Bə-zhɔ̌-zhe yé né. Wɔ́ Bə-zhɔ̌-zhe ń twĩ̀ nə́ba bə̀ nə́ zhəl nə́ zhìlì jàà yá.¹⁴Lɔtɛ zɛ̃̀ n du, n zɔ̀m ǹdə́ ń cə̀mmá bɛ́ bə̀ y’à jú ń bə̀kwá bɛ́ mɔ́ n wɔ̀ : Zɛ̃̀-na dɛ̃̌, á du jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ ; bə̀ nyǐ Bə-zhɔ̌-zhe la cɔ w zhìlù. Sə ń cə̀mmá bɛ́ yírhə́ w mó, wɔ́ dədalá ń nə́ ń ce. ¹⁵Cɛ y gə́ tú e bə̀ è n’ê wárh yi ní, màlɛ̀kabá j’a yí Lɔtɛ nyí ni, bə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ bə̀k’â bwérhé, bə̀ zhe : Zɛ̃̀ ń zə ǹ kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ǹ mə̀kwá bɛ́ bə̀lyé y bə̀ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́, ń mə́ du, mùnì ga ǹ bə̀ká ń cì cɔ w zhùlù mú wẽ́ yé.¹⁶17 Ń gə́ yà ń zɛ̃̀ ń nə́ ń jíjírhí mú ce, bala bɛ́ zə bə̀ jɛ̃̀ bə zə ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́ bə̀lyè y ne, bə yẽ̌ be du kwã nɛ́ cɔ w wa, Bə-zhɔ̌-zhe gə́ yà ń nə́ ń yǎl n ce n lú mú yilə. ¹⁷Bǝ̀ gǝ́ zǝ bɛ bǝ du cɔ w kwã nɛ́, bǝ̀ wǝ̀l Lɔɔtɛ nɛ: Dǔr ń zwẽ ǹ cìnǝ̀. Ǹ bǝ̀k'á pyìrhí ń nyǐ ǹ kwã nɛ́ yé, ǹ bǝ̀k'á zhì jàà kǝ̀l kǝ̀l w nyɔ̀nɔ nyí rí wẽ́ yé! Dǔr ń vò pyɔ̀ w wa, è gǝ dǝ rǝ̀myɛ́ ǹ m'ǎ cì.¹⁸18 Lɔtɛ wɔ̀ bɛ : Ǎ, Cǐnnə, ɔ̃́’ɔ̃ ! ¹⁹Nyìwé, ǹ nyǐ ni ǹdə́ sónó ǹ yírhə́ wə, sə ǹ byili ǹ nɔ̀nɔ̀ dǔr mó nánfɔ̀lɔ̀ w à yilə, ń mə́ zwẽ à myə̌l ré, à n’â lwə̀l mó, nyǐ à wàr à cìn à la zõ pyɔ̀ w yó ǹdə́ cɛ y zhìlù mú yə̀ nɛ zal yé. ²⁰Nyǐ cɔ w kɔ̀bɔ́, òmyɛ́ mɔ́ bwə́l dɛ̃́dɛ̃́, à wɔ̌ à m’a shèè gàà mɔ́, o wɔ́ námpɔ́lɛ́. Ǎ ! a ŋwɛ̀nɛ́ a zwẽ à cìn gàà…ò də̀ námpɔ́lɛ́ nà ?... mùnì ga a zə nyǔ !²¹N zɛ̃̀ n wɔ́ Lɔtɛ : Nyǐ, à gwẽ̌ m’a pɔ̃́ sɔ́má y èmyɛ́ mɔ́, ce à t’â la cɔ w ǹ nə́ ǹ zɔ̀m ò yò mó zhìlù yé. ²²Cə jàn nɛ́ là là ń dùr ń vò ń shèè gàà mɔ́, bə̀ à t’â la kaka wɔ̀rhɔ́ ǹdə́ ǹ gwẽ̌ yə̀ gàà mɔ́ yí yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ yil bə̀ co cɔ w òmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ Təsəwarɛ.²³Lɔtɛ tú ń nə́ ń zwì Təsəwarɛ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ y lyĩ. ²⁴Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n ce zho ǹdə́ myǐn nyɔ̀ Sodome ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ yó ǹdə dwà ta, Bə-zhɔ̌-zhe jàn yilə. ²⁵N já n ce cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ vɔlɔ w gakó ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó ǹdə́ cɛ y yó cèmé né gakó cɔ̀.²⁶Lɔtɛ kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n pyìrhí n nyǐ ń kwã nɛ́, n já n jǐrh nə̀kwə̃̌ cə̀-byòlò. ²⁷Abərahamɛ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shã shã, ń la jàà y kɛ̀bɛ́ ń zhì Bə-zhɔ̌-zhe yé né mə̀gã̌ mɔ́ wa. ²⁸N yí, n kwẽ̌ ń yé ń la Sodome ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ səta nyǔ, ǹdə́ vɔlɔ nyí rí gakó nyǔ ; n nə nyɛ̀rh sə shí tɛ̃́ sə̀ n’ê dwi ǹdə myìn-cɔ̀lɔ̀ nyɛ̀rh ta.²⁹Yi gə́ zhìlì cɛmɛ nɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ vɔlɔ w mɔ́ kwã nɛ́, rə zɛ̃̀ rə lyǐrh Abərahamɛ yò ; rə̀ gə́ ce Lɔtɛ lú zhìlù mú wẽ́, rə tə̀ Abərahamɛ yil rə zhìlì cɛmɛ nɛ́ Lɔtɛ yà ń jě nə̀ wẽ́ mó.³⁰Lɔtɛ zhì gàà n zhǐr n vò dɛ̃̌ sõ, n zhǐ pyɔ̀ w yó, ńmyɛ̌ ǹdə́ ǹ mə̀kwá bɛ́ bə̀lyè yá, bə̀ ywẽ y’a zhe mo ǹdə́ Təwarɛ nɛ́ jǒm. N lyɛ̃ n vò n zù myèlé rə̀dù wẽ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń mə̀kwá bɛ́ bə̀lyè y jě.³¹Zhɛ̀n-kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ nyɛ̃́ mɔ́ nɛ : Nə́ da cɛ ; e jà bal tɛ̀nɛ́ jàà y w nyɔ̀nɔ̀ gaga ń la nə́ sono ǹdə tənèsé lyì bí gakó gə́ n’ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ yé. ³²Zɛ̃̀ ń bà, nə́ pyà də̀vɛ̃́ nə́ pə nə́ da nɛ n nyɔ̃̀, sə nə́ zù ǹdə́ mɔ, mùnì ga nə́ nə nə́ da dwí rə yə̀ nɛ́. ³³Bə zɛ̃̀ bə pə də̀vɛ̃́ bə̀ da nɛ n nyɔ̃̀ cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́ ; zhɛ̀n-kɛ̃ zɛ̃̀ n zù ǹdə́ da mɔ́ : Da mɔ́ yə̀ lwar ń gə́ tú zù yi ní ǹdə́ ń gə́ ká n zɛ̃̀ yi ní yé.³⁴È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, zhɛ̀n-kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ nyɛ̃́ mɔ́ nɛ : Nyǐ, də̀là nɛ cəcɛ̃ y à zù ǹdə́ à da ; rə̀myɛ́ ce bə̀ nə́ k’é pɔ̃́ də̀vɛ̃́ n nyɔ̀ cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́, sə vò ń zù ǹdə́ mɔ, mùnì ga nə́ nə nə́ da dwí rə yə̀ nɛ́. ³⁵Bə zɛ̃̀ bə k’e pə də̀vɛ̃́ bə̀ da nɛ n nyɔ̀ cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́ ; nyɛ̃́ mɔ́ myɛ kə́ n vò ǹdə́ da mɔ́ : Da mɔ́ yə̀ lwar ń gə́ tú zù yi ní ǹdə́ ń gə́ ká n zɛ̃̀ yi ní yé.³⁶Lɔtɛ bə̀kwá bɛ́ bə̀lyè y kwè bə̀ da pǔrh. ³⁷Zhɛ̀n-kɛ̃ mɔ́ lù, n ce byǐ mú yil bə̀ Mɔwabɛ : wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Mɔwabitibá nàmbal ǹdə́ zà ga. ³⁸Nyɛ̃́ mɔ́ námpɔ́lɛ́ y myɛ lù, n ce byǐ mú yil bə̀ Bənɛ-Aməmi : Wɔ́ ńmyɛ́ ń wɔ́ Amənitibá nàmbal ǹdə́ zà ga.

Chapter 20

¹Abərahamɛ zhǐr gàà n vò Nəgɛvɛ ; n yí n jòm Kadɛɛsɛ ǹdə́ Səshuuri cəcəl wə. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zhǐr n vò n jòm Gərarɛ nɛ́. ²Abərahamɛ zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ń kɛ̃ Sara yò ń zhe : Nyǐ wɔ́ à nəkɔ́. Rə̀myɛ́ ce Gərarɛ pyɔ̌ Abyəməlɛkɛ, ce bə kwè Sara. ³Yi zɛ̃̀ rə bə̀ rə lyí Abyəməlɛkɛ ǹdə́ cəcɛ̃ ń dàrhà wẽ́, rə wɔ̀ mɔ : Nyǐ ǹ la cú kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ǹ kwè mó yilə, bə̀ ń zhe byal.⁴Abyəməlɛkɛ gə́ y’ǎ gwẽ̌ yə̀ zwì ǹdə́ mɔ mɔ́ ce, n lyár n wɔ̀ : Cǐnnə, ǹ nə́ m’ǎ ce bə gu tənà kɛ̀bɛ́ è wɔ́ cángá mɔ́ myɛ cìcì mú nà ? ⁵Ń yə̀ nɛ wə̀l : Bə̀ wɔ́ ń nəkɔ́ nà ? Sə ń cìcì mú myɛ yə̀ wə̀l : wɔ́ à nəbɔ́ nà ? À twĩ̀ ǹdə́ wu-põ̀ ǹdə́ jɛ̃̀rh sə bə dóó zhe yé.⁶Yi zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ ń dàrhà wẽ́ rə mɔ̀ : À yě bə̀ ǹ twĩ̀ ǹdə́ wu-põ̀ ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à cə̀r mó, ǹ yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ mɔ́ yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ yil à yə̀ mɔ́ sɔ́má pɛ sə́ dwə̀rh mo yé. ⁷Èlǎsɛ̃́, ká pə kɛ̃ mɔ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nɛ ; bə̀ ń wɔ́ Yi nyì-zwennə. Ń mà n lwəl Yi ǹ yilə, ń zə myə̌l. Sə ǹ gə yə̀ mɔ pɛ, sə́ lwar bə̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ zhe mó gakó b’a cì.⁸Abyəməlɛkɛ dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, n byẽ̀ ń tùntùnnə̀ bé gakó, n byili bi ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó ; sə ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́. ⁹Abyəməlɛkɛ byẽ̀ Abərahamɛ myɛ n wɔ̀ : Wɔ́ etər ǹ wɛ̀rhɛ́ nə́bá nɛ èta mɔ́ ? Wɔ́ bə̀kɔ́n wẽ́ à dó mó né, ń zɛ̃̀ ń mə́ ń ce yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ jòm àmyɛ́ ǹdə́ à tənà y yó mó ? Ǹ wɛ̀rhɛ́ tumə nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə mə̌ sə nə wɛ̀rhɛ́ à yilə.¹⁰Abyəməlɛkɛ zɛ̃̀ n kə́ n wɔ̀ Abərahamɛ : Wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ bùl ǹ wẽ́ ń mə́ twĩ̀ èta mɔ́ ? ¹¹Abərahamɛ lyár n wɔ̀ : À y’à n’â zɔ̀m à wẽ́ bə̀ Yi ywẽ dǔr t’â la tənà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ yál zhə̀n zə̀nà ga yé, rə̀myɛ́ ce, bə̀ b’a tə̀ à kɛ̃ yil bə gu ni. ¹²Sə kɔn súlí myɛ, è wɔ́ zhə̀nà, ń wɔ́ à nəkɔ́, à da bə̀kɔ́ ; sə ń də̀ à ná bə̀kɔ́ yé, wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ dúdú. N zɛ̃̀ n jǐrh à kɛ̃.¹³Yi gə́ tú rə ce a du à da sõ kɛ̀lɛ́ w à n’â tó dɛ̃̌ à zhə̀l mó ce ; a wò Sara nɛ : Nyǐ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ ; jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ nə́ gə yú sə̀ wẽ́ mó, sə́ zɔ̀m à yò ń wɔ̀ : Ń wɔ́ à nəbɔ́. ¹⁴Abyəməlɛkɛ zɛ̃̀ n kwè pyììsì ǹdə́ nɛ̃ ǹdə́ tùntùnnə bala ǹdə́ kana n pə Abərahamɛ nɛ ; n pə ń kɛ̃ Sara myɛ.¹⁵Abyəməlɛkɛ wɔ̀ : Nyǐ, à tənà y è pyě ǹ yé né ; jǒm ǹ gə́ só mə̀gã̌. ¹⁶N zɛ̃̀ n wɔ̀ Sara nɛ : Nyǐ, à n’â pɛ wár-kùlsi mɔ̀rhɔ̀ ǹ nəbɔ́ mɔ́ nɛ ; sə̀ m’a yə̀, yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ myɔrhɔ kɔn lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ mɔ́ yírh w bə lwar, sə bə̀ gakó lwar bə̀ dóó tɛ̀nɛ́ ǹ yó w yé.¹⁷Abərahamɛ zɛ̃̀ n ce Yi, rə wárh Abyəməlɛkɛ, ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń tùntùnnə̀ bé bə̀ wɔ́ kana mɔ́; zɛ̃̀ bə ŋwɛ̀nɛ́ bə lù byǎ. ¹⁸Bə̀ Bə-zhɔ̌-zhe yà ń tə̀ Abərahamɛ kɛ̃ Sara yil n ce Abyəməlɛkɛ kɛ̀lɛ́ y gakó jǐrh ejur.

Chapter 21

¹Bə-zhɔ̌-zhe lyǐrh kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń yà ń zɔ̀m ǹdə́ Sara mɔ́ yò, Bə-zhɔ̌-zhe zɛ̃̀ n pyìrh nyí rí tɛ̀bɛ́ ń yà ń bwəl sara nɛ mɔ́. ²yi rí tɛ̀bɛ́ Yi y’à byili Sara nɛ mɔ́ gə́ tú e yí. Sara kwè pwǐ, n lù byǐ ń náncɔɔrɛ wẽ́ n pə Abərahamɛ nɛ. ³Abərahamɛ zɛ̃̀ n ce byǐ mú Sara lùl n pɔ̃ mɔ́ yil Bə̀ Yəzakɛ. ⁴Abərahamɛ gõ̀ ń byǐ Yəzakɛ ń dwã lyɛlɛ yùwə̀, ǹdə Yi gə́ y’à pɔ mɔ nyí ní.⁵Abərahamɛ y’ǎ zhe byinə zɔ̌m ń byǐ Yəzakɛ lul ré yi ní. ⁶Sara zɛ̃̀ n wɔ̀ : Yi wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ̀n kɔna ; lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nyɛ̀ɛ̀ rɛ la nɛ mɔ̌n. ⁷N kə n súlí n wɔ̀ : Wɔ́ mɔ̌ lò ń y’ǎ mà n wɔ̀ Abərahamɛ nɛ : Sara mà n nyɔ̃̀ byǎ ń nə̀bán nɛ ? Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à lùl byǐ à náncɔɔrɛ wẽ́ a pɔ̃.⁸Bə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y byì, bə kwər y yil ne, Abərahmɛ wɛ̀rhɛ́ címsi bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yil ne kwər dɛ̃ rɛ́ yùwə̀. ⁹N zɛ̃̀ n pwírí Ezhipti lyì bə̀kɔ́ Agarɛ byǐ mú ń lùl Abərahamɛ nɛ mɔ́ nə́ ń mɔ̀nà ;¹⁰Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, n wɔ̀ Abərahamɛ nɛ : Jǐ tùntùnnə̀ mó mɔ̀bɔ́ ǹdə́ ń byǐ mú, bə̀ tùntùnnə̀ mó ńmyɛ̌ byǐ mú tá ń la à byǐ Yəzakɛ nɛ tó ń jí cəl Abərahamɛ jɛ̃̀ kɔn rɛ́ wẽ́ yé. ¹¹Sə Abərahamɛ yə̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ swéné zhə̀n zhə̀n ga yé, ń byǐ Esəmayəə yilə.¹²Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ Abərahamɛ nɛ : Bá ǹ gə yə̀ rə̀myɛ́ swéné ǹ yírh w byǐ mú ǹdə́ ǹ tùntùnnə̀ mó yil myɛ ; shɛ̀nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Sara la mɔ́ lwə̀l mó mó ń pɔ̃ ; bə̀ wɔ́ Yəzakɛ wẽ́ ǹ sə̀pwà dwí rí la nɛ́ shú. ¹³À b’a wɛ̀rhɛ́ tənà ǹ tùntùnnə̀ mó byǐ mú myɛ yilə ; bə̀ ń wɔ́ ǹ dwí.¹⁴Abərahamɛ dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã ; n kwè búrú ǹdə́ nɛ̃̌ kwə̀lə̀, n pə Agarɛ nɛ n pyɛ̀lɛ́ ; n kwè bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y myɛ n pɔ̃, n ce n lyɛ̃ ń la. N vò vò n jé Bɛrɛ-Shəba gɔ-elũ èpòlò wə. ¹⁵mɔ́ gə́ tú mə zhɛ̀ kwə̀lə̀ w yi ní, n kwè bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y nɛ n yẽ̌ cèmé né òdù kùr wə, ¹⁶n lyɛ̃ ń la, n vò myɛrhɛ ǹdə bə̀ gə́ y’a tə cam rə vò rə tu ma mɔ́ ta, n zə ń yé n zǎ byǐ mú ; ń nə́ ń zɔ̀m ń zhe : À t’â yǎl a nə à byǐ mú ǹdə́ ń nə́ ń cì yé ! N zɛ̃̀ ń jě tɛ̃́ n zə ń yé n zǎ mɔ, n zhẽ̌ ń cəl dɛ̃̌ ń nə́ ń kúrhə́.¹⁷Yi nyɛ̀ɛ̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y cəl ré ; Yi màlɛ́ka zhì dɛ̃̌ Arəzana w e byẽ̀ Agarɛ, e wɔ̀ mɔ̀ : Agarɛ, wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ zhe mó ? Bə̀ká ń dùr ywẽ gaga yé, bə̀ Yi nyɛ̀ɛ̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y cəl ré jàà kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ mɔ́ wa. ¹⁸Zɛ̃̀ dɛ̃̌, kwě bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y ń zə ǹ jɔ̃̀ wa ; Bə̀ à b’a ce e jǐrh tənà nánfɔ̀lɔ̀.¹⁹Yi zɛ̃̀ rə púr ń yírhə́ né, n nə zhìlí nɛ̃̌ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ ; n yí n tɛ̃́ n ce ń nə̀-bɔ̀lɔ̀ w e sú, n pə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y nɛ e nyɔ̀. ²⁰Yi y’à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yá, e byì gɔ-elũ w wə, e jǐrh twã tarna. ²¹È y’à jě Pərã gɔ-elũ èpòlò w wə, è ná zɛ̃̀ n pyà Ezhipti tənà y lyì bə̀kɔ́ n pɔ̃ e jí.²²Rə̀myɛ́ yó né, Abyəməlɛkɛ zɔ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Pəkəə n bə̀ Abərahamɛ sono n wɔ̀ mɔ̀ : Yi ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́. ²³Bwəl nyí ǹdə́ Yil ré ń pɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ èlǎsɛ̃́, bə̀ ǹ tá ǹ la àmyɛ́, ráá à byǎ bɛ́, ráá à nɛ̀mɛ́ nɛ́ yúyǔ yé, bə̀ ǹ b’ǎ zə àmyɛ́ ǹdə́ Tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ jě è wẽ́ mó cɛ̀nɛ̀, ǹdə́ àmyɛ gə́ zɔ ǹmyɛ nɛ́ ta. ²⁴Abərahamɛ wɔ̀ : À n’â bwəl rə̀ nyí.²⁵Abərahamɛ zɛ̃̀ n ji Abyəməlɛkɛ búlə́, zhìlì èdù y ń tùntùnnə̀ bé zɔ bə zwẽ ǹdə́ jàn mɔ́ yilə. ²⁶Abyəməlɛkɛ lyár n wɔ̀ : À yə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ pár lwar yé ; ǹ yə̀ rɛ nɛ byili gaga yé, wɔ́ zà à gə́ nyɛ̀ɛ̀ rɛ nɛ́. ²⁷Abərahamɛ zɛ̃̀ n zə pyììsi ǹdə́ nɛ̃ n pə Abyəməlɛkɛ nɛ ; bə̀ ga bəlyè y j’a zə dɔbrɛ ǹdə́ dwã.²⁸Abərahamɛ zɛ̃̀ n vùr pyì-bwǎlsɛ shàlpyɛ̀ n cĩ́ kwã nɛ́. ²⁹Abyəməlɛkɛ bwə̀rh Abərahamɛ bə̀ pyììsí shàlpyɛ̀ ǹ y vùr ń cĩ́ kwã nɛ́ mɔ́ wɔ́ etər nyɛ̌rh ǹdə́ sɛ ? ³⁰n lyár n wɔ̀ : Ǹ m’a zwẽ pyììsí shɛ̀bɛ́ shàlpyɛ̀ à jɔ̃̀ wa, mùnì ga rə̀myɛ́ yə̀ zhə̀n kɔn rə̀ n’ê byili bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à kù zhìlí y kɛ̀bɛ́ èta mɔ́.³¹Wɔ́ rə̀myɛ́ yil bə̀ n’ê byẽ̀ jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ Bərɛ-Shəba ; bə̀ wɔ́ gàà mɔ́ bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga bwəl nyə́ né ǹdə́ wdã nɛ́. ³²Wɔ́ Bərɛ-Shəba nɛ́ bə̀ zɔ dɔbrɛ́ ǹdə́ dwã nɛ́. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Abyəməlɛkɛ zɛ̃̀ n ká n zə shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Pəkwəə bə k’a kwɛ̃̀ bə vò Fələsətɛ̃bá tənà y wa.³³Abərahamɛ zɛ̃̀ n zhele Təmərisi1 Bərɛ-Shəba nɛ́ ; n zɛ̃̀ n byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe yil ré gàà mɔ́, Yi rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó. ³⁴Abəharamɛ jòm Fələsətɛ̃bá tənà y w kɔn dɛnɛ.

Chapter 22

¹Ywẽ̀ né nə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yi zhẽ̀ Abərahamɛ, rə byẽ̀ mo rə mɔ̀ : Abərahamɛ ? N lyár n wɔ̀ : Nyǐn ni ! ²Yi wɔ̀ : Zə ǹ byǐ mú nã́-dùwə̀ yə́, mɔ̀bɔ́ ǹ só mó, Yəzakɛ ; ń mə́ vò Mɔrɛja tənà y wa, ń mə́ ń zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ gàà mɔ́ pyàr rɛ́ òdù w kɔ̀bɔ́ à la mɔ́ byilu mú yó ń pɛ̃. ³Abərahamɛ dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, n kwɛrhɛ ń bə̀na n lyẽ, n zə ń tùntùnnə bə̀lyè ǹdə́ Yəzakɛ. N lo dǎr vwĩ̀ rí námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə, n zhǐr ń mə́ ń la jàà y kɛ̀bɛ́ Yi byili mu mú wə.⁴N vò vò, è dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀, Abərahamɛ kwě ń yé ń la nyǔ, n nə jàà y è nyɛ. ⁵Abərahamɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə̀ bé ne : Zhǐ-nə nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ bə̀na yá ; àmyɛ́ ǹdə́ ébɔ́-dǎl mɔ̀bɔ́ la nə́ yí nyɔ̀nɔ̀ èta nə́ cèrhé Yi, sə nə́ k’á bə̀ á sono. ⁶Abərahamɛ kwè dǎr rɛ́ vwĩ̀ rí námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yil mó, n zhĩ ri ń byǐ Yəzakɛ nɛ, n zɛ̃̀ ń zhe myǐn mú ǹdə́ shǐ ń jɔ̃̀ wà. Bə̀myɛ́ bəlyé y ga tó dwã bə̀ n’ê zhə̀l bə̀ la.⁷Yəzakɛ zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ ń da Abərahamɛ ń zhe : À da ! N shɛ̀ n wɔ̀ : À byǐ Yəzakɛ, nyǐ ni ! Yəzakɛ kə́ wɔ̀ : Nyǐ myǐn mú ǹdə́ dǎr rɛ́ ; sə wɔ́ yẽ̀ pyìrhə́ y vwĩ̀ rí námpúm cɛ̃ɛ̃́ rɛ́ yil mó ŋwɛ́nɛ́ ? ⁸Abərahamɛ lyár n wɔ̀ : À byǐ, Yi cìcì b’a pə pyìrhə́ y vwĩ̀ rí námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yil mó. Bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga k’e zhílí bə̀ n’ê zhə̀lə̀.⁹Bə̀ gə́ yú jàà y kɛ̀bɛ́ Yi y’à byili mú wẽ́ bə zhɛ̀, Abərahamɛ lù vwĩ̀-jùlú gàà mɔ́, n kwɛrhɛ dǎr rɛ́ n cĩ́ ní. N zɛ̃̀ zə ń byǐ Yəzakɛ n lyẽ ń cĩ́ vwĩ-jùlú w yó, dǎr rɛ́ yó wə. ¹⁰Abərahamɛ zɛ̃̀ n zhẽ̌ ń jɛ̃̀ n kwè shǐ y ń mə́ ń la ń byǐ mú zwə́l.¹¹Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka zhì dɛ̃̌ Arəzana w è n’ê byẽ̀ mo è zhe : Abərahamɛ ! Abərahamɛ ! N lyár n wɔ̀ : nyǐ ni ! ¹²Màlɛ́ka y wɔ̀ : Ǹ bəká zə ǹ jɛ̃̀ y e yí byǐ mú ni yé, sə ǹ bə̀ká wɛ̀rhɛ́ mɔ kaka yé ; b’à lwar èlǎsɛ̃́ bə̀ ǹ nə́ dùr Yi, n yə̀ nɛ ǹ byǐ mú nã́-dùwə̀ y vòm yé.¹³Abərahamɛ zɛ̃̀ n kwẽ̌ ń la ń kwã nɛ́ nyǔ n pwírí bə̀cìlə́ bə̀ zɔ è nyimə né bə lyẽ, bə lyẽ tɛ̃́ sɔ̀lɔ̀ òdù wẽ́ ; Abərahamɛ zhǐr n vò n lwə̌r bə̀cìlə́ y n mə n zwə́l vwĩ̀ rí námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ n cĩ́ ń byǐ Yəzakɛ jàà wa. ¹⁴Abərahamɛ zɛ̃̀ n ce jàà èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ Zəwovwa-Zhire1. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ǹdə́ zà zà ga bə̀ n’ê wə̀lə̀ : È gə wɔ́ Bə-zhɔ-zhe pyɔ̀ w yó mó, kɔn tɛnɛ rə̀ la pɔ.¹⁵Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka y k’e zhì dɛ̃̌ Arəzana w e byẽ̀ Abərahamɛ twər rə̀lyè nyǎn rɛ́, ¹⁶e wɔ̀ : Àmyɛ́ cìcì mú n’â tó Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ dɛnnɛ à bwəl mó rə̀ nyí ! Ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ yilə, ǹ yə̀ ǹ byǐ mú nã́-dùwə́ y vòm mó yilə, ¹⁷à b’a cĩ́ bwəl ǹ yó, a ce ǹ dwí rí pù, ǹdə dɛ̃̌ yi w càmmə́sɔ̌sɛ́ ta, ǹdə nyɔ̀rhɔ́ w nə̀-fɔ̀lɔ̀ w vɔ̃̀ nɛ mɔ́ ta ; sə ǹ dwí rí b’a ŋwɛ̀nɛ́ rə cìní rə̀ zwə̀ bé cɛmɛ nɛ́.¹⁸Tənèsé cɛ y yó mó b’a nə bwəl ǹ wẽ́, bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdə à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ byili ní. ¹⁹Abərahamɛ ká n kwɛ̃̀ n vò ǹ tùntùnnə̀ bé sono, bə zɛ̃̀ bə tó dwã bə vò Bərɛ-Shəba ; bə̀ wɔ́ Bərɛ-Shəba nɛ́ Abərahamɛ y’ǎ jě né.²⁰Ywẽ̀ né rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lyì zɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ n’ê cĩ́ zɔ̀mà Abərahamɛ nɛ bə̀ zhe : Nyǐ, Məlka myɛ lùl byǎ n pə ǹ da-byǐ Nawɔɔrɛ nɛ : ²¹Ń byì-cɛ y yíl Utisi, nyɛ̃́ mɔ́ yíl Buzi, Aramɛ wɔ́ Kəmwəə da1, ²²Kəsədɛ, Azo, Pələssəshɛ, Jədəlafwɛ e súlí Bətwəə bá da.²³Bətwəə zɛ̃̀ n lù Arəbəka. Wɔ́ byǎ bɛ́ bə̀myɛ́ lyɛlɛ y Mələka lùl Abərahamɛ da-byǐ Nawɔɔrɛ nɛ mɔ́. ²⁴Ń jì-kɔ́ mɔ́ y’ǎ yíl Arəma, ńmyɛ lù Təbashɛ, Gahama, Tahashɛ e súlí Maaka.

Chapter 23

¹Sara wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̌m ǹdə́ shí-elyè ǹdə́ nyàlpyɛ̀ : Wɔ́ byinə né nə̀myɛ́ Sara wɛ̀rhɛ́ cɛ yó mó èta. ²Sara cù Kərəjatɛ-Arəba nɛ́, bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Ebərɔ̃ mɔ́, Kanaã tənà y wa ; Abərahamɛ zɛ̃̀ n bə̀ Sara cùù w ni kúrh.³Abərahamɛ zɛ̃̀ n zhì cùù yó, n zɔ̀m ǹdə́ Etɛ byǎ bɛ́ n wɔ̀ : ⁴À wɔ́ zhəbal, à tú à jě á cəcəl wə ; pə-na nɛ à sə̀pwà lú-bɔ̀l á sono, a kwè à cùù w á yé né a ce.⁵Etɛ byǎ bɛ́ lyár Abərahamɛ bə wɔ̀ : ⁶À cǐnnə, cili nə́ sono ! Ǹ wɔ́ Yi pyɔ̌ nə́ cəcəl wə ; cír nə́ lú-bɔ̀là bɛ́ wẽ́ mə̀dù ń ce ǹ cùù w ní ; bə̀ nə̀myɛ̌ mə̀dù ga tá ń la ń lú-bɔ̀l yò cõ ń mə́ ń ce ǹ cùù w yé.⁷Abərahamɛ shí tɛ̃̀ n zɛ̃̀ n jòm tənà y dwí rí yé né, Etɛ byǎ bɛ́ yé né. ⁸N zɔ̀m ǹdə́ bɛ n wɔ̀ : Á gə m’a pɛ̃ sɔ́má a kwè à cùù w à n’â nyǐ à yírhə́ né w à yé né mó a ce, s’á cili, lwə̌l-nə Efərɔ̃ byǐ Təsəwarɛ nɛ, ⁹bə ń yẽ̌ myèlé ré ń cǐ rə́ ŋwɛ́nɛ́ Makəpəla nɛ́, à cɛ y yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ nɛ n pɛ̃, a kwɛ̃̌ mɔ rə̀ wɛ́rɛ́ y ye y gə́ mə̌ nɛ́, mùnì ga rə yə̀ à sə̀pwà lú-bɔ̀l á cəcəl wə.¹⁰Efərɔ̃ cìcì yà ń tó ń jě Etɛ byǎ bɛ́ wẽ́. Rə̀myɛ́ yó né, Eshɛ̃bá lyì bal Efərɔ̃ zɛ̃ n lyár Abərahamɛ Etɛ byǎ bɛ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à n’ê tó cɔ w bwə̀rə̀ y bə̀ zwì mú yé né n wɔ̀ : ¹¹À cǐnnə, ɔ̃́’ɔ̃, cili ! À n’â pɛ mɔ́ cɛ yá, ǹdə́ myèlé ré rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó myɛ a súlí ní. À n’â pɛ rɛ mɔ́, à dwí rí byǎ bɛ́ gakó yírh wə : Ce ǹ cùù wə́.¹²Abərahamɛ já n wùlì tənà dwí rí yé né. ¹³N zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Efərɔ̃ tənà y dwí rí yé né n wɔ̀ : Cili, à n’â lwə̀l mó ! yẽ̌ a pɔ̃ cɛ y ye yə́ : Shɛ̀nɛ́ è yò à yilə ; sə a vò a ce à cùù w ní.¹⁴Efərɔ̃ lyár Abərahamɛ n wɔ̀ : ¹⁵À cǐnnə, cili ! Cɛ kɛ̀bɛ́ è ye y wɔ́ sə̀byì-kùlsi zɔ̌m mɔ́ myɛ m’a yə̀ byè kɔn, àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ bwə̌l wə ? Ce ǹ cùù wə́. ¹⁶Abərahamɛ nyɛ̀ɛ̀ Efərɔ̃ nyǎn rɛ́ kùrə̀ ; Abərahamɛ mɛrhɛ wɛ́rɛ́ y kɛ̀bɛ́ Efərɔ̃ byili mú yó w n pə Efərɔ̃ nɛ Etɛ byǎ bɛ́ yé né, È gə wɔ́ dɔ̌lna sono y’à wɔ́ wár-kùlsi zwã̌-na rə̀myɛ́ yi ní mú.¹⁷Efərɔ̃ cɛ y è ŋwɛ́nɛ́ Məkəpəla nɛ́, Məmərɛ nyí ní mú, cɛ y ǹdə́ myèlé ré rə̀ ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ cɛ y w ga, ǹdə́ cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ y w gakó, ǹdə́ cèmé né nə̀ kwè cɛ y swɛ̃́ rɛ́ nyí rí gakó mó, ¹⁸jǐrh Abərahamɛ sə̀pwà wẽ̀, Etɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê tó cɔ w bwə̀rə̀ y bə̀ zwì mú gakó yírh wə.¹⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Abərahamɛ zɛ̃̀ n ce ń kɛ̃ Sara Efərɔ̃ cɛ y è ŋwɛ́nɛ́ Məkəpəla ǹdə́ Mamərɛ y bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Ebərɔ̃ nyí ni, Kanaã tənà y wẽ́ mó. ²⁰Cɛ y ǹdə́ myèlé ré rə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ jǐrh Abərahamɛ sə̀pwà kɔn. Ń nɔ Etɛ byǎ bɛ́ sono.

Chapter 24

¹Abərahamɛ y’ǎ jǐrh náncɛ, ń byinə né já ; sə Bə-zhɔ-zhe yà ń cĩ́ bwəl Abərahamɛ yó kɔn gakó wẽ́. ²Abərahamɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ mó náncɛ y du tùntùnnə̀ bé gakó mó, mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yìlì ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó mó ne : À n’â lwə̀l mó, ce ǹ jɛ̃̀ y à cí rí kùr wə̀ ; ³sə ń bwəl nyí Bə-zhɔ-zhe yil ré yilə, Yi rí rə̀ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y mɔ́ yil ré yilə, sə bə̀ká pyà Kanaã lyì bí à jě bə̀ wẽ́ mó bə̀kwá bɛ́ wẽ́, bə̀kɔ́ n pə à byǐ mú ni yé, ⁴sə vò à tənà y wa, à da-dǒ wə, n zə kɛ̃ ń bə̀ ń pə à byǐ Yəzakɛ nɛ.⁵Tùntùnnə̀ mó lyár mɔ wɔ̀ : Sə dɛ̀ga, à gə yúwə́, kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ ń tá ń yǎl n tó né n bə̀ tənà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ ; ce à nə mə̌ s’a zə ǹ byǐ Yəzakɛ a m’a vò Tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ shí è wẽ́ mó wə ? ⁶Abərahamɛ lyár wɔ̀ mɔ : Dɛ̃̌ ǹ cìnə̀, ǹ bə̀ká zə mɔ ń mə́ vò yé. ⁷nyǐ, Bə-zhɔ-zhe, dɛ̃̌ yi rí, Yi rí, rə̀ ce a du à da kɛ̀lɛ́ y w ǹdə́ à da-dǒ w w mó, mɔ̀bɔ́ ń zɔ̀m ǹdə́ nɛ, n bwəl nyí n pɛ̃ n wɔ̀ nɛ mɔ́, zɔ̀m n wɔ̀ : À m’a pə tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ mɔ́ cìcì mú, mà n twĩ̀ ń màlɛ́ka y ǹ yé né ; wɔ́ gàà mɔ́ ǹ bà ń kwè kɛ̃ mɔ́ nɛ́ ń bə̀ ń pə à byǐ mú ni.⁸Sə kɛ̃ mɔ́ gə cẽ bə̀ ń tá ń la mɔ́ tó, sə́ lwar bə̀ nyí-bwəl ré ǹ bwəl mo t’â la jú yé. ⁹Tùntùnnə̀ mó zɛ̃̀ n kwè ń jɛ̃̀ y n ce ń cǐnnə Abərahamɛ cí rí kùr wə, n bwəl mo nyí bə̀ ń mà n wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́.¹⁰Tùntùnnə̀ mó zɛ̃̀ n zə shəmwə́r shíyə́ ń tùntùnnə̀ mó vwàmá nɛ́ wẽ́ n mə n zhǐr, n zə ǹdə́ ń cǐnnə mó jɛ̃̀-kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń pɔ mɔ mɔ́ gakó n mə n súlí. N zɛ̃̀ n lyɛ̃ ń la Məsopotamyi, Nawɔɔrɛ cɔ w wa. ¹¹N yí cɔ w vɔ̃̀ nɛ n ce shamwə̃́ ré pyẽ̀ rə̀ nə̀dwə́nə́ yó rə̀ n’ê shǐrh zhìlí èdù nyí ní, də̀dɛ̀nɛ́ bɔ̀l wa, kana bɛ́ gə́ y’a bə̀ nɛ̃̌ mɔ́ tã́ɔ̃́ bɔ̀l w yi ní mú.¹²N zɛ̃̀ n wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe, à Cǐnnə Abərahamɛ Yi, à n’â lwə̀l mó, ce à jəl kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à bùlə̀ né zhe mó zà, sə́ wɛ̀rhɛ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ à cǐnnə Abərahamɛ mɔ́ ! ¹³Nyǐ, à zhǐ zhìlí y nyí ni, cɔ w cə̀ná bɛ́ bə̀kwá bɛ́ la du bə̀ bàn nɛ̃̌ mɔ́ tã́ɔ̃́. ¹⁴Sə kɛ̃-byǐ y kɛ̀bɛ́ à la y wál : À n’â lwə̀l mó, sə́ jìnì ǹ kɔ̀lɔ́ w nyí rí tɛ̃́ ń pɛ̃ a nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́, e zɛ̃̀ e lyár nɛ n wɔ̀ : zwẽ ń nyɔ̀, à m’a pə ǹ shamwə̃́ ré myɛ nɛ rə nyɔ̀ mɔ́, s’e yə̀ èmyɛ́ ǹ cír ǹ la ǹ tùntùnnə Yəzakɛ nɛ pɔ mɔ́ !¹⁵Ń yə̀ zɔ̀m n zhɛ̀ yé, ǹdə́ Abərahamɛ da-byǐ Myələka byǐ Bətwəə bə̀kɔ́ Erəbəka du ǹdə́ ń kɔ̀lɔ́ n zul ń pyə́pyəla w ń cĩ́ tɛ̃́. ¹⁶Erəbəka yà ń wɔ́ kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yé-zwã̌ y də̀ cɛ̀nɛ̀ dwí ; è yə̀l pár yé, bal mə̀dù ga yə̀ e dwə̀rh yé. È y’à tú zhìlí y yó e tɛ̃́ nɛ̃́ e ce è kɔ̀lɔ́ w o sú e k’a kwɛ̃̀ è la jé.¹⁷Tùntùnnə̀ mó zɛ̃̀ n dùr n cə̀r è yé ne n wɔ̀ : À n’â lwə̀l mó, yẽ̌ a nyɔ̀ ǹ kɔ̀lɔ́ w nɛ̃̌ mɔ́ námpɔ́lɛ́. ¹⁸E lyár e wɔ̀ : À cǐnnə, nyɔ́. E j’a wɛ̀rhɛ́ làlà e zə è jɛ̃̀ e jìnì kɔ̀lɔ́ w tɛ̃́ e pɔ̃ n nyɔ̀.¹⁹È gə́ pɔ mɔ n nyɔ̀ n zhɛ̀, e wɔ̀ : À m’a tɛ̃́ a pə ǹ shamwə̃́ ré myɛ nɛ rə nyɔ̀ rə sú. ²⁰E zɛ̃̀ e ló è kɔ̀lɔ́ w nɛ̃̌ mɔ́ ga vwàmá nɛ́ nɛ̃̌ nyɔ́ kùlkõ̌ w wẽ́ làlà, e lyɛ̃ e vò zhìlí y yó kə́dò e tɛ̃́ nɛ̃̌ mɔ́ e pə shəmwə̃́ ré gakó ne rə yɔ̀.²¹kɔn j’a cə̀l tùntùnnə̀ mó, ń zhǐ ń nə́ ń nyǐ y ń yə̀ kaka wə̀l yé, ń la nyǐ ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe gə mà n ce ń sɔ́má zwẽ nyí ráá è t’â la nyí zõ. ²²Shamwə̃́ ré gakó gə́ nyɔ̀ rə zhɛ̀, bal mɔ́ zɛ̃̀ n kwè sánnə́má cìbyǐ bí èdù è dùmì rí m’a mɛrhɛ dwã ǹdə́ gə̀rámməbá bwə̀ldù ta, ǹdə́ sánnə́má jɛ̃̀-cìbyǔr rə̀lyè, òdù gakó dwìmi rí b’a dwini gə̀ráməbá zɔ̌m ǹdə́ pyàlá. ²³N zɛ̃̀ n wɔ̀ : Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ bə̀kɔ́ ǹdə́ mɔ́ ? À n’â lwə̀l mó sə́ byili ni. Jàà ŋwɛ́nɛ́ ǹ da sõ kɛ̀lɛ́ w à m’a nə a zɔ̃̀ ?²⁴E lyár e wɔ̀ : Àmyɛ́ wɔ́ Bətwəə bə̀kɔ́, myəlaka ǹdə́ Nawɔɔrɛ byǐ mú. ²⁵N kə́ n súlí n wɔ̀ : Mǎlsɛ ǹdə́ gɔ-cilə́ sú tɛ̃́ nə́ sono, jàà myɛ j’à ŋwɛ́nɛ́ ǹ b’ǎ zɔ̃̀.²⁶Rə̀myɛ́ yó né, bal mɔ́ zɛ̃̀ n wìlì Bə-zhɔ-zhe yé né, ²⁷n wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe mó nə còrhó, à cǐnnə Abərahamɛ Yi rí, rə̀ yə̀ rə̀ nɔ̀nɔ̀ dǔr mó ǹdə́ cángá y nɛ yẽ̌ à cǐnnə Abərahamɛ shò-kwã nɛ́ mɔ́ yé ! Bə̀ Bə-zhɔ-zhe zɔ àmyɛ́ cìcì mú à bə à cǐnnə mó da-byǎ bɛ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa.²⁸Kɛ̃-byǐ y dùr e vò è byili ywẽ̀ né nə̀myɛ́ è ná sõ kɛ̀lɛ́ wa. ²⁹Erəbəka y’ǎ zhe nəbɔ́, ń yil Labanɛ ? Labanɛ zɛ̃̀ n du n dùr n vò pwẽ̀ nè bal mɔ́ sono zhìlí y nyí ni. ³⁰N yí n nə jə̀-fɔ́lɛ́ cìbyìbí y ǹdə́ jɛ̃̀-cìbyǔr rí ń nəkɔ́ mɔ́ jɛ̃̀ y nɛ, n nyɛ̀ɛ̀ ń nəkɔ́ Erəbəka cəl ń nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Wɔ́ èta bal mɔ́ zɔ̀m ǹdə́ nɛ nɛ́. N fwǎr n yí bal mɔ́ ń zhǐ shamwə̃́ ré yala nɛ, zhìlí y səta mɔ́ nyí ni,³¹n wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe nə còrhó, bə̀ ń lyɛ̃, byè yil ǹ zhǐ pwẽ̀ nè èta mɔ́ ? À tɛnɛ jì ǹ yilə, a tɛnɛ jàà shamwə̃́ ré myɛ yilə. ³²Bal mɔ́ zhǐr n yí kɛ̀lɛ́ wa. Labanɛ swàr zhĩĩ rí shamwə̃́ ré yó, n pə rɛ mǎlsɛ ǹdə́ gɔ-cílə́, n pə nɛ̃̌ bal mɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ tó mo mó ne bə m’e sə̃̀ bə̀ nèrh.³³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə pɔ̃ kùjú ń la jú. N zɛ̃̀ n wɔ̀ : À t’â la kùjú w jú ǹdə́ à yə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à zhe à la zɔ̌m mɔ́ byili yé. Labanɛ wɔ̀ mɔ bə̀ ń zɔ̌m wɛ̃̀ ! ³⁴Rə̀myɛ́ yó né, n zɛ̃̀ n wɔ̀ : Àmyɛ́ wɔ́ Abərahamɛ tùntùnnə̀. ³⁵Bə-zhɔ-zhe ce à cǐnnə mó sú ǹdə́ bwəl nánfɔ̀lɔ̀, n jǐrh jàn cə́bal. Ń pɔ mɔ pyììsi, ǹdə́ nɛ̃, ǹdə́ wársɛ ǹdə́ sánnə́má, ǹdə́ tùntùnnə̀ bala ǹdə́ kana ga ǹdə́ shamwə̃̌r, ǹdə́ bə̀nerh.³⁶À cǐnnə mó, kɛ̃ Sara, lùl byǐ ń náncɔɔrɛ wẽ́ n pə à cǐnnə mó ne ; n pɔ̃ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ gakó ń zhe mó. ³⁷À cǐnnə mó ce a bwəl nyí, n wɔ̀ : Ǹ bə̀ká pyà Kanaãbá tənà y kɛ̀bɛ́ à jě è wẽ́ mó, kana-byǎ bɛ́ wẽ́ kɛ̃ ń pə à byǐ mú ni n jí yé. ³⁸Sə ǹ m’ǎ vò à da sõ kɛ̀lɛ́ w à dwí wẽ́ ń pyà kɛ̃ ń pə à byǐ mú ni.³⁹Sə à y’à wə̀l à cǐnnə mó ne : Dɛ̀ga, sə kɛ̃ mɔ́ gə zɛ̃̀ ń tá ń yǎl n tó ne. ⁴⁰N lyár nɛ n wɔ̀ : Lwar bə̀ Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ à zhə̀l ǹdə́ mɔ mɔ́, mà n twĩ̀ ń màlɛ́ka y e yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́, e ce ǹ sɔ́má y zhəl mó zwẽ nyí ; ń pyà kɛ̃ ń pə à byǐ mú ni, ń da dwí rí wẽ́, ń da sõ kɛ̀lɛ́ w ń pɔ̃ n jí. ⁴¹Ǹ gə tú ǹ zhə̀l à dwí rí wə ; bə̀ gə zɛ̃̀ bə̀ yə̀ mɔ́ kɛ̃ mɔ́ pɛ, sə́ nyǐ nyí rí ǹ bwəl à yé né mó mó, k’ê wàr kaka rə̀ la mɔ́ wɔ̀rhɔ́ yé ; bə̀ ǹ ŋwɛ̀nɛ́ ń pyìrh re.⁴²Sə zà, à tú a yí zhìlí y yó, a zɛ̃̀ a wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe, à cǐnnə Abərahamɛ Yi, ǹ gə m’ǎ sɛ̃ nɛ à sɔ́má y zhəl mó zwẽ nyí e pyìrh, ⁴³nyǐ à gə́ tú à zhì zhìlí y nyí, a nə kɛ̃-byǐ è tú nɛ̃̌ tã́ɔ̃́, à m’a wɔ̀ yà : À n’â lwə̀l mó, yẽ̌ ǹ kɔ̀lɔ́ w nɛ̃̌ mɔ́ nɛ ń pɛ̃ a nyɔ̀ námpɔ́lɛ́ ; è gə lyár nɛ è wòwə̀ : ⁴⁴Ǹ cìcì nyɔ́ nɛ̃̌ mɔ́, s’a tɛ̃́ a pə ǹ shamwə̃́ ré mó, wɔ́ kɛ̃ byǐ y èmyɛ́ Bə-zhɔ-zhe cír n cĩ́ à cǐnnə mó byǐ mú ni !⁴⁵À yə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ zɔ̀m à wẽ̀ a zhɛ̀ yé, nyǐ Erəbəka ń já ń du ǹdə́ ń kɔ̀lɔ́ ń pyə́pyəla wa ; n yí n zù zhìlí y w n tɛ̃́ nɛ̃̌ mɔ́. A zɛ̃̀ a wɔ̀ mɔ : À n’â lwə̀l mó, pɛ̃ nɛ̃̌ a nyɔ̀. ⁴⁶N zɛ̃̀ làlà n jìnì ń kɔ̀lɔ́ nyí rí ń pyə́pyəla nɛ́ yó, n wɔ̀ : Nyɔ́, sə́ pə ǹ shamwə̃́ ré myɛ nɛ. À nyɔ̀ wà, n pə à shamwə̃́ ré myɛ nɛ rə nyɔ̀.⁴⁷A zɛ̃̀ a bwə̀rh mo a wɔ̀ : Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ bə̀kɔ́ ǹdə́ mɔ́ ? N lyár nɛ n wɔ̀ : Àmyɛ́ wɔ́ Bətwəə bə̀kɔ́, myəlaka ǹdə́ Nawɔɔrɛ byǐ mú. A zɛ̃̀ a kwè jə̀-fɔ́lɛ́ jə̀-byǐ bí a ce ń myə̌l ne, a ce jɛ̃̀ cìbyǔr ń jɛ̃̀ nɛ. ⁴⁸A zɛ̃̀ wìlì tɛ̃́ Bə-zhɔ-zhe yé né, a ce Bə-zhɔ-zhe nə̀báná, à cǐnnə Abərahamɛ Yi rí rə̀ zɔ nɛ rə̀ zhə̀n rɛ́ wẽ́ a vò, a yí a pyà à cǐnnə mó da-byǐ mú bə̀kɔ́ mɔ́ a pə ń byǐ mú ni mú.⁴⁹Sə èlǎsɛ̃́, á gə n’á yǎl á wɛ̀rhɛ́ nɛ cɛ̀nɛ̀ zhə̀n zhə̀nà, à cǐnnə mó yil yilə, s’á byili ri ni ; è gə də̀ èta, s’á byili ri ni, à m’a zɛ̃̀ a vò à jə̀-jĩ́ sõ ráá à jə̀-gwã̀ sõ.⁵⁰Labanɛ ǹdə́ Bətwəə lyár bə wɔ̀ : Wɔ́ Bə-zhɔ̌-zhe sono kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ shí ni, ce nə́ wàr lwɛlɛ ráá cɛ̀nɛ̀ nə la zɔ̌m nə́ pɔ̃́ yé. ⁵¹Nyǐ Erəbəka ń zhǐ ǹ yé né, zə mɔ ń vò ń pə ǹ cǐnnə mó ne ǹdə Bə-zhɔ̌-zhe gə́ byili ní.⁵²Abərahamɛ tùntùnnə̀ mó gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ zɔ̀mà nɛ́, n zɛ̃̀ n wìlì tɛ̃́ Bə-zhɔ-zhe yé né. ⁵³N vùr sə̀byì-kùlì wẽ̀ ǹdə́ sánnə́má wẽ̀, ǹdə́ gàndɛ̀ n pə Erəbəka nɛ ; n vùr nə̀cɛ̀ndɛ wẽ̀ myɛ n pə ń nəbɔ́ mɔ́ ǹdə́ ń ná nɛ.⁵⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́, zɛ̃̀ bə jí bə nyɔ̀, bə zɔ̃̀. Bə̀ gə́ dùlí bə zɛ̃̀ bə zɛ̃̀, tùntùnnə̀ mó wɔ̀ : Yẽ̌-nə ne a k’a kwɛ̃̀ a vò à cǐnnə mó sono. ⁵⁵Nəbɔ́ mɔ́ ǹdə́ ná mɔ́ wɔ̀ : Kɛ̃-byǐ y m’a mɛ̃ ǹdə́ nə́ba dwã màgɛlɛ́, e wɛ̀rhɛ́ dwã shíyə́ ; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m’ǎ zɛ̃̀ ń vò.⁵⁶N lyár bɛ n wɔ̀ : Bək’á jíjírhí ni yé, bə̀ Bə-zhɔ-zhe ce à sɔ́má y zhəl mó zwẽ nyí ; yẽ̌-nə ne a lyɛ̃, mùní ga a vò à cǐnnə mó sono. ⁵⁷Rə̀myɛ́ yó né, bə lyár bə wɔ̀ : Byẽ̌-nə kɛ̃-byǐ y è bə̀ nə́ bwə̀rh y nə́ nyì. ⁵⁸Bə zɛ̃̀ bə byẽ̀ Erəbəka, bə wɔ̀ mɔ : Ǹ nə́ ǹ yǎl ń tó bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nɛ ń vò ? N lyár n wɔ̀ : À m’a vò.⁵⁹Bə zɛ̃̀ bə yẽ̌ bə̀ nəkɔ́ Erəbəka ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń kɔ̀n mɔ̀ mɔ́ nɛ bə tó Abərəhamɛ tùntùnnə̀ mó ǹdə́ ń lyì bí ni bə lyɛ̃. ⁶⁰Bə cĩ́ bwəl Erəbəka yó bə wɔ̀ mɔ̀ : Ǎ nə́ nəkɔ́, ǹ b’ǎ ŋwɛ̀nɛ́ ń jǐrh mɔ̀ɔ̀rhɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ yàà, sə ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ b’a cìní bə̀ zwə̀ bé cɛmɛ nɛ́.⁶¹Erəbəka zɛ̃̀, ńmyɛ̌ ǹdə́ kana bɛ́ bə̀ wɔ́ ń tùntùnnə̀ bé mó, jòm shamwə̃́ ré yó, bə tó bal mɔ́ nɛ. Tùntùnnə̀ mó já n zə Erəbəka n mə n lyɛ̃ ń la. ⁶²yó né ǹdə́ Yəzakɛ y’ǎ ká n shí Lakayi-pyɔ̌ zhìlí yó n bə̀ ń jě Nəgɛvɛ tənà y wa.⁶³È də̀dɛ̀nɛ́ èdù, Yəzakɛ yà ń du ń ŋwɛ́nɛ́ cɛsɛ́ wẽ́ ń nə́ ń tɛ́rɛ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń wẽ́, n zɛ̃̀ n kwẽ̌ ń yírhə́ ń la nyǔ, n pwírí shamwə́r rə̀ yúwə́. ⁶⁴Erəbəka myɛ kwẽ̌ ń yírhə́ ń la nyǔ n pwírí Yəzakɛ, n já n só ń shamó w yó. ⁶⁵N wɔ̀ tùntùnnə̀ mó ne : Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ yẽ̀ lò, ń tú ń la nə́ba jəl cɛsɛ́ wẽ́ mó ? Tùntùnnə̀ mó lyár n wɔ̀ : Wɔ́ à cǐnnə mó. N já n kwè ń gàmmə-jɛ̃̀ y n pyi ń yé ne.⁶⁶Tùntùnnə̀ mó zɛ̃̀ n cĩ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ Yəzakɛ nɛ. ⁶⁷Yəzakɛ zə Erəbəka n mə n vò ń ná Sara kòrhó w wə, n já n kwè Erəbəka n jǐrh ń kɛ̃, n swéné mo. Eta, Yəzakɛ wu w j’â shə́shéré ń ná mɔ́ cu mú yilə.

Chapter 25

¹Abərahamɛ kə́ n jí kɛ̃ dõ, ń yíl Kəturə. ²N lù Zəməranɛ, ǹdə́ Zɔkəsəshanɛ, ǹdə́ Mədanɛ, ǹdə́ Mədənəya, ǹdə́ Zəsəshəbakɛ, ǹdə́ Səkuwakɛ. ³Jəkəsəkanɛ lù Səba ǹdə́ Dədanɛ. Dədanɛ byǎ bɛ́ yàl Asəkurimyi, Lətusəshimyi, ǹdə́ Ləyuməmyimyi. ⁴Majanɛ byǎ bɛ́ yàl Efwa, Efɛɛrɛ, Enɔkɛ, Abyəda ǹdə́ Elədaa. Wɔ́ Kətura byǎ bɛ́ ga èta.⁵Abərahamɛ kwè ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó n pə Yəzakɛ nɛ. ⁶Abərahamɛ y’ǎ pɔ paánsɛ ń bwə̃́ə̃́ bé byǎ bɛ́ nɛ ; sə ń y’ǎ vùr be n ce bə vò kwã nɛ́ gaga Yəzakɛ nyí ni, bə vò yi-púrhí səta, yi-púrhí tənà y wa.⁷Nyǐ-nə dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Abərahamɛ wɛ̀rhɛ́ cɛ yó mó byinə né yó wə́ : Ń wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̌m ǹdə́ shí-shàlpyɛ̀ ǹdə́ nə̀nu, n cì. ⁸Abərahamɛ shə́shə̀rhə́ né jàn rɛ́ zhɛ̀, n cì, cɔɔrɛ wu-nyɔ̃̀ wẽ́, n cɛ n sú lũ wə́, n zɛ̃̀ n mə n vò ń nàmbala bɛ́ sono.⁹Ń byǎ bɛ́, Yəzakɛ ǹdə́ Esəməyəə kwè mo bə̀ vò bə ce Makəpəla myèlé ré rə̀ ŋwɛ́nɛ́ Eshɛ̃ lyì bal Təsəsarɛ byǐ Efərɔnɛ cɛ y Mamɛrɛ nyí ni mú wə. ¹⁰Wɔ́ cɛ y èmyɛ́ mɔ́ Abərahamɛ yà ń yè Etɛ byǎ bɛ́ sono mó. Wɔ́ gàà mɔ́ bə̀ co Abərahamɛ ǹdə́ ń kɛ̃ Sara nɛ́. ¹¹Abərahamɛ cu mú kwã nɛ́, Yi cĩ́ bwəl ń byǐ Yəzakɛ yó. N zɛ̃̀ ń jě Lakayi-pyɔ̌ zhìlí y nyí ni.¹²Nyǐ-nə Esəməyəə mó, Ezhipti lyì bə̀kɔ́ Agarɛ, Sara tùntùnnə̀ mó lùl n pə Abərahamɛ nɛ mɔ́ nɛ̀mɛ́ nɛ́.¹³Nyǐ-nə Esəməyəə byǎ bɛ́ yilə né, nə̀ tó dwã ǹdə́ bə̀ nàmbala nàmbala bɛ́ : Nəbajɔtɛ ń wɔ́ Esəmayəə byì-cɛ yá, byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ pú mu mú wɔ́ ; Kədarɛ, Adəbyəə, Məbəsamɛ, ¹⁴Məsəkəma, Dumə, Masa, ¹⁵Adadɛ, Təma, Zəturi, Nafəsəkisi ǹdə́ Kədəma. ¹⁶Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ wɔ́ Esəmayəə byǎ bɛ́ èta ; wɔ́ bə̀ yilə né myɛ èta, kɔn tó ǹdə bə̀ cɛmɛ nɛ́ gə́ y’à zhǐ zhǐ ní, ǹdə́ jààsɛ́ bə̀ y’à jě jě sə̀ wẽ́ mó. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl bə̀ dwə́ né yó-cìnə́ bé shí-ǹdə́-bə̀lyè yə́.¹⁷Nyǐ-nə Esəməyəə byinə né ń wɛ̀rhɛ́ cɛ yó mó : nə yàl byinə zɔ̌m ǹdə́ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nyàlpyɛ̀. Ń shə́shə̀rhə́ jàn rɛ́ zhɛ̀ n cì, n vò ń nàmbala bɛ́ sono. ¹⁸Ń byǎ bɛ́ jòm kɔn zhì Avyəla nɛ́ e m’e vò Səshuri, òmyɛ́ ǹdə́ Ezhipti zǎ dwã nɛ, ǹdə́ ǹ gə la Asəri səta mɔ́. Bə̀ jòm bə̀ da-byǎ bɛ́ gakó yé né.¹⁹Nyǐ-nə Abərahamɛ byǐ Yəzakɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ yilə né. ²⁰Abərahamɛ lùl Yəzakɛ, Yəzakɛ bə̀ n yí byinə shɛ́-èna, n zɛ̃̀ n jí Padənɛ-Aramɛ byǐ Bətwəə bə̀kɔ́ Arəbəka. Bətwəə y’à wɔ́ Aramənyɛ̃ lyì bal. Arəbəka y’à ń wɔ́ Aramənyɛ̃bá lyì bal Labanɛ nəkɔ́.²¹Yəzakɛ zɛ̃̀ n lwə̀l Bə-zhɔ-zhe ne, ń kɛ̃ Arəbəka yilə, bə̀ ń kɛ̃ mɔ́ yà ń wɔ́ kə-eju, sə Bə-zhɔ-zhe zwẽ ń lwə̌l mó : Ń kɛ̃ Arəbəka kwè pwǐ. ²²Bəsɔ́ná bɛ́ ń wẽ́ mó, zɛ̃̀ bə́ n’ê zhə̀r dwã ń wẽ́, n wɔ̀ : kɔn nə gə wɔ́ èta, wɔ́ bə̀kɔ́n yil à nə zhe pwǐ yə́ ? N zɛ̃̀ n vò ń la Bə-zhɔ-zhe bwə̌rh n nyìwé.²³Bə-zhɔ-zhe wɔ̀ mɔ : Nyǐ wɔ́ tənèrh sə̀lyè sə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ wẽ́, sə dwə́ nə̀lyè la ǹ wẽ́ du nə pɔr dwã nɛ ; dwə́ né nə̀myɛ́ nə̀lyè y cəcəl wə, rə̀dù b’a zə jàn dwini rə̀ dõ mó, sə náncɛ y b’a wìlì tɛ̃́ námpɔ́lɛ́ y kùr wə.²⁴Dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń mə̌ sə lù mú tú nə pyìrh ; bə nyǐ bə pwírí wɔ́ nə̀cílə́ bə̀lyé bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ ń wẽ́. ²⁵Nã́yéé mó du námpwẽ̀ kókó, ń yala nɛ́ wɔ́ kur dúdú ǹdə́ wɔ́ kur kàmmə̀-zǔ ta ; bə ce ń yil bə Ezəyu. ²⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, nyɛ̃́ mɔ́ la du ǹdə́ n zə ń jɛ̃̀ ń zhe Ezəyu nə̀kúl ne ; bə zɛ̃̀ bə ce ń yil bə̀ Zhakɔbɛ. Yəzakɛ lùl be ǹdə́ ń zhe byinə shə́-shə̀ldù.²⁷Bə̀sɔ́ná bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ bə byì. Ezəyu jǐrh ta-bal nánfɔ̀lɔ̀, gɔ lò ; Zhakɔbɛ y’ǎ nyɛ̌ shɛ́shɛ́, ń nə́ ń mɛ̃ jẽ̌ kwə̀ə́rhé wə. ²⁸Yəzakɛ yà ń só Ezəyu gɔ-nàmá bɛ́ ń yà ń nə́ ń dɔ̀m mɔ́ yilə, Arəbəka wɔ́ Zhakɔbɛ ń yà ń só.²⁹È dɛ̃ rə̀dù, Zhakɔbɛ y’ǎ nə́ ń zhìl dɔm, Ezəyu shí gɔ n bə̀ ǹdə́ lyààrɛ́ zù mù kókó. ³⁰Ezəyu zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhakɔbɛ nɛ : À n’â lwə̀l mó, sə́ yẽ̌ dɔm mɔ́ mə̀ yé shɛ̀l èta mɔ́ nɛ, mə̀ yé shɛ̀l èta mɔ́ nɛ, ń pɛ̃ a jí, bə̀ nyǐ à lyɛ̀ɛ̀. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə ce Ezəyu yil bə̀ Edɔmɛ.³¹Zhakɔbɛ wɔ̀ : È gə wɔ́ rə̀myɛ́, sə́ yè náncɔɔrɛ́ ǹ mə̌ ǹdə́ rɛ́ mɔ́ ǹdə́ nɛ zà. ³²Ezəyu lyár n wɔ̀ : Nyǐ, à m’a cì ; sə náncɔɔrɛ́ à mə̌ ǹdə́ rɛ́ mɔ́, byè rə̀ la nɛ wɔ̀rhɔ́ ? ³³Zhakɔbɛ wɔ̀ : Jɛ̀nɛ̀ ń bwəl ne rə̀ nyí. N bwəl mo rə̀ nyí, n zɛ̃̀ n yè náncɔɔrɛ́ ń mə̌ ǹdə́ rɛ́ mɔ́ ǹdə́ Zhakɔbɛ. ³⁴Rə̀myɛ́ yó né, Zhakɔbɛ zɛ̃̀ n kwè búrú w ǹdə́ wẽ̀ ré rə̀ nyɛ̌ ǹdə́ wɔ́ zhɛ̀mɛ́ ta ń shɛ̃̀ mɔ́ n pə Ezəyu ni. N jí n nyɔ̀, n zɛ̃̀ n zɛ̃̀ ń la. Wɔ́ èta kɔn tó né, Ezəyu mə́ ń yə̀ náncɔɔrɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ náncɛ mɔ́ sõ nyǐ yé.

Chapter 26

¹È byin rí, nɔrh tú mə tu tənà y wa, è də̀ mɔ̀bɔ́ nã́yə́ə́ mó mə̀ tu Abərahamɛ yi ní mú yé ; nɔrh mɔ́ ce Yəzakɛ zɛ̃̀ ń la Fələsətɛ̃bá pyɔ̌ Abyəmɛlɛkɛ sõ Gərarɛ nɛ́.²Bə-zhɔ-zhe lyí mu n wɔ̀ : Ǹ bə̀ká vò Ezhipti yé, mɛ̃ tənà y kɛ̀bɛ́ à la mɔ́ byilu mú wə. ³Jǒm tənà y èmyɛ́ cìcì wẽ́ : à b’a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́, à b’a cĩ́ bwəl ǹ yó, bə̀ à b’a pə cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ, sə́ yẽ̌ bə̀ à b’a zə nyí rí à bwəl ǹ da Abərahamɛ nɛ mɔ́.⁴À b’a ce ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ pù ǹdə càmmə́sɔ̌sɛ́ dɛ̃̌ yi w mú ta ; à m’a pə cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ gakó ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ ; sə tənèsé cɛ yó mó gakó b’a nə bwəl ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ shò kwã nɛ́, ⁵bə̀ Abərahamɛ shɛ̀nɛ́ n cili à zɔ̀mà nɛ́, n wɛ̀rhɛ́ ǹdə à gə́ byili ní gakó, n wɛ̀rhɛ́ ǹdə à gə pɔ nyí ní gakó, n wɛ̀rhɛ́ ǹdə à gə́ pɔ sɔ́má nɛ́ gakó, n wɛ̀rhɛ́ ǹdə à nyə́ né gə́ n’ê byili ní myɛ.⁶Yəzaka já n mɛ̃ Gərarɛ nɛ́. ⁷Rə̀myɛ́ yó né, jàà y lyì bí gə n’ê bwə̀rh zɔ̀mà ń kɛ̃ mɔ́ shò-kwã nɛ́, ń yà n wɔ̀ : Ń wɔ́ à nəkɔ́ ; Arəbəka yé-zwã̌ y gə́ y’à càn mɔ́ ce jàà y lyì bí ywẽ zhe mo, dɛ̀ga, bə̀ b’a tə̀ ń kɛ̃ mɔ́ yil bə gu mu, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce n wɔ̀ bə̀ wɔ́ ń nəkɔ́. ⁸N zɛ̃̀ ń nə́ ń dɛnɛ tənà y wa. È dɛ̃ rə̀dù, Fələsətɛ̃bá pyɔ̌ Abyəmyɛlɛkɛ zɛ̃̀ n tó túkwə́rə́ ń la nyǔ n pwírí Yəzakɛ ń nə́ ń dədal ǹdə́ ń kɛ̃ Arəbəka.⁹Abyəmyɛlɛkɛ zɛ̃̀ n ce bə byẽ̀ Yəzakɛ n bà, n wɔ̀ : zhə̀n zhə̀nà, kɛ̃ mɔ́ wɔ́ ǹ kɛ̃. Sə wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ zɛ̃̀ ń ŋwɛ̀nɛ́ ń wɔ̀ : bə̀ wɔ́ à nəkɔ́ mɔ́ ? Yəzakɛ lyár n wɔ̀ : Ywẽ rə̀ zɔ nɛ a m’a zɔ̀m èta, mùnì ga bə̀ bə̀k’a tə̀ ń yil bə gu ni yé. ¹⁰Abyəmyəlɛkɛ wɔ̀ : Etər ǹ wɛ̀rhɛ́ nə́ba nɛ́ èta mɔ́ ? Kɔn y’à dàl námpɔ́lɛ́ y sə tənà y dwí rí lò zù ǹdə́ ǹ kɛ̃ mɔ́, sə ǹ y’à b’a ce nə́ wɛ̀rhɛ́ dóó. ¹¹Abyəmyəlɛkɛ zɛ̃̀ n pə nyí rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́, tənà y dwí rí gakó ne n wɔ̀ : Lò mɔ̀bɔ́ ń dwə̀rh bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nɛ ráá ǹ dwə̀rh ń kɛ̃ mɔ́ nɛ, bə̀ b’a gu rə̀-ná-cí.¹²Yəzakɛ zɛ̃̀ n dù n vɔ̀ tənà y èmyɛ́ wa, bə̀ Bə-zhɔ-zhe cĩ́ bwəl ń yó, n jə̀r, ń jíjírí yó òdù gakó pù zɔ̌m byin rí rə̀myɛ́ wẽ́. ¹³Bal mɔ́ ńmyɛ́ mɔ́ jǐrh nə̀cɛ̀m-bal, ń nə̀cɛ̀ndɛ́ j’â n’ê súlí rə̀ la, kɔn vò e yí n jǐrh nə̀cɛm-bal nánfɔ̀lɔ̀. ¹⁴Ń y’ǎ zhe vwàmá nánfwààlɛ ǹdə́ vɔ̃̌-ywààlɛ, ǹdə́ tùntùnnə̀ nánzhəzhɔ̌ : Ce Fələsətɛ̃bá zɛ̃̀ bə̀ n’ê dùr ń bwɛ̃̌.¹⁵Zǐlsí shɛ̀bɛ́ ń da Abərahamɛ tùntùnnə̀ bé y’à kù ń da Abərahamɛ yi ní mú, Fələsətɛ̃bá zɛ̃̀ bə shĩ si ǹdə́ shó. ¹⁶Abyəmyəlɛkɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Yəzakɛ nɛ : Du nə́ sono ń vò, bə̀ ǹ zhe jàn dɛ̃́dɛ̃́ du nə́ba. ¹⁷Yəzakɛ zhǐr gàà mɔ́, n vò ń jě Gərarɛ vɔlɔ w wa, ń gə́ y’ǎ jòm mə̀gã̌ mɔ́.¹⁸Yəzakɛ zɛ̃̀ n kə́ n kwɛrhɛ n kù zǐlsi ń da Abərahamɛ zhǐlsí ń yà ń kù, Fələsətɛ̃bá shĩ si ń da Abərahamɛ cu kwã nɛ́ mɔ́ jàà y wa. N ce se yilə né nyɛ̀bɛ́ ń da yà ń co se mó cìcì.¹⁹Yəzakɛ tùntùnnə̀ bé zɛ̃̀ bə kù vɔlɔ w wa, bə̀ nə zhìlí è zhe nyǔ nɛ̃̌. ²⁰Rə̀myɛ́ yi ní, Gərarɛ vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ zɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ n’ê pyà Yəzakɛ vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ nyí bə̀ zhe : Nɛ̃̌ mɔ́ wɔ́ nə́myɛ̌ nyǎm. N zɛ̃̀ n ce zhìlí y èmyɛ́ yil bə̀ Esɛkɛ, bə̀ bə̀ mà nyə̀pɔ̌ ǹdə́ mɔ́.²¹Ń tùntùnnə̀ bé k’e kù zhìlí dõ, bə kə́ bə pyà búlə́ bə̀ nyí ni èmyɛ yilə, n ce èmyɛ yil bə̀ Sətəna. ²²N zhǐr gàà mɔ́ n vò n kù zhìlí dõ, sə bə yə̀ búlə́ pyà ń nyí ni èmyɛ́ yil yé, n ce è yil bə̀ Erəwɔbɔtɛ, ǹdə́ ń nə zɔ̀m ń zhe : Èlǎsɛ̃́ Bə-zhɔ-zhe cĩ́ nə́ba jàà kɛ̀bɛ́ è wà wẽ́, ce nə́ b’ǎ zə nə̀cə̀ndɛ rə pù tənà y wẽ́.²³N zɛ̃̀ n zhì gàà mɔ́ n ká n vò Bɛrɛ-Səsəba. ²⁴Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n bə̀ n lyí mú cəcɛ̃, n wɔ̀ : À wɔ́ ǹ da Abərahamɛ Yi rí, ǹ bə̀ká dùr ywẽ gaga, bə̀ à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́, à b’a cĩ́ bwəl ǹ yó, a ce nɛ̀mɛ́ nɛ́ pù, ǹ Da Abərahamɛ à tùntùnnə̀ mó yilə. ²⁵N zɛ̃̀ n lù vwĩ̀-jùlú gàà mɔ́, n byẽ̀ Bə-zhɔ-zhɔ yil ré, n já n pú ń kòrhó w gàà mɔ́. Yəzakɛ tùntùnnə̀ bé j’a kù zhìlí gàà mɔ́.²⁶Rə̀myɛ́ yó né, Abyəmyəlɛkɛ zɛ̃̀ n zə ń dɔwa Awuzətɛ ǹdə́ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Pyəkɔlɛ n mə n bə̀ Yəzakɛ sono Gərarɛ nɛ́. ²⁷Yəzakɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ : Á shúl ne, á jì nì á sono wà, è nə wɔ́ bə̀kɔ́n yil á tú à sono ?²⁸Bə lyár mɔ bə wɔ̀ : Nə́ pwírí Bə-zhɔ-zhe ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ yil nə́ n’é wə̀lə̀ : bə̀ nə̀myɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ bwəl nyí dwã nɛ, sə nə́ zə dɔbrɛ ǹdə́ mɔ́ ! ²⁹Bwəl nyí bə̀ ǹ tá ǹ la nə́ba lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yé, sə́ byili myɛ bə̀ nə́ yə̀ mɔ́ nwɛ̀nɛ̀ gaga, bə̀ wɔ́ cɛ̀nɛ̀ dúdú nə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, sə nə́ yẽ̌ mó ń zhǐr nə́ sono ǹdə́ yə̀-zùlə́. Bə̀ Elǎsɛ̃́ ń wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ Bə-zhɔ-zhe cĩ́ bwəl ń yó.³⁰Yəzakɛ zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ kùjú, n wɛ̀rhɛ́ címsi bə jí bə nyɔ̀. ³¹Bə dùlí bə zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, bə zə dɔbrɛ ǹdə́ dwã. Yəzakɛ zɛ̃̀ n yẽ̌ be bə zhǐr bə̀ la ǹdə́ yə̀-zùlə́.³²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w cìcì, Yəzakɛ tùntùnnə bə̀ bə zɔ̀m zhìlí y bə̀ y’à n’ê kwì mú yò ǹdə́ mɔ bə wɔ̀ mɔ̀ : Nə́ zɔ zhìlí y nɛ̃̌ nɛ. ³³N ce è yil bə̀ Səshɛba. Wɔ́ rə̀mɛ́ è ce, bə̀ co cɔ w òmyɛ́ yil bə̀ Bɛrɛ-Səshəba, kɔn m’e zhí ǹdə́ zà.³⁴Ezəyu tú n yí byinə shɛ́-èna, n jí Ecɛ̃bá lyì bal Beyeri bə̀kɔ́ Zhəditi, ǹdə́ Ecɛ̃bá lyì bal Elɔ̃ bə̀kɔ́ Basɛmatɛ. ³⁵Bə̀ j’a yə̀ wu-zhùlù kɔn cɛ̀ɛ́ Yəzakɛ ǹdə́ Arəbəka wun ní wẽ́.Zhakɔɔbɛ cĩ́ bwəl ń byǐ Yəzakɛ yó

Chapter 27

¹Yəzakɛ tú n cɛ, ń yírhə́ né jàn b’e zhɛ̀ nə̀ k’e bə nɛ́ nɛ yé. N zɛ̃̀ n byẽ̀ ń byì-cɛ yá, Ezəyu n wɔ̀ mɔ̀ : À byǐ ! N lyár mɔ n wɔ̀ : nyǐn ni ! ²Yəzakɛ wɔ̀ : Nyǐ nyɔ̀nɔ̀, à cɛ, à yə̀l à cu dɛ̃ yé.³Sə èlǎsɛ̃́, à n’â lwə̀l mó, kwě ǹ búlə́ wẽ̀ ré, ǹ twã y ǹdə́ ǹ swã̀ yá, zhəl gɔ ń gu gɔ-nàmá ń mə́ ń bà. ⁴kùjú w kɔ̀bɔ́ à só mó ń pɛ̃ a jí, mùnì ga a zɛ̃̀ a cĩ́ bwəl ǹ yó sə a m’a cì.⁵Rə̀myɛ́ yo né, Arəbəka cili kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yəzakɛ zɔ̀m n byili ń byǐ Ezəyu ni mú. Ezəyu zɛ̃̀ n du ń la gɔ w n vò n gu gɔ nàmá bɛ́ n ká n mə n bà mɔ́. ⁶Rə̀myɛ́ yó né, Erəbəka zɛ̃̀ n wɔ̀ ń byǐ Zhakɔbɛ nɛ : Nyǐ nyɔ̀nɔ̀, à nyɛ̀ɛ̀ ǹ da yà ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ Ezəyu ń zhe : ⁷Zhəl ń zə gɔ nàmá ń mə́ ń bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ kùjú ń pɛ̃ à la jú ; sə a zɛ̃̀ a cĩ́ bwəl ǹ yó Bə-zhɔ-zhe yé né ǹdə́ à gwẽ̌ yə̀ cì yé.⁸Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, à byǐ cili nyí rí tɛ̀bɛ́ à la mɔ́ byilu èlǎsɛ̃́ mɔ́ : ⁹Zhəl ǹ da vwàmá nɛ́ wẽ́ ń zə bə̀cǐlsi sə̀lyè shɛ̀bɛ́ sə̀ só sə̀ cìnə̀ ń bə̀ ń pɛ̃ ; a zə a m’a wɛ̀rhɛ́ kùjú w kɔ̀bɔ́ ǹ da só jú mú ; ¹⁰ń kwè n vò ń pə ǹ da nɛ n jí, mùnì n cĩ́ bwəl ǹ yó ǹdə́ ń gwẽ̌ yə̀ cì yé,¹¹Zhakɔbɛ lyár ń ná n wɔ̀ : Nyìwé, Ezəyu yala nɛ́ wɔ́ kur dúdú, e jà àmyɛ́ nyə̀ná bə kùr zhe yé. ¹²Dɛ̀ga, ń gə́ mà ǹ bə̀ ń la nɛ́ dwə̌rh mó, a zɛ̃̀ à la jǐrh kɔ̀mɔ̀ ń yé né, è m’a ce è k’ê də̀ cɛ̀nɛ̀ ń la bwəl n pɛ̃́ yé, wɔ́ lwɛlɛ ń la bwəl ń pɛ̃.¹³Ń ná wɔ̀ mɔ̀ : À byǐ, bwəl ré námməlwɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ jǒm àmyɛ́ yó ! Ǹmyɛ́ wírí ń cili kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à zɔ̀m mɔ́, sə́ vò n kwè wẽ̀ ré ń mə́ ń bə̀ ń pɛ̃. ¹⁴Zhakɔbɛ vò n kwè wẽ̀ ré, n bə̀ n pə ń ná nɛ, ná mɔ́ wɛ̀rhɛ́ kùjú w kɔ̀bɔ́ ń da só mó.¹⁵Erəbəka zɛ̃̀ n zù jù w n vùr ń byì-cɛ Ezəyu kàmmə̀-zwǐsí shɛ̀bɛ́ sə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, n mə n zù Zhakɔbɛ, ń byǐ mú námpɔ́lɛ́ y nɛ. ¹⁶N zə bə̀cǐlsí kur rí n mə n pú ń jɛ̀sɛ́ ǹdə́ ń byã y è bə kur zhe mó ne. ¹⁷N zɛ̃̀ n kwè kùjú w ǹdə́ búrú w ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ n sáálɛ Zhakɔbɛ jɔ̃̀ wa.¹⁸N mə n vò ń da sono n wɔ̀ : À da ! Yəzakɛ wɔ̀ : À byǐ nyǐ ni ! À byǐ, Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ ? ¹⁹Zhakɔbɛ lyár ń da n wɔ̀ : Àmyɛ́ wɔ́ Ezəyu, ǹ byǐ mú náncɛ yá ; nyǐ à wɛ̀rhɛ́ kɔn ré dɛ̀bɛ́ ǹ byili mú. À n’â lwə̀l mó, zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń jòm, ń jí à gɔ nàmá bɛ́, mùnì ga ń cĩ́ bwəl à yó.²⁰Yəzaka wɔ̀ ń byǐ mú ni : Ǎ wɔ́ bə̀kɔ́nà ! À byǐ, ǹ pú mǎ ń nə gɔ nàmá làlà èta ! Zhakɔbɛ lyár n wɔ̀ : Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, ǹ Yi rí rə̀ ce bə bə̀ à yé né. ²¹Yəzakɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhakɔbɛ nɛ : À byǐ, sə bwəlse à yala nɛ, a dwə̀rh mó a nyǐ ǹdə́ ǹ gə wɔ́ Ezəyu ráá è də̀ ńmyɛ̌.²²Zhakɔbɛ fwǎr n bwəlse ń da Yəzakɛ nɛ, n dwə̀rh mo n wɔ̀ : Cəl ré wɔ́ Zhakɔbɛ cəl ré, sə jɛ̀sɛ́ wɔ́ Ezəyu nyɛ̌sɛ́. ²³Ń yə̀ ń pár lwar yé, bə̀ ń jɛ̀sɛ́ y’à pú ǹdə́ kur ǹdə ń da-byǐ Ezəyu jɛ̀sɛ́ ta ; n zɛ̃̀ n cĩ́ bwəl ń yó.²⁴N wɔ̀ mɔ: Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à byǐ Ezǝyu mú? Ezǝyu lyár mɔ n wɔ̀ : Wɔ́ àmyɛ́. ²⁵Yǝzakɛ wɔ̀: Zǝ à jɛ̃̀ nɛ, a mùnì a dɔ̃̀ à byǐ mú gɔ-nàmá bɛ. Sǝ a zɛ̃̀ a cĩ́ bwǝl à byǐ mú yó. Zhakɔɔbɛ zǝ sɛ̃́ myɛ n bǝ̀ n pɔ̃́ n nyɔ̀.²⁶Rǝ̀myɛ́ yó né; ń da Yǝzakɛ wɔ̀ mɔ: À byǐ, bwǝlse à nyí ni, sǝ́ kwǝ̀ǝ̀le ne. ²⁷Zhakɔɔbɛ bwǝlse n kwǝ̀ǝ̀le mo. Ń kàmǝ̀-zwǐsí zho w ló yó, n zɛ̃̀ n cĩ́ bwǝl ń wɔ̀: Nyǐ à byǐ mú zho w nyɛ̌ ǹdǝ́ wɔ́ cɛ kɛ̀bɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe cĩ́ bwǝl è yó ta. Bǝ̀ Yi pɔ̃́ dɛ̃̌ y w myɔ̀nɔ̀ wá, ǹdǝ́ cɛ y nwǝ̃̌ yǝ́, ǹdǝ́ bǝlé ǹdǝ́ vɛ̃́ rǝ bɔrh!²⁸Bǝ̀ Yi pɔ̃́ dɛ̃̌ y w myɔ̀nɔ̀ wá, ǹdǝ́ cɛ y nwǝ̃̌ yǝ́, ǹdǝ́ bǝlé ǹdǝ́ vɛ̃́ rǝ bɔrh!²⁹Dwǝ́ b'a shɛ̀nɛ́ ǹ nyí ni, sǝ tǝnèrh b'a wùlì ǹ yé né! Yál ǹ da-byǎ bɛ́ yó-cǝ́bal, sǝ ǹ ná-byǎ bɛ́ b'a wùlì ǹ yé né! Bwǝl námmǝlwɛ̀lɛ́ b'a jòm lò mɔ̀bɔ́ gakó ń la bwǝl námmǝlwɛ̀lɛ́ bwǝl n pɔ̃́ mɔ́ yó, sǝ bwǝl náàcɛ̀nɛ́ b'a zò lò mɔ̀bɔ́ ń la bwǝl náàcɛ̀nɛ́ bwǝl ǹ pɔ́ mɔ́ yó.³⁰Yǝzakɛ gǝ́ tú n cĩ́ bwǝl ré Zhakɔɔbɛ yó w ń nǝ́ ń zhɛ̀, ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ myɛ zhǐr ǹ da nyí n zhɛ̀, rǝ̀myɛ́ yi ní ǹdǝ́ ń da-byǐ Ezǝyu myɛ já ń shí gɔ jílǝ y ń nǝ́ ń yí. ³¹Ńmyɛ já n lyɛ̃ wɛ̀rhɛ́ kùjú n bǝ̀ n pǝ ń da nɛ n wɔ̀ mɔ: À da, zɛ̃̀ ń dɔ̃̀ ǹ byǐ mú gɔ-nàmá bɛ́, mùnì ga ń cĩ́ bwǝl ń yó!³²Ń da Yǝzakɛ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ lò? N lyár da mɔ n wɔ̀: Àmyɛ́ wɔ́ Ezǝyu, ǹ byǐ mú náncɛ yá. ³³Kɔn jàr Yǝzakɛ, ń wu j'a zhìlì kókó, n wɔ̀: È nǝ wɔ́ yẽ̀ lò ń zhǝ̀l gɔ n vò n zǝ gɔ-nàmá n bǝ̀ n pɛ̃ èta mɔ́? À dɔ̀m bǝ̀ gakó fòró ń zɛ̃̀ ń bà, sǝ à cĩ́ bwǝl rǝ̀ ná-cí mú yó. Èta bwǝl ré la ńmyɛ̌ yó w yál.³⁴Ezǝyu gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ ń da zɔ̀mà nɛ́ èta mɔ́, já n wǔrh dɛ̃́dɛ̃́, ń wu w gakó j'a zhìlì, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń da mɔ́ nɛ: À da, cĩ́ bwǝl àmyɛ yó! Yǝzakɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: ³⁵Ǹ da-byǐ mú tú ǹdǝ́ surhǝ námmǝlwɛ̀lɛ̀ n zwẽ ǹ bwǝl ré.³⁶Ezǝyu zɛ̃̀ n wɔ̀: È nǝ wɔ́ bǝ̀ gǝ́ n'ê byẽ̀ mo bǝ̀ gǝ́ co yil ré bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Zhakɔɔbɛ mɔ́ yil ń já n yí à yó twǝr rǝ̀lyè ga èta? Ń zwẽ à náncɔr rɛ́, nyǐ ń kǝ́ n bǝ̀ n zwẽ à bwǝl ré myɛ. N zɛ̃̀ n wɔ̀: Ǹ nǝ́ yǝ̀ bwǝl dõ cĩ́ ǹ la nɛ pɔ? ³⁷Yǝzakɛ lyár n wɔ̀ Ezǝyu ni: Nyǐ, à ce ń wɔ́ yó-cǝ́baj, à pɔ ń da-byǎ bɛ́ bǝ́ la tùntùnnǝ, à byili bǝ̀ nyǐ ń mà n nǝ bǝ̀lǝ́ ǹdǝ́ vɛ̃́: Sǝ à byǐ, wɔ́ bǝ̀kɔ́n dõ à wɔ̌ à b'a wɛ̀rhɛ́ ǹ yilǝ?³⁸Ezǝyu wɔ̀ ń da nɛ: À da, wɔ́ bwǝl ré rǝ̀myɛ́ dúdú ǹ zhe? À da, cĩ́ bwǝl àmyɛ yó! Ezǝyu zɛ̃̀ ń nǝ́ kúrh ń cǝl la dɛ̃̌dɛ̃̌.³⁹Ń da Yǝzakɛ, lyár n wɔ̀: Nyǐ! Cɛ y nwǝ̃̌ y t'â la ǹ jàà y wẽ́ yál, dɛ̃̌ yi w myɔ̀nɔ̀ w myɛ t'â la ǹ jàà y wẽ́ yál yé. ⁴⁰Ǹ búlǝ́ shù w dɛnnɛ ǹ b'ǎ tó ń nǝ ǹ nyí kùjú, ǹ bà ń ń pǝ ǹ da-byǐ mú ni, sǝ ǹ b'ǎ yiyiri tɛ̃́ ǹdǝ ǹ gǝ́ nǝ́ ǹ yǎl nɛ́ lò tá ń la ǹ yé ne cǝ̌r yé, ń mà ń kǝ́ ń zhĩĩ rí ń la ǹ byã yó cũ mú.⁴¹Ezǝyu dǝ̀ bwǝl ré tɛ̀bɛ́ ń da cĩ́ Zhakɔɔbɛ yó mó yilǝ, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń jí zùùri ǹdǝ́ mɔ; n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zɔ̀m ń wẽ́ ń zhe: à da mɔ́ cu mú wu-zhìlù w dwã gǝ tú nǝ̀ bwǝl zhɔ̌, à m'a gu à da-byǐ Zhakɔɔbɛ. ⁴²Bǝ zɛ̃̀ bǝ kwè Arǝbǝka byǐ náncɛ Ezǝyu zɔ̀mà nɛ́ bǝ cĩ́ mu. N zɛ̃̀ n byẽ̀ Zhakɔɔbɛ ń byǐ mú námpɔ́lɛ́ yá, n wɔ̀ mɔ: Nyǐwé, ǹ da-byǐ Ezǝyu nǝ́ ń pyà ǹ gu, n mǝ n tu ń lyim ni ǹ yó.⁴³À byǐ, rǝ̀myɛ́ ce, èlǎsɛ̃́ cili kɔn dɛ̀bɛ́ à la mɔ́ byilu mú! Zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń dùr ń vò Sharã à da-byǐ Labã sono; ⁴⁴ń mɛ̃ ń dɛ̃̀ dwã màngɛlɛ́ kɔn m'e yí ǹ da-byǐ mú lyim rí tu, ⁴⁵kɔn m'e yí ǹ da-byǐ mú lyim rí só ǹ yilǝ, n swě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ mɔ́. Rǝ̀myɛ́ yi ní à m'a zɛ̃̀ a k'a ce ń bà. Sǝ wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil ámyɛ̌ bǝ̀lyè y ga nǝ m'a j'a tó dwã dɛ̃ rǝ̀dù á jé à yé né èta mɔ́?⁴⁶Arǝbǝka zɛ̃̀ n wɔ̀ Yǝzakɛ nɛ: Yɛtɛ bǝ̀kwá bɛ́ ce à j'a nyɛ̌rh à cìn lũ w kɔ̀bɔ́ wa. Zhakɔɔbɛ nǝ gǝ zɛ̃̀ ń jú Yɛtɛ bǝ̀kwá bɛ́ bǝ̀myɛ́ dwí rí mǝ̀dù, tǝnà y kɛ̀bɛ́ bǝ̀kwá bɛ́ wẽ́, lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ yál nǝ́ k'ê zhe kùr à yilǝ?

Chapter 28

¹Yǝzakɛ zɛ̃̀ n byẽ̀ Zhakɔɔbɛ, n cĩ́ bwǝl ń yó, n pɔ̃ nyí rí tɛ̀bɛ́ n wɔ̀: Ǹ bǝ̀ká vò ń kwè Kanã lyì bǝ̀kɔ́ ń jí yé. ²Zɛ̃̀ tɛ̃́, zhǝl Padã-Aram, Bǝtwǝl sõ kɛ̀lɛ́ wa, ń kwè bǝ̀kɔ́ mǝ̀dù ǹ ná nǝbɔ́ Labã bǝ̀kwá bɛ́ wẽ́ ń jí.³Bǝ̀ Yi Jàn-bǝ-swɛ̃́-zhe cǝ́bal mɔ́ mà n cĩ́ bwǝl ǹ yó, n ce ń zǝ lùlì, ń lù byǎ bǝ pù, e ce ń jǐrh dwí nánjǝ̀jóló! ⁴Rǝ pǝ ǹmyɛ́ ǹdǝ́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ Abǝraham bwǝl ré, mùnì ga tǝnà y ń pɔ Abǝraham nɛ, ǹ jě è wẽ́ ǹdǝ Zhǝ-bal ta mɔ́, e yǝ̀ ǹmyɛ́ nyǎ!⁵Yǝzakɛ ce Zhakɔɔbɛ zhǐr n vò Padã-Amam, Bǝtwǝǝ byǐ Labã, Zhakɔɔbɛ ǹdǝ́ Ezǝyu ná rǝbǝka nǝbɔ́ mɔ́ sono.⁶Ezǝyu pwírí Yǝzakɛ gǝ́ cĩ́ bwǝl ré Zhakɔɔbɛ yó, n zɛ̃̀ n twĩ̀ mu Padã-Aram nɛ́ ń la vò n jí kɛ̃ gàà mɔ́ mɔ́, e jà ń cĩ́ bwǝl ń yó, n pɔ̃ nyí myɛ n wɔ̀: Ǹ bǝ̀ká vò ń jí kɛ̃ Kanaã lyì bǝ̀kwá bɛ́ wẽ́ yé. ⁷N pwírí Zhakɔɔbɛ zwẽ ń da ǹdǝ́ ń ná nyí ni n zhǐr n vò Padã-Aram.⁸Ezǝyu lwar bǝ̀ Kanaã lyì bǝ̀kwá bɛ́ dǝ̀ ń da Yǝzakɛ pùbùlǝ̀ yé. ⁹Ezǝyu zɛ̃̀ n vò Yǝsǝmǝyǝǝ sono. N jí kɛ̃, s'e dǝ̀ Abǝrham byǐ Yǝsǝmǝyǝǝ bǝ̀kɔ́ Mayalatɛ, ǹdǝ́ Nǝbazhɔtɛ nǝkɔ́ mɔ́ yé¹⁰Zhakɔɛ zhì Bɛɛr-shǝba nɛ́ n shǝr ń la Aarã. ¹¹Yi rí zú mú jàr mɔ jàà èdù vẽ́, n já n mɛ̃ gàà n zɔ̃̀. N pyẽ̀ gàà mɔ́ ń la zɔ̃̀, n pyẽ̀ tɛ̃̀ n kwè ń nǝ́kulǝ né òdù n mǝ n kwɛ̃́ ń yó¹²Ń zɛ̃̀ n dàrhà, n nǝ lyarh-dɔ́rhɔ́ òdù ò zhì tɛ̃́ cɛ y yó o vò ò n'ô dwǝ̀th dɛ̃̌-yi rí ni. Yi màlɛ́kabá n'ê tó w bǝ̀ zhǝ̀l dɛ̃̌ bǝ̀ k'â swé tɛ̃́. ¹³N nǝ Cǐnnǝ mó ń zhǐ ń nyí ni, ń zhe: À wɔ́ Cǐnnǝ, ǹ da Abǝraam Yi ǹdǝ́ Yǝzakɛ Yi. À la mɔ́ cɛ y ǹ pyě è yó mó ǹmyɛ́ ǹdǝ́ ǹ dwí rí ni pɔ.¹⁴Ń dwí rí m'a yǝ̀ ǹdǝ cɛ y shó w ta, rǝ wɛ̀lɛ̀ rǝ vò yi-zùr ǹdǝ́ yi-púrhí, lũ jǝ̇ègwã̀ ǹdǝ́ lũ jǝ̇-jĩ́ ga. Dwǝ́ né gakó cɛ yó m'a tó ǹmyɛ́ ǹdǝ́ ǹ byǎ bɛ́ dɛnnɛ nǝ nǝ bwǝl. ¹⁵Nyì wé, à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ́, à m'a yìlì mú ń gǝ́ la mǝ̀gã̌ gakó, sǝ à m'a ce myɛ ń kwẽ̀ ń bǝ̀ tǝnà y kɛ̀bɛ́ wẽ́. à t'â la mɔ́ yõ̌ gaga, kɔn m'e yí a pyìrh kɔn rɛ́ à bwǝl mó rǝ̀ nyí mú.¹⁶Zhakɔɔbɛ gǝ́ shí jɛ̃ rɛ́ wẽ́ n zɛ̃̀ n wɔ̀: "Zhǝ̀n zhǝ̀nà, Cǐnnǝ mó ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ e jà àmyɛ́ yǝ̀l yé" ¹⁷Ywẽ zǝ mɔ n zɛ̃̀ ń zhe: "Nyǐ jàà y kɛ̀bɛ́ wɔ́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ jàà yòò! Nyǐ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ wɔ́ Yi jì, nyǐ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ wɔ́ dɛ̃̌ yi rí étwí-ènyí"¹⁸Zhakɔɔbɛ dùlí nǝkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã n kwè nǝ́kulu w ń yà ń mǝ ń kwɛ̃́ ń yó w ne mó n cìì tɛ̃́, o yǝ̀ ǹdǝ vwĩ̀-jùlú ta, n zɛ̃̀ n ló nwǝ̃̌ ò yǝ́-pɛ̀lɛ́ wa. ¹⁹N zɛ̃̀ n ce jàà èmyɛ́ yil bǝ̀ Bǝtɛlɛ, bǝ̀ y'à n'ê byẽ̀ cɔ w òmyɛ́ mɔ́ shãã ga bǝ̀ Luuzhi.²⁰Zhakɔɔbɛ bɛ zɛ̃̀ n bwǝl nyí n wɔ̀: Yi gǝ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nɛ, rǝ̀ gǝ dɛ̃̀ nɛ sɔ́má kɛ̀bɛ́ à shǝ́r mó shò kwã nɛ́, rǝ pɛ̃ kùjú a jí, rǝ pɛ̃ kàmǝ̀zwǐsi a zù, ²¹à gǝ kwɛ̃̀ à tú à da sõ kɛ̀lɛ́ w ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́, Cǐnnǝ mó mà n jǐrh à Yi. ²²Nǝ́kulu w kɔ̀bɔ́ à cìì, ò wɔ́ vwĩ̀-jùlú mú m'a yǝ̀ Yi jì, Sǝ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la nɛ pɔ mɔ́ wẽ́, à m'a vùr kɔn rǝ̀dù shí gakó yó a pɔ̃́.

Chapter 29

¹Zhakɔɔbɛ já n zɛ̃̀ n kwè Kǝdɛm lyì bí tǝnà y sɔ́má. ²N vò n yí pwírí zhìli èdù gɔ sõ. Pyììsi kùrǝ̀ nǝ̀tɔ̀ y'à pyě tɛ̃́ zhìlí y yala nɛ, bǝ̀ wɔ́ gàà vwàmá nɛ́ y'à n'ê twí nǝ̀ nywɛ̀ nɛ̃̌ nɛ́. Nǝ́kulu nánfɔ̀lɔ̀ y'à pyi zhìlì y nyí ni. ³Vwàmá nɛ́ gakó g:a tu nǝ̀ jǝl dwã gàà, bǝ̀ y'a zɛ̃̀ bǝ byíbyílí nǝ́kulu w bǝ cí kwã nɛ́, bǝ pǝ vwàmá nɛ́ nɛ nǝ nyɔ̀, nǝ̀ gǝ nyɔ̀ nǝ̀ zhɛ̀ bǝ k'a zǝ nǝ́kulu w bǝ pyi zhìlì y nyí rí.⁴Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n bwǝ̀rh vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ n wɔ̀: À da-byǎ wɔ́ yẽ̀ ámyɛ̌ n'á shí ní? Bǝ lyár mɔ bǝ wɔ̀: Nǝ́ n'é shí Aarã. ⁵N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh be n wɔ̀: Á yě Nawɔɔrɛ byǐ Lbã párá? Bǝ lyár mɔ bǝ wɔ̀: Nǝ yě ń párá. ⁶N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh be n wɔ̀: Ń jɛ̀? Bǝ lyár mɔ bǝ wɔ̀: Ń jɛ̀. Já nyǐ ń bǝ̀kɔ́ Arashǝǝ gaga mɔ́ ń bàn ǹdǝ́ pyììsí.⁷Zhakɔɔbɛ wɔ̀ bɛ: Yi rí gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́, vwàmá nɛ́ dwã yó cṹ gwẽ̌ yǝ̀ yí yé. Pǝ-na nɛ nɛ̃̌ nǝ nyɔ̀, s'a k'á zǝ nɛ a vò a pǝ nɛ gɔ nǝ dɔ̃̀. ⁸Bǝ lyár mɔ bǝ wɔ̀: Nyǐ vwàmá nɛ́ gakó gǝ́ gwẽ̌ yǝ̀ dwã yó twí mú ce nǝ́ wàr yé. Wɔ́ nǝ̀ gakó gǝ tú nǝ̀ tú dwã nǝ̀ zhɛ̀ fòró bǝ̀ y'a zɛ̃̀ bǝ byíbyílí nǝ́kulu w zhìlí y nyí rí mú bǝ cĩ́ kwã nɛ́ nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ yẽ̌ ne nǝ nyɔ̀.⁹Ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ yi ní, ǹdǝ́ Arashǝǝ já ń yí ǹdǝ́ ń da pyììsí. Arashǝǝ yà ń vwã̌-ènɔn. ¹⁰Zhakɔɔbɛ gǝ́ nɔ Arashǝǝ, ń ná nǝbɔ́ Labã bǝ̀kɔ́ mɔ́ mɔ́, ń yú ǹdǝ́ ń nǝ̀bal Labã pyììsí mú, n twẽ̌ n yí zhìlí y nyí ni n byíbyílí nǝ́kulu w n cĩ́ kwã nɛ́, n ce ń nǝ̀bal Labã pyììsí nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́¹¹Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n kwǝ̀ǝ̀le Arashǝǝ ń wùrhí du ń nǝ́ ń kúrhǝ́. ¹²Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n byili Arashǝǝ ne bǝ̀ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń da Labã ŋwɛ̀ ǹdǝ́ dwã. Sǝ ńmyɛ̌ wɔ́ Rǝbǝka byǐ. Arashǝǝ já n dùr n vò n byili rí ń da nɛ.¹³Labã gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ n'ê zòm ń nǝkɔ́ mɔ́ byǐ Zhakɔɔbɛ zɔ̀mà, n dùr n vò n jǝl mo. N zǝ mɔ n dɛ̃ ń cìn ni, n kwǝ̀ǝ̀le mo n zɛ̃̀ n zǝ mɔ n vó ń sõ. Zhakɔɔbɛ cĩ́ kɔn dèbɛ́ gakó rǝ̀ yú mu mú Labã nɛ. ¹⁴Labã zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Zhǝ̀nà, àmyɛ́ ǹdǝ́ ǹmyɛ́ ga wɔ́ jal mǝ̀dù. Zhakɔɔbɛ já n mɛ̃ Laba¹⁵Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Labã zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhakɔɔbɛ nɛ: Ǹ nǝ m'ǎ tǝ̀ nǝ́ ŋwɛ̃̀ ǹdǝ́ dwã yil ń já ǹ nǝ́ ǹ twĩ̀ ǹ pɛ nɛ nánfò? Byili ni kɔn dɛ̀bɛ́ à mǝ̌ s'a kwɛ̃̌ mɔ́ mɔ́. ¹⁶Labã jà ń yà ń zhe bǝ̀kwá bǝ̀lyè. Náncɛ y yíl Lɛya, nyɛ̃́ mɔ́ yíl Arashǝǝ. ¹⁷Lɛya yírhǝ́ né y'à wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cí yírhǝ́, Arashǝǝ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à sú yírh ń yé-zwã̌ y myɛ y'à dǝ̀ cɛ̀nɛ̀ dwí. ¹⁸Sǝ Zhakɔɔbɛ y'à wɔ́ Arashǝǝ ń y'ǎ só. N zɛ̃̀ n lyár Labã n wɔ̀: Nyǐ à m'a twĩ̀ byinǝ nyàlpyɛ̀ a pɔ̃́ ǹ bǝ̀kɔ́ mɔ́ námpɔ́lɛ́ y Arashǝǝ yilǝ.¹⁹Labã lyár mɔ n wɔ̀: à só s'a pɔ̃́ mɔ ń jí cɔ̃̀ à pɔ mɔ bal dõ ne. Mɛ̃ à sono. ²⁰Zhakɔɔbɛ já n mɛé n twĩ̀ byinǝ nyàlpyɛ̀ Arashǝǝ yilǝ, sǝ ń gǝ́ yà ń só Arashǝǝ mó ce byinǝ né j'a lyɛ̃ ń yírhǝ́ w ǹdǝ wɔ́ dwã màngɛlɛ́ ta.²¹Rǝ̀myɛ́ yó né, Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Labã nɛ: À dwã nɛ́ zhɛ̀ èlǎsɛ̃́, pɛ̃ à kɛ̃ mɔ́ à la jú. ²²Labã zɛ̃̀ n tɛnɛ címsi kùjú n byẽ̀ jàà y èmyɛ́ lyì bí gakó dwã yó.²³Dǝ̀dɛ̀nɛ́ yi gǝ́ yúwǝ́, Labã zǝ ń bǝ̀kɔ́ Lɛya n vò n pǝ Zhakɔɔbɛ nɛ, ń la zù ǹdǝ́ mɔ. ²⁴Labã zǝ Zhǝlǝpa n pǝ ń bǝ̀kɔ́ Lɛya nɛ, ń la yǝ̀ tùntùnnǝ n twĩ̀ n pǝ Lɛya nɛ. ²⁵Cɛ y tú e lǝ́ e zhɛ̀, Zhakɔɔbɛ púrí wɔ́ Lɛya! N zɛ̃̀ n wɔ̀ Labã nɛ: Bǝ̀kɔ́n ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ èta mɔ́? È dǝ̀ Arashǝǝ yil à twĩ̀ a pɔ̃́ nà? È nǝ́ byè yil ǹ myìnì mú?²⁶Labã wɔ̀: Nyǐ nǝ́ sono mó, lò tá ń jɛ̀rɛ̀ ń pɛ nyɛ̃́ byal nɛ n jí n yẽ̌ zhɛ̃n- kɛ̃ mɔ́ nɛ yé. ²⁷Rǝ̀myɛ́ ce, wɛ̀rhɛ́ Lɛya kɛ̃-jú w dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y ń zhɛ̀, rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́ nǝ́ m'ǎ k'é pɔ̃́ Arashǝǝ myɛ, ń twĩ̀ byinǝ nyàlpyɛ̀ dwã à sono ńmyɛ yilǝ.²⁸Zhakɔɔbɛ wɛ̀rhɛ́ èta. N wɛ̀rhɛ́ Lɛya kɛ̃-jú dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y n zhɛ̀, rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́ Labã kwè ń bǝ̀kɔ́ Arashǝǝ n pɔ̃ ń la jú. ²⁹Labã zǝ tùntùnnǝ Byǝla n pǝ Arashǝǝ ne ń la yǝ̀ ń tùntùnnǝ. ³⁰Zhakɔɔbɛ zù ǹdǝ́ Arashǝǝ myɛ sǝ ń swéné Arashǝǝ du Lɛya. Zhakɔɔbɛ kǝ́ n twĩ̀ n pǝ Laã nɛ byinǝ nya;èlpyɛ̀ dwã kǝ́dò.³¹Cǐnnnǝ mó gǝ́ púrí bǝ̀ bǝ Lɛya só mó ce n jǐrh kǝ-lǔl, Arashǝǝ zɛ̃̀ n mɛ̃ nɛ́ kǝ-eju. ³²Lɛya kwè pǔ n lù byǐ n ce ń yil bǝ̀ O̰rɔbɛn, bǝ̀ ń yà ń nǝ́ ń wǝèlǝ̀: Cǐnnnǝ nɔ à zúzúnú wǝ́, sǝ kɔn zhí zà mɔ́ à byal mɔ́ mà n swéné ne.³³N kǝ́ n zǝ pǔ kǝ́dò, n lù byǐ, n zɛ̃̀ n wɔ̀: Zhǝ̀n ga Cǐnnǝ mó nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ nyǐ bǝ̀ bǝ ne só yé, n zɛ̃̀ n kǝ́ n pɛ̃ mɔ̀bɔ́ myɛ n súlí. N ce ń yil bǝ̀ Shǝmǝnyɔ̃. ³⁴N zɛ̃̀ n kǝ́ n zǝ pǔ n lù bal-byǐ, n zɛ̃̀ n wɔ̀: Èlǎsɛ̃́ myɛ̌, à byal mɔ́ mà n já n swéné ne, b'à lùl byǎ bǝ̀tɔ̀ a pɔ̃. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń kǝ́ ń yǝ̀ lùl yé.³⁵Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n kǝ́ n zǝ pǔ, n lù bal-byǐ n zɛ̃̀ n wɔ̀: Èlǎsɛ̃́, à m'a cèrhé Cǐnnǝ mó! Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce n ce è yil bǝ̀ Zhǝda. sǝ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń kǝ́ yǝ̀ lùl yé.

Chapter 30

¹Arashǝǝ gǝ́ púrí ń tá ń lùl byǎ ń pɛ Zhakɔɔbɛ nɛ, n zɛ̀ ń nǝ́ ń jí byal-kɛnɛ ǹdǝ́ Lǝya. N wɔ́ Zhakɔɔbɛ nɛ: Pɛ̃ byǎ ǹgǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́ à m'a cì! ²Zhakɔɔbɛ lyim j'a zɛ̃̀ rǝ̀ n'ê yì Arashǝǝ dɛ̃́dɛ̃́, n lyár mɔ n wɔ̀: À ŋwɛ́nɛ́ Yi jàà w nà? Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ǹ wɔ́ kǝ-eju!³Arashǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Nyǐ à tùntùnnǝ byǝla, zú ǹdǝ́ mɔ, mùnì ga n lù byǎ n pɛ̃ a cĩ́ à nèrh yó. Èta àmyɛ m'a tó ń dɛnnɛ a nǝ byǐ. ⁴Arashǝ kwè ń tùnnǝ byǝla n pǝ Zhakɔɔbɛ nɛ ń la jú.⁵Byǝla kwè pwǐ, n lù bal-byǐ n pǝ Zhakɔɔbɛ nɛ. ⁶Arashǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀: Yi bùr à bùrsí n pɛ̃ bùrì. Rǝ zwẽ à lwǝ̌l mó rǝ pɛ̃ byǐ.Wɔ́ rǝ̀myɛ́ n ce ń yil bǝ̀ Dan.⁷Arashǝǝ tunnǝ Byǝla kǝ́ n kwè pǔ kǝ́dò n lù byǐ dõ n pǝ zhakɔɔbɛ nɛ. ⁸Arashǝǝ wɔ̀: À tó Yi rí rǝ̀ yě kɔn gakó yé shò mó dɛnnɛ, àmyɛ lwar kɔn yé shò, sǝ à j'a jí kɛlɛ à zhǝ̀n-kɛ̃ mɔ́ yó. N ce ń byǐ mú yil bǝ̀ Nǝfǝtǝlyi.⁹Lɛya gǝ́ tú púrí ń kǝ́ ń tá ń lùlǝ̀, n kwè ń tùnnǝ Zhǝlǝpa n pǝ Zhakɔɔbɛ nɛ n jí. ¹⁰Lɛya tùnnǝ Zhǝlǝpa lù byǐ n pǝ Zhakɔɔbɛ nɛ. ¹¹Lɛya zɛ̃̀ n wɔ̀: Bǝ̀kɔ́n yó-nyɔ̃ ǹdǝ́ kɔ̀bɔ́! N ce byǐ mú yil bǝ̀ Gaadɛ.¹²Zhǝlǝpa kǝ́ n lù byǐ dõ n pǝ Zhakɔɔbɛ nɛ. Lǝya wɔ̀: ¹³Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yó-nyɔ̃̀ dwí à nɔwa! Kana bɛ́ m'a wɔ̀ b'a zhe wu-nyɔ̃̀. N zɛ̃̀ n ce ń byǐ yil bǝ̀ Asɛɛrɛ.¹⁴Bǝ̀lɛ́ y kɔrɔ́ w yi ní, Orɔbɛn zɛ̃̀ n vò cɛsɛ́ wẽ́ n vò n pɔ̌r vɔr dwí rǝ̀dù n bǝ n pǝ ń ná Lɛya nɛ. Arashǝ zɛ̃̀ n wɔ̀ Lɛya nɛ: À n'â lwǝ̀l mó sǝ́ vùr vɔr rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ byǐ pɔ̌r n mǝ n bǝ̀ mɔ́ màngɛlɛ́ ń pɛ̃. ¹⁵Lɛya lyár mɔ n wɔ: Ǹ gǝ́ zwẽ à byal mɔ́ mɔ́ gwẽ̌ yǝ̀ mɔ́ yí, wɔ́ à byǐ mú vɔr rɛ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń zwe ń súlí? Arashǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: È gǝ wɔ́ èta sǝ Zhakɔɔbɛ zù ǹdǝ́ mɔ́ cǝcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ ǹ byié mú vɔr re;/ yilǝ.¹⁶Zhakɔɔbɛ shí gɔ n bà, dǝ̀dɛ̀nɛ́ bɔ̀l wa. Lɛya du n jǝl mo n wɔ̀: Lɛya du n jǝl mo n wɔ̀ mɔ: Ǹ mǝ̌ sǝ́ zù ǹdǝ́ nɛ b'a shɛ̀nɛ́ a pǝ à byǐ mú vɔr rɛ́ rǝ̀myɛ́ yilǝ. Sǝ Zhakɔɔbɛ zù ǹdǝ́ mɔ cǝcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́. ¹⁷Yi zwẽ Lɛya lwǝ̌l móŋ kwè pǔ n lù ń byǎ bǝ̀nu nyǎn mɔ́ n pǝ Zhakɔɔbɛ nɛ. ¹⁸Lɛya zɛ̃̀ n wɔ̀: Yi pɔ nɛ à kwǎndɛ́ à gǝ́ pɔ à tùnnǝ mó à byal mɔ́ nɛ mɔ́ yilǝ. N zɛ̃̀ n ce byǐ mú yil bǝ̀ Yǝsakaarɛ.¹⁹Lǝya kǝ́ n zǝ pǔ kǝ́dò n lù byǎ bwǝ̀ldù nyǎn mɔ́ n pǝ Zhakɔɔbɛ nɛ. ²⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀: Yi pɔ nɛ pɛnɛ́ kɛ̀bɛ́ è càn! Èlǎsɛ̃́ myɛ, à byal mɔ́ mà n cèrhé ne b'à lùl ń byǎ bwǝ̀ldù nyǎn mɔ́ a pɔ̃. Lɛya ce ń byǐ mú yil bǝ̀ Zabyǝlɔ̃. ²¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń tú n bǝ̀ n lù kɛ̃-byǐ n ce ń yil bǝ̀ Dinǝ.²²Yi lyǐrh Arashǝǝ myɛ yò, rǝ zwẽ ń lwǝ̌l mó rǝ ce n jǐrh kǝ-lǔl. ²³Arashǝǝ kwě pǔ n lù byǐ n zɛ̃̀ n wɔ̀: Yi vùr à ci̇zhìl ré! ²⁴N ce ń yil bǝ̀ Zhozefu ń mǝ́ ń zhe: Bǝ-zhɔ-zhe mà n pɛ̃ byǐ n súlí!²⁵Arashshǝǝ gǝ́ tú n lù Zhozefu kwã nɛ́, Zhakɔɔbɛ wɔ̀ Labã nɛ: Yẽ̌ ne a kwɛ̃̀ a vò à da-dǒ. ²⁶Pɛ̃ à byǎ bɛ́ ndǝ́ à kana bɛ́, byɛ̀bɛ́ à twĩ̀ bǝ̀ yil a pɔ̃́ mɔ́ a m'a kwɛ̃̀. Ǹ cìcì mú yě tum rí dɛ̀bɛ́ à twĩ̀ a pɔ̃́ mɔ́ gǝ́ yàl nɛ́.²⁷Labã zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Ǹ gǝ́ nyǐ ni ǹdǝ́ sónó mó, ce à pyà ǹdǝ wɔ́ jǝ̀pɛ́rɛ́ ta a lwar bǝ̀ Yi tó ǹ dɛnnɛ rǝ cĩ́ bwǝl à yó. ²⁸Rǝ̀myɛ́ yilǝ, Byili ni, wɔ́ màngal à m'a kwɛ̃̌ mɔ́, sǝ́ yẽ̌ b'à m'a pɔ̃́ rɛ.²⁹Zhakɔɔbɛ lyár Labã n wɔ̀: Ǹ cìcì mú yě à gǝ́ twĩ̀ a pɔ̃́ nɛ́, e súlí myɛ à gǝ́ ce ǹ dɔ̀ w pù ní. ³⁰À gǝ́ y'à gwẽ̌ yǝ̀ ǹ sõ twí mú, ǹ nɛrɛ́ y'à yǝ̀ kaka yí yé, sǝ à gǝ́ tú yó né è zɛ̃̀ e pù dɛ̃́dɛ̃́, Bǝ-zhɔ-zhe tó à dɛnnɛ n cĩ́ bwǝl ǹ yó. Sǝ èlǎsɛ̃́, wɔ́ dǒ àmyɛ́ la tũ̌ a pǝ à lyì bí yilǝ?³¹Labã bwǝ̀rh mo n wɔ̀: È nǝ wɔ́ bǝ̀kɔ́n à nǝ m'a pɔ̃́? Zhakɔɔbɛ lyǝ́r n wɔ̀: Ǹ bǝ̀ká pɛ̃ kaka yé. À la mɔ́ kɔn rǝ̀dù lwǝ̌l ǹdǝ́ ǹ gǝ shɛ̀nɛ́ n pɔ nɛ rǝ̀myɛ́ nyí, à m'a k'â n'â cili ǹ pyììsí sõ à kwɛ̃̀ sɛ. ³²Nyǐ zà à m'a tó ǹ vɔ̌-ywàálɛ́ gakó wẽ́, a vùr pyì-bwɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ è wɔ́ námpɔ̀pɔ̀lɛ́ ráá è zhe byìbyínǝ́ gakó ǹdǝ́ pyì-nyɛ̀ kɛ̀bɛ́ è gakó wɔ́ námbyĩ́ ǹdǝ́ bɔ̃̀ kɔ̀kɔ́ gakó ò wɔ́ námpɔ̀pɔ̀lɔ̀ ráá ò zhe byìbyínǝ́ gakó, rǝ yǝ̀ à kwǎndɛ́.³³Nǝkɔla, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ nyǎn mɔ́ m'a byili rǝ̀ cìnǝ̀, ǹdǝ́ gǝ tú ǹ la à kwǎndɛ́ byɔ́lɔ́ yi ní, ǹ gǝ nɔ bɔ̃̀ kɔ̀bɔ́ ò dǝ̀ námpɔ̀pɔ̀lɔ̀ ráá ò bǝ byìbyínǝ́ zhe bɔ̃̀ nɛ́ wẽ́, ráá ǹ gǝ nɔ pyì-nyɛ̀ kɛ̀bɛ́ è dǝ̀ námbyĩ́ pyììsí wẽ́ mó, sǝ́ lwar b'amyɛ́ wɔ́ ŋwɔ̀l-bal. ³⁴Labã wɔ̀: rǝ̀myɛ́ càn, kɔn yál ǹdǝ ǹ gǝ́ zɔ̀m nɛ́.³⁵Dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ yù w cìcì; Labã pɔr bǝ̀-cǐlsí sǝ̀ y'à zhe pòpwǝ̀nǝ̀ ǹdǝ́ byìbyínǝ́ ǹdǝ́ bɔ̀n nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nǝ̀ y'à zhe byìbyínǝ́ ráá nǝ́ y'à wɔ́ námpɔ̀pɔɔ̀lɛ̀ mɔ́. Labã kwè kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń zwẽ mó, e súlí pyì-nyɛ̀sɛ́ sǝ̀ y'à n'ê lùl ń pyììsí wẽ́ mó gakó n pǝ ń byǎ bɛ́ nɛ, ³⁶n zɛ̃̀ n vò n wɛ̀rhɛ́ dwã nǝ̀tɔ̀ gakó n mǝ n pɔr dwã nɛ ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ n vò kwã nɛ́ n yẽ̌ Zhakɔɔbɛ nɛ. Sǝ Zhakɔɔbɛ yà ń gwẽ̌ cǝ̀ǝ̀le ń nǝ́ ń cili Labã dɔ̀ w kùr rí rǝ̀ dàl mɔ́ sono.³⁷Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n pyà pǝpyiléyé ǹdǝ́ amajǝ́ ǹdǝ́ pǝlataanɛ jɛ̀rh nánlyàr. N zɛ̃̀ n pwɛ̀rhɛ̀ sǝ̀ pwǝ̀ǝ̀rhé n yẽ̌ sǝ̀ dǎr rɛ́ nɛ námpwǝ̀rh pwẽ̀ ne. ³⁸N zɛ̃̀ n kwè sǝ̀ dǎr rɛ́ ǹdǝ́ rǝ̀ pòpwǝ̀nǝ̀ né n cĩ́ kùlkwémé né wẽ́, vwàmà nɛ́ gǝ́ n'ê twí nǝ̀ nywɛ̀ nɛ̃̌ mɔ́ mǝ̀gã̌. E jà wɔ́ nɛ̃̌ mɔ́ nyɔ́ yi ní vwàmá y'a zɛ̃̀ nǝ̀ n'ê jìl dwã.³⁹Vwàmá nɛ́ y'a zɛ̃̀ nǝ̀ n'ê jìl dwã dǎr rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ yé né. Vwàmá nɛ j'a zɛ̃̀ nǝ̀ n'ê lùl nǝ̀ byǎ bɛ́ ǹdǝ́ pòpwǝ̀nǝ̀ ǹdǝ́ byìbyínǝ́, ráá námpɔ̀pɔ̀ɔ̀lɛ̀. ⁴⁰È gǝ wɔ́ pyììsí shɛ̀bɛ́ Zhakɔɔbɛ yà ń vùr n cĩ́ kwã nɛ́ mɔ́ yilǝ, ń ce sǝ̀ tó sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ y'à zhe pòpwǝ̀nǝ̀ né ǹdǝ́ byìbyínǝ́ né mó, Labã vwàmá nɛ́ wẽ́. Ń tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ n nǝ dɔ̀ ò nyí, ń yǝ̀ w gàl n ce Labã dɔ̀ w wẽ́ yé⁴¹Vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ só nǝ̀ mú gǝ tú nǝ̀ n'ê jìl dwã yi ní, Zhakɔɔbɛ y'à ń nǝ́ n cĩ́ dǎr rɛ́ nǝ̀ yé y w nàná bɛ́ kùlkwé mé né wẽ́, mùnì ga nǝ jì dwã dǎr rɛ́ yé né. ⁴²Sǝ è gǝ wɔ́ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ wɔ́ nánkwààrɛ́ mɔ́, ǹ yà ń tá ń cĩ́ dǎr rɛ́ nɛ́ yé. èta vwàmá nɛ́ nánkwààrɛ́ y'à wɔ́ Labã nyǝ̀ná. Nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ só nǝ̀ cìn mú zɛ̃̀ nǝ̀ wɔ́ Zhakɔɔbɛ nyǝ̀ná.⁴³Zhakɔɔbɛ tú n bǝ̀ n jǐrh nǝ̀cɛ̀m-bal nánfɔ̀lɔ̀, ń zhe vwàmá nánzhǝzhɔ̌, ǹdǝ́ tùntùnnǝ nánzhǝzhɔ̌, bala ǹdǝ́ kana ǹdǝ́ yómde ǹdǝ́ bǝ̀nèrh ga.

Chapter 31

¹Zhakɔɔbɛ tú n bə nyὲὲ bə Labã byǎ bέ y'à n'ê wǝ̀lǝ̀: Bǝ̀ wɔ́ bǝ̀ da wẽ̀ ré, bǝ̀ da nǝ̀cɛ̀ndɛ́ ń zɔ ń mǝ́ ń zhe nǝ̀cɛ̀nd:é tɛ̀bɛ́ ²Zhakɔɔbɛ nyǐ Labã yé y n púrí è k'ê dǝ̀ ǹdǝ zhãã ga ta ń yé né yé. ³Cǐnnə mó zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhakɔɔbɛ nɛ: Ká kwɛ̃̀ ń vò ǹ dabá tǝnà y wa. Bǝ̀ gǝ́ lùl mó mǝ̀gã̌, sǝ́ yẽ̌ bǝ̀ à b'à yǝ̀ nɛ́ mɔ́.⁴Zhakɔɔbɛ ce bə byẽ̀ Arashəə ǹdǝ́ Lɛya bə bǝ̀ ń sõ gɔ sõ, ń gǝ́ yà ń wɔ məgǎ ǹdǝ́ vwàmá nέ mɔ́. ⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: À nyǐ a púrí á da yé y kə dǝ̀ ǹdə è shãã ga mɔ́ ta yé, sə à da mɔ́ Yi rí yàl nέ ǹdǝ́ nɛ. ⁶Ámyɛ yě b'à twĩ̀ a pə á da nɛ ǹdǝ́ à jàn gakó.⁷Á da myìnì ni, ń lyǝ́r kwǎndέ tὲbέ ń yà ń la nɛ pɔ mɔ́ twər shíyǝ́. Yi yǝ̀ shὲnέ n wὲrhέ nɛ lwɛlɛ yé. ⁸Ń gǝ́ yà ń wǝ̀lǝ̀: È gǝ́ wɔ́ vwàmá nέ nyὲbέ gakó nǝ̀ zhe byìbbyínə mó nə yǝ̀ ǹ kwǎdέ, vwàmá nέ gakó y'a j'a zɛ̃̀ nǝ̀ n'ê lùl byǎ byὲbέ bə zhe byìbyínə. Sə ń gǝ́ kǝ́ ń wɔ̀: Vwàmá nέ nyὲbέ nə zhe pòpwǝ̀nǝ̀ mó mà yə ǹ kwǎndέ, vwàmá nέ gakó y'a j'a zɛ̃̀ nə n'ê lùl byǎ byὲbέ bə zhe pòpwǝ̀nǝ̀. ⁹Yi zwẽ á da vwàmá nέ rə pɛ.¹⁰E jà vwàmá nέ gǝ́ y'à n'ê jìl yi ní, à dàrh, à kwě à yó à la nyǔ, à púrí bǝ̀-cǐlsi, ǹdǝ́ sǝ̀ pòpwǝ̀nǝ̀ ǹdǝ́ sǝ̀ byìbyínǝ́, sǝ̀ wɔ́ dúdúmǝ́ dúdúmǝ́ sǝ̀ n'ê jìl vwàmá nέ. ¹¹Yi màlέká y zɛ̃̀ e byẽ̀ ne, dàrhà nέ wẽ́: À lyár y a wɔ̀: nyǐ ni¹²E wɔ̀ nὲ: Kwẽ̌ ǹ yó dɛ̃̌ ń nyǐ bǝ̀-cǐlsí shὲbέ ǹdǝ́ sǝ̀ pòpwǝ̀nǝ̀ né ǹdǝ́ sǝ̀ byìbyínǝ́ né, sǝ̀ wǝ́ dúdúmǝ́ dúdúmǝ́ sǝ̀ n'ê jìl vwàmá nέ ma, à nɔ kɔn rέ tὲbέ Labã nǝ́ ń wὲrhέ mɔ́ mɔ́. ¹³À wɔ́ Yi rí tὲbέ ǹ cìì nǝ́kulu w tɛ̃́ Bətɛl nέ, ń ló nwǝ̃̌ y ò yó ń pə rɛ, ń zɛ̃̀ ń súlí ń dwĩ̀ nyí ǹdǝ́ rɛ mɔ́. Èlǎsέ zɛ̃̀ tɛ̃́ ń shǝ́r tənà y kὲbέ wẽ́ ń kwɛ̃̀ ń vò ǹ dwí rí tənà y wa.¹⁴Arashəə ǹdǝ́ Lɛya zɛ̃̀ bə lyár mɔ bə wɔ̀: ¹⁵<Ń gǝ́ yè nǝ́ba, n zwẽ nǝ́ ye y wársέ myɛ n jí mú ce, è dǝ̀ yé ń yè nǝ́ba n zwẽ nǝ́ ye y wársɛ́ n jí, n zɛ̃̀ n nyǐ nǝ́ba ǹdə zhələ ta ń yil nà? ¹⁶Rəmyέ ce, nǝ̀càndέ tὲbέ Yi zwẽ nǝ́ da sõ mó wɔ́ nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ byǎ bέ nyǎn. Èlǎsɛ̃́, zɛ̃̀ ń wὲrhέ kɔn rέ tὲbέ gakó Yi wǝ̀l mó mó.¹⁷Zhakɔɔbɛ já n zɛ̃̀, n ce ń byǎ bέ ǹdǝ́ ń kana bέ jòm yómde. ¹⁸N zɛ̃̀ n zǝ ń vwàmá nέ ǹdǝ́ ń nǝ̀càndέ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń nɔ Pãdã-Aramɛ nέ n kwɛ̃̀ ń bàn ń da Yəzakɛ sõ, kanaã tənà y wa.¹⁹Labã yà ń zhǝ̀l ń la ń vwàmá nέ kur rí kwar, Arachəə já n tó rǝ̀ dɛnnɛ n ŋwɔ̀ ń da yə né. ²⁰Zhakɔɔbɛ myìnì Aramɛ lyì bal Labã, ń gǝ́ yǝ̀ ce n lwar bǝ̀ ń la dǔr mó yilə. ²¹N zɛ̃̀ n zǝ kɔn dέ tὲbέ gakó rə yà wɔ́ ń nyǎn mɔ́ n mə n dùr n byɛrhɛ Efəraatɛ bù-fwὲlὲ yá, n zɛ̃̀ n lyɛ̃ n zǎ Galaadɛ pyàr rέ səta.²²Sə è dwã nǝ̀tɔ̀ dɛ̃ rέ bǝ̀ cĩ́ Labã nɛ bǝ̀ nyǐ zhakɔɔbɛ dùr. ²³Labã já n zɛ̃̀ n zǝ ń da byǎ ń mǝ́ ń jì ń kwã, dwã nyàlpyὲ ǹdǝ́ ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀. N zǝ ń kùr nè Galaadɛ pyàr rέ wẽ́.²⁴Cəcɛ̃ èdù, Yi lyí Aramɛ lyì bal Labã rə wɔ̀ mɔ: Dɛ̃̌ ǹ cìnǝ̀, ǹ bǝ̀ká zɔ̀m cɛ̀nɛ̀ ráá lwɛlɛ ń pǝ Zhakɔɔ bɛ nɛ yé ²⁵Labã zɔ Zhakɔɔbɛ kùr nè ǹdǝ́ ń yà ń pú ń kòrhó Galaadɛ pyàr rέ wẽ́. Labã ǹdǝ́ ń da byǎ bέ myɛ pú bə kòrhó gàà mɔ́.²⁶Labã zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhakɔɔbɛ nɛ: ²⁷Byè yil ǹ nə zhèè ń dùr, ń myìnì ni ǹ yǝ̀ ne byili? À y'à m'à cĩ́ mú sɔmá yó ń vò ǹdə wu-nyɔ̃̀ ǹdǝ́ núrh wúl ǹdǝ́ bwàárɛ dú! ²⁸Ǹ já ǹ yǝ̀ yẽ̌ a kwǝ̀ǝ̀lè à bəkwá bέ ǹdǝ́ à nὲmέ nέ myɛ cìcì yé! Ǹ twĩ ǹdə nyǝ̀nyà ta.²⁹À y'à wɔ̌ lwɛlɛ à la ába wɔ̀rhɔ́. Sə cəcɛ̃ y kὲbέ, á dabá Yi rí wǝ̀l nè: ³⁰Èlǎsɛ̃́ ǹ da kὲlέ y shil zhe mó, wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce ń zɛ̃̀ ń shǝ́r ǹ la jè, sə è nə wɔ́ byè yil ǹ ŋwɔ̀l à yə né?³¹Zhakɔɔbɛ lyár Labã n wɔ̀: À y'à n'â bùl bǝ̀ dɛ̀ga ǹ b'ǎ zwẽ ǹ bǝ̀kwá bɛ́, wɔ́ rǝ̀myɛ́ ywẽ rǝ̀ zɔ nɛ. ³²Sǝ zɛ̃̀ ń pyǎ nǝ́ da-byǎ yírh wǝ, lò mɔ̀bɔ́ ǹ nyǐ nyǐ ń nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ ǹmyɛ́ nyǎn à sono, sǝ́ zwẽ re. Sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń nɔ ǹ yə né ń sõ mó rǝ̀ na-cí mà n cì.Zhakɔɔbέ yà ń búl bǝ̀ wɔ́ Arashəə ŋwɔ̀l yə né yé.³³Labã lyɛ̃ n zù Zhakɔɔbɛ kòrhó w wẽ́ n pyà, rǝ̀myέ kwã nɛ n lyɛ̃ n zù Lɛya nyɔ̃̌ w wẽ́, n zɛ̃̀ n lyɛ̃ n zù tùntùnnə bǝ̀lyè nyɔ̃̌ w wẽ, sə ń yǝ̀ kaka nɛ yé. Ń gǝ́ shǝ́r Lɛya kòrhó w wẽ́, n lyɛ̃ n zù Arashəə nyɔ̃̌ w wẽ.³⁴Arashəə yà ń kwè yə né n ce yómó w jòmò w kùr wə, n zɛ̃̀ ń jě ò yó. Labã já n gùlí kòrhó w gakó ń yə kaka nɛ yé. ³⁵Arashəə zὲ n wɔ̀ ń da nɛ: <<À yó-cəbal lyim bǝ̀k'á yì à gǝ́ yǝ́ ŋwὲnέ a zhì dɛ̃̌ ń yé né yil yé, bǝ̀ kɔn dὲbέ rə n'ê yí kana bέ mɔ́ yú ní.>>Labã gùlí gùlí kòrhó w sə ń yǝ̀ kaka nɛ yé.³⁶Zhakɔɔbɛ lyim já zɛ̃̀, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bwí Labã. N bwǝ̀rh mo n wɔ̀: ³⁷Ǹ gǝ́ jìlí à wẽ̀ ré gakó mó, ǹ nə nɔ ǹ kὲlέ y wẽ̀ ré ku òdù ga myɛ cìcì? Sǝ́ ce w pwẽ ne à da-byǎ bέ ǹdǝ́ ǹ da-byǎ bέ yírh wə, sə bə zɛ̃̀ bə m'e kǝ́ àmyέ ǹdǝ́ ǹmyέ bùrsì.³⁸È zhe byinə shí-èlyè à gǝ́ ŋwέnέ ǹdǝ́ mɔ́ nέ, ǹ pyììsí ǹdǝ́ ǹ bɔ̀n rέ pǔrh gwẽ̌ yǝ̀ vùr yé, à yǝ̀ ǹ dɔ̀ w pyì-byesé dɔ̀m yé. ³⁹Vwǎm mɔ̀bɔ́ gɔ wẽ̀ gǝ y'a zǝ rǝ dɔ̃̀ rə zhəzhɛrɛ mɔ́, à nǝ y'à t'â zə mɔ à twí à pɛ mɔ́ nà? Àmyέ à y'à k'a cĩ́ mǝ̀ dõ mǝ̀ jàà w wa. Vwǎm mɔ̀bɔ́ bǝ̀ ŋwɔ̀l nǝ̀nyέnέ ráá cəcɛ̃ nɛ ǹ y'ǎ ce à càrh mɔ́ mɔ. ⁴⁰È gǝ wɔ́ nǝ̀nyɛ́nɛ́ nɛ,Cə-lumu n'ê gwi ni, è gǝ wɔ́ cǝcɛ̃ nɛ, wɔ́ wàr rǝ̀ n'ê zal nɛ, à t'â pwí à yírh yé!⁴¹È zhe byinə shí-èlyè à gǝ́ ŋwέnέ ǹ sõ kὲlέ w nέ. À twĩ̀ byinə shí ǹdǝ́ nǝ̀na a pɔ̃́ ǹ bǝ̀kwá bέ bǝ̀lyè y yilə, a zɛ̃̀ a twĩ̀ byinə nyǝ̀ldù ǹ dɔ̀ w yilə! Ǹ lyǝ́r á kwǎndέ tὲbέ ǹ yà ǹ nǝ́ ǹ pɛ mɔ́ twər shíyə! ⁴²À nàmbal mɔ́ Yi rí, Abəraam Yi rí, ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ Yəzakɛ wẽ́ mó gə yà ń yə yàl ǹdə nɛ, ǹ yà ǹ m'ǎ yẽ ne a zhǐr ǹdə jə-fwər! Sə Yi nyǐ à zúzúnú w ǹdə à jὲsέ lyààrέ, rə zὲ rə ká bùrsí cəcɛ y kὲbέ.>>⁴³Labã lyár Zhakɔɔbɛ n wɔ̀ mɔ: Kana byǎ byɛ̀bɛ́ wɔ́ àmyɛ́ bǝkwá, bǝ̀ bǝ̀sɔ́ná bɛ́ wɔ́ àmyɛ́ nyǝ̀ná, vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ wɔ́ amyɛ́ vwàmá, sǝ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nǝ́ mɔ́ gakó wɔ́ àmyɛ́ wẽ̀. Sǝ zà, wɔ́ bǝ̀kɔ́n à wɔ̌ à m'a wɛ̀rhɛ́ a pǝ bǝ̀sɔ́ná bɛ́ byɛ̀bɛ́ à bǝkwá bɛ́ lùl bǝ cĩ̃ cɛ yó mó ne? ⁴⁴⁴⁵Zhakɔɔbɛ kwè nǝ́kulu n cìì tɛ̃́, ò zhǐ dɛ̃̌. ⁴⁶Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń da-byǎ bέ nɛ: Bə pwà nǝ́kulə bə cĩ púl. Bǝ̀ ga zɛ̃̀ bə jòm púl ré rǝ̀myέ yó bə jí. ⁴⁷Labã ce jàà èmyέ mɔ́ yil bǝ̀ Yəgaarɛ Shaadəta, Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n ce è yil bə Galɛɛdɛ.⁴⁸Labã zɛ̃̀ n wɔ̀: rǝ̀myɛ́ è ce bǝ ce rǝ̀ yil bǝ̀ Galɛɛdɛ, è n’ê yǎl e wɔ̀ zhǝ̀n-pɔ- púl ré, ⁴⁹bǝ ce e`yil ré dõ mó bǝ̀ Myǝsǝpa, è n'ê yǎl e wɔ̀ yùlù-jàà yá, ń yà ń wǝ̀l è shò kwã nɛ́ : ⁵⁰Ǹ gǝ́ nwɛ̀nɛ̀ à bǝ̀kwá bɛ́, ǹ kwè kana dwã ń mǝ́ súlí à bǝ̀kwá bɛ́ nɛ, má lò tɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba ń wɔ́ nǝ́ zhǝ̀n-cǝ́bal myɛ, Yi wɔ́ àmyɛ́ ǹdǝ́ ǹmyɛ́ ga zhǝ̀n-cǝ́bal.⁵¹Labã súlí n wɔ̀ Zhakɔɔbɛ nɛ: ⁵²Nǝ́kúl-púl ré tὲbέ èta mɔ́ wɔ́ zhǝ̀n-pɔ kɔna, nǝ́kulu w kɔ̀bɔ́ ò cìì tɛ̃́ myɛ wɔ́ zhǝ̀n-pɔ kɔna. Àmyέ n'â bwəl nyí b'à t'â la púl ré tὲbέ ǹdǝ́ nǝ́kulu w kɔ̀bɔ́ gar a bǝ̀ ǹ səta yé, ǹmyɛ m'ǎ bwəl nyí bǝ̀ ǹmyɛ tá ǹ la rə gar ń bǝ̀ à səta yé, è gə dǝ̀ rǝ̀myέ lwɛlɛ mà yí nəba. ⁵³Abəraam Yi rí ǹdǝ́ Nawɔɔrɛ Yi rí m'a yǝ̀ nǝ́ bù-kárna. È y'à wɔ́ bǝ̀ nàmbal mɔ́ Yi rí. Zhakɔɔbɛ zə Yi rí tὲbέ rǝ̀ y'à n'ê ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ n'ê zal ń da Yəzakɛ mɔ́ ń mə ń bwəl nyí.⁵⁴Rəmyέ kwã nέ, Zhakɔɔbɛ zwǝ́l vwĩ̀ pyɔ̀ w yó n byẽ̀ ń da-byǎ bέ kùjú w jàà wa. Bə jú kùjú bə zhὲ bə dὲὲ pyɔ̀ w yó. ⁵⁵È cɛ-lár rέ, Labã dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔlέ shãã shãã, n kwəəlè ń nὲmέ nέ ǹdǝ́ ń bəkwá bέ, n cĩ́ bwəl bǝ̀ yó, n zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n vò jè.

Chapter 32

¹Zhakɔɔbɛ yà ń wɔ sɔ́má yó ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀, Yi màlέkabá zɛ̃̀ bə b'e jəl mo. ²Ń gǝ́ já n nə bɛ, ń wǝ̀lǝ̀: Jàà kɛ̀bɛ́ wɔ́ Yi jàà, n zɛ̃̀ n ce jàà èmyέ yil bǝ̀ Məənəyim.³Zhakɔɔbɛ twĩ̀ tùntùnnə bə tó yé bə vò ń zhὲmbal Ezayu, ń yà ń wɔ Səyiiri tənà y wa, Edɔm nyí rí w mú sõ. ⁴Ń yà ń pɔ bɛ nyí n wɔ̀: Á m'ǎ wɔ̀ á yó cǝ́bal Ezayu ni: ⁵À nɔ nɛ̃ ǹdǝ́ bǝ̀nərh ǹdǝ́ vɔ̃̌-ywàálɛ ǹdǝ́ tùntùnnə, bala ǹdǝ́ kana ga. À twĩ̀ tùtùnnə bǝ̀ bǝ̀ zhəl bə byili à yó-cǝ́bal Ezayu ni mùnì ga n nyǐ ni ǹdǝ́ sónó.⁶Tùntùnnə bé kwɛ̃̀ bə b'e wɔ̀ Zhakɔɔbɛ nɛ: Nǝ́ zhǝ̀l nǝ́ nə ǹ zhὲmbal Ezəyu. Sə ńmyɛ nǝ́ ń zhǝ̀l ń bàn mɔ́ jəl ǹdǝ́ nunə zwã̌-àna. ⁷Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ Zhakɔɔbɛ, ń wu zɛ̃̀ ò n'ô zɛ̃̀. N zɛ̃̀ n bɔ̀n lyì bí byὲbέ bǝ̀ yà ŋwέnέ ǹdǝ́ mɔ mɔ́, ǹdǝ́ vǝ̃̌-ywàálέ ǹdǝ́ vwàmá nánfààlέ, e súlí yómdé kùkùlǝ̀ nǝ̀lyè, ⁸bǝ̀ ń yà ń nǝ́ ń wǝ̀lǝ̀: Ǹdǝ́ Ezǝyu gǝ tú ń ŋwɛ̀nɛ́ shǝ̀dáásɛ́ kùr rǝ̀dù yǝ́, sǝ kùr ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́ m'a ŋwɛ̀nɛ́ rǝ dùr rǝ zwẽ rǝ̀ cìnnǝ̀.⁹Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: À da Aberaam Yi ǹdǝ́ à da Yəzakɛ Yi, ǹmyέ Bəzhɔzhe ǹ wǝ̀l nè: ¹⁰nyǐ à j'â wɔ́ námpɔ́lέ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdǝ́ náncɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ gakó ǹdǝ́ wu-bɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ gakó ǹ wὲrhέ ǹ tùntùnnə mó ne mó! È wɔ́ à dǝ̀dɔ̀lɔ̀ w dúdú à y'à m'a byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yǝ́, èlǎsɛ̃́, à jǐrh nunə kùkùlǝ̀ nǝ̀lyè.¹¹À n'â lwǝ̀l mó, zwẽ ne à zhὲmbal Ezəyu jɔ̃̀ wa, bǝ̀ ń ywẽ zhe ne, ywẽ zhe ne dὲga ń mà n bǝ̀ n gu, àmyέ ǹdǝ́ à kana e súlí bəsɔná bέ ga. ¹²Ǹmyέ ǹ wǝ̀l nè: À n'â yǎl a wὲrhέ mɔ́ cὲnὲ. À m'a ce ǹ dwí rí pù rə yǝ̀ ǹdə nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ nyí nyɔ̀rhɔ́ w byǎ bέ bə wàr bǝ̀ la gál mɔ́ ta, bǝ̀ gǝ́ já námbɔrhɔ mɔ́ yilə.¹³Zhakɔɔbɛ mɛ̃ jàà èmyέ w n zɔ̃̀. N zɛ̃̀ n tɛnɛ pɛnέ, kɔn rέ tὲbέ ń yà ń nɔ mɔ́ wẽ́ ń la ń zhὲmbal Ezəyu ni pɔ: ¹⁴Bɔ̀n zwã̌-àlyè ǹdǝ̀ bǝ̀-cǐlsi shí-èlyè ǹdǝ́ pyì-nyὲrh zwã̌-èlyè ǹdǝ́ pyì-byərh shí-èlyè ¹⁵ǹdǝ́ yómde shǝ́-ètɔ̀ rǝ̀ gwẽ̌ n'ê ŋwὲ ǹdǝ́ rǝ̀ byǎ, ǹdǝ́ nǝ̀-nyὲmὲ shǝ́-èna ǹdǝ́ nǝ̀-byərh shíyǝ́ ǹdǝ́ bǝ̀nə-nyὲrh shí-èlyè. ¹⁶Ń bɔ̀n rɛ dwã w rə nyí rə nyí n pə ń tùntùnnə bé né, n zɛ̃̀ wɔ̀ bέ: lyɛ̃-na á yǝ̀ à yé né sə á yẽ̌ bwəl ne vwàmá nέ kùr rǝ̀dù gakó cəcəl wə.>>¹⁷Ń zɛ̃̀ n pə nyí tùntùnnə nã́yǝ́ǝ́ mó ne n wɔ̀: À zhὲmbal Ezəyu gə tú n jəl mó n zɛ̃̀ n bwǝ̀rh mó n wɔ̀: < Ǹ yó-cǝ́bal mó wɔ́ mɔ̌? yẽ̀ ń la nέ? Mɔ̌ vwàmá nǝ̀ wɔ ǹ yé né ? ¹⁸Sǝ́ lyár mɔ ń wɔ̀: à wɔ́ ǹ tùntùnnǝ Zhakɔbɛ lò, nyǐ wɔ́ kɔn ń pɔ nɛ b'à zhǝl a pǝ à yó-cǝ́bal Ezhǝyu ni, nyǐ ń cìcì wɔ kwã ń bànà¹⁹N pə nyí rí rǝ̀myέ rǝ̀dù y ń tùntùnnə bǝ̀lyè nyǎn mɔ́ ǹdǝ́ bǝ̀tɔ̀ nyǎn mɔ́ myɛ nɛ e súlí lyì bí byὲbέ gakó bǝ̀ y'à pú vwàmá nέ kùr mú myɛ nɛ ²⁰sə bǝ súlí bǝ wɔ̀ mɔ: Nyǐ tùntùnnə zhakɔɔbɛ myɛ wɔ nə kwã nέ ń bànà. zhakɔɔbɛ yà ń nǝ́ ń wǝ̀l ń cìn nì: à m'a jὲnὲ a swẽ́ ǹ wu ni ǹdǝ́ pɛnέ y kὲbέ à ce e tó à yé mó. rǝ̀myέ kwã nέ,à cìcì m'a zɛ̃̀ a yí ń yé né, dὲga ń mà ń zwẽ ne nàácὲnέ. ²¹N ce pɛnέ y lyɛ̃ e tó yé, sə ń cìcì mú mɛ̃ zulə y jàà y w cəcɛ̃ èmyέ mɔ.²²Cəcɛ̃ y èmyέ mɔ́, Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n zə ń kana bέ bǝ̀lyè y ǹdǝ́ ń tùntùnnə bé bǝ̀lyè y ǹdǝ́ ń byǎ bέ shí ǹdǝ́ mǝ̀dù y n tó Zhabɔkɛ byǝrhá y n byɛrhɛ. ²³N ce bə byɛrhɛ bwǐ yə, n ce ń kɔn dɛ̀bɛ́ ń zhe mó gakó súlí rǝ byɛrhɛ.²⁴Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n mɛ̃ gàà mɔ́ ń dúdú. Sə lò mǝ̀dù tú n zə zãâ ǹdǝ́ mɔ kɔn b'e yí cǝ-lár . ²⁵Lò mó gǝ́ tú n púrí ń dom dom zhakɔɔbɛ ń gǝ yó né, n zɛ̃̀ mà zhakɔɔbɛ cí rí ni rə swàr ǹdǝ́ bǝ̀ gǝ́ y'à n'â zal dwâ y yi ni mú . ²⁶N zɛ̃̀ n wɔ̀ zhakɔɔbɛ nɛ: Yẽ̌ ne a lyɛ̃ nyǐ cɛ y n'ê wárhá. Zhakɔɔbɛ lyár mɔ n wɔ̀ :<<Ǹ gə yǝ̀ bwəl à yó cĩ́ à t'â la mɔ́ yõ̌ ń lyɛ̃ yé . >>²⁷Lò mó zɛ̃̀ n bwǝ̀rh zhakɔɔbɛ n wɔ̀: Ǹ yíl byè? Zhakɔɔbɛ lyár mɔ n wɔ : À yíl zhakɔɔbɛ: ²⁸Lò mó kǝ́ n wɔ̀ mɔ: bǝ̀ k'ê t'â la mɔ́ byõ̌ bǝ̀ Zhakɔɔbɛ yé, bǝ̀ m'a byẽ̀ mó bǝ̀ Esǝrayɛl; bǝ̀ ǹ zɔ zãã ǹdǝ́ Yi, ń zǝ y ǹdǝ́ numbyínsí, sǝ ǹ jú bɛlɛ.²⁹Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: à n'â lwǝ̀l mó sǝ́ n byili ni ǹ yil ré.>> Lò mó zɛ̃̀ bwǝ̀rh mo n wɔ̀: È nə wɔ́ byè yil ǹ nə ǹ bwǝ̀rh ne à yil ré. Ń já n cĩ́ bwəl zhakɔɔbɛ yó tɛ̃́ gàà mɔ́. ³⁰Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: À nɔ Yi à yírh wə, e jà à yírhǝ́ gwẽ̌ ŋwέnέ. Wɔ́ rǝ̀myέ è ce ń já ń ce jàà y èmyὲ yil bə pənəwɛl, è n'ê yǎl e wɔ bə Yi yé zwǎ >>³¹Zhakɔɔbɛ byɛrhɛ pənəwɛl byarhá y ǹdǝ́ yi rí yà n'ê púrhǝ́. Ń yà ń nǝ́ ń twi cí. ³²Wɔ́ rǝ̀myέ è ce kɔn b'e yí zà, Ezərayɛl lyì byǎ bέ t'ǎ dɔm cí rí nyɔnɔ w yé. Zhakɔɔbɛ cí rí nyɔnɔ w ò y'à cὲmὲ mɔ yilə.

Chapter 33

¹Zhakɔɔbɛ yà ń kwẽ̌ ń yé dɛ̃̌ ń la nyǔ n púrí Ezəyu ń bànà, ǹdǝ́ nunə zwã-àna ń kwã. N bɔ̀n ń byǎ bέ jàlà n pə Lɛya nɛ, n pə bə jàlà Arashəə ne, n zɛ̃̀ n pə bǝ̀ jàlà ń tùntùnnə bé bəlyè y bǝ̀ y'à wɔ́ kana mɔ́ nɛ. ²N zɛ̃̀ n ce ń tùntùnnə bé bǝ̀ y'à wɔ́ kana mɔ́ ǹdǝ́ bǝ̀ byǎ bέ gakó yǝ̀ yé né, Lɛya ǹdǝ́ ń byǎ bέ zɛ̃̀ bə pú, bǝ̀myέ kwã nέ Arashəə ǹdǝ́ Zhozefu zɛ̃̀ bə pú. ³Ńmyɛ̌ cìcì mú zɛ̃̀ n lyɛ̃ n yǝ̀ bǝ̀ yé né, n tu n zə ń yé n pú tɛ̃́ twər tàlpyὲ éfòró n mə n yí ń zhὲmbal mɔ́ nyí ni.⁴Ezayu dùr n bǝ̀ n jəl mo, n zə mɔ n dɛ̃ ń cìn ni, n kwǝ̀ǝ̀lè mo .Bǝ̀ ga bǝ̀lyè y zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê kúrhǝ́ . ⁵rǝ̀myέ kwã, Ezayu kwẽ̌ ń yé dɛ̃̌ n nə kana bέ ǹdǝ́ bǝ̀sɔná bέ, n zɛ̃̀ n bwǝ̀rh Zhakɔɔbɛ n wɔ̀: Byɛ̌ lyì bə ŋwέnέ ǹdǝ́ mɔ́ nyɔɔ̀nɔ̀ mɔ́?>> Zhakɔɔbɛ lyár mɔ n wɔ̀: Wɔ́ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ Yi pɔ ǹ tùntùnnǝ mú ni mú.⁶Tùntùnnə bé byὲbέ bǝ̀ y'à wɔ́ kana mɔ́ myɛ twẽ̌ bə yí, bǝ̀myέ ǹdǝ́ bǝ̀ byǎ, bə tu bə zə bǝ̀ yǝ́rh bə pú tɛ̃́. ⁷Bǝ̀myέ kwã nέ, Lɛya myɛ twẽ̌ n yí ǹdǝ́ ń byǎ bέ, bǝ̀myɛ tu bə zə bǝ̀ yǝ́rh bə pú tɛ̃́. Bǝ̀myέ kwã nέ, Zhozefu twẽ̌ n yí ǹdǝ́ Arashəə, bǝ̀myɛ tu bə zə bə yǝ́rh bə pú tɛ̃́. ⁸Ezəyu bwǝ̀rh n wɔ̀: È nǝ wɔ́ yẽ̀ n zǝ byɛ̀bɛ́ à jǝl èta mɔ́ ǹ la nɛ́? Zhakɔɔbɛ wɔ̀: wɔ́ à yó-cǝ́bal mú sono ǹdǝ́ ń gǝ nyǐ ni ǹdǝ́ sónó.⁹Ezǝyu wɔ̀: À nyɛ̃́, nyǐ à zhe kɔn rǝ̀ yú ni rə lyɛ̃ cɛ nɛ, yẽ̌ ǹ kɔn rέ nɛ ǹ sono! Zhakɔɔbɛ lyár n wɔ̀: ¹⁰Nyǐ wɔ́ lwǝ́l à n’â lwǝ̀l mó, ǹdǝ́ ǹ gǝ nǝ́ ǹ nyǐ ni ǹdǝ́ sónó ǹ yé né, sǝ́ shɛ̀nɛ́ ń zwẽ à pɛnɛ́ y à tú à la mɔ́ pɔ mɔ́ à jɔ̃̀ wa; wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à tú a nyǐ mú ǹdǝ wɔ́ Yi à n’â nyǐ ta, sǝ ǹ shɛ̀nɛ́ ń zwẽ ne ǹdǝ́ sónó. ¹¹Nyǐ Yi pɔ nɛ kɔn tὲbέ gakó à zhe rə tum mú. Kaka t'â mwìrì ni yé. Zhakɔɔbɔ nyέέ nyɛ́ɛ́ Ezəyu, fòró n zɛ̃̀ n shὲnέ n zwẽ paánsɛ́.¹²Ezayu zɛ̃̀ n wɔ̀ : Bà-nà nǝ́ zhǐr nyɔ̀nɔ̀. À m'a yǝ̀ ǹ yé né. ¹³Zhakɔɔbɛ wɔ̀ mɔ :À yó-cǝ́bal mɔ́ yě bǝ̀ bǝ̀sɔ́ná bέ n'ê yǎl shulu .e sulí myɛ à mǝ̌ s'a nyǐ pyì-nyὲrh ǹdǝ́ nǝ̀-nyὲbὲ nǝ̀ n'ê ŋwɔ̀ mɔ́ yò. Nǝ́ gə nyέέ nɛ nǝ̀ zhǝ̀lǝ̀, má dɛ̃ rǝ̀dù myɛ, vǝ̃̌-ywàálέ m'a cì. ¹⁴À yó-cǝ́bal mɔ́ lyɛ̃ ń yǝ̀ ń tùntùnnə mo yé né. Ámyέ m'à n'â zhǝ̀l námpɔ́lέ námpɔ́lέ , à m'à tó vwàmá nέ nyὲbέ nǝ̀ wɔ à yé né mo e súlí bǝ̀sɔ́ná bέ zhǝ̀zhǝ̀ǝ̀lé ne, kɔn b'e yí a yí à yó-cíbal mɔ́ sõ Seyiiri ní .>>¹⁵Ezəyu wɔ̀ mɔ: À só s'a yẽ̌ lyì bí byὲbέ bǝ̀ ŋwέnέ ǹdǝ́ nɛ mɔ́ jàlà nɛ ǹdǝ́ mɔ́.Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: ¹⁶Dɛ̃ rέ rǝ̀myέ mɔ́ yù w cìcì, Ezəyu já n ká n pyìrhí n kwè Səyiiri sɔmá, ¹⁷sə Zhakɔɔbɛ lyɛ̃ n vò Səkɔɔtɛ, n yí n lù jì ń cìcì yilə, n zɛ̃̀ n pú kwəərhe ń vwàmá nέ yilə. Wɔ́ rǝ̀myέ rǝ̀ ce bə byẽ̀ jàà y èmyέ mɔ́ bǝ̀ Səkɔɔtɛ, è n'ê yǎl e wɔ̀ kwəərhe.¹⁸Zhakɔɔbɛ shí Məzopotəmyi dɛ̃̌-sõ n kwɛ̃̀ n bǝ̀ n yí Shəshɛm, Kanaã tənà y w ǹdǝ́ yǝ̀-zùlə. Sə ń zul cɔ w yé y wə. ¹⁹Ń yè cɛ y ń yà ń pú ń kòrhó w è wẽ mó sǝ̀byì-kùlsì zɔ̌m, Səshɛm da Amɔɔrɛ byǎ bέ sõ. ²⁰N zɛ̃̀ n lù vwĩ̀-jùlú tɛ̃̀ gàà mɔ́, n ce ò yil bǝ̀ El-Elohé-Esǝyɛl.

Chapter 34

¹Dɛ̃ rǝ̀dù, Zhakɔɔbɛ ǹdǝ́ Lǝya bǝ̀kɔ́ Dinǝ zɛ̃̀ n vò ń la tǝnà y kana-byǎ bɛ́ nǝ gwãɔ̃. ²Rǝ̀myɛ́ yó né, Amɔɔrɛ byǐ Sǝshɛm nɔ mɔ. Wɔ́ Sǝshɛm ń yà ń wɔ́ tǝnà y pyɔ̌. N zǝ kɛ̃-byǐ y jàn n mǝ n zù n ce y cìzhìlǝ̀ ³Zhakɔɔbɛ bǝ̀kɔ́ Dinə mú sónó y'à zù ń wẽ́ dɛ̃́dɛ̃́. N swéné kɛ̃-byǐ ǹdǝ́ ń wu gakó. N zɔ̀m ǹdǝ́ ya, ń zɔ̀mà nɛ́ zù è wẽ.⁴Shəshɛm wɔ̀ ń da Amɔɔrɛ nɛ: Pɛ̃ bǝ̀kɔ́ mɔ́ mɔ̀bɔ́ à la jú ⁵Zhakɔɔbɛ yà ń lwar bə Shəshɛm yà ń co cìzhìl ń bǝ̀kɔ́ Dinə ne. Sə ń byǎ bέ gǝ́ y'à wɔ gɔ sõ ǹdǝ́ vwàmá nέ mɔ ce, n já n shĩ ń nyí kɔn m'e yí bə k'a kwɛ̃̀ bə bà.⁶Shəshɛm da Amɔɔrɛ zɛ̃̀ n vò Zhakɔɔbɛ sõ ń la zhərh ǹdǝ́ mɔ. ⁷Zhakɔɔbɛ byǎ bέ gə shí gɔ sõ bə kwɛ̃̀ bə bà, bə lwar kɔn rέ tὲbέ rə wὲrhέ mɔ́. Rə y'à wɔ́ fuulu bǝ̀ yilə, bǝ̀ lyimə j'a zɛ̃̀ nə n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ Shəshɛm twĩ̀ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ tum Esərayɛl nέ, ń gǝ́ nyέέ Zhakɔɔbɛ bǝ̀kɔ́ mɔ́ mɔ́ yilə. Lò bə mǝ̌ sə n twĩ̀ tum rí rǝ̀myέ mɔ́ dwí rí yé.⁸Amɔɔrɛ zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ n wɔ̀: Nyǐ bǝ̀kɔ́ mɔ́ sónó w zù à byǐ Sǝshɛm, rǝ̀myɛ́ ce, à n’â lwǝ̀l ába s’á yẽ̌ mo á pɔ̃ ń la jú ⁹Jí-nə nǝ́ jí cɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ dwã: Á m'ǎ pə nǝ́ba á bǝ̀kwá bέ nǝ́ jí, sə nǝ́myɛ pǝ ába nǝ́ nyəná bέ á jí. ¹⁰Á m'ǎ jòm ǹdǝ́ nǝ́ba, nǝ́ tənà y m'a yǝ̀ nɛ́ á yilə: Jǒm-nə è wẽ, jíl-nə è wẽ, sə á zə á sǝ̀pwà cɛrh á cìní.¹¹Shəshɛm cìcì wɔ̀ kɛ̃-byǐ y da mɔ́ ǹd'ê nəbwá bέ nɛ: Á gǝ n'á nyǐ ni ǹdǝ́ sónó, à m'a pǝ ába kɔn dɛ̀bɛ́ á gǝ́ byili b'a pǝ mɔ́. ¹²Ce-nǝ kɛ̃-jú zhùùrí ǹdǝ́ paánsɛ́ yǝ̀ dɛ̃́dɛ̃́, á Byili ni, s'á yẽ̌ b'à m'a pə ába kɔn rέ tὲbέ cìcì á la nɛ byilu mú, ámyɛ wúrí á pɛ̃ kɛ̃-byǐ y à la jú. ¹³Zhakɔɔbɛ byǎ bέ lyár Shəshɛm ǹdǝ́ ń da Amɔɔrɛ ǹdǝ́ myìnù zɔ̀mà, Shəshɛm gə yà ń co cìzhìl bǝ̀ nǝkɔ́ Dinə ne mmú yilə.¹⁴Bə wɔ̀ bɛ: Nyǐ è wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ t'á la shɔ̀nɔ́ yé, nǝ́ wàr nǝ́ pɛ nǝ́ nǝkɔ́ bal mɔ̀bɔ́ ń yǝ̀ gòm ne yé; rǝ̀ wɔ́ cìzhìl nǝ́ yilǝ. ¹⁵Nǝ́ m'ǎ shɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ á gǝ shɛ̀nɛ́ bǝ gõ̀ bal bal gakó á wẽ́. ¹⁶Rǝ̀myɛ́ yó né, nǝ́ m'ǎ pǝ ába nǝ́ bǝ̀kwá bɛ́ á jí, nǝ́myɛ zɛ̃̀ nǝ́ zwẽ á nyǝ̀ná bɛ́ nǝ́ jí. nǝ́ jòm á sono, nǝ́ jǐrh dwí rǝ̀dù ¹⁷Sǝ á gǝ t'á yǎl á cili nǝ́ zɔmà nɛ́, á yǝ̀ shɛ́nɛ́ bǝ gõ̀ ába, nǝ́ m'a zwẽ nǝ́ bǝ̀kɔ́ mɔ́, nǝ́ zɛ̃̀ lyɛ̃ nǝ́ la.¹⁸Amɔɔrɛ ǹdǝ́ ń byǐ Shəshɛm swéné bǝ̀ zɔ̀mà nέ nǝ̀myέ mɔ́. ¹⁹Ébɔ́-dǎl mɔ́ yǝ̀ jíjírhí n mə n wὲrhέ kɔn tὲbέ bǝ̀ y'à byili mu mú yé, bǝ̀ ń yà ń só Zhakɔɔbɛ bǝ̀kɔ́ mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́. E jà wɔ́ ńmyɛ̌ bǝ̀ y'à n'ê nyàm ń da sõ kὲlέ w du lyì bí dwã bέ gakó.²⁰Amɔɔrɛ ǹdǝ́ ń byǐ Shəshɛm zɛ̃̀ bə vò cɔ w bwǝ̀rǝ̀ y nyí rí ni bə wɔ̀ cɔ w lyì bí ni: ²¹Lyì bí byɛ̀bɛ́ wɔ́ yǝ̀-zùlǝ́ lyì nǝ́ yilǝ; bǝ̀ m'a mɛ̃ tǝnà y wa, bǝ dɔ̌l bǝ̀ wẽ̀ ré è wẽ́, tǝnà y wà bǝ̀ yilǝ. Bǝ̀ m'a jí nǝ́ bǝ̀kwá bɛ́, bǝ̀myɛ m'a pǝ nǝ́myɛ nɛ bǝ̀ bǝ̀kwá bɛ́ nǝ́ jí.²²Sə nǝ́ bala bέ gə yǝ̀ gòm ǹdə bǝ̀ nyǝ̀ná bέ ta, bǝ̀ t'â la shɔ̀nɔ́ bə jòm ǹdǝ́ nǝ́ba nǝ́ m'é jǐrh dwí rǝ̀dù yé. ²³Nǝ́ gə shὲnέ bǝ̀ la jǒm ǹdǝ́ nǝ́ba bǝ̀ dɔ̀ w ǹdǝ́ kɔn rέ tὲbέ bə cǐ mú e súlí bǝ̀ vwàmá nέ dwã bέ gakó t'â la nǝ́myɛ̌ nyǎn jǐrh nà ?²⁴Lyì bí byὲbέ bǝ̀ y'à du bǝ bǝ̀ cɔ w bwǝ̀rǝ̀ y nyí ni mú, zwẽ kɔn rέ tὲbέ Amɔɔrɛ ǹdə ń byǐ Shəshɛm byili mú. Cɔ w bala bέ gakó shὲnέ bə gõ̀ be. ²⁵Sə è dwã nǝ̀tɔ̀ y yù wǝ̀, rǝ̀myέ ǹdǝ́ bala bέ gǝ́ gòm mǝ̀gã̌ nyí rí y'à gwẽ̌ n'ê yì, Zhakɔɔbɛ byǎ bέ bǝ̀lyè yə, Shəmənyɔ̃ ǹdǝ́ Ləvyi, Dinə nəbwá bέ j'a zù cɔ w wa, ǹdǝ́ lòlò myɛ yǝ̀ rǝ bùl yé, bə j'a gu bala bέ gakó ǹdǝ́ búlǝ́ shù. ²⁶Bə gu Amɔɔrɛ ǹdǝ́ ń byǐ Shəshɛm ǹdǝ́ búlǝ́ shù bə vùr Dinə Shəshɛm sõ jù w bə m'e kwɛ̃̀.²⁷Zhakɔɔbɛ byǎ bέ báásɛ byὲbέ bǝ̀ y'à cὲmὲ mɔ, bə súlí bə bubu cɔ wá, bǝ̀ gǝ́ y'à co cìzhìl bǝ̀ nəkɔ́ mɔ́ nɛ mɔ́ yilə. ²⁸Bə zə bǝ̀ vǝ̃̌-ywàálέ ǹdǝ̀ bǝ̀ vwàmá nánfwààlέ ǹdǝ́ bǝ̀ bǝ̀nesé ǹdǝ́ kɔn tὲbέ gakó rǝ̀ y'à wɔ cɔ w w ǹdǝ́ gɔ sõ mó. ²⁹Bə pwà bǝ̀ nǝ̀cὲndέ gakó ǹdǝ́ bǝ̀ bǝ̀sɔ́ná bέ gakó ǹdǝ́ bǝ̀ kana bέ, bə súlí bə bubu kɔn tὲbέ gakó rǝ̀ y'à wɔ jìsí wẽ́ mó bə m'e lyɛ̃.³⁰Rǝ̀myέ yó Zhakɔɔbɛ wǝ̀l Shəmənyɔ̃ ǹdǝ́ Levyi ni: <<Á vwɛ̃ lwɛlɛ á pə nɛ, á gǝ́ ce tənà y lyì bí, Kanaã lyì bí ǹdǝ́ Pərəzhitəbá m'a zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwí ǹdǝ́ nɛ mɔ́ yilə. Nǝ́ wɔ́ lyì màngɛlέ sásálaa, bə m'a ce nyí dwã w bə bú ǹdǝ́ nɛ, bə ŋwὲnέ nɛ. Àmyέ ǹd'â kὲlέ y lyì bí m'ǎ jé tɛ̃́. ³¹Bǝ lyár mɔ bə wɔ̀: Bǝ̀ nǝ m'a wɛ̀rhɛ́ nǝ́ nǝkɔ́ ǹdǝ kǝ-nǝ̀fòló ta?

Chapter 35

¹Dɛ̃ rǝ̀dù Yi wǝ̀l Zhakɔɔbɛ nɛ: Zɛ̃̀ ń vò Bətɛl ń vò ń jòm gàà. Lú vwĩ-jùlú gàà mɔ́ ń pə Yi rí tὲbέ rə lyí mú, ǹ gǝ́ yà ǹ nə ǹ dùr ǹ zhὲmbal Ezəyu yé né yi ní mú ni. ²Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kὲlέ y lyì bí ǹdǝ́ lyì bí byὲbέ bǝ̀ y'à wɔ ń kwã mɔ nɛ: ³Zɛ̃̀-na tɛ̃́, nǝ́ vò Bətɛl. À m'a yí a lù vwĩ-jùlú gàà, Yi rí tὲbέ rə zwẽ à lwǝ̌l mó à zúzúnú w dɛ̃ rέ yù w mú yilə. Rǝ̀ yàl nέ ǹdǝ́ nɛ sɔ́má y à y'à shər mó yi ní.⁴Bə pwà yə né dwã bέ nyὲbέ nə y'à wɔ bə sõ mó e súlí cìbyǔr rí tὲbέ rə y'à wɔ bǝ̀ zhã̌ nɛ mɔ́ bə pə Zhakɔɔbɛ nɛ. Zhakɔɔbɛ kù gɔ́rɔ́ tərəbέtɛ y Shəshɛm yala nɛ mɔ́ kùr wə, n ce re né. ⁵Bə zɛ̃̀ bə zhǐr. Yi ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə cɛmɛ nέ nyὲbέ nǝ̀ y'à bwəl gàà mɔ lyì bí, rǝ̀myέ ce lòlò yǝ̀ dwi n jì Zhakɔɔbɛ byǎ bέ kwã yé.⁶Zhakɔɔbɛ zhǝ̀l n yí Luuzi ò wɔ Kanaã tənà y wa, è n'ê yǎl e wɔ̀ Bətɛl, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ lyì bí byὲbέ gakó bǝ̀ y'à wɔ ń kwã mɔ́. ⁷N lù vwĩ-jùlú gàà mɔ, n ce ò yil bǝ̀ EL-Bǝtɛl, bə wɔ́ gàà Yi y'à byili mu rǝ̀ cìn ní ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń dùr ń zhὲmbal mɔ́ yé né yi ní mú. ⁸Erəbəka kɔ̀nnà Dəbora cì bə ce mo Bətɛl yala nɛ, shέέnɛ y kὲbέ Zhakɔɔbɛ co è yil bǝ̀ shέέnɛ mɔ́ kùr wə.⁹Yi k'ê lyí Zhakɔɔbɛ kǝ́dò ń gǝ́ shí Məzopotəmyi dɛ̃̌-sõ n kwɛ̃̀ n bə yi ní, rə súlí rə cĩ́ bwəl ń yó. ¹⁰Yi wǝ̀l mo: Ǹ yíl Zhakɔɔbɛ. Bə k'ê t'â la mɔ́ byõ̌ bǝ̀ Zhakɔɔbɛ yé, bə m'a byẽ̀ mó bǝ̀ Esərayɛl.Yi j'a ce ń yil bǝ̀ Esərayɛl.¹¹Yi wɔ̀ mɔ: À wɔ́ Yi rí tὲbέ rǝ̀ jàn bǝ swɛ̃́ zhe mú. Lúl byǎ sə pù. Ǹ m'ǎ jǐrh dwí e súlí dwǝ́ nánzhəzhɔ̌ myɛ ga da, ǹ cìcì mú m'ǎ súlí ń lù pyǎ. ¹²Tənà y kὲbέ à pɔ Abəraam ǹdə Yəzakɛ nɛ mɔ́, à n'â pɛ mɔ́ ya. À m'a pə y ǹ byǎ nɛ ǹ cu kwã nέ. ¹³Yi j'a zhì jàà rǝ̀ zhì è wẽ́ rǝ m'e zɔ̀m ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ mɔ́, rə zɛ̃̀ rə yẽ̌ mo rə vò dɛ̃̌.¹⁴Zhakɔɔbɛ cìì nǝ́kulə tɛ̃́ jàà y èmyέ mɔ́ wẽ́, n zɛ̃̀ n ló dǝ̀vɛ̃́ ǹdǝ́ nwǝ̃̌ nǝ̀ yó. ¹⁵N ce jàà y kὲbέ Yi y'à zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ è wẽ mó yil bə Bətɛl.¹⁶Bə zɛ̃̀ bə zhǐr Bətɛl nέ. Bǝ̀ y'à gwẽ̌ dàl námpɔ́lέ sə bə yí Efəraatɛ, Arashəə já n lù. Ń lul mú zɔ zwini. ¹⁷Lul ré gǝ́ y'à zum mú ce, elwərh-kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ mɔ: ǹ bǝ̀ká dùr ywẽ yé bǝ̀ ǹ la byǐ dõ lúl ¹⁸Arashəə gə tú ń nə cì yi ní, bə ń jàn rέ y'à zhὲ rə zhὲ, ń co bǝ̀sɔ́bwὲlέ y yil bǝ̀ Bɛn-Oni, è n'ê yǎl e wɔ̀ cu wu-zhùlù Byǐ. Sə è da co è yil bə Bɛzhamɛ. ¹⁹Arashəə cù sə bǝ̀ co mo Efəraatɛ sɔ́má y yó, è n'ê yǎl e byili bǝ̀ wɔ̀ Bɛtələyɛm nέ. ²⁰Zhakɔɔbɛ cìì nǝ́kulu ń lú-bɔ̀l mɔ́ yó: Wɔ nǝ́kulu w òmyέ mɔ́ ò j'â gwẽ̌ ŋwέnέ Arashəə lú-b:ol mɔ́ yó zà zà mɔ́.²²Esərayɛl zhǐr n yẽ̌ jàà y èmyέ mɔ́ nɛ, n zɛ̃̀ n lyɛ̃ Myəgədaal-Edɛɛrɛ n vò n pú ń kòrhó wə. ²¹Ń gǝ́ yà ń jě gàà nyí nyí rí w yi ní, Orəbɛn zhǝ̀l n vò n zù ǹdǝ́ Byəla, ń da kɛ̃ mɔ́ dõ mó. Sə Esərayɛl lwar rɛ. Zhakɔɔbɛ byǎ bέ y'à wɔ́ nunə shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè:²³Lɛya byǎ bέ: Orɔbɛn, Zhakɔɔbɛ byì-cɛ yá, ǹdǝ́ Shəmənyɔ̃ ǹdǝ́ Levyi ǹdǝ́ Zhəda, ǹdǝ́ Yəzəkaarɛ e súlí Zabyəlɔ̃. ²⁴Arashəə byǎ bέ: Zhozefu ǹdǝ́ Bɛzhamɛ. ²⁵Arashəə tùntùnnə Byəla byǎ bέ: Dan ǹdǝ́ Nəfətəlyi.²⁶Lɛya tùntùnnə zhələpa byǎ bέ: Gaadɛ ǹdǝ́ Asɛɛrɛ. Wɔ́ Zhakɔɔbɛ byǎ bέ ń lùl Məzopotəmyi dɛ̃̌-sõ mó. ²⁷Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n vò ń da Yəzakɛ sõ, Mamərɛ nέ, Cərəyaatɛ-Arəba nyí rí wẽ́, è wɔ́ Ebərɔ̃ nɛ́, Abəraam ǹdǝ́ Yəzakɛ ga gǝ́ y'à jòm mǝ̀gã mɔ́.²⁸Yəzakɛ wὲrhέ byinə zɔ̌m ǹdǝ́ shǝ́-lyɛlɛ cɛ yó. ²⁹Ń cù ǹdǝ́ ń cɛ dɛ̃́dɛ̃́. Wɔ́ ń byǎ bɛ́, Ezəyu ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ bǝ̀ kwè mo bə ce.

Chapter 36

¹Nyǐ Ezəyu mú bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Edɔm mɔ́, dwí rí. ²Ezəyu jú kanaã lyì bǝ̀kwá: Ada, Elɔ ń wɔ́ Yititi mú bǝ̀kɔ́ mɔ́, ǹdǝ́ Oləbama, Ana bǝ̀kɔ́ mɔ́ ǹdǝ́ Shəbəwɔ ń wɔ́ Yivyiti nɔ̃̌ w mɔ́. ³Ń súlí n jí Yəsəmayəə bǝ̀kɔ́ Basəmaatɛ, Nəbayɔɔtɛ nǝkɔ́ mɔ́.⁴Ada ń lùl Eləfaasɛ, Basəmaatɛ zɛ̃̀ n lù Erəwəə. ⁵Oləbama zɛ̃̀ n lù Yəwuushi ǹdǝ́ Yalaam e súlí kɔɔra. Wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ́ wɔ́ Ezəyu byǎ bέ ń lùl kanaã tənà y w mɔ́.⁶Ezəyu zə ń kana bέ ǹdǝ́ ń byǎ bέ ǹdǝ́ ń bǝ̀kwá bέ ǹdǝ́ ń kὲlέ y lyì bí gakó ǹdǝ́ ń vwàmá nέ gakó e súlí kɔn rέ tὲbέ gakó ń yà ń pyà n nɔ Kanaã tənà y w mɔ́, n mǝ n du n vò tənà kὲbέ è y'à nyɛ ǹdǝ́ ń nyɛ̃́ Zhakɔɔbɛ mɔ́ wa. ⁷Bǝ̀ nǝ̀cὲndέ y'à j'â já dɛ̃́dɛ̃́ rǝ̀myέ ce bǝ̀ y'à wàr bǝ̀ la jǒm ǹdǝ́ dwã yé. Bǝ̀ y'à wàr bǝ̀ m'a nə kɔn tὲbέ bǝ̀ y'à zhe rǝ̀ tum mú tənà y kὲbέ bǝ̀ y'à zhǝ̀l bǝ̀ jě è wẽ mó w myɛ yé, bǝ̀ vwàmá nέ yilə. ⁸Wɔ́ rǝ̀myέ rǝ̀ ce Ezəyu jòm Səyiiri pyɔ̀ w wa. Ezəyu wɔ́ Edɔm.⁹Nyǐ Ezəyu, ń wɔ́ Edɔm da mɔ́ dwí rí byǎ bέ bǝ̀ y'à jě Səyiiri pyɔ̀ w w mɔ́: ¹⁰Nyǐ Ezəyu byǎ bέ yilə né: Ń kɛ̃ Ada byǐ Eləfaazɛ ǹdǝ́ ń kɛ̃ Basəmaatɛ byǐ Erəwəə. ¹¹Eləfaazɛ byǎ bέ yàl Təmã ǹdǝ́ Omaarɛ ǹdǝ́ Səfo ǹdǝ́ Gatam e súlí kənaazɛ. ¹²Ezəyu byǐ Eləfaazɛ yà ń súlí ń zhe kɛ̃ dõ ń yà ń yíl Təməna. Ńmyɛ súlí n lù byǐ, Amalɛɛkɛ n pɔ̃. Wɔ́ bǝ̀myέ bǝ̀ yàl Ezəyu ǹdǝ́ ń kɛ̃ Ada nὲmέ nέ.¹³Erəwəə byǎ bέ yàl Naatɛ ǹdǝ́ Zəra ǹdǝ́ Shamma e súlí Myəza. Wɔ́ bǝ̀myέ bǝ̀ yàl Ezəyu ǹdǝ́ ń kɛ̃ Basəmaatɛ nὲmέ nέ. ¹⁴Nyǐ Ezəyu kɛ̃ Ana bǝ̀kɔ́ ǹdǝ́ Shəbəwɔ̃ nɔ Oləbama byǎ byǎ bέ ń lùl n pɔ̃ mɔ́: Yəwuushi ǹdǝ́ Yalaam e súlí Kɔɔra.¹⁵Nyǐ Ezəyu byǎ bέ yó-cìnǝ́ bé: Ezəyu byì-cɛ Eləfaazɛ byǎ bέ: Təma ǹdǝ́ Omaarɛ ǹdǝ́ Səfo ǹdə Kənaazɛ ¹⁶ǹdǝ́ Kɔɔra ǹdǝ́ Gatam e súlí Amalɛɛkɛ. Wɔ Eləfaazɛ yó-cìnə bé Edɔm tənà y wa. Wɔ Ezəyu ǹdǝ́ ń kɛ̃ Ada nὲmέ nέ.¹⁷Nyǐ Ezəyu byǐ Erəwəə byǎ bέ: Naatɛ ǹdǝ́ Zəra ǹdǝ́ Shamma e súlí Myəza. Wɔ́ bǝ̀myέ bǝ̀ yàl Erəwəə yó-cìnə bé bǝ̀ jòm Edɔm tənà y w mɔ́. Wɔ́ Ezəyu ǹdǝ́ ń kɛ̃ Basəmaatɛ nὲmέ nέ. ¹⁸Nyǐ Ezəyu kɛ̃ Oləbama byǎ bέ: Yəwuushi ǹdǝ́ Yalaam ǹdǝ́ Kɔɔra. Wɔ́ Ana bǝ̀kɔ́ ǹdǝ́ Ezəyu kɛ̃ Oləbama yó-cìnə bé. ¹⁹Wɔ́ Ezəyu byǎ bέ èta ǹdǝ́ bǝ̀ yó-cìnǝ́ bé èta. Ezǝyu, wɔ́ Edɔm.²⁰Nyǐ Səyiiri, ń wɔ́ Oriiti mú byǎ bέ bǝ̀ y'à jὲnὲ bǝ̀ jě Edɔm tənà y w mɔ: Lɔta ǹdǝ́ Shɔbaal ǹdǝ́ Shəbəwɔ ǹdǝ́ Ana, ²¹ǹdǝ́ Dəshɔ ǹdǝ́ Esɛɛrɛ e súlí Dəshã. Wɔ́ bǝ̀myέ bǝ̀ y'à wɔ́ Oriitibá yó-cìnǝ́ bé, Səyiiri byǎ bέ, bǝ̀ jòm Edɔm tənà y w mɔ́. ²²Lɔta byǎ bέ yàl Ori ǹdǝ́ Emaam. Lɔtã yà ń zhe nəkɔ́ mǝ̀dù ń yà ń yíl Təməna.²³Shɔbaal byǎ bέ yàl Aləvã ǹdǝ́ Manaatɛ ǹdǝ́ Ebaal ǹdǝ́ Shəfo e súlí Onam. ²⁴Shəbəwɔ̃ byǎ bέ yàl Aya ǹdǝ́ Ana. Wɔ́ Ana ń tu nàná bέ yó gɔ-elũ èpòlò w wə, ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń kál ń da Shəbəwɔ̃ bǝ̀nesé yi ní mú.²⁵Ana byǎ bέ yàl Dəshɔ ǹdǝ́ ń bǝ̀kɔ́ Oləbama. ²⁶Dəshã byǎ bέ yàl Emədã ǹdǝ́ Eshəbã ǹdǝ́ Yətərã e súlí Kərã. ²⁷Esɛɛrɛ byǎ bέ yàl Byələyã ǹdǝ́ Zavã e súlí Akã. ²⁸Dəshã byǎ bέ yàl Uusi ǹdǝ́ Arã.²⁹Nyǐ Oriitəbá yó-cìnǝ́ bé: Lɔtã ǹdǝ́ Shɔbaal ǹdǝ́ Shəbəwɔ ǹdǝ́ Ana, ³⁰ǹdǝ́ Dəshɔ ǹdǝ́ Esɛɛrɛ e súlí Dəshã. Wɔ́ bǝ̀myέ bǝ̀ wɔ́ Oriitibá yó-cìnǝ́ bé, kɔn tó bǝ̀ jìsí ni, Səyiiri tənà y wa.³¹Nyǐ pyǎ bέ byὲbέ bǝ̀ jú pyὲlὲ Edɔm nέ éfòró Esərayɛl lyì byǎ bέ pyɔ̌ mə n bǝ̀ n cìní bi mú. ³²Bəwɔɔrɛ byǐ Bɛɛla, ń cɔ w y'à yíl Dənaba. ³³Bɛɛla gə cù kwã nέ, Ushaam Təmã lyì bí tənà y lò, jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.³⁴Yɔbaabɛ gǝ́ cù kwã nέ, Ushaam, Təmã lyì bí tənà y lò, jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa. ³⁵Ushaam gǝ́ cù kwã nέ, Bədaadɛ byǐ Adaadɛ jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa. Ń bú ǹdǝ́ Majã lyì bí n ŋwὲnέ bɛ Mɔwaabɛ tənà y wa. Ń cɔ w y'à yíl Avyiiti. ³⁶Adaadɛ gǝ́ cù kwã nέ Masərɛka lyì bal Saməla jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.³⁷Saməlab gǝ́ cù kwã nέ, Erəwɔbɔɔtɛ bwǐ y yó lyì bal Shəwuuli jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa. ³⁸Shəwuuli gǝ́ cù kwã nέ, Akəbɔɔrɛ byǐ Baal-Aanã jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa. ³⁹Akəbɔɔrɛ byǐ Baal-Anã gǝ́ cù kwã nέ, Adaarɛ jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa. Ń cɔ w y'à yíl Po. Ń kɛ̃ mɔ́ yà ń yíl Mǝyǝtǝbyǝǝ, Mətərɛɛdɛ bǝ̀kɔ́ ǹdǝ́ Məzaabɛ nɔ̃̌.⁴⁰Nyǐ Ezəyu yó-cìnǝ́ bé yilə né, kɔn tó dwã ǹdǝ́ bǝ̀ jìsí e súlí bǝ̀ cɛmɛ nέ: Təməna ǹdǝ́ Aləva ǹdǝ́ Yətɛɛtɛ ⁴¹ǹdǝ́ Oləbama ǹdǝ́ Ela ǹdǝ́ Pyənɔ ⁴²ǹdǝ́ kənaazɛ ǹdǝ́ Təmã ⁴³ǹdǝ́ Myəbəsaarɛ ǹdǝ́ Məgəjəə e súlí Yaram. Wɔ bəmyέ bəmyέ bə wɔ Edɔm yó-cìnǝ́ bé kɔn tó dwã ǹdǝ́ bǝ̀ gǝ́ y'à jě jě né, tənà y bǝ̀ y'à cǐ mú wẽ. Wɔ́ Ezəyu mú ń wɔ́ Edɔm da mɔ́ mɔ́ lyì bí.

Chapter 37

¹Zhakɔɔbɛ tú n bǝ̀ n jòm Kanaã tənà y wa, ń da mɔ́ gǝ́ yà ń jὲnὲ n jòm mǝ̀gã̌ mɔ́. ²Nyǐ kɔn gǝ́ wɔ́ nέ Zhakɔɔbɛ dwí rí shò kwã nέ: Zhozefu gǝ́ tú n yí byinə shí ǹdə nyàlpyὲ, ń yà ń nǝ́ ń tó ń da-byǎ bέ nɛ ń kál pyììsì. Ń yà ń wɔ ń da kana Byəla ǹdǝ́ Zhələpa byǎ bέ kwã nέ. Sə Zhozəfu yà ń nǝ́ ń zǝ lwɛlɛ rέ tὲbέ bə y'à n'ê zɔ̀m mɔ́ ń ká ń twí ń cĩ́ ń da nɛ.³Esərayɛl yà ń só Zhozəfu du ń byǎ bέ dwã bέ gakó ń gǝ́ lùl mo ń caarɛ wẽ́ mú yilə. Ń yà ń ce bə nyal pyɔ̌ byǐ kàmǝ̀zwǐ n pɔ̃. ⁴Sə Zhozəfu zhὲmmá bέ púrí bǝ̀ da mɔ́ só Zhozəfu du bǝ̀myέ gakó. Bə j'a ji kùr bǝ̀ n'ê súl mu, bǝ̀ k'ê wàr bǝ̀ zɔ̀m náncɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ mɔ yé.⁵dɛ̃ rǝ̀dù, Zhozəfu dàrh dàrhà n zɛ̃̀ n kwè ne n cĩ́ ń zhὲmmá bέ nɛ. rǝ̀myέ ce; bə j'a kwɛrhɛ bǝ̀ n'ê súl mu dɛ̃́dɛ̃́. ⁶Ń yà ń wǝ̀l be: Cilə-nə dàrhà à dàrh.⁷Nǝ́ y'ǎ n'é lyẽ bǝ̀lέ jílǝ́ jílǝ́ cɛrh cəcəl wə. Àmyέ bǝ̀lέ y cíl ré j'a zɛ̃̀ rǝ̀ zhǐ dɛ̃̌. Ámyɛ̌ bəlέ cílə né j'a zɛ̃̀ nǝ̀ bǝ̀ nǝ kəkέlέ rɛ, nǝ̀ n'ê wùlì tɛ̃́ rǝ̀ yé né. ⁸Ń zhὲmmá bέ zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: Ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń jí pyὲlὲ nǝ́ yó? nà wɔ́ byí ǹ nǝ́ byili bǝ̀ ǹ b'ǎ yǝ̀ nǝ́ yó-cǝ́bal ń cìní nǝ́ba? Bə kwɛrhɛ bə súl mu dɛ̃́dɛ̃́ ń dàrhà nέ ǹdǝ́ ń zɔ̀mà nɛ́ yilǝ.⁹Zhozefu kǝ́ n dàrh dàrhà dwã n kwè nǝ̀myɛ n cĩ́ ń zhὲmmá bέ nɛ n wɔ̀: À dàrh dàrhà dwã: Nǝ̀nyɔ́nɔ́ w ǹdǝ́ cànà y e súlí cãmǝ́sɔ̌rh shí ǹdǝ́ èdù y'à n'ê wùlì tɛ̃́ àmyέ yé né. ¹⁰N cĩ́ ni ń da ǹdǝ́ ń zhὲmmá bέ nɛ nέ. Ń da ji mu búlǝ́ n wɔ̀: Dàrhá nɛ́ ǹ dàrh mɔ́ è etǝr dàhà? Kɔn nǝ b'a yǝ̀ nyɔ́ɔ́ sǝ àmyɛ́ ǹdǝ́ ǹ ná ǹdǝ́ ǹ zhɛ̀mmá bɛ́ bǝ̀ nǝ́ wùlì tɛ̃́ ǹ yé né? ¹¹Ń zhὲmmá bέ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê dùr ń bwɛ̃̌. Sə ń da yà ń já ń zhe ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ ń wẽ́.¹²Zhozefu zhὲmmá bέ shǝ́r bə zə bǝ̀ da vwàmá nέ bə m'e vò gɔ sõ, Shəshɛm nyí rí wẽ́. ¹³Esərayɛl zɛ̃̀ n wɔ́ Zhozefu nɛ: Ǹ zhὲmmá bέ yǝ̀ vwàmá nέ zə bə bə vò gɔ sõ Shəshɛm nέ nà? Bǝ̀ à twĩ̀ mú bǝ̀ sõ. Zhozefu lyár n wɔ̀: Nyǐ ni! ¹⁴Esərayɛl wɔ̀ mɔ: << Zhəl ń gwɛ̃ ń nyì ǹ zhὲmmá bέ gǝ́ jὲ nέ, ǹdǝ́ vwàmá nέ myɛ gǝ́ jὲ nέ. Sǝ́ kwɛ̃̀ ń bǝ̀ ń byili ni. Wɔ́ Ebərɔ̃ nǝ̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́ Esərayɛl zhì ní n mə n twĩ̀ Zhozefu. Zhozefu já n lyɛ̃ n vò n yí Shəshɛm.¹⁵Bal mǝ̀dù jəl mo ǹdǝ́ ń já ń nǝ́ ń zhǝ̀l dɛ̃̌ gɔ sõ. Bal mɔ́ bwǝ̀rh mo n wɔ̀: Wɔ́ bǝ̀kɔ́n ǹ nǝ́ ǹ pyà? ¹⁶Zhozefu lyár bal mɔ́ n wɔ̀: À zhὲmmá à n'â pyà. À n'â lwǝ̀l mó bǝ̀ ǹ byili ni bǝ́ gǝ́ zə vwàmá nέ bə m'ê wɔ mǝ̀gã̌. ¹⁷Bal mɔ́ wɔ̀ mɔ: Bǝ̀ zhǐr nyɔ̀nɔ̀, sǝ a nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ y'à zhe: Bànà nǝ̀ vò Dɔtã. Zhozefu lyɛ̃ n twèlé ń zhὲmmá bέ nɛ, n yí n nə bɛ Dɔtã nέ.¹⁸Zhozefu zhὲmmá bέ j'a nə mɔ ǹdǝ́ ń gwẽ̌ wɔ pyépyé. Bə zɔ̀m ǹdǝ́ dwã bə cĩ́ ǹdǝ́ ń gwẽ̌ yǝ̀ bǝ̀ nyí ni yí yé, bǝ̀ bǝ̀ la mɔ gu. ¹⁹Bǝ̀ y'à n'ê wǝ̀l dwã nɛ: Nyǐ-nǝ dàrhà dàrhna mɔ́ ń yúwǝ́ ²⁰Bà-na nǝ́ gu mu sə nə kwè mo nǝ́ ji gwáárέ tὲbέ òdù wẽ́. Nǝ́ m'ǎ zɛ̃̀ nǝ́ wɔ̀ bǝ̀ gɔ-ku zɔ mɔ o dɔ̃̀. Nǝ́ m'ǎ nyǐ ń dàrhà nέ gǝ́ m'a jǐrh kɔn ná-dwí yil né!²¹Orɔbɛn nyὲὲ, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń pyà sə n zwẽ mo bǝ̀ jɔ̃̀ wa. Rǝ̀myέ ce ń wǝ̀l be: bǝ̀k'á gu mu yé ²²N súlí n wɔ bɛ: Á bǝ̀k'á ló jal tɛ̃́ yé. Zə-na mɔ á ji gɔ́rɔ́ w kɔ̀bɔ́ wẽ, gɔ-elũ w wə, sə á jɛ̃̀ bǝ̀k'a dwǝ̀rh mo yé. ń yà ń nǝ́ tɛ́rɛ́ rǝ̀myɛ́ ńwẽ́, mùnì ga n zwẽ mo bǝ̀ jɔ̃̀ wa, sə n ce n kwɛ̃̀ n vò ń da sõ.²³Zhozefu gǝ́ tú n bǝ̀ n yí ń zhὲmmá bέ nyí ni, bə zǝ mɔ bə vùr ń kàməzwǐ yǝ́, pyɔ̌ byǐ kàmǝ̀zwǐ y ń yà ń zù mú. ²⁴Bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə vò bə ji nɛ̃ gɔ́rɔ́ w wẽ́. Nɛ̃gɔ́rɔ́ w òmyέ mɔ́ y'à wɔ́ nánfò, nɛ̃̌ y'à tὲnέ ò wẽ yé.²⁵Sə rǝ̀myέ kwã nέ, bə zɛ̃̀ bǝ̀ jě tɛ̃́ bǝ̀ la kùjú jú. Sə bǝ̀ kwẽ̌ bǝ̀ yǝ́rh dɛ̃̌, bə pwírí Yəsəməyəə byǎ bέ kùkùl rǝ̀dù lyì bǝ̀ pú dwã kùrǝ̀, bǝ̀ y'à shí Galaadɛ bǝ̀ n'ê yí. Bǝ̀ yómdé y'à zhĩ cèmé malmala mǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyὲlέ kùrǝ̀ nánzhəzhɔ̌. Bǝ̀ yérh y'à zǎ Ezhibti. ²⁶Zhəda zɛ̃̀ n wɔ̀ ń da-byǎ bέ nɛ: È wɔ́ bǝ̀kɔ́n nǝ́ la nɔ nǝ́ gǝ gu nǝ́ nyɛ̃́ mɔ́ nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ shèè ń jal mɔ́ mɔ́?²⁷Bà-na nǝ́ yè mo ǹdǝ́ Yəsəmayəə byǎ bέ sə nǝ́ bǝ̀k'á gu mu yé, bǝ̀ ń wɔ́ nǝ́ nyɛ̃́, nǝ́ ga wɔ́ jal mǝ̀dù.Sə ń da byǎ bέ cili ń zɔmέ rέ. ²⁸Majã lyì bí y'à wɔ́ dɔ̌lna, bǝ̀ gǝ́ tú bǝ tó gàà səta bǝ̀ n'ê lyɛ̃, bə vwɛ̃ Zhozefu nɛ̃ gɔ́rɔ́ w wẽ́ bə cĩ́ pwẽ̀ ne. Bə zɛ̃̀ bǝ kwè mo bə yè Yəsəmayəə byǎ bέ sõ wár-kùlsì shí-èlyè. Yəsəmayəə byǎ bέ zə mɔ bə m'e vò Ezhibti.²⁹Orɔbɛn kwɛ̃̀ n bǝ̀ gwɛ̃ nɛ̃-gɔ́rɔ́ w wẽ́, sə ń púrí Zhozefu kǝ́ ń tὲnέ ò wẽ́ yé. Ń já n kǎr ń gàndέ, ³⁰n zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n vò ń da-byǎ bέ sõ, n wɔ̀ bɛ: Bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y k'ê tɛ̀nɛ́ yé! Sǝ àmyɛ́, wɔ́ yẽ̀ à m'a vò né?³¹Bə zə bǝ̀cìlǝ́ bə gu, bə kwè Zhozefu kàmǝ̀zwǐ bə mɔ́rh è jal mɔ́ wa. ³²Bə zɛ̃̀ bə pǝ kàmǝ̀zwǐ ǹdǝ́ è pɔ̀pɔ̀là nɛ́, bə vò bə pə bǝ̀ da nɛ, bə súlí bə wɔ mɔ: Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bǝ́ nǝ́ nɔ mɔ́! nyǐ ń nyǐ wɔ́ ǹ byǐ mú kàmǝ̀zwǐ ráá è dǝ̀ èmyɛ́ ³³Zhakɔɔbɛ nyǐ y n lwar è párá, n zɛ̃̀ n wɔ̀: Wɔ́ à byǐ mú kàmǝ̀zwǐ yǝ́! gɔ-ku zɔ o dɔ̃̀! Ò dɔ̀m Zozhefu o zhǝzhɛrɛ!³⁴Zhakɔɔbɛ kǎr ń gàndέ, n kwè yóló gɔ̀nɔ̀ n lyẽ ń cã̌ nέ. N kúr ń byǐ mú ni dwã nánzhəzhɔ. ³⁵Ń byǎ bέ ǹdǝ́ ń bǝ̀kwá bέ gakó zɛ̃̀ bə bǝ̀ bǝ̀ la ń wu ni zal, n cẽ ń wu ni zal mɔ́ yò. Ń yà ń nə ń wǝ̀l be: È wɔ́ cǐl à la m'a vò a twèlé à byǐ mú ni, cúlú ni. Zhakɔɔbɛ gwẽ̌ cǝ̀ǝ̀lè n kúr ń byǐ mú ni. ³⁶E jà Majã lyì bí y'à yè Zhozefu Ezhibti ní ǹdǝ́ Pɔtəfaarɛ, ń yà ń wɔ́ Faraɔ̃ lyì-fɔ̀lɔ̀, ǹdǝ́ lyì bí byὲbέ bǝ̀ n'ê yìlì Faraɔ̃ mɔ́ yó-cəbal.

Chapter 38

¹rǝ̀myέ yi ní, Zhəda shír n yẽ̌ ń da-byǎ bέ nɛ n zɛ̃̀ n vò Adəlam lyì bal mǝ̀dù ń yà ń yíl Yəra sõ. ²N yí n nə Kanaã lyì bal mǝ̀dù bǝ̀kɔ́ ń yà ń yíl Shəwa. N jí bǝ̀kɔ́ mɔ́ n zɛ̃̀ n zù ǹdǝ́ mɔ.³Bǝ̀kɔ́ mɔ́ kwè pǔ n lù byǐ, Zhəda ce ń yil bǝ̀ Erɛ. ⁴Kɛ̃ mɔ́ kǝ́ n zə pǔ n lù byǐ dõ, kɛ̃ mɔ́ ce ń yil bǝ̀ Onã. ⁵Kɛ̃ mɔ́ kǝ́ n lù byǐ dõ kǝ́dò, kɛ̃ mɔ́ cìcì ce ń yil bǝ̀ Shəla. Ń lùl Shəla ǹdǝ́ Zhəda yà ń ŋwέnέ Kəziibi ní.⁶Zhəda pyà kɛ̃ ń yà ń yíl Tamaarɛ n pə ń byì-cɛ Erɛ nɛ. ⁷Sə Zhəda byì-cɛ y wὲrhέ kɔn tὲbέ rǝ̀ yǝ̀ cìnnǝ mú pùbùlǝ̀ yàl, Cinnǝ mú zɛ̃̀ n ce n cì.⁸Rǝ̀myέ yó Zhəda zɛ̃̀ n wɔ̀ Onã nɛ: Zhǝl ń zù ǹdǝ́ ǹ zhɛ̀m-bal mɔ́ kɛ̃ mɔ́, ǹ lù byǐ n yǝ̀ ǹ ǹ zhɛm-bal mɔ́ dwí ⁹Sə Onã yà ń yě bǝ̀ lùlì y èmyέ mɔ́ t'â la ńmyɛ̌ dwí yál yé. Rǝ̀myέ ce, ń gə tú ń zù ǹdǝ́ ń zhὲm-bal mɔ́ kɛ̃ mɔ́ gakó, ń yà ń nǝ́ ń ce ń bɛlɛ rɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ lwé tɛ̃́, mùnì ga ń bǝ̀ká n lù byǎ ń zhὲmbal mɔ́ yil yé. ¹⁰Sə rǝ̀myέ yǝ̀ Cinnǝ mú pùbùlǝ̀ yàl yé, Cinnǝ mú ce ńmyɛ cì.¹¹Rǝ̀myέ yó, Zhəda zɛ̃̀ n wɔ̀ ń byì-can Tamaarɛ nɛ: mɛ̃ ejǝ̃̀-kɛ̃ ǹ da sõ kɛ̀lɛ́, kɔn m'e yí à byǐ Shǝla jǐrh náncɛ. Ywẽ y'à zhe mo, ń tá ń yǎl sǝ ń byǐ Shǝla cì ǹdǝ ń da-byǎ bɛ́ ta yé.Tamaarɛ já n kwɛ̃̀ n vò ń jě ń da sõ kɛ̀lɛ́ wa.¹²Kɔn b'e dɛnɛ námpɔ́lέ rǝ̀myέ kwã nέ, Zhəda kɛ̃ Shəwa bǝ̀kɔ́ mɔ́ tú n bǝ̀ n cì. Sə Zhəda wu-zhùlù w gǝ́ tú o b'o lyɛ̃ kwã nέ, n zɛ̃̀ n vò Təməna ń pyì-kur rí kwarna bέ sõ, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń dɔwa Yəra, Adəlam lyì bal. ¹³Bə zɛ̃̀ bə vò bə byili Tamaarɛ nɛ bə wɔ̀: Nyǐ ǹ nyɛ̀-bal zhǝ̀l Tǝmǝna ń pyì-kur góm ¹⁴Təmaarɛ vùr ń ejǝ̀nǝ̀ kàməzwǐsí, n zɛ̃̀ n zə kàmǝ̀jɛ̃̀ n mə n pyìlì ń yé ne, n súlí n pyìlì ń cìnə, n zɛ̃̀ n vò ń jě Enəyim cɔ w ò wɔ Təməna sɔmá y yó mó, bwǝ̀rǝ̀ y nyí ni. Ń yà ń lwar bǝ̀ nyǐ Shəla yà ń byìl n jǐrh bal, e jà bǝ̀ yǝ̀ mɔ kwè bə pɔ ń la n yə ń kɛ yé.¹⁵Zhəda gǝ́ nɔ mɔ, ń zə mɔ n yǝ̀ kə-nǝ̀fòló, ń gǝ́ yà ń pyìlì ń yé y mó yilə. ¹⁶N ywǝ̀r n vò ń sõ sɔ́má y vɔ̃̀ nɛ, n yí n wɔ̀ mɔ. À n'â yǎl a zù ǹdǝ́ mɔ́! ń yǝ̀ lwar bǝ̀ wɔ́ ń byì-can mɔ́ yé. Tamaarɛ zɛ̃̀ n bwǝ̀rh mo n wɔ̀: Wɔ́ bǝ̀kɔ́n ǹ m'ǎ pɛ̃ sǝ́ mǝ́ zù ǹdǝ́ nɛ?¹⁷Zhəda lyár mɔ n wɔ̀: À m'ǎ ce bə vò bǝ zə à bɔ̀-bwὲlέ èdù bə b'e pɔ̃́. Tamaarɛ wɔ̀ mɔ: Ǹ m'a pɛ̃ kɔn a cĩ́, bɔ̀-bwὲlέ y gə túwǝ́ s'a k'a pɔ̃́? ¹⁸Zhəda wɔ̀: Bǝ̀kɔ́n dwí ǹ nǝ́ ǹ yǎl b'à yɛ̃̌ a pɔ̃́? Tamaarɛ wɔ̀: Pɛ̃ ǹ zhǝ̀n-pɔ ku w ǹd'ô nyíní yǝ́, ǹdǝ́ dǝ̀-dɔ̀lɔ w ò wɔ ǹ jɔ̃̀ w mɔ́. Zhəda kwè re n pɔ̃. N zɛ̃̀ n zù ǹdǝ́ mɔ.Tamaarɛ já n kwè pwí ǹdǝ́ Zhǝda.¹⁹Tamaarɛ shí tɛ̃̀ n zɛ̃̀ ń la jè, N yí n pàr kàmǝ̀jɛ̃̀ yá, n kǝ́ n kwè ń ejǝ̃̀dé kàmǝ̀zwǐsí n zù. ²⁰Zhəda twĩ̀ ń dɔwa Adəlam lyì bal mɔ́ ǹdǝ́ bɔ̀-bwὲlέ y ń la vò n pə kɛ̃ mɔ́ nɛ, sə n zwẽ ń wẽ̀ ré kɛ̃ sõ mó n mǝ n bà. Sə ń dɔwa mɔ́ yú ń yǝ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ yé.²¹Dɔwa mɔ́ zɛ̃̀ n bwǝ̀rh cɔ w lyì bí: Wɔ́ yẽ̀ kǝ-nǝ̀fòlò w ò y'à zhǐ Emǝyiimi sɔ́má nyí ni mú ŋwɛ́nɛ́? Bə lyár mɔ bə wɔ̀: Kǝ-nǝ̀fòlò yǝ̀ nyɔnɔ yàl gaga yé. ²²N zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n bǝ̀ n wɔ̀ Zhəda ne: À yǝ̀ mɔ nɛ yé. Cɔ w lyì bí myɛ wǝ̀l ne bǝ̀ kǝ-nǝ̀fòlò gwẽ yǝ̀ gàà jòm gaga yé. ²³Zhəda wɔ̀: Ń já n jí wẽ̀ ré! Nǝ́ bǝ̀k'á ce bə mɔ̀n nǝ́ba yé. Àmyέ twĩ̀ mú ǹdǝ́ bɔ̀-bwὲlέ yá, sə ǹmyɛ yǝ̀ mo nɛ yé!²⁴Sə è wɛ̀rhɛ́ cànsὲ sǝ̀tɔ̀ rǝ̀myέ kwã nέ, bǝ̀ tú bə byili Zhəda ne bə wɔ̀: Ǹ byì-can Tamaarɛ jǐrh kə-nǝ̀fòló. Nyǐ mu ń kwè pǔ ń fwǝ̌l tumǝ né nǝ̀myέ mɔ́ wẽ́! Zhəda pə nyí n wɔ̀: Bə ce n du pwẽ̀ ne sə bə ji mu myǐn! ²⁵Sə bǝ̀ gǝ́ tú bǝ̀ n'ê vùr mu bǝ̀ la pwẽ̀ ne co yi ní, Tamaarɛ twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ ń nyὲ-bal mɔ nɛ: Nyǐ wɔ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wẽ̀ ré tὲbέ èta mɔ́ wɔ́ ńmyɛ̌ nyǎn mɔ́ ń co pwǐ y kɛ̀bɛ́! Nyǐ, ń zhǝ̀n-pɔ ku w ǹdǝ́ ò nyíní yǝ́, ǹdǝ́ ń dǝ̀-dɔ̀lɔ̀ wá! ²⁶Zhəda gǝ́ lwar rǝ̀ párá n zɛ̃̀ n wɔ̀: À twĩ̀ dóó du mu, b'à yǝ̀ mɔ à byǐ Shǝla nɛ pɛ n jí yé. Zhəda já ń kə ń yə zwì ǹdə mɔ yé.²⁷Sə ń lul ré yi gǝ́ tú e yí, bə púrí wɔ́ nǝ̀cílǝ́ bǝ̀lyè bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ ń wẽ́ ²⁸Ń gǝ́ tú ń nǝ́ ń lùl yi ní, nǝ̀cílǝ́ bé mǝ̀dù y jɛ̃̀ y du pwẽ̀ ne. elwərh-kɛ̃ mɔ́ zə yá, n lyẽ tǝ́tɔ̃̌ nyíní nánshὲ è nɛ, ń mə ń zhe: Wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń jɛ̀nɛ̀ n tó yé n du.²⁹Sə ńmyɛ̌ mɔ́ ká n ce ń jɛ̃̀ y wẽ́, wɔ́ nyέ mɔ́ ń ká n du. Elwəh-kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: Etǝr ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ́! Zhəda já n ce ń yil bə Pɛrɛɛsɛ. ³⁰Rəmyέ kwã nέ, mɔ̀bɔ́́ tǝ́tɔ̃̌ nyíní nánshὲ y y'à lyẽ ń jɛ̃̀ y nɛ mɔ́ zɛ̃̀ n du. Bə ce ń yil bǝ̀ Zəra.

Chapter 39

¹Yəsəməyəə byǎ bέ zə Zhozefu bə m'e vò Ezhibti. Sə bǝ̀ gǝ́ yú Ezhibti, Ezhibti lyì bal Pɔtəfaarɛ, ń yà ń wɔ́ faraɔ̃ lyì-fɔ̀lɔ̀ ǹdǝ́ ń yìlnə bé yó-cǝ́bal mɔ́, yè mo bǝ̀ sõ. ²Cinnǝ mú yàl nέ ǹdǝ́ Zhozefu rǝ̀myέ ce ń kɔn gakó y'à j'â n'ê zwẽ nyí. Zhozefu já n mɛ̃ ń yó-cǝ́bal, Ezhibti lyì bal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa³Ń yó-cǝ́bal mɔ́ nyǐ n púrí Cinnǝ mú yà ń ŋwέnέ ǹdǝ́ mɔ, e súlí myɛ kɔn tὲbέ Zhozefu yà ń nə ń wὲrhέ mɔ́ gakó y'à n'ê zwẽ nyí ń jɔ̃̀ wa. ⁴Ń nyǐ Zhozefu ǹdǝ́ sónó n kwè mo ń la tũ̌ n pɔ̃. Ń kwè mo ń la n nyǐ ń kὲlέ y yò, n kwè ń nǝ̀cὲndέ gakó n súlí n ce ń jɔ̃̀ wa.⁵Pɔtəfaarɛ gǝ́ kwè ń kὲlέ y ǹdǝ́ nǝ̀cὲndέ ga n ce Zhozefu jɔ̃̀ w n zhɛ̀, Cinnǝ mú já n cĩ bwəl ń kὲlέ y yó Zhozefu yilə. Cinnǝ mú bwəl ré j'a yí ń kὲlέ y ǹdǝ́ ń cɛsέ ǹdǝ́ ń nǝ̀cὲndέ gakó. ⁶Rǝ̀myέ yó ń já n yẽ̌ ń nǝ̀cὲndέ gakó ne Zhozefu jɔ̃̀ wa, sə Zhozefu gǝ́ yà ń ŋwέnέ ǹdǝ́ mɔ mɔ́ ce, ń yà ń kǝ́ ń tá ń nyǐ kɔn dõ yò è gə dǝ̀ ń kùjú w ń nǝ́ ń jí mú yò yé. Zhozefu yà ń wɔ́ ébɔ́-dǎl mɔ̀bɔ́ ń yà ń byìl n yí, ń yǝ́-zwã̌ dǝ̀ cɛ̀nɛ̀ dwí.⁷rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Pɔtəfaarɛ kɛ̃ mɔ́ yírhǝ́ j'a zɛ̃̀ nǝ̀ pyǎ Zhozefu yó ń nǝ́ ń pyǎl mɔ sǝ n zǝ mɔ n mǝ n zù, n wɔ̀: zǝ nɛ ń mǝ́ pyè! ⁸8 Zhozefu cẽ. N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń yó-cǝ́bal mɔ́ kɛ̃ mɔ́ nɛ: Nyǐ, à yó-cǝbal mo có ń kɛ̀lɛ́ y wẽ̀ ré gakó à jɔ̃̀ wa, ń tá ń bwǝ̀rh ne kɔn gǝ́ n'ê tó né ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ zɛlɛ́ shò-kwã nɛ́ mɔ́ yò yé. ⁹À yó-cǝ́bal mɔ́ bǝ nɛ du kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ wẽ́ nà, sǝ ń tá ń cǝ̀r kaka à yé né yé, è gǝ dǝ̀ ǹmyɛ́ dúdú, ǹ gǝ́ wɔ́ ń kɛ̃ mɔ́ yilǝ. wɔ́ etǝr à m'a tó a twĩ̀ lwɛlɛ rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ dwí rí a m'a dó Yi ni mú?¹⁰Dɛ̃ gakó, kɛ̃ mɔ́ yà ń já ń zhe Zhozefu ni bə ń bǝ̀ n zù ǹdǝ́ mɔ, sə Zhozefu cẽ ń yǝ̀ shὲnέ n vò ń nyí ni, sǝ n zù ǹdǝ́ yé. ¹¹Dɛ̃ rǝ̀dù, Zhozefu zɛ̃̀ n bǝ̀ ń yó-cébal mɔ́ sõ kὲlέ w ń la ń tum rí tũ. Kὲlέ y tùntùnnə bé mǝ̀dù ga myɛ yà ń tὲnέ yé. ¹²Kɛ̃ mɔ́ zə Zhozefu kàmǝ̀zwǐ y ni, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Zú ǹdǝ́ nɛ!Sə Zhozefu dùr n du pwẽ̀ ne, n yẽ̌ ń kàmǝ̀zwǐ y ni kɛ̃ mɔ́ jɔ̃̀ wa.¹³Kɛ̃ mɔ́ gǝ́ púrí ń dùr n du pwẽ̀ ne n yẽ̌ ń kàmǝ̀zwǐ y ni ń jɔ̃̀ wa, ¹⁴ń byẽ̀ ń kὲlέ y tùntùnnə bé, n wɔ̀ bɛ: Nyǐ-nǝ, ń zɔ́ Ebǝrǝbá lyì bal n bǝ̀ n zǝ nǝ́ba ń mǝ n dǝdal. Nyǐ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ tú n bǝ̀ ń nǝ́ ń yǎl n zǝ nɛ n mǝ n pyẽ̀. A zɛ̃̀ à n'â búbwéé à ce dɛ̃̌. ¹⁵Ń gǝ́ nyὲὲ à n'â búbwéé à ce dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́, n zɛ̃̀ n dùr n yẽ̌ ń kàmǝ̀zwǐ y ni à nyí ni, n dùr n du kὲlέ wa.¹⁶N kwè Zhozefu kàmǝ̀zwǐ y n cĩ́ tɛ̃́ ń yala nɛ kɔn b'e yí ń byal mɔ́ kwɛ̃̀ n bǝ̀ kɛ̀lɛ́ wa. ¹⁷Rǝ̀myέ yi ní, n zɛ̃̀ n kǝ́ n byili nyí rí rǝ̀myέ rǝ̀dù y ń byal mɔ́ nɛ n wɔ̀: Ebǝrǝbá yǝ-bal ǹ zǝ ń mǝ́ ń bǝ̀ mɔ́, tú à sono; n zǝ nɛ ń la mǝ n dǝdal. ¹⁸À gǝ́ j'a pwírí à búbwéé dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, ń já n dùr n yẽ̌ ń kàmǝ̀zwǐ y ni à nyí ni n du pwẽ̀ ne.¹⁹Byal mɔ́ gǝ́ nyὲὲ kɔn rέ tὲbέ ń kɛ̃ mɔ́ yà ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ́ ń zhe: Bǝ̀ nyǐ, kɔn tɛ̀bɛ́ yóm-bal mɔ́, wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́! rǝ̀myɛ́ yó, Zozhɛfu yó-cǝ́bal lyim j'a zὲ. ²⁰Ń ce bə zə Zhozefu bə vò bə ce byǝ̀nǝ́-jù wə, bǝ̀ gǝ́ y'à n'ê ce pyɔ̌ mɔ́ byǝ̀nǝ́-jì lyì bí mǝ̀gã. Zhozefu já n yǝ̀ byǝ̀nǝ́-jì w gàà,²¹Cinnǝ mú yàl nέ ǹdǝ́ mɔ. Ń byili mu ń wu-bɔ̀nɔ̀ wá, n ce byǝ̀nǝ́-jì y yó-cébal mɔ́ nyǐ mu ǹdǝ́ sónó. ²²Byǝ̀nǝ́-jì y yó-cǝ́bal mɔ́ já n kwè byǝ̀nǝ́-jì y lyì bí gakó n pə Zhozefu nɛ ń cǐ. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń nə ń ce bǝ̀ twĩ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ mǝ̌ sə bə wὲrhέ mɔ́. ²³Byǝ̀nǝ́-jì y yó-cébal mɔ́ yà ń kǝ́ ń tá ń nyǐ tum rí tὲbέ ń pɔ Zhozefu ni mú yò yé, bə Cinnǝ mú yà ń ŋwέnέ ǹdǝ́ Zhozefu. Sə Cinnǝ mú yà ń nǝ́ ń ce kɔn tὲbέ Zhozefu yà ń nə ń wὲrhέ mɔ́ gakó n'ê zwẽ nyí.

Chapter 40

¹Ywẽ né rǝ̀myέ mɔ́ kwã nέ, lyì bí bǝ̀ n'ê pɛ pyɔ̌ mɔ́ ń sɛ̃́ mɔ́ mɔ́ yó-cǝ́bal mɔ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê pɛ mɔ búrú mú yó-cǝ́bal mɔ́, tú bə dó bǝ̀ yó-cébal mɔ́, Ezhibti pyɔ̌ mɔ́ nɛ. ²Pyɔ̌ mɔ́ lyim zɛ̃̀ rǝ̀ n'ê yì ń lyì-fwààlέ rǝ̀myέ rǝ̀lyè yǝ́. ³N ce bə zə rɛ bə ce byǝ̀nǝ́-jì y kὲbέ ń yìlnə bé yó-cǝ́bal mɔ́ yà ń cǐ mú wẽ́, bə gǝ́ y'à co Zhozefu mǝ̀gã̌ mɔ́ cìcì.⁴Pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé yó-cébal mɔ́ kwè lyì-fwààlέ rǝ̀lyè y n pə Zhozefu ni, bə ń nyǐ rǝ̀ yò. Rə mɛ̃ byǝ̀nǝ́-jì y wẽ́ dwã màngɛlέ. ⁵Cǝcɛ̃ èdù, lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê pɛ sɛ̃́ mɔ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ pɛ búrú w pyɔ̌ nɛ mɔ́, yó-cǝ́nǝ́ bé mǝ̀dù gakó dàrh ń dàrhà, ǹdǝ́ bǝ̀ y'à ŋwέnέ byǝ̀nǝ́-jì y wẽ́. Dàrhà gakó y'à zhe nǝ̀ kùrǝ̀.⁶È dɛ̃ rǝ̀dù, Zhozefu zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ n vò n nə pyɔ̌ mɔ́ lyì-fwààlέ sono , n yí púrí bǝ̀ wun zhìlì kókó. ⁷N zɛ̃̀ bwàrh be n wɔ̀: È nə wɔ́ byè yil á yésé gurhi zà èta mɔ́? ⁸Bǝ lyár mɔ ə wɔ̀: Nyǐ wɔ́ dàrhà nǝ́ dàrh, lò zɛ̃̀ ń tɛ̀nɛ́ ń la nǝ́ba nǝ̀ kùrǝ̀ né byilu yé. Zhozefu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: È nǝ dǝ̀ Yi sono dàrhà nɛ́ kùrǝ̀ né byilu mú n'ê shí ní nà? Byili-nǝ ne á dàrhà nɛ́ á dàrh mɔ́ a nyìwé.⁹Pyɔ̌ mɔ́ sɛ̃́ parna bɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ cĩ́ ń dàrhà nέ Zhozefu ni n wɔ̀: À dàrhà nέ wẽ́, à nɔ dǝ̀vɛ̃́-cǒ òdù ò y'à wɔ à yé né. ¹⁰Ò jὲsέ y'à wɔ́ sǝ̀tɔ̀. Ò gǝ́ púrh vɔr rɛ́ kwã, o ce pùnǝ́, o zɛ̃̀ o ce byǎ, byǎ bέ byì. ¹¹Faraɔ̃ kǎzɔ̌m mɔ́ ń mǝ́ ń nywὲ mɔ́ y'à wɔ à jɔ̃̀ wa. A kwẽ dǝ̀vɛ̃́-cǒ w byǎ bέ a kã̀ bǝ̀ nɛ̃̌ mɔ́ kǎzɔ̌m mɔ́ wẽ́, a kwè a ce Faraɔ̃ jɔ̃̀ wa.¹²Zhozefu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ; nyǐ ǹ dàrhà nɛ́ kùrǝ̀ né: Cǒ jɛ̀sɛ́ sǝ̀tɔ̀ w wɔ́ dwã nǝ̀tɔ̀ ¹³È gwẽ̌ dǎl dwã nǝ̀tɔ̀ sə pyɔ̌ mɔ́ zhẽ̌ ǹ yó dɛ̃̌. Ń mà n ce ń kǝ́ twĩ̀ ǹ shãã ga tum rí. Ǹmyέ ǹ m'ǎ ce kǎzɔm mɔ́ Faraɔ̃ jɔ̃̀ w ǹdə ǹ gǝ́ yà ǹ jὲrὲ ǹ nǝ́ ǹ wὲrhέ nέ mɔ́.¹⁴Sə kɔn gə tú rǝ̀ kwɛrhɛ ǹ yilə, sə ǹ y'ǎ lyǐrh à yò, yál wu-bɔ̀nɔ̀ cí ǹdǝ́ nɛ, ń zɔ̀m à yò Faraɔ̃ sõ, mùnì ga n ce a shǝ́r jì y kὲbέ wẽ́. ¹⁵Wɔ́ Ebərəbá tənà y w bǝ̀ zɔ nɛ bə m'e shí ní, e jà nyɔ̀nɔ̀ myɛ à yǝ̀ kaka wὲrhέ sə bə m'e ce ne byǝ̀nǝ́-jù w yé.¹⁶Búrú w màrna bɛ́ yó-cébal mɔ́ gǝ́ púrí Zhozefu cĩ́ dàrhà nέ kùr ré, sə è y'à wɔ́ kɔrhɔ yò mó, ń wɔ̀ Zhozefu ni: Àmyέ dàrhà nέ wẽ́, à y'à zhĩ búúri sǝ́yǝ̌rh sǝ̀tɔ̀ à yó wə. ¹⁷Sǝ́yǎ kὲbέ è y'à pyὲlέ dɛ̃̌ yǝ́-pὲlέ w mɔ́ y'à sú ǹdǝ́ búúri dúdúmǝ́ dúdúmǝ́ tὲbέ Faraɔ̃ yà ń nǝ́ ń dɔ̀m mɔ́. Kúmsí y'à n'ê vwàrh búúrí sǝ́yǎ y wa, à yǝ́-pὲlέ w mɔ́.¹⁸Zhozefu wɔ̀ mɔ: nyǐ ǹ dàrhà nɛ́ kùrǝ̀ né. Sǝ́yǝ̌rh sǝ̀tɔ̀ w wɔ́ dwã nǝ̀tɔ̀ ¹⁹È gwẽ̌ dǎl dwã nǝ̀tɔ̀ sə Faraɔ̃ zǝ ǹ yó n lwǝl tɛ̃́. Ń mà n jele mó cǒ w ne, sə kúmsí m'a bǝ̀ sə vwàrh ǹ yala nàmá bέ.²⁰È dwã nǝ̀tɔ̀ dɛ̃ rέ yù w mú, è yàl Faraɔ̃ lul byin rí yò lyǐrh címsi. Pyɔ̌ mɔ́ já n tɛnɛ címsí kùjú ń tùntùnnə bé gakó yilə. Sə ń zhẽ̌ ń sɛ̃́ mɔ́ parna bέ yó-cǝ́bal mɔ́ ǹdǝ́ búrú màrna bέ yó-cǝ́ba mɔ yó dɛ̃̌. ²¹N kǝ́ n cĩ́ ń sɛ̃́ parna mɔ́ ń yà ń nǝ́ ń ce kǎzɔ̌m mɔ́ ń jɔ̃̀ w mɔ́ ń tum rí wẽ́. ²²N ce bə tɔ̌r búrú màrna bέ yó- cǝ́bal mɔ́. Kɔn tó ǹdə dàrhà nέ kùrǝ̀ né Zhozefu yà ń cĩ́ mú ta. ²³Sə sɛ̃́ mɔ́ parna bέ yó-cǝ́bal mɔ́ yǝ̀ Zhozefu yò lyǐrh yé, ń swě ń yò.

Chapter 41

¹Sə è byinə nǝ̀lyè kwã nέ, Faraɔ̃ myɛ tú n bǝ̀ n dàrh dàrhà. Ń yà ń zhǐ Niili y nyí ni. ²Ń la nyǔ n púrí nɛ̃ nyàlpyὲ, ǹ gə nɔ nɛ ǹ já ǹ só, nǝ̀ y'à nù myɛ, nǝ̀ shí Niili y w nə du, nə zɛ̃̀ nǝ̀ n'ê dɔ̀m gɔ bwǐ y vɔ̃̀ nɛ. ³N kǝ́ n nə nǝ̀ dwã nyàlpyὲ, nã́-kwààrɛ, nǝ̀ bǝ càn námpɔlέ myɛ cìcì yé, nə myɛ shí Niili y w nə du. Nə bǝ̀ nə zhì nãyǝ́ǝ́ né yala nɛ, Niili y bù-cǔ yó.⁴Sǝ nǝ̀-kwààrɛ́ nǝ̀ yala nɛ́ gakó kwɛ̀rɛ̀ mɔ́ dɔ̀m nyɛ̀mɛ́ nyàlpyὲ y ǹ gə nɔ ǹ já ǹ só mó, e jà nə y'à nù mú. Rəmyέ yó, Faraɔ̀ já n bwìrhì. ⁵Sə rǝ̀myέ kwã nέ, Faraɔ̃ kǝ́ n dὲὲ, n zɛ̃̀ n kǝ́ n dàrh dàrhà dõ kǝ́dò. N nǝ bǝ̀lέ ywẽ́ nyàlpyὲ nǝ̀ y'à dǝ̀ cɛ̀nɛ̀ dwí, nǝ̀ y'à wɔ́ nánfwààlɛ nǝ̀ y'à n'ê tò bǝ̀lέ ná èdù yó. ⁶N kǝ́ n nǝ ywẽ́ dwã nyàlpyὲ nǝ̀ y'à wɔ́ námpɔ́lsɛ, yi-púrhí zho w ce nə j'á kù, nə tò nə du.⁷Bəlέ ywẽ́ né nyὲbέ nǝ̀ y'à kwàrh mɔ́ jú ywẽ́ nánfwààlέ e jà nə y'à sú mú. Faraɔ̃ já n zɛ̃̀ rǝ̀myέ yó. Ń púrí wɔ́ dàrhà. ⁸Cɛ y gǝ́ lɔ́wá, Faraɔ̃ ce bə byẽ̀ Ezhibti jǝ̀pársɛ́ cìnǝ́ bé ǹdǝ́ lárma cìnǝ: bé gakó bə pɔ̃, bǝ̀ ń wu y'à n'ô zɛ̃̀. N cĩ́ bi ń dàrhà nέ, sə mǝ̀dù ga myɛ yǝ̀ ŋwὲnέ n byili mu nǝ̀ kùrǝ̀ né yé.⁹Wɔ́ rǝ̀myέ yó, pyɔ̌ mɔ́ sɛ̃́ mɔ́ parna bέ yó-cəbal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ Faraɔ̃ nɛ: À m'a lyǐrh à dóó w yò zà a byili. ¹⁰È dɛ̃ rɛ́ nɛ, Faraɔ̃ lyim y'à zɛ̃̀ ń tùntùnnə bé yó, n zɛ̃̀ n ce bə zǝ nɛ, bǝ ce byǝ̀nǝ́-jì y kὲbέ è ŋwɛ́nɛ́ ń yìlnə bé yó-cébal mɔ́ cǐ mú sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ wẽ́. Àmyɛ́ ǹdǝ́ ń búrú màrna bέ yó-cǝ́bal mɔ́. ¹¹Cǝcɛ̃ èdù, àmyέ ǹdǝ́ ńmyɛ̌ ga tó dwã nǝ́ dàrh, sə dàrhà gakó y'à zhe nǝ̀ kùrǝ̀. Sǝ nǝ́ mǝ̀dù gakó nɔ ń dàrhà nɛ́ kùrǝ̀ né.¹²Ebərəbá ébɔ́-dǎl mǝ̀dù, ń yà ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ yìlnǝ̀ bé yó-cǝ́bal mɔ́ yə-bal, ń yà ń ŋwέnέ ǹdǝ́ nǝ́ba gàà. Wɔ́ ńmyɛ̌ nɛ nǝ́ cĩ́ nǝ́ dàrhà nέ. N zɛ̃̀ n byili lò gakó ne ń dàrhà nέ kùr ré. ¹³Sə kɔn gakó j'a tó ǹdə ń gǝ́ byili ní, dàrhà gakó shò kwã mɔ́: Faraɔ̃ ká n cĩ́ ni à tum rí jàà wa, n ce bǝ tɔ̌r búrú màrna bɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́.¹⁴Faraɔ̃ ce pǝ nyí bǝ̀ bǝ̀ byẽ̀ Zhozefu bə pɔ̃, bə j'a dùr bə vò bə vùr mu làlà byǝ̀nǝ́-jù wə. Bə fɔ̃̀ ń ywésé ǹdǝ́ ń tama nέ, bǝ lyǝ́ ń gàndέ n zɛ̃̀ n lyɛ̃ n vò n shɛ̀ Faraɔ̃. ¹⁵Faraɔ̃ wɔ̀ Zhozefu ni: À dàrh dàrhà sə lò mǝ̀dù ga myɛ yǝ̀ ŋwὲnέ n byili ni nǝ̀ kùrǝ̀ né yé. Sə à nyὲὲ bǝ̀ yòwǝ̀, bǝ̀ bǝ̀ gə cĩ́ dàrhà ǹmyέ nɛ, ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ byili nǝ̀ kùrǝ̀ né. ¹⁶Zhozefu lyár Faraɔ̃ n wɔ̀: Nyǐ è àmyɛ́ yé! Wɔ́ Yi rǝ̀ b'ǎ lyár kɔn tó ǹdǝ́ Faraɔ̃ gǝ́ nǝ́ ń yǎl nɛ́.¹⁷Rǝ̀myέ yó, Faraɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozefu ni: Nyǐ à dàrh, à y'à zhǐ Niili y bù-cǔ w yó. ¹⁸À púrí nɛ̃ nyàlpyὲ nǝ̀ gakó y'à j'a nù, ǹ gə nɔ nɛ myɛ ǹ já ǹ só, nǝ̀ shí Niili y w nə du. Nə y'à zɛ̃̀ nǝ̀ n'ê dɔ̀m bù-cǔ w gɔ wá.¹⁹Sə nǝ̀myέ kwã nέ, nǝ̀ dwã nǝ̀-kwààrɛ nyàlpyὲ myɛ, nǝ̀ bə càn yíh w yé, bǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ nǝ̀ dwí rí nɛ Ezhipti tǝnà y púlǝ́púlǝ́ wẽ́ gaga yé. ²⁰Nɛ̃ nɛ́ nã́-kwààrɛ́, rǝ jà rǝ̀ bǝ càn mɔ́ já rǝ zɛ̃̀ rǝ dɔ̃̀ nɛ̃ nɛ́ nãyǝ́ǝ́ nyàlpyɛ̀ y nǝ̀ y'à nù mú. ²¹Nǝ j'a lyì ni rǝ ce rǝ̀ wẽ́, Sə lò lò yǝ̀ lwar bǝ̀ kɔn zù nǝ̀ wẽ́ myɛ yé. Nǝ j'à gwẽ̌ zhǐ nã́-kwààrέ èta, nǝ̀ bǝ càn ǹdǝ nǝ gǝ́ y'à nyɛ̌ nɛ́ shãã mɔ́ ta. Rǝ̀myέ yó, à j'a bwìrhì.²²À k'a dàrh dàrhà dwã. À nɔ bǝ̀lέ ywẽ́ nyàlpyɛ̀ nǝ̀ n'ê tò bǝ̀lέ ná èdù yó, nǝ̀ y'à càn nə sú e jà nə y'à càn myɛ. ²³A k'a nə nǝ̀ dwã nyàlpyὲ námmyὲέsɛ nǝ̀ kùlǝ̀, yi-púrhí zho w ce nə kù ǹdə wɔ myǐm mə jú ni ta. ²⁴Bəlέ ywẽ́ né námmyὲέsέ dɔ̃̀ bǝ̀lέ ywẽ́ né nyὲbέ nǝ̀ càn mɔ́. Sǝ à byili ni jǝ̀-pársɛ́ cìnǝ́ ne, sə lò yǝ̀ nɛ n byili ni nǝ̀ kùrǝ̀ né yé.²⁵Zhozefu wɔ̀ Faraɔ̃ nɛ: Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Faraɔ̃ dàrh mɔ́ wɔ́ kɔn rǝ̀dù; Yi byili Faraɔ̃ nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń mǝ̌ sǝ n wɛ̀rhɛ́ mɔ́. ²⁶Nɛ̃ nέ nyàlpyὲ y nǝ̀ càn mɔ́ e súlí bǝ̀lέ y ywẽ́ né nyὲbέ nǝ̀ càn mɔ́ n'ê mɛrhɛ byinə nyàlpyὲ: Rǝ̀myέ ce dàrhá nέ wɔ́ rǝ̀dù.²⁷Nǝ̀-kwààrέ rǝ j'à bə càn mɔ́ rə y'à pú nɛ̃ nέ dwã bέ nɛ, nǝ̀ shí Niili y w nə du mú n'ê mɛrhɛ byinə nyàlpyὲ. Bǝ̀lέ y ywẽ́ né nyàlpyὲ y námmyὲέsέ yi-púrí zho w ce nə kù mú myɛ n'ê mɛrhɛ byinə nyàlpyὲ nɔrh. ²⁸Wɔ́ kɔn rέ tὲbέ à y'à zhe à la Faraɔ nɛ byilu mú: Yi co kɔn tὲbέ rǝ̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ pwẽ̀ ne mùnì ga Faraɔ̃ lwar rɛ. ²⁹Nyǐ byinə nyàlpyὲ y nyὲbέ nǝ̀ bàn mɔ́, kɔn gakó m'a j'a sú tɛ̃́ Ezhibti tənà y púləpúlə w rǝ bɔrh.³⁰Sə rǝ̀myέ kwã nέ, nɔrh m'a tu byinə nyàlpyὲ, sə bǝ̀ m'a swě bǝ̀ kɔn gakó rǝ̀ y'à sú tɛ̃́ Ezhibti tənà y w rǝ bɔrh mɔ́ yò. Nɔrh mɔ́ m'a cɔ̀ tənà yá. ³¹Nɔrh mɔ́ mɔ̀bɔ́ mǝ̀ la tu mú, m'a zə càn dɛ̃́dɛ̃́, rǝ̀myέ ce tənà y wẽ́, lòlò kǝ́ ń tá ń la lyǐrh kɔn rέ tὲbέ rǝ̀ y'à sú tɛ̃́ rǝ bɔrh mɔ́ yó yé. ³²Faraɔ̃ gǝ́ dàrh dàrhà nέ nǝ̀myέ mɔ́ wɔ́ twər rǝ̀lyè ga, sǝ́ nyǐ Yi kɔ́ yò wǝ́, sə rǝ̀ m'a ce jàn nέ rə pyìrh w làlà.³³Bǝ̀ Faraɔ̃, zɛ̃̀ èlǎsɛ̃́, n pyà lò mɔ̀bɔ́ ń lɔ́wá e jà ń zhe surhə n cĩ́ Ezhibti tənà y yé né. ³⁴Ń cír lyì tənà y wẽ́ bə zwẽ bǝ̀ vɔ̀lɔ́ w nɛrɛ́ wẽ́, kɔn rǝ̀dù kùrǝ̀ rǝ̀nu gakó yó wə, Ezhibti tənà y wǝ̀-jǝ̀ǝ́ré gakó wẽ́, byinə né nyàlpyὲ y nyὲbέ kɔn gakó la sú tɛ̃́ rǝ bɔrh mɔ́ wẽ́.³⁵Lyì bí bǝ̀myέ mɔ́ m'a zwẽ byinə né nyàlpyὲ y nyὲbέ nǝ̀ bàn mɔ́ nǝ̀ càn mɔ́ jíjí rí bə ló dwã yó, sə bə pyà jààsɛ cɛmɛ nέ wẽ́ bə ló bǝ̀lέ y nέ bə cĩ́, Faraɔ̃ yil yilə. ³⁶È m'a yǝ̀ kùjú kɔ̀bɔ́ bǝ̀ la dɛ̃̌ cṹ, Ezhibti tənà y yilə, byinə né nyàlpyὲ y nyὲbέ nɔrh mɔ́ mǝ̀ bàn mɔ́ yilə. Èta tənà y m'a lú nɔrh mɔ́ jɔ̃̀ wa. Mùnì ga nɔrh mɔ́ bǝ̀k'a gu tǝnà y lyì bí yé.³⁷Faraɔ̃ ǹdǝ́ cɔ w lyì bí ǹdǝ́ cɔ w yé né cìnǝ́ bé swéné tὲbέ Zhozefu zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ mɔ́. ³⁸Faraɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ cɔ̀ w yé né cìnə bé ne: nǝ́ nǝ m'a nǝ lò dõ, ń zhe Yi Eshirhǝ́ y ǹdǝ mɔ̀bɔ́ ta?³⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozefu ni: Nyǐ è gǝ́ wɔ́ Yi rǝ̀ byili mú ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó ń lwar mɔ́, ce lò dõ kǝ́ ń tɛ̀nɛ́ ń lɔ́wá n jà ń zhe surǝ ǹdǝ ǹ ta yé ⁴⁰Wɔ́ ǹmyέ ǹ m'ǎ cìní à kὲlέ yá. À tənà y lyì bí púlǝ́púlǝ́ m'a tó ǹ nyǝ́ né nyὲbέ ǹ la bɛ pɔ mɔ́. Sə wɔ́ à pyὲlὲ dǝ̀gwã́ y dúdú à la m'a dwini mú. ⁴¹Faraɔ̃ súlí n wɔ̀ Zhozefu ni: Nyǐ à pɔ mɔ́ Ezhipti tǝnà y púlǝ́púlǝ́ bǝ̀ ǹ cìní.⁴²Fwaraɔ̃ zɛ̃̀ n vùr ń pyὲlὲ cìbyǐ y ń jǝ̀fɔ́lέ nɛ n ce Zhozefu jǝ̀fɔ́lέ nɛ. N kwè lɛ̃̌ kὲbέ è càn kàmǝ̀zwǐ n zù mu, n kwè sánǝ́má byã-dɔ̀mὲ n ce ń cǝl né. ⁴³N zɛ̃̀ n ce n jòm ń búlǝ́ eshã-vwǝ̃tu rǝ̀lyè nyɔ̃̌ w yó, lyì y'à j'a zɛ̃̀ bǝ̀ wɔ ń yé né bǝ̀ n'ê búbwéé bǝ̀ zhe: Jǒm-nǝ á nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó! èta, Faraɔ̃ já n pɔ̃ ŋwɔ̀nɔ́ Ezhibti tənà y púləpúlə yó.⁴⁴N kǝ́ n wɔ̀ Zhozefu ni: Àmyɛ́ à wɔ́ Faraɔ̃! È gǝ dǝ̀ ǹmyɛ́ lò dõ tɛ̀nɛ́ Ezhipti tǝnà y púlǝ́púlǝ́ w ń mà n zhẽ̌ ń jɛ̃̀ ráá ń nà dɛ̃̌ è wẽ́ yé. ⁴⁵Fwaraɔ̃ zɛ̃̀ n ce Zhozefu yil bǝ̀Tǝsǝfwanatɛ-Pǝyashɛ; n pɔ̃ kɛ̃ ń yíl Asǝnatɛ, ń da yà ń vwĩ̀-zwǝ́lnǝ Oyɔ̃ nɛ́ ń yíl Poti-Fǝra. Zhozɛfu já n zɛ̃̀ ń la Ezhipti tǝnà y byɔ́lɔ́.⁴⁶Zhozefu zhǝ̀l n byili ń cìn Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ nɛ ǹdǝ́ ń yà ń zhe byinə shǝ́-ètɔ̀. zhozefu gǝ́ shǝ́r Faraɔ̃ sõ n já n lyɛ̃ n vò ń nǝ́ ń byέlέ Ezhibti tənà y púlǝ́púlǝ́. ⁴⁷Byinǝ né nyàlpyɛ̀ y ǹdǝ́ cɛ y zhe gwàl mɔ́ yi ni, kùjú w byìl o pyẽ̀ tɛ̃́ o bɔrh⁴⁸Zhozefu ce bə pwà byinə né nyàlpyὲ y kùjú w bǝ̀ vwàl Ezhibti tənà y gakó wẽ́ mú, n ce bǝ pyà jààsɛ cə-fwààlέ wẽ́, ǹdǝ́ gɔ sõ cɛmɛ nέ nyὲbέ nǝ̀ bwǝ́l cə-fwààlέ nɛ mɔ́ wẽ̀ ré bǝ cĩ́ cə-fwààlέ wẽ. ⁴⁹Zhozefu pwà bǝ̀lέ y è y'à byìl námbɔrhɔ, e j'à è já dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ nyí ni nyɔ̀rhɔ́ ta, kɔn yí rǝ lyɛ̃ cɛ nɛ ń kǝ́ ń yǝ̀ è mɔrhɔ pyà yé, bǝ̀ bǝ̀ y'à wàr y bǝ̀ la mɔrhɔ bǝ nǝ è yó yé.⁵⁰Nɔrh mɔ́ gǝ́ tú mə dǎl byin sə mə tu mú, Zhozefu lùl byǎ bǝ̀lyè ǹdǝ́ One cɔ w vwĩ-zwəlnə Pɔtəfera bǝ̀kɔ́ Asənaatɛ. ⁵¹N ce byì-cɛ y yil bə Manasɛ bǝ̀ ń yà ń zhe: Yi ce a swě à nɔ̀nɔ̀ w ǹdǝ́ à da kɛ̀lɛ́ y gakó yó ⁵²N zɛ̃̀ n ce ń nyɛ̃́ mɔ́ yil bǝ̀ Efərəyim bǝ̀ ń yà ń nǝ́ ń wǝ̀lǝ̀: Yi ce a lù byǎ tǝnà y kɛ̀bɛ́ à nɔ wu-zhìlù è wẽ́ mú wǝ.⁵³Byinə nyàlpyὲ y nyὲbέ kɔn gakó y'à sú tɛ̃́ rǝ bɔrh mɔ́ tú nə lyɛ̃. ⁵⁴Rǝ̀myέ kwã nέ byinə nyàlpyὲ y nɔrh mɔ́ ju kùrǝ̀, ǹdə Zhozefu gǝ́ yà ń dámǎ n byili ní. Nɔrh mɔ́ gǝ́ la jǒm, ǹdə Zhozefu gǝ́ yà ń dámǎ n byili ní mú; Nɔrh mɔ́ nwὲnὲ tənèsé gakó dɛ̃́dɛ̃́, e jà kùjú y'à ŋwέnέ Ezhibti tənà y púlǝ́púlǝ́ wə.⁵⁵Nɔrh mɔ́ gǝ́ tú mə ji kùr mǝ̀ n'ê zal Ezhibti lyì bí yi ní, bǝ̀ búbwéé bǝ̀ lwəl kùjú Faraɔ̃ nɛ. Faraɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ bǝ̀ gakó ne: Zhǝl-nǝ Zhozefu sono, á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ ń la ába byilu mú. ⁵⁶Nɔrh mɔ́ y'à j'â ŋwέnέ tənà y púlǝ́púlǝ́ wǝ. Zhozefu zɛ̃̀ n ce bə pul jààsέ bǝ̀ y'à cĩ́ bǝ̌lsé sǝ̀ wẽ́, cɛmɛ nέ wẽ mó, bə yè ǹdǝ́ Ezhibti lyì bí. Nɔrh mɔ́ zɔ càn dɛ̃̌dɛ̃̌ Ezhibti tənà y wa. ⁵⁷Lũ w púlǝ́púlǝ́ lyì bí y'à n'ê twí bǝ̀ yè bǝ̀lέ y Zhozefu sõ Ezhibti ní, bǝ̀ nɔrh mɔ́ y'à cɛ̀ dɛ̃̌dɛ̃̌ lũ w cə-yala gakó.

Chapter 42

¹Zhakɔbɛ zɛ̃̀ n nyὲὲ bǝ̀ bǝ̀lέ ŋwέnέ Ezhibti ní, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń byǎ bέ nɛ: ²À nyὲὲ bǝ̀ jíjí ŋwέnέ Ezhibti ní. Zhəl-nə gàà mɔ́ á yè jíjí á b'ǎ pə nǝ́ba nǝ́ wɛ̀rhɛ́ nǝ́ jí, mùnì ga nǝ́ bǝ̀k'á cì yé. ³Rǝ̀myέ yó, Zhozefu zhὲmmá bέ shí y shí tɛ̃́ bǝ zɛ̃̀ bə vò Ezhibti jíjí rí pyǎ bǝ yè . ⁴Zhakɔbɛ zɛ̃̀ ń yǝ̀ shὲnέ n yẽ̌ Zhozefu nyɛ̃́ Bɛzhamɛ tó ń zhὲmmá bέ nɛ yé, bǝ̀ ywẽ ń y'à mo bǝ̀ dɛ̀ga lwɛlɛ m'a yí mú.⁵Esərayɛl byǎ bέ vò bǝ̀ la jíjí rí yǒ ǹdə lyì bí dwã bέ ta, bǝ̀ nɔrh mɔ́ y'à ŋwέnέ kanaã tənà y myɛ wẽ́. ⁶Zhozefu yà ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ tənà y yó; wɔ́ ńmyɛ̌ myɛ ń yà ń nǝ́ ń yè jíjí ǹdǝ́ ń tənà y lyì bí gakó. Ń zhὲmmá bέ zɛ̃̀ bə bà, bə yí bə wùlì tɛ̃́ ń yé né, bə tu bǝ zə bǝ̀ yǝ́rh bə pú tɛ̃́.⁷Zhozefu gǝ́ nɔ ń da-byǎ bέ, ń lwar bǝ̀ párá, sə ń yǝ̀ shὲnέ bə lwar ń pár yé. Ń zɛ̃̀ n zɔ̀m zɔ̃̀-kùlǝ̀ ǹdǝ́ bɛ. Ń bwǝ̀rh be n wɔ̀: Yẽ̀ ámyɛ̌ shí ní? Bə lyár mɔ bə wǝ̀: Nǝ́ shí Kanaã tǝnà y w nǝ́ bǝ̀ kùjú yǒ. ⁸Zhozefu já n lwar ń zhὲmmá bέ párá, sə bǝ̀myέ yǝ̀ ń pár lwar yé.⁹Zhozefu já n lyǐrh dàrhà nέ ń yà ń dàrh bǝ̀ shò kwã nέ mɔ́ yò, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Ámyɛ̌ wɔ́ lyì byὲbέ á zə surhə á bǝ̀ tənà y yé shò lwar. Á tú á n'á pyà á la á lwar nǝ́ tənà y jàn rɛ́ gǝ́ mǎ nɛ́. ¹⁰Bə lyár mɔ bə wɔ̀: È də èta yé, nǝ́ yó-cébal. nyǐ wɔ́ kùjú ǹ tùntùnnə bé tú yǒ. ¹¹Nǝ́ gakó wɔ́ bal mǝ̀dù byǎ, nyǐ wɔ́ zhǝ̀n nǝ́ n'é zɔ̀mà, ǹ tùntùnnə bé dǝ̀ lyì byὲbέ bǝ̀ zə surhə bə bǝ̀ tənà y jàn rɛ́ yé shò pyǎ bǝ lwar yé.¹²Zhozefu kǝ́ n wɔ̀: È dǝ̀ zhǝ̀n yé. Surhǝ á zǝ á bǝ̀ tənà y jàn rέ gǝ́ bə já mǝ̀gã̌ jààsɛ́ yé-shò lwar. ¹³Bə wɔ̀ Zhozefu ne: Nyǐ ǹ tunnǝ bé, nǝ́ wɔ́ nunǝ shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè nǝ́ da nɛ Kanaã tǝnà y wa, sǝ zà, nǝ́ ga nyɛ̃́ mɔ́ mɛ̃ nǝ́ da sono Kanaã tǝnà y wa. Sǝ nǝ́ mǝ̀dù y kǝ́ ń tɛ̀nɛ́ yé.¹⁴Zhozefu wɔ̀ bɛ: À byili ába bǝ̀ nyǐ wɔ́ surhǝ á m'a bǝ̀ tǝnà yé-shò lwar. ¹⁵Nyǐ-nǝ kɔn tὲbέ à la m'a zǝ á kùr ni mú: ǹdǝ́ Faraɔ̃ mɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, á t'á la nyɔ̀nɔ̀ shǝ́r ǹdǝ́ è gə dǝ̀ á nyɛ̃́ mɔ́ námpɔ́lέ y è tú yé. ¹⁶Twĩ-nə lò mǝ̀dù á wẽ n vò n zə mɔ n mə n bà, sə ámyɛ̌ mɛ̃ byǝ̀nǝ́ jù wǝ̀. Bə m'a lwar ǹdǝ́ è gǝ́ zǝ̀n á n'á zɔ̀mà. Nǝ̀ gə dǝ̀ zhǝ̀nà, sǝ ǹdǝ́ Faraɔ̃ mɔ́ ń wɔ́ nãnyì mú, sə nyǐ wɔ́ zhǝ̀n ga wɔ́ surhə á zɔ á bà, á m'á pyà tənà y yé shò lwar! ¹⁷Zhozefu já n ce bə gakó byǝ̀nǝ́-jù w dwã nǝ̀tɔ̀.¹⁸Dwã nǝ̀tɔ̀ yù wǝ̀, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: À gǝ́ n'â nyàm Yi mú yilə, nyǐ-nə kɔn tὲbέ á m'ǎ wὲrhέ mùnì ga á lú mú: ¹⁹á gə wɔ́ zhǝ̀n cìnǝ́ sə á mǝ̀dù mɛ̃ byǝ̀nǝ́-jì y kὲbέ á ŋwέnέ è wẽ́ mó wə, sə á byὲbέ á dàl mɔ́ zə bǝ̀lέ y á vò á pə á dwí lyì bí nɔrh mɔ́ zhe mó ne. ²⁰Á m'ǎ zə á nyɛ̃́ námpɔ́lέ y á m'á kwɛ̃̀ á b'ǎ pɛ̃. kɔn rέ tὲbέ á byili mú gə wɔ́ zhǝ̀nà, bǝ̀ m'a lwar, rǝ̀myέ yi ní á t'á la cú yé. Sə bǝ̀ wὲrhέ èta zhǝ̀n ga.²¹Bə zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wǝ̀l dwã nɛ: Zhǝ̀nà, nǝ́ y'ǎ dó nǝ́ nyɛ̃́ mɔ́ nɛ, nǝ́ y'ǎ nɔ nɔ̀nɔ̀ ò zhe mu mú, ǹdǝ́ ń nǝ́ ń lwǝ̀l nǝ́ba bǝ̀ nǝ́ dǔr ń nɔ̀nɔ̀ w mɔ́, sǝ nǝ́ yǝ̀ ń zɔ̀mà nɛ́ cili yé! Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil zúzúnú kɔ̀bɔ́ yú nǝ́ba. ²²Orobən zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: À y'à yǝ̀ ába rɛ wǝ̀l: bǝ̀ bǝ̀ k'á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ nɛ nà? á zɛ̃̀ á yǝ̀ à zɔ̀mà nɛ́ cili yé. Sǝ nyǐ-nǝ, èlǎsɛ̃́, bǝ̀ n'ê bwǝ̀rh nǝ́ba ń jal mɔ́ yò.²³Bǝ̀ y'à yǝ̀l bǝ̀ Zhozefu nyɛ̌ bǝ̀ dwí zɔ̀mà nέ yé, bə lò yà ń ŋwέnέ ń nǝ́ ń zwẽ bǝ̀ zɔ̀mà nέ ń cĩ́. ²⁴Zhozefu twẽ̌ bǝ̀ yala nɛ n vò kwã nɛ́; n kúrh, n zɛ̃̀ n ká n kwɛ̃̀ n bǝ̀ bǝ̀ nyí ni n zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ. N zə Shəmənyɔ̃ bǝ̀ wẽ́, n ce bə lyẽ mo bǝ̀ yírh wə. ²⁵Zhozefu pə nyí bə ce bə wẽ́ ré gakó sú ǹdǝ́ bǝ̀lέ, bə k'a càrh lò gakó ne ń sǝ̀byǐ mú, bə ce mo ń lɔ̀bɔ̀ w wa, bə súlí bə pə bɛ kùjú bǝ̀ la m'e kwè sɔ́má yá.²⁶Bə kwè bǝ̀ bǝ̀lέ y bə zhĩ bǝ̀ bǝ̀nesé ne, bə j'a lyɛ̃. ²⁷Cɛ y gǝ́ tú e yìì bə zɛ̃̀ bə zhì bǝ̀ la shǐrh, bǝ̀ mǝ̀dù zɛ̃̀ n bwèlé ń yóló w ń la gɔ vǔr n pə ń bǝ̀na y nɛ, n já n nə ń səbyǐ mú mǝ̀ pyὲlέ bǝ̀lέ y yó ń yóló w nyí rí wə! ²⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń da-byǎ bέ nɛ: Nyǐ bǝ̀k'a càrh nɛ à sǝ̀byǐ mú, nyǐ mu à yóló w wǝ. Bə wun j'a zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́, bə zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê kəkə bǝ̀ m'ê bwǝ̀rh dwã bǝ̀ zhe: Wɔ́ etǝr Yi wɛ̀rhɛ́ nǝ́ba nɛ́ èta mɔ́?²⁹Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ yí bǝ̀ da Zhakɔɔbɛ sõ, Kanaã tənà y wa, bə cĩ́ mu kɔn rέ tὲbέ gakó rǝ̀ wὲrhέ mɔ́. ³⁰Bə wɔ̀ mɔ: Nyǐ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń tǝnà yó-cǝ́l mɔ́ mɔ́ já n zɔ̃̀-kùlǝ̀ ǹdǝ́ nǝ́ba, n wɔ̀ bǝ̀ wɔ́ surhǝ nǝ́ zǝ nǝ́ m'é bǝ̀ tǝnà yé-shò lwar. ³¹Sǝ nǝ́ lyár mɔ nǝ́ wɔ̀: Bǝ̀ nyǐ è dǝ̀ surhǝ nǝ́ zǝ nǝ́ bǝ̀ tǝnà y yé-shò lwar yé. ³²Nyǐ nǝ́ y'ǎ wɔ́ da-byǎ shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè, nǝ́ da nɛ; nǝ́ mǝ̀dù y kǝ́ ń tὲnέ yé, sǝ zà, nǝ́ nyɛ̃́ mɔ́ námpɔ́lέ y ŋwέnέ ǹdǝ́ nǝ́ da Kanaã tənà y wa.³³Bal mɔ́ ń yà ń wɔ́ tənà y yó-cǝ́bal mɔ́ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ nǝ́ba: Nyǐ-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ è m'a ce a lwar b'ǎ wɔ́ zhǝ̀n cìnǝ́ mɔ́. Yẽ̌-nǝ á da-byǐ mǝ̀dù ni à sono, s'á kwè kùjú w a vò a pǝ á dwí rí ni rǝ jí ³⁴Sə á zə á nyɛ̃́ mɔ́ námpɔ́lέ y á b'ǎ pɛ̃, èta, à m'a zɛ̃̀ a lwar b'ǎ yǝ̀ surhǝ zal á m'á bǝ̀ á la pyà tənà y yé shò á la lwar yé, sə á yǝ̀ zhǝ̀n cìnǝ́. À m'a zɛ̃̀ a pə ába á da-byǐ mú, rǝ̀myέ kwã nέ, á m'ǎ zɛ̃̀ á ŋwɛ̀nɛ́ á wὲrhέ kɔn tὲbέ á n'á yǎl tənà y wẽ mú.³⁵Bǝ̀ gǝ́ tú bə n'ê vùr wẽ̀ ré bǝ̀ ywǝ́ǝ́lé wẽ́ yi ní, bǝ̀ púrí bǝ̀ mǝ̀dù mǝ̀dù gakó sǝ̀byǐ-lɔ̀bɛ́ y è y'à wɔ ń yóló w wẽ́ ǹd'ê sǝ̀byǐ mú ga. Bǝ̀myέ ǹdǝ̀ bǝ̀ da ga gǝ́ nɔ lɔ̀bsέ ǹdǝ́ sǝ̀byǐ mú ga, ywẽ zɔ bɛ. ³⁶Bǝ̀ da Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Á n'á zwẽ à byǎ bέ gakó á la nɛ yõ̌! Zhozefu kǝ́ ń tὲnέ yé, Shəmənyɔ̃ myɛ kǝ́ ń tὲnέ yé, á n'á yǎl á zwẽ Bɛzhamɛ myɛ á súlí! Rǝ̀myέ gakó wɔ́ zhĩĩ rǝ̀ zhǐ à wǝ.³⁷Orɔbɛn zɛ̃̀ n wɔ̀ ń da nɛ: À gə yǝ̀ Bɛzhamɛ zə a kwɛ̃̀ a b'a pɔ̃́, sǝ́ gu à byǎ bέ bǝ̀lyè yǝ́. Pɛ̃ Bɛzhamɛ, nyǐ àmyέ m'a k'a zə mɔ a b'a pɔ̃́. ³⁸Zhakɔɔbɛ lyár n wɔ̀: À byǐ mú tá ń la ába tó n vò gàà yé. Ń zhɛ̀mbal mɔ́ cù n yẽ̌ mo ń dúdú. Lwɛlɛ gə yú ába sɔ́má y yó, á m'ǎ ce àmyέ mɔ̀bɔ́ à ywésé pwèlè mó vò cúlú ǹdǝ́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀.

Chapter 43

¹Nɔrh mɔ́ y'à j'â gwẽ̌ n'ê nwὲnὲ tənà y lyì bí dɛ̃́dɛ̃́. ²Zhakɔɔbɛ kὲlέ y lyì bí gə tú bə jí jíjí rí tὲbέ bǝ̀ y'à zə bə shí Ezhibti mú bə zhὲ, Zhakɔɔbɛ wɔ̀ ń byǎ bέ nɛ: Ká-na á kwɛ̃̀ a vò Ezhipti á yè jíjí námpɔ́lɛ́ á bǝ̀ pǝ nǝ́ba.³Zhəda wɔ̀ mɔ: Bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń wò nǝ́ba bǝ̀ ń tá ń yǎl n nǝ nǝ́ba ń yé né ǹdǝ́ nǝ́ da-byǐ mú tɛ̀nɛ́ yé. ⁴Rǝ̀myɛ́ wɔ́ ǹ gə m'ǎ ce nǝ́ nyɛ̃́ mɔ́ tó nǝ́ba n vò nǝ́ yè kùjú w é fòró, ⁵sə ǹ gə yǝ̀ mo yẽ̌ n tó nǝ́ba, sǝ́ nyǐ nǝ́ t'á la yé, bǝ̀ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ wò nǝ́ba: À t'â la shɔ̀nɔ́ á bǝ̀ à yé né ǹd'á nyɛ̃́ mɔ́ tὲnέ ǹd'ába yé.⁶Esərayɛl zɛ̃̀ n wɔ̀: Wɔ́ kǝ̀kɔ́n yil á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ á pɛ̃ mɔ́, a zɛ̃̀ á m'á wɔ̀ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ nɛ b'ǎ gwẽ̌ zhe nyɛ̃́ dõ mo? ⁷Bə lyár mɔ bə wɔ̀: Nyǐ bal mɔ́ bwǝ̀rh nǝ́ba nǝ́ cìcì shò-kwã nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ dwí rí myɛ shò-kwã nɛ́, n wɔ̀: Á da nǝ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́? Á nǝ zhe da-byǐ? nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ m'é lyár mɔ́ èta: Sǝ nǝ́ yǝ̀ lwar bǝ̀ ń mà n wɔ̀ nǝ́ba: Zhǝl-nǝ á zǝ á nyɛ̃́ mɔ́ á m'á bǝ̀ yé?⁸Zhəda zɛ̃̀ n wɔ̀ ń da Esərayɛl nɛ: Yẽ̌ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y e bǝ̀ e tó né, mùnì ga nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ vò; mùnì ga nǝ́myɛ́ ǹdǝ́ ǹmyɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ byǎ bɛ́ ga lú nǝ̀ bǝ̀k'á cì yé ⁹A wɔ̀ mɔ: À shὲnέ à n'â zhĩ Bɛzhamɛ yò wə, à gə yǝ̀ kwɛ̃̀ a zə mɔ a b'a pɔ̃́, sə bwǝ̀rh ne ń yò, a ce mo ǹ jɔ̃̀ wa. À gə yǝ̀ mɔ zal a kwɛ̃̀ a m'a bǝ̀ ǹ yé né, rǝ̀ dóó m'a zhì à yó w dɛ̃ gakó ǹ yé né. ¹⁰Nyǐ nǝ́ gə y'ǎ yǝ̀ dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́, èta mɔ́ nǝ́ gə zhǝ̀l gàà mɔ́ nǝ́ k'á kwɛ̃̀, rə yí twər rǝ̀lyè.¹¹Bǝ̀ da Esəraɛl zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Kɔn gǝ wɔ́ nyɔ́ɔ́ ǹdǝ́ kɔn wɔ̀rhɔ́ á wɛ̀rhɛ́ rɛ. Pyǎ-na tǝnà wẽ̀, baume námpɔ́lɛ́ ǹdǝ́ tùr námpɔ́lɛ́ ǹdǝ́ aromatɛ ǹdǝ́ myiiri ǹdǝ́ pistachess ǹdǝ́ amandes. Tɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn mɔ́ du á ce á ywǝ́ǝ́lé w á vò á pǝ bal mɔ́ nɛ. ¹²Kwě-nǝ sǝ̀byǐ á ce á byẽ́, sə á súlí á zə mɔ̀bɔ́ bǝ̀ y'à pyὲlέ bǝ̀lέ y yó, ywǝ́ǝ́lé nyǝ́ né w mó á vò á càrh mɔ, dὲga wɔ́ dó bǝ̀ y'à dó bǝ̀ yǝ̀ mɔ gàl cɛ̀nɛ̀ yé.???baume, aromate, myiiri, pistaches, amande¹³Zɛ̃̀-na a zǝ á nyɛ̃́ mɔ́ á m'á vò bal mɔ́ sõ. ¹⁴Bǝ̀ Yi Jàn cébal mɔ́ ce n dùr á nɔ̀nɔ̀ sə n jà n yẽ̌ Shəmənyɔ̃ ǹdǝ́ Bɛzhamɛ nɛ bə tó ába bə kwɛ̃̀ bə bà. Àmyέ gǝ m'a jòm nánfò ǹdə à yǝ̀ byǐ lùl ta myɛ, s'a jòm. ¹⁵Bə zɛ̃̀ bə kwè pɛnέ y ǹdǝ́ sǝ̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ bǝ̀ y'à nɔ bǝ̀ ywǝ́ǝ́lé wẽ́ mó, bə súlí bə zə Bɛzhamɛ bə shǝ́r bə vò Ezhibti. Bə yí bǝ lyɛ̃ bə vò Zhozefu yé né.¹⁶Zhozefu gǝ́ nɔ Bɛzhamɛ ń ŋwέnέ ǹdǝ́ bɛ, n wɔ̀ ń nǝ̀cὲndέ yìlnə mó ne: Ce lyì bí byɛ̀bɛ́ kɛ̀lɛ́ wa, sǝ́ tɛnɛ kùjú, bǝ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ m'a tó ne bǝ jí kùjú nǝ̀nyɛ́nɛ́ nɛ ¹⁷Bal mɔ́ wὲrhέ kɔn tὲbέ Zhozefu byili mu mú, n zə bɛ n zù Zhozefu sõ kὲlέ wa.¹⁸Ywẽ zɔ bɛ bə gǝ́ zə bɛ bə zù Zhozefu sõ kὲlέ w yilə, bə zɛ̃̀ bǝ̀ zhe: nyǐ è gǝ è wɔ́ wársɛ́ bǝ̀ y'à co nǝ́ ywǝ́ǝ́lé wẽ́ shãã ga mɔ́ yil bǝ̀ zɔ nǝ́ba bǝ bǝ̀ nyɔ̀nɔ̀, sǝ bǝ zɛ̃̀ bǝ tú nǝ́ yó, bǝ zǝ nǝ́ba làlà; bǝ zǝ nǝ́ba ǹdǝ yómǝ́ ta, bǝ zwẽ nǝ́ bǝ̀nesé ¹⁹Bǝ̀ gǝ́ tú bə yí Zhozefu kὲlέ y bwǝ̀rǝ̀ y ń nǝ̀cɛ̀ndɛ́ yìlnǝ mó ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ nyí ni, bǝ bwǝ̀rh mo kɛ̀lɛ́ bwǝ̀rǝ̀ y nyí ni, ²⁰bǝ wɔ̀: nǝ́ yó-cǝ́bal, nyǐ nǝ́ n'é lwǝ̀l mó sǔbri! nyǐ nǝ́ jɛ̀rɛ̀ nǝ́ bǝ̀ nyɔ̀nɔ̀ dɛ̃ rǝ̀dù nǝ́ yè kùjú.²¹Sə nǝ́ gǝ́ y'ǎ kwɛ̃̀ nǝ́ la jè yi ní, nǝ́ tú nǝ́ yí jàà èdù wẽ́ nǝ́ la zɔ̃́, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ la nǝ́ ywǝ́ǝ́lé pul nǝ́ nyǐ, sǝ nǝ́ mǝ̀dù gakó nɔ ń sǝ̀byǐ mú yó w ga bǝ̀ cĩ́ bǝ̀lέ y yó, ń yóló nyí rí wə. Wɔ́ sǝ̀byǐ mú mǝ̀myέ nǝ́ k'á zə nǝ́ bàn cǎrh. ²²Sǝ nǝ́ súlí nǝ́ zə sǝ̀byǐ dõ nǝ́ la m'é yè kùjú. Sǝ nǝ́ yǝ̀l lò mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń ká n ce nǝ́ sǝ̀byǐ mú nǝ́ bǝ̀lέ ywǝ́ǝ́lé wẽ́ mó pár yé. ²³Zhozefu nǝ̀cὲndέ yílnə mó wɔ̀ bɛ: Á wun bǝ̀k'a zɛ̃̀ yé, ywẽ myɛ bǝ̀k'a zə ába yé. Wɔ́ á Yi rí, á da mɔ́ Yi rí rǝ̀ co pɛnέ nánfwὲlὲ á ywǝ́ǝ́lé wẽ́. Bǝ̀ y'à pɔ nɛ á sǝ̀byǐ mú. Rǝ̀myέ kwã nέ, n zɛ̃̀ n vùr Shəmənyɔ̃ n pə bɛ.²⁴Bal mɔ́ zə bɛ n zù Zhozefu sõ kὲlέ wa. N zə bɛ n bǝ̀ n pə bɛ nɛ̃̌ bə m'e sã̀ bǝ̀ nǝ̀rh, n pə gɔ bǝ̀ bǝ̀nesé ne. ²⁵Bə tɛnɛ bǝ̀ pɛnέ y bə m'ê dɛ̃̀ Zhozefu twírí y nǝ̀nyέnέ y nɛ mɔ́, bǝ̀ bǝ̀ y'à dámǎ bǝ byili bi bǝ̀ bǝ̀ m'a jí kùjú ń sono.²⁶Zhozefu gǝ́ tú kὲlέ w n zhɛ̀, bə kwè pɛnέ y kὲbέ è y'à wɔ bǝ̀ sõ jù w mú bə pɔ̃́, bə zɛ̃̀ bə tu bə zə bǝ̀ yǝ́rh bə pú tɛ̃́ ń yé né. ²⁷Ń jɛ̀rɛ̀ n bwǝ̀rh be bǝ̀ jàn bwǝ̀rhǝ́, n zɛ̃̀ n bwǝ̀rh n wɔ̀: Á da mɔ́ ń jǐrh náncɛ á zɔ̀m ń zɔ̀mà à sõ mó jὲ? Ń gwẽ̌ ŋwέnέ?²⁸Bə lyár mɔ bə wɔ̀: Ǹ tùntùnnə nǝ́ da mɔ jὲ, ń búl ń gwẽ̌ ŋwέnέ nέ. Bə lwəl tɛ̃́ bə zə bə yǝ́rh bə pú tɛ̃́. ²⁹Zhozefu gə kwẽ̌ ń yé y dɛ̃̌, n nǝ ń nyɛ̃́ Bɛzhamɛ, ń ná-byǐ mú n zɛ̃̀ n bwǝ̀rh n wɔ̀: Wɔ á nyɛ̃́ mɔ́ námpɔ́lέ y mɔ̀bɔ́bɔ á zɔ̀m ń zɔ̀mà nɛ́ ǹdǝ́ nɛ mɔ́? N zɛ̃̀ n wɔ̀ Bɛ̃zhamɛ nɛ: À byǐ, Yi m'a dùr ǹ nɔ̀nɔ̀!³⁰Zhozefu yala cəcɛmɛ ń gǝ́ nɔ ń nyɛ̃́ mɔ́, ń yǝ́-nàná y'à j'â n'ê yǎl nǝ́ du. N zɛ̃̀ n yǝ̀ làlà n zù ń jì-zɔ̃̀rà y wẽ́ n kúrh gàà mɔ́. ³¹Rǝ̀myέ kwã nέ, n pùl ń yé n zɛ̃̀ n ká n du. Ń gǝ́ ŋwὲnέ n zə ń cìn kwã, ń wɔ̀: pǝ-na kùjú w nǝ́ la jú.³²Bə pǝ Zhozefu dúdú ni ń kùjú. Bə pə ń da-byǎ bέ nɛ, bǝ̀myɛ nɛ bǝ̀ dúdú. Ezhibti lyì bí ń y'à ń byẽ̀ kùjú w yil mú myɛ y'à n'ê jí bə nyí, bǝ̀ bǝ̀ y'à bə sɔ́má zhe sə bə jí ǹdǝ́ Ebərəbá yé. Rǝ̀ wɔ́ bǝ̀ súsúlú. ³³Zhozefu da-byǎ bέ jòm ń yé né, bə yele yele dwã nɛ, kɔn tó dwã ǹdǝ́ bǝ̀ byinə né; kɔn ji kùr ǹdǝ́ bǝ̀ náncɛ y e m'e vò bǝ̀ gakó nyɛ̃́ mɔ́ nɛ. Bǝ̀ y'à n'ê nyǐ dwã shέέ shέέ, bǝ̀ rǝ̀ y'à jàr bɛ. ³⁴Zhozefu ce bə pə bɛ kùjú w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ y'à cĩ́ ń yé né mó. Sə kùjú w kɔ̀bɔ́ ń ce bə pə Bɛ̃zhamɛ nɛ mɔ́ y'à búl ò nyὲ dɛ̃́dɛ̃́ du ń dwã bέ nyɔ̃̌ wá, ń nyɔ̃̌ w dweme ń dwã bɛ nyɔ̃̌ twər rǝ̀nu. Bə tó Zhozefu ni bə nyɔ̃̀ sɛ̃́, kɔn b'e yí sɛ̃́ mɔ́ zə bɛ.

Chapter 44

¹Zhozefu pə nyí ń jì y nǝ̀cὲndέ yìlnə mó ne n wɔ̀: Ce jíjí lyì bí byɛ̀bɛ́ ywǝ́ǝ́lé wẽ́ rǝ sú rǝ myɛrhɛ bǝ̀ gǝ́ wɔ̌ bǝ̀ m'a zhĩ ní ń pǝ bɛ, sǝ́ ce lò gakó sǝ̀byǐ mú ń yóló w nyí rí wǝ ²Sǝ́ kwè à sǝ̀byì-kùlì y kǎzɔ̌m mɔ́ ǹdǝ́ bǝ̀ nyɛ̃́ mɔ́ námpɔ́lɛ́ y bǝ̀lé y ǹdǝ́ ń bǝ̀lé y ye ga ń ce ń yóló w wǝ. Sə jì y nǝ̀cὲndέ yìlnə mó wὲrhɛ́ ǹdǝ Zhozefu gǝ́ ń byili mu ni.³Cɛ y gǝ́ tú e lá, bə yẽ̌ be bə lyɛ̃ ǹdǝ́ bǝ̀ bǝ̀nesé. ⁴Bǝ̀ gǝ́ tú bə shǝ́r cɔ w wa, bǝ̀ yǝ̀ yé né yí yé, Zhozefu wɔ̀ ń jì y nǝ̀cὲndέ yilnə mó ne: Zɛ̃̀ ń jǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ kùr ne, ǹ gǝ zɔ bɛ sǝ́ wɔ̀ bɛ: ⁵È nə wɔ́ byè yil á n'á càrh nɛ lwɛlɛ cὲnὲ rέ tὲbέ à wὲrhέ ába mɔ́ yilə? È nə wɔ́ byè yil á ŋwɔ̀l kǎzɔ̌m mɔ́ mɔ̀bɔ́ à yó-cǝ́bal mɔ́ mǝ́ ń nywὲ e jà ń nǝ́ zǝ mɔ ń mǝ́ ń pár jɛ̃̀ mɔ́? Nyǐ á j'á twĩ lwɛlɛ páá.⁶Nəcὲndέ yìlnə mó dùr n vò n zə bǝ̀ kùr ne, n zɛ̃̀ n cĩ bi Zhozefu zɔmà nέ cìcì. ⁷Bə lyár mɔ bə wɔ̀: Wɔ́ etǝr à yó-cǝ́bal mɔ́ nǝ́ ń zɔ̀m nɛ́ èta mɔ́? Bǝ̀ Yi yìlì ǹ tùntùnnǝ̀ bé ǹdǝ́ bǝ̀ gǝ twĩ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ dwí rí!⁸Nyǐ nǝ́ yǝ̀ sǝ̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ nǝ́ y'ǎ nɔ nǝ́ ywǝ́ǝ́lé w mó zə nǝ́ shí Kanaã tənà y w nə b'ě càrh mɔ́ nà? Etər nǝ́ nǝ m'ǎ tó né nǝ́ ŋwɔ̀ sǝ̀byǐ ráá sánǝ́má ǹ yó-cébal sõ jù wə? ⁹Lò mó mɔ̀bɔ́ bǝ̀ gǝ tú bǝ̀ nɔ ku w ń sõ mó, sə bə gu mu, sə bə ce nǝ́myɛ jǐrh nǝ́ yó-cǝ́bal mɔ́ yómǝ́. ¹⁰Nǝ̀cɛ̀ndέ yìlnə mó zɛ̃̀ n wɔ̀: Sǝ kɔn yál ǹdǝ á zɔ̀m nɛ́! Lò mó mɔ̀bɔ́ bǝ̀ nɔ kǎzɔ̌m nɔ ń sõ mó, ná-cí mà n yǝ̀ yóm-bal, sǝ dóó t'â la ámyɛ̌ yó w jǒm yé.¹¹Lò gakó já n yəǝ̀ làlà n só ń yóló w tɛ̃́ n zɛ̃̀ n bwèlé ń yóló wə. ¹²Nǝ̀cὲndέ yìlnə mó ji kùr n pyà náncɛ y yóló w wə, n vò n gu yó bə gakó nyɛ̃́ mɔ́ sõ. Bə zɛ̃̀ bə nǝ kǎzɔ̌m mɔ́ Bɛ̃zhamɛ yóló w wẽ́. ¹³Bə j'a kǎr bǝ̀ kàmǝ̀zwǐsí, lò gakó ká n kwè ń zhĩĩ rí n zhĩ ń bǝ̀na y nɛ, bə k'a kwɛ̃̀ bǝ̀ la cɔ w wa.¹⁴Zhəda ǹdǝ́ ń da-byǎ bέ kwɛ̃̀ bə vò bə yí Zhozefu sõ kὲlέ wa, ǹdǝ́ Zhozefu yà ń gwẽ̌ ŋwέnέ. Bə j'a tu bə zə bǝ̀ yǝ́rh bə pú tɛ̃́ ń yé né. ¹⁵Zhozefu zɛ̃̀ n bwǝ̀rh be n wɔ̀: Bǝ̀kɔ́n tum á twĩ̀ mú? Á yǝ̀l bǝ̀ bal mɔ̀bɔ́ ǹdǝ àmyɛ́ ta mɔ́ nǝ́ ń lwar ywẽ̀ nà?¹⁶Zhəda lyár mɔ n wɔ̀: Wɔ́ bǝ̀kɔ́n nǝ́ m'ǎ wɔ̀ à yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ nɛ́? Wɔ́ etǝr bùrì nǝ́ m'ǎ pyà? Yi nɔ ǹ tùntùnnǝ̀ bé lwɛlɛ rɛ́. Nyǐ nǝ́ jǐrh à yó-cǝ́bal yómǝ́, nǝ́myɛ̌, ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ nɔ kǎzɔ̌m mɔ́ ń sõ mó ga ¹⁷Zhozefu wɔ̀: Bǝ̀ Yi yilì ni, àmyέ bǝ̀k'a wὲrhέ èta yé. Lò mó mɔ̀bɔ́ bǝ̀ nɔ kǎzɔ̌m mɔ́ ń sõ mó, wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n jǐrh à yóm. Ámyɛ̌ kwɛ̃̀-na á vò á da sõ ǹdǝ́ yǝ̀-zùlə.¹⁸Zhəda twẽ̌ n yí Zhozefu yala nɛ, n wɔ̀ mɔ: À yó-cébal, ǹ gǝ wɔ́ Yi lò, sǝ́ yẽ̌ ǹ tùntùnnə mó cĩ́ mú zɔ̀mὲ rǝ̀dù, sə ǹ bǝ̀ lyim kwè ǹdǝ́ mo yé! bǝ̀ ǹmyέ ǹdǝ́ Faraɔ̃ ga wɔ́ rǝ̀dù. ¹⁹Wɔ́ à yó-cébal mɔ́ ń yà ń bwǝ̀rh ń tùntùnnə bé n wɔ̀: Á da mɔ gwẽ̌ ŋwέnέ? N súlí n wɔ̀: Á zhe da-byǐ dõ?²⁰Nǝ́ lyár nǝ́ wɔ̀: Nyǐ nǝ́ zhe da ń ŋwɛ́nɛ́ ń cɛ, ǹdǝ́ nǝ́ da byǐ námpɔ́lɛ́, bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nǝ́ da mɔ́ lùl mo ń náncɔɔrɛ wẽ́, sǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ y'à zhe zɛ̀mbal sǝ ń cùwǝ̀, bǝ̀myɛ́ga wɔ́ bǝ̀ ná nɛ, wɔ́ ń dúdú ń dàl, sǝ da mɔ́ só mo ²¹Rǝ̀myέ yó, ǹ wǝ̀l ǹ tùntùnnə bé ne: Zǝ-nǝ mo á bǝ̀ à sono mùnì ga à cìcì nǝ mɔ ǹdǝ́ à yǝ́-byǐ ²²Sǝ nǝ́ y'ǎ lyár à yó-cébal mɔ́ nǝ́ wɔ̀: Nyǐ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y wàr è la zhǐr e yẽ̌ è da nɛ yé, è gǝ zhǐr, da mɔ́ mà cì.²³Rǝ̀myέ yó, ǹ zɛ̃̀ ń wɔ̀ ǹ tùntùnnə bé ne: Á nyɛ̃́ mɔ́ námpɔ́lέ y gə yǝ̀ ába tó e bà, à t'â la shɔ̀nɔ́ á bǝ̀ à yé né yé. ²⁴Sə nǝ́ gǝ́ kwɛ̃̀ nǝ́ vò ǹ tùntùnnə à da mɔ́ sõ mú, nə y'ǎ cĩ́ mu ǹ nyí rí. ²⁵Nǝ́ da mɔ́ wǝ̀lǝ̀: Ká-na á kwɛ̃̀ a vò a yè kùjú námpɔ́lɛ́ á m'á bà. ²⁶Sə nǝ́ lyár mɔ nǝ́ wɔ̀: Nyǐ nǝ́ wàr nǝ́ m'ǎ vò ǹdǝ́ nǝ́ nyɛ̃́ mɔ́ tɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba yé, nǝ́ t'á la yé, bǝ̀ nǝ́ wàr bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yé né nǝ́ m'a vò né, ǹdǝ́ nǝ́ nyɛ̃́ mɔ́ gǝ yǝ̀ nǝ́ba tó yé, rǝ̀myɛ́ wɔ́ nǝ́ nyɛ̃́ gǝ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba dúdú e fòró nǝ́ vò.²⁷Rǝ̀myέ yó, ǹ tùntùnnə à da mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ nǝ́ba: Á yě b'à kɛ̃ mɔ́ wɔ́ byǎ bǝ̀lyè sásálaa ń lùl n pɛ. ²⁸Mǝ̀dù jé n yẽ̌ ne, à bùl bǝ̀ wɔ́ gɔ-ku ò zɔ mɔ o dɔ̃̀. À j'â k'â yǝ̀ mo nɛ yé, kɔn b'e yí zà. ²⁹Á zɛ̃̀ á n'á yǎl á zwẽ mɔ̀bɔ́ myɛ kǝ́dò á yẽ̌ ne! Sǝ nyǐ lwɛlɛ gə yú mu, á m'ǎ ce àmyέ mɔ̀bɔ́ à jǐrh náncɛ à ywəsé pwèlè mó, cì a vò cúlú ǹdǝ́ zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀.³⁰Wɔ́ rǝ̀myέ è ce, à gə kwɛ̃̀ à zhǝ̀l ǹ tùntùnnə à da mɔ sõ ǹdǝ́ bǝ̀sɔ́bwὲlέ y kὲbέ yǝ̀ nǝ́ba tó, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀sɔ́bwὲlέ y nyǔ mú gǝ́ lyẽ dwã nɛ mɔ́ ce, ³¹ń gə púrí è tὲnέ ń mà n cì. Ǹ tùntùnnə nə da mɔ́, ń yó w pwèlè mó, mà n vò cúlú ǹdǝ́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀. ³²Lwar bǝ̀ nyǐ àmyɛ́ ǹ tùntùnnə mó shὲnέ n zwẽ bǝ̀sɔ́bwὲlέ yò w n zhĩ è da yé né, n wɔ̀: À gə yǝ̀ mɔ zə a kwɛ̃̀ a b'a pɔ̃́, à m'a zhĩ rǝ̀ dóó w à nyǔ mú púlǝ́púlǝ́ wẽ́, à da yé né!³³Èlǎsɛ̃́, à n'â lwǝ̀l mó bǝ̀ ǹ shὲnέ a mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ a yǝ̀ à yó-cǝ́bal mɔ́ yóm, bǝ̀sɔ́bwὲlέ y jàà wa! S'e tó è zhὲmmá bέ nɛ e kwɛ̃̀! ³⁴Etər à m'a tó né a kwɛ̃̀ a vò à da sõ ǹdǝ́ bǝ̀sɔ́bwὲlέ y kὲbέ gə yǝ̀ ne tó? Nyǐ à t'â yǎl a yǝ̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rǝ̀ la à da wu-zhìlù kɔn yál yé!

Chapter 45

¹Zhozefu yǝ̀ ŋwὲnέ n pyέnέ lyì bí byὲbέ gakó bǝ̀ y'à kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́ yé né yé. Ń zɛ̃̀ n bya n wɔ̀: Ce-nǝ lyì bí gakó du pwẽ̀ ne. N zɛ̃̀ n byili ń cìn ń da-byǎ bέ nɛ, ǹdǝ́ lyì bí dwã bɛ́ mǝ̀dù ga kǝ́ ń tὲnέ ǹdǝ́ mɔ yé. ²N zɛ̃̀ ń nǝ́ ń kúrh dɛ̃́dɛ̃́, rǝ̀myɛ́ ce Ezhibti lyì bí nyὲὲ, Faraɔ̃ kὲlέ y lyì bí myɛ nyɛ̀ɛ̀. ³Zhozefu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń da-byǎ bέ nɛ: Àmyέ wɔ́ Zhozefu! À da gwẽ̌ ŋwέnέ?Sə ń da-byǎ bέ gǝ́ y'à n'ê kəkə ń yé né mó ce, bǝ̀ yǝ̀ ŋwὲnέ bə lyár mɔ yé.⁴Zhozefu wɔ̀ ń da-byǎ bɛ́ nɛ: bwǝlse-nǝ à yala nɛ. Bə twẽ̌ bə yí. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Àmyέ wɔ́ Zhozefu, á da-byǐ mú mɔ̀bɔ́ á kwè á yè bə zə bə m'e vò Ezhibti mú. ⁵Èlǎsɛ̃́, á bǝ̀k'á zɛ̃̀ á ce á wun zhìlì ráá nǝ̀ n'ê zɛ̃̀ á gǝ́ yè ne nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ yil yé, bə wɔ́ Yi rǝ̀ twĩ̀ ni a tó yé a bà, á myǝ̌l ré zõ yilə. ⁶Nyǐ è wɔ́ byinə nǝ̀lyè nyǎn rέ èlǎsɛ̃́ nɔrh mɔ́ gǝ́ tu cɔ w w nέ. E jà byinə né nǝ̀nu y nyὲbέ nǝ̀ gwẽ̌ bàn mɔ́, vwál t'â la vwál yé, jòró myɛ t'â la jǝ̌r yé.⁷Yi twĩ̀ ni a tó á yé mùnì ga a tɛnɛ kùjú a cĩ́ ába tənà y kὲbέ wẽ́, a sɛ̃ ába á gwẽ̌ zə myǝ̌l sə á nǝ á cìn vwǎrh nánfɔ̀lɔ̀ è lú è wẽ. ⁸È dǝ̀ ámyɛ̌ á twĩ̀ ni nyɔ̀nɔ̀ yé, wɔ́ Yi rǝ̀ twĩ̀ ni. Rǝ̀myέ rǝ̀ ce a jǐrh Faraɔ̃ da, à wɔ́ ń kὲlέ y púlǝ́púlǝ́ yó-cǝ́bal, a súlí à n'â nyǐ Ezhibti tənà y púlǝ́púlǝ́ yò.⁹Cə-nə jàn nέ á kwɛ̃̀ làlà á vò á wɔ̀ á da nɛ: Nyǐ ǹ byǐ Zhozefu zɔ̀m n wɔ̀: Yi ce a jǐrh Ezhipti púlǝ́púlǝ́ yó-cǝ́bal, zɛ̃̀ ń bǝ̀ à sõ làlà ǹ bǝ́ká jíjírhí yé ¹⁰Ǹ bǝ̀ ń jòm Gɔshɛn nyí rí wẽ́ à yala nɛ, ǹmyέ ǹdǝ́ ǹ byǎ bέ ǹdǝ́ ǹ nὲmέ nέ, ǹdǝ́ ǹ vǝ̃̌-ywàálέ ǹdǝ́ ǹ vwàmá nánfwààlέ e súlí kɔn tὲbέ gakó rǝ̀ wɔ́ ǹ nyǎn mɔ́. ¹¹Gàà mɔ́, à m'a pɔ̃́ kɔn tὲbέ gakó ǹ zhe rǝ̀ tum mú, mùnì ga kaka bǝ̀k'a mùrì mú yé, ǹmyέ ǹdǝ́ ǹ kὲlέ lyì bí e súlí kɔn tὲbέ gakó rǝ̀ wɔ́ ǹ nyǎn mɔ́, bǝ̀ nɔrh mɔ́ gwẽ̌ m'a yǝ̀ nέ byinə nǝ̀nu.¹²Á cìcì mú yírhǝ́ nɔwa, à nyɛ̃́ Bɛ̃zhamɛ myɛ yírhə nɔwa, bǝ̀ wɔ́ àmyέ cìcì mú à n'â zɔ̀m ǹd'ába. ¹³Cĩ́-nə à ŋwɔ̀nɔ́ w nánfɔ̀lɔ̀ w à zhe Ezhibti ní mú ǹdǝ́ kɔn rέ tὲbέ á ŋwὲnέ á nə mɔ́ gakó à da nɛ. Ce-nə jàn nέ á yí á ce à da bǝ̀ nyɔ̀nɔ̀ làlà.¹⁴Zhozefu já n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń kwǝ̀ǝ̀lè ń nyɛ̃́ Bɛ̃zhamɛ ǹdǝ́ ń nǝ́ ń kúrhǝ́. Bɛ̃zhamɛ myɛ nǝ́ ń kwǝ̀ǝ̀lè mo ǹdǝ́ ń nǝ́ ń kúrhǝ́. ¹⁵Zhozefu kwǝ̀ǝ̀lè ń da-byǎ bέ gakó ǹdə ń nǝ́ ń kúrhǝ́. Rǝ̀myέ kwã nέ bə zhərh ǹdǝ́ mɔ.¹⁶Zɔ̀mà nɛ́ j'a yí Faraɔ̃ sõ kὲlέ wa. Bǝ zhe bǝ̀ Zhozefu da-byǎ bɛ́ túwǝ́: Rǝ̀myɛ́ ce wu-nyɔ̃̀ zə Faraɔ̃ ǹdǝ́ ń tùntùnbə bé rǝ̀myέ yilə, ¹⁷Faraɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozefu ni: Wál ǹ da-byǎ bέ nɛ: Zhĩ-nə á bǝ̀nesé ne á zhĩĩ rí, á kwɛ̃̀ á vò Kanaã tənà y wa, ¹⁸Sǝ á k'á zə á da ǹdǝ́ á kὲlέ y lyì bí á m'á kwɛ̃̀ á bǝ̀ à sõ. À m'a cĩ́ ába Ezhibti tənà y cɛ y kὲbέ è j'â búl è càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ wẽ́ mùnì ga á jí è wǝ̀-ènyɔ̀ɔ̀lέ.¹⁹Ǹmyέ zhe sɔ́má, pə bɛ nyí ń wɔ̀: Á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta. Zwẽ-nǝ Ezhipti tǝnà y búlǝ́ vwǝ̃-tur rí á pǝ á byǎ bɛ́ ǹdǝ́ á kana bɛ́ nɛ á vò á zǝ á da á m'á bà. ²⁰Á bək'á pyìrhí á nyǐ wẽ̀ ré tὲbέ á n'á zhǐr á yẽ̌ tɛ̃́ mɔ́ ǹdǝ́ wu-zhùlù yé, bǝ̀ Ezhibti tənà y wẽ̀ ré tὲbέ rǝ̀ càn mɔ́ m'a yǝ̀ ámyɛ̌ nyǎn.²¹Esərayɛl byǎ bέ wὲrhέ kɔn rɛ́ tὲbέ bǝ̀ byili bi mú. Faraɔ̃ ce Zhozefu pə bɛ vwǝ̃tur e súlí kùjú, sɔmá y kǒ mú yilə. ²²N pə címsi gàndɛ lò gakó ne, n zɛ̃̀ n pə wár-kùlsì zwã̌-àtɔ̀ ǹdǝ́ címsi gàndɛ rǝ̀nu Bɛ̃zhamɛ nɛ. ²³N súlí n pə bǝ̀nərh shí sə zhĩ wẽ̀ ré tὲbέ rǝ̀ j'â nyὲ du rǝ̀ dwã bέ Ezhibti ní mú, e súlí bǝ̀nə-nyὲrh shí sə zhĩ bǝ̀lέ ǹdǝ́ búrú e súlí kùjírǝ́ dwã ń da mɔ́ sɔ́má y kǒ yilə.²⁴N zɛ̃̀ n yẽ̌ ń da-byǎ bέ nɛ bə zhǐ, sə bə gə tú bə n'ê zhǐ yi ní ń wǝ̀l be: Á bǝ̀k'á zɛ̃̀ á zhe dwã nɛ sɔ́má y yó yé. ²⁵Bə zhì Ezhibti ní bə kwɛ̃̀ bə yí bǝ̀ da Zhakɔɔbɛ sõ, Kanaã tənà y wa, ²⁶bə cĩ́ mu bə wɔ̀: Nyǐ Zhozefu gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́, è wɔ́ ń gaga mɔ́ ń cǐ Ezhipti tǝnà y púlǝ́púlǝ́. Sə rǝ̀myέ yǝ̀ kaka wὲrhέ Zhakɔɔbɛ nɛ yé, bǝ̀ ń yà ń tá ń zwẽ nyí yé.²⁷Bə k'a kwè zɔ̀mà nέ nyὲbέ gakó Zhozefu yà ń zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ mɔ́ bə cĩ́ mu. Rǝ̀myέ kwã, Zhakɔɔbɛ nɔ vwətur rí tὲbέ Zhozefu pɔ bǝ̀ la m'e kwè mo mó, n já n ká n nə ń cìnə. ²⁸Esərayɛl já n búbwéé n wɔ̀: À byǐ Zhozefu yírhə gwẽ ŋwέnέ! Rǝ̀myɛ́ dúdú yú ni! À m'a vò a nə mɔ éfòró a cì!

Chapter 46

¹Esərayɛl já n zɛ̃̀ n shǝ́r n kwè sɔ́má ǹdǝ́ ń kɔn rέ tὲbέ gakó ń yà ń zhe mó. Ń gǝ́ tú n yí Bɛɛr-Shəba, n zwǝ́l vwǝ̃̀ n pə ń da Yəzakɛ Yi rí ni. ²Yi tó kɔn rέ tὲbέ Esərayɛl nɔ cəcɛ̃ èdù dɛnnɛ rə zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ rə byẽ̀ mo rǝ̀ wɔ̀ Zhakɔɔbɛ! Zhakoɔɓɛ! N lyár n wɔ̀: Nyǐ ni! ³Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ mɔ: Àmyέ wɔ́ Eɛlɛ, ǹ da mɔ́ Yi rí. Bək'á dùr ywẽ ǹdǝ́ Ezhibti zhəl yé, b'à m'a ce ń jǐrh dwí nánzhəzhɔ̌ gàà mɔ́. ⁴Àmyέ cìcì mú m'a tó mó a vò Ezhibti, à m'a k'a zə mɔ́a shí gàà ń kwɛ̃̀ ń bà. Sǝ wɔ́ Zhozefu ń mà n pyi ǹ yírhǝ́ né.⁵Zhakɔɔbɛ já n zhì Bɛɛr-Shəba nέ n zhǐr. Esərayɛl byǎ bέ kwè bǝ̀ da Zhakɔɔbɛ ǹdǝ́ bǝ̀ bǝ̀sɔ́ná bέ e súlí bǝ̀ kana bέ ǹdǝ́ vwǝ̃tur rí tὲbέ Faraɔ̃ yà ń pɔ bǝ̀ la m'e pwà bɛ mɔ́. ⁶Bə zə bǝ̀ vwàmá nέ ǹdǝ́ kɔn tὲbέ gakó bǝ̀ y'à nɔ Kanaã tənà y w mɔ́. Zhakɔɔbɛ zhǝ̀l Ezhibti ǹdǝ́ ń dwí rí gakó ǹdǝ́ ń byǎ bέ ⁷ǹdǝ́ ń nὲmέ nέ ǹdǝ́ ń bǝ̀kwá bέ e súlí ń byǎ bέ bǝ̀kwá bέ gakó. Ń zə ń dwí rí gakó n mə n vò Ezhibti.⁸Nyǐ Esərayɛl byǎ bέ byὲbέ bǝ̀ tú Ezhibti mú yilə né: Zhakɔɔbɛ ǹdǝ́ ń byǎ bέ: Orɔbɛn wɔ́ Zhakɔɔbɛ byì-cɛ yá. ⁹Orɔbɛn byǎ bέ: Anɔɔkɛ ǹdǝ́ Pəlu ǹdǝ́ Esərɔ̃ e súlí Kərəmi. ¹⁰Shəmənyɔ̃ byǎ bέ: Yəməwɛl ǹdǝ́ Yəmyin ǹdǝ́ Owaadɛ ǹdǝ́ Yakɛ ǹdǝ́ Səwaarɛ e súlí Shəwul, Kanaã lyì bǝ̀kɔ́ mɔ́ byǐ mú. ¹¹Levyi byǎ bέ: Gɛrəshɔn ǹdǝ́ kəyaatɛ e súlí Mərəri.¹²Zhəda byǎ bέ: Eɛrɛ ǹdǝ́ Onã ǹdǝ́ Shəla ǹdǝ́ Pɛrɛɛsɛ e súlí Zəra. Eɛrɛ ǹdǝ́ Onã cù Kanaã tənà y wẽ. Pɛrɛɛsɛ byǎ bέ Esərɔ ǹdǝ́ Amul. ¹³Yəsakaarɛ byǎ bέ: Tɔla ǹdǝ́ Puvə ǹdǝ́ Yəshuubi e súlí Shəmərɔ̃. ¹⁴14Zabyəlɔ̃ byǎ bέ: Sɛrɛɛdɛ ǹdǝ́ Elɔ e súlí Yaləyəə. ¹⁵Wɔ́ Lɛya ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ byǎ bέ bǝ̀ lùl Məzopotəmyi dɛ̃̌-sõ mó e súlí bǝ̀ nǝkɔ́ Dinə. Bǝ̀myέ ǹdǝ́ bǝ̀ byǎ bέ ǹdǝ́ bǝ̀ bǝ̀kwá bέ gakó y'à wǝ́ nunə shǝ́-ètɔ̀ ǹdǝ́ bǝ̀tɔ̀.¹⁶Gaadɛ byǎ bέ: Səfɔ ǹdǝ́ Aji ǹdǝ́ Shuni ǹdǝ́ Esəbɔ ǹdǝ́ Eri ǹdǝ́ Arodi e súlí Arəli. ¹⁷Asɛɛrɛ byǎ bέ: Yəməna ǹdǝ́ Yəshəva ǹdǝ́ Yəshəvyi ǹdǝ́ Bərəya e súlí bǝ̀ nəkɔ́ Səra. Bərəya yà ń zhe byǎ bǝ̀lyè, Ebɛɛrɛ ǹdǝ́ Mələcəə. ¹⁸Bǝ̀myέ mɔ́ y'à wɔ́ Zhələpa mɔ̀bɔ́ Labã yà ń pɔ ń bǝ̀kɔ́ Lɛya nɛ, Lɛya zɛ̃̀ n kwè n pə Zhakɔɔbɛ nɛ mɔ́ byǎ: bǝ̀ gakó y'à wɔ́ nunə shí ǹdǝ́ bwǝ̀ldù.¹⁹Zhakɔɔbɛ kɛ̃ Arashəə byǎ bέ: Zhozefu ǹdǝ́ Bɛ̃zhamɛ. ²⁰hibti tənà y wa, Zhozefu zə One, cɔ w vwĩ̀-zwǝ́lnə Pɔtəfera bǝ̀kɔ́ Asənaatɛ n mə n lù Manasɛ ǹdə Efərəyim. ²¹Bɛ̃zhamɛ byǎ bέ: Bɛɛla ǹdǝ́ Bəkɛɛrɛ ǹdǝ́ Ashəbyəə ǹdǝ́ Gəra ǹdǝ́ Naamã ǹdǝ́ Eyi ǹdǝ́ Orɔɔshɛ ǹdǝ́ Məpyim ǹdǝ́ Upyim e súlí Arədɛ. ²²Wɔ́ byǎ bέ byὲbέ Arashəə lùl n pə Zhakɔɔbɛ nɛ mɔ́. Bǝ̀ gakó yàl nunə shí ǹdǝ́ bǝ̀na.²³Dan byǐ mú: Uushim. ²⁴Nəfətəlyi byǎ bέ: Yasəyəə ǹdǝ́ Guni ǹdǝ́ Yəsɛɛrɛ e súlí Shəlɛm. ²⁵Bǝ̀myέ mɔ́ wɔ́ Byəla mɔ́ mɔ̀bɔ́ Labã yà ń pɔ ń bǝ̀kɔ́ Arashəə ne, Arashəə zɛ̃̀ n kwè n pə Zhakɔɔbɛ nɛ mɔ́ byǎ. Bǝ̀ gakó y'à wɔ́ nunə bwàlpyὲ.²⁶Zhakɔɔbɛ dwí rí lyì bí, byὲbέ bǝ̀ y'à wɔ́ ń jal dwí rí rǝ̀ tó rə bǝ̀ Ezhibti mú gakó y'à wɔ́ nunə shǝ́-shǝ̀ldù ǹdǝ́ bwǝ̀ldù, ń byì-cansέ twǝ́r tὲnέ yé. ²⁷Zhozefu byǎ bέ ń lùl Ezhibti ní mú yàl bǝ̀lyè. Zhakɔɔbɛ kὲlέ y lyì bí byὲbέ gakó bǝ̀ tú Ezhibti mú yàl nunə shǝ́-shàlpyὲ.²⁸Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n twĩ̀ Zhəda n tó yé n vò n nə Zhozefu mùnì ga n bǝ n jəl mo Gɔshɛn nέ; bǝ̀ bǝ̀ la Gɔshɛn. ²⁹Zhakɔɔbɛ lyẽ ń eshã-vwǝ̃tu wə, n vò n jəl ń da Esərəyɛl. Zhozefu gǝ: já n nə mɔ, n já n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń kwǝ̀ǝ̀lè mo ǹdǝ́ ń nǝ́ ń kúrhǝ́. ³⁰Rǝ̀myέ yó, Esərayɛl wəǝ̀l mo: Èlǎsέ, à wɔ̌ à cì, bǝ̀ ǹ yírhǝ́ gwẽ̌ ŋwέnέ sə à yírhǝ́ nɔ mɔ́.³¹Zhozefu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń da-byǎ bέ ǹdǝ́ ń da dwí rí lyì bí dwã bέ nɛ: À m'a vò a cĩ́ Faraɔ̃ nɛ a wɔ̀: À da-byǎ bέ ǹd'â da dwí rí lyì bí bǝ̀ gakó y'à wɔ Kanaã tənà y w mɔ́ tú à sõ. ³²Bǝ̀ wɔ́ vwã̌-ènɔ̀nà dwí, bǝ̀ n'ê kɔ̀n vwàmá. Bǝ̀ zə bǝ̀ vǝ̃̌-ywàálέ ǹdǝ́ vwàmá nánfwààlέ ga e súlí kɔn rέ tὲbέ bə zhe mó gakó bə m'e bà.³³Èta, Faraɔ̃ gə byẽ̀ ába n bwǝ̀rh tum rí tὲbέ á n'á twĩ̀ mú shò kwã, ³⁴S'á lyár á wɔ̀: Nyǐ ǹ tùntùnnə bé wɔ́ vwàmá bǝ̀ n'ê kɔ̀n bǝ̀sɔ́nέ yi ní ga kɔn b'e yí zà, ǹdə nǝ́ dabá ta. Rǝ̀myέ m'a ce á vò á jòm Gɔshɛm nyí rí wẽ́, bǝ̀ Ezhibti lyì bí j'â súl vwã̌-ènɔ̀n gakó.

Chapter 47

¹Zhozefu zɛ̃̀ n vò n cĩ́ Faraɔ̃ nɛ, n wɔ̀: À da ǹd'â da-byǎ shí Kanaã tənà y w bə bà. Bə zɔ bə vǝ̃̌-ywàálέ ǹdǝ́ bǝ̀ vwàmá nánfwààlέ ǹdǝ́ kɔn tὲbέ bǝ̀ zhe mó gakó bə m'e bà, sə bǝ̀ zul Gɔshɛn nέ. ²Zhozefu yà ń vùr nunə bǝ̀nu ń da-byǎ bέ wẽ́ n mə n vò Faraɔ̃ sõ.³Faraɔ̃ zɛ̃̀ n bwǝ̀rh be n wɔ̀: Wɔ́ bǝ̀kɔ́n tum á n'á twĩ̀? Bə lyár mɔ bə wɔ̀: Nyǐ ǹ tùntùnnə bé wɔ́ vwã̌-ènɔ̀nà dwí ǹdǝ́ bɛ ǹdǝ bǝ̀ dabá ta. Wɔ́ vwàmá cǝ̌r è wɔ́ nǝ́ tum ⁴Bə súlí bə wɔ̀ Faraɔ̃ nɛ: Nǝ́ tú nǝ́ la tǝnà w jǒm, bǝ̀ gɔ k'ê tɛ̀nɛ́ ǹ tùntùnnǝ bé vwàmá nɛ́ n'ê dɔ̀m yé, bǝ̀ nɔrh mɔ́ Kanaã tǝnà y wɔ mɔ́ cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, rǝ̀myɛ́ ce pǝ sɔ́má ǹ tùntùnnǝ bé ne bǝ vò bǝ jòm Gɔshɛn nyí rí wǝ.⁵Faraɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozefu ni: Ǹ da mɔ́ ǹdǝ́ ǹ da-byǎ bέ tú ǹ sõ. ⁶Nyǐ Ezhibti tənà y è pyě ǹ yé né è la, pyǎ jàà kὲbέ è càn du è dwã bέ mɔ́ ń pə bɛ bə jòm. Bǝ̀ bǝ̀ jǒm Gɔshɛn nyí rí wẽ́. Sə ǹ gə yě bǝ̀ lyì ŋwέnέ bǝ̀ wẽ́ bǝ̀ yě kɔ̀nɔ̀ w yé shò, sǝ́ cír bi bə nyǐ àmyέ cìcì mú vwàmá nέ yò.⁷Zhozefu zə ń da Zhakɔɔbɛ n bǝ̀ n byili Faraɔ̃ nɛ. Zhakɔɔbɛ cĩ́ bwǝl Faraɔ̃ yó. ⁸Faraɔ̃ zɛ̃̀ n bwǝ̀rh Zhakɔɔbɛ n wɔ̀: Ǹ byinə né yú màngala èta? ⁹Zhakɔɔbɛ lyár mɔ n wɔ̀: È zhe byinə zɔ̌m ǹdǝ́ zhǝ́-ètɔ̀, à y'a zhì tənà w a lyɛ̃ a vò è dõ w ǹdə zhə-bal ta mɔ́. Sǝ à nyǔ mú byinǝ né dwã nɛ zɔ lyààrɛ dɛ̃́dɛ̃́ nǝ̀ yǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ yàl yé. Mǝ̀ yǝ̀ à dabá nyǎn mɔ́ kùr ne yí yé, e jà bǝ̀myɛ y'à n'ê zhǝ̀l dɛ̃̌ ǹdə àmyɛ ta. ¹⁰Zhakɔɔbɛ kǝ́ n cĩ́ bwǝl Faraɔ̃ yó, rǝ̀myɛ́ kwã nέ, n du Faraɔ̃ sõ n kwɛ̃̀ n vò ń sõ.¹¹Zhozefu zə ń da ǹdǝ́ ń da-byǎ bέ n vò n cĩ́ jàà kὲbέ è càn du jààsέ dwã bέ ɔ́ɔ wẽ́, Ezhibti tənà y wa, Araməsɛɛsɛ gə cǐ má nyí rí wẽ́ ǹdə Faraɔ̃ gǝ́ yà ń pɔ mɔ nyí ní. ¹²Zhozefu nyǐ kɔn tὲbέ gakó ń da ǹdǝ́ ń da-byǎ bέ ǹdǝ́ ń da dwí rí lyì bí dwã bέ gakó y'à zhe rǝ̀ tum mú yò, kɔn tó ǹdǝ bǝ̀sɔ́ná bέ yó w gǝ́ mǝ̌ nɛ́.¹³Nɔrh mɔ́ gǝ́ y'à cὲ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce kùjú w tú o b'o lyὲ tənà y púlǝ́púlǝ́ wẽ́. Ezhibti lyì bí ǹdǝ́ Kanaã lyì bí y'à k'ê yǝ̀l kɔn tὲbέ bǝ̀ m'a wὲrhέ ǹdǝ́ nɔrh mɔ́ mǝ̀myέ mɔ́ yé. ¹⁴Zhozefu tó bǝ̀lέ y ń yà ń nǝ́ ń yè mó dɛnnɛ n pwà Ezhibti ǹdǝ́ Kanaã tənèsé sǝ̀byǐ mú gakó, n zɛ̃̀ n vò n cĩ́ mu Faraɔ̃ sõ kὲlέ wa.¹⁵Sǝ̀byǐ mú gǝ́ tú mǝ zhɛ̀ Ezhibti ǹdə Kanaã tənèsé wẽ́ lyɛ́lyɛ́ yó né. Ezhibti lyì bí zɛ̃̀ bə b'e nə Zhozefu bǝ̀ zhe: Pǝ nǝ́ba búrú! È nǝ wɔ́ byè yil ǹ m'a yẽ̌ nǝ́ba nǝ́ cì ǹ yé né? Nyǐ sǝ̀byǐ k'ê tɛ̀nɛ́ yé ¹⁶Zhozefu lyár bɛ n wɔ̀: sǝ̀byǐ mú gǝ tɛ̀nɛ́ s'a pǝ á vwàmá nɛ́, s'á yẽ̌ bǝ̀ à m'a pǝ ába búrú nǝ̀ yilǝ. ¹⁷Bə zə bǝ̀ vwàmá nέ bə b'e pə Zhozefu ni, ńmyɛ zɛ̃̀ n pə bɛ kùjú wǝ́, n mǝ zwẽ eshesé ǹdǝ́ vǝ̃̌-ywàálέ ǹdǝ́ vwàmá nánfwààlέ e súlí bǝ̀nesé kùjú w yilǝ. Byin rí rǝ̀myέ mɔ́ wẽ́, ń zwẽ bǝ̀ vwàmá nέ gakó n zɛ̃̀ n pə bɛ kùjú wǝ́.¹⁸Sə byin rí rǝ̀myɛ́ gǝ́ lyɛ̃ kwã nέ, byin rí rǝ̀ pú mú wẽ́ bǝ̀ tú bə nə Zhofefu bə wɔ̀ mɔ: Nǝ́ t'á la nǝ́ yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ shòò bǝ̀ sǝ̀byǐ mú zhɛ̀ yé, bǝ̀ nyǐ bǝ̀ zɔ vwàmá nɛ́ bǝ m'e vò nǝ́ yó-cǝ́bal mɔ́ sono, wɔ́ nǝ́ yala ǹdǝ́ nǝ́ cɛsɛ́ dúdú rǝ̀ dàl. ¹⁹Byè yil ǹ nə m'ǎ zɛ̃̀ ń yẽ̌ nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ cɛsɛ́ ga cì? Yě nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ cɛsέ ga, sǝ́ zɛ̃̀ ń pə nǝ́ba kùjú. Nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ cɛsέ ga m'ǎ twĩ̀ nǝ́ pə Faraɔ̃ nɛ. Pə nǝ́ba wẽ̀ dwí nǝ́ dù, èta nǝ́ m'ǎ yǝ̀ nɛ́, nǝ́ zə myǝ̌l nǝ́ t'á la cú yé, mùnì ga nǝ́ cɛsέ myɛ t'â la tɛ̃̀ mãɔ̃ lò tὲnέ sə wẽ́ yé.²⁰Zhozefu já n yè Ezhibti cɛsέ gakó n pǝFaraɔ̃ nɛ, bǝ̀ nɔrh mɔ́ càn rέ gǝ́ y'à já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, Ezhibti tənà y lò gakó kwè ń cɛ y n yè. Tənà y gakó j'a zɛ̃̀ e jǐrh Faraɔ̃ sǝ̀pwà-kɔna. ²¹È gə wɔ́ lyì bí yilə, ń ce bə gakó jǐrh yómǝ́, kɔn zhì tənà y tɛ̃́ sõ e m'e yí è dɛ̃̌ sõ ²²Sə Zhozəfu yǝ̀ vwì-zwǝ́lnə bé cɛsέ yè yé, bə Faraɔ̃ yà ń kwè nyí rǝ̀dù rə y'à n'ê kwɛrhɛ vwì-zwǝ́lnə bé. Faraɔ̃ y'ǎ ń zhe kùjú ò ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ yil bǝ̀ n'ê jí. Wɔ́ rǝ̀myέ è ce bǝ̀myέ yǝ̀ bǝ̀ cɛsέ yè yé.²³Zhozefu wɔ̀ dwí rí ni: Zà à yè ámyɛ̌ ǹdǝ́ á cɛsɛ́ ga, a pǝ Faraɔ̃ nɛ; Nyǐ-nǝ jíjí dwí à n'â pɛ ába á la dú. ²⁴²⁵Bə lyár mɔ bə wɔ̀: Ǹ ce nə lú cu yé né. Nǝ́ yó-cǝ́bal mɔ́ nyǐ nǝ́ba ǹdǝ́ sónó, sə ń ce nǝ́ jǐrh Faraɔ̃ yómǝ́! ²⁶Zhozefu já n kwè re ǹdǝ́ nyí ta, rǝ̀ j'â gwẽ̌ n'ê jí zà zà: wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bǝ̀ jǝ̀r mó kùrǝ̀ né nǝ̀nu y yó wə, Ezhibti ní, kùr ré rǝ̀dù y wɔ́ Faraɔ̃ ń cǐ. Vwĩ̀-zwǝ́lnə bé cɛsέ dúdú Faraɔ̃ bə cǐ yé.²⁷Esərayɛl byǎ bέ mɛ̃ bə jòm Ezhibti tənà y wa, Gɔshɛn nέ. Bǝ̀ tú bə b'e nə bǝ̀ sǝ̀pwà cɛrh, bə lù byǎ bə pù bə j'a jǐrh nánzhəzhɔ̌ dɛ̃́dɛ̃́. ²⁸Zhakɔɔbɛ wὲrhέ byinə shí ǹdǝ́ nyàlpyὲ Ezhibti ní, sə ń byinə né púlǝ́púlǝ́ yàl byinə zɔ̌m ǹdǝ́ shǝ́-èna ǹdǝ́ nyàlpyὲ.²⁹Ń cu gǝ́ tú mə bwəlse, ń byẽ̀ Ń byǐ Zhozefu, n wɔ̀ mɔ: Ǹ gə nǝ́ ǹ nyǐ ni ǹdǝ́ sónó zhǝ̀n ga, sə ce ǹ jɛ̃̀ y à cí rí kùr wə, ǹ bǝ̀ká ń ce à cù w Ezhibti ní yé, èta ǹ m'ǎ byili bə ǹ zhe dɔbrɛ ǹdǝ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ nɛ. ³⁰À gə cùwǝ̀, sǝ́ kwè ne ń mǝ́ shǝ́r Ezhibti ní ń vò ń ce ne à dabá lú-bɔ̀l mɔ́ wa. Zhozefu lyár mɔ n wɔ̀: À m'a wὲrhέ ǹdə ǹ gǝ́ byili ní. ³¹Zhakɔɔbɛ wɔ̀ mɔ: Bwǝl rǝ̀ nyí ń pɛ̃. Sə Zhozefu bwəl mo rǝ̀ nyí. Esərayɛl zɛ̃̀ n lwəl tɛ̃́ ń pyǝ̀nǝ̀ y yǝ́-pὲlέ wa.

Chapter 48

¹Ywẽ̀ né nǝ̀myέ mɔ́ gǝ́ lyɛ̃ kwã, bǝ̀ tú bə wɔ̀ Zhozefu ne: Nyǐ ǹ da mɔ́ bǝ jɛ̀ yé. Zhozefu já n zə ń byǎ bέ bǝ̀lyè yǝ́, Manasɛ ǹdǝ́ Efərəyim n mə n vò. ²Lyì zɛ̃̀ bə cĩ́ Zhakɔɔbɛ nɛ bə wɔ̀: Nyǐ ǹ byǐ Zhozefu bàn ǹ sono. Esǝrayɛl já n zɛ̃̀ n pyɛ́nɛ́ ń cìn n jòm dɛ̃̌ ń pal rɛ́ yó.³Zhakɔɔbɛ wɔ̀ Zhozefu ni: Yi ja;;;èn cǝ́bal mɔ́ lyí ni Luzi ní, Kanaã tǝnà y wa. Rǝ cĩ́ bwǝl à yó. ⁴Rǝ wɔ̀ nɛ: À m'a ce ń pù ń jǐrh nánzhəzhɔ̌ mùnì ga ń yǝ̀ dwǝ́ nánzhəzhɔ̌ da. À m'a pə tənà y kὲbέ ǹ dwí rí ni ǹ cu kwã nέ, rə cìní twéé twéé yilə.⁵Sə èlǎsɛ̃́, ǹ byǎ bέ byὲbέ bǝ̀lyè y ǹ lùl Ezhibti ní ǹd'â y'à gwẽ̌ yǝ̀ ǹ sõ twí Ezhibti ní mú, wɔ́ àmyέ byǎ. Efərəyim ǹdǝ́ Manasɛ ga wɔ́ àmyέ byǎ ǹdə Orɔbɛn ǹdǝ́ Shəmənyɔ̃ ta. ⁶Sə byǎ bέ byὲbέ ǹ lùl bǝ̀myέ kwã mɔ́ m'a yǝ̀ ǹmyέ nyǝ̀ná, bǝ̀ m'a zə bǝ̀ zhὲmmá bέ yilə né bə byẽ̀ be, bə m'e pə bɛ bə cəl-tənà yá. ⁷À gǝ́ y'à shí Məzopotəmyi a kwɛ̃̀ à bàn yi ní, Arashəə cù sɔ́má yó, kanaã tənà y wa, ǹd'â dǎl námpɔ́lέ s'a zù Efərata. Sə wɔ́ Efərata sɔ́má y yó gàà mɔ́ à co mo né. Bə n'ê byẽ̀ Efərata èlǎsɛ̃́ bǝ̀ Bɛtələyɛm.⁸Rǝ̀myέ yó, Esərayɛl nɔ Zhozefu byǎ bέ n zɛ̃̀ n bwǝ̀rh n wɔ̀: Byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ yẽ̀ lyì? ⁹Zhozefu lyár ń da n wɔ̀: Wɔ́ byǎ bɛ̀bɛ́ Yi pɔ nɛ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́. Esərayɛl zɛ̃̀ n wɔ̀: Ce bǝ yí à nyí mùnì a cĩ́ bwǝl bǝ̀ yó. ¹⁰Esərayɛl yà ń cɛ dɛ̃́dɛ̃́ ce ń yírhǝ́ né y'à k'ê bə nǝ́ nɛ cὲnὲ yé. Zhozefu zɛ̃̀ n zə bəsɔná bέ n yí ń yala nɛ, Esərayɛl kwǝ̀ǝ̀lè be, n vwɛ̃ bɛ n mə n dɛ̃ ń cìn ni,¹¹n zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozefu ni: À y'à t'â bùl b'à m'a k'a nə ǹ yé-zwã̌ y kǝ́dò yé, sə Yi gaga mɔ́ ce a nə mɔ́, a nə ǹ byǎ myɛ a súlí! ¹²Zhozefu kwè ń byǎ bέ ń da nèsé yó, n zɛ̃̀ n tu n zə ń yé n pú tɛ̃́ ń yé né. ¹³Zhozefu zə bǝ̀ ga bǝ̀lyè yǝ́: ń yà n zhe Efərəyim ni ǹdǝ́ ń jǝ̀-jĩ́, ń zhǐ Esərayɛl jǝ̀-gwã̀ sõ, ń zhe Manasɛ ǹdǝ́ ń jǝ̀-gwã̀, ń zhǐ Esərayɛl jǝ̀-jĩ́ sõ. N zə bɛ n twẽ̌ n yí Esərayɛl yala nɛ.¹⁴Esərayɛl cèlè ń ń jǝ̀-jĩ́ y n cĩ́ Efərəyim ń wɔ́ nyɛ̃́ mɔ́ yó wə, n zɛ̃̀ n cĩ́ ń jǝ̀-gwã̀ y Manasɛ yó wə: Wɔ́ èta ń búlǝ̀ né y'à zhe né, bǝ̀ wɔ́ Manasɛ gǝ́ yà ń wɔ́ byì-cɛ mɔ́ yilə. ¹⁵Ń cĩ́ bwəl Zhozefu yó n wɔ̀: bǝ̀ Yi rí tɛ̀bɛ́ à da Abǝraham ǹdǝ́ à da Yǝzakɛ zhǝ̀l rǝ̀ yé né mú, Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ zɔ nɛ rǝ vò à lul yi ní ga kɔn m'e yí zà dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ mɔ́ ¹⁶Bǝ̀ màlέka y kὲbέ è zwẽ ne lwɛlɛ dwí gakó wẽ mó, cĩ́ bwəl bǝ̀sɔ́ná bɛ́ byὲbέ yó. Sə bə tó bǝ̀ dɛnnɛ bə gwẽ̌ byẽ̀ àmyέ ǹd'â dabá Abəraam ǹdǝ́ Yəzakɛ yilə né, sə bə j'a pù bə jǐrh nánzhəzhɔ̌ bə sú tənà yá.¹⁷Zhozefu gǝ́ púrí ń da cĩ́ ń jǝ̀-jĩ́ y Efərəyim yó mó, ce ń wu ǝ̀ə nyàn yàl yé. N zə ń da jɛ̃̀ y ń la kǒ Efərəyim yó n cĩ́ Manasɛ yó. ¹⁸N wɔ̀ ń da nɛ: È dǝ̀ èta yé à da, nyǐ wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ ń byì-cɛ yá, cĩ́ ǹ jǝ̀-jĩ́ jɛ̃̀ y ńmyɛ̌ yó.¹⁹Sə ń da cẽ, n wɔ̀: À byǐ à yě, à yě re. Ńmyɛ mà n jǐrh dwí nánzhəzhɔ̌, ń mà n jǐrh lyì-fɔ̀lɔ̀. Sə ń nyɛ̃́ mɔ́ mà n yǝ̀ lyì-fɔ̀lɔ̀ dwini mu, ń dwí rí m'a jǐrh dwǝ́ nánzhəzhɔ̌. ²⁰Zhakɔɔbɛ cĩ́ bwəl bǝ̀ yó dɛ̃ rέ rǝ̀myέ yù wǝ̀, n wɔ̀: Wɔ́ ǹmyɛ́ dɛnnɛ Esǝrayɛl yà ń la nɛ́ tó né ń cĩ́ bwǝl ré, ń y'ǎ ń zhe: Zhakɔɔbɛ jὲnὲ n byẽ̀ Efərəyim yil ré éfòró n zɛ̃̀ n byẽ̀ Manasɛ nyǎn rέ.²¹Esərayɛl zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozefu ni: Àmyέ la cú, sə Yi m'a yǝ̀ nέ ǹd'ába. Rǝ̀ m'a k'a zə ába á kwɛ̃̀ á vò á nàmbala bέ tənà y wa. ²²Àmyέ n'â pɛ mɔ́ Shəshɛm, cəl ré tὲbέ ǹ mà ń mǝ́ dwini ǹ da-byǎ bέ, à zwẽ Amɔrətəbá sõ ǹdǝ́ à búlǝ́ shù w ǹdǝ́ à twã y mǝ́.

Chapter 49

¹Zhakɔɔbɛ byẽ̀ ń byǎ bɛ́ n wɔ̀: bǝ̀-nǝ dwã yó, a byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ la ába yú byinǝ né nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bàn mɔ́ wẽ́ mú. ²Jǒm-nǝ dwã yó, Zhakɔɔbɛ byǎ, s'á cili, á cili á da Yǝsǝrayɛl zɔ̀mà nɛ́!³Orɔbɛn, ǹmyέ ǹ wɔ́ à byì-cɛ yá, à jàn rέ ǹd'â bɛlɛ rέ byì-yǝ́ǝ́ mó, ǹ búl ǹ wɔ́ bal e jà ǹ búl ǹ zhe jàn. ⁴Ǹ wɔ́ ǹdə bwǐ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ mǝ̀ n'ê dùr ǹdǝ́ jàn ta! E jà ǹ tá ǹ la nãyǝ́ǝ́ mó yál yé, ǹ gǝ́ yǝ̀ ǹ da nyàm ń bǝ̀ ń jì ń pal rέ yó, ń ce ń pyǝ̀nǝ̀ y jìmdi mú yilǝ.⁵Shəmənyɔ̃ ǹdǝ́ Levyi wɔ́ ná-byǎ, sə bǝ́ n'ê zǝ bǝ̀ búlǝ́ shìmì ní bǝ̀ m'ê twĩ̀ jɔ́ɔ́rɛ dúdú wɔ̀rhɔ́ yilə; ⁶À t'â la à cìn co kɔn rέ tὲbέ bǝ̀ co dwã yó, bǝ̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ wẽ́ yé, à t'â la bɛ tó a jòm bǝ̀ dwã-gùúlí wẽ́ yé, bǝ̀ bǝ̀ lyimǝ y'à zɛ̃̀, bǝ zɛ̃̀ bə gu lyì, sə bǝ̀ wu-nyɔ̃̀ w nánfɔ̀lɔ̀ w yi ní myɛ, bǝ̀ gòm nǝ̀-byərh nǝ̀-gwǝ̌rh.⁷Bǝ̀ bǝ̀ lyim rí zhe bwǝl námmǝlwɛ̀lɛ́, bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twĩĩ, rǝ̀myɛ́ m'a yǝ̀ lwɛlɛ. À m'a bɔ̀n bɛ dwã nɛ Zhakɔɔbɛ dwí rí wẽ́, à m'a làà bɛ tɛ̃́ Esərayɛl tənà y wa.⁸Zhəda, wɔ́ ǹmyέ ǹ da-byǎ bέ m'a cèrhé. Ǹ m'ǎ nyέέ ǹ zwə bé bə lwəl bə ywẽ tɛ̃́, ǹ da-byǎ bέ cìcì mú m'a wùlì tɛ̃́ ǹ yé né.⁹Zhəda, à byǐ, ǹ nyɛ̌ ǹdə bɔrɔ byǐ ta, ǹ zhǝ̀l ń zə gɔ-nàmá ń dɔ̃̀, ń kwɛ̃̀ ń bǝ̀ ǹ pwǝ́l mó wə. Zhəda jòm. ń nǝ̀ dṍ yó, n zɛ̃̀ n pyẽ̀ tɛ̃́ ǹdə bɔrɔ ta, ǹdə bɔrɔ nãnyɔ̃̀ ta. Mɔ̌ ń mà n ŋwὲnέ n zhὲrh mɔ tɛ̃́?¹⁰Pyὲlὲ dǝ̀-dɔ̀lɔ̀ w t'â la kwã nɛ́ zhǝl o yẽ̌ Zhəda nɛ gaga yé, ò m'a mɛ̃ ń dwí rí jɔ̃̀ wà, kɔn b'e yí mɔ̀bɔ́ ń cǐ w mú bà, ńmyɛ̌ dwǝ́ né mǝ̌ sə nǝ shὲnέ ń nyí ni mú.¹¹Ń mà n lyẽ ń bǝ̀na y dǝ̀vɛ̃́-cǒ w ne, n zɛ̃̀ n lyẽ ń bǝ̀nǝ-byǐ y dǝ̀vɛ̃́-cǒ w ò càn du mú ni. Ń mà n shàrh ń kàmǝ̀zwǐ y dǝ̀vɛ̃́ y wẽ́, ń shàrh ń kàmǝ̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ w dǝ̀vɛ̃́-cèmé né byǎ bέ jal mɔ wẽ. ¹²Ń yírhə né m'a shɛ̀l ǹdǝ dǝ̀vɛ̃́ ta, ń yǝ́lǝ́ né pwèlè ǹdǝ yil ta.¹³Zabyǝlɔ̃ mà n jòm nǝ̀-fwààlɛ́ nyí ni, bǔ-bwǝlǝ bǝ̀ nǝ zhì gàà. Ń tǝnà m'a twèlé e yí Sǝdɔ̃.¹⁴Yəsakaarɛ wɔ́ bǝ̀na kὲbέ è jὲ, è pyě tɛ̃́ bǝ̀nə-bɔ́ɔ́ bǝ̀ lù byílí nǝ̀rh sǝ̀lyè bə m'e kǝ́kέlέ cəcəl wə. ¹⁵Ń púrí ń gǝ́ pyě mǝ̀gã̌ mɔ́ shìrhə y è nyὲ, tənà y myɛ dǝ̀ cɛ̀nɛ̀ dwí. N lwǝl tɛ̃́ ń la zhĩĩ rí zhũ , ń mǝ̌ dwã ǹdə yóm ta.¹⁶Dan mà n cìní ń dwí rí, ǹdə wɔ́ Esərayɛl kwálsέ èdù ta. ¹⁷Dan mà n yǝ̀ dɔm mǝ̀ pyě tɛ̃́ sɔ́má yó, ǹdə kùwǝ̀ è wɔ sɔ́má yó ta, è dɔ̃̀ shəshã nǝ̀gwǝ̌rh ne, è jòmnə mó já n tu n byíbyílí. ¹⁸Cinnǝ, à n'â dɛ̃̀ ǹmyέ vwǎrh mɔ́!¹⁹È gə wɔ́ Gaadɛ yilə, vwǎrhna kùkùl m'a bə rə vwǎrh mɔ, sə ńmyɛ mà n pyě bǝ̀ nǝ̀kúlǝ́ yó n bú ǹdǝ́ bɛ. ²⁰Wɔ́ Asɛɛrɛ sõ kùjú kɔ̀bɔ́ ò càn o j'à já mɔ́ m'a shí ní. Ń mà n pə kùjú kɔ̀bɔ́ ò mǝ̌ ǹdǝ́ pyǎ mɔ́ nɛ ²¹Nəfətəlyi wɔ́ ta kὲbέ è n'ê jíl tɛ̃́, è n'ê lùl byǎ byὲbέ bǝ̀ càn.²²Zhozefu wɔ́ cǒ kɔ̀bɔ́ ò n'ô púrh vɔr nánzhəzhɔ̌ mɔ́ tòó, cǒ ò n'ô púrh nánzhəzhɔ̌, kɔ̀bɔ́ ò wɔ nǝ̀-bùlì nyí ni mú tòó. Ò jὲsέ n'ê tó sǝ tó byílí y ni sǝ vò byílí y yǝ́-pὲlέ wa. ²³Bə pyà ń nyí, bə tǝ mɔ ǹdǝ́ cama bǝ̀ jì mu ǹdǝ́ bǝ̀ bwɛ̃̌ dǔr mú.²⁴sə ń zɔ ń twã y ń jɔ̃̀ kǝ̃kǝ̃, ń vɔ̀mὲ nέ ǹdə ń jὲsέ ga zhe rǝ̀ jàn nɛ, Zhakɔɔbɛ Yi rí lòlò bə rǝ̀ yàlà-zhe mó jàn yilə. Rǝ̀ jǐrh wã̌-ènɔ̀n, Esərayɛl pàtá y mɔ́.²⁵È wɔ́ ǹ da mɔ́ Yi rí tum, rǝ̀ sɛ̃ mɔ́, bǝ̀ Yi rí tὲbέ rǝ̀ wɔ́ Jàn cǝ́bal mɔ́ cĩ́ bwəl ǹ yó! Bwəl ré tὲbέ rə n'ê shí dɛ̃̌ mɔ́, ǹdǝ́ bwəl ré tὲbέ rǝ̀ n'ê shí cə-wǒ w ò wɔ cɛ y kùr w mú,bwəl ré tὲbέ rə n'ê shí yilə né ǹdǝ́ lùlì y wẽ́ mó.²⁶Bwəl ré ǹ da cĩ́ ǹ yó mó du Pyàr rέ tὲbέ rǝ̀ j'â ŋwέnέ shãã shãã ga mɔ́ ǹdǝ́ pyǎlsέ shὲbέ sə j'â ŋwέnέ twéé twéé mó bwəl ré. Bǝ̀ bwəl ré rǝ̀myέ mɔ́ só Zhozefu yó, rə só mɔ̀bɔ́ bǝ̀ cìr ń da-byǎ bέ wẽ́ ń wɔ́ pyɔ̌ mó yó.²⁷Bɛ̃zhamɛ wɔ́ gɔ-kùlí. Nəkɔkɔlέ nɛ, ń já ń nə ń gwi ń dɔmà, dədὲnέ nɛ ń nǝ́ ń tǝ̀l kɔn rέ tὲbέ ń pwà búlǝ́ né wẽ́ mó.²⁸Wɔ́ byὲbὲ èta mɔ́ gakó bǝ̀ y'à wɔ́ Esərayɛl kwálsέ mɔ́, sə y'à wɔ́ shí ǹdǝ́ sǝ̀lyè. Wɔ́ kɔn rέ tὲbέ bǝ̀ da mɔ́ wǝ̀l bé bǝ̀ ń gǝ́ tú ń nǝ́ ń cĩ́ bwəl ré bǝ̀ yó yi ní mú. Ń cĩ́ bwəl lò gakó yó ǹdǝ kɔn gǝ́ mǝ̌ ńmyɛ nɛ. ²⁹Rǝ̀myέ kwã nέ, ń pɔ bɛ nyí n wɔ̀: À gə tú à cùwǝ̀, sə á ce ne à dabá yó, myèlé ré rǝ̀ wɔ Efərɔ̃ nɛ́, Yititi cɛ y w mɔ́ wẽ́, ³⁰Makəpəla nέ, Mamərɛ yé y wə, kanaã tənà y wa, cɛ y kὲbέ Abraam yè Efərɔ̃, Yititi mú sõ, ń la cìnú e yǝ̀ ń cùùrí co jàà mɔ́ wẽ́.³¹Wɔ́ gàà bǝ̀ co Abəraam ǹdǝ́ ń kɛ̃ Sara nέ, e súlí Yəzakɛ ǹdǝ́ ń kɛ̃ Erəbəka nέ. Wɔ́ gàà myɛ à co Lɛya nέ. ³²Wɔ́ Etɛ byǎ bέ só bǝ̀ yè cɛ y ǹdǝ́ myèlé ré, rǝ̀ wɔ è wẽẽ́ mó ga nέ. ³³Zhakɔɔbɛ gǝ́ pɔ ń nyǝ́ né ń byǎ bέ nɛ n zhὲ, ń kwɛ̃̀ ń nèsé n cĩ́ ń pal rέ yó, n já n cì, n twèlé ń dabá nɛ.

Chapter 50

¹Zhozefu já n zɛ̃̀ n tu ń da mɔ́ yó, ń nǝ́ ń kwǝ̀ǝ̀lè ń yé-zwã̌ y ǹdǝ́ ń nǝ́ ń kúrhə. ²Rǝ̀myέ kwã nέ, n pǝ nyí lyì-twǝ́rǝ́ bé byὲbέ bǝ̀ y'à n'ê twĩ̀ bǝ̀ pɛ mɔ mɔ́ nɛ, bǝ̀ bǝ̀ tɛnɛ ń da yala nέ. Lyì-twǝ́rǝ́ bé zɛ̃̀ tɛnɛ Esərayɛl yala nέ ³dwã shǝ́-èna, ǹdǝ́ bǝ̀ n'ê zǝ nwǝ̃̌ bǝ̀ tùr mo. Ezhibti lyì bí kúrh Zhakɔɔbɛ nɛ dwã shǝ́-shàlpyὲ.⁴Bə gə kúrh cù w ni, dwã nɛ́ zhὲ, Zhozefu wɔ̀ Faraɔ̃ kὲlέ y lyì bí ni: Á gə n'á nyǐ ni ǹdǝ́ sónó zhǝ̀n zhǝ̀nà, sə á vò á byili á gǝ́ zɔ̀m nɛ́ Faraɔ̃ nɛ á wɔ̀: ⁵Nyǐ à da ce a bwǝl mu nyí n wɔ̀: Nyǐ à la cú! Sǝ à gǝ cù wǝ̀, sǝ vò ń ce lú-bɔ̀l mɔ́ mɔ̀bɔ́ à yè Kanaã tǝnà y w mɔ́ wẽ́. rǝ̀myɛ́ ce à n'â yǎl a zǝ mɔ a vò ce g`à mɔ́, sǝ a k'a kwɛ̃̀ a bà. À da wəl ne: Rəmyέ ce, à n'â lwəl sɔmá à la vò a ce à da mɔ s'a k'a kwὲ a bà. ⁶Faraɔ lyár n wɔ: Zhǝl ń vò ń ce ǹ da ǹdǝ ń gǝ́ ce ń bwǝl mo nyí rí ní.⁷Rǝ̀myέ yó, Zhozefu shǝ́r ń la n vò n ce ń da mɔ́. Faraɔ̃ tùntùnnə bé gakó ǹdǝ́ ń kὲlέ y lyì bí e súlí Ezhibti tənà y náncɛsέ gakó tó mo bə vò; ⁸e súlú Zhozefu kὲlέ y lyì bí gakó ǹdǝ́ ń da-byǎ bέ ǹdǝ́ ń da dwí rí lyì bí dwã bέ: È yàl bǝ̀sɔ́ná bέ ǹdǝ́ vǝ̃̌-ywàálέ ǹdǝ́ vwàmá nánfwààlέ dúdú ni bǝ̀ yẽ̌ Gɔshɛn nέ. ⁹Búlə eshərh-vwǝ̃tur ǹdǝ́ eshərh-jòmnə myɛ tó mo. Lyì bí byὲbέ bǝ́ tó mo bǝ̀ vò mó y'à já dɛ̃́dɛ̃́..¹⁰Bǝ̀ gǝ́ zhǝ̀l bə b'e yí Ataadɛ, Zhɔrdɛ̃ bwǐ kwã nέ mɔ́. Bǝ jòm gàà mɔ́ bǝ dom cu wu-zhùlù wìísi nánfwàlsὲ; Zhozefu kúr ń da mɔ́ nɛ dwã nyàlpyὲ. ¹¹Kanaã lyì bí byὲbέ bə y'à jě tənà y w gàà mɔ́ gǝ́ nɔ cu wu-zhùlù wìísí sǝ̀myɛ́ mɔ́ Ataadɛ nέ mɔ́, bə wwɔ̀: Nyǐ cu wu-zhùlù wìísi Ezhipti ní! Wɔ́ rǝ̀myέ rǝ̀ ce, bə j'a ce jàà y è wɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y kwã nέ mɔ́ yil bǝ̀ Abɛl-Myəsərəyim.¹²Zhakɔɔbɛ byǎ bέ wὲrhέ kɔn rέ tὲbέ ń yà ń pɔ bɛ rə nyí mú ń yilə. ¹³Bə kwè mo bə m'e vò Kanaã tənà y wa, bə vò bə ce mo Makəpəla cɛ y myèlé ré wə, cɛ y kὲbὲ Abəraam yè Efərɔ̃, Yititi mú sõ, Maməre yé y wə, ń la cìnú ń cùùrí co yil mú wẽ́. ¹⁴Zhozefu gǝ́ co ń da mɔ́ kwã nέ, ń kwɛ̃̀ n bǝ̀ Ezhibti, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń da-byǎ bέ e súlí lyì bí byὲbέ gakó bǝ̀ y'à tó mo bə vò ń da mɔ́ co mó yil mú.¹⁵Zhozefu Zhὲmmá bέ gə púrí bə da cù n zhὲ, bə wɔ̀ dwã nɛ: Zhozefu gǝ yà ń tǝ̀ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ mɔ́ yil n súl nǝ́ba, n càrh nǝ́ba lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó! ¹⁶Bə zɛ̃̀ bǝ twĩ Zhozefu sõ bə wɔ̀: Nyǐ ǹ da gǝ́ yà ń tú ń la cú yi ní, pɔ nǝ́ba nyí n wɔ̀: ¹⁷Wál-na Zhozefu ni: Bǝ̀ nyǐ à n'â lwǝ̀l mo bǝ̀ ǹ pə sǔbri ǹ da-byǎ bέ nɛ bə lwɛlɛ rέ ǹdǝ́ bǝ̀ dóó w yilə. Bǝ̀ nyǐ bǝ̀ wὲrhέ mɔ lwɛlɛ zhǝ̀n zhǝ̀nà, ǹdǝ́ rǝ̀myέ ga, à n'â lwǝ̀l mo bǝ̀ ń pə sǔbri ń da mɔ́ Yi rí tùntùnnə bé ne! Bǝ̀ gǝ́ zhǝ̀l bə byili ri Zhozefu ni, n já n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń kúrhǝ́.¹⁸Rǝ̀myέ kwã nέ, ń da-byǎ bέ cìcì mú zɛ̃̀ bə b'e nə mɔ, bə tu ń nèhrh kùr wə, bǝ̀ zhe: Nǝ́ wɔ́ ǹ tùntùnnǝ. ¹⁹Sə Zhozefu wɔ̀ bɛ: Á bǝ̀k'á dùr ywẽ yé. Àmyέ wɔ Yi jàà w nà? ²⁰Á pyà nɛ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́: sə Yi lyǝ́r re rǝ jǐrh cὲnὲ. rə m'e pyìrh kɔn rɛ́ rǝ̀ yu: zà mɔ́, dwí nánzhəzhɔ̌ vwǎrh yilǝ. ²¹Rǝ̀myέ ce, á bǝ̀k'á dùr ywẽ yé, à m'a nyǐ kɔn tὲbέ ámyɛ̌ ǹd'á bǝ̀sɔ́ná bέ ga zhe rǝ̀ tum mú yò.Zhozefu já n zɔ̀m rǝ̀myɛ́ n mǝ n swẽ bǝ̀ wun ni.²²Zhozefu já n mɛ̃ n jòm Ezhibti ní, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń da kὲlέ y lyì bí. Ń nɔ byinə zɔ̌m ǹdǝ́ shí yǝ́, ²³n nə ń byǐ Efərəyim nàn-jǝ̀ǝ̀lé. N zwẽ ń nɔ̃̌ Məciiri, Manasɛ byǐ mú, byǎ bέ n cĩ́ ń nǝ̀rh yó.²⁴Dɛ̃ rǝ̀dù Zhozefu wɔ̀ ń da-byǎ bέ nɛ: Àmyέ la cú. Sǝ Yi m'a lyǐrh á yò rə wὲrhέ ába cὲnὲ. Rǝ̀ m'a ce á shǝ́r tənà y kὲbέ wẽ́, á vò tənà y kὲbέ rǝ̀ bwəl è nyí Abəraam ǹdǝ́ Yəzakɛ ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ nɛ mɔ́ wẽ́. ²⁵Zhozefu ce Esǝrayɛl byǎ bɛ́ bwəl nyí n wɔ̀: Bǝ̀ Yi m'a gwɛ̃ ába, s'á zǝ à kúr rí a du nyɔ̀nɔ̀ a vò kwã nɛ́ gaga. ²⁶Zhozefu cù ǹdǝ́ ń zhe byinə zɔ̌m ǹdǝ́ shíyǝ́. Bə zə nwẽ̌ bə tùr ń yala nέ, bə kwè ne bə ce kùlkṍ wẽ́ Ezhibti ní.

Exodus

Chapter 1

¹Nyǐ-nə Esərayɛl byǎ bɛ́ bə̀ tó Zhakɔbɛ nɛ bə bə̀ ⁴Ezhiptiy mú, lò gakó ǹdə́ ń dwí rí mú yilə né, è y'à wɔ́ : ²Orɔbɛnɛ, Shəmənyɔa, Ləvyi, Zhəda, Yəsakarɛ, Zabəlɔ̃,Ɓɛ̃zhamɛ̃, ³Danɛ, Nəffətəli, Gadɛ ǹdə́ Asɛɛrɛ. ⁵Zhakɔbə byǎ y'à wɔ́ nunə shə́shàlpyɛ̀ ; rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Zozhɛfu myɛ̌ y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ Ezhipti ní.⁶Rə̀myɛ́ yó né Zozhefu ǹdə́ ń da-byǎ ǹdə́ bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ bə̀ shí-dwã bɛ́ rə̀myɛ́ yí ní mú gakó cùwə̀. ⁷Esərayɛl byǎ bɛ́ j'a zɛ̃̀ bə lù byǎ nánzhəzhɔ bə̀ pù, bə sú tənà yá, Bə̀ jàn rɛ́ j'â n'ê súlí twéé twéé.⁸Rə̀myɛ́ yó né pyɔ̌ mə̀dù zɛ̃̀ ń cǐ Ezhipti tənà yá ; Pyɔ̌ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yə̀ Zozhefu pár lwar. ⁹N zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ ń tənà y lyì bí n wɔ̀ : Nyǐ-nə Esərayɛl byǎ bɛ́ á nyìwé, bə̀ wɔ́ dwí nànzhəzhɔ̌ dɛ̃́dɛ̃́, bə̀ jàn rɛ́ myɛ du nə́ba. ¹⁰Rə̀myɛ́ ce, bà-nà nə́ wɛ̀rhɛ́ surhə, nə́ ce bə̀ bə̀k'a k'e pù yé, mùnì ga búlə́ gə zɛ̃̀ sə bə̀ bək'a vò bə ce nyí nə́ zwə̀ bé kwã nɛ́ bə bú ǹdə́ nə́ba yé ; mùnì ga bə nə sɔ́má bə du nə́ tənà y w yé.¹¹Bǝ zɛ̃̀ bǝ vùr yó-cìnǝ́ bǝ cĩ́ mùnì ga bǝ pǝ tumǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ jɛ̀ bǝ̀ n'e᷇ twǐ̀. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yó né bǝ̀ lù cɛmɛ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Pǝtɔm ǹdǝ́ Ramɛsɛ bǝ pǝ Faraɔ̃ nɛ ń wẽ̀ cṹ jààsɛ. ¹²Ǹdǝ́ bǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ bɛ ga bǝ cẽ bǝ̀ n'ê pùl bǝ̀ la. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê jí zùù rì ǹdǝ̀ Esǝyɛl lyì byǎ bɛ́.¹³Rǝ̀myɛ́ yó né bǝ ce Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ jǐrh yómǝ́ bǝ̀ n'ê twĩ̀ tũ̀-kùlǝ̀. Bǝ ce bǝ̀ lũ w wẽ́ yál mɔ́ k'e bǝ nyàn zhe yé. ¹⁴Bǝ ce be yómde tũ̀-kùlǝ̀ wẽ́; bǝ̀ n'ê fwǝ̌rh dɔ bo-kwǎ; bǝ̀ n'e᷇ vwàl bǝ̀ cɛsɛ́ wa. Wɔ́ tũ̀-kùlǝ̀ né nǝ̀myɛ́ èta mɔ́ bǝ̀ y'à ce bǝ̀ n'ê twẽ̀.¹⁵Ezhipti pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdǝ́ Ebǝrǝbá elwǝrh-kana bɛ́, Sǝshǝra ǹdǝ́ Puwǝ nɛ, ¹⁶n wɔ̀ bɛ : Á gǝ lwǝrh Ebǝrǝbá kana, è gǝ wɔ́ bal-byǐ s'a gu yǝ; s'e gǝ wɔ́ kɛ̃-byǐ s'a yẽ̌ y á bǝ̀k'a gwi y yé. ¹⁷Sǝ elwǝrh-kana bɛ́ gǝ́ y'à n'ê nyàm Yi mú ce bǝ̀ yǝ̀ pyɔ̌ nyí rí zwẽ yé, bǝ̀ n'ê yẽ̌ bǝ̀sɔ́ná nɛ bǝ̀ t'â gwi bi yé¹⁸Pyɔ̌ mɔ́ tǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil n byẽ̀ elwǝrh-kana n wɔ̀ bɛ: Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil á n'á wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́, á yẽ̌ bǝ̀sɔ́ná bɛ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ mɔ́? ¹⁹Elwǝrh-kana bɛ́ wɔ̀ Faraɔ̃ nɛ: Nyǐ Ebǝrǝbá kana bɛ́ dǝ̀ ǹdǝ Ezhipti lyì kana bɛ́ ta yé; bǝ̀ zhe jàn, ce bǝ̀ y'a mǎ bǝ lù ǹdǝ́ bǝ̀ yǝ̀ elwǝrh-kɛ̃ mɔ́ sõ yí yé.²⁰Yi wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ́ elwǝrh-kana bɛ́; rǝ̀myɛ́ ce dwí rí pù rǝ jǐrh nánzhǝzhɔ̌. ²¹Elwǝrh-kana bɛ́ y'à n'ê dùr Yi ywẽ, ce Yi ce bǝ̀ kǎlsɛ́ lyì bí y'à n'ê súlí. ²²Pyɔ̌ faraɔ̃ zɛ̃̀ n pǝ nyí ń tǝnà y lyì bí gakó ne n wɔ̀: Bǝ̀ gǝ lùl bal-byǐ gakó s'á kwè y a vò á ji bǔ wǝ; sǝ è gǝ wɔ́ wɔ́ kɛ̃-byǐ gakó s'á yẽ̌ y e yǝ̀ nɛ́.

Chapter 2

¹Lǝvyi kwálá y byǐ mǝ̀dù yà ń jú Lǝvyi kwálá y bǝ̀kɔ́ mǝ̀dù. ²Kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n kwè pwǐ n lù byǐ. N pwírí byǐ wɔ́ ébɔ́, n jà n shèè mo cànsɛ sǝ̀tɔ̀.³Ń gǝ́ pwírí ń kǝ́ ń wàr ń la mɔ shòò mó yi ní, n kwè sǝ́yǎ n zǝ ku n kwɛrhɛ w kókó, n kwè bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y cĩ́ ò wẽ́ n pyi ò nyí n cĩ́ myɔrhɔ nɛ́ n vò n cĩ́ bù-cǔ nyí ni vwal-gɔ cǝcǝl wǝ. ⁴Bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nǝkɔ́ já n zɛ̃̀ ń tǝtwene ń zhǐ kwã nɛ́ ń la nyǐ kɔn gǝ́ la nɛ́ tó.⁵Rǝ̀myɛ́ yó né Faraɔ̃ bǝ̀kɔ́ zɛ̃̀ n bǝ̀ bwǐ yó ń la nɛ̃̌ shɔ, ń tó-dwã bɛ́ lyɛ̃ bǝ̀ twèlé bwǐ y nà nɛ bǝ n'ê jílǝ́. Bǝ̀ zɛ̃̀ bǝ̀ la nyǔ bǝ pwírí kùlkõ̌ vwal-gɔ w cǝcǝl wǝ, n zɛ̃̀ n ń tùntùnnǝ bǝ̀ ń zhǝl n kwè wǝ. ⁶N zɛ̃̀ n pul ò nyí ni, n pwírí wɔ́ bal-byǐ námpɔ́lɛ́ è n'ê kúrhǝ́. È nɔ̀nɔ̀ zǝ mɔ, n wɔ̀: Nyǐ wɔ́ Ebǝrǝbá byǐ!⁷Raèmyɛ́ yi ní, bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nǝkɔ́ mɔ́ já n yí Faraɔ̃ bǝ̀kó mɔ́ nyí n wɔ̀: Ǹ nǝ́ ǹ yǎl b'à zhǝl a pyà byì-kɔ̀nnà Ebǝrǝbá kana bɛ́ wẽ́ n bǝ̀ n ŋwɔ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́? Faraɔ̃ bǝ̀kɔ́ mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀ : ⁸Zhǝl. Bǝ̀kɔ́ kɛ̃-byǐ y já zhǐr è la vò e pyà bǝ̀sɔ́wɛ̀lɛ́ ná mɔ́.⁹Faraɔ̃ bǝ̀kɔ́ mɔ́ wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ: Zǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ ń mǝ́ vò, sǝ́ pɛ y yil e ŋwɔ̀ ń pɛ̃, sǝ́ yẽ̌ bǝ̀ à m'a pɔ̃́ ǹ kwǎndɛ́. ¹⁰È gǝ́ tú e byì, n zǝ y n bǝ̀ n pǝ Faraɔ̃ bǝ̀kɔ́ mɔ́ nɛ, e jǐrh ǹdǝ ń byǐ ta. N zɛ̃̀ n ce ń yil bǝ Muyiisi, bǝ̀ ń y'ǎ zhe, bǝ̀ wɔ́ nàná wẽ́ à vùr mo né.¹¹Kɔn tú e b'e yí è dɛ̃ rǝ̀dù, ǹdǝ́ Muyiisi byìl náncɛ, n zɛ̃ è n vò ń da-byǎ bɛ́ sono, n yí ń yírhǝ́ nǝ tumǝ né bǝ̀ n'ê twĩ̀ mú nɔ̀nɔ̀ wá. N zɛ̃̀ n nǝ Ezhipti lyì byǐ ń nǝ́ ń mà Ebǝrǝbá byǐ ń da-byǎ bɛ́ cǝlcǝ́ wǝ. ¹²N nyǐ nyɔ̀nɔ̀ n ká n nyǐ nyɔ̀nɔ̀, n pwírí lò lò tɛ̀nɛ́ yé, n já n gu Ezhipti lyì byǐ mú, n kwè mo n gwàr nyɔ̀rhɔ́ n shèè mo né.¹³È cɛ zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ y n kǝ́ n du, n pwírí Ebǝrǝbá byǎ bǝ̀lyè bǝ̀ n'ê bwí dwã. N zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀bɔ́ ń dó mó ne: Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil ǹ nǝ́ ǹ mà ǹ da-byǐ mú? ¹⁴Bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: Wɔ́ mɔ̌ lò ń pɔ mɔ cìnú mú mǝ̀myɛ́ ǹ mǝ́ ǹ kɛ́ nǝ́ bùrsi? Ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń gu ni, ǹdǝ ǹ gǝ́ gu Ezhipti lyì byǐ mú mú ta? Ywẽ zǝ Muyiisi, n wɔ̀: Zhǝ̀n zhǝ̀nà, lyì bí lwar yò wǝ́.¹⁵Fwaraɔ̃ lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń pyà Muyiisi ń la gu. Muyii zɛ̃̀ n dùr Fwaraɔ̃ yé né, n vò Manjã tǝnà y wa, n yí n zhì zhìlí èdù nyí ni. ¹⁶Manjã vwĩ̀-zǝ́lnǝ yà ń ŋwɛ́nɛ́ ń zhe kana-byǎ bwàlpyɛ̀. Bǝ zɛ̃̀ bǝ bǝ̀ nɛ̃̌ tã́ɔ̃́, bǝ tɛ̃́ nɛ̃̌ mɔ́ bǝ sú bǝ̀ vwàmá kùlkwẽ́ ré bǝ̀ la bǝ̀ da vwàmá nɛ́ nɛ pɔ nǝ nyɔ̀. ¹⁷Rǝ̀myɛ́ yó né vwã̌-ènɔ̀nà yí bǝ jì bi. Muyiisi já n zɛ̃̀ n zwẽ bǝ̀ nyí ni, n ce bǝ̀ vwàmá nɛ́ nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́¹⁸Bǝ̀ gǝ́ k'a kwɛ̃̀ bǝ yí bǝ́ da Rǝwǝle sõ, n wɔ̀ bɛ: Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil á k'á gwiri á kwɛ̃̀ làlà zà èta mɔ́? ¹⁹Bǝ lyár bǝ wɔ̀: Nyǐ wɔ́ Ezhipti lyì byǐ mǝ̀dù ń zwẽ nǝ́ba vwã̌-ènɔ̀nà jɔ̃̀ wa, ń gaga mɔ́ tɛ̃́ nɛ̃̌ mɔ́ n pǝ vwàmá nɛ́ nɛ nǝ nyɔ̀. ²⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń bǝ̀kwá bɛ́ nɛ: Yẽ̀ ń nǝ ŋwɛ́nɛ́? Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil á yẽ̌ bal mɔ́ ńmyɛ̌ nɛ mɔ́? Byẽ̀-nǝ mo n bà, n jí kùjú.²¹Muyiisi já shɛ̀nɛ́ n mɛ̃ bal mɔ́ ńmyɛ̌ sono, n pɔ̃ ń bǝ̀kɔ́ n jí, ń yíl Sǝfɔra. ²²N lù byǐ n pɔ̃ n ce ń yil bǝ̀ Gǝrǝsɔmɛ, bǝ̀ ń yà ń zhe, à jě tǝnà èdù wẽ́ zhǝǝle²³Kɔn dɛnɛ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Ezhipti lyì pyɔ̌ cì, Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ bǝ kwɛrhɛ bǝ̀ n'ê kúrh bǝ̀ wɔ́wɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ yómré wẽ́, bǝ̀ n'ê kúrh bǝ̀ búbwéé. Bǝ̀ búbóó mó bǝ̀ yóm ré wẽ́ mó zhǝ̀l Yi sono. ²⁴Yi nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́, rǝ lyǐrh rǝ̀ dɔbrɛ́ rǝ̀ zɔ ǹdǝ́ Abǝham ǹdǝ́ Yǝzakɛ ǹdǝ́ Zhakɔbɛ mɔ́ yò. ²⁵Yi nyǐ Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́, bǝ nɔ̀nɔ̀ zǝ rɛ.

Chapter 3

¹Muyiisi yà ń nǝ́ ń kál ń cǝ́mbal zhǝtoro vwàmá, Majã vwĩ̀-zwǝ́lnǝ mó; n zǝ vwàmá n mǝ n vò gɔ-elũ èpòlò w kwã nɛ́, n lyɛ̃ n vò Yi pyɔ̀ w Orɛbɛ nɛ́ mɔ́. ²Bǝzhɔzhe màlɛ́ka lyí mu myìn-zhù wẽ́, sɔ̀lɔ̀ cǝcǝl wǝ. Muyiisi nǝ́ ń nyǐ; n pwírí sɔ̀lɔ̀ w zhe myǐn o j'à t'â jí gaga yé. ³Muyiisi wɔ̀: À m'a k'a pyìrhí a nyǐ nɛrɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ kɔ̀bɔ́ wɔ́ bǝ̀kɔ́n dwí nɛrɛ́ ǹdǝ́ kɔ̀bɔ́, a nyǐ wɔ́ bǝ̀kɔ́n è ce sɔ̀lɔ̀ zhe myǐn o j'à t'â jí mú.⁴Bǝzhɔzhe gǝ́ nɔ ń nǝ́ pyìrhí ń nyǔ, Yi zhì sɔ̀lɔ̀ w rǝ byẽ̀ rǝ wɔ̀: Muyiisi! Muyiisi! N lyár n wɔ̀: Nyǐ ni! ⁵Dieu wɔ̀: Ǹ bǝ̀ká yí nyɔ̀nɔ̀ yé, vuér ǹ nǝcìlǝ̀ né, bǝ̀ cɛ y kɛ̀bɛ́ ǹ zhǐ è wẽ́ mó wɔ́ Yi nyǎ. ⁶Rǝ súlí rǝ zhe: À wɔ́ Ǹ da Yi rí, Abǝham Yi rí, Yǝzakɛ Yi rí ǹdǝ́ Zhakɔbɛ Yi rí. Muyiisi círhí ń yé y né, bǝ̀ ywẽ y'à zhe mo ǹdǝ́ Yi nyǔ.⁷Bǝzhɔzhe wɔ̀: À nɔ à dwí rí nɔ̀nɔ̀ w Ezhipti ní mú, à nyɛ̀ bǝ̀ wùrhí y bǝ̀ zwǝ̀ bé bǝ̀ n'ê wǔrh mó, à yě kɔn gǝ́ n'ê yì bi ma mɔ́. ⁸Sǝ à só tɛ̃́ à la rɛ lwǝ̌r Ezhipti lyì bí jɔ̃̀ wa, a ce bǝ vò tǝnà nánwowòrhó wẽ́, tǝnà kɛ̀bɛ́ yil ǹdǝ́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́, jàà kɛ̀bɛ́ Kana lyì ǹdǝ́ Eshɛ̃́ lyì ǹdǝ́ Amɔ̃́ lyì ǹdǝ́ Fǝrɛzhɛ lyì ǹdǝ Evɛ̃ lyì e súlí Zhǝbu lyì jě è wẽ́ mó.⁹Nyǐ, Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ wìísí yú à sono, nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Ezhipti lyì n'ê nwɛ̀nɛ̀ bɛ mɔ́. ¹⁰Sǝ èlǎsɛ̃́, zhǝl, à la mɔ́ tũ̌ Fwaraɔ̃ sono, ń vùr à dwí rí, Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ Ezhipti ní.¹¹Muyiisi wɔ̀ Yi ni: Àmyɛ́ wɔ́ mɔ̌, à la m'a vò Fwaraɔ̃ sono, a m'a vùr Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ Ezhipti ní mú? ¹²Dieu wɔ̀ mɔ: À m'a yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ mɔ́; sǝ rǝ̀myɛ́ b'a yǝ̀ mɔrhɔ kɔn ǹ yilǝ rǝ n'ê byili bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ à twĩ̀ mú: Ǹ gǝ tú ǹ ce dwí rí du Ezhipti ǹ zhɛ̀, s'á zǔl Yi pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ yó.¹³Muyiisi wɔè Yi ni: Nyǐ à m'a vò Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ sono, a wɔ̀ bɛ: Nyǐ wɔ́ á dabá Yi rí rǝ̀ twĩ̀ ni á sono. Sǝ bǝ̀ gǝ zɛ̃̀ bǝ̀ bwǝ̀rh ne ǹ yil ré, à m'a wɔ̀ bɛ bǝ byẽ̀? ¹⁴Yi wɔ̀ Muyiisi ni: À wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ mɔ́. Rǝ k'e súlí rǝ wɔ́: Wɔ́ èta ǹ m'ǎ yí ń lyár Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́: Wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ ni á sono mó. ¹⁵Yi k'e wɔ̀ Muyiisi ni kǝ́dò: Ǹ m'a zɔ̀m ǹdǝ́ Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ ń súlí ń wɔ̀: Bǝzhɔzhe, á dabá Yi rí, Abǝrahm Yi rí, Yǝzakɛ Yi ri rí ǹdǝ́ Zhakɔbɛ Yi rí, twĩ̀ ni á sono. Nyǐ à yil ré byinǝ byinǝ, nyǐ à yil ré byǎ byǎ è m'e la gaga.¹⁶Zhǝl, ń byẽ̀ Esǝrayɛl náncɛsɛ́ ń cĩ́ dwã yó, sǝ́ wɔ̀ bɛ: Bǝzhɔzhe mó, á dabá Yí rí, Abǝraham Yi rí, Yǝzakɛ Yi rí ǹdǝ́ Zhakɔbɛ Yi rí lyí ni. ¹⁷Rǝ̀ wɔ̀ nɛ: À nɔ ába, a nǝ kɔn tɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ába Ezhipti ní mú, sǝ à wòwǝ̀: À m'a ce á du Ezhipti ní, á gǝ́ n'á nwɛ̀nɛ̀ mǝ̀gã̌ mɔ́, ce á vò Kana lyì ǹdǝ́ Eshɛ̃́ lyì ǹdǝ́ Amɔ̃́ lyì bí ǹdǝ́ Fǝrɛzhɛ lyì bí ǹdǝ Evɛ̃ lyì bí e súlí Zhǝbu lyì bí tǝnà y wa, yil mó ǹdǝ́ tùr rí gǝ́ n'ê dùr tɛ̃́ mǝ̀gã̌ mɔ́. ¹⁸Bǝ̀ m'a cili ǹ zɔ̀mà nɛ́, ǹ zǝ Esǝrayɛl náncɛsɛ́ ń mǝ́ vò Ezhipti lyì pyɔ̌ mɔ́ sono, á wɔ̀ mɔ: Nyǐ Bǝzhɔzhe, Ebǝrǝbá Yi rí lyí nǝ́ba. Pǝ nǝ́ba sɔ́má nǝ́ du nǝ́ vò dwã nǝ̀tɔ̀ zhǝl gɔ-elũ èpòlò w wǝ, nǝ́ zwǝ́l vwǝ̃̀ nǝ́ pǝ Bǝzhɔzhe nǝ́ Yi rí ni.¹⁹À yě bǝ̀ Ezhipti lyì pyɔ̌ mɔ́ tá ń la ába yõ̌ gaga á vò yé, ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ jɛ̃̀ kɛ̀bɛ́ è jɛ̀ yé. ²⁰À m'a zhẽ̌ à jɛ̃̀, a mà Ezhipti, à a wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ tǝnà y wẽ́. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́ ń mà n yẽ̌ ába á vò. ²¹À gaga mɔ́ m'a ce Ezhipti lyì bí nyǐ dwí rí tɛ̀bɛ́ ǹdǝ́ sónó, á gǝ tú á gǝ tú á du á la, á t'á du a vò ǹd'á jǝ̀-fwǝ̀r yé. ²²Kɛ̃ gakó mà n lwǝ̀l kàmɔ nǝ̀zhǐrh ǹdǝ́ sánǝ́má nǝ̀zhǐrh ń jǝ̀-dõ mó ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ń sõ jù w mú ni, n lwǝ̀l gàndɛ myɛ á pǝ á byǎ bɛ́ ǹdǝ́ á bǝ̀kwá bɛ́ nɛ á zù bi. Èta á m'a kɔkɔlɛ Ezhipti lyì bí wẽ̀ ré.

Chapter 4

¹Muyiisi lyár n wɔ̀: Nyǐ bǝ̀ t'â la shɔ̀nɔ́ bǝ zwẽ à zɔ̀mà nɛ́ nyí gaga yé, Nyǐ bǝ̀ m'a wɔ̀: Bǝzhɔzhe yǝ̀ mɔ́ lyí gaga yé. ²Bǝzhɔzhe wɔ̀ mɔ: Wɔ́ bǝ̀kúku ò ŋwɛ́nɛ́ ǹ jɔ̃̀ wa? N lyár n wɔ̀: dǝ̀dɔ̀lɔ̀. ³Bǝzhɔzhe wɔ̀: Dol w tɛ̃́ cɛ y yó. N dol w tɛ̃́ cɛ y yó, o jǐrh dɔm. Muyiisi dùr ń yé né⁴Bǝzhɔzhe wɔ̀ Muyiisi ni: Cèleè ǹ jɛ̃̀ y ń ń zǝ mǝ̀ nǝ̀byíl ré ne. N cèlè ń jɛ̃̀ n zǝ mǝ̀ nǝ̀byíl ré ne, dɔm k'a jǐrh dǝ̀dɔ̀lɔ̀ ń jɔ̃̀ wa. ⁵Bǝzhɔzhe wɔ́ mɔ̀ bǝ̀ wɔ́ èta ǹ gǝ yú sǝ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́, mùnì ga bǝ zwẽ nyí bǝ̀ wɔ́ Bǝzhɔzhe, bǝ̀ dabá Yi rí, Abǝraham Yi rí, Yǝzakɛ Yi rí ǹdǝ́ Zhakɔbɛ Yi rí, rǝ̀ lyí mú.⁶Bǝzhɔzhe kǝ́ n wɔ̀ mɔ: Ce ǹ jɛ̃̀ ǹ púlí y kùr wǝ, n ce ń jɛ̃̀ y ń púlí y kùr wǝ, n ká n vùr yǝ, n pwírí ń jɛ̃̀ y zhe yǝ̀bǝcɛ̀ndɛ námpwǝ̃̀ ǹdǝ bǝdũ̀kwǝlǝ ta. ⁷Bǝzhɔzhe wɔ̀: Ká ce ǹ jɛ̃̀ y ǹ púlí y kùr wǝ. N ká n ce ń jɛ̃̀ y ń púlí y kùr wǝ; n ká n vùr y ń púlí y kùr wǝ, n pwírí è k'a jǐrh ǹdǝ ń yala nɛ́ ta.⁸Bǝzhɔzhe wɔ̀: bǝ̀ gǝ yǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ yǝ̀ ǹ zɔ̀mà cili màmyɔ̃ nã́yóó yilǝ, bǝ̀ m'a shɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ nyí rǝ̀lyè nyɔ̃̌ yilǝ. ⁹Bǝ̀ gǝ yǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ nyí màmyaarhɛ rǝ̀lyè yilǝ, bǝ̀ yǝ̀ ǹ zɔ̀mà nɛ́ cili, sǝ́ tɛ̃́ nɛ̃̌ bǔ wǝ, ń ló tɛ̃́ cɛ y yó, nɛ̃̌ mɔ́ ǹ tɛ̃́ bwǐ y w mú m'a jǐrh jal cɛ y yó.¹⁰Muyiisi wɔ̀ Bǝzhɔzhe ne: Ǎàà! Cinnǝ, nyǐ à dǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń púr ń nyí nàná ń zɔ̀m yé, nyǐ è dǝ̀ èyìje ráá dǝ̀lànɛ̀ ráá ń gǝ́ ju kùr ǹ nǝ́ ǹ zɔ̀m ǹdǝ́ ǹ tùntùnnǝ mó yó né à zɛ̃̀ à wàr yé, bǝ̀ nyǐ wɔ́ à nyí rí ǹdǝ́ à mǝ̀jòlò w ga rǝ̀ bǝ shɛ̀ yé. ¹¹Bǝzhɔzhe mɔ̀: Wɔ́ mɔ̌ lò ń wɛ̀rhɛ́ numbyíní nyí rí? sǝ wɔ́ mɔ̌ lò ń nǝ́ numbyíní yǝ̀ nyǝ̀-bǝdɔ̃ɔ̃ cǝ́bal, e yǝ̀ sǝ̀bɔ̀rhɔ̀, è yírhǝ́ nǝ nɛ́ e yǝ̀ sǝ̀bɔ̀rhɔ̀? È dǝ̀ àmyɛ́, Bǝzhɔzhe nà? ¹²Zhǝl, à m'a yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ ǹ nyí rí, à cèrhè mó kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ la zɔ̌m mɔ́. ¹³Muyiisi wɔ̀ : Ǎàà! Cinnǝ, twĩ̌ lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń twĩ̀ mú.¹⁴Bǝzhɔzhe lyim já zɛ̃̀ Muyiisi yó, rǝ wɔ̀: Ǹ da-byǐ Arɔ̃, Lǝvyiti mú tɛ̀nɛ́ nà? À yě bǝ̀ ń mà n zɔ̀m nàná. Nyǐ ń cìcì mú, ń bàn ǹ yé né; n gǝ tú ń nɔ mɔ́, ń m'a fùù ń wẽ́. ¹⁵Ǹ m'a zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ́, ń ce zɔ̀mà nɛ́ ń nyú wǝ; sǝ àmyɛ m'a yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ ǹ nyí rí ǹdǝ́ ń nyí rí, a m'a cèrhè ába kɔn dɛ̀bɛ́ á la wɔ̀rhɔ́ mɔ́. ¹⁶Ń mà n zɔ̀m n byili dwí rí ni ǹmyɛ́ yilǝ; ǹ mà n yǝ̀ ǹ nyí rí, sǝ ń mà ń Yi jàà w ń yilǝ. ¹⁷Kwě dǝ̀dɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ǹ la ń mǝ́ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ mɔ́ ń zǝ ǹ jɔ̃̀ wa.¹⁸Muyiisi zɛ̃̀ n ká ń la, n kwɛ̃̀ n tó ń cǝ́mbal Zhǝtoro sono, n wɔ̀ mɔ: À n'â lwǝ̀l mó sǝ́ yẽ̌ ne a k'a vò Ezhipti à da-byǎ bɛ́ sono, a vò a nyǐ ǹdǝ́ bǝ̀ gǝ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ lũ ní. Zhǝtoro wɔ̀ Muyiisi ni: Zhǝl ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́. ¹⁹Bǝzhɔzhe zɔ̀m ǹdǝ́ Muyiisi Majã nɛ n wɔ̀: Zhǝl, ká vò Ezhipti, bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê pyà gu mú gakó cùwǝ̀. ²⁰Muyiisi já n zɛ̃̀ n zǝ ǹ kɛ̃ ǹdǝ́ ń byǎ bǝ jòm bǝ̀nerh bǝ k'a kwɛ̃̀ bǝ̀ la Ezhipti tǝnà y wa. N kwè ń dǝ̀dɔ̀lɔ̀ ń zhe ń jɔ̃̀ wa.²¹Bǝzhɔzhe wɔ̀ Muyiisi: Ǹdǝ́ ń ká kwɛ̃̀ ń la Ezhipti y ní mú n wɔ́: ǹ nǝ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à co ǹ jɔ̃̀ mɔ́: Wɛ̀rhɛ́ rɛ Fwaraɔ̃ yé né. Sǝ àmyɛ́ m'a kù ń wu wǝ́, ń tá la shɔ̀nɔ́ n yẽ̌ dwí rí gaga rǝ vò yé. ²²Ǹ m'ǎ wɔ̀ Fwaraɔ̃ nɛ: Nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ Bǝzhɔzhe nǝ́ ń zɔ̀m mɔ́: Esǝrayɛl wɔ́ à byǐ, à byì-yǝ́ǝ́ mó, . ²³À n'â wǝ̀l mó: Yẽ̌ à byǐ mú ni n vò, mùnì ga n zǔl ne; sǝ ǹ gǝ cẽ ǹ mǝ yẽ̌ n vò, sǝ́ nyǐ à m'a gu n byǐ mú, ǹ byì-yǝ́ǝ́ yǝ́.²⁴Bǝ̀ gǝ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má yó bǝ̀ la yi ń, bǝ yí jàà èdú wẽ́, Muyiisi la gàà mɔ́ zhɔ̃́. Bǝzhɔzhe zɛ̃̀ n nyáá ń yó ń nǝ́ ń yǎl n gu mu. ²⁵Sǝfɔra zɛ̃̀ n kwè nǝ́kulu ò nyí námmyɛ̀rhɛ́, n gɔ̃̀ ń byǐ mú bɛlɛ rɛ nyí tɔ̀nɔ̀ n kwè n ji Muyiisi nèrh yó, n wɔ̀: Ǹ wɔ́ à byal jal wẽ́! ²⁶Bǝzhɔzhe já n yẽ̌ mo. N zɛ̃̀ n wɔ̀: byal jal wẽ́! Rǝ̀ kùr wɔ́ góm mó.²⁷Bǝzhɔzhe wɔ̀ Arɔ̃ nɛ: Zhǝl gɔ-elũ èpòlò w wǝ Muyiisi yé né. Arɔ̃ zhǐr ń la; n jǝl Muyiisi Yi pyɔ̀ w yó, n kwǝ̀ǝ̀lè mo. ²⁸Muyiisi zɛ̃̀ n byili Bǝzhɔzhe mó ń twĩ̀ mu mú zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó, ǹdǝ́ myàmyaarhɛ tɛ̀bɛ́ ń pɔ nyí bǝ̀ ń wɛ̀rhɛ́.²⁹Muyiisi ǹdǝ́ Arɔ̃ ga j'a zhílí bǝ̀ sɔ́má yá, bǝ ce Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ náncɛsɛ́ jòm dwã yó. ³⁰Arɔ̃ zɛ̃̀ n byili zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó Bǝzhɔzhe yà ń byili Muyiisi ni mú, n zɛ̃̀ n já n wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ dwí rí yé né rǝ̀ yírhǝ́ na. ³¹Dwí rí shɛ̀nɛ́ rǝ zwẽ nyí. Bǝ zɛ̃̀ bǝ lwar bǝ̀ nyǐ Bǝzhɔzhe yà ń tú n gwɛ̃ Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, sǝ ń nɔ bǝ̀ nɔ̀nɔ̀ wá; bǝ zɛ̃̀ bǝ wùlì tɛ̃́.

Chapter 5

¹Rǝ̀myɛ́ yó né, Muyiisi ǹdǝ́ Arɔ̃ zɛ̃̀ bǝ vò Fwaraɔ̃ sono, bǝ wɔ̀ mɔ̀: Nyǐ Bǝzhɔzhe, Esǝrayɛl Yi rí wò wǝ̀: Yẽ̌ à dwí rí ni rǝ vò, mùnì ga rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ címsi gɔ-elũ èpòlò w wǝ, cèrhé à yil ré. ²Fwaraɔ̃ lyár n wɔ̀: Bǝzhɔzhe mó wɔ́ mɔ̌, à la m'a zwẽ ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nyí, a yẽ̌ Esǝrayɛl nɛ n vò mó ? À yǝ̀l Bǝzhɔzhe mó yár gaga yé, ce à t'â la Esǝrayɛl n vò yé.³Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ lyár mɔ bə wɔ̀: «Ebərəbá Yi rí lyí nə́ba; nə́ n'é lwə̀l mó bə̀ ǹ yẽ̌ nə́ba nə́ shə́r nə́ vò dwã nə̀tɔ̀ zhəl gɔ-elũ èpòlò w wə, mùnì ga nə́ zwə́l vwə̃̀ nə́ pə Cinu, nə́ Yi rí ni. È gə də̀ rə̀myɛ́ ń mà n ce cím-bəlwɛ̀lɛ́ ráá búlə́ shù gu nə́ba.» ⁴Ezhibti pyɔ̌ mɔ́ lyár bɛ n wɔ̀: «Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃, è nə wɔ́ byè yil á n'á yǎl á ce dwí rí zhǐr rə yẽ̌ rə̀ tumə né ne? Kwɛ̃̀-na á vò á cili á tũ̀-kùlə̀ né sõ!» ⁵Faraɔ̃ súlí n wɔ̀: «Èlǎsɛ̃́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jǐrh nánzhəzhɔ̌, á zɛ̃̀ á n'á yǎl á ce bə yẽ̌ bə̀ tũ̀-kùlə̀ né tũ̌ ni!»⁶Dɛ̃ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w cìcì, Faraɔ̃ pə nyí Ezhibti lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ tũ̀-kùlə̀ né yó-cìnə́ bé ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé ne n wɔ̀: ⁷«Á bə̀k'á k'á pwà gɔ á pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə m'e fwə̌rh bɔ-kwǎ bɛ́ ǹdə shãã ga mɔ́ ta yé. Bə̀ cìcì mú m'a vò bə pwà wa. ⁸Sə á ce bə gwẽ̌ fwə̌rh bɔ-kwǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê fwə̌rh kɔn b'e yí zà mɔ́ yó w cìcì, á bə̀k'á bɔ̀ bə̀ yó w yé. Bə̀ wɔ́ nə̀wàcɛ̃̀nyəla, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ n'ê búbwéé bə̀ zhe: Bà-na nə́ vò nə́ zwə́l vwə̃̀ nə́ pə nə́ Yi rí ni! ⁹Súlí-nə lyì bí byɛ̀bɛ́ tũ̀-kùlə̀ né zwini rí, bə twĩ̀ sə bə yẽ̌ bə̀ cìn-jə́jɔ̀rɔ́ ǹdə́ kɔma zɔ̀mà nɛ.»¹⁰Ezhibti lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ tũ̀-kùlə̀ né yó-cìnə́ bé ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ bə̀ dwí rí kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé du bə cĩ́ nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə wɔ̀: «Nyǐ Faraɔ̃ nyí rí: À k'â t'â la gɔ pwǎ a pə ába yé! ¹¹Á cìcì mú zhəl-nə á pwà gɔ w á gə́ m'ǎ nə w mə̀gã̌ mɔ́! Sə á lwar b'ǎ tum rí t'â la bɔ̌ námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì yé.»¹²Rə̀myɛ́ yó, dwí rí shə́r rə làà Ezhibti tənà y cə-yala gakó wə, rə̀ la m'e pwà gɔ w bɔ-kwǎ bɛ́ fwə̌rh yilə. ¹³Tũ̀-kùlə̀ né yó-cìnə́ bé y'à j'â pyě bə̀ kùr nyí ni bə̀ zhe: «Ce-nə jàn nɛ́ á zhɛ̀ á tum rí! Dɛ̃ gakó bɔ-kwǎ bɛ́ yó w mə̌ s'o yí ǹdə bə̀ gə́ y'à n'ê pɛ ába gɔ w yi ní yó wə́!» ¹⁴Bə̀ y'à n'ê mà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ Faraɔ̃ tũ̀-kùlə̀ né yó-cìnə́ bé y'à cír bə̀ cǐ bi mú bə̀ m'ê wə̀lə̀: «Byè yil də̀lànɛ̀ ǹdə́ zà ga á yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ á fwə̌rh bɔ-kwǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ á y'ǎ mə̌ sə á fwə̌rh mó yó w ga ǹdə shãã ga mɔ́ ta?»¹⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé bə̀ bə búbwéé bə ce Faraɔ̃ nɛ bə bwə̀rh bə wɔ̀: «È nə wɔ́ byè yil ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ tùntùnnə bé ne? ¹⁶Bə̀ k'ê t'â pwà gɔ w bə̀ pɛ ǹ tùntùnnə bé ne yé, bə̀ j'à zhe bə̀ nə́ fwə̌rh bɔ-kwǎ bɛ́, bə súlí bə̀ n'ê mà nə́ba. Ǹ dwí rí dówə́!» ¹⁷Faraɔ̃ wɔ̀ bɛ: «Á j'á búl á wɔ́ nə̀wàcɛ̃̀nyɛla, nə̀wàcɛ̃̀nyɛla páá! Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce á zhe: Bà-na nə́ vò nə́ zwə́l vwə̃̀ nə́ pə Cinu ni. ¹⁸Kwɛ̃̀-na á vò á tum rí wẽ́ èlǎsɛ̃́, bə̀ k'ê t'â la gɔ w pwǎ bə pə ába yé, á j'ǎ m'ǎ fwə̌rh bɔ-kwǎ bɛ́ bə yí yó w kɔ̀bɔ́ á mə̌ sə á fwə̌rh mó.»¹⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé púrí bə̀ ŋwɛ́nɛ́ pyə́pyáná wa, bə̀ bə̀ y'à n'ê wə̀l be: «Á t'á la á bɔ-kwǎ bɛ́ yó w bɔ̌ yé. Dɛ̃ gakó è m'a yə̀ yó w kɔ̀bɔ́ á mə̌ sə á fwə̌rh mó.» ²⁰Bə̀ gə́ shə́r Faraɔ̃ sõ bə du yi ní, bə̀ j'a wɛ̀rhɛ́ lala bə yí Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ bə̀ y'à zhǐ bə̀ n'ê yǎl bə jəl be mó nyí ni. ²¹Bə wɔ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ: «Bə̀ Cinu nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ mɔ́ sə n kə́ bùrsí: Á ce Faraɔ̃ ǹdə́ ń tùntùnnə bé yírh zù nə́ba, kɔn nyɛ̌ dwã ǹdə wɔ́ búlə́ shù á co bə̀ jɔ̃̀ w mùnì bə gu nə́ba ta.»²²Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi kwɛ̃̀ n vò n nə Cinu n wɔ̀ mɔ: «Cinu, byè yil ǹ nwɛ̀nɛ̀ dwí rí tɛ̀bɛ́? È nə wɔ́ byè yil ǹ nə twĩ̀ ni? ²³À gə́ tú à n'â zɔ̀m ǹdə́ Faraɔ̃ ǹ yil yilə, yi ní ga, ń já ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ ǹ dwí rí tɛ̀bɛ́, e jà ǹ yə̀ ǹ dwí rí zwẽ yé.»

Chapter 6

¹Cinu lyár Muyiisi n wɔ̀: «Èlǎsɛ̃́, ǹ m'ǎ nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la Faraɔ̃ nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́:À jɛ̃̀ y jàn rɛ́ m'a nyɛ́ɛ́ mɔ n yẽ̌ be bə shə́r,À jɛ̃̀ y jàn rɛ́ m'a nyɛ́ɛ́ mɔ ń cìcì mú jì bi bə shə́r ń tənà y wa!»Yi k'e byili Muyiisi ni bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n'ê twĩ̀ mu²Yi wə̀l Muyiisi ni: Àmyɛ́ wɔ́ Cinu. ³À lyí Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ a byili bi b'à wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Jàn cə́bal, sə à yə̀ ce bə lwar b'à súlí à yíl «Cinu» yé. ⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à zɔ dɔbrɛ ǹdə́ bɛ, a bwəl nyí b'à m'a pə bɛ Kanaã, tənà y bə̀ zhə̀l bə̀ jě è wẽ́ mó, bə̀ gə́ wɔ́ zhələ mə̀gã̌ mɔ́. ⁵Èlǎsɛ̃́, à nyɛ̀ɛ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, Ezhibti lyì bí n'ê nyɛ́ɛ́ bɛ bə̀ ce bə̀ twĩ̀ mú wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́, sə à lyǐrh à dɔbrɛ́ à zɔ ǹdə́ bɛ mɔ́ yò⁶Rə̀myɛ́ ce, wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Àmyɛ́ wɔ́ Cinu.À m'a vùr ába Ezhibti lyì bí tũ̀-kùlə̀ né wə, À m'a zwẽ ába bə̀ yómdé wə,À m'a zə à jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w a súlí a bùr bursi nánfɔ̀lɔ̀ a m'a vwǎrh ába, ⁷À m'a ce á jǐrh dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ àmyɛ́ dwí, sə àmyɛ m'a yə̀ Yi á yilə.Á m'ǎ lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Cinu,À wɔ́ á Yi rí: Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê vùr ába Ezhibti lyì bí tũ̀-kùlə̀ né w mó.⁸À m'a ce á zù tənà y à zhẽ̌ à jɛ̃̀ dɛ̃̌ a m'a bwəl è nyí Abəraam ǹdə́ Yəzakɛe súlí Zhakɔɔbɛ nɛ mɔ́ wẽ́.À m'a pə y ába á cìní.Àmyɛ́ wɔ́ Cinu. ⁹Muyiisi cĩ́ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, sə bə̀ yómdé tũ̀-kùlə̀ né zwini rí gə́ y'à ce bə̀ wun y'à n'ê gɛ mɔ́ ce bə̀ yə̀ mo cili yé.¹⁰Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: ¹¹«Zhəl ń wɔ̀ Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ nɛ, bə̀ ń yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə shə́r ń tənà y wa!» ¹²Sə Muyiisi lyár Cinu n wɔ̀: «Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cìcì mú yə̀ à zɔ̀mà nɛ́ cili yé, etər Faraɔ̃ mà n tó né n mə n cili ni ní, àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à nyí rí wàr zɔ̀mà mɔ́?» ¹³Rə̀myɛ́ yó, Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃, n súlí n twĩ̀ bi Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ sõ ǹdə́ ń nyə́ né, mùnì ga bə ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə́r Ezhibti tənà y wa.¹⁴Nyǐ bə̀ nàmbala bɛ́ dwə́ né yó-cìnə́ bé: Esərayɛl byì-cɛ Orɔbɛn byǎ bɛ́ yàl Anɔɔkɛ ǹdə́ Pəlu ǹdə́ Esərɔ̃ e súlí Kərəmyi. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl Orɔbɛn jìsí yó-cìnə́ bé. ¹⁵Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́ yàl Yəmuwɛl ǹdə́ Yamɛ̃ ǹdə́ Owaadɛ ǹdə́ Yakɛ̃ ǹdə́ Sɔwaarɛ e súlí Kanaã lyì kɛ̃ mɔ́ byǐ Shəwul. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl Shəmənyɔ̃ jìsí yó-cìnə́.¹⁶Nyǐ Levyi byǎ bɛ́ yilə né kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ Gɛrəshɔn ǹdə́ Kəyaatɛ e súlí Mərəri. Levyi wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̌m ǹdə́ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nyàlpyɛ̀ cɛ yó. ¹⁷Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ yàl Lyəbənyi ǹdə́ Shəməyi, kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ jìsí. ¹⁸Kəyaatɛ byǎ bɛ́ yàl Aməram ǹdə́ Yəsaarɛ ǹdə́ Ebərɔ̃ e súlí Uzhəə. Kəyaatɛ wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̌m ǹdə́ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀tɔ̀ cɛ yó. ¹⁹Mərəri byǎ bɛ́ yàl Məli ǹdə́ Mushi. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl Levyi jìsí kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́.²⁰Aməram jí ń nə̀-kɛ̃ Yɔkəbɛɛdɛ; Yɔkəbɛɛdɛ lù Aarɔ̃ ǹdə́ Muyiisi n pɔ̃. Aməram wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̌m ǹdə́ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nyàlpyɛ̀ cɛ yó. ²¹Yəsaarɛ byǎ bɛ́ yàl Kore ǹdə́ Nəfɛɛgɛ e súlí Zəkəri. ²²Uzhəə byǎ bɛ́ yàl Myəkəyəə ǹdə́ Eləsafã e súlí Sitəri.²³Aarɔ̃ jí Amyənadaabɛ bə̀kɔ́ Elǝshəba, Naashɔ̃ nəkɔ́ mɔ́; n zə mɔ n lù Nadaabɛ ǹdə́ Abyəwu ǹdə́ Eləyazaarɛ e súlí Yətamaarɛ. ²⁴Kore byǎ bɛ́ yàl Asiiri ǹdə́ Eləkana e súlí Abyasaafɛ. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl Kore byǎ bɛ́ jìsí. ²⁵Aarɔ̃ byǐ Eləyazaarɛ yà ń jú Pɔcɛl bə̀kɔ́; Pɔcɛl lù Pyənaasɛ n pɔ̃. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl Levyi kwálá y dwə́ né yó-cìnə́ bé kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ jìsí.²⁶Wɔ́ Aarɔ̃ ǹdə́ Muyiisi ni Cinu yà ń pɔ nyí n wɔ̀: «Ce-nə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pú dwã nɛ kùkùl kùkùl ǹdə shə̀dɛ́ɛ́sɛ ta, bə shə́r Ezhibti tənà y wa»; ²⁷Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ zɔ̀m ǹdə́ Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃, bə m'e ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə́r Ezhibti ní mú. Wɔ́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃.²⁸Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi Ezhibti ní mú, ²⁹ń wə̀l Muyiisi ni dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə: «Àmyɛ́ wɔ́ Cinu, zhəl ń cĩ́ Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à byili mú mú», ³⁰Muyiisi zhì Cinu yé né n lyár mɔ n wɔ̀: «Nyǐ à nyí wàr zɔ̀mà nɛ́ yé. Etər Faraɔ̃ mà n tó né n cili ni ní?»

Chapter 7

¹Sə Cinu wə̀l Muyiisi ni: «Nyǐ à n'â ce ǹ wɔ́ yi Faraɔ̃ yilə, sə ǹ da-byǐ Aarɔ̃ mà n yə̀ ǹ nyì-zwennə. ²Ǹ m'ǎ byili ǹ da-byǐ Aarɔ̃ nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à la mɔ́ rə̀ nyí pɔ mɔ́. Aarɔ̃ mà n zɛ̃̀ n kwè re n cĩ́ Faraɔ̃ nɛ mùnì ga n yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə shə́r ń tənà y wa;³3sə àmyɛ́ m'a kù Faraɔ̃ wu wə́, a m'a ce à myaarhɛ́ ǹdə́ à tũ̀-fwààlɛ́ yó w súlí Ezhibti tənà y wa, ⁴sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga Faraɔ̃ tá ń la ába cilu yé. À m'a byili à jɛ̃̀ y jàn rɛ́ Ezhibti lyì bí ni, sə à m'a bùr bùrsi nánfɔ̀lɔ̀ a m'a ce à shə̀dɛ́ɛ́sɛ́, à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə́r Ezhibti tənà y wa. ⁵À gə tú à zhẽ̌ à jɛ̃̀ Ezhibti lyì bí yó w a m'a pə bɛ còrhò-tum a súlí a ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə́r bə̀ sõ kwã nɛ́, Ezhibti lyì bí m'a lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Cinu.»⁶Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ j'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ bɛ rə̀ nyí mú cìcì. ⁷Muyiisi yà ń zhe byinə shə́-lyɛlɛ, Aarɔ̃ zɛ̃̀ ń yà ń zhe byinə shə́-lyɛlɛ ǹdə́ nə̀tɔ̀, bə̀ gə́ zhə̀l bə vò bə zɔ̀m ǹdə́ Faraɔ̃ yi ní mú.⁸Cinu wɔ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ: ⁹«Faraɔ̃ gə wə̀l ába: Wɛ̀rhɛ́-na màmyɔ, sə́ wɔ̀ Aarɔ̃ nɛ: Kwě ǹ də̀-dɔ̀lɔ̀ w ń dul tɛ̃́ Faraɔ̃ yé né, ò m'a jǐrh dɔm nánjǝ́gɔ́rɔ́!» ¹⁰Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ zɛ̃̀ bə bə̀ Faraɔ̃ sõ bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ bɛ nyí ní. Aarɔ̃ dul ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w tɛ̃́ Faraɔ̃ ǹdə́ ń tùntùnnə bé yé né, də̀-dɔ̀lɔ̀ w jǐrh dɔm nánjǝ́gɔ́rɔ́.¹¹Sə Faraɔ̃ myɛ ce bə byẽ̀ lárma cìnə́ bé ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ jə̀jǐrh-ywẽ̀ tumə né Ezhibti ní mú; sə bə̀myɛ zə bə̀ wẽ̀ ré ŋwɔ̀nɔ́ w bə wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ y'à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ cìcì: ¹²Bə̀ mə̀dù gakó dul ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w tɛ̃́ sə ò jǐrh dɔm nánjǝ́gɔ́rɔ́. Sə Aarɔ̃ də̀-dɔ̀lɔ̀ w lyìl bə̀ nyǎn rɛ́. ¹³Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Faraɔ̃ cẽ n kù ń wu wə́; ń yə̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ cili yé, ǹdə Cinu gə́ yà ń dámǎ n wɔ̀ nɛ́.¹⁴Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Faraɔ̃ nə́ ń twĩ̀ yó-kùlù, ń cẽ ń tá ń la dwí rí ni yõ̌ rə shə́r yé. ¹⁵Nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Faraɔ̃ gə tú ń du ń la nɛ̃̌ mɔ́ nyí ni sə́ vò ń sõ. Dɛ̃̌ mɔ Niili y nyí ni. Ǹ m'ǎ kwè də̀-dɔ̀lɔ̀ w ò y'à jǐrh dɔm mɔ́ ń zə ǹ jɔ̃̀ wa.¹⁶Ǹ m'ǎ wɔ̀ Faraɔ̃ nɛ: Cinu, Ebərəbá Yi rí y'à twĩ̀ ni a b'a wɔ̀ mɔ́: Yẽ̌ à dwí rí ni rə du mùnì ga rə vò rə cèrhé ne gɔ-elũ èpòlò w wə, sə kɔn m'e yí zà, ǹ yə̀ cili yé. ¹⁷Rə̀myɛ́ ce, nyǐ Cinu nyí rí: Àmyɛ́ m'a zə də̀-dɔ̀lɔ̀ w à jɔ̃̀ w mɔ́ a m'a mà Niili y nàná bɛ́ sə bə̀ m'a jǐrh jal. Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lwar b'à wɔ́ Cinu. ¹⁸Emwěsé Niili y w mú m'a cì, Niili y m'a sú ǹdə́ lwẽ́ námmədɔ̀rhɔ̀ sə Ezhibti lyì bí k'ê t'â la ŋwɔ̀nɔ́ bə nyɔ̀ è nàná bɛ́ yé.»¹⁹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Pə nyí Aarɔ̃ nɛ ń wɔ̀: Kwě ǹ də̀-dɔ̀lɔ̀ wá, sə́ zhẽ̌ ǹ jɛ̃̀ y Ezhibti nàná bɛ́ yó wə, è bwǐsí ǹdə́ è nɛ̃̌-gwáárɛ́ ǹdə́ è pwə́ə́lé yó wə, e súlí nɛ̃̌ gə wɔ mə̀gã̌ gakó, sə rə̀ nɛ̃̌ mɔ́ jǐrh jal! Bə̀ Ezhibti tənà y púlə́púlə́ sú ǹdə́ jal, dɔ̌-nə̀zhẽ̌ né ǹdə́ nə́kulu nə̀zhẽ̌ né ga!»²⁰Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ bɛ rə̀ nyí mú. Aarɔ̃ zhẽ̌ ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w dɛ̃̌ n mà Niili y nàná bɛ́ Faraɔ̃ ǹdə́ ń tùntùnnə bé yírh wə. Niili y nàná bɛ́ gakó j'a jǐrh jal. ²¹Emwěsé Niili y w mú j'a cì, Niili y j'a sú ǹdə́ lwẽ́ námmədɔ̀rhɔ̀, Ezhibti lyi bí k'ê yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə nyɔ̀ è nàná bɛ́ yé. Ezhibti tənà y gakó y'à j'a sú ǹdə́ jal. ²²Sə Ezhibti lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ jə̀jǐrh-ywẽ̀ tumə né Ezhibti ní mú myɛ zə bə̀ wẽ̀ ré ŋwɔ̀nɔ́ w bə̀myɛ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ myɛ cìcì. Faraɔ̃ cẽ n kù ń wu wə́, ń yə̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ cili yé, ǹdə Cinu gə́ yà ń dámǎ n wɔ̀ nɛ́.²³Faraɔ̃ ká n kwɛ̃̀ n zù ń sõ kɛ̀lɛ́ wa, ń yə̀ re kwè ǹdə yò ta yé. ²⁴Ezhibti lyì bí gakó kù gwáárɛ bə twèlé Niili y vɔ̀mɛ̀ nɛ́ nɛ bə m'e pyà nə̀-nyɔ̀mà, bə̀ bə̀ y'à k'ê wàr Niili y nàná bɛ́ bə̀ nywɛ̀ yé. ²⁵Kɔn wɛ̀rhɛ́ dwã nyàlpyɛ̀, Cinu gə́ ce Niili y nàná bɛ́ jǐrh jal mɔ́ kwã nɛ́.

Chapter 8

¹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Pə nyí Aarɔ̃ nɛ ń wɔ̀: Zhẽ̌ ǹ jɛ̃̀ y ń zə də̀-dɔ̀lɔ̀ w ń zǎ bwǐsí ǹdə́ nɛ̃̌-gwáárɛ́ e súlí pwə́ə́lé səta, ń ce nyã̀swələ né du nə sú Ezhibti tənà y cə-yala gakó.» ²Aarɔ̃ cèlè ń jɛ̃̀ y n zǎ Ezhibti tənà y nàná bɛ́; nyã̀swələ né du nə sú tənà yá. ³Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ jə̀jǐrh-ywẽ̀ tumə né myɛ zə bə̀ wẽ̀ ré ŋwɔ̀nɔ́ w bə̀myɛ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì: bə̀ ce nyã̀swələ du nə sú tɛ̃́ tənà y cə-yala gakó. ⁴Faraɔ̃ byẽ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ ń sõ n wɔ̀ bɛ: «Lwə̌l-nə Cinu ni bə̀ ń ce nyã̀swələ né vò pyépyé nə yẽ̌ àmyɛ́ ǹd'â dwí rí ni, b'à m'a yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə shə́r bə vò bə zwə́l vwə̃̀ bə pə Cinu ni.»⁵Muyiisi wɔ̀ Faraɔ̃ nɛ: «À n'â lwə̀l sə ǹmyɛ́ cìcì mú byili yi rí tɛ̀bɛ́ à mə̌ s'a lwə̀l Yi ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé e súlí ǹ dwí rí yilə, mùnì ga rə ce nyã̀swələ né jé tɛ̃́ ǹ sõ ǹdə́ ǹ jìsí wẽ́, sə nə j'a mɛ̃ Niili y dúdú wẽ́.» ⁶Faraɔ̃ lyár n wɔ̀: «Nəkɔl dɛ̃ rɛ́ cìcì.» Muyiisi wɔ̀ mɔ: «À m'a wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ lwə̀l né mùnì ga ń lwar bə̀ lò tɛ̀nɛ́ ń wɔ́ ǹdə Cinu nə́ Yi rí ta yé, ⁷nyã̀swələ né m'a vò pyépyé nə yẽ̌ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ jìsí ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé e súlí ǹ dwí rí ni, sə wɔ́ Niili y dúdú wẽ́ nə̀ m'a yə̀ nɛ́.»⁸Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ j'a shə́r Faraɔ̃ sõ kɛ̀lɛ́ wa. Muyiisi zɛ̃̀ n búbwéé n ce Cinu ni nyã̀swələ né ń yà n mə n pə còrhò-tum Faraɔ̃ nɛ mɔ́ shò kwã nɛ́. ⁹Sə Cinu wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Muyiisi yà ń lwə̀l mo mó. Nyã̀swələ né cì, nə jé tɛ̃́ jìsí ǹdə́ kǎlsɛ́ ǹdə́ cɛsɛ́ wa.¹⁰Bə j'a pwà nɛ bə cĩ́ púlə́ nánzhəzhɔ̌, tənà y zɛ̃̀ è y'à j'a sú ǹdə́ nə̀ lwẽ́ námmədɔ̀rhɔ̀ wá. ¹¹Faraɔ̃ gə́ púrí ń nɔ ń cìn námpɔ́lɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní, n já n kə́ n zɛ̃̀ n twĩ̀ yó-kùlù. Ń yə̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ cili yé, ǹdə Cinu gə́ yà ń dámǎ n wɔ̀ nɛ́.Màbyə́ə́re rə̀tɔ̀ nyɔ̃̌ wá: bɔ̀mbɔ́nsɛ́ ¹²Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Pə nyí Aarɔ̃ nɛ ń wɔ̀: Zhẽ̌ ǹ də̀-dɔ̀lɔ̀ w ń mà cɛ y shó wə́; ò m'a jǐrh bɔ̀mbɔ́nsɛ Ezhibti tənà y gakó wẽ́.»¹³Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ wɛ̀rhɛ́ èta, Aarɔ̃ zhẽ̌ ń jɛ̃̀ y ǹdə́ də̀-dɔ̀lɔ̀ w ń jɔ̃̀ w n mə n mà cɛ y shó wə́. Bɔ̀mbɔ́nsɛ j'a du sə pú numbyínə́ bé ǹdə́ vwàmá nɛ́ nɛ. Cɛ y shó w gakó j'a jǐrh bɔ̀mbɔ́nsɛ Ezhibti tənà y púlə́púlə́ wə. ¹⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ jə̀jǐrh-ywẽ̀ tumə né myɛ zɛ̃̀ bə zə bə̀ wẽ̀ ré ŋwɔ̀nɔ́ w bə mɛrhɛ bɔ̀mbɔ́nsɛ wɔ̀rhɔ́, sə bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ yé. Bɔ̀mbɔ́nsɛ́ y'à j'a pú numbyínə́ bé ǹdə́ vwàmá nɛ́ ga nɛ. ¹⁵Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ jə̀jǐrh-ywẽ̀ tumə né wɔ̀ Faraɔ̃ nɛ: «Wɔ́ Yi jə̀fɔ́lɛ́ yáa» Sə Faraɔ̃ cẽ n kù ń wu wə́. Ń yə̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ cili yé, ǹdə Cinu gə́ yà ń dámǎ n wɔ̀ nɛ́.¹⁶Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: «Dùlí ń zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã ń vò Faraɔ̃ sõ, ń gə tú n du ń la Niili y nyí ni yi ní. Wál mɔ: Nyǐ Cinu nyí rí: Yẽ̌ à dwí rí ni rə shə́r mùnì rə vò rə cèrhé ne. ¹⁷Ǹ gə yə̀ à dwí rí ni yẽ̌ rə shə́r, à m'a ce nə̀zɔ̀ɔ́rɛ bə̀ rə pú ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé ǹdə́ ǹ dwí rí, rə súlí rə sú ǹ jìsí. Ezhibti lyì bí jìsí, e súlí cɛ y kɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ è yó cìcì mú m'a sú ǹdə́ rɛ.¹⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, kɔn t'â la èta yál Gɔshɛn nyí rí wẽ́, à dwí rí gə́ wɔ mə̀gã̌ mɔ́ yé; nə̀zɔ̀rɛ́ èdù ga myɛ t'â la gàà yál yé, mùnì ga ń lwar b'àmyɛ́ Cinu ŋwɛ́nɛ́ tənà y wẽ́. ¹⁹À m'a twĩ̀ vwǎrh tum à dwí rí yilə, a m'a pɔr à dwí rí ǹdə́ ǹ nyǎn rɛ́ dwã wa. Myɔrhɔ w òmyɛ́ mɔ́ m'a yə̀ nɛ́ nəkɔl dɛ̃ rɛ́.»²⁰Cinu wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń byili mú. Nə̀zɔ̀ɔ́rɛ́ mɔ dwã nɛ cìlú rə zù Faraɔ̃ ǹdə́ ń tùntùnnə bé jìsí wə, ǹdə́ Ezhibti tənà y gakó wẽ́; tənà y y'à j'a sú ǹdə́ nə̀zɔ̀ɔ́rɛ́. ²¹Rə̀myɛ́ yó, Faraɔ̃ byẽ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ ń sõ n wɔ̀ bɛ: «Zhəl-nə á zwə́l vwə̃̀ á pə á Yi rí ni, sə e yə̀ tənà y kɛ̀bɛ́ wẽ́!»²²Muyiisi lyár n wɔ̀: «Nə́ wàr nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta yé, bə̀ vwə̃̀ né nə́ n'é zwə́l nə́ pɛ Cinu, nə́ Yi rí ni mú wɔ́ pwarha kɔn Ezhibti lyì bí yilə. Nə́ wɔ̌ nə́ m'ǎ zwə́l vwĩ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ pwarha kɔn Ezhibti lyì bí yírh w bə cẽ nə́ba dul ǹdə́ nə́kulə zhə̀nà? ²³Nə́ n'é yǎl nə́ vò dwã nə̀tɔ̀ zhəl gɔ-elũ èpòlò w wə, nə́ zwə́l vwə̃̀ nə́ pə Cinu nə́ Yi rí ni, kɔn tó tɛ̀bɛ́ ń la nə́ba byilu mú.» ²⁴Faraɔ̃ wɔ̀: «À m'a yẽ̌ ába á shə́r á vò á zwə́l vwə̃̀ á pə Cinu á Yi rí ni gɔ-elũ èpòlò w wə. Ámyɛ̌ wúrí á bə̀k'á vò pyépyé dɛ̃́dɛ̃́ yé! Lwə̌l-nə Yi à yilə.»²⁵Muyiisi wɔ̀ mɔ: «È gə wɔ́ èta, à m'a shə́r ǹ sõ a m'a zə Cinu cã̌ nɛ mùnì ga nə̀zɔ̀ɔ́rɛ́ yẽ̌ Faraɔ̃ ǹdə́ ń tùntùnnə bé ǹdə́ ń dwí rí ni rə̀ vò pyépyé nəkɔl dɛ̃ rɛ́ cìcì. Faraɔ̃ myɛ̌ wúrí n yẽ̌ nə́ nyí sòlò ne, n zɛ̃̀ n cẽ dwí rí ni yõ̌ rə vò rə zwə́l vwə̃̀ rə pə Cinu ni yé!» ²⁶Muyiisi shə́r Faraɔ̃ sõ kɛ̀lɛ́ wa, n zɛ̃̀ n zə Cinu cã̌ nɛ. ²⁷Cinu wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Muyiisi lwə̀l mo mó. Nə̀zɔ̀ɔ́rɛ́ zhə̀l pyépyé, rə̀ yẽ̌ Faraɔ̃ ǹdə́ ń tùntùnnə bé ǹdə́ ń dwí rí ni. Nə̀zɔ̀rɛ́ èdù ga myɛ yə̀ dàl yé.²⁸Farɔ̃ wɔ̀: À m'a yẽ̌ ába á vò, á zwǝ́l vwǝ̃̀ á pǝ Bǝ zhɔ̌ zhe á Yi ri rí ni, gɔ-elũ èpòlò w wǝ: sǝ bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ á vò kwã nɛ́ gaga yé. À lwǝ̌l-na Yi à yilǝ. ²⁹Muyiisi lyár n wɔ̀: À m'a du ǹ sono, a ce Bǝ zhɔ̌ zhe. Sǝ zɔ̀rhsɛ́ m' vò kwã nɛ́ sǝ yẽ̌ Farɔ̃ ǹdǝ́ ń tùntùnnǝ bé ǹdǝ́ ń dwí rí ni, Sǝ Faraɔ̃ bǝ̀ká n kǝ́ n shɛ̀nɛ́ n dwĩ̀ ń ń cìn, n cẽ ń dwí ri yõ̌ rǝ shə́r rǝ vò rǝ zwǝ́l vwǝ̃̀ rǝ pǝ Bǝ zhɔ̌ zhe ne yé.³⁰Muyiisi du Faraɔ̀ sono, n ce Bǝ zhɔ̌ zhe. . ³¹Bǝ zhɔ̌ zɛ̃̀ n shɛ̀nɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ Muyiisi lwǝ̀l mó: rǝ̀myɛ́ yó né zɔ̀rhsɛ́ zhǐr sǝ vò kwã nɛ́ gaga sɛ yẽ̌ Faraɔ̃ ǹdǝ́ ń ń tùntùnnǝ bé ǹdǝ́ dwí rí ni. Zɔ̀wà èdù ga k'ê yǝ̀ nɛ́ yàl yé ³²Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Faraɔ̃ cẽ n twĩ̀ yó-kùlù, ń yə̀ dwí rí ni yẽ rə shə́r yé.

Chapter 9

¹Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: «Zhəl Faraɔ̃ sõ ń vò ń wɔ̀ mɔ: Nyǐ Cinu Ebərəbá Yi rí nyí rí: Yẽ̌ à dwí rí ni rə shə́r mùnì ga rə vò rə cèrhé ne. ²Ǹ gə gwẽ̌ cẽ ǹ tá ǹ la rɛ yõ̌ rə shə́r, ń cẽ ǹ nə́ ǹ cə̀r re, ³Cinu mà n ce cím-bəlwɛ̀lɛ́ è búl è cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ gurhi vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ ǹ cɛsɛ́ wẽ́ mó ǹdə́ ǹ shəshesé ǹdə́ ǹ bə̀nesé ǹdə́ ǹ yómdé ǹdə́ ǹ nɛ̃ nɛ́ e súlí ǹ pyììsí! ⁴Cinu mà n pɔr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ vwàmá nɛ́ ǹdə́ Ezhibti lyì bí nyə̀ná nɛ́ dwã wa. Vwǎm mə̀dù ga myɛ t'â la cú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ vwàmá nɛ́ wẽ́ yé.»⁵Cinu zɛ̃̀ n cír rə̀ yi rí, n wɔ̀: «Cinu mà n wɛ̀rhɛ́ rɛ tənà y wẽ́ nəkɔl dɛ̃ rɛ́ cìcì.» ⁶Sə è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y Cinu wɛ̀rhɛ́ rɛ: Ezhibti lyì bí vwàmá nɛ́ púlə́púlə́ cì, sə vwǎm mə̀dù ga yə̀ cì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ vwàmá nɛ́ wẽ́ yé. ⁷Faraɔ̃ twĩ̀ bə vò bə byɛ́lɛ́, sə bə̀ púrí vwǎm mə̀dù ga myɛ yə̀ cì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ vwàmá nɛ́ wẽ́ yé! Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Faraɔ̃ gwẽ̌ cẽ n twĩ̀ yó-kùlù; ń yə̀ dwí rí ni yẽ̌ rə shə́r yé.⁸Cinu wɔ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ: «Pwǎ-na kúl myìn-táfúlú jə̀-gúlə́ nə̀lyè, á gə yú Faraɔ̃ yé né, sə Muyiisi la w dɛ̃̌. ⁹Ò m'a jǐrh kɔ́kɔ̀rhɔ́ Ezhibti tənà y yó wə, o ce kúkùlə́ nə̀ n'ê jǐrh nyəla ji Ezhibti tənà y numbyínsí ǹdə́ è vwàmá nɛ́ yala nɛ́ nɛ.» ¹⁰Bə̀ pwà kúl myìn-táfúlú w bə b'e zhì Faraɔ̃ yé né; Muyiisi la w dɛ̃̌, sə ò ce kúkùlə́ nə̀ n'ê jǐrh nyəla ji numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ yala nɛ́ nɛ.¹¹Sə kúkùlə́ né ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ jə̀jǐrh-ywẽ̀ tumə né mó yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə zhì Muyiisi yé né yé, bə̀ nə̀ y'à fwər bə̀myɛ́ ǹdə́ Ezhibti lyì bí gakó yala nɛ́. ¹²Sə Cinu kùl Faraɔ̃ wu wə́, ń yə̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ cili yé, ǹdə Cinu gə́ yà ń dámǎ n wɔ̀ Muyiisi ni ní.¹³Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: «Dùlí ń zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã ń vò Faraɔ̃ sõ, ń vò ń wɔ̀ mɔ: Nyǐ Cinu, Ebərəbá Yi rí nyí rí: Yẽ̌ à dwí rí ni rə shə́r mùnì ga rə vò rə cèrhé ne. ¹⁴Bə̀ èlǎsɛ̃́ myɛ̌, à m'a ce màbyə́ə́re dwí gakó pú ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé ǹdə́ ǹ dwí rí, mùnì ga ń lwar bə̀ nyǐ à bə nyɛrh-dõ zhe cɛ y yó yé.¹⁵À gə y'à pyɛ́nɛ́ a zhẽ̌ jɛ̃̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ dwí rí yó, cím-bəlwɛ̀lɛ́ gə y'à gu ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ dwí rí ga, ń jé tɛ̃́ cɛ y yó, èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́. ¹⁶Sə nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ce a yẽ̌ mó ǹ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́: wɔ́ mùnì ga a ce ń lwar à jàn rɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́, sə bə bwə̀l à yil ré bə byili lũ w púlə́púlə́ wə. ¹⁷Ǹ gwẽ̌ cẽ ǹ nə́ ǹ cə̀r à dwí rí dwirí y yé ne.¹⁸Nəkɔl dɛ̃ rɛ́, yi rí tɛ̀bɛ́ èta cìcì mú, à m'a ce bədũ̀kwələ dwà nánfwɛ̀lɛ̀ nyɔ̀, è dwí rí gwẽ̌ yə̀ Ezhibti ní nywɛ̀, Ezhibti tənà y gə́ ju kùr yi ní ga kɔn m'e yí zà mɔ́ gaga yé. ¹⁹Rə̀myɛ́ ce, ce bə vò bə pyà jàà bə ce ǹ vwàmá nɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ cǐ rə̀ wɔ gɔ sõ mó. Bədũ̀kwələ né m'a gu lò mɔ̀bɔ́ gakó ń mɛ̃ gɔ sõ ǹdə́ vwǎm mɔ̀bɔ́ gakó mə̀ mɛ̃ gɔ sõ, bə̀ yə̀ zə bə bə̀ jè mó.»²⁰Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nyàm Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́, Faraɔ̃ tùntùnnə bé wẽ́ mó, co bə̀ tùntùnnə bé ǹdə́ bə̀ vwàmá nɛ́ jìsí wẽ́. ²¹Sə byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ rə kwè ǹdə zɔ̃̀-twə̌ ta mɔ́, yẽ̌ bə̀ tùntùnnə bé ǹdə́ bə̀ vwàmá nɛ́ nɛ gɔ sõ.²²Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Zhẽ̌ ǹ jɛ̃̀ y ń ce dɛ̃̌-yi wə, sə bədũ̀kwələ ló tɛ̃́ Ezhibti tənà y púlə́púlə́ wə, numbyínə́ bé ǹdə́ vwàmá nɛ́ e súlí cɛsɛ́ gɔ w gakó Ezhibti tənà y yó.» ²³Muyiisi zhẽ̌ ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w n ce dɛ̃̌-yi wə, Cinu ce dwà-gùlú j'a zɛ̃̀ ò n'ô domə, bədũ̀kwələ n'ê lwé tɛ̃́: Dwà-myǐn mú tu cɛ y yó, Cinu ce bədũ̀kwələ dwà búl e nyɔ̀ Ezhibti tənà y wa. ²⁴Bədũ̀kwələ, dwà-myǐn ǹdə́ bədũ̀kwələ rə̀ n'ê tó dwã, bədũ̀kwələ nə̀ y'à búl nə̀ já: Ezhibti tənà y y'à gwẽ̌ yə̀ rə̀myɛ́ dwí rí nɛ è gə́ wɔ́ tənà yi ní ga yé.²⁵Bədũ̀kwələ né gu kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ gɔ sõ, numbyínə́ bé ǹdə́ vwàmá nɛ́ ga. Nə̀ gu cɛsɛ́ gɔ w gakó, nə pɔ́pɔ̀lɛ́ cèmé né gakó Ezhibti tənà y púlə́púlə́ wə. ²⁶Gɔshɛn nyí rí dúdú wẽ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ y'à wɔ mə̀gã̌ mɔ́, bədũ̀kwələ né yə̀ nɛ́ lwé yé.²⁷Rə̀myɛ́ yó, Faraɔ̃ ce bə byẽ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Èlǎsɛ̃́ myɛ̌, à dówə́; Cinu ń wɔ́ cángá cə́bal mɔ́; àmyɛ́ ǹd'â dwí rí nə́ wɔ́ dwə́ə́ré cìnə́ bé. ²⁸Zə-na Cinu cã̌ nɛ bə̀ də̀-byɛɛ́sɛ́ ǹdə́ bədũ̀kwələ né búl rə lyɛ̃ cɛ nɛ èlǎsɛ̃́. À m'a yẽ̌ ába á shə́r á vò, à k'â t'â la ába cə̌r kɔn dɛnɛ yé.»²⁹Muyiisi wɔ̀ mɔ: «À gə du cɔ w w yi ní, à m'a zhẽ̌ à jɛ̀sɛ́ a ce Cinu ni; də̀-byɛɛ́sɛ́ m'a zhɛ̀, bədũ̀kwələ né myɛ k'ê t'â la tɛ̃́ ló yé, mùnì ga ń lwar bə̀ wɔ́ Cinu ń cǐ lũ wə́. ³⁰S'a j'à yě bə̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé gwẽ̌ t'á nyàm Cinu Yi yé.»³¹Lɛ̃̌ y ǹdə́ orzhɛ y ga cɔ̀, bə̀ orzhɛ y y'à n'ê lùlə̀, lɛ̃̌ y myɛ y'à wɔ́ pùnə́. ³²Sə bə̀lɛ́ y dwə́ kùrə̀ né nə̀lyè y gə́ y'à wɔ́ nánkwaárɛ́ mɔ́ ce, nə̀ yə̀ cɔ̀ yé. ³³Muyiisi shə́r Faraɔ̃ sõ, n súlí n du cɔ w wa, n zɛ̃̀ n zhẽ̌ ń jɛ̀sɛ́ dɛ̃̌ n zə Cinu cã̌ nɛ, də̀-byɛɛ́sɛ́ ǹdə́ bədũ̀kwələ né j'a zhì; dwà y k'ê yə̀ nɛ̃̌ tɛ̃́ cìr yé.³⁴Sə Faraɔ̃ gə́ púrí dwà y ǹdə́ bədũ̀kwələ né e súlí də̀-byɛɛ́sɛ́ ga zhì mú, n zɛ̃̀ n kə́ n wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ kə́dò. Ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tùntùnnə bé twĩ̀ yó-kùùlì. ³⁵Faraɔ̃ wu w j'a gwẽ̌ cə̀ə̀lè o mɛ̃ nánkùlù; ń yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ yẽ̌ bə shə́r yé, ǹdə Cinu gə́ yà ń dámǎ n tó Muyiisi dɛnnɛ n byili ní.

Chapter 10

¹Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: «Zhəl Faraɔ̃ sõ bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à ce ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tùntùnnə bé n'ê twĩ̀ yó-kùùlì, mùnì ga a tó rə̀ dɛnnɛ a twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê byili b'à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl wə, ²sə ǹmyɛ mə́ súlí ń cĩ́ còrhò-tum mɔ̀bɔ́ à pɔ Ezhibti lyì bí ni mú e súlí tũ̀-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ à twĩ̀ bə̀ sõ mó nyí rí ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ. Á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Cinu.»³Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ zɛ̃̀ bə vò Faraɔ̃ sõ bə yí bə wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Cinu, Ebərəbá Yi rí nyí rí: Ǹ nə m'ǎ cẽ ǹ cìn tɛ̃́ lwəl à yé né kɔn m'e yí dǒ? Yẽ̌ à dwí rí ni rə shə́r mùnì ga rə vò rə cèrhé ne. ⁴Ǹ gə já ǹ gwẽ̌ cẽ ǹ tá ǹ la rɛ yõ̌ rə shə́r, à m'a ce səsɔ̀mɛ̀ bə̀ ǹ tənà y wẽ́ nəkɔl dɛ̃ rɛ́.⁵Nə̀ m'a ləlɛ tɛ̃́ nə pyi cɛ y gakó lò kə́ ń wàr ń la y nɔ ǹdə́ ń yírh yé. Nə̀ m'a jí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bədũ̀kwələ né yə̀ cɔ mɔ́, nə̀ m'a dɔ̃̀ á cèmé né nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ n'ê lyĩ cɛsɛ́ wẽ́ mó. ⁶Nə̀ m'a sú ǹ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y jìsí ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé jìsí e súlí Ezhibti lyì bí púlə́púlə́ jìsí. Ǹ dabá ǹdə́ ǹ nàmbala bɛ́ j'â gwẽ̌ yə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ nɛ, bə̀ gə́ wɔ cɛ yó ga, kɔn m'e yí zà yé.» Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi shə́r Faraɔ̃ sõ, n ká n kwɛ̃̀.⁷Faraɔ̃ tùntùnnə bé wɔ̀ mɔ: «Numbyíní y kɛ̀bɛ́ nə m'a yə̀ pɔ̀mɔ̀ nə́ yil kɔn m'e yí dǒ? Yẽ̌ lyì bí byɛ̀bɛ́ nɛ bə shə́r mùnì ga bə vò bə cèrhé Cinu bə̀ Yi rí. Ǹ já ǹ gwẽ̌ bə nɛ bə̀ Ezhibti tənà y wɔ́ cɔ́ è j'â n'ê cɔ̀ è la nà?» ⁸Bə k'a ce Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ kwɛ̃̀ bə bə̀ Faraɔ̃ sõ, Faraɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Zhəl-nə á vò á cèrhé Cinu á Yi rí. Sə è nə wɔ́ lyì byɛ̌ bə̀ la mɔ́?»⁹Muyiisi lyár mɔ n wɔ̀: «Nə́ m'ǎ zə nə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ nə́ náncɛsɛ́ ǹdə́ nə́ bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ nə́ kana-byǎ bɛ́ e súlí nə́ və̌-ywàálɛ́ ǹdə́ nə́ vwàmá nánfwààlɛ́ nə́ m'é vò. B'è wɔ́ címsi nə́ mə̌ sə nə́ jí Cinu yilə.» ¹⁰Faraɔ̃ lyár ń mə́ ń mɔ̀n bɛ n wɔ̀: «Bə̀ Cinu yál nɛ́ ǹd'ába à gə yẽ̌ ámyɛ̌ ǹd'á byǎ bɛ́ nɛ á shə́r yi ní. Nyǐ-nə lwɛlɛ rɛ́ á n'á pyà mɔ́ ma wé! ¹¹Nyǐ rə̀myɛ́ mɔ́ wàr rə̀ la wɔ̀rhɔ́ yé! Ámyɛ̌ bala bɛ́ zhəl-nə á cèrhé Cinu bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ á n'á yàlá.» Bə zɛ̃̀ bə jì bi Faraɔ̃ sõ bə ce pwẽ̀ ne.¹²Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Muyiisi ni: «Cèlè ǹ jɛ̃̀ y Ezhibti tənà y yó w ń mə́ ce səsɔ̀mɛ̀ nɛ́ bə̀ nə pú yə; nə dɔ̃̀ è gɔ w bədũ̀kwələ né yẽ̌ mó gakó.» ¹³Muyiisi cèlè ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w Ezhibti tənà y yó wə, Cinu ce zho ò shí yi-púrhí sõ bə̀ o ce tənà y yó wə, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ námpúm, nə̀nyɛ́nɛ́ y ǹdə́ cəcɛ̃ y ga. È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, bə̀ púrí zho w y'à zɔ səsɔ̀mɛ̀ nɛ́ o m'o bà.¹⁴Nə j'a zɛ̃̀ nə làà dɛ̃̌ nə sú Ezhibti tənà y gakó, nə jòm è cə-yala gakó wə: bə̀ y'à gwẽ̌ yə̀ səsɔ̀mɛ̀ nánjə̀jóló w òmyɛ́ dwí rí nɛ gaga yé, bə̀ k'ê yə̀ nə̀ dwí rí myɛ nɛ rə̀myɛ́ kwã nɛ́ myɛ yé. ¹⁵Nə j'a pú tənà y gakó, e jǐrh námbyĩ́. Nə dɔ̃̀ tənà y gɔ w ǹdə́ cèmé né byǎ bɛ́ bədũ̀kwələ né y'à yə̀ cɔ mɔ́. Vɔ nánlyɔ̀ yə̀ cǒ yó mɛ̃, gɔ myɛ yə̀ dàl cɛsɛ́ wẽ́ Ezhibti tənà y púlə́púlə́ w yé.¹⁶Faraɔ̃ já n ká n yə̀ làlà n byẽ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀ bɛ: «À dó Cinu, á Yi rí e súlí ámyɛ̌ cìcì mú. ¹⁷À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ kə́ pɛ̃ sǔbri à dóó w yil èlǎsɛ̃́. Zə-na Cinu á Yi rí cã̌ nɛ, mùnì ga n ce cu mɔ̀bɔ́ twẽ̌ à nyí ni mə vò kwã nɛ́.» ¹⁸Muyiisi shə́r Faraɔ̃ sõ, n zə Cinu cã̌ nɛ.¹⁹Cinu ce zho w jǐrh zho nánfɔ̀lɔ̀ ò shí yi-zùr sõ o zə səsɔ̀mɛ̀ nɛ́ o m'o zǎ vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta. Səsɔ̃̀ òdù ga myɛ yə̀ dàl Ezhibti tənà y w yé. ²⁰Sə Cinu kùl Faraɔ̃ wu wə́, Faraɔ̃ yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ yẽ̌ bə shə́r yé.²¹Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: «Zhẽ̌ ǹ jɛ̃̀ ń ce dɛ̃̌-yi wə. Sə cə-byín námbyín fúrí, lò wɔ̌ ń dwə̀rh ǹdə́ ń jɛ̃̀ mɔ́, pú Ezhibti tənà yá!» ²²Muyiisi zhẽ̌ ń jɛ̃̀ y n ce dɛ̃̌-yi wə, sə cə-byín námbyín fúrí j'a pú Ezhibiti tənà y gakó, dwã nə̀tɔ̀. ²³Dwã nə̀tɔ̀ y wẽ́, Ezhibti lyì bí mə̀dù ga yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n nə ń da-byǐ ǹdə́ ń yírh yé, bə̀ mə̀dù ga myɛ yə̀ ń jàà kùr ré yó zɛ̃̀ yé. E jà pwẽ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó sõ, bə̀ gə́ y'à wɔ mə̀gã̌ gakó.²⁴Faraɔ̃ byẽ̀ Muyiisi n wɔ̀ mɔ: «Zhəl-nə á vò á cèrhé Cinu. Á və̌-ywàálɛ́ ǹd'á vwàmá nánfwààlɛ́ dúdú nə̀ mə̌ sə nə mɛ̃. Sə á bə̀sɔ́ná bɛ́ wɔ̌ bə̀ tó ába bə̀ zhə̀lə̀.» ²⁵Muyiisi lyár Faraɔ̃ n wɔ̀: «È nə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ pə nə́ba vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə́ la m'é zwə́l yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né ǹdə́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ nə́ pə Cinu nə́ Yi rí ni? ²⁶Nə́ vwàmá nɛ́ m'a tó nə́ba, nə́ vwǎm mə̀dù ga myɛ t'â la mãɔ̃ yé. Bə̀ wɔ́ nə̀myɛ́ wẽ́ nə́ la nɛ́ vǔr nə́ m'é cèrhé Cinu nə́ Yi rí. Nə́ gə yə̀ gàà yí, nə́myɛ cìcì mú wàr nə́ m'ǎ lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ mə̌ sə nə́ pə Cinu ni mú pár yé.»²⁷Sə Cinu kùl Faraɔ̃ wu wə́, Faraɔ̃ yà ń tá ń yǎl n yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə shə́r yé. ²⁸Faraɔ̃ wɔ̀ Muyiisi ni: «Jé tɛ̃́ nyɔ̀nɔ̀! À k'â t'â yǎl a nə mɔ́ à yé né yé. Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ m'ǎ k'á bə̀ à yé né mó m'a yə̀ ǹ cu dɛ̃!» ²⁹Muyiisi lyár Faraɔ̃ n wɔ̀: «Ǹdə ǹ gə́ wə̀l né! À k'â t'â bàn ǹ yé né kə́dò yé!»

Chapter 11

¹Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: «À m'a ce màbyóó nánkɔɔ́ pú Faraɔ̃ ǹdə́ Ezhibti lyì bí. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Faraɔ̃ mà n yẽ̌ ába á shə́r nyɔ̀nɔ̀, è də̀ ń la ába yõ̌ á shə́r dúdú yé, ń mà n já n jì ába á shə́r nyɔ̀nɔ̀ gaga yilə. ²Rə̀myɛ́ ce, wál à dwí rí ni bə̀ rə̀ bal gakó ǹdə́ rə̀ kɛ̃ gakó lwə̌l wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì e súlí ǹdə́ sánə́má, ń wúl-bal ráá ń wúl-kɛ̃ nɛ.» ³Cinu zɛ̃̀ n ce Ezhibti lyì bí zə wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ ń dwí rí. Kɔn súlí myɛ, Muyiisi wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń dámǎ ń búl ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ Ezhibti tənà y wa, Faraɔ̃ tùntùnnə bé ǹdə́ Ezhibti lyì bí yírh wə.⁴Muyiisi wɔ̀: «Nyǐ Cinu nyí rí: Ecɛ̃-swélé bɔ̀l wa, à m'a tó Ezhibti tənà y w a lyɛ̃. ⁵Byì-cɛ byì-cɛ gakó m'a cì tənà y wẽ́, kɔn zhì Faraɔ̃ byì-cɛ y è mə̌ s'e pú mu e jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ mɔ́, e m'e yí tùntùnnə mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ kɛ̃ ń nə́ ń nɔ̀m mún mú mú byì-cɛ yá, e súlí vwàmá nɛ́ byì-yéésé.⁶Wùrhí nánfwɛ̀lɛ̀, bə̀ gwẽ̌ yə̀ è dwí rí nyɛ̀ɛ̀ bə j'à k'ê t'â la è dwí rí nyɔ̀ɔ̀ myɛ m'a zɛ̃̀ tɛ̃́ Ezhibti tənà y cə-yala gakó wə. ⁷Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ mó, kùlí myɛ cìcì t'â la numbyíní ráá vwǎm wə̌rh yé, mùnì ga á lwar bə̀ Cinu nə́ ń pɔr Ezhibti lyì bí ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã wa. ⁸Rə̀myɛ́ yi ní, ǹ tùntùnnə bé ǹ nə èta mɔ́ m'a bə̀ à sõ, bə tu bə̀ nə̀dwə́nə́ yó bə wùlì tɛ̃́ à yé né bə̀ m'ê zhe: Du, ǹmyɛ́ ǹdə́ dwí rí rə̀ wɔ ǹ kwã mɔ́ púlə́púlə́. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à m'a zɛ̃̀ a shə́r.» Muyiisi já n shí Faraɔ̃ sõ n du ǹdə́ lyi-shùùri.⁹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Faraɔ̃ tá ń yǎl n cili ába yé, rə̀myɛ́ ce à tũ̀-fwààlɛ́ yó w j'â n'ô súlí Ezhibti tənà y wa.» ¹⁰Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ y'à twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ gakó Faraɔ̃ yé né, sə Cinu yà ń kùl Faraɔ̃ wu wə́, rə̀myɛ́ mɔ́ ce ń yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ yẽ̌ bə shə́r ń tənà y w yé.

Chapter 12

¹Cinu wə̀l Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ ǹdə́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti tənà y wa: ²«Cànà y kɛ̀bɛ́ m'a yə̀ cànsɛ́ cànà nã́yə́ə́ y á yilə, wɔ́ èmyɛ́ è la yə̀ byin rí kùr-jirə́ cànà yá.³Wál-na Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́ ne:Cànà y kɛ̀bɛ́ dwã shí yù wə, sə kɛ̀lɛ́ gakó ráá étwí-ènyí gakó pyà è pyì-bwɛ̀lɛ́ ráá è bɔ̀-bwɛ̀lɛ́. ⁴Étwí-ènyí rí lyì bí yó w gə wɔ́ námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ vwǎm mə̀dù dɔ́m yilə, sə bə ce dwã yó ǹdə́ bə̀ jè-dõ mó mɔ̀bɔ́ ń bwə́l bə̀ étwí-ènyí rí ni mú, kɔn tó dwã ǹdə́ lyì bí yó wə́. Á m'ǎ nyǐ lò gakó gə́ wɔ̌ ń mà n dɔ̃̀ nɛ́ á m'á cír vwǎm mɔ́.⁵Á m'ǎ zə vwǎm mɔ̀bɔ́ kaka bə mɔ zhe, mə̀ wɔ́ námbya e jà mə̀ zhe byin rə̀dù, á pyì-bwǎlsɛ́ ráá á bɔ̀-bwǎlsɛ́ wẽ́. ⁶Á m'ǎ cĩ́ mu á m'á dɛ̃̀ cànà y èmyɛ́ mɔ́ dwã shí ǹdə́ nə̀na dɛ̃ rɛ́. Esərayɛl byǎ bɛ́ bə̀ tú dwã yó mó m'a zɛ̃̀ bə zwə́l mo, cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní. ⁷Bə̀ m'a zə vwǎm mɔ́ jal mɔ́ kə̀kàlà bə fwàl jìsí bə̀ la sə̀ wẽ́ jǒm bə dɔ̃̀ mɔ mɔ́ bwə̀ə̀lé sarha nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ sə̀ étwí-ènyí zã̌ y ga. ⁸Bə̀ m'a wò vwǎm mɔ́ nàmá bɛ́ bə dɔ̃̀ cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́, ǹdə́ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce, e súlí vɔr cɛ̀ɛ́.⁹Á bə̀k'á dɔ̃̀ vwǎm mɔ́ kaka nángo ráá mə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ shɛ̃̀ yé. È m'a yə̀ mə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wò dúdú ǹdə́ mə̀ yó w ǹdə́ mə̀ nə̀-gwěsé e súlí mə̀ wu wẽ̀ ré. ¹⁰Á bə̀k'á dàl mə̀ kaka è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yil yé, mə̀ kɔn gə dàl è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, sə á ji ri myǐn. ¹¹Nyǐ á gə́ m'ǎ dɔ̃̀ nàmá bɛ́ nɛ́: á cã̌-tɔ̀nɔ̀ w m'a lyẽ á cã̌ nɛ́ ǹdə́ nə̀cìlə̀ á nə̀rh né e súlí ǹdə́ də̀-dɔ̀lɔ̀ á jɔ̃̀ wa. Á m'ǎ j'á dɔ̃̀ bɛ làlà. Wɔ́ Cinu Pakɛ y címsí.¹²À m'a tó Ezhibti tənà y wẽ́ a lyɛ̃ cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́, a gu numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ myɛ ga byì-yə́ə́ byì-yə́ə́ Ezhibti tənà y wẽ́. Èta, à m'a kə́ Ezhibti tənà y yə né gakó bùrsí, a pə nɛ còrhò-tum. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu. ¹³À gə tú à la còrhò-tum pɔ Ezhibti lyì bí ni yi ní, jal mɔ́ mə̀ fwàl jìsí á wɔ sə̀ wẽ́ mó yó w mó m'a yə̀ myɔrhɔ á yilə. À gə nɔ jal mɔ́, à m'a gar ába a lyɛ̃. Èta, màbyóó w ò la cɛ y cɔ̌ mɔ́ t'â la ába zal yé. ¹⁴Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ lyìrhə́ dɛ̃ á yilə. Á m'ǎ vò zhəl mó mə̀myɛ́ mɔ́ á m'á jí címsi nánfɔ̀lɔ̀ Cinu yilə. Á m'ǎ j'á n'á jí címsí sə̀myɛ́ mɔ́ byin byin gakó, Cinu yilə. Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə.¹⁵Á m'ǎ dɔ̃̀ búúri tɛ̀bɛ́ rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce, dwã nyàlpyɛ̀. Sə kɔn zhì dwã nyàlpyɛ̀ y nə̀myɛ́ mɔ́ dɛ̃ nã́yéé ré, á m'ǎ j'á ce sã̀-nə̀byẽ̌ jé tɛ̃́ á jìsí wẽ́. Bə̀ m'a vùr lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dɔ̀m búrú w kɔ̀bɔ́ ò co sã̀-nə̀byẽ̌, dɛ̃ nã́yéé ré e m'e yí dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́. ¹⁶Dɛ̃ nã́yéé ré, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə. Dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ myɛ, á k'á jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə. Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, tum də́-byǐ ga t'â la tũ̌ yé, wɔ́ kùjú w dúdú lò gakó wɔ̌ ń mà n tɛnɛ ń cìn yilə.¹⁷Á m'ǎ jí búúrí rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó címsí, bə̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w cìcì, à ce á dwí rí shə́r Ezhibti tənà y wa. Á m'ǎ j'á n'á jí címsí sə̀myɛ́ mɔ́ byin byin gakó, wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə. ¹⁸Cànà nã́yə́ə́ y dwã shí ǹdə́ nə̀nà dɛ̃ rɛ́ də̀dɛ̀nɛ́ yá, á m'ǎ dɔ̃̀ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce kɔn m'e yí cànà y dwã shí-èlyè ǹdə́ rə̀dù dɛ̃ rɛ́ də̀dɛ̀nɛ́ yá.¹⁹Dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y wẽ́, bə̀ bə mə̌ sə bə nə sã̀-nə̀byẽ̌ á jìsí w yé. Sə bə̀ m'a vùr lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dɔ̀m bùrú kɔ̀bɔ́ ò co sã̀-nə̀byẽ̌, ń wɔ́ zhə-bal ráá Esərayɛl tənà y lò, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́. ²⁰Á t'á la búrú ò co sã̀-nə̀byẽ̌ òdù ga á nyú w co yé. Jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ sə̀ wẽ́ mó myɛ, sə á dɔ̃̀ búúrí rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó.»²¹Muyiisi byẽ̀ Esərayɛl náncɛsɛ́ gakó dwã yó, n wɔ̀ sɛ: «Zhəl-nə á pyà vwàmá á dwə́ né yilə, sə á zwə́l ne Pakɛ y címsí yilə. ²²Lyẽ-nə yəzɔ́pɛa vɔr dwã nɛ á mɔ́rh rɛ jal mɔ́ mə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə̀zhõ̌ w mó wẽ́, sə á zhɛ́rhɛ́ jal mɔ́ á jìsí étwí-ènyí bòló w sarha nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ sə̀ étwí-ènyí zã̌ y yó. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, á mə̀dù ga bə̀ká n mɛrhɛ ń la ń jì y étwí-ènyí rí gar n shə́r ń sõ jù w ǹdə́ cɛ y gwẽ̌ yə̀ lɛ́ yé.²³Cinu mà n tó Ezhibti tənà y w n lyɛ̃ ń la mə n pə y còrhò-tum sə ń mà n nə jal mɔ́ jìsí étwí-ènyə́ né sarha nɛ́ dǎr rɛ́ ǹdə́ sə̀ étwí-ènyí zã̌ y yó. Rə̀myɛ́ yi ní, ń mà n gar n yẽ̌ étwí-ènyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ nɛ, ń tá ń la cɔ̀rna mɔ́ nɛ yõ̌ n zù á sõ jù w n gu lò yé.²⁴Á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó. Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé, ámyɛ̌ ǹd'á nɛ̀mɛ́ nɛ́ ga yilə. ²⁵Á gə tú á zù tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu bwəl nyí bə̀ ń la ába pɔ mɔ́ wẽ́, á m'ǎ j'á n'á twĩ̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́.²⁶Á byǎ bɛ́ gə bwə̀rh ába bə wɔ̀: ‹Tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí èta mɔ́ kùrə̀?› ²⁷Á m'ǎ lyár bɛ á wɔ̀: ‹Wɔ́ Pakɛ y vwĩ̀ rí nə́ zwə́l nə́ pə Cinu ni mú, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń gar Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jìsí n yẽ̌ Ezhibti tənà y wa, ń gə́ tú n pə còrhò-tum Ezhibti lyì bí ni n zɛ̃̀ n yẽ̌ nə́ kǎlsɛ́ nɛ sə lú mú yi ní mú.› » Rə̀myɛ́ yó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó, bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́ bə cèrhé Cinu. ²⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a zɛ̃̀ bə vò bə wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ mɔ́.²⁹Ecɛ̃-swélé bɔ̀l wa, Cinu já n gu byì-cɛ gakó Ezhibti tənà y wa, kɔn zhì Faraɔ̃ byì-cɛ y è y'à mə̌ dwã s'e pú mu e jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ mɔ́, e m'e yí lò mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à zɔ búlə́ jàà w bə ce jù w mú byì-cɛ yá, e súlí vwǎm byì-yə́ə́ gakó. ³⁰Faraɔ̃ ǹdə́ ń tùntùnnə bé e súlí Ezhibti lyì bí gakó j'a zɛ̃̀ cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́; wu-zhùlù búbwéé nánfwɛ̀lɛ̀ y'à zɛ̃̀ tɛ̃́ Ezhibti tənà y wa, bə̀ kɛ̀lɛ́ èdù ga y'à tɛ̀nɛ́ cùù y'à tɛ̀nɛ́ è wẽ́ yé.³¹Rə̀myɛ́ yó, Faraɔ̃ já n byẽ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ cəcɛ̃-swélé y w n wɔ̀ bɛ: «Zɛ̃̀-na! Shə́r-nə à dwí rí cəcəl wə, ámyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Zhəl-nə á vò á cèrhé Cinu ǹdə á gə́ lwə̀l né. ³²Zə-na á dɔ̀ wá, və̌-ywàálɛ́ ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ́ ga á m'á súlí á shə́r, ǹdə á gə́ lwə̀l né. Sə á m'ǎ súlí á bwəl bwəl tɛ̀bɛ́ rə̀ càn á pə àmyɛ nɛ!» ³³Ezhibti lyì bí pàm Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùr ni, bə̀ bə̀ shə́r tənà y w làlà, bə̀ bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «Nə́ gakó m'ǎ cì!»³⁴Dwí rí j'a kwè rə̀ búrú mún mú mə̀ y'à pò mó rə m'e lyɛ̃ ǹdə́ mə̀ y'à gwẽ̌ yə̀ zɛ̃̀ yé; rə pyípyílí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pò búrú mún mú rə̀ wẽ́ mó ǹdə́ rə̀ kàmə̀zù-fwààlɛ́ rə lyẽ, rə zhĩ rə̀ pyə́pyɛla wa. ³⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à wɛ̀rhɛ́ ǹdə Muyiisi gə́ yà ń byili bi ní. Bə̀ y'à lwə̀l wẽ̀ rə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má e súlí kàmə̀zù-fwààlɛ Ezhibti lyì bí ni. ³⁶Cinu yà ń ce Ezhibti lyì bí y'à só ń dwí rí yò, rə̀myɛ́ ce Ezhibti lyì bí pɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à lwə̀l be mó. Wɔ́ èta kɔn tó né Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a m'e zwẽ Ezhibti lyì bí wẽ̀ ré bə yẽ̌ be nánfò!³⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a zɛ̃̀ bə zhì Araməsɛɛsɛ bə zhǐr bə kwè sɔ́má y bə̀ la Sukɔɔtɛ, bala bɛ́ bə̀ y'à n'ê zhə̀l tɛ̃́ mɔ́ dúdú y'à yú nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-nyə̀ldù, bə̀sɔ́ná bɛ́ twə́r y'à tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé. ³⁸Lyì dwã nánzhəzhɔ̌ bə̀ y'à gùlí gùlí dwã tó be bə shə́r ǹdə́ bə̀ və̌-ywàálɛ e súlí bə̀ vwàmá nánfwààlɛ nánjə̀jóló. ³⁹Bə kwè búrú mún mú mə̀ y'à pò bə̀ y'à m'e shí Ezhibti mú, bə ji ŋwǎmsɛ. Mún mú gə́ y'à yə̀ zɛ̃̀ mɔ́ ce, mə̀ ŋwǎmsɛ́ yàl ŋwǎmsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce. Bə̀ gə́ pàm bə̀ kùr ni bə jì bi bə̀ bə̀ shə́r Ezhibti ní mu ce, bə̀ y'à yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə pyà kùjú bə ce bə̀ byẽ́ myɛ cìcì yé. ⁴⁰Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à jòm Ezhibti ní byinə zwã̌-àna ǹdə́ shə́-ètɔ̀.⁴¹Sə wɔ́ byinə zwã̌-àna ǹdə́ shə́-ètɔ̀ y pyǐrh yó wə, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì, Cinu shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùrə̀ né gakó shə́r Ezhibti tənà y wa. ⁴²Cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́ Cinu zɔ ń yírhə́ mùnì ga n ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ bə shə́r Ezhibti tənà y wa. Wɔ́ Cinu ń cǐ yə. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ myɛ m'a zə bə̀ yírhə́ cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́byin byin gakó.⁴³Cinu wɔ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ: «Nyǐ Pakɛ címsí gə́ mə̌ sə sə jí ní: Dwí dõ lò mə̀dù ga myɛ bə mə̌ sə n tó n jí si yé. ⁴⁴Ǹ m'ǎ gõ̀ tùntùnnə mɔ̀bɔ́ gakó bə̀ yè ǹdə́ sə̀byǐ mú, rə̀myɛ́ yi ní, ń mà n zɛ̃̀ n tó n jí si.⁴⁵Zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń zul ǹ sõ ráá lò mɔ̀bɔ́ bə̀ kwè bə̀ n'ê kwɛ̃̌ mɔ́ bə mə̌ sə n tó n jí si yé. ⁴⁶Bə̀ m'a jòm jì èdù wẽ́ bə m'e jí si. Ǹ tá ǹ la címsí nǎm mɔ́ mə̀dù ga myɛ zə ń du jù w ń vò pwẽ̀ ne yé. Á t'á la vwǎm mɔ́ kúr rí kɔ́ yé.⁴⁷Esərayɛl dwí rí púlə́púlə́ m'a jí Pakɛ címsí. ⁴⁸Zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě ǹ sõ gə nə́ ń yǎl n tó n jí Pakɛ címsí n mə n cèrhé Cinu, sə bə jɛ̀rɛ̀ bə gõ̀ bal bal gakó ń sõ mó. Rə̀myɛ́ kwã, ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n twẽ̌ n bwəlse n tó n jí si, ǹdə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tənà y lò ta. Sə lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ gòm mó mə̀dù ga myɛ bə̀ká n tó n jí si yé.⁴⁹Nyí rí m'a yə̀ rə̀myɛ́ rə̀dù y Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tənà y lò ǹdə́ zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě á sõ mó yilə.» ⁵⁰Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ mɔ́ cìcì. ⁵¹Wɔ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w cìcì, Cinu ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə́r bə tùrhì dwã nɛ kùkùl kùkùl bə du Ezhibti tənà y wa, kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùrə̀ né.

Chapter 13

¹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: ²«Vǔr byì-yə́ə́ gakó, kɛ̀bɛ́ è ná tó yé n lù y Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ mó, è wɔ́ byì-cɛ ráá vwǎm byì-yə́ə́, ń cĩ́ kwã à yilə. Wɔ́ àmyɛ́ cəl.»³Muyiisi wɔ̀ dwí rí ni: «Lyǐrh-nə dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á shə́r Ezhibti ní, yómə́-jè y né mó yò, wɔ́ Cinu ń ce á shə́r gàà mɔ́ ǹdə́ ń jɛ̃̀ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ wá. Sə á bə̀k'á dɔ̃̀ búrú ò co sã̀-nə̀byẽ̌ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yé. ⁴Wɔ́ Abyiibi cànàa y wẽ́, zà dɛ̃ rɛ́ á m'ǎ shə́r né. ⁵Rə̀myɛ́ ce, Cinu gə tú ń ce ǹ zù Kanaã lyì bí ǹdə́ Yititəbá ǹdə́ Amɔrətəbá ǹdə́ Yivyitəbá e súlí Zhəbuusi lyì bí tənà y yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́, ń yà ń bwəl è nyí ǹ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ wa, ǹ m'ǎ twĩ̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ cànà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́:⁶Ǹ m'ǎ dɔ̃̀ búúri tɛ̀bɛ́ rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce dwã nyàlpyɛ̀ wẽ́. Sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yù wə, á m'ǎ jí címsi nánfɔ̀lɔ̀ Cinu yilə ⁷Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, bə̀ m'a dɔ̃̀ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce. Bə̀ bə mə̌ sə bə nə búrú ò co sã̀-nə̀byẽ̌ ráá sã̀-nə̀byẽ̌ á tənà y nyí rí púlə́púlə́ wẽ́ yé.⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, ǹ m'ǎ cĩ́ ǹ byǎ bɛ́ nɛ ń wɔ̀: ‹Wɔ́ Cinu gə́ co nyí à kwã nɛ́ à gə́ tú a shə́r Ezhibti ní yi ní mú yilə, à n'â wɛ̀rhɛ́ èta.› ⁹Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ myɔrhɔ ń cĩ́ ǹ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ yó ǹdə́ lyìrhə́ kɔn ń lyẽ ǹ cíl rí ni, mùnì ga Cinu nyí rí yə̀ ǹ nyú w twéé gakó, b'è wɔ́ ǹdə́ ń jɛ̃̀ y jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w Cinu mə n ce ń shə́r Ezhibti tənà y wa. ¹⁰Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nyí rə̀myɛ́ mɔ́ n'ê byili, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀ pyǐrh yil mú, byin byin gakó.¹¹Rə̀myɛ́ ce, Cinu gə tú ń ce ǹ zù Kanaã lyì bí tənà y w ǹdə ń gə́ bwəl nyí ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ nàmbala bɛ́ nɛ nɛ́, n zɛ̃̀ n ce y ǹ jɔ̃̀ wa, ¹²ǹ m'ǎ pə ǹ byì-cɛ gakó ǹdə́ ǹ vwàmá nɛ́ byì-yéésé gakó Cinu ni. Vwàmá nɛ́ byì-yéésé námbyalsɛ́ gakó wɔ́ Cinu cəl! ¹³Sə è gə wɔ́ bə̀nab byì-yə́ə́ yilə, ǹ m'ǎ zə pyì-bwɛ̀lɛ́ ń cĩ́ è jàà wa. Ǹ gə yə̀ pyì-bwɛ̀lɛ́ zə ń cĩ́ è jàà wa, sə́ mà è byã y nɛ ń gu yə. Ǹ m'ǎ pyà kɔn ń cĩ́ ǹ byì-cɛ gakó jàà wa, ǹ byǎ bɛ́ wẽ́.¹⁴Nəkɔla, ǹ byǐ mú gə bwə̀rh mó n wɔ̀: ‹Byè yil á n'á wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́?›, ǹ m'ǎ lyár mɔ ń wɔ̀: ‹Cinu ce nə́ shə́r Ezhibti, yómə́-jè né, ǹdə́ ń jɛ̃̀ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ wá. ¹⁵Faraɔ̃ gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ yó-kùlù ń tá ń yǎl n yẽ̌ nə́ba nə́ shə́r mo ce, Cinu gu byì-cɛ gakó ǹdə́ vwǎm byì-yə́ə́ gakó Ezhibti tənà y wa. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à n'â zwə́l vwǎm byì-yə́ə́ námbya gakó à pɛ Cinu ni. Sə è gə wɔ́ à byǎ bɛ́ byì-cɛsɛ́ gakó yilə, à n'â pyà kɔn à cín sə̀ jàà wa, à zwə́lə́.› ¹⁶Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ myɔrhɔ ǹ cĩ́ ǹ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ ǹdə́ ǹ cíl rí yó b'è wɔ́ ǹdə́ ń jɛ̃̀ y jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w Cinu mə n ce nə́ shə́r Ezhibti tənà y wa.»¹⁷Faraɔ̃ gə́ yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə shə́r yi ní, Yi yə̀ be zə rə m'e tó Shilisəti lyì bí tənà y sɔ́má y yé, ǹd'ê y'à bwə́l ga yírh wə. Yi y'à wə̀l rə̀ cìn ni: «Dwí rí bə̀k'a tə̀ búlə́ né yil rə̀ wu bùlə̀ né zhɛ́rhɛ́, rə kwɛ̃̀ rə bə̀ Ezhibti yé!» ¹⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Yi ce bə kwɛ̃̀ bə kwè sɔ́má y è zǎ vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w gɔ-elũ èpòlò w səta. Bə̀ y'à súlí bə pwà búlə́ wẽ̀ bə̀ gə́ y'à tú bə̀ n'ê shə́r Ezhibti ní yi ní mú.¹⁹Muyiisi yà ń pwà Zhozefu kúr rí. Zhozefu zhə̀n ga yà ń nyɛ́ɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə bwəl nyí ń gə́ wə̀l be yi ní: «Zhə̀n zhə̀nà, Yi m'a bə̀ rə ce nyí á kwã nɛ́. Rə̀myɛ́ yi ní, á m'ǎ pwà à kúr rí á m'á zhǐr nyɔ̀nɔ̀.» ²⁰Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhì Sukɔɔtɛ nɛ́ bə zhǐr bə yí bə zul Etam nɛ́, gɔ-elũ èpòlò w nyí ni. ²¹Cinu cìcì yà ń wɔ bə̀ yé né ń nə́ ń zhə̀lə̀: nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ, wɔ́ ébɔ̃ ò y'à n'ô byili bi sɔ́má yá, cəcɛ̃ nɛ́, wɔ́ myìn-zhù ò y'à n'ô yə̌r be. Èta, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ ga, bə̀ y'à wɔ̌ bə̀ n'ê zhílí bə̀ sɔ́má yá. ²²Nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ, ébɔ̃ w y'à j'â t'â kwàrh dwí rí yé né yál yé, myìn-zhù w myɛ y'à j'â t'â kwàrh rə̀ yé né cəcɛ̃ nɛ myɛ yé.

Chapter 14

¹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: ²«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ kwɛ̃̀ bə bə̀ bə zul Pyi-Ayərɔɔtɛ yé y wə, Myəgədɔl ǹdə́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w bwə̌l mó wə. Wɔ́ Baal-Səfɔn yé né, á yé y wə, nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni mú, á m'ǎ zul ní. ³Faraɔ̃ mà n zɛ̃̀ ń nə́ ń wə̀l Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shò kwã nɛ́: ‹Nyǐ bi bə̀ wun zɛ̃̀, bə̀ n'ê yə́yɛ́lɛ́ tɛ̃́ tə̀na y wa! Èpòlò w zɔ bɛ!›⁴À m'a kù Faraɔ̃ wu wə́, n zɛ̃̀ n zɛ̃̀ n pú bə̀ kùr ń nə́ ń jì. Sə à m'a nɔ̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ tɛ̃́ a m'a pə còrhó à cìn ni. Ezhibti lyì bí m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Cinu.» Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ byili ní. ⁵Bə̀ zhə̀l bə byili Ezhibti pyɔ̌ mɔ́ nɛ bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dùr. Faraɔ̃ ǹdə́ ń tùntùnnə bé wun bùlə̀ né zhɛ́rhɛ́ bə̀ shò kwã nɛ́ bə zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Bə̀kɔ́n nə́ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́? Nə́ yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə lyɛ̃ bə̀ k'ê t'â la tũ̌ bə pə nə́ba yé!»⁶Rə̀myɛ́ yó, Faraɔ̃ lyẽ ń búlə́ eshã-vwə̃tu wə́, n zə ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ n ce ń kwã nɛ́. ⁷N du ǹdə́ búlə́ eshərh-vwə̃tur zɔ̃̌-nyə̀ldù tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à càn du rə̀ dwã bɛ́ gakó e súlí Ezhibti búlə́ eshərh-vwə̃tur rí dwã bɛ́ púlə́púlə́, rə̀myɛ́ òdù gakó ǹd'ô jòmnə mó. ⁸Cinu kù Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ wu wə́, n zɛ̃̀ n pú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùr ń nə́ ń jì. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à zhẽ̌ bə̀ jɛ̀rh bə ce dɛ̃̌a bə̀ gə́ y'à tú bə̀ n'ê shə́r Ezhibti ní mú yi ní. ⁹Ezhibti lyì bí ǹdə́ Faraɔ̃ búlə́ eshərh-vwə̃tur rí púlə́púlə́ ǹdə́ ń eshə-jòmnə bé e súlí ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ pú bə̀ kùr bə̀ n'ê jì, sə bə̀ zɔ bə̀ kùr ni ǹdə́ bə̀ y'à zul nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni, Pyi-Ayərɔɔtɛ yala nɛ, Baal-Səfɔn yé y wə.¹⁰Faraɔ̃ yà ń bwəlse Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùr ne. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwẽ̌ bə̀ la nyǔ, bə púrí Ezhibti lyì bí bə̀ zɛ̃̀ bə̀ wɔ bə̀ kwã nɛ́ bə̀ bànà! Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə bɛ, bə búbwéé bə ce Cinu ni. ¹¹Bə bwə̀rh Muyiisi bə wɔ̀: «È nə wɔ́ lú-bɔ̀là bə̀ bə já Ezhibti ní ń mə́ zɛ̃̀ ń zə nə́ba nə́ la b'ě cì gɔ-elũ èpòlò w wə? Bə̀kɔ́n ǹ wɛ̀rhɛ́ èta, ǹ gə́ ce nə́ shə́r Ezhibti ní mú? ¹²Nə́ yə̀ dámǎ nə́ wɔ̀ mɔ́ Ezhibti ní: ‹Yẽ̌-nə́ba nə́ twĩ̀ nə́ pə Ezhibti lyì bí ni! Nə́ gə n'é twĩ̀ nə́ pɛ Ezhibti lyì bí ni cɔ̃̀ nə́ gə cù gɔ-elũ èpòlò w wə.› »¹³Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi wɔ̀ dwí rí ni: «Á bə̀k'á dùr ywẽ yé! Zə-na á wun ni! Á m'ǎ nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu la wɔ̀rhɔ́ n mə n zwẽ ába zà mɔ́. Ezhibti lyì bí á nə zà èta mɔ́, á k'á t'á la bórhó á nə bɛ gaga yé. ¹⁴Wɔ́ Cinu ń mà n bú búlə́ né á jàà wa. Ámyɛ̌ wúrí á zhì shɛ́ɛ́ jàà èdù!».¹⁵Cinu bwə̀rh Muyiisi n wɔ̀: «Byè yil ǹ nə́ ǹ búbwéé ǹ ce ne? Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: bə̀ bə̀ zɛ̃̀ dɛ̃̌ bə kwè sɔ́má! ¹⁶Ǹmyɛ́ zhẽ̌ ǹ də̀-dɔ̀lɔ̀ w dɛ̃̌, sə́ cèlè ǹ jɛ̃̀ y nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó wə, ń bɔ̀n w dwã wa, mùnì ga Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tó cə-kùlì wẽ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl w bə byɛrhɛ. ¹⁷Àmyɛ́ m'a kù Ezhibti lyì bí wun ní, mùnì ga bə pú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùr bə zù. Rə̀myɛ́ yi ní, à m'a nɔ̀ Faraɔ̃ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó ǹdə́ ń búlə́ eshərh-vwə̃tur rí e súlí ń eshə-jòmnə bé tɛ̃́ a m'a pə còrhó à cìn ni. ¹⁸À gə́ m'a tó rə̀myɛ́ mɔ́ dɛnnɛ a pə còrhó à cìn ni yi ní, Ezhibti lyì bí m'a j'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Cinu.»¹⁹Yi màlɛ́ka y è y'à n'ê zhə̀l Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né mó zhǐr e b'è wɔ bə̀ kwã nɛ́. Ébɔ̃ w myɛ zhǐr bə̀ yé né, o b'ò wɔ bə̀ kwã nɛ́. ²⁰Ébɔ̃ w b'o zhì Ezhibti lyì bí ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə. Ébɔ̃ w yé y èdù y'à wɔ́ cə-byín ò yé y dõ mó zɛ̃̀ è y'à wɔ́ pwẽ̀ rə̀ n'ê yə̌r cəcɛ̃ y wẽ́. Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, cəcɛ̃ y námpúm, lòlò yə̀ zhə̀l n bwəlse ń dõ ne yé.²¹Muyiisi cèlè ń jɛ̃̀ y nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó wə. Cinu ce zho nánfɔ̀lɔ̀ ò shí yi-púrhí sõ, zɛ̃̀ tɛ̃́ o ce cəcɛ̃ y námpúm, o ce nə̀-fɔ̀lɔ̀ w pyìrhí o kwɛ̃̀ ò kwã nɛ́, o yẽ̌ cɛ y nɛ tɛ̃́ nánkùlì. Nàná bɛ́ bɔ̀n dwã nɛ. ²²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhə̀l cə-kùlì yó, nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl wə. Nàná bɛ́ y'à mɔ dwã nɛ bə̀ zhǐ ǹdə byílsi ta, bə̀ jə̀-jĩ́ ǹdə́ bə̀ jə̀-gwã̀ ga nɛ.²³Ezhibti lyì bí pú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùr bə jì bi; Faraɔ̃ eshesé púlə́púlə́ ǹdə́ ń búlə́ eshərh-vwə̃tur rí, e súlí ń eshə-jòmnə bé pú bə̀ kùr bə zù bə vò bə yí nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl wə. ²⁴Cɛ y gə́ tú è bwə́l lɔ́, Cinu jòm myìn-zhù w ǹdə́ ébɔ̃ w wẽ́ n myə̀lɛ́ Ezhibti lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́, n já n ce kɔn gakó gùlí dwã sə̀ sõ. ²⁵N ce sə̀ eshərh-vwə̃tur rí nèsé cìr, rə̀ dǔr mó j'a zɛ̃̀ e jǐrh zwini. Rə̀myɛ́ yó, Ezhibti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wɔ̀: «Bà-na nə́ yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ nə́ dùr nə́ vò pyépyé, bə̀ wɔ́ Cinu ń nə́ ń tó be ń bwí ǹdə́ nə́ba!»²⁶Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Cèlè ǹ jɛ̃̀ y nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó wə: bə̀ nàná bɛ́ kwɛ̃̀ bə bə̀ bə mɔ́lɛ́ Ezhibti lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ sə̀ búlə́ eshərh-vwə̃tur rí e súlí sə̀ eshə-jòmnə bé!» ²⁷Muyiisi cèlè ń jɛ̃̀ y nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó wə. Cɛ y gə́ tú è bwə́l lɔ́, nə̀-fɔ̀lɔ̀ w k'a kwɛ̃̀ o bə̀ ò jàà y wa, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Ezhibti lyì bí n'ê dùr bə̀ zǎ wa. Cinu já n ce bə mɛ̃ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl wə. ²⁸Nàná bɛ́ kwɛ̃̀ bə dùr bə b'e yí bə mɔ́lɛ́ búlə́ eshərh-vwə̃tur rí ǹdə́ eshə-jòmnə bé. Lò mə̀dù ga myɛ yə̀ dàl Faraɔ̃ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ y'à pú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùr sə zù nə̀-fɔ̀lɔ̀ w w mɔ́ wẽ́ yé.²⁹E jà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhə̀l cə-kùlì yó, bə tó nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl w bə byɛrhɛ. Nàná bɛ́ y'à mɔ dwã nɛ bə̀ zhǐ ǹdə byílsi ta, bə̀ jə̀-jĩ́ ǹdə́ bə̀ jə̀-gwã̀ ga nɛ. ³⁰Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Cinu zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Ezhibti lyì bí jɔ̃̀ wa. Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɔ Ezhibti lyì bí cùùrí rə̀ ləlɛ tɛ̃́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni. ³¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a lwar Cinu jɛ̃̀ y jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ń yà ń mə n bú ǹdə́ Ezhibti lyì bí mú gə́ y'à wɔ́ kɔn ná-dwí yilə. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a nyàm Cinu, bə zə Cinu ǹdə́ ń tùntùnnə Muyiisi zhə̀nà.

Chapter 15

¹Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nún nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ bə m'e cèrhé Cinu bə wɔ̀:«À m'a nún Cinu,bə̀ ń búl n twĩ̀ tũ̀-fɔ̀lɔ̀.Eshã y ǹdə́ è eshə-jòmnə mó ga,ń byirh bi n ló nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa.²À jàn rɛ́ ǹd'â nwə̃́ y ga wɔ́ Cinu.Ńmyɛ̌ ń yàl à yi-zwẽẽ́.Ńmyɛ̌ ń wɔ́ à Yi rí,À m'a cèrhé mo;à nàmbal mɔ́ Yi rí yil ré rə̀ du mú,à m'a bwə̀l ré a byili. ³Cinu wɔ́ búlə́-kàndɔ.Cinu, è wɔ́ ń yil ré.⁴Ń byirh Faraɔ̃ búlə́ eshərh-vwə̃tur ríǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ga n ló nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa.Faraɔ̃ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé né cìnə́ bé byɛ̀bɛ́,bə̀ yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ mɔ́,ń byirh bi ń ló vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa. ⁵Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nánlyilyùmú w lyìl bi,ǹdə nə́kulu ta,bə̀ mɔ́lɛ́ bə vò tɛ̃́tɛ̃́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w kùr wə.⁶Ǹ jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y j'â búl è zhe jàn nánfɔ̀lɔ̀, Cinu,ǹ jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y j'â n'ê mà ǹ zwə̀ bé è bɔbwɛlɛ, Cinu. ⁷Ǹ zùwə́ y j'â búl è já dɛ̃́dɛ̃́,ǹ nə́ ǹ zhə̀r ǹ zwə̀ bé ǹ lwé tɛ̃́.Ǹ lyim-cəcɔ̌ w gə zɛ̃̀,bə̀ j'â n'ê jí myǐn ǹdə màálɛ. ⁸Ǹ gə já ń shǐrh, ǹ myə̀lə́ né zho w cenàná bɛ́ j'â n'ê mwɛ dwã nɛ jàà èdù.Nə̀-zha y n'ê zɛ̃̀ è zhǐ dɛ̃̌ ǹdə byílí ta.Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nánlyilyùmú wkùr ré tɛ̃́tɛ̃́ mɔ́ n'ê zal dwã nɛ.⁹Zù-bal mɔ́ yà ń nə́ ń wə̀l ń cìn ni:À m'a pú bə̀ kùr a jì bi a za,à m'a zɛ̃̀ a tə̀ bə̀ wẽ̀ ré à la pwǎ búlə́ né kwã mɔ́,à cəl ré jɛ́nɛ́ rɛ́ m'a lyɛ̃ cɛ nɛ.À m'a fwə̌rh à búlə́ shù wə́,a ce bə jé tɛ̃́! ¹⁰Cinu, ǹ gə́ shǐrh,ǹ myə̀lə́ né zho w ce nə̀-fɔ̀lɔ̀ w lyìl bí tɛ̃́,ǹdə kàmmɔ ku ta,bə̀ tu bə vò tɛ̃́tɛ̃́ nàná bɛ́ ǹdə́ bə̀ jàn rɛ́ kùr wə. ¹¹Mɔ̌ lò ń wɔ́ ǹ nyɛrh-dõ yə né wẽ́, Cinu?Mɔ̌ lò ń nyɛrhɛ mɔ́,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ búl ǹ bə dõ zhe mó?Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ tũ̀-fwààlɛ́ ce bə̀ n'ê nyàm mɔ́ mɔ́?Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ mɔ́?¹²Ǹ cèlè ǹ jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ yá,cɛ y j'a lyì bi. ¹³Dwí rí ǹ bú búlə́ ń zwẽ mó,ǹ nə́ ǹ zal rɛ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀.Ǹ jàn rɛ́ ǹ mə́ zə rɛ,ń zǎ jàà y kɛ̀bɛ́ è wɔ́ ǹmyɛ́ Cinu jàà y wẽ́.¹⁴Dwə́ né dwã bɛ́ nyɛ̀ɛ̀,nə zɛ̃̀ nə̀ n'ê kəkə:Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ n'ê gwi Shilisəti lyì bí. ¹⁵Edɔm yó-cìnə́ bé wun zɛ̃̀.Mɔwaabɛ pyə̀-dwí rí lyì bí zɛ̃̀ bə̀ n'ê kəkə.Kanaã lyì bí gakó wun gɔwa.¹⁶Ywẽ ǹdə́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zhe be.Bə̀ nyə́ cɛrhɛ, ǹ jɛ̃̀ y jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w yilə,bə̀ kùl bə jǐrh ǹdə nə́kulu ta,kɔn la m'e yí ǹ dwí rí lyɛ̃,kɔn la m'e yí dwí rí ǹ zwẽ rə̀ jǐrh ǹmyɛ́ dwí mú lyɛ̃, Cinu.¹⁷Ǹ zə rɛ ń yí ǹ cəl-tənà y pyɔ̀ w yó,ń ce rə̀ jě gàà twéé twéé yilə.Jàà y kɛ̀bɛ́ ǹmyɛ́ cìcì tɛnɛ,ǹ la è wẽ́ jǒm mó, Cinu.Jàà y kɛ̀bɛ́ ǹmyɛ́ cìcì,la ǹ còrhó-jì y è wẽ́ lú mú, Cinu. ¹⁸Cinu nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ twéé twéé yilə!»¹⁹Faraɔ̃ eshã y ǹdə́ ń búlə́ eshərh-vwə̃tur rí e súlí ń eshə-jòmnə bé y'à zù nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́, sə Cinu yà ń ce nə̀-fɔ̀lɔ̀ w kwɛ̃̀ ò kwã nɛ́ o b'o mɔ́lɛ́ bɛ: e jà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhə̀l cə-kùlì yó, bə tó nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl w bə lyɛ̃. ²⁰Aarɔ̃ nəkɔ́ nyì-zwennə Myərəyam kwè gùlí, kana bɛ́ gakó du bə pú ń kùrə̀, bə̀ n'ê dwí gǔlsi bə̀ m'ê sɛ. ²¹Myərəyam ji nwə̃́ n pə bɛ n wɔ̀:«Nún-nə Cinu,ń búl n twĩ̀ tũ̀-fɔ̀lɔ̀.Eshã y ǹdə́ è eshə-jòmnə mó ga,ń byirh bi n ló nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa!»²²Muyiisi ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhì vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ bə zhǐr bə zǎ Shuuri gɔ-elũ èpòlò wə́. Bə̀ zhə̀l gɔ-elũ èpòlò w w dwã nə̀tɔ̀ ǹdə́ bə̀ yə̀ nɛ̃̌ nɛ yé. ²³Bə yí Mara, sə bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə nyɔ̀ Mara nɛ̃̌ mɔ́ yé, bə̀ mə̀ y'à nyɛ̌ cɛ̀ɛ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə ce yil ré bə̀ Mara, rə̀ kùr wɔ́ «càn».²⁴Dwí rí j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê ŋwúŋwùní rə̀ m'ê bwí Muyiisi rə̀ zhe: «Bə̀kɔ́n nə́ la nyɔ́?» ²⁵Muyiisi búbwéé n ce Cinu ni, sə Cinu byili mu cǒ òdù, Muyiisi ká cǒ òmyɛ́ mɔ́ dɔ̌ n dul nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́, sə rə̀myɛ́ yó, nɛ̃̌ mɔ́ shɛ̀nɛ́ nyɔ́. Wɔ́ gàà mɔ́ Cinu vùr nyə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yil né, n súlí n pə bɛ lùl-e-púrsi. Wɔ́ gàà mɔ́ myɛ ń zhẽ̀ be né. ²⁶Cinu wə̀l be: «Ǹ gə cili Cinu ǹ Yi rí cəl ré cɛ̀nɛ̀, ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cánga ń yírh wə, ǹ nə́ ǹ pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ǹ cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń pùbùlə̀ né, ̀ nə́ ǹ zwẽ ń nyə́ né, à t'â la mɔ́ címsí shɛ̀bɛ́ à ju Ezhibti lyì bí ni mú èdù ga ju yé. Bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Cinu, à n'â wárh mɔ́.»²⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lyɛ̃ bə yí Elyim: nə̀-bùlsi shí ǹdə́ sə̀lyè ǹdə́ kwə̌rh shə́-shàlpyɛ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà. Bə̀ zul gàà mɔ́, nɛ̃̌ mɔ́ nyí ni.

Chapter 16

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhì Elyim ní bə zhǐr, sə bə̀ gakó púlə́púlə́ zhə̀l bə yí Siini gɔ-elũ èpòlò w wə, Elyim ǹdə́ Sǝnǝyi bwə̌l mó wə, cànsɛ̀ sə̀lyè nyǎ y dwã shí ǹdə́ nə̀nu dɛ̃ rɛ́ yù wə, bə̀ gə́ shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́ kwã nɛ́. ²Gɔ-elũ èpòlò w gàà mɔ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'e zɛ̃̀ bə̀ n'ê ŋwúŋwùní bə̀ m'ê bwí Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃. ³Bə̀ wə̀l be: «Cinu gə yà ń ce nə́ cì Ezhibti tənà y w nə́ gə́ y'à n'ê jòm nàmá bɛ́ nə́kwɛ́nsɛ́ nyí ni, nə́ n'é jí kùjú nə́ búl nə́ swí mú y'à be cɔ̃̀! Á zɛ̃̀ á zə nə́ba á m'á bə̀ gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́, á la ce nɔrh gu lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó!»⁴Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «À m'a ce búúri shí dɛ̃̌-yi w rə nyɔ̀ ǹdə dwà ta á pwà. Dɛ̃ gakó, dwí rí m'a du rə pwà kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ rə̀ dɛ̃ gakó kùjú wə́. À m'a tó rə̀ dɛnnɛ a zhẽ̀ re a nyì: rə̀ m'a zwẽ à nyə́ né ráá rə̀ t'â la nɛ zõ? ⁵Dwã nyə̀ldù dɛ̃ rɛ́, dwí rí gə tɛnɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ pwà mɔ́, rə̀ m'a pù rə yí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê pwà dɛ̃ gakó mó twər rə̀lyèa.»⁶Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ ne: «Zà də̀dɛ̀nɛ́ y á m'ǎ lwar bə̀ wɔ́ Cinu ń ce á shə́r Ezhibti tənà y wa; ⁷nəkɔl nəkɔkɛ́lɛ́ yá, á m'ǎ nə Cinu còrhó wə́, bə̀ ń nyɛ̀ɛ̀ á gə́ n'á ŋwúŋwùní á m'á bwí ǹdə́ mɔ mɔ́. Nə́myɛ̌ wɔ́ byè, á m'á n'á ŋwúŋwùní á m'á bwí ǹdə́ nə́ba?» ⁸Muyiisi yà ń nə́ ń yǎl n wɔ̀: «Á m'ǎ nə Cinu còrhó w ń gə́ mà n pə ába nàmá á dɔ̃̀ zà də̀dɛ̀nɛ́ yá, n súlí n pə ába búrú á búl á dɔ̃̀ á sú nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ y mɔ́, bə̀ ń nyɛ̀ɛ̀ á gə́ n'á ŋwúŋwùní á m'á bwí ǹdə́ mɔ mɔ́. Byè nə́myɛ̌ wɔ́? È də̀ nə́myɛ̌ á n'á ŋwúŋwùní á m'á bwí yé, wɔ́ Cinu á n'á ŋwúŋwùní á m'á bwí.»¹¹⁹Muyiisi wɔ̀ Aarɔ̃ nɛ: «Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne: Twẽ̌-nə á bwəlse Cinu yala nɛ, bə̀ ń nyɛ̀ɛ̀ á ŋwúŋwùnú mú.» ¹⁰Sə Aarɔ̃ gə́ tú ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yi ní, bə̀ zhízhílí bə̀ yə́rh bə zǎ gɔ-elũ èpòlò wə́: rə̀myɛ́ yó, Cinu còrhó w j'a du ébɔ̃ w wẽ́.11 Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: ¹²«À nyɛ̀ɛ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ŋwúŋwùnú mú. Cĩ́ bi à nyí rí ń wɔ̀: Cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní, á m'ǎ dɔ̃̀ nàmá; nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ yá, á m'ǎ búl á dɔ̃̀ búrú á sú. Á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ á Yi rí, wɔ́ Cinu.»¹³Də̀dɛ̀nɛ́ y èmyɛ́ mɔ́, nə̀pə̀pǎr rɛ́ j'a du rə sú zulə́ jàà yá. È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, myɔ̀nɔ̀ ce o kə́kɛ́lɛ́ zulə́ jàà yá. ¹⁴Sə myɔ̀nɔ̀ w gə́ tu kwã, bə̀ púrí kɔn rə̀ nyɛ̌ ǹdə wẽ̀ byǎ námpwẽ̀ námpɔ́lsɛ dɛ̃́dɛ̃́ ta, bə̀ zɔ dwã nɛ, cɛ y yó, gɔ-elũ èpòlò w wə. ¹⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ nɔ rɛ, bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwə̀rh dwã bə̀ zhe: «Man U?» («Tɛ̀bɛ́ wɔ́ byè?»), bə̀ bə̀ y'à yə̀l kɔn ná-dwí yil ǹdə́ rɛ yé. Muyiisi wɔ̀ bɛ: «Wɔ́ búrú w kɔ̀bɔ́ Cinu nə́ ń pɛ ába á la dɔ́m mɔ́.¹⁶Nyǐ nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu pɔ mɔ́: Pwǎ-na w kɔn yí lò gakó gə́ wɔ̌ ń mà n dɔ̃̀ nɛ́. Lò gakó mà n pwà kɔn mɛrhɛ ń lyì bí yó wə́, lyítərə nə̀na ku yírh rə̀dù ń kòrhó w lò mə̀dù gakó yilə.» ¹⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ gə́ byili ní; jàlà pwà dɛ̃́dɛ̃́, jàlà pwà námpɔ́lɛ́. ¹⁸Bə̀ gə́ tú bə zə lyítərə nə̀na yírh ku w bə m'e mɛrhɛ yi ní, lò mɔ̀bɔ́ ń nyǎn rɛ́ y'à já mɔ́ jɛ́nɛ́ rɛ́ y'à yə̀ cɛ nɛ lyɛ̃ yé, kɔn k'ê yə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nyǎn rɛ́ y'à wɔ́ námpɔ́lɛ́ myɛ mùrì yé. Lò gakó yà ń pwà kɔn yí ń gə́ wɔ̌ ń mà n jí ní.¹⁹Muyiisi wɔ̀ bɛ: «Lòlò bə̀ kaka dàl n cĩ́ kɔn m'e yí nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ y yé!» ²⁰Sə lyì jàlà yə̀ Muyiisi cili yé, bə dàl w bə cĩ́ kɔn m'e yí è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá. Sə ò cɔ̀ o pɔn o ce zə̀zɔ̀mɛ́. Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì bi. ²¹Bə̀ y'à j'â n'ê pwà w nəkɔkɔ́lɛ́ gakó, kɔn yí lò gakó gə́ yà ń wɔ̌ ń mà n jí ní. Nə̀nyɔ́nɔ́ w gə tú ò ce cɛ y byìrh, ò y'à n'ô yə̀lə́.²²Dwã nyə̀ldù dɛ̃ rɛ́, bə̀ pwà dwã nə̀lyè búúri, lyítərə nə̀na yírh wẽ̀ ré rə̀lyè, lò gakó yilə. Esərayɛl dwí rí náncɛsɛ́ gakó bə̀ sə cĩ́ ri Muyiisi ni. ²³Muyiisi wɔ̀ sɛ: «Wɔ́ nyí rí rə̀myɛ́ Cinu yà ń pɔ mɔ́: Nəkɔl wɔ́ shìrhə́ dɛ̃, shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu cǐ mú. Shɛ̃̌-na kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ shɔ̃̀ mɔ́; sə á pyì tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ pyíl mú. Sə á cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ á m'á dɛ̃̀ nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ yá.»²⁴Bə̀ cĩ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ kɔn m'e yí cɛ-lár rɛ́, ǹdə Muyiisi gə́ yà ń pɔ nyí ní. Sə rə̀ yə̀ pɔn rə ce zə̀zɔ̀mɛ́ yé. ²⁵Muyiisi wɔ̀ bɛ: «Jí-nə re zà, bə̀ zà wɔ́ shìrhə́ dɛ̃ Cinu Yi còrhó yilə. Á t'á la w nɔ pwẽ̀ ne zà yé.²⁶Á m'ǎ pwà w dwã nyə̀ldù, sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, wɔ́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́: kaka t'â la nɔ yé.» ²⁷E jà dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, lyì jàlà du bə̀ la w pwǎ sə bə̀ yə̀ kaka nɛ yé.²⁸Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Á m'ǎ cẽ à pùbùlə̀ né wɔ̀rhɔ́ e súlí à nyə́ né zõ kɔn m'e yí dǒ? ²⁹Lwar-na cɛ̀nɛ̀ bə̀ nyǐ Cinu pɔ ába shìrhə́ dɛ̃ rɛ́, n súlí n pə ába dwã nə̀lyè kùjú dwã nyə̀ldù dɛ̃ rɛ́. Lò gakó mɛ̃ ń jàà y wa. Lòlò bə̀ká n shə́r ń dǒ-sõ dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yù w yé.» ³⁰Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shǐrh dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yù wə.³¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ce kùjú w òmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ mánnɛ. Ò y'à nyɛ̌ ǹdə nyã̀shã̌ dwí ta, ò y'à wɔ́ námpõ̀, ò y'à nyɛ̀ ǹdə ŋwǎmsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ co tùr sə̀ wẽ́ ta. ³²Muyiisi wɔ̀: «Nyǐ Cinu nyí rí ń pɔ mɔ́: Bə̀ ce lyítərə nə̀na ku yírh rə̀dù bə cĩ́ dɛ̃̌ á nɛ̀mɛ́ nɛ́ yilə, mùnì ga bə nə búrú w kɔ̀bɔ́ à m'a kɔ̃̀ ába gɔ-elũ èpòlò w wə, à gə́ tú a ce á shə́r Ezhibti ní yi ní mú párá.»³³Muyiisi wɔ̀ Aarɔ̃ nɛ: «Kwě nə̀bwɛ́nɛ́, ń ló lyítərə nə̀na ku w ò sú pyám yírh rə̀dù è wẽ́, ń vò ń cĩ́ Cinu yé né, ń mə́ cĩ́ dɛ̃̌ á nɛ̀mɛ́ nɛ́ yilə.» ³⁴Aarɔ̃ zhə̀l n cĩ́ y dɔbrɛ́ nyə́ né bwə̀lsé yé né ǹdə nyí rí Cinu yà ń pɔ Muyiisi ni mú gə́ y'à n'ê byili ní, bə m'e cĩ́ y dɛ̃̌. ³⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɔ̀m mánnɛ y byinə shə́-èna, kɔn m'e yí bə vò bə zù tənà y kɛ̀bɛ́ lyì y'à jě è wẽ́ mó wə. Wɔ́ mánnɛ y bə̀ dɔ̀mà, kɔn m'e yí bə yí Kanaã tənà y swɛ̃́ rɛ́. ³⁶Lyítərə nə̀na ku w yírhə́ shí mánnɛ y'à yú bə̀ mɔrhɔ ku w yírh rə̀dù.

Chapter 17

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ zhì Siini gɔ-elũ èpòlò w w bə zhǐr bə̀ n'ê zhə̀l bə̀ m'ê zhì, bə̀ m'ê zhílí bə̀ sɔ́má yá, kɔn tó nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń nə́ ń pɛ bɛ mɔ́ nɛ. Bə̀ yú bə zul Erəfyidim ní, sə nɛ̃̌ y'à tɛ̀nɛ́ gàà dwí rí la nyɔ́ yé. ²Rə zɛ̃̀ rə̀ n'ê ji Muyiisi búlə́ rə̀ zhe: «Pə nə́ba nɛ̃̌ nə́ nyɔ̀». Muyiisi bwə̀rh re n wɔ̀: «Byè yil á n'á ji ni búlə́? Byè yil á n'á zhẽ̀ Cinu?» ³Nə̀nyɛ̀lsɛ zɔ dwí rí gàà mɔ́; rə ŋwúŋwùní rə m'e bú ǹdə́ Muyiisi rə wɔ̀: «È nə wɔ́ byè yil ǹ ce nə́ shə́r Ezhibti ní? Wɔ́ nə̀nyɛ̀lsɛ m'e gu nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ byǎ bɛ́ e súlí nə́ vwàmá nɛ́ yil nà?»⁴Muyiisi búbwéé n ce Cinu ni n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n à mə̌ s'a wɛ̀rhɛ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ yilə? È dǎl námpɔ́lɛ́ sə rə dul ne ǹdə́ nə́kulə.» ⁵Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Lyɛ̃ ń yə̀ dwí rí yé né, sə́ súlí ń zə Esərayɛl lyì byǎ náncɛrh màngɛlɛ́ bə tó mó; kwě də̀-dɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ǹ mə́ mà Niili y nɛ̃̌ mɔ́ mɔ́ ń zə ǹ jɔ̃̀ wa, sə́ vò. ⁶À m'a zhì ǹ yé né nyɔ̀nɔ̀, Orɛɛbɛ pyɔ̀ w nə̀mù-pyɔ̀ y yó. Ǹ m'ǎ mà nə̀mù-pyɔ̀ wá, sə nɛ̃̌ m'a shí ò wẽ́ mə du, dwí rí nyɔ̀.» Muyiisi wɛ̀rhɛ́ èta Esərayɛl lyì byǎ náncɛsɛ́ yírh wə. ⁷Bə̀ co jàà y èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ Maasa ǹdə́ Mərəba: «Zhõ̀ ǹdə́ Nyì-pyɛ̀ɛ́», Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ŋwúŋwùnú mú bə̀ ŋwúŋwùní bə̀ y'à m'ê bwí mú e súlí bə̀ gə́ y'à zhẽ̀ Cinu bə̀ y'à m'ê zhe: «Cinu ŋwɛ́nɛ́ nə́ cəcəl w ráá ń tɛ̀nɛ́ nɛ́?» mɔ́ yilə.Amalɛɛkɛ lyì bí n'ê bwí ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́⁸Amalɛɛkɛ lyì bí tú bə bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Erəfyidim ní. ⁹Muyiisi wɔ̀ Zhozwe ne: «Cír lyì bə̀ wɔ̌ bə̀ m'a zwẽ nə́ba, sə́ du ń vò ń bú ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí. Nəkɔl dɛ̃ rɛ́, à m'a vò a zhì pyɛ̀lɛ́ y yə́-pɛ̀lɛ́ y wa, ǹdə́ Cinu də̀-dɔ̀lɔ̀ w à jɔ̃̀ wa.» ¹⁰Zhozwe du n vò ń nə́ ń bwí ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí ǹdə Muyiisi gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ni, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ e súlí Uuri y'à jìl bə vò bə̀ ŋwɛ́nɛ́ pyɛ̀lɛ́ y yə́-pɛ̀lɛ́ wa.¹¹Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi gə zhẽ̌ ń jɛ̀sɛ́ dɛ̃̌, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jàn rɛ́ y'à n'ê dwini Amalɛɛkɛ lyì bí jàn rɛ́. Sə Muyiisi gə só ń jɛ̀sɛ́ tɛ̃́, wɔ́ Amalɛɛkɛ lyì bí jàn rɛ́ rə̀ y'à n'ê dwini. ¹²Muyiisi jɛ̀sɛ́ gə́ tú sə lyɛ̀ɛ̀ sə̀ n'ê jǐrh vwə̀lí yi ní, Aarɔ̃ ǹdə́ Uuri kwè nə́kulu bə cĩ́ ń kùr wə, n zɛ̃̀ n jòm ò yó. Aarɔ̃ ǹdə́ Uuri zɛ̃̀ bə kwɛ̃́ ń jɛ̀sɛ́, mə̀dù èpákɛ̀, mə̀dù èpá dõ mó. Èta, ń jɛ̀sɛ́ j'a ŋwɛ̀nɛ́ sə zhẽ̌ sə zhì dɛ̃̌ kɔn m'e yí yi rí zù. ¹³Zhozwe zə búlə́ shù n mə n jí bɛlɛ Amalɛɛkɛ ǹdə́ ń dwí rí yó wə.¹⁴Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Kɛ̃ rɛ́ sɛ́bɛ́ yó, bə̀ m'ê lyǐrh rə̀ yò, sə́ ce Zhozwe zhã̌ nyɛ̀ɛ̀ rɛ́: À m'a ce bə j'a búl bə swě Amalɛɛkɛ dwí rí yò cɛ y yó!» ¹⁵Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi lù vwĩ̀-jùlú n ce ò yil bə̀ «Cinu wɔ́ bɛlɛ rɛ́ à jú mú myɔrhɔ», ¹⁶N súlí n wɔ̀: «jɛ̃̀ gə́ zhẽ̌ dɛ̃̌ è la bú ǹdə́ Cinu pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ mɔ́ ce, búlə́ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ Cinu ǹdə́ Amalɛɛkɛ bwə̌l w byin byin gakó!»

Chapter 18

¹Muyiisi cə́mbal Zhətəro, Majã vwĩ̀-zwə́lnə mó, yà ń nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi y'à wɛ̀rhɛ́ Muyiisi ǹdə́ rə̀ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yil mú gakó yò: Cinu yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə́r Ezhibti tənà y wa! ²Muyiisi gə́ ce ń kɛ̃ Səfɔra kwɛ̃̀ kwã nɛ́, ń cə́mbal Zhətəro zwẽ Səfɔra ń sõ ³ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə̀lyè yə́: mə̀dù y yà ń yíl Gɛrəshɔn, rə̀ kùr wɔ́ «Zhə-bal nyɔ̀nɔ̀»; bə̀ ń yà ń wə̀l ń cìn ni: «À jǐrh zhə-bal tənà dõ wẽ́». ⁴Ń dõ mó yà ń yíl Elyəzɛɛrɛ, rə̀ kùr wɔ́: «À Yi rí wɔ́ à sɛ̃ɛ̃́.» Ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: «Wɔ́ à nàmbal mɔ́ Yi rí rə̀ tú rə sɛ̃ nɛ rə ce a lú Faraɔ̃ búlə́ shù w yé né.»⁵Muyiisi cə́mbal Zhətəro e súlí Muyiisi byǎ bɛ́ ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ bə vò Muyiisi sõ, gɔ-elũ èpòlò w ń yà ń zul né mó, Yi pyɔ̀ w səta mɔ́ wa. ⁶N ce bə wɔ̀ Muyiisi ni: «Wɔ́ àmyɛ́ ǹ cə́mbal Zhətəro, à bàn ǹ sono ǹdə́ ǹ kɛ̃ mɔ́ e súlí ń byǎ bɛ́ bə̀lyè y ń kwã nɛ́.»⁷Muyiisi du n jəl ń cə́mbal mɔ́, n wùlì tɛ̃́ ń yé né, n zɛ̃̀ n kwə̀ə̀lè mo; bə bwə̀rh dwã jàn bwə̀rhə́, bə zɛ̃̀ bə zə dwã bə zù kòrhó w wə. ⁸Muyiisi cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu yà ń tə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yil n wɛ̀rhɛ́ Faraɔ̃ ǹdə́ Ezhibti lyì bí ni ń cə́mbal mɔ́ nɛ, e súlí zwini rí tɛ̀bɛ́ gakó Cinu yà ń ce bə lú rə̀ wẽ́ sɔ́má y kǒ yi ní mú.⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhətəro wu zɔ nyàn cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu yà ń wɛ̀rhɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, ń gə́ zwẽ be Ezhibti lyì bí jɔ̃̀ w mɔ́ yilə. ¹⁰Zhətəro zɛ̃̀ n wɔ̀: «Bə̀ Cinu mɔ̀bɔ́ ń zwẽ ába Ezhibti lyì bí jɔ̃̀ wa, ǹdə́ Faraɔ̃ jɔ̃̀ wa, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń zwẽ dwí rí Ezhibti lyì bí jɔ̃̀ w mɔ́, yil ré nə còrhó! ¹¹Èlǎsɛ̃́, à yě bə̀ Cinu já ń búl ń du yə né dwã bɛ́ gakó, má nə̀ lyimə né gə tú nə̀ zɛ̃̀ nə̀ n'ê yì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yi ní myɛ.»¹²Muyiisi cə́mbal Zhətəro zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ n pə Yi ni. Aarɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl náncɛsɛ́ bə̀ bə tó Muyiisi cə́mbal mɔ́ nɛ bə jí vwĩ̀ rí kùjú w Yi yé né.¹³È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Muyiisi yà ń zhə̀l ń jě ń la dwí rí bùrsí bǔr, dwí rí myɛ mɛ̃ rə dɛ̃̀ Muyiisi yé né, nəkɔkɔ́lɛ́ ga kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ¹⁴Muyiisi cə́mbal mɔ́ gə́ nɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Muyiisi yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ dwí rí yil mú, n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹdə́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ dwí rí yil mú? Byè yil ǹ nə jě bùrsí bǔr jàà w ǹ dúdú dwí rí zɛ̃̀ rə̀ zhǐ dɛ̃̌ ǹ yé né, nəkɔkɔ́lɛ́ kɔn m'e la də̀dɛ̀nɛ́?»¹⁵Muyiisi lyár ń cə́mbal mɔ́ n wɔ̀: «Wɔ́ dwí rí gə́ n'ê twí à sõ rə̀ la m'e sú Yi wu mú è ce. ¹⁶Yò gə ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl wə, bə̀ n'ê twí à sono, a kə́ bùrsí yò w shò kwã nɛ́, a súlí a ce bə lwar Yi pùbùlə̀ né ǹdə́ rə̀ nyə́ né párá.»¹⁷Muyiisi cə́mbal mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Ǹ gə́ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ma mɔ́ bə càn yé. ¹⁸Ǹ jàn rɛ́ m'a zhɛ̀ rə yẽ̌ mó, dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ myɛ jàn rɛ́ m'a zhɛ̀ rə yẽ̌ re. Tum rí wɔ́ vwə̀lí ǹ yilə, ǹ wàr rɛ ǹ la tũ̌ ǹ dúdú yé. ¹⁹Èlǎsɛ̃́, cili ni náàcɛ̀nɛ́! À n'â pɛ mɔ́ cúcú, sə Yi yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́! Ǹ m'ǎ vò zhì dwí rí jàà w Yi yé né: ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ zə rə̀ ywẽ̀ né ń mə́ vò Yi yé né, ²⁰ń cèrhè Cinu pùbùlə̀ né ǹdə́ ń nyə́ né lyì bí ni, ń súlí ń byili bi sɔ́má y kɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə kwè mó ǹdə́ bə̀ gə́ mə̌ sə bə zə bə̀ cìn ní.²¹Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ cír lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe kùr dwí rí wẽ́, bə̀ n'ê nyàm Yi, lyì bí zhe bə̀ zhə̀nà, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wàr bə̀ la bɛ yǒ ǹdə́ pánsɛ mɔ́, ń ce bə yə̀ nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ nunə zɔ̌m zɔ̌m ǹdə́ nunə shí-ènu shí-ènu e súlí nunə shí shí kùkùlə̀ né yó-cìnə́. ²²Bə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé bə̀ n'ê bùr dwí rí bùrsí. Bə̀ m'a zə ywẽ̀ nánfwààlɛ́ bùrsí bə b'e pɔ̃́, sə bə̀myɛ́ cìcì mú m'a bùr ywẽ̀ námpɔ́lsɛ́ bùrsí. Wɛ̀rhɛ́ èta ń mə́ bɔ̀ ǹ zhĩĩ rí dùmì rí, sə bə tó mó bə zhĩ ri! ²³Ǹ gə wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, è gə́ wɔ́ kɔn rə̀myɛ́ mɔ́ Yi pɔ mɔ́ rə̀ nyí mú, ǹ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ ń zhì dɛ̃̌ kẽkẽ. Kɔn súlí myɛ, dwí rí tɛ̀bɛ́ gakó m'a kwɛ̃̀ rə vò rə̀ sõ ǹdə́ yə̀-zùlə́.»²⁴Muyiisi cili ń cə́mbal mɔ́ cúcú mú, n zɛ̃̀ n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń byili mu mú. ²⁵Muyiisi cír lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe kùr Esərayɛl tənà y púlə́púlə́ wẽ́, n ce bə yə̀ nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ nunə zɔ̌m zɔ̌m ǹdə́ nunə shí-ènu shí-ènu e súlí nunə shí shí kùkùlə̀ né yó-cìnə́. ²⁶Bə̀ y'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé bə̀ n'ê bùr dwí rí bùrsí. Yò w kɔ̀bɔ́ ò y'à zum mú, bə̀ y'à n'ê zhə̀l bə̀ pɛ w Muyiisi ni, sə kɔ̀bɔ́ ò y'à mə̌ mɔ́, wɔ́ bə̀myɛ́ cìcì mú bə̀ y'à n'ê bùr ò bùrsí. ²⁷Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi yẽ̌ ń cə́mbal mɔ́ nɛ n kwɛ̃̀ n vò ń tənà y wa.

Chapter 19

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ tú bə shə́r Ezhibti tənà y w cànsɛ̀ sə̀tɔ̀ kwã nɛ́, bə̀ yú Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w wə. ²Bə̀ zhì Erəfyidim ní bə vò bə yí Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w wə, sə bə̀ zul gɔ-elũ èpòlò w wə, pyɔ̀ w yé y wə.³Muyiisi jìl pyɔ̀ w yó ń la n vò n jəl Yi. Cinu zhì pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ y w n byẽ̀ mo, ń mə́ ń wə̀l mo: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ m'ǎ wɔ̀ Zhakɔɔbɛ byǎ bɛ́ nɛ, nyǐ nyí rí tɛ̀bɛ́ ǹ m'ǎ cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́: ⁴‹Á cìcì yírhə́ nɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ Ezhibti lyì bí ni mú, ǹd'â gə́ kwè ába ǹdə ényə̀la vɔ̃̀mɛ̀ yó né ta, a m'a zə ába a m'a yí à sõ né. ⁵Èlǎsɛ̃́, á gə cili ni, á shɛ̀nɛ́ á zwẽ à dɔbrɛ́ nyə́ né, á m'ǎ yə̀ à cəl à cír dwə́ né gakó cəcəl wə, bə̀ lũ w púlə́púlə́ wɔ́ àmyɛ́ à cǐ wə. ⁶Sə ámyɛ̌ m'ǎ yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə dwí à yilə, dwí tɛ̀bɛ́ Cinu dúdú cǐ mú.› Wɔ́ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ ǹ m'ǎ cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ.»⁷Muyiisi kwɛ̃̀ n bə̀ zulə́ jàà y wa, n byẽ̀ dwí rí náncɛsɛ́ dwã yó, n cĩ́ bi zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ gakó, Cinu yà ń pɔ mɔ nyí bə̀ ń cĩ́ mú. ⁸Dwí rí gakó tó dwã rə lyár rə wɔ̀: «Nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu wə̀l mó.» Sə Muyiisi zə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ dwí rí lyár mɔ́ n vò n cĩ́ Cinu ni. ⁹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Nyǐ à m'a zù ébɔ̃ námbyṹ wẽ́ a só a bə̀ ǹ sõ, mùnì ga dwí rí nyɛ̀ɛ̀ à cəl ré à gə tú à n'â zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ yi ní sə rə súlí rə zə ǹmyɛ zhə̀nà, twéé twéé yilə.» Muyiisi cĩ́ Cinu ni n ká n bwérhé dwí rí gə́ lyár nɛ́ mɔ́.¹⁰Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: «Kwɛ̃̀ ń vò dwí rí sõ ń vò ń tɛnɛ rɛ zà ǹdə́ nəkɔla, Cinu yilə; rə súlí rə shɛ̀rh rə̀ gàndɛ́, ¹¹rə tɛnɛ rə zhì dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yilə, bə̀ wɔ́ dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yù w Cinu mà n só Sənəyi pyɔ̀ w yó, dwí rí púlə́púlə́ yírh wə.¹²Cĩ́ swɛ̃́ ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ pyɔ̀ w sə́ wɔ̀ dwí rí ni: ‹Yìlì-nə á bə̀k'á jì pyɔ̀ w yó yé, sə á bə̀k'á twẽ̌ á yí ò kùr nyí ni dɛ̃́dɛ̃́ myɛ yé.› Bə̀ m'a gu lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dwə̀rh w mó! ¹³Jɛ̃̀ t'â la mɔ dwə̌rh yé, sə wɔ́ dúl bə̀ m'a dul mo ǹdə́ nə́kulə ráá bə tə mɔ ǹdə́ cama bə gu. Dóó-cí mú, è wɔ́ vwǎm ráá numbyíní, tá ń la lú yé. Bə̀ gə nyɛ̀ɛ̀ pyì-bya nyu pɔ́lá y cəl ré rə̀ dom, lyì màngɛlɛ́ m'a jì pyɔ̀ w yó.»¹⁴Muyiisi kə́ n shí pyɔ̀ w yó n só tɛ̃́ n kwɛ̃̀ n bə̀ dwí rí sono. N ce rə tɛnɛ rə̀ cìn Cinu yilə, rə súlí rə shɛ̀rh rə̀ gàndɛ́, ¹⁵n zɛ̃̀ n wɔ̀ rɛ: «Tɛnɛ-na á dɛ̃̀, dwã nə̀tɔ̀ zà. Á bə̀k'á zù ǹd'á kana bɛ́ yé.»¹⁶Sə dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, dwà y y'à zɛ̃̀ è n'ê bya, è n'ê lyə́lyɔ̌, ébɔ̃ námbyṹ b'ò zhǐ pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, pyì-bya nyu pɔ́lá dom cəl nánfɔ̀lɔ̀; dwí rí púlə́púlə́ j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê kəkə zulə́ jàà y wa. ¹⁷Rə̀myɛ́ yi ní, Muyiisi ce dwí rí shə́r zulə́ jàà y wa, mùnì ga rə vò rə jəl Yi. Rə bə̀ rə̀ zhǐ pyɔ̀ w kùr wə. ¹⁸Sənəyi pyɔ̀ w y'à sú ǹdə́ nyɛ̀rh dúdú, bə̀ Cinu yà ń só ò yó, myǐn mú wə. Ò nyɛ̀sɛ́ y'à la dɛ̃̌-yi w ǹdə myìn-cɔ̀lɔ̀ nyɛ̀rh ta. Pyɔ̀ w gakó j'a búl o zhízhǐ.¹⁹Pɔ́lá y cəl ré y'à j'â n'ê súlí: Muyiisi yà ń nə́ ń zɔ̀mà, sə Yi y'à n'ê tó dwà y byɛɛ́sɛ́ dɛnnɛ rə̀ lyár mɔ. ²⁰Cinu só n bə̀ Sənəyi pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ y wa, n zɛ̃̀ n zhì gàà mɔ́ n byẽ̀ Muyiisi, sə Muyiisi jìl n vò gàà. ²¹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Só tɛ̃́ ń cící dwí rí bə̀ rə̀ bə̀k'a dùr rə̀ la vò rə nyǐ Cinu yé, è gə də̀ rə̀myɛ́, rə̀ lyì nánzhəzhɔ̌ m'a cì. ²²Vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ n'ê bwəlse Cinu yala nɛ mɔ́ cìcì mú mə̌ dwã sə bə ce jàn nɛ́ bə tɛnɛ bə̀ cìn Cinu yilə, mùnì ń bə̀ká n gu bi yé.»²³Muyiisi wɔ̀ Cinu ni: «Dwí rí wàr rə̀ m'a jì Sənəyi pyɔ̀ w yó yé, bə̀ ǹ dámǎ ń cící nə́ba, ǹ gə́ wə̀l nə́ba: Cĩ́ swɛ̃́ ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ pyɔ̀ w s'o yə̀ Cinu nyɔ̃̌.» ²⁴Cinu wɔ̀ mɔ: «Kwɛ̃̀ ń só tɛ̃́, sə́ zə Aarɔ̃ ń kwɛ̃̀ ń jì ń bà. È gə wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ dwí rí yilə, bə̀ bə̀k'a dùr bə̀ la jíl bə vò Cinu sõ yé, è gə də̀ rə̀myɛ́ ń mà n gu bi!» ²⁵Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi ká n só tɛ̃́ n vò dwí rí sõ, n vò n zɔ̀m ǹdə́ rɛ.

Chapter 20

¹Rə̀myɛ́ yó, Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ tɛ̀bɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: ²«Wɔ́ àmyɛ́ Cinu, ǹ Yi rí, à ce ń shə́r Ezhibti tənà y wa, yómə́-jè né mó: ³Ǹ tá ǹ la yə dwã zal àmyɛ́ yé né yé.⁴Ǹ tá ǹ la yi rə̀dù ga èsã̌yùlú ráá kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ dɛ̃̌-yi rí w ráá cɛ y yó ráá cɛ y kùr w nàná bɛ́ wẽ́ nyɔrhɔ wɔ̀rhɔ́ yé. ⁵Ǹ tá ǹ la tɛ̃́ wùlù yə né nə̀myɛ́ mɔ́ yé né yé, e súlí myɛ ǹ tá ǹ la nɛ còrhó yé, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Cinu à wɔ́ ǹ Yi rí, Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe bwɛ̃̌ dǔr mú; rə̀ n'ê pɛ dabá byɛ̀bɛ́ bə̀ súl re mó dóó w còrhò-tum bə̀ byǎ bɛ́ nɛ, kɔn b'e yí nɛ̀mɛ́ kùrə̀ nə̀tɔ̀ ǹdə́ kùrə̀ nə̀na. ⁶Sə rə̀ n'ê byili rə̀ wu-bɔ̀nɔ̀ w lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só ré bə súlí bə̀ n'ê zwẽ rə̀ nyə́ né mó nɛ̀mɛ́ kùrə̀ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ nánzhəzhɔ̌ nɛ.⁷Ǹ tá ǹ la Cinu ǹ Yi rí yil ré byõ̌ nánfò yé, bə̀ Cinu tá ń la lò mó mɔ̀bɔ́ ń byẽ̀ ń yil ré nánfò mó ne yõ̌ ǹdə rə̀-ná-cí bə dóó zhe ta yé.⁸Bə̀ lyǐrh shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yò, bə ce rə yə̀ Cinu dɛ̃. ⁹Ǹ m'ǎ twĩ̀ ǹ tumə né gakó dwã nyə̀ldù wẽ́, ¹⁰sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ wɔ́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu, ǹ Yi rí cǐ mú. Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə, ǹmyɛ́ ráá ǹ byǐ ráá ǹ bə̀kɔ́ ráá ǹ tùntùnnə, bal ráá kɛ̃, ráá ǹ vwàmá nɛ́ ráá zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń wɔ ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó, tá ń la tum rə̀dù ga tũ̌ yé. ¹¹Bə̀ Cinu wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌-yi rí ǹdə́ cɛ y e súlí nə̀-fɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ rə̀ wẽ́ mó dwã nyə̀ldù, sə ń shǐrh dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yù wə. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Cinu cĩ́ bwəl shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yó, n zɛ̃̀ n vùr re rə̀ j'â wɔ́ ńmyɛ̌ nyǎn.¹²Nyám ǹ da ǹdə́ ǹ ná, mùnì ga ǹ myə̌l zə dwɛ̀lɛ̀ cɛ y kɛ̀bɛ́ Cinu, ǹ Yi rí pɔ mɔ́ mɔ́ wẽ́. ¹³Ǹ tá ǹ la numbyíní gu yé. ¹⁴Ǹ tá ǹ la fwə̌l yé.¹⁵Ǹ tá ǹ la ŋwɔ́l yé. ¹⁶Ǹ tá ǹ la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ zhə̀n cṹ ǹ jè-dõ shò kwã yé. ¹⁷Ǹ tá ǹ la ǹ jè-dõ kɛ̀lɛ́ y bwɛ̃̌ dǔr yé. Ǹ tá ǹ la ń kɛ̃ mɔ́ ráá ń tùntùnnə mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ bal ráá kɛ̃, ráá ń nɔ̃ w ráá ń bə̀na y ráá ń kɔn dɛ̌ dɛ̌ bwɛ̃̌ dǔr yé.»Yi gwẽ̌ n'ê byili rə̀ cìnə̀¹⁸Dwí rí gakó y'à nyɛ̌ dwà y byɛɛ́sɛ́ rə̀ súlí rə̀ y'à nə è lyə́lyɔ̌ mɔ́; rə̀ y'à nyɛ̌ pyì-bya nyu w cəl ré rə súlí rə̀ nə pyɔ̀ w ò y'à sú ǹdə́ nyɛ̀sɛ́ mɔ́. Rə̀ y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê kəkə, rə j'a mɛ̃ pyépyé rə̀ zhǐ. ¹⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɔ̀ Muyiisi ni: «Ǹmyɛ́ cìcì mú zɔ̌m ǹdə́ nə́ba, nə́ m'ǎ cili; sə Yi bə̀k'a zɔ̀m ǹdə́ nə́ba yé, è gə də̀ rə̀myɛ́ nə́ m'ǎ cì!» ²⁰Muyiisi wɔ̀ dwí rí ni: «È wɔ́ á zhõ̀ yil Yi túwə́, mùnì ga rə ce á nyàm rɛ sə á bə̀k'á wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlwàálɛ yé.» ²¹Dwí rí j'a mɛ̃ pyépyé rə̀ zhǐ, sə Muyiisi twẽ̌ n bwəlse ébɔ̃ námbyṹ w Yi y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó ne.²²Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ m'ǎ wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́: Á cìcì mú yírhə́ nə bə̀ wɔ́ dɛ̃̌-yi rí w à zhì ní a m'a zɔ̀m ǹd'ába. ²³Á t'á la yə wɔ̀rhɔ́ á m'á súlí àmyɛ́ nɛ yé. Á t'á la sə̀byì-kùlì ráá sánə́má yə zùrhù á cìn yil yé.²⁴Ǹ m'ǎ lù bo vwĩ̀-jùlú ń mə́ zwə́l ǹ və̌-ywàálɛ́ ǹdə́ ǹ vwàmá nánfwààlɛ́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ ǹ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né ò yó, ń pɛ̃. Jàà kɛ̀bɛ́ gakó à m'a ce bə lyǐrh à yil ré yò è wẽ́, à m'a bə̀ gàà mɔ́ a cĩ́ bwəl ǹ yó. ²⁵Sə è gə wɔ́ nə́kulə vwĩ̀-jùlú ǹ la lú ń pɛ̃, sə ǹ bə̀k'á lù w ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ sə̀l yé, bə̀ lù ku w m'a ce nə́kulə né jǐrh wẽ̀ nánfwə̀r. ²⁶Ǹ tá ǹ la nə̀rh-cṹ byílsí yó tó ń mə́ jì ń vò à vwĩ̀-jùlú w yó yé, mùnì ga lò bə̀ká n nə ǹ cə̀-lwè y yéa.»

Chapter 21

¹Cinu súlí n wɔ̀: Nyǐ nyə́ dwã ǹ la ń zɔ̀m nə̀ yò ń byili Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ:²Ǹ gə yè yə-bal ń wɔ́ Ebərəbá dwí rí lò, ń mà n twĩ̀ byinə nyə̀ldù, sə byinə nyàlpyɛ̀ byin rí, ń mà n nə ń cìnə̀, n shə́r ǹ sõ, ń tá ń la kwǎndɛ kwã̀ɔ̃́ yé. ³Ń gə yà ń tú ǹ sõ ǹdə́ ń wɔ́ bəjə̀m-bal, ń mà n ká n kwɛ̃̀ bəjə̀m-bal. Ń gə yà ń zhe kɛ̃, ń kɛ̃ mɔ́ mà n tó mo n kwɛ̃̀. ⁴Ń yó-cə́bal mɔ́ gə yà ń pɔ mɔ kɛ̃, kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n lù bala-byǎ ráá kana-byǎ n pɔ̃, ń yó-cə́bal mɔ́ mà n cìní kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń bə̀sɔ́ná bɛ́ ga, sə ńmyɛ̌ mà n nə ń cìnə̀, n kwɛ̃̀ ń dúdú.⁵Sə yə-bal mɔ́ gə wə̀lə̀: «À só à yó-cə́bal mɔ́ ǹd'â kɛ̃ mɔ́ e súlí à bə̀sɔ́ná bɛ́, à t'â yǎl a nə à cìn s'a kwɛ̃̀ a yẽ̌ be yé», ⁶ń yó-cə́bal mɔ́ mà n zə mɔ n mə n bwəlse Yi yala nɛ, n zə mɔ n mə n yí ń jì y étwí-ènyí rí ni ráá étwí-ènyí rí bòlò w sarh nɛ, n zə məshǐm n mə n pwə́r ń zhɛ̃̌ rɛ́. Kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, ń mà n já ń nə́ ń twĩ̀ ń pɛ mɔ twéé twéé.⁷Bal gə kwè ń bə̀kɔ́ n yè, yə-kɛ̃ ńmyɛ̌ mɔ́ tá ń la ń cìn nɔ ǹdə bala byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ yómə́ gə́ n'ê nɛ bə̀ cìn ní ta yé. ⁸Yə-kɛ̃ mɔ́ gə yə̀ ń yó-cə́bal mɔ́ bùlə̀ yí, yó-cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ ń tá ń yǎl mɔ́ ń la jú n yə̀ ń kɛ̃, ń mà n ce bə̀ kwɛ̃̌ mùnì ga n nə ń cìnə̀. Ń yó-cə́bal mɔ́ bə sɔ́má zhe ń yè mó ǹdə́ dwí dõ lyì yé, b'è m'a yə̀ wɔ́ myíní ń myìnì mu.⁹Sə è gə wɔ́ yé ń yè mo ń la ń byǐ ni pɔ, ń mà n wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə lùl-e-púrí y nyə́ né gə́ byili ní, kana-byǎ bɛ́ shò kwã nɛ́ mɔ́. ¹⁰Yə-kɛ̃ mɔ́ yó-cə́bal mɔ́ gə jú kɛ̃ dõ n mə n súlí mu, ń tá ń la kùjú w ǹdə́ gàndɛ́ e súlí kɛ̃-jú nyə́ né kaka bɔ̌ ń kɛ̃ nã́yə́ə́ mó yil yé. ¹¹Ń gə tá ń pɛ mɔ wẽ̀ kùrə̀ nə̀tɔ̀ y rə̀myɛ́ mɔ́, yə-kɛ̃ mɔ́ mà n nə ń cìn n shə́r sə ń tá ń la sə̀byǐ kwã̀ɔ̃́ yé.¹²Lò mɔ̀bɔ́ ń mà numbyíní n gu, sə bə gu ńmyɛ. ¹³Sə ń gə yə̀ jɛ̀nɛ̀ n pyà ń gu mú, bə̀ wɔ́ Yi rə̀ shɛ̀nɛ́ n tó ń jɛ̃̀ nɛ, à m'a byili mú jàà, gurnə mó dùr n vò n shèè è wẽ́. ¹⁴Sə è gə wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ń dõ dɛ̃́dɛ̃́, n zɛ̃̀ n zə surhə n yíní mu n gu, má rə̀-ná-cí zhə̀l n vò n pyɛ́l à vwĩ̀-jùlúa w ni n mə n ce cã̌ myɛ, ǹ m'ǎ kɔl mɔ gàà mùnì ga bə gu mu.¹⁵Lò mɔ̀bɔ́ ń mà ń da ráá ń ná, sə bə gu mu. ¹⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɔ̀l numbyíní, ń gə yè y ráá bə̀ nɔ y ń sõ, sə bə gu mu. ¹⁷Lò mɔ̀bɔ́ ń bwəl lwɛlɛ n pə ń da ráá ń ná nɛ, sə bə gu mu.¹⁸Lyì gə n'ê bwí dwã, mə̀dù zɛ̃̀ n mà ń dõ mó ǹdə́ jɛ̃̀ ráá n zə nə́kulu n dul mu n cɛ̀mɛ̀ kɔn b'e yí n pyẽ̀ tɛ̃́, sə ń yə̀ cì, ¹⁹lò mó mɔ̀bɔ́ ń cɛ̀mɛ̀ mɔ́ gə wɔ̌ ń nə́ ń zɛ̃̀ ń zhí ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w ń dwi pwẽ̀ ne, bə̀ t'â la còrhò-tum lò mó mɔ̀bɔ́ ń cɛ̀mɛ̀ mɔ mɔ́ nɛ pɔ yé. È wɔ́ ń gə́ mɛ̃ ń yə̀ tum twĩ̀ mú dúdú kwǎndɛ ń mà n kwɛ̃̌ sə n súlí n ce bə shili mu kɔn m'e yí n wárh.²⁰Lò mɔ̀bɔ́ ń mà ń yə-bal ráá ń yə-kɛ̃ ǹdə́ gwə̌ n gu, sə bə cĩ́ bə̀ jim ń yó. ²¹Sə yə-bal mɔ́ ráá yə-kɛ̃ mɔ́ bə̀ mà mɔ́ gə bwəl bə gwẽ̌ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃ rə̀dù ráá dwã nə̀lyè rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ t'â la bə̀ jim cṹ, bə̀ bə̀ y'à wɔ́ bə̀ yó-cə́bal wɛ́rɛ́ kɔna.²²Bala gə n'ê bwí dwã bə zɛ̃̀ bə zhə̀r epùwə̀, e j'a lù ǹd'ê pwǐ y gwẽ̌ yə̀ yí yé, yò dõ gə yə̀ ò twə́r né ce, bə̀ m'a kwɛ̃̌ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ la bɛ byilu mú. Bə̀ m'a jɛ̀nɛ̀ bə zhərh ǹdə́ dwã yò w shò kwã nɛ́ bə ce dwã yó, bə zɛ̃̀ bə kwɛ̃̌. ²³Sə yò gə yàl nɛ́, wɔ́ myə̌l bə̀ m'a m'e cĩ́ myə̌l jim, ²⁴yírh bə̀ m'a m'e cĩ́ yírh jim, yélé bə̀ m'a m'e cĩ́ yélé jim, jɛ̃̀ bə̀ m'a m'e cĩ́ jɛ̃̀ jim, nà bə̀ m'a m'e cĩ́ nà jim, ²⁵myǐn zə e m'e mɔ̌r bə̀ m'a m'e cĩ́ myǐn zə e m'e mɔ̌r jim, lò cɔ̀mɔ̀ bə̀ m'a m'e cĩ́ lò cɔ̀mɔ̀ jim, mààrɛ̀ bə̀ m'a m'e cĩ́ mààrɛ̀ jim.²⁶Lò gə mà ń yə-bal ráá ń yə-kɛ̃ yírh n lá, ń mà n dwĩ̀ mu, ń yírh ré rə̀ lɔ́ mɔ́ jàà wa. ²⁷È gə wɔ́ ń yə-bal ráá ń yə-kɛ̃ yélé ń mà n ká, ń mà n dwĩ̀ mu, yélé ré rə̀ kɔ́ mɔ́ jàà wa.²⁸Nɔ̃ gə zò bal ráá kɛ̃ ǹd'ô nyimi ní o gu, bə̀ m'a dul w bə gu, sə bə̀ t'â la ò nàmá bɛ́ dɔ́m yé. Bə̀ t'â la yò cṹ ò cə́bal mɔ́ yó w yé. ²⁹Sə nɔ̃ w gə y'à jɛ̀nɛ̀ o myɛ̀rhɛ̀ lyì bí pwǎ shãã ga, bə jà cĩ́ ò cə́bal mɔ́ nɛ n zɛ̃̀ ń yə̀ w yìlì, rə̀myɛ́ yi ní, ò gə zɛ̃̀ ò gu bal ráá kɛ̃, sə bə dul w bə gu. Bə̀ m'a súlí bə gu ò cə́bal mɔ́ myɛ. ³⁰Bə̀ gə ju mu bwã̌, ń mà n pə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ m'a pɔ̃ rə̀ nyí mú, n mə n zwẽ ń myə̌l ré.³¹Nɔ̃ w gə gu bal-byǐ ráá kɛ̃-byǐ, sə bə wɛ̀rhɛ́ w ǹdə nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ gə́ n'ê byili ní. ³²Nɔ̃ w gə zò yə-bal ráá yə-kɛ̃ o gu, ò cə́bal mɔ́ mà n kwɛ̃̌ wár-kùlsi shə́-ètɔ̀ yə-bal mɔ́ ráá yə-kɛ̃ mɔ́ yó-cə́bal mɔ́ nɛ; sə bə dul nɔ̃ w bə gu.³³Lò gə yẽ̌ nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ nyí rí ni nánfò ráá n kù nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ n zɛ̃̀ ń yə̀ ò nyí rí ni pyi nɔ̃ ráá bə̀na zɛ̃̀ e tu ò wẽ́, ³⁴nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w cə́bal mɔ́ mà n cə̀rh. Ń mà n pə sə̀byǐ vwǎm mɔ́ mə̀ cù mú cə́bal mɔ nɛ. Ń mà n zɛ̃̀ n cìní vwǎm mɔ́ mə̀ cù mú.³⁵Lò nɔ̃ gə zò lò dõ nɔ̃ o gu, bə̀ m'a yè nɔ̃ w ò yírhə́ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, bə tə̀ ò wársɛ́ ǹdə́ dwã; bə̀ m'a súlí bə tə̀ kɔ̀bɔ́ ò cù mú myɛ. ³⁶Sə bə̀ gə y'à yě bə̀ nɔ̃ w òmyɛ́ mɔ́ y'à jɛ̀nɛ̀ o myɛ̀rhɛ̀ ò n'ô zwè shãã ga, ò cə́bal mɔ́ jà n zɛ̃̀ ń yə̀ w yìlì, ń mà n cə̀rh nɔ̃ kɔ̀bɔ́ ò cù mú jàà wa, sə ńmyɛ̌ mà n cìní kɔ̀bɔ́ ò cù mú.

Chapter 22

¹Bə̀ gə zɔ ŋwɔ̀l-bal cəcɛ̃ nɛ ǹdə́ ń nə́ ń pwə́r byílí, bə zɛ̃̀ bə gu mu, bə̀ t'â la ń jal mɔ́ jim cṹ yé. ²Sə bə̀ gə gu mu ǹdə́ yi rí y'à púrh rə yí dɛ̃̌, bə̀ m'a cĩ́ ń jal mɔ́ jim. Ŋwɔ̀l-bal gakó mə̌ dwã sə n cə̀rh kɔna, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń ŋwɔ̀l mɔ́ jàà wa: ń gə bə kaka zhe, sə bə yè mo bə cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń ŋwɔ̀l mɔ́ jàà wa. ³Bə̀ gə nɔ vwǎm mɔ́ ń ŋwɔ̀l mɔ́ nã́nyì ń jɔ̃̀ wa, è wɔ́ nɔ̃ ráá bə̀na ráá pyìrhə̀, ń mà n cə̀rh vwàmá nə̀lyè vwǎm mə̀dù gakó jàà wa. ⁴Lò gə yẽ̌ ń vwàmá nɛ nə zù ń dõ cɛ ráá ń də̀vɛ̃́-cèmé cɛ wẽ́ nə dɔ̃̀, wɔ́ ń cɛ y kɛ̀bɛ́ è j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ jíjí rí ráá ń də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y kɛ̀bɛ́ è j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ də̀vɛ̃́-cèmé byǎ bɛ́ ń mà n mə n cə̀rh.⁵Lò gə ju sɔ̀lɔ̀ myǐn, myǐn mú zɛ̃̀ mə lyɛ̃ mə jí bə̀lɛ́ bə̀ kwar bə cĩ́ púl púl mú ráá kɛ̀bɛ́ è gwẽ̌ zhǐ dɛ̃̌ mɔ́ ráá cɛsɛ́, ń mà n cə̀rh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ myǐn mú jú mú.⁶Lò gə pɔ sə̀byǐ ráá wẽ̀ dwã ń dõ ne n cĩ́, ŋwɔ̀l-bal zɛ̃̀ n bə̀ n ŋwɔ̀ rɛ ń sõ jù wə, bə̀ gə zɔ ŋwɔ̀l-bal mɔ́, ń mà n cə̀rh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń ŋwɔ̀l mɔ́ rə yí rə̀ twər kùrə̀ nə̀lyè.⁷Sə bə̀ gə yə̀ ŋwɔ̀l-bal mɔ́ zal, lò mó mɔ̀bɔ́ kɔn rɛ́ jé ń sõ jù w mú mà n bə̀ n zhì Yi yé né n bwəl nyí mùnì ga bə lwar b'è də̀ ńmyɛ̌ ń kwè ń dõ mó kɔn rɛ́ yé. ⁸Dwã vɔ̃ gə ŋwɛ́nɛ́ lyì cəcəl wə, nɔ̃ ráá bə̀na ráá pyìrhə̀ ráá kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ ráá kɔn dɛ̌ dɛ̌ rə̀ jé shò kwã nɛ́, mɔ̀ zhe bə̀ «Wɔ́ mə̀myɛ́ cìcì», mɔ̀ myɛ zhe bə̀ «Wɔ́ mə̀myɛ́ cìcì», sə bə zə yò w bə m'e yí Yi yé né. Lò mó mɔ̀bɔ́ Yi la dóó ń yó w cṹ mú mà n cə̀rh kɔn yí vwàmá nə̀lyè, ń dõ mó né. ⁹Lò gə pyi bə̀na ráá nɔ̃ ráá pyìrhə̀ ráá vwǎm mɔ̌ mɔ̌ ń dõ ne, vwǎm mɔ́ gə zɛ̃̀ mə̀ cùwə̀ ráá mə cɛ̀mɛ̀ ráá vwǎrhna zə mɔ bə m'e lyɛ̃ e jà lò yə̀ lwar,¹⁰mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à pyi mu vwǎm mɔ́ mà n zə Cinu yil ré n bwəl nyí bə̀ ń yə̀ ń dõ mó kɔn rɛ́ ŋwɔ̀l yé. Vwǎm mɔ́ cə́bal mɔ́ mà n zwẽ nyí. Sə mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à pyi mu vwǎm mɔ́ tá ń la kaka cə̌rh yé. ¹¹Sə bə̀ gə ŋwɔ̀l mɔ ń nyí ni, ń mà n cə̀rh mə̀ cə́bal nɛ. ¹²È gə wɔ́ gɔ ku ò zɔ vwǎm mɔ́ o dɔ̃̀ o zhəzhɛrɛ, ń mà n pwà vwǎm mɔ́ nàmá bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ n mə n bà, rə̀ yə̀ zhə̀n pɔ kɔna. Ń tá ń la cə̌rh vwǎm mɔ́ gɔ ku w zɔ o dɔ̃̀ yil yé. ¹³Lò gə zwẽ vwǎm ń dõ sõ, vwǎm mɔ́ zɛ̃̀ mə cɛ̀mɛ̀ ráá mə cì ǹdə́ mə̀ cə́bal mɔ́ tɛ̀nɛ́, ń mà n cə̀rh.¹⁴Sə è gə yàl mə̀ cə́bal mɔ́ yírh wə, ń tá ń la cə̌rh yé. Sə è gə y'à wɔ́ zwẽ́ ń zwẽ mo ń la mə n twĩ̀ sə n kwɛ̃̌ mɔ, ń mà n pə mə̀ ye yə́. ¹⁵Bal gə swèlè kɛ̃-byǐ è gwẽ̌ yə̀l bal párá, n zù ǹdə́ yá, ń mà n pə è zhùùrí, n zɛ̃̀ n jí y e yə̀ ń kɛ̃.¹⁶Kɛ̃-byǐ y da mɔ́ gə cẽ ń bə̀kɔ́ mɔ́ pɔ, bal mɔ́ mà n pə sə̀byǐ mə mɛrhɛ kana-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ gwẽ̌ yə̀l bal pár mɔ́ zhùùrí ye yə́. ¹⁷Ǹ tá ǹ la kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ jə̀jǐrh-ywẽ̀ tumə né ne yõ̌ nã́nyì yé.¹⁸Bə̀ gu lò mɔ̀bɔ́ ń zù ǹdə́ vwǎm mɔ́. ¹⁹Bə̀ gu lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwə́l vwə̃̀ ń pɛ yə dwã nɛ, n yẽ̌ Cinu dúdú ni pɔ mɔ́ nɛ, Cinu yilə.²⁰Ǹ tá ǹ la pyà ń tó zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě ǹ sõ mó dɛnnɛ ń zɛ̃̀ yé ráá ǹ ta ǹ la mɔ nɔ̀nɔ̀ yé, bə̀ ámyɛ yàl zhələ Ezhibti tənà y wa. ²¹Á t'á la ejə̃̀-kɛ̃ mə̀dù ga ráá bə̀tɛ̀lɛ́ èdù ga nɔ̀nɔ̀ yé.²²Ǹ gə nwɛ̀nɛ̀ bə̀myɛ́ mə̀dù, n zɛ̃̀ n búbwéé n ce ne, à m'a cili ń búbwéé yə́, ²³à lyim rí m'a j'a zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́, sə à m'a gu ába ǹdə́ búlə́ shù. Á kana bɛ́ m'a jǐrh ejə̃̀-kana, á byǎ bɛ́ myɛ m'a jǐrh bə̀tǎlsɛ. ²⁴Ǹ gə jìmì sə̀byǐ à dwí rí lò ne, mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nə̀mɔ̀ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ nɛ, ǹ tá ǹ la mɔ wɔ̀rhɔ́ ǹdə jìmnə̀ bé dwã bɛ ta yé. Á t'á la mɔ nyɔ́ɔ́ n pyà twirí n pə ába yé.²⁵Ǹ gə zwẽ ǹ dõ kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ pɔ mɔ mɔ́ jàà wa, sə́ vò ń pə y ǹdə́ yi rí gwẽ̌ yə̀ zwì yé, ²⁶bə̀ wɔ́ èmyɛ́ dúdú è wɔ́ ń gàmə̀lyɔ̀nɔ̀, ń mə́ ń círhí ń yala nɛ́. Bə̀kɔ́n ń la pyìlù n mə n pyẽ̀ tɛ̃́? Ń gə búbwéé ń co ne, à m'a cili mu, b'àmyɛ́ wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr cə́bal. ²⁷Ǹ tá ǹ la Yi tǔrh yé; ǹ tá ǹ la lwɛlɛ bwəl ń pə lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ yó-cə́bal nɛ ǹ dwí rí wẽ́ yé.²⁸Ǹ tá ǹ la ǹ jíjə́ né byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ byìl mú ǹdə́ ǹ də̀vɛ̃́ y yə dwã nɛ pɔ yé. Ǹ m'ǎ súlí ń pɛ̃ ǹ byì-cɛsɛ́.²⁹Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta myɛ ǹdə́ ǹ nɛ̃ nɛ́ e súlí ǹ pyììsí byì-yéésé: vwǎm mɔ́ byì-yə́ə́ y m'a mɛ̃ è ná y kwã nɛ́ dwã nyàlpyɛ̀; ³⁰sə è dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, ǹ m'ǎ zə y ń zwə́l vwĩ̀ ń pɛ̃. ³¹Á m'ǎ yə̀ à dwí námpúm cɛ̃́ɛ̃́. Á t'á la vwǎm mɔ̀bɔ́ gɔ ku zɔ o dɔ̃̀ o zhəzhɛrɛ mɔ́ dɔ́m yé. Á m'ǎ pə mɔ kǔlse ne.

Chapter 23

¹Ǹ tá ǹ la kɔma zɔ̀mà zə ń mə́ tó dɛ̃̌ yé. Ǹ tá ǹ la kɔma góm ń mə́ ce nyí dóó cə́bal kwã nɛ́ yé. ²Ǹ tá ǹ la nyí co lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pyà lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ kwã yé. Bùrsì jàà wa, ǹ tá ǹ la zɔ̌m ń ce lyì-zhǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ t'â yǎl sə bùrsí kwè sə̀ sɔ́má y mɔ́ kwã yé. ³Bùrsì jàà wa, ǹ tá ǹ la nyí nə̀mɔ̀ kwã co, e jà ń bə bùrì zhe yé.⁴Ǹ gə tu ǹ zù-bal nɔ̃ ráá ń bə̀na rə̀ jé yó, sə́ zə rɛ ń bə̀ ń pɔ̃. ⁵Ǹ gə nɔ ǹ zù-bal bə̀na è tu è zhĩĩ rí kùr wə, ǹ tá ǹ la lyɔ̃ ń yẽ̌ mo yé, ǹ m'ǎ sɛ̃ mɔ ń kwɛrhɛ è zhĩĩ rí.⁶Ǹ tá ǹ la ǹ dwí rí lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nə̀mɔ̀ mɔ́ bùrsí bǔr námməjóló, ń bùrsí yi ní yé. ⁷Ǹ tá ǹ la ǹ cìn co yò w kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ kɔma wẽ́ yé. Ǹ tá ǹ la lò mɔ̀bɔ́ ń bə dóó zhe ráá ń wɔ́ cángá cə́bal gu yé, b'à t'â la lò mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ lwɛlɛ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ nyǔ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń bə dóó zhe ta yé. ⁸Ǹ tá ǹ la shɔ̀nɔ́ bə yè mó ǹdə́ pɛnɛ́ yé, bə̀ pɛnɛ́ y n'ê pyi byɛ̀bɛ́ bə̀ yě rə̀ kùr mó yírhə́, è n'ê súlí è cɔ̀ cángá cìnə́ yò. ⁹Ǹ tá ǹ la zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě ǹ sõ mó nɔ̀nɔ̀ yé. Á cìcì mú yě zhə-bal nyǔ mú gə́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilə, bə̀ ámyɛ yàl zhələ Ezhibti tənà y wa.¹⁰Byinə nyə̀ldù, ǹ m'ǎ dù ǹ cɛ y ń jə̀r. ¹¹Sə byinə nyàlpyɛ̀ byin rí, ǹ m'ǎ yẽ̌ y e shǐrh, sə ǹ tá ǹ la kaka jə̌r è wẽ́ yé. Ǹ dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀mwà mɔ́ m'a jə̀r bə m'e kɔ̃̀ bə̀ cìnə̀. Gɔ-wẽ̀ ré myɛ m'a jí rə̀ kùr ré. Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹ də̀vɛ̃́-cèmé né ǹdə́ ǹ olyivyə́ə́ré myɛ ga èta.¹²Ǹ m'ǎ twĩ̀ tumə nyɛ̀bɛ́ ǹ mə̌ sə́ twĩ̀ mú dwã nyə̀ldù, sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, ǹ tá ǹ la tum tũ̌ yé, mùnì ga ǹ nɔ̃ w ǹdə́ ǹ bə̀na y shǐrh, sə ǹ yə-kɛ̃ mɔ́ byǐ mú ǹdə́ zhə-bal mɔ́ myɛ k'a zə jàn. ¹³«Á m'ǎ ce jàn nɛ́ á tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à byili ába mɔ́: á t'á la yə dwã còrhó yé, bə̀ t'â la nə̀ yilə né nyɔ̀ɔ̀ á nyú w yé.¹⁴Byin byin gakó, ǹ m'ǎ jí címsi kùrə̀ nə̀tɔ̀ ń mə́ cèrhé ne: ¹⁵Ǹ m'ǎ jí búrú ò yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce címsí. Dwã nyàlpyɛ̀ ǹ m'ǎ dɔ̃̀ búrú ò yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce, Abyiibi cànà y wẽ́, ǹdə à gə́ pɔ mɔ́ nyí ní. Bə̀ wɔ́ cànà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́ ǹ shə́r Ezhibti tənà y w nɛ́. Sə rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ t'â bàn à yé né ǹdə́ jə̀-fwə̀r yé.¹⁶Címsí sə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ jí ǹ cɛsɛ́ ǹ dù mú byǎ nã́yə́ə́ jòró w címsí; cɛ y gə tú è púl, ǹ gə tú ǹ jə̀r ǹ cɛsɛ́ wẽ̀ ré ǹ zhɛ̀, ǹ m'ǎ jí rə̀ címsí. ¹⁷Byin byin gakó, ǹ bala bɛ́ m'a bə̀ Yó-cə́bal, Cinu yé né twər rə̀tɔ̀.¹⁸Ǹ tá ǹ la jal vwĩ̀ zwə́l ń zɛ̃̀ ń súlí búrú ò co sã̀-nə̀byẽ̌ ń pɛ̃ yé. Ǹ tá ǹ la vwə̃̀ né nwǐsí bə̀ pɔ nɛ à címsí dɛ̃ rɛ́ mɔ́ dɛ̃̌ cṹ cəcɛ̃ y kɔn m'e yí cɛ y lá yé. ¹⁹Ǹ m'ǎ zə ǹ cɛsɛ́ wẽ̀ ré byǎ bɛ́ nã́yə́ə́ bé ń mə́ bə̀ Cinu, ǹ Yi rí jì y wẽ́. Ǹ tá ǹ la bɔ̀-bwɛ̀lɛ́ shɔ̃̀ è ná y yil mú w yé.²⁰À m'a twĩ̀ màlɛ́ka e bə̀ e yə̀ ǹ yé né e m'e yìlì mú sɔ́má y yó, e zə mɔ́ ń zù jàà y à tɛnɛ ǹ yil mú wə. ²¹Nyám yá, sə́ cili è cəl ré, bə̀k'á cẽ è nyí ni yé, è t'â la ǹ nyí-ni-cõ mó yò shɔ̀nɔ́ yé, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ yil yilə è n'ê twĩ̀. ²²Ǹ gə cili è cəl ré, ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à byili mú mú, à m'a yə̀ ǹ zwə̀ bé zù-bal e súlí ǹ búl-dwã bɛ́ búl-dõ.²³À màlɛ́ka y gə tú è yàl ǹ yé né, e zə mɔ́ ń zù Amɔrətəbá ǹdə́ Yititəbá ǹdə́ Pərəzhitəbá ǹdə́ Kanaã lyì bí ǹdə́ Yivyitəbá e súlí Zhəbuusi lyì bí tənà y wa, a zɛ̃̀ a ce bə jé tɛ̃́, ²⁴ǹ tá ǹ la bə̀ yə né yé né wùlù ń cèrhé ne yé, ń súlí ǹ tá ǹ la tũ̌ ń pə nɛ myɛ yé, ǹ tá ǹ la wɔ̀rhɔ́ ǹdə bə̀ gə́ n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə̀ sõ mó yé. Ǹ gaga mɔ́ m'ǎ mà nɛ ń bɔbwɛlɛ, ń súlí ń mà bə̀ nə́kulə né bə̀ cìì tɛ̃́ mɔ́ ń lo. ²⁵Á gə cèrhé Cinu á Yi rí, ń mà n zɛ̃̀ n cĩ́ bwəl á kùjú w ǹd'á nàná bɛ́ yó, ń mà n súlí n pə́ címsí á nyí ni n ce kwã nɛ́.²⁶Bə̀ t'â la kɛ̃ ń pwǐ n'ê vùr ráá ń wɔ́ kə-eju nɔ ǹ tənà y w yé. À m'a yẽ̌ ǹ nyǔ mú dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ga pyìrh. ²⁷À m'a ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ búl e zə dwə́ né nyɛ̀bɛ́ ǹ la nə̀ sõ mó gakó, a pyẽ̀ nə̀ kùr nyí ni a jì ni. À m'a ce ń nə ǹ zwə̀ bé gakó kwərh bə̀ n'ê dùrə̀. ²⁸À m'a twĩ̀ tù-bəlyẽlyẽẽ́se sə jì Yivyitəbá ǹdə́ Kanaã lyì bí e súlí Yititəbá ǹ yé né. ²⁹È də̀ byin rə̀dù wẽ́ à la bɛ nɛ́ jǔ ǹ yé né yé, bə̀ tənà y m'a b'e jǐrh cɛ nã́wǒ è pyě tɛ̃́ nánfò, gɔ-wẽ̀ ré myɛ m'a pù rə sú yə, sə rə̀myɛ́ m'a bə̀ ǹdə́ ǹ yò zhùlù.³⁰À m'à n'â jì bi ǹ yé né námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ kɔn m'e yí ń pù ń jǐrh nánzhəzhɔ̌, ń zwẽ tənà y ń cìní. ³¹À m'a ce ǹ tənà y zhì vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ e m'e vò Shilisəti lyì bí nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ, e súlí e zhì gɔ-elũ èpòlò w ne e m'e vò Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nɛ. À gə tú à co tənà y lyì bí ǹ jɔ̃̀ wa, ń zɛ̃̀ ń jì bi ǹ yé né ń zhɛ̀, ³²ǹ tá ǹ la dɔbrɛ zal ǹdə́ bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ yə né yé. ³³Ǹ tá ǹ la bɛ yõ̌ bə jòm ǹ tənà y wa, mùnì ga bə̀ bə̀k'a ce ń dó ne yé: ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ cèrhé bə̀ yə né, sə rə̀myɛ́ mɔ́ m'a jǐrh pɔ̀mɔ̀ ǹ yilə.»

Chapter 24

¹Cinu wə̀l Muyiisi ni: «Jíl ń bə̀ Cinu sõ, ǹmyɛ́ ǹdə́ Aarɔ̃ ǹdə́ Nadaabɛ ǹdə́ Abyəwu e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ náncɛrh shə́-shàlpyɛ̀, sə á m'ǎ zhì pyépyé á wùlì tɛ̃́ á m'á cèrhé ne. ²Sə wɔ́ Muyiisi dúdú ń mà n bwəlse Cinu nyí ni; náncɛsɛ́ myɛ t'â la à nyí ni bwəlse yé. Dwí rí myɛ t'â la mɔ tó rə jì pyɔ̀ w yó yé.»³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi kwɛ̃̀ n bə̀ n cĩ́ Cinu zɔ̀mà nɛ́ gakó ǹdə́ ń nyə́ né Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ. Dwí rí púlə́púlə́ tó dwã rə lyár rə wɔ̀: «Nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu byili mú gakó.» ⁴Muyiisi já n kɛ̃ Cinu zɔ̀mà nɛ́ ń yà ń byili mu mú gakó. N dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, n zə nə́kulə shí ǹdə́ nə̀lyè n lù vwĩ̀-jùlú pyɔ̀ w nà nɛ, Esərayɛl kwálsɛ́ shí ǹdə́ sə̀lyè y yilə.⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n twĩ̀ Esərayɛl ébwá-dàlá bə vò bə zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́, bə súlí bə zə nə̀-byərh bə m'e zwə́l yə̀-zùlə́ vwə̃̀ bə pə Cinu ni. ⁶Muyiisi kwè vwàmá nɛ́ jal mɔ́ kə̀kàlà n ló nə̀zhẽ̌ né wẽ́; n zɛ̃̀ n kwè mə̀ kùr ré n zhɛ́rhɛ́ vwĩ̀-jùlú w yó.⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń kwè dɔbrɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ n zhẽ̌ ń cəl n kàrmə̀ dɛ̃̌dɛ̃̌ dwí rí yilə. Dwí rí zɛ̃̀ rə wɔ̀: «Nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu byili mú gakó, nə́ m'ǎ cili mu.» ⁸Muyiisi kwè jal mɔ́ n zhɛ́rhɛ́ dwí rí yó n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Nyǐ dɔbrɛ́ Cinu tó zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó dɛnnɛ n zə ǹd'ába mɔ́ jal mɔ́.»⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ ǹdə́ Nadaabɛ ǹdə́ Abyəwu e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ náncɛsɛ́ shə́-shàlpyɛ̀ y jìl pyɔ̀ w yó. ¹⁰Bə̀ nɔ Esərayɛl Yi rí. Rə̀ nèsé gə́ y'à cĩ́ tɛ̃́ mə̀gã̌ mɔ́ y'à nyɛ̌ ǹdə wɔ jàà kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zə nə́kulə náàcɛ̀nà dwí námpùúli, bə m'e pyìlì y ta; nə́kulə né y'à wɔ́ wárhgáá ǹdə dɛ̃̌-yi rí kùr ré ta. ¹¹Yi yə̀ lwɛlɛ wɛ̀rhɛ́ Esərayɛl lyì byǎ yó-nyɔ̃̀ cìnə́ bé bə̀myɛ́ mɔ́ nɛ yé; bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə nyǐ Yi cɛ̀nɛ̀ cɛ̀nɛ̀, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə zɛ̃̀ bə jí bə súlí bə nyɔ̀.¹²Cinu wə̀l Muyiisi ni: «Jíl ń bə̀ ń zhì à səta pyɔ̀ w yó, mùnì ga a pɔ̃́ nə́kulu bwə̀lsé à kɛ̃ nyə́ né zɔ̀mà nɛ́ sə̀ yó nə̀ còrhò yil mú.» ¹³Muyiisi zɛ̃̀ n wɔ̀ náncɛsɛ́ nɛ: «Jǒm-nə tɛ̃́ á dɛ̃̀ nə́ba nyɔ̀nɔ̀ kɔn m'e yí nə́ kwɛ̃̀ nə́ bə̀ á sono.¹⁴Aarɔ̃ ǹdə́ Uuri b'a mɛ̃ ǹd'ába; lò mɔ̀bɔ́ ń zhe yò kɔrhɔ tum sə n nə bɛ». Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Muyiisi shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ ǹdə́ ń sanna Zhozwe n jì Yi pyɔ̀ w yó. ¹⁵Muyiisi gə́ jìl pyɔ̀ w yó yi ní, ébɔ̃ w j'a pyi wə.¹⁶Cinu còrhó w j'a só ò ŋwɛ́nɛ́ Sənəyi pyɔ̀ w yó, sə ébɔ̃ w pyi pyɔ̀ w dwã nyə̀ldù. Dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, Cinu zhì ébɔ̃ w w n byẽ̀ Muyiisi. ¹⁷Cinu còrhó w y'à nyɛ̌ ǹdə myìn-zhù ta pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yírh wə. ¹⁸Muyiisi zù ébɔ̃ w wa, n jì n vò pyɔ̀ w yó. N mɛ̃ gàà mɔ́ dwã shə́-èna, nə̀nyɛ́nɛ́ ǹdə́ cəcɛ̃ ga.

Chapter 25

¹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: ²Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ lə bə̀ jɛ̃̀-kɔn bə pɛ̃: Á m'ǎ ce lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɔ́ pùbùlə̀ cìnə́ mó lə jɛ̃̀-kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́.³Nyǐ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la ce bə lə mɔ́: sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ kàmmɔ ⁴4 ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ kɛ̀bɛ́ è càn ǹdə́ bɔ̃̀ kur ⁵ǹdə́ pyì-byərh tàndɛ rə̀ mɔ́rh nánshɛ̀n ǹdə́ dɔfɛ̃́ɛ̃́sɛa tàndɛ ǹdə́ ákáshá dǎr ⁶ǹdə́ nwə̃̌ pàntámsɛ́ yilə, ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, ǹdə́ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ bə̀ n'ê ji myǐn mú, ⁷ǹdə́ nə́kul-shɛ̀mà dwí rə̀dù e súlí nə̀ dwã náàcɛ̀nà, vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y ǹdə́ ń nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y bɔ́bwár yilə.⁸Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a pú kòrhó bə pɛ̃, sə à m'a jòm bə̀ cəcəl wə. ⁹À m'a byili mú kòrhó w ǹd'ô wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ mə̌ sə rə yə̀ ò wẽ́ mó gə́ mə̌ sə rə nyɛrhɛ nɛ́: wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì á m'ǎ wɛ̀rhɛ́.¹⁰Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a sə̀ kùlkṍ ǹdə́ ákáshá dɔ̌, kùlkṍ w dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè ǹdə́ fwã́, ò wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́, ò dɛ̃̌-zhìyə́ y yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́. ¹¹Ǹ m'ǎ yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn ń mə́ fwàl ò wu w ǹd'ô cã̌ y ga, ń súlí ń zə sánə́má ń mə́ cĩ́ nà ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ ò cã̌ yá.¹²Ǹ m'ǎ lù sánə́má cìbyǔr rə̀na ń ce ò nə̀gúlə́ né nə̀na y nɛ: cìbyǔr rə̀lyè yə̀ èpá èdù, rə̀lyè yə̀ èpá y dõ mó. ¹³Ǹ m'ǎ súlí ń sə̀ ákáshá də̀-byǎ bə̀lyè, ń yə̌l sánə́má ń mə́ fwàl bɛ, ¹⁴ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń kwè də̀-byǎ bɛ́ ń ce sánə́má cìbyǔr rí rə̀ wɔ kùlkṍ w nə̀gúlə́ né ne mó bɔ̀là bɛ́ wẽ́, kùlkṍ w zhũ yilə.¹⁵Də̀-byǎ bɛ́ m'a j'a mɛ̃ cìbyǔr rí bɔ̀là bɛ́ wẽ́, bə̀ k'ê t'â la bɛ vǔr yé. ¹⁶Ǹ m'ǎ cĩ́ nə́kulu bwə̀lsé nyə́ né kɛ̃ sə̀ yó, à la mɔ́ pɔ mɔ́, kùlkṍ w wẽ́. ¹⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zùrhì kùlkṍ w nyí-byǐb rí ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn, rə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'à yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè ǹdə́ fwã́, rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́. ¹⁸Ǹ m'ǎ súlí ń zə sánə́má ń zùrhì shərəbɛ̃́bá bə̀lyè nyí-byǐ rí yə́-pɛ̀lɛ́ w ǹdə́ rə̀ kùr sõ.¹⁹Ǹ m'ǎ zùrhì shərəbɛ̃́ èdù y yə́-pɛ̀lɛ́ sõ, ń zùrhì è dõ mó kùr ré sõ. Á m'ǎ zùrhì shərəbɛ̃́bá, á dɛ̃ bɛ nyí-byǐ rí yə́-pɛ̀lɛ́ y ǹdə́ rə̀ kùr ré sõ, sə bə nɛ bɛ. ²⁰Shərəbɛ̃́bá m'a zhẽ̌ bə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ dɛ̃̌ bə lɛ̀lɛ̀ nɛ bə̀ la m'e círhí kùlkṍ w nyí-byǐ rí; bə̀ yésé m'a zǎ dwã, bə̀lyè y ga m'à n'ê nyǐ kùlkṍ w nyí-byǐ rí səta. ²¹Ǹ m'ǎ cĩ́ nə́kulu bwə̀lsé nyə́ né kɛ̃ sə̀ yó, à la mɔ́ pɔ mɔ́, kùlkṍ w wẽ́, ń zɛ̃̀ ń kwè nyí-byǐ rí ń pyi kùlkṍ wə́.²²Wɔ́ gàà à m'a jəl mó né. À m'a zhì nyí-byǐ rí yə́-pɛ̀lɛ́ wa, shərəbɛ̃́bá bə̀lyè y bə̀ ŋwɛ́nɛ́ kùlkṍ w dɔbrɛ́ nyə́ né wɔ ò wẽ́ mó cəcəl wə, a pɔ̃́ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó à n'â yǎl bə̀ ǹ pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne mó.²³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ sə̀ ákáshá dɔ̌ ń mə́ fwar tabəlɛ́, è dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè, è wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù, è dɛ̃̌-zhìyə́ y yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́. ²⁴Ǹ m'ǎ yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn ń mə́ fwàl ya, ń súlí n zə sánə́má ń mə́ cĩ́ nà ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ è nyə́ né.²⁵Ǹ m'ǎ sə̀ də̀-byǎ bə̀ wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-wàn ń mə́ ń zə è nyə́ né, ń súlí ń zə sánə́má ń cĩ́ nà də̀-byǎ bɛ́ yó ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ bə̀ cã̌. ²⁶Ǹ m'ǎ lù sánə́má cìbyǔr rə̀na ń ce è nèsé sə̀na y è nə̀gúlə́ né ne mó ne. ²⁷Bə̀ m'a ce cìbyǔr rí də̀-byǎ bɛ́ bə̀ m'e zə tabəlɛ́ y nyə́ né mó yala nɛ, mùnì ga bə ŋwɛ̀nɛ́ bə ce də̀-byǎ bɛ́ bə̀ la m'e kwè tabəlɛ́ y mɔ́ rə̀ bɔ̀là bɛ́ wẽ́.²⁸Ǹ m'ǎ zə ákáshá dɔ̌ ń mə́ sə̀ də̀-byǎ bɛ́, ń zɛ̃̀ ń yə̌l sánə́má ń mə́ fwàl bɛ; wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ la m'e zhĩ tabəlɛ́ yá. ²⁹Ǹ m'ǎ zùrhì tabəlɛ́ y nə̀zhẽ̌ ǹd'ê kǎzɔ̀má ǹd'ê kwə̀lse e súlí è nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ də̀vɛ̃́ y bə̀ la Yi ni pɔ mɔ́ yilə. Ǹ m'ǎ zùrhì ri ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn. ³⁰Ǹ mà ǹ já ǹ nə́ ǹ cĩ́ búrú tabəlɛ́ y yó à yé né twéé twéé ǹ pɛ nɛ.³¹Ǹ m'ǎ zə ákáshá dɔ̌ ń mə́ sə̀ də̀-byǎ bɛ́, ń zɛ̃̀ ń yə̌l sánə́má ń mə́ fwàl bɛ; wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ la m'e zhĩ tabəlɛ́ yá. ³²Ǹ m'ǎ zùrhì tabəlɛ́ y nə̀zhẽ̌ ǹd'ê kǎzɔ̀má ǹd'ê kwə̀lse e súlí è nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ də̀vɛ̃́ y bə̀ la Yi ni pɔ mɔ́ yilə. Ǹ m'ǎ zùrhì ri ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn.³³3 Jɛ̀sɛ́ shə̀ldù y sə̀ zhí ò cã̌ y nɛ mɔ́ èdù gakó m'a yə̀ kǎzɔ̀má bə̀tɔ̀ námpúmə́, kǎzɔ̌m mə̀dù gakó m'a zə mə̀ kúkùlí e súlí mə̀ pùní, rə̀ ga zhí zhí dwã nɛ. ³⁴Ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó cã̌ y cìcì mú m'a yə̀ kǎzɔ̀má bə̀na námpúmə́, kǎzɔ̌m mə̀dù gakó m'a zə mə̀ kúkùlí e súlí mə̀ pùní, rə̀ ga zhí zhí dwã nɛ:³⁵Kúkùlí myɛ m'a yə̀ jɛ̀sɛ́ shə̀ldù y gə́ zhí zhí cã̌ y nɛ, sə̀lyè sə̀lyè mə̀gã̌ mɔ́ kùr wə. ³⁶Kúkùlə́ né ǹdə́ jɛ̀sɛ́ m'a yə̀ kɔn rə̀dù námpúm ǹdə́ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó cã̌ yá, bə̀ m'a tó dwã bə zùrhì rə̀ gakó ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn.³⁷Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ pàntámsɛ shàlpyɛ̀ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó yilə. Bə̀ m'a ji pàntámsɛ́ mùnì ga bə yə̌r jàà y è wɔ ò yé né mó. ³⁸Bə̀ m'a zùrhì ò pyə́lsɛ́ ǹd'ô tɔ̀mɔ̀ nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ́ ga ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn. ³⁹Bə̀ m'a zə sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn cəə́le shə́-ètɔ̀ bə m'e zùrhì ku w bə̀ n'ê cĩ́ pántámsɛ́ ò yó mó ǹdə́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ dwã bɛ́ gakó. ⁴⁰Èlǎsɛ̃́, ǹmyɛ́ Muyiisi ce jàn nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó rə tó ǹdə à gə́ byili mú pyɔ̀ w yó mó ne.

Chapter 26

¹Ǹ m'ǎ zə kàmə̀jɛ̀rh shí sə̀ sɔ̃̀ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ń mə́ pú Yi kòrhó wə́. Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń cĩ́ shərəbɛ̃́bá myaarhɛ rə̀ zò zò kàmə̀jɛ̀sɛ́ yó. ²Kàmə̀jɛ̃̀ èdù gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè ǹdə́ lyɛlɛ, è wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na. Kàmə̀jɛ̀sɛ́ gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ sə̀ wɛ̃̀ rɛ́ m'a mɛrhɛ dwã. ³Kàmə̀jɛ̀rh sə̀nu m'a zhílí dwã nɛ, sə̀ dwã sə̀nu y myɛ zhílí zhílí dwã nɛ èta.⁴Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli lyẽẽ́se ń ce kàmə̀jɛ̀sɛ́ sə zhí zhí dwã nɛ kùr ré nã́yéé ré kàmə̀jɛ̃̀ nã́yə́ə́ y ne. Ǹ m'ǎ súlí ń wɛ̀rhɛ́ èta kàmə̀jɛ̀sɛ́ sə̀ zhí zhí dwã nɛ kùrə̀ nə̀lyè nyǎn rɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ nánkwaá y myɛ nɛ. ⁵Ǹ m'ǎ ce lyẽẽ́se shí-ènu kàmə̀jɛ̃̀ nã́yə́ə́ nyí rí ni ń twèlé, ń zɛ̃̀ ń ce lyẽẽ́se shí-ènu kàmə̀jɛ̀sɛ́ sə̀ zhí zhí dwã nɛ kùrə̀ né nə̀lyè nyǎn rɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ nánkwáá y myɛ nyí rí ni ń twèlé; lyẽẽ́se m'a zǎ dwã sə̀lyè sə̀lyè. ⁶Ǹ m'ǎ zùrhì sánə́má pyə́lsɛ shí-ènu, ń mə́ pyɛ́l kàmə̀jɛ̀sɛ́ kùrə̀ né nə̀lyè y dwã nɛ. Èta, Yi kòrhó w m'a j'a yə̀ kɔn rə̀dù námpúm.⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ sɔ̃̀ bɔ̃̀ kur kàmə̀jɛ̀rh shí ǹdə́ èdù ń mə́ súlí ń pú Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ wa. ⁸Kàmə̀jɛ̃̀ èdù gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ shə́-ètɔ̀, è wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na. Sə̀myɛ́ shí ǹdə́ èdù y ga dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ sə̀ wɛ̃̀ rɛ́ ga m'a mɛrhɛ dwã. ⁹Ǹ m'ǎ zhílí kàmə̀jɛ̀rh sə̀nu dwã nɛ sə̀ nyí, ń zhílí shə̀ldù myɛ dwã nɛ sə̀ nyí, ń zɛ̃̀ ń ká shə̀ldù nyǎ y ń ló kòrhó w yé y wə.¹⁰Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ lyẽẽ́se shí-ènu ń ce kàmə̀jɛ̀sɛ́ sə̀ zhí zhí dwã nɛ kùr ré nã́yéé ré kàmə̀jɛ̃̀ nánkwaá y nyí rí ni ń twèlé, ń súlí ń ce sə̀ dwã shí-ènu kàmə̀jɛ̀sɛ́ sə̀ zhí zhí dwã nɛ kùrə̀ nə̀lyè nyǎn rɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ nánkwaá y myɛ nyí rí ni ń twèlé. ¹¹Ǹ m'ǎ zùrhì kàmmɔ pyə́lsɛ shí-ènu ń zɛ̃̀ ń kwè se ń ce lyẽẽ́sé ne ń mə́ lyẽ kòrhó w mùnì ga o yə̀ kɔn rə̀dù námpúm.¹²Kòrhó w kàmə̀jɛ̀sɛ́ m'a dàl sə̀ n'ê zhə́zhɛ̀lɛ́ tɛ̃́ nánfò: kàmə̀jɛ̀sɛ́ kə̀kàlà y è dàl mɔ́ m'a ká e ló tɛ̃́ Yi kòrhó w kwã y wa. ¹³Sə kɔn kwè Yi kòrhó w kàmə̀jɛ̀sɛ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, kàmə̀jɛ̃̀ y m'a dàl jə̀-tórhó yírh rə̀dù e ká e ló tɛ̃́ Yi kòrhó w sarha nɛ́ ga nɛ e m'e pyìlì wə. ¹⁴Ǹ m'ǎ súlí ń zə pyì-byərh tàndɛ rə̀ mɔ́rh nánshɛ̀n ń mə́ súlí ń pyìlì kòrhó w ń zɛ̃̀ ń súlí ń pyìlì dɔfɛ̃́ɛ̃́sɛ tàndɛ ò yə́-pɛ̀lɛ́ wa.¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zə ákáshá dɔ̌ ń sə̀ dǎr ń cìì tɛ̃́ ń mə́ kwɛ̃́ Yi kòrhó wə́. ¹⁶Dɔ̌ òdù gakó m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́, ò wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́. ¹⁷Dɔ̌ gakó m'a zə pyəla nə̀lyè nə̀ ŋwɛ́nɛ́ dwã nyí ni. Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ Yi kòrhó w dǎr rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó èta. ¹⁸Ǹ m'ǎ sə̀ rə̀ shí-èlyè, Yi kòrhó w sarh rɛ́ rə̀ zǎ Nəgɛɛvɛ səta, jə̀-jĩ́ sõ mó yilə.¹⁹Ǹ m'ǎ zùrhì sə̀byì-kùlì wẽ̀ shə́-èna, dǎr rɛ́ kùrə̀ né la rə̀ yó cṹ: wẽ̀ rə̀lyè dɔ̌ òdù kùr wə, ò pyəla nə̀lyè y yilə, wẽ̀ dwã rə̀lyè dɔ̌ dõ kùr wə, òmyɛ pyəla nə̀lyè y myɛ yilə. ²⁰È gə wɔ́ kòrhó w sarh rɛ́ rə̀ zǎ jə̀-gwã̀ sõ mó yilə, bə̀ m'a sə̀ dǎr shí-èlyè, ²¹bə súlí bə zùrhì sə̀byì-kùlì wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ dǎr rɛ́ kùrə̀ né la rə̀ yó cṹ mú shə́-èna: wẽ̀ rə̀lyè dɔ̌ òdù gakó kùr wə, wẽ̀ dwã rə̀lyè, dɔ̌ dõ myɛ kùr wə.²²Sə è gə wɔ́ Yi kòrhó w etwã-kùr ré, kɔn zǎ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta mɔ́a, ǹ m'ǎ sə̀ dǎr tə̀ldù, ²³ǹ m'ǎ súlí ń sə̀ dǎr rə̀lyè etwã-kùr ré kwã́ɔ̃́ yilə. ²⁴Tɛ̃́ mɔ́, rə̀ m'a kɔl dwã nɛ, sə rə̀ yə́-pǎlsɛ́ m'a vò sə zhí dwã nɛ cìbyǔ nã́yóó w bɔ̀l mɔ́ wẽ́. Kɔn m'a yə̀ èta dǎr rɛ́ rə̀lyè y ga yilə, rə̀ ga m'a kwɛ̃́ Yi kòrhó wə́. ²⁵Èta, dǎr lyɛlɛ m'a yə̀ kòrhó w etwã-kùr ré wə, ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì rə̀ kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó: wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ shí ǹdə́ tə̀ldù: wẽ̀ rə̀lyè dɔ̌ òdù kùr wə, wẽ̀ rə̀lyè dɔ̌ dõ kùr wə.²⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ sə̀ ákáshá də̀-byǎ: bə̀nu Yi kòrhó w èpá èdù dǎr rɛ́ yó jarh yilə, ²⁷bə̀nu Yi kòrhó sarh rɛ́ dõ mó dǎr rɛ́ yó jarh yilə, bə̀nu Yi kòrhó w etwã-kùr ré, kɔn zǎ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta mɔ́ dǎr rɛ́ yó jarh yilə. ²⁸Cəcəl dɔ̌ w m'a zhì Yi kòrhó w kùr w o mɛrhɛ dwã ǹdə́ dǎr rɛ́ bòbõ̌ w o vò ó yí Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ y wa.²⁹Ǹ m'ǎ yə̌l sánə́má ń mə́ fwàl dǎr rɛ́, ń zùrhì cìbyǔr rí bə̀ la də̀-byǎ bɛ́ rə̀ wẽ́ co mó ǹdə́ sánə́má, ń súlí ń yə̌l sánə́má ń mə́ fwàl də̀-jaárhɛ́. ³⁰Ǹ m'ǎ pú kòrhó w o yə̀ ǹdə à gə́ byili mú ní pyɔ̀ w yó mó.³¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zə pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ ń mə́ sɔ̃̀ gɔ̀nɔ̀. Bə̀ m'a zò shərəbɛ̃́bá myaarhɛ bə cĩ́ ò yó. ³²Ǹ m'ǎ zə sánə́má pyə́lsɛ sə̀na ń mə́ pyɛ́l gɔ̀nɔ̀ w ákáshá yə nə̀na nə̀ kùrə̀ né cĩ́ wẽ̀ rə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì rə̀na yó. ³³Ǹ m'ǎ ce gɔ̀nɔ̀ w pyə́lsɛ́ kùr wə, ń zɛ̃̀ ń cĩ́ kùlkṍ w nə́kulu bwə̀lsé nyə́ né kɛ̃ sə̀ yó mó, gɔ̀nɔ̀ w òmyɛ́ mɔ́ kwã nɛ́. Gɔ̀nɔ̀ w m'a pɔr Yi jàà y ǹdə́ Yi dúdú jàà y dwã nɛ.³⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ kwè nyí-byǐ rí ń cĩ́ kùlkṍ w nə́kulu bwə̀lsé ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó yó, Yi dúdú jàà y wa. ³⁵Ǹ m'ǎ cĩ́ tabəlɛ́ y gɔ̀nɔ̀ w yé y wə, ń zɛ̃̀ ń cĩ́ ku w kɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó tabəlɛ́ y yé y wə, Yi kòrhó w jə̀-jĩ́ sõ. Ǹ m'ǎ jɛ̀nɛ̀ ń cĩ́ tabəlɛ́ y jə̀-gwã̀ sõ.³⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zə pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ ń mə́ sɔ̃̀ gɔ̀nɔ̀ dõ kòrhó w étwí-ènyí rí yilə. ³⁷Ǹ m'ǎ sə̀ ákáshá yə nə̀nu, étwí-ènyí rí gɔ̀nɔ̀ w yilə, ń yə̌l sánə́má ń mə́ fwàl nɛ; nə̀ pyə́lsɛ́ m'a zùrhì ǹdə́ sánə́má. Ǹ m'ǎ súlí ń yə̌l kàmmɔ ń mə́ ń zùrhì wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né la rə̀ yó cṹ mú rə̀nu.

Chapter 27

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ fwar vwĩ̀-jùlú w ǹdə́ ákáshá dɔ̌: vwĩ̀-jùlú w dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu; ò wɛ̃̀ rɛ́ myɛ yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu. Ò sarha nɛ́ nə̀na y ga dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a mɛrhɛ dwã, sə ò dɛ̃̌-zhìyə́ y m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀tɔ̀. ²Ǹ m'ǎ ce nyimi ò nə̀gúlə́ né nə̀na y nɛ, sə nə̀ m'a yə̀ kɔn rə̀dù námpúm ǹdə́ vwĩ̀-jùlú wə́, ń zɛ̃̀ ń yə̌l kàmmɔ ń mə́ fwàl wa.³Ǹ m'ǎ zùrhì nə̀zhẽ̌ vwĩ̀-jùlú w tɔ̀mdɛ́ yilə, ǹdə́ pyə́lə́ ǹdə́ jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhẽ̌ ǹdə́ nàmá lyəlse e súlí nə̀zhĩ̌si wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn ju yilə; ǹ m'ǎ zùrhì wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó ǹdə́ kàmmɔ. ⁴Ǹ m'ǎ zùrhì kàmmɔ ku ǹd'ô bɔ̀là ǹdə zhəzhərhá ta vwĩ̀-jùlú w yilə, ń súlí ń zùrhì kàmmɔ cìbyǔr rə̀na ń ce kàmmɔ ku w ǹd'ô bɔ̀là ǹdə zhəzhərhá ta mɔ́ nə̀gúlə́ né nə̀na y nɛ.⁵Ǹ m'ǎ zə kàmmɔ ku w ǹd'ô bɔ̀là ǹdə zhəzhərhá ta mɔ́ ń mə́ zù vwĩ̀-jùlú w tɛ̃́ mɔ́ ń mə́ yí ò bòbõ̌ wə, nà y bə̀ cĩ́ ǹdə́ sánə́má bə m'e kə́kɛ́lɛ́ ò cã̌ y mɔ́ kùr wə. ⁶Ǹ m'ǎ sə̀ ákáshá də̀-byǎ vwĩ̀-jùlú w yilə, ń yə̌l kàmmɔ ń mə́ fwàl bɛ.⁷Bə̀ m'a ce də̀-byǎ bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ cìbyǔr rí bɔ̀là bɛ́ wẽ́. Bə̀ gə tú bə̀ la vwĩ̀-jùlú w zhũ, də̀-byǎ bɛ́ m'a yə̀ ò sarha nɛ́ nə̀lyè y ne. ⁸Ǹ m'ǎ zə də̀-lwəəre ń mə́ fwar vwĩ̀-jùlú wə́, sə ò wu w m'a yə̀ nánfóó. Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ w ǹdə bə̀ gə́ byili mú ní pyɔ̀ w yó mó.⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zə lɛ̃̌ bə̀ sɔ̃̀ kàmə̀jɛ̀rh ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ Yi kòrhó w kɔ̀nɔ́ wá. Kɔn zǎ Nəgɛɛvɛ səta, jə̀-jĩ́ sõ mó, kàmə̀jɛ̀sɛ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m kɔ̀nɔ́ w vɔ̃̀ òdù yilə. ¹⁰Kɔ̀nɔ́ w yə né shí-èlyè y ǹd'ô wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó shí-èlyè y m'a yə̀ kàmmɔ bə̀ m'e zùrhì ri; sə yə né pyə́lsɛ́ ǹdə́ sə̀ shisí shɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê jele se dɛ̃̌ mɔ́ m'a yə̀ sə̀byì-kùlì bə̀ m'e zùrhì si.¹¹Kɔn m'a yə̀ èta Yi kòrhó w jə̀-gwã̀ sõ myɛ, kɔn twèlé ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: kàmə̀jɛ̀sɛ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m, Yi kòrhó w yə né shí-èlyè y ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ nə̀ kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó shí-èlyè y m'a yə̀ kàmmɔ bə̀ m'e zùrhì ri, pyə́lsɛ́ ǹdə́ sə̀ shisí shɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê jele se dɛ̃̌ mɔ́ m'a yə̀ sə̀byì-kùlì bə̀ m'e zùrhì si. ¹²È gə wɔ́ kɔ̀nɔ́ w wɛ̃̀ rɛ́ kɔn zǎ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta mɔ́ yilə, kàmə̀jɛ̀sɛ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, sə̀ yə né yə̀ shíyə́, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó yə̀ shíyə́. ¹³Ò wɛ̃̀ rɛ́ kɔn zǎ yi-púrhí sõ mó myɛ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu;¹⁴kàmə̀jɛ̀rh sə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀nu ǹdə́ sə̀ yə nə̀tɔ̀ e súlí wẽ̀ ré rə̀tɔ̀ y tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó m'a yə̀ étwí-ènyí rí vɔ̃̀ w òdù ni. ¹⁵Kàmə̀jɛ̀rh sə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ myɛ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀nu ǹdə́ sə̀ yə nə̀tɔ̀ e súlí wẽ̀ ré rə̀tɔ̀ y tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó myɛ yə̀ étwí-ènyí rí vɔ̃̀ w dõ mo ne. ¹⁶Bə̀ m'a sɔ̃̀ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ e súlí pyì-kur bə̀ mɔ́rh námpùúlí ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ gɔ̀nɔ̀, kɔ̀nɔ́ w nyí rí yilə, ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, bə lyẽ w yə nə̀na nə̀ kùrə̀ né cĩ́ nə̀ wẽ̀ ré rə̀na y yó mó ne.¹⁷Bə̀ m'a lyẽ kɔ̀nɔ́ w yə né gakó dwã nɛ ǹdə́ shirh sə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, bə̀ m'a zùrhì yə né pyə́lsɛ́ ǹdə́ sə̀byì-kùlì, bə̀ m'a zùrhì wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó ǹdə́ kàmmɔ. ¹⁸Kɔ̀nɔ́ w dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m, ò sarh rə̀dù gakó wɛ̃̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu. Ò dɛ̃̌-zhìyə́ y m'a yə̀ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ kàmə̀jɛ̃̀ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, bə̀ m'a zùrhì wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó ǹdə́ kàmmɔ. ¹⁹Bə̀ m'a zùrhì Yi kòrhó w wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ la m'ê twĩ̀ ò tumə né gakó mó, ǹd'ô pálá nɛ́ gakó e súlí kɔ̀nɔ́ w pálá nɛ́ gakó ǹdə́ kàmmɔ.²⁰È gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ m'ǎ súlí ń pə nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ n'ê pɛ mɔ́ olyivyé byǎ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ è wɔ́ zwẽ́-zwẽ́, kaka myɛ yə̀ y gùlí yé, mùnì ga pàntɛ́mɛ́ j'a zə twéé twéé ²¹dwã-joló kòrhó w wẽ́, gɔ̀nɔ̀ w dɔbrɛ kùlkṍ w wɔ ò kwã nɛ́ mɔ́ yé né. Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a cili è sõ mùnì ga e zə Cinu yé né, də̀dɛ̀nɛ́ e m'e yí nəkɔkɔ́lɛ́. Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə.

Chapter 28

¹Cinu súlí n wɔ̀ Muyiisi ni: Zə ǹ da-byǐ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ Nadaabɛ ǹdə́ Abyəwu ǹdə́ Eləyazaarɛ e súlí Yətamaarɛ, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́, bə bə̀ bə tó mó bə yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bə twĩ̀ bə pɛ̃. ²Ǹ m'ǎ nyal vwĩ̀ rí zwə́l gàndɛ ń pə ǹ da-byǐ Aarɔ̃ nɛ, rə yə̀ zùwə́ ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ myaarhɛ ń yilə. ³Ǹmyɛ́ m'ǎ wɔ̀ surhə cìnə́ byɛ̀bɛ́ gakó à ce bə sú ǹdə́ lárma mɔ́ nɛ bə̀ bə̀ nyal Aarɔ̃ gàndɛ́ mùnì ga n yə̀ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ cír sə n twĩ̀ à vwĩ̀ rí zwə́l tum rí.⁴Nyǐ gàndɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a nyal mɔ́: nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ kàmə̀zwǐ ǹdə́ kàmǝ̀zù-èdɔ̀lɔ̀ ǹdə́ kàmə̀zù-pɔ́lɛ́ è zòwə̀ ǹdə́ yó-bɔrɔ́ e súlí cã̌-tɔ̀nɔ̀. Bə̀ m'a nyal vwĩ̀-zwə́lnə gàndɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ ǹ da-byǐ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yilə, mùnì ga bə twĩ̀ à vwĩ̀ rí zwə́l mó tum rí. ⁵Bə̀ m'a zə sánə́má ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀wà, bə m'e sɔ̃̀ rɛ.⁶Bə̀ m'a zə pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀wà, bə m'e sɔ̃̀ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ yə́, bə zɛ̃̀ bə zə sánə́má bə m'e zò yə, rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń yě tum rí rə̀myɛ́ yé shò mó tum. ⁷Bə̀ m'a ce vɔla nə̀lyè kàmə̀zwǐ y nyə́ né ne è lyõ e zhì mú yilə. ⁸Bə̀ m'a sɔ̃̀ lyẽẽ́sé bə̀ m'ê lyẽ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y mú ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ m'e sɔ̃̀ kàmə̀zwǐ y mú: pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀wà, bə zɛ̃̀ bə zə sánə́má bə m'e zò se. ⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ kwè nə́kul-shɛ̀mà dwí rə̀dù nə̀lyè ń kɛ̃ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə né nə̀ yó:¹⁰bə̀ yilə nyə̀ldù nə́kulu náàcɔ̀nɔ̀ nã́yóó w yó, nə̀ dwã nyə̀ldù y nə́kulə nə̀lyè nyɔ̃̌ w yó, yilə né pú pú dwã nɛ ǹdə bə̀ gə́ lùl bə pú pú dwã nɛ nɛ́. ¹¹Ǹ m'ǎ kɛ̃ yilə né nə́kulə né nə̀lyè y yó ǹdə nə́kul-sə̀lnə mó gə́ nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́, ǹdə bə̀ gə́ y'a kɛ̃ zhə̀n-pɔ ku w yó né. Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń kwè nə́kulə né ń dɛ̃ shisí sə̀ zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ́ nɛ. ¹²Ǹ m'ǎ dɛ̃ nə́kulə né nə̀lyè y nə̀ wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yò lyǐrh kɔn mɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ y vɔla nɛ́ nɛ. Èta, Aarɔ̃ mà n zə bə̀ yilə né n bə̀ Cinu yé né, kàmə̀zwǐ y vɔla nɛ́ yó, rə yə̀ bə̀ yò lyǐrh kɔna.¹³Ǹ m'ǎ zùrhì shirh ǹdə́ sánə́má bə̀ m'a dɛ̃ nə́kulə náàcɛ̀nà sə̀ yó, ¹⁴ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn nyáná námpɔ́lsɛ sə̀lyè. Ǹ m'ǎ zùrhì si ǹdə nyínsi bə̀ nyɔ̀ ta, ń zɛ̃̀ ń pyɛ̀lɛ́ sɛ sánə́má shisí yó.¹⁵Ǹ m'ǎ sɔ̃̀ nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y bùrsi bǔr yilə, e yə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń yě tum rí rə̀myɛ́ yé shò mó tum. Ǹ m'ǎ sɔ̃̀ y ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀wà, ń zɛ̃̀ ń zə sánə́má ń mə́ zò y ǹdə vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y ta. ¹⁶Bə̀ gə pu y dwã wa, è sarha nɛ́ nə̀na y ga dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a mɛrhɛ dwã, nə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ nə̀ wɛ̃̀ rɛ́ ga m'a yə̀ jɛ̃̀-wàn.¹⁷Ǹ m'ǎ tùrhì nə́kulə náàcɛ̀nà è yó è bɔ́bwár yilə: è m'a yə̀ nə́kulə nə̀rh sə̀na: nà nã́yə́ə́ y nə́kulə né òdù m'a yə̀ sarədwaanɛ ǹdə́ tɔpaazɛ e súlí emərɔ́ɔ́dɛa. ¹⁸Nə̀rh sə̀lyè nyǎ y nə́kulə né m'a yə̀ esəkərəbúúkəli ǹdə́ ləzulyiiti e súlí zhaasəpɛb. ¹⁹Nə̀rh sə̀tɔ̀ nyǎ y nə́kulə né m'a yə̀ agaatɛ ǹdə́ korənəlyiini e súlí amətiisətic. ²⁰Nə̀rh sə̀na nyǎ y m'a yə̀ kərəzolyiiti ǹdə́ beriili e súlí onikəsid. Bə̀ m'a dɛ̃ nə́kulə né nə̀myɛ́ òdù gakó sánə́má ka cəcəl wə.²¹Nə́kulə né yó w m'a mɛrhɛ Esərayɛl byǎ bɛ́ yilə né, nə̀ m'a yə̀ shí ǹdə́ nə̀lyè ǹdə bə̀ yilə né yó w ta. Bə̀ m'a kɛ̃ kwálá èdù gakó yil ré nə́kulu òdù gakó yó ǹdə bə̀ gə́ y'a kɛ̃ zhə̀n-pɔ ku w yó né. Nə́kulə né n'ê mɛrhɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ shí ǹdə́ sə̀lyè yə́. ²²Ǹ m'ǎ zùrhì nyáná nə̀lyè námpɔ́lsɛ ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn nə pyɛ́pyɛ́rɛ́ dwã nɛ ǹdə wɔ́ nyínsi bə̀ nyɔ̀ ta ń ce nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y nɛ. ²³Ǹ m'ǎ lù sánə́má cìbyǔr rə̀lyè ń ce nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y nə̀gúlə́ né ne. ²⁴Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lyẽ sánə́má nyáná nə̀lyè y námpɔ́lsɛ́ rə̀dù gakó cìbyǔ òdù gakó ne nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y nə̀gúlə́ né ne mó ne.²⁵Sə ǹ m'ǎ lyẽ sánə́má nyáná námpɔ́lsɛ́ nyə́ né nə̀lyè y sánə́má shisí sə̀lyè y sə̀ lyẽ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y vɔla nɛ́ nɛ mɔ́, mùnì ga nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y yə̀ yé né. ²⁶Ǹ m'ǎ lù sánə́má cìbyǔr dwã rə̀lyè ń ce nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y tɛ̃́ nə̀gúlə́ né ne è gə́ n'ê pyẽ̀ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y yó mə̀gã̌ mɔ́.²⁷Ǹ m'ǎ zùrhì sánə́má cìbyǔr rə̀lyè dwã ń ce vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y vɔla nɛ́ tɛ̃́ mɔ́ nɛ, è yé né, vɔla nɛ́ gə́ nyal kàmə̀zwǐ y ni mə̀gã̌ mɔ́, kàmə̀zwǐ y lyẽẽ́sé yó. ²⁸Bə̀ m'a zə kàmə̀jɛ̃̀ námpùlí bə lyẽ nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y cìbyǔr rí ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y cìbyǔr rí dwã nɛ mùnì ga nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y pyẽ̀ jàà èdù vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y lyẽẽ́sé yó, è bə̀k'a j'â n'ê dùr è yó yé²⁹Èta, Aarɔ̃ gə tú ń zù à jì y wẽ́, ń mà n zə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ yilə né, ń wu w wẽ́, ǹdə́ bùrsi bǔr kàmə̀jɛ̃̀ y ń nə̀bán yó mó wẽ́, n bə̀ Cinu yé né, ń já ń mə́ ń lyǐrh bə̀ yò twéé twéé. ³⁰Ǹ m'ǎ ce Urim y ǹdə́ Tummimb y nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y wẽ̀; rə̀ m'a yə̀ Aarɔ̃ nə̀bán rɛ́ yó, ń gə bàn Cinu yé né gakó. Rə̀ m'a yə̀ ń nə̀bán rɛ́ yó twéé twéé, mùnì ga n lwar Cinu pùbùlə̀ né pár Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shò kwã nɛ́.³¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ sɔ̃̀ kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y mà n zù ń kàmə̀zwǐ y kùr w mú ǹdə́ pyì-kur rə̀ j'a mɔ́rh námpùúli dúdú. ³²Bə̀ m'a ce byã è cəcəl ré w yó w yilə. Sə bə̀ m'a búl bə kwɛrhɛ bə sɔ̃̀ è byã y nyí rí e zə kwere mùnì ga è bə̀k'a kǎr gaga yé.³³Ǹ m'ǎ zə pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ń mə́ zò gərənəjé byǎ myaarhɛ ń cĩ́ kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w tɛ̃́ sõ nyə́ né yó, ń kə́kɛ́lɛ́. Bə̀ m'a zə sánə́má lòmə̀ námpɔ́lsɛ bə m'e lwẽ̌ lwẽ̌ se dwã nɛ, bə kə́kɛ́lɛ́. ³⁴Sánə́má lòmə̀ né ǹdə́ gərənəjé byǎ bɛ́ m'a lwẽ̌ lwẽ̌ dwã nɛ èdù èdù rə m'e kə́kɛ́lɛ́ kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w nyə́ né ne. ³⁵Aarɔ̃ mà n zù w ń gə tú ń la vwĩ̀-zwə́lnə tum rí tũ̌ yi ní. Bə̀ m'a nyɛ̀ɛ̀ lòmə̀ né cələ né ń gə tú Cinu yé né ń jì y wẽ́ ráá ń gə shə́r Cinu yé né yi ní. Èta mɔ́, ń tá ń la cú yé.³⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zə sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn ń mə́ zùrhì ku ǹdə pùní ta, ń zɛ̃̀ ń kɛ̃ ò yó ǹdə bə̀ gə́ y'a kɛ̃ zhə̀n-pɔ ku yó né: «Bə̀ pɔ Cinu ni», ³⁷ǹ m'ǎ lyẽ w yó-bɔrɔ́ w nɛ, yó-bɔrɔ́ w yé y wə, ǹdə́ kàmə̀jɛ̃̀ námpùlí. ³⁸Ò m'a lyẽ Aarɔ̃ cíl rí ne mùnì ga n ŋwɛ̀nɛ́ n zhĩ dwə́ə́re tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi nyǎn mɔ́ ǹdə́ bə̀ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ tɛnɛ bə pə Cinu ni mú shò kwã nɛ́ mɔ́. Ń mà n já ń nə́ ń lyẽ w ń cíl rí ni twéé gakó mùnì ga Cinu zwẽ pansɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́.³⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zò lɛ̃̌ kàmə̀zù-pɔ́lɛ́ yá, ń súlí ń sɔ̃̀ lɛ̃̌ yó-bɔrɔ́ ǹdə́ cã̌-tɔ̀nɔ̀; rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń yě tum rí rə̀myɛ́ yé shò mó tum.⁴⁰Ǹ m'ǎ sɔ̃̀ kàmə̀zù-pɔ́lsɛ ǹdə́ cã̌-tàndɛ ń pə Aarɔ̃ byǎ bɛ́ nɛ; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ súlí ń sɔ̃̀ yə́-púr ń pə bɛ, rə̀ yə̀ zùwə́ ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ myaarhɛ. ⁴¹Ǹ m'ǎ zù Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə̀ gàndɛ́, ń ló nwə̃̌ y bə̀ yó wə, ń zɛ̃̀ ń pyi bi tum rí. Wɔ́ èta ǹ m'ǎ cír bi ní bə m'e twĩ̀ à vwĩ̀ rí zwə́l tum rí.⁴²Nyal lɛ̃̌ jar ń pə bɛ bə m'e círhí bə̀ cìnə̀, bə̀ bə̀k'a nə bə̀ cə̀-lwè y yé. Jar rɛ́ m'a zhì bə̀ cěsé ne rə yí bə̀ cə̃́ né. ⁴³Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a ce re, bə̀ gə tú bə̀ la dwã-joló kòrhó w wẽ́ zú ráá bə̀ gə tú bə̀ bàn vwĩ̀-jùlú w nyí ni, Yi jàà y wẽ́, vwĩ̀-zwə́lnə tum rí tũ̌ yilə, mùnì ga bə̀ bə̀k'a pyà dóó bə pə bə̀ cìn ni bə zɛ̃̀ bə cì yé. Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yilə.

Chapter 29

¹Nyǐ ǹ gə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ń mə́ ce Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bə̀ n'ê twĩ̀ bə̀ pɛ nɛ mɔ́: zə nə̀-bya ǹdə́ pyì-byərh sə̀lyè kaka bə sɛ zhe mó, ²rə̀myɛ́ kwã nɛ́, zə bə̀lɛ́ mún ń mə́ wɛ̀rhɛ́ búrú ò yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce ǹdə́ búúri bə̀ zə nwə̃̌ bə m'e ywə́rh rə̀ mún mú rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce e súlí ŋwǎmsɛ sə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce bə̀ zhɛ́rhɛ́ nwə̃̌ sə̀ yó.³Ǹ m'ǎ ce re sǝ́yǎ wẽ́, ń zɛ̃̀ ń kwè sə́yǎ y ń tó dwã ǹdə́ nə̀-bya y ǹdə́ pyì-byesé sə̀lyè y ne ń vò ń pə Cinu ni. ⁴Ǹ m'ǎ zə Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ń mə́ vò dwã-joló kòrhó nyí rí ni, ń shɛ bɛ nɛ̃̌ mɔ́.⁵Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń kwè gàndɛ́ ń zù Aarɔ̃ nɛ: kàmə̀zù-pɔ́lɛ́ y ǹdə́ kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ kàmə̀zwǐ y ǹdə́ nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ yá, ń zɛ̃̀ ń zə vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y lyẽẽ́sé ń lyẽ. ⁶Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń kwè yó-bɔrɔ́ w ń cĩ́ ń yó wə, ń súlí ń cĩ́ myɔrhɔ w ò n'ô byili bə̀ bə̀ pɔ mɔ Yi ní mú yó-bɔrɔ́ w yó. ⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ kwè nwə̃̌ y bə̀ la ń yó ló bə m'e byili bə̀ bə̀ cír mu mú ń ló ń yó w yó ń mə́ cír mu.⁸Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń ce Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bwəlse, ń zù bi bə̀ kàmə̀zù-pɔ́lsɛ́, ⁹ń lyẽ Aarɔ̃ ǹdə́ bə̀myɛ́ ga cã̌-tàndɛ́ bə̀ cə̌rh ne, ń pú bi bə̀ yə́-púr rí; kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, bə̀ m'a cìní vwĩ̀-zwə́lnə tum rí, wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga yilə. Ǹ m'ǎ pə tum rí ŋwɔ̀nɔ́ w Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ.¹⁰Ǹ m'ǎ zə nə̀-bya y ń bə̀ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni; Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a cĩ́ bə̀ jɛ̀rh nə̀-bya y yó w yó. ¹¹Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń zwə́l y Cinu yé né, dwã-joló kòrhó w nyí rí ni.¹²Ǹ m'ǎ kwɛ̃́ nə̀-bya y jal mɔ́ kə̀kàlà ń mɔ́rh ǹ jə̀fɔ́lɛ́ nɛ́ ń mə́ cĩ́ cĩ́ mu vwĩ̀-jùlú w nyimi ní yó. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ ló jal mɔ́ kùr ré vwĩ̀-jùlú w kùr wə. ¹³Ǹ m'ǎ vùr è wu lyur rí nwǐsí gakó ǹd'ê cɛ̃ rɛ́ ǹdə́ ocə̀-pwala nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ nwǐsí sə̀ dɛ̃ rɛ mɔ́ ń ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó. ¹⁴Sə ǹ m'ǎ du zulə́ jàà y w ń vò ń ji nə̀-bya y nàmá bɛ́ ǹd'ê tɔ̀nɔ̀ w ǹd'ê lyur rí myǐn. Rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri nɔ vwĩ̀.¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zə pyì-bya y nã́yə́ə́ y ń bà, Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a cĩ́ bə̀ jɛ̀rh è yó w yó. ¹⁶Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń zwə́l y ń kwɛ̃́ è jal mɔ́ ń zhɛ́rhɛ́ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ ń kə́kɛ́lɛ́. ¹⁷Ǹ m'ǎ põ̀ yə, ń pyir y nǎm nǎm, ń súlí ń shɛ̀rh è wu lyur rí ǹdə́ è nə̀-gwěsé ń ló nàmá bɛ́ ǹdə́ yó w yó. ¹⁸Ǹ m'ǎ ji pyì-bya y námpúm myǐn vwĩ̀-jùlú w yó. Rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ Cinu yilə, rə̀ wɔ́ vwĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ rə̀ kɔn gakó n'ê jí myǐn mú, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ Cinu yilə.¹⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zə pyì-byərh sə̀lyè nyǎ y ń bà, Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a cĩ́ bə̀ jɛ̀rh è yó w yó. ²⁰Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń zwə́l y ń kwɛ̃́ è jal mɔ́ kə̀kàlà ń cĩ́ cĩ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ jə̀-jĩ́ zhã̌ nɛ́ ǹdə́ bə̀ jə̀-jĩ́ jə̀fɔ́-byəəré ǹdə́ bə̀ jə̀-jĩ́ nə̀fɔ́-byəəré yó; ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń zhɛ́rhɛ́ jal mɔ́ kùr ré vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ ń kə́kɛ́lɛ́.²¹Ǹ m'ǎ twərh jal mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ wɔ vwĩ̀-jùlú w yó mó námpɔ́lɛ́ ǹdə́ nwə̃̌ y bə̀ n'ê lwé lyì bí yó bə̀ m'ê cír be mó námpɔ́lɛ́, ń zhɛ́rhɛ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń gàndɛ́ e súlí ń byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ gàndɛ́ ga yó, èta Aarɔ̃ ǹdə́ ń gàndɛ́ e súlí ń byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ gàndɛ́ ga m'a yə̀ àmyɛ́ Cinu ni bə̀ pɔ bɛ.²²Pyì-byərh sə̀lyè nyǎ y vwĩ̀ rí m'a yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé tum rí kùr-jirə́ y vwĩ̀ rí. Ǹ m'ǎ kwè pyì-bya y wẽ̀ ré rə̀ zhe nwǐsí mú, nə̀byíl ré ǹdə́ wu lyur rí nwǐsí ǹdə́ cɛ̃ rɛ́ ǹdə́ ocə̀-pwala nɛ́ ǹdə́ nə̀ nwǐsí e súlí kùr-cí rí; ²³ǹ m'ǎ súlí ń vùr búúrí rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó sə́yǎ y è cĩ́ à yé né mó wẽ́, búrú nánjújúnú òdù ǹdə́ búrú bə̀ ju ǹdə́ nwə̃̌ òdù e súlí ŋwɛ̀mɛ́ èdù.²⁴Ǹ m'ǎ kwè rə̀ gakó ń ce Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ jɔ̃̀ w ń ce bə pɛ̃ rɛ ǹdə bə̀ gə́ mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ Cinu yé né mó né. ²⁵Ǹ m'ǎ k'á zwẽ re bə̀ jɔ̃̀ w ń súlí vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ kɔn rɛ́ nɛ ń ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó, rə yə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ Cinu yé né. Rə̀ m'a yə̀ vwĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ rə̀ kɔn gakó n'ê jí myǐn Cinu yilə.²⁶Ǹ m'ǎ kwè Aarɔ̃ pyì-bya y bə̀ zwə́l bə m'e pɔ̃ ŋwɔ̀nɔ́ w nyɛ̀l rɛ́ ń pə Cinu ni ǹdə bə̀ gə́ mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pɔ̃ rɛ nɛ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a yə̀ ǹ cəl ré. ²⁷Ǹ m'ǎ pə Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ pyì-bya y bə̀ zwə́l bə m'e pə bɛ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ nyɛ̀l rɛ́ bə̀ y'à pɔ Yi ni mú ǹdə́ kùr-cí rí bə̀ y'à vùr mú Cinu ni. ²⁸Rə̀myɛ́ m'a yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̌ dwã sə bə̀ j'â n'ê wɛ̀rhɛ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yil gaga yilə, bə̀ rə̀ wɔ́ jɛ̃̀-jirə́ sə rə̀myɛ́ m'a j'â yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jɛ̃̀-jirə́ bə̀ n'ê pɛ bə̀ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né yó: rə̀ m'a yə̀ bə̀ jɛ̃̀-jirə́ bə̀ n'ê pɛ Cinu ni.²⁹Aarɔ̃ cu mú kwã nɛ́, bə̀ m'a pə ń vwĩ̀ rí zwə́l tum rí gàndɛ́ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ bə zù, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ la nwə̃̌ y bə̀ yó w ló bə m'e cír bi, sə bə súlí bə pə bɛ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́. ³⁰Ń byǎ bɛ́ mə̀dù y mɔ̀bɔ́ ń la mɔ pú n yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə, n zù dwã-joló w kòrhó w w n mə n twĩ̀ vwĩ̀-zwə́lnə tum rí còrhó-jì y w mú, mà n zù ri dwã nyàlpyɛ̀.³¹Ǹ m'ǎ kwè pyì-bya y bə̀ zwə́l bə m'e pə ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ nàmá bɛ́ ń pə bə shɛ̃̀ jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ vùr rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú wẽ́. ³²Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a zhì dwã-joló kòrhó w étwí-ènyí rí w bə m'e dɔ̃̀ pyì-bya y nàmá bɛ́ ǹdə́ búrú w ò dàl sə́yǎ y w mɔ́. ³³Bə̀ m'a dɔ̃̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ zə bə m'e lwə̀l sǔbri mú, bə̀ gə tú bə̀ n'ê cír bi bə súlí bə̀ n'ê pɛ bɛ ŋwɔ̀nɔ́ w yi ní. Lò nánfò bə mə̌ sə n dɔ̃̀ rɛ yé, bə̀ bə̀ pɔ rɛ Yi ni. ³⁴È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, vwĩ̀ rí bə̀ zwə́l bə m'e pə ŋwɔ̀nɔ́ w nàmá bɛ́ ǹdə́ búrú w gə dàl, sə́ ji rə̀ kùr-dɛ̀lɛ̀ y myǐn. Lò bə̀ká n dɔ̃̀ rɛ yé, bə̀ wɔ́ Yi ni bə̀ pɔ rɛ.³⁵Wɔ́ èta ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yilə, kɔn tó dwã ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à pɔ mɔ́ rə̀ nyí mú. Ǹ m'ǎ j'á kwè dwã nyàlpyɛ̀ ń mə́ pə bɛ ŋwɔ̀nɔ́ wá. ³⁶Dɛ̃ gakó, ǹ m'ǎ zwə́l nə̀-bya vwĩ̀ yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri nɔ yilə; ǹ m'ǎ zwə́l vwĩ̀ rí kɔn tó dwã ǹdə bə̀ gə́ n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ sǔbri pɔ yi ní mú vwĩ̀-jùlú w yó ń mə́ vùr ò jìmdí, ń zɛ̃̀ ń súlí ń ló nwə̃̌ ò yó ń mə́ pə w Cinu ni. ³⁷Ǹ m'a twĩ̀ vwĩ̀-jùlú w jìmdí vǔr tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ myɛ ń súlí ń pə w Yi ni dwã nyàlpyɛ̀ wẽ́: èta vwĩ̀-jùlú w m'a jǐrh Yi dúdú nyɔ̃̌, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a dwə̀rh vwĩ̀-jùlú w myɛ m'a jǐrh Yi nyǎn.³⁸Súlí nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la vwĩ̀-jùlú w yó zwə́l mó: pyì-bwǎlsɛ sə̀lyè sə̀ zhe byin rə̀dù rə̀dù, dɛ̃ gakó, twéé twéé yilə. ³⁹Ǹ m'ǎ zwə́l pyì-bwɛ̀lɛ́ èdù y nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ, ń zwə́l è dõ mó cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní.⁴⁰Ǹ m'ǎ súlí mún cəə́le rə̀tɔ̀ mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ kaka yə̀ y gùlí lyítər ǹdə́ fwã́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Cinu ni lyítər ǹdə́ fwã́ pyì-bwɛ̀lɛ́ nã́yə́ə́ y ne.⁴¹Ǹ m'ǎ zwə́l pyì-bwǎlsɛ́ sə̀lyè nyǎ y cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní, ń súlí mún cəə́le rə̀tɔ̀ mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ kaka yə̀ y gùlí lyítər ǹdə́ fwã́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ lyítər ǹdə́ fwã́ bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Cinu ni ǹdə nəkɔkɔ́lɛ́ y ta: rə̀ m'a yə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́, vwĩ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ kɔn gakó jú myǐn Cinu yilə. ⁴²Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a j'a yə̀ twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ á m'ǎ n'á zwə́l byin byin gakó, dwã-joló w kòrhó w étwí-ènyí rí wə, Cinu yé né. Wɔ́ gàà à m'a jəl ába nɛ́ a m'a zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ nɛ́.⁴³À m'a jəl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jàà y èmyɛ́ wẽ́, sə à còrhó w m'a ce e jǐrh àmyɛ́ jàà. ⁴⁴À m'a ce dwã-joló kòrhó w ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w jǐrh àmyɛ́ nyǎn. À m'a cír Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə twĩ̀ à vwĩ̀ rí zwə́l tum rí.⁴⁵À m'a yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə, sə à m'a yə̀ bə̀ Yi. ⁴⁶Bə̀ m'a lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Cinu, à ce bə shə́r Ezhibti tənà y w mùnì a yə̀ bə̀ cəcəl w mó, à wɔ́ bə̀ Yi rí. Wɔ́ àmyɛ́ Cinu à wɔ́ bə̀ Yi rí.

Chapter 30

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ fwar vwĩ̀-jùlú ǹdə́ ákáshá dɔ̌ wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn ju yilə. ²Ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù, ò wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù, ò sarha nɛ́ nə̀na y ga dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a mɛrhɛ dwã; ò dɛ̃̌-zhìyə́ y m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè. Ǹ m'ǎ ce ò nyimi ní dɛ̃ w nə yə̀ kɔn rə̀dù ǹdə́ wa.³Ǹ m'ǎ yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn ń mə́ fwàl ò dɛ̃̌ yé y ǹd'ô sarha nɛ́ ń kə́kɛ́lɛ́, e súlí ò nyimi ní; ǹ m'ǎ zə sánə́má ń cĩ́ nà ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ ò cã̌ yá. ⁴Ǹ m'ǎ lù sánə́má cìbyǔr rə̀lyè ń ce vwĩ̀-jùlú w sarha nɛ́ nə̀lyè y ne, nà y ǹ cĩ́ ǹdə́ sánə́má mɔ́ kùr wə, bə̀ la də̀-byǎ bɛ́ rə̀ wẽ́ co bə̀ m'ê zhĩ vwĩ̀-jùlú wə́.⁵Ǹ m'ǎ zə ákáshá dɔ̌ ń mə́ sə̀ də̀-byǎ bɛ́ ń zɛ̃̀ ń yə̌l sánə́má ń mə́ fwàl bɛ. ⁶Ǹ m'ǎ cĩ́ vwĩ̀-jùlú w gɔ̀nɔ̀ w ò n'ô círhí dɔbrɛ kùlkṍ w dɔbrɛ́ nyə́ né bwə̀lsé wɔ ò wẽ́ mó yé y wə; nyí-byǐ rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ kùlkṍ w yó mó yé né, à gə́ la mɔ́ jəl mə̀gã̌ mɔ́.⁷Aarɔ̃ mà n ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ mɔ́ myǐn gàà. Ń mà n ji ri myǐn nəkɔkɔ́lɛ́ gakó ń gə tú ń la pàntámsɛ́ kɔrhɔ yi ní. ⁸Aarɔ̃ gə tú ń la pàntámsɛ́ ju cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní myɛ, ń mà n súlí n ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myɛ myǐn. Lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ èmyɛ́ mɔ́ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé Cinu yé né, byin byin gakó. ⁹Á t'á la wẽ̀ tɛ̌ tɛ̌ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn ju vwĩ̀-jùlú w yó yé, á t'á la vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ zwə́l ò yó yé, á t'á la jíjí byǎ cṹ ò yó vwĩ̀ kɔn yil yé, á t'á la də̀vɛ̃́ ló ò yó yé.¹⁰Sə twər rə̀dù byin wẽ́, Aarɔ̃ mà n zwə́l jìmdi vǔr vwĩ̀ rí vwĩ̀-jùlú nyimi ní yó. Ń mà n zə vwĩ̀ rí bə̀ m'ê lwə̀l sǔbri twər rə̀dù byin gakó wẽ́ jal mɔ́ n mə n vùr ò jìmdí, byin byin gakó. Vwĩ̀-jùlú w òmyɛ́ m'a yə̀ Cinu dúdú nyɔ̃̌.¹¹Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: ¹²«Ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ gàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹ la ń mə́ lwar bə̀ yó w yi ní, bə̀ mə̀dù gakó mà n pə ń myə̌l ré kwǎndɛ; èta màbyóó òdù ga t'â la bə zal yé. ¹³Lò mɔ̀bɔ́ bə̀ la gál mɔ́ mà n pə sə̀byì-kùlì dùmì rí fwã́, ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ còrhó-jì sə̀byì-kùlì y è dùmì rí wɔ́ gə̀rámmɛbá bə̀nu mú. Səbyì-kùlì dùmì rí fwã́ y m'a yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ Cinu ni. ¹⁴Lò mɔ̀bɔ́ gakó bə̀ la gál, ń zhe byinə shí-èlyè ráá ń lyɛ̃ byinə shí-èlyè, ń mà n pə Cinu kɔn rɛ́.¹⁵È gə wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la Cinu ni pɔ á myə̌l-kwǎndɛ́ yil mú, lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nə̀cɛ̀m-bal tá ń la pɔ kɔn dwini sə̀byì-kùlì fwã́ y yé, lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nə̀mɔ̀ myɛ tá ń la pɔ kɔn mùrì sə̀byì-kùlì fwã́ y yé. ¹⁶Ǹ m'ǎ zwẽ myə̌l-kwǎndɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ dwã-joló kòrhó w tum rí yilə. Sə rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ myə̌l ré zõ kwǎndɛ́ yò lyǐrh Cinu yé né.»¹⁷Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: ¹⁸«Ǹ m'ǎ zùrhì kàmmɔ zhǎ, sə ku w kɔ̀bɔ́ è kùr rí cĩ́ ò yó mó myɛ zùrhì ndə́ kàmmɔ, yala sám yilə; ǹ m'ǎ cĩ́ y dwã-joló kòrhó w ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w bwə̌l mó wə, ń zɛ̃̀ ń ce nɛ̃̌ è wẽ́.¹⁹Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'à n'ê sàm bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə́ bə̀ nèsé né gàà. ²⁰Bə̀ gə tú bə̀ la dwã-joló kòrhó w zú bə̀ m'a zhə́zhɛ́lɛ́ bə̀ cìn ǹdə́ nɛ̃̌ mɔ́ mùnì ga bə̀ bə̀k'a cì yé. Bə̀ gə la vwĩ̀-jùlú w nyí ni bwəlse bə̀ la m'e twĩ̀ bə̀ tum rí, ráá bə̀ gə la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ gakó mə̌ sə rə jí myǐn mú myǐn ju Cinu yil mú, ²¹bə̀ m'a sã̀ bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə́ bə̀ nèsé mùnì bə̀ bə̀k'a cì yé. Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́, Aarɔ̃ ǹdə́ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ yilə, byin byin gakó.»²²Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: ²³Ǹ m'ǎ súlí ń pyà nǔrh sə̀ lwẽ́ ré j'â wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́: myííria è yə̀ zal cəə́le rə̀nu; ǹdə́ shənamɔɔmɛb è lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ cəə́le rə̀lyè ǹdə́ fwã́, ǹdə́ kanɛlc è lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ cəə́le rə̀lyè ǹdə́ fwã́, ²⁴ǹdə́ káásɛd cəə́le rə̀nu, bə̀ gə la mɔrhɔ ǹdə́ còrhó-jì y mɔrhɔ ku wə́, e súlí olyivyé nwə̃̌ lyítərə bwə̀ldù. ²⁵Ǹ m'ǎ gùlí ri dwã nɛ ń mə́ wɛ̀rhɛ́ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́. Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń yě tum rí yé shó mó tum. È m'a yə̀ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́.²⁶Ǹ m'ǎ byèè y dwã-joló kòrhó w yó ǹdə́ nyə́ né bwə̀lsé kùlkṍ w yó, ²⁷ǹdə́ tabəlɛ́ y ǹd'ê wẽ̀ ré gakó yó ǹdə́ ku w kɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó yó ǹd'ô wẽ̀ ré yó ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w bə̀ n'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y ò yó mó yó ²⁸ǹdə́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ jùlú w yó ǹd'ômyɛ wẽ̀ ré gakó yó ǹdə́ zhǎ y yó e súlí ku w kɔ̀bɔ́ è kùr ré cĩ́ ò yó mó yó ń pə Cinu ni.²⁹Ǹ m'ǎ pə rɛ Cinu ni, sə rə̀ m'a jǐrh Cinu dúdú nyǎn; kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ la wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ dwə̀rh rə̀myɛ́ kwã nɛ́ m'a yə̀ Cinu nyǎn. ³⁰Ǹ m'ǎ twərh nwə̃̌ y Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ myɛ yó wə, ń zɛ̃̀ ń ce bə twĩ̀ à vwĩ̀ rí zwə́l mó tum rí. ³¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ wɔ́ tum rí ŋwɔ̀nɔ́ w pɔ nwə̃̌ yə́; è m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ byin byin gakó àmyɛ́ tum rí yilə.³²Lò mə̀dù ga tá ń la y tùr yé; á t'á la è dwí rí wɔ̀rhɔ́ myɔrhɔ yé, b'è wɔ́ Yi rə̀ cǐ yə, è m'a j'a yə̀ Yi rə̀ cǐ yə, ámyɛ̌ yilə. ³³Bə̀ m'a vùr lò mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ è dwí rí n zɛ̃̀ n twərh y lò nánfò yó, ń dwí rí wẽ́.³⁴Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: Pyǎ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́: shətɔrákəsɛ ǹdə́ ámbərɛ ǹdə́ galəbanɔme è lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ e súlí ãsã́ kaka yə̀ y gùlí, sə rə̀myɛ́ mɔ́ gakó mɛrhɛ dwã. ³⁵Ǹ m'ǎ zə rɛ ń gùlí dwã ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, rə̀ co nə̀kwə̃̌, kaka yə̀ rɛ gùlí yé, Yi tum rí yilə; rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń yě tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ yé shò mó tum. ³⁶Ǹ m'ǎ vùr námpɔ́lɛ́ ń nɔ̀ gúmgúm ń vò ń cĩ́ dɔbrɛ nyə́ né bwə̀lsé yé né, dwã-joló kòrhó w wẽ́, à gə́ la mɔ́ jəl mə̀gã̌ mɔ́. Rə̀myɛ́ m'a yə̀ Yi dúdú nyǎn.³⁷Á t'á la wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ǹ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ dwí rí wɔ̀rhɔ́ á cìcì yil yé; rə̀ dwí rí m'a wɛ̀rhɛ́ Cinu dúdú yilə. ³⁸Bə̀ m'a vùr lò mɔ̀bɔ́ ń mà n tə̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y yil n wɛ̀rhɛ́ rə̀ dwí rí ń cìn yil mú, ń dwí rí wẽ́.

Chapter 31

¹Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: ²«nyì wé! À cír Uri byǐ Bəsalɛl, Uuri nɔ̃̌ wá, Zhəda kwálá y lò,³a ce n sú ǹdə́ Yi Eshirhə y mùnì ga n zə lárma ǹdə́ surhə ǹdə́ lwar ǹdə́ tumə dwí gakó tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́: ⁴ń wɔ̌ ń tɛ́rɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́, ń wɔ̌ ń zùrhì sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì e súlí kàmmɔ wẽ̀, ⁵ń wɔ̌ ń sə̀l nə́kulə náàcɛ̀nà bə m'e cĩ́ bɔ́bwár wẽ̀, wẽ̀ ré yó, ń wɔ̌ ń sə̀l dǎr n súlí n twĩ̀ tumə dwí gakó.⁶À súlí a cír Ayəsamaakɛ byǐ Owɔləyaabɛ, Dan kwálá y lò, ń la n sɛ̃ mɔ. À co lárma bə̀ mə̀dù gakó wẽ́ mùnì ga bə wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à pɔ bɛ rə̀ nyí mú: ⁷dwã-joló kòrhó w ǹdə́ nyə́ né kùlkṍ w ǹdə́ kùlkṍ w nyí-byǐ rí ò yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ ǹdə́ kòrhó w wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó ⁸ǹdə́ tabəlɛ́ y ǹd'ê wẽ̀ ré ǹdə́ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó ò zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ́ ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w bə̀ n'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn ò yó mó ⁹ǹdə́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ vwĩ̀-jùlú w ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó ǹdə́ zhǎ y ǹdə́ è ku w kɔ̀bɔ́ è kùr rí cĩ́ ò yó mó¹⁰ǹdə́ vwĩ̀ rí zwə́l tum rí gàndɛ́, Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a zù bə m'e twĩ̀ vwĩ̀ rí zwə́l tum rí mú ¹¹ǹdə́ nwə̃̌ y bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ e súlí wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ bə̀ mə̌ sə bə ji ri myǐn còrhó-jì y w mú. Bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn tó nyí rí tɛ̀bɛ́ à pɔ mɔ́ mɔ́ cìcì rə̀ kɔn gakó wẽ́.»¹²Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: ¹³«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Á m'ǎ tó à shìrhə́ dwã nɛ́ nyí rí, bə̀ nə̀ wɔ́ myɔrhɔ w kɔ̀bɔ́ ò j'â ŋwɛ́nɛ́ àmyɛ́ ǹd'ámyɛ̌ cəcəl w gaga yilə, ò m'a ce bə lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Cinu à cír ába á wɔ́ à lyì. ¹⁴Á m'ǎ tó shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ nyí rí, bə̀ rə̀ wɔ́ Yi dɛ̃. Bə̀ m'a gu lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ nyí rí ni tó mó. Bə̀ m'a vùr lò mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ tum dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w mú ń dwí rí wẽ́. ¹⁵Lò gakó mà n twĩ̀ ń tumə né dwã nyə̀ldù y wẽ́, sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ wɔ́ shìrhə́, shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ rə̀ wɔ́ Cinu dɛ̃ rɛ́ mɔ́. Bə̀ m'a gu lò mɔ̀bɔ́ gakó ń twĩ̀ tum shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yù wə.¹⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a tó shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ nyí rí, bə ce shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yə̀ dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga yil mú myɔrhɔ byin byin gakó. ¹⁷Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ dɔbrɛ́ rə̀ lyẽ àmyɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã nɛ mɔ́ myɔrhɔ; zhə̀n ga, Cinu wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ dwã nyə̀ldù wẽ́, sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ ń yə̀ tum twĩ̀ yé, ń yẽ̌ n shǐrh.»¹⁸Yi gə́ zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi Sənəyi pyɔ̀ w yó rə zhɛ̀, rə̀ kwè nyə́ né rə̀ cìcì jɛ̃̀ y kɛ̃ nə́kulu bwə̀lsé sə̀lyè y yó mó rə pɔ̃.

Chapter 32

¹Dwí rí púrí Muyiisi yà ń nə́ ń dɛnɛ ǹdə́ pyɔ̀ w yó shí n só tɛ̃́; rə bə̀ rə jòm dwã yó Aarɔ̃ yala nɛ, rə zɛ̃̀ rə wɔ̀ mɔ: «Zɛ̃̀ dɛ̃̌! Wɛ̀rhɛ́ yə ń pə nə́ba nə yə̀ nə́ yé né, bə̀ nə́ yə̀l kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ yú Muyiisi mú mɔ̀bɔ́ ń ce nə́ shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́ nɛ yé.» ²Aarɔ̃ wɔ̀ bɛ: «Vǔr-nə sánə́má zhə̌-kɔ̀nà nɛ́ nə̀ wɔ á kana bɛ́ ǹdə́ á bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ á kana-byǎ bɛ́ zhã̌ nɛ́ nɛ mɔ́ á b'ǎ pɛ̃.»³Dwí rí lyì bí púlə́púlə́ vùr sánə́má zhə̌-3 Dwí rí lyì bí púlə́púlə́ vùr sánə́má zhə̌-kɔ̀nà nɛ́ bə̀ y'à co bə̀ zhã̌ nɛ mɔ́, bə b'e pə Aarɔ̃ nɛ. ⁴Aarɔ̃ gə́ zwẽ sánə́má mɔ́ bə̀ jɔ̃̀ w kwã, ń yə̌l mo n ló fòrhó wẽ́, n mə n zùrhì nũ̌-bwə̀lə̀ èsã̌yùlú. Rə̀myɛ́ yó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ búbwéé bə wɔ̀: «Esərayɛl lyì byǎ, nyǐ-nə á yə né nə̀ ce á shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́!»⁵Aarɔ̃ gə́ nɔ rə̀myɛ́ mɔ́, ń lù vwĩ̀-jùlú, nũ̌-bwə̀lə̀ y èsã̌yùlú w yé né; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n bwə̀l n wɔ̀: «Nəkɔl wɔ́ címsi nánfɔ̀lɔ̀ Cinu yilə!» ⁶È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, bə̀ gə́ j'a zɛ̃̀ tɛ̃́, bə̀ zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́, bə súlí bə zə yə̀-zùlə́ vwə̃̀ bə m'e bà; dwí rí jòm tɛ̃́ rə jí rə súlí rə nyɔ̀, rə zɛ̃̀ rə̀ n'ê dədala.⁷Rə̀myɛ́ yi ní, Cinu wə̀l Muyiisi ni: «Só tɛ̃́ làlà, bə̀ ǹ dwí rí ǹ ce rə shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ nánfɔ̀lɔ̀. ⁸Bə̀ yə̀ dɛ̃̀ bə m'e ywə̀r sɔ́má y à byili bi mú yó yé. Bə̀ zùrhì nũ̌-bwə̀lə̀ èsã̌yùlú, bə wùlì tɛ̃́ ò yé né bə m'e cèrhé wə, bə zwə́l vwə̃̀ bə pə w bə zɛ̃̀ bə wɔ̀: Esərayɛl lyì byǎ, nyǐ-nə á yə né nə̀ ce á shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́.»⁹Sə rə̀myɛ́ yi ní, Cinu wə̀l Muyiisi ni: «À yě dwí rí tɛ̀bɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́: rə̀ wɔ́ yó-kùùlì dúdú cìnə́! ¹⁰Rə̀myɛ́ ce yẽ̌ a nyǐ rə̀ na. À lyi-shùùrí m'a ce a ce rə jé tɛ̃́, sə à m'a ce ǹmyɛ́ jǐrh dwí nánjə̀jóló.» ¹¹Sə Muyiisi wə̀l Cinu ń Yi rí ni n mə n só rə̀ lyim tɛ̃́: «Cinu, byè yil ǹ nə m'ǎ ló ǹ lyi-shùùrí ǹ dwí rí tɛ̀bɛ́ ǹ ce rə shə́r Ezhibti tənà y w ǹdə́ jàn nánfɔ̀lɔ̀ w mɔ́, ǹdə́ ǹ jɛ̃̀ y jàn rɛ́ mɔ́ yó?¹²Byè yil ǹ nə m'ǎ ce Ezhibti lyì bí wɔ̀: ‹È wɔ́ bə̀ lwɛlɛ ń nə́ ń pyà n mə n ce bə shə́r nə́ tənà y wa, wɔ́ mùnì ga n gu bi pyàr rɛ́ wa, n ce bə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m cɛ y yó!› Só ǹ lyim rí rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ tɛ̃́ sə́ yẽ̌ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ ǹ dwí rí ni. ¹³Lyǐrh ǹ tùntùnnə Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ e súlí Esərayɛl, ǹ yà ǹ zɔ ǹ cìcì yil ré ń mə́ bwəl be nyí mú yò. Ǹ wə̀l be: À m'a ce á dwí rí pù rə yə̀ nánjə̀jóló ǹdə cã̀mə́sɔ̌sɛ́ dɛ̃̌-yi w mú ta. Sə à m'a pə tənà y kɛ̀bɛ́ gakó à bwəl è nyí mú á nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ, e yə̀ bə̀ cəl bə cìní y twéé twéé yilə.» ¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Cinu já n yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ yǎl n wɛ̀rhɛ́ ń dwí rí ni mú ni.¹⁵Muyiisi shí pyɔ̀ w yó n kwɛ̃̀ n só tɛ̃́, ǹdə́ nyə́ né bwə̀lsé sə̀lyè y sə̀ yésé ga y'à kɛ̃ mɔ́ ń jɔ̃̀ wa; ¹⁶bwə̀lsé y'à wɔ́ Yi rə̀ sə̀l se, kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ myɛ y'à wɔ́ Yi kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ rə̀ kɛ̃ sə̀ yó.¹⁷Zhozwe gə́ nyɛ̀ɛ̀ dwí rí wu-nyɔ̃̀ búbwéésé, ń wə̀l Muyiisi ni: «Búlə́ búbwéése n'ê búbwéé zulə́ jàà y wa!» ¹⁸Sə Muyiisi lyár mɔ n wɔ̀: «È də̀ lyì bə̀ jú bɛlɛ myɛ nwíísi yé, è k'ê də̀ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ búlə́ jàà w myɛ nwíísi yé, è wɔ́ lyì bə̀ n'ê nún bə̀ kwɛ̃́ dwã nyí ni nwíísi à nyɛ̌!»¹⁹Sə Muyiisi gə́ tú n bwəlse zulə́ jàà y w yi ní, ń nɔ nũ̌-bwə̀lə̀ y èsã̌yùlú wə́, ǹdə́ dwí rí myɛ rə̀ y'à n'ê sɛ, ń lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́. N zhẽ̌ bwə̀lsé sə̀ y'à wɔ ń jɔ̃̀ w mɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ n fwar tɛ̃́ sə bɔbwɛlɛ pyɔ̀ w nà y nɛ. ²⁰N kwè nũ̌-bwə̀lə̀ y dwí rí y'à zùrhì mú n ji myǐn, n zɛ̃̀ n kwè ò myìn-táfúlú w n nɔ̀ tɔ̀mɔ̀ gúmgúm, n zɛ̃̀ n kwè tɔ̀mɔ̀ w n ló nɛ̃̌ w n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə nyɔ̀.²¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi bwə̀rh Aarɔ̃ n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n dwí rí tɛ̀bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ń mə́ vwɛ̃ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ń pə rɛ?» ²²Aarɔ̃ lyár mɔ n wɔ̀: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ lyim bə̀k'a zɛ̃̀ yé! Ǹ cìcì mú yě bə̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ t'â dɛnɛ ǹdə́ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yé. ²³Rə̀ tú rə wɔ̀ nɛ: ‹Zùrhì yə ń pə nə́ba nə yə̀ nə́ yé né, bə̀ nə́ yə̀l kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ yú Muyiisi mú mɔ̀bɔ́ ń ce nə́ shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́ nɛ yé.› ²⁴A zɛ̃̀ a bwə̀rh be a wɔ̀: ‹Mɔ̌ lò ń zhe sánə́má?› Bə zɛ̃̀ bə vùr mo bə̀ zhã̌ nɛ bə pɛ̃, a zə myǐn a yə̌l mo. Wɔ́ mə̀myɛ́ à m'a zùrhì nũ̌-bwə̀lə̀ y kɛ̀bɛ́.»²⁵Muyiisi púrí bə̀ Aarɔ̃ yà ń yẽ̌ dwí rí rə̀ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ rə̀ pùbùlə̀ mó ne, n ce rə̀ zwə̀ bé n'ê fulsi ri. ²⁶Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi zhə̀l n zhì zulə́ jàà y bwə̀rə̀ y w n wɔ̀: «Lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ só Cinu mú bə̀ bə zhì à kwã nɛ́!» Levyi kwálá y lyì bí gakó bə̀ bə zhì bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ. ²⁷N wɔ̀ bɛ: «Nyǐ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí nyí rí: Lò gakó sə́ kwè ǹ búlə́ shù w ń lyẽ ǹ cí ni, tó-nə zulə́ jàà y étwí-ènyí étwí-ènyí gakó á k'á bwérhé, á gu á da-byǐ ráá á dɔwa ráá á jè-dõ!»²⁸Levyi kwálá y lyì bí wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Muyiisi yà ń wə̀l be mó, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ gu dwí rí wẽ́ mó yú nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ (3000). ²⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi wə̀l Levyi kwálá y lyì bí ni: «Zà dɛ̃ rɛ́, zwẽ-nə vwĩ̀-zwə́lnə tum rí ŋwɔ̀nɔ́ w Cinu nə́ ń pɛ ába, lò gakó gə́ gu ń byǐ ráá ń da-byǐ mú yilə; bə̀ Cinu cĩ́ bwəl á yó zà dɛ̃̀ rɛ́.»³⁰È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Muyiisi wə̀l dwí rí ni: «Á wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, rə̀myɛ́ ce à m'a jì a vò Cinu sõ, dɛ̀ga, à m'a nə á yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri.» ³¹Muyiisi já n kə́ n kwɛ̃̀ n vò Cinu sõ, n yí n wɔ̀ mɔ: «nyì wé Cinu! Dwí rí tɛ̀bɛ́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ nánfɔ̀lɔ̀; rə̀ zə sánə́má rə zùrhì yə rə̀ cìn yilə. ³²Sə à n'â lwə̀l mó èlǎsɛ̃́ bə̀ ǹ pə rɛ rə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri! È gə də̀ rə̀myɛ́, sə́ pɔ́pɔ̌ à yil ré ǹ kɛ̃ nyǔ mú sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó.»³³3 Cinu lyár mɔ n wɔ̀: «Wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń dó ne mó yil ré à m'a pɔ́pɔ̌ à sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ³⁴Zɛ̃̌ ń vò èlǎsɛ̃́, ń zə dwí rí ń mə́ vò jàà y kɛ̀bɛ́ à byili mú mú wə. À màlɛ́ka y m'a tó ǹ yé. Sə dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à bàn còrhò-tum pɔ mɔ́, à m'a pə rɛ còrhò-tum rə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə.» ³⁵Zhə̀n ga, Cinu pɔ còrhò-tum dwí rí ni nũ̌-bwə̀lə̀ y rə̀ y'à zùrhì mú yilə, nũ̌-bwə̀lə̀ y kɛ̀bɛ́ Aarɔ̃ yà ń zùrhì mú.

Chapter 33

¹Cinu pɔ nyí Muyiisi ni n wɔ̀: «Zhǐr jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́, ǹmyɛ́ ǹdə́ dwí rí ǹ ce rə shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́, ń jì ń vò tənà y à bwəl è nyí Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ nɛ mɔ́ wa, a m'a wɔ̀: ‹Wɔ́ ǹ dwí rí ni à m'a pə ya.› ²À m'a twĩ̀ à màlɛ́ka y e yə̀ ǹ yé né, à m'a jì Kanaã lyì bí ǹdə́ Amɔrətəbá ǹdə́ Yititəbá ǹdə́ Pərəzhitəbá ǹdə́ Yivyitəbá e súlí Zhəbuusi lyì bí. ³Jíl ń vò tənà y yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́ mó wə. Sə àmyɛ́ cìcì t'â la á cəcəl w yál a m'a tó ába a vò yé, b'ǎ wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ yó-kùùlì cìnə́, à m'a gurhi ába sɔ́má yó lyə́m lyə́m.»⁴Dwí rí nyɛ̀ɛ̀ Cinu lwɛlɛ nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́, wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ zə rɛ; lò mə̀dù ga myɛ yə̀ ń címsi kàmə̀zwǐsi zwì yé. ⁵Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Á wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ yó-kùùlì cìnə́. À gə yàl á cəcəl w a vò ǹd'ába námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì, à wɔ̌ à m'a ce á jé tɛ̃́. Vǔr-nə á címsi kàmə̀zwǐsí á cĩ́ tɛ̃́, à m'a zɛ̃̀ a lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à mə̌ s'a wɛ̀rhɛ́ ába mɔ́.» ⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ zhǐr Orɛɛbɛ pyɔ̀ w nyí ni kwã nɛ, bə̀ k'ê yə̀ bə̀ címsi kàmə̀zwǐsí zwì yé.⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ y'à tú bə cĩ́ bə̀ zulə́ jàà y yi ní, Muyiisi ya n pwà kòrhó w wẽ̀ ré n mə n du zulə́ jàà y w n twẽ̌ è nyí ni n vò pyépyé n pú w gàà, ń yà ń nə́ ń byẽ̀ w bə̀ «Dwã-joló kòrhó» Rə̀myɛ́ yi ní, lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń yǎl n pyà n sú Cinu wu yà ń nə́ ń shə́r zulə́ jàà y w ń zhə̀l dwã-joló w kòrhó w səta. ⁸Sə Muyiisi gə tú ń du ń la kòrhó w səta, dwí rí púlə́púlə́ y'a zɛ̃̀ rə̀ zhǐ dɛ̃̌, lò gakó ń kòrhó w nyí rí ni, ń nə́ ń nyǐ Muyiisi kɔn b'e yí n vò n zù kòrhó w wə. ⁹Muyiisi gə tú ń zù kòrhó w w yi ní, ébɔ̃ w y'à n'ô swé tɛ̃́ ò zhì ò nyí rí ni, Cinu yà n zɛ̃̀ n zhì ébɔ̃ w w ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ mɔ.¹⁰Dwí rí púlə́púlə́ y'a nə ébɔ̃ w kòrhó w nyí rí ni. Rə y'a zɛ̃̀ rə zhì dɛ̃̌ rə̀myɛ́ yi ní, lò gakó zhì ń kòrhó w nyí rí ni n tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́. ¹¹Cinu yà ń zhǐ Muyiisi yé y wə, ń mə́ ń zɔ̀m ń ce mo, ǹdə numbyínsi sə̀lyè gə́ y'a zhǐ dwã yé y w sə̀ n'ê zɔ̀m ǹdə́ dwã nɛ́. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi ya n kwɛ̃̀ n bə̀ zulə́ jàà y wa, sə ń sanna, Nuuni byǐ Zhozwe, ń wɔ́ ébɔ́-dǎl mɔ́, yà ń tá ń shə́r kòrhó w w yé.¹²Muyiisi wɔ̀ Cinu ni: «nyì wé! Ǹmyɛ́ cìcì ǹ wə̀l ne: ‹Ce dwí rí tɛ̀bɛ́ shə́r›, sə ǹ yə̀ ce a lwar lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ la tũ̌ n bə̀ n sɛ̃ nɛ mɔ́ pár yé. E jà, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ yà ǹ wə̀lə̀: ‹À yě ǹ párá›, ǹ súlí ń wɔ̀ myɛ: ‹À só mó›. ¹³Ǹ gə só ne zhə̀n zhə̀nà, sə́ byili ni ǹ wu bùlə̀ né, à m'a zɛ̃̀ a lwar ǹ pár pamparɛ̃ɛ̃, ǹ sónó w m'a yə̀ zhə̀n kɔna à yilə. Ǹ bə̀k'á swě bə̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ wɔ́ ǹmyɛ́ dwí yé!»¹⁴Cinu lyár Muyiisi n wɔ̀: «Àmyɛ́ cìcì mú m'a zhìì mú a súlí a pɔ̃́ shìrhə́?» ¹⁵Muyiisi wɔ̀ mɔ: «Ǹ cìcì gə cẽ ǹ tá ǹ la nə́ba tó, sə ǹ bə́k'á ce nə́ zhǐr nyɔ̀nɔ̀ yé. ¹⁶È nə wɔ́ bə̀kɔ́n dɛnnɛ bə̀ m'a tó né bə lwar bə̀ ǹ só àmyɛ́ ǹdə́ ǹ dwí rí? È də̀ ǹ gə́ m'ǎ tó nə́ba ǹ nə́ ǹ zhə̀l mó, rə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ rə ce, àmyɛ́ ǹdə́ ǹ dwí rí k'é bə dwí tɛ̌ tɛ̌ nyɛ̌ lũ w púlə́púlə́ w mó nà?»¹⁷Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «À m'a súlí a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ lwə̀l ne mó myɛ, bə̀ ǹ sú à yírh, à súlí à yě ǹ pár myɛ.» ¹⁸Muyiisi lwə̀l Cinu n wɔ̀: «Ce a nə ǹ còrhó wə́!»¹⁹!» Cinu wɔ̀ mɔ: «À m'a tó ǹ yé né a lyɛ̃ a m'a byili mú à wu-bɔ̀nɔ̀ w gə́ já nɛ́, a súlí a bwə̀l ‹Cinu› rə̀ wɔ́ à yil ré, ǹ yé né. À n'â wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ à n'â yǎl mɔ́ nɛ, à n'â dùr lò mó mɔ̀bɔ́ à n'â yǎl a dùr ń nɔ̀nɔ̀ mɔ́ nɔ̀nɔ̀.» ²⁰Cinu súlí n wɔ̀: «Ǹ wàr ǹ m'ǎ nyǐ à yé-zwã̌ y yé, bə̀ numbyíní wàr è m'a nyǐ à yé-zwã̌ y e j'a gwẽ̌ zə myə̌l yé.»²¹Cinu wɔ̀ mɔ: «Nyǐ jàà à nyí ni. Ǹ m'ǎ zhì pyɔ̀-nə́kulu w kɔ̀bɔ́ yó. ²²À gə tú à n'â lyɛ̃ à m'â byili à còrhó w yi ní, à m'a ce mó nə́kulu w gógòló w wə, a zɛ̃̀ a zə à jɛ̃̀ y a m'a círhí mú. ²³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à m'a pə́ à jɛ̃̀ yá, sə ǹ m'ǎ nə à kwã yá. Sə è gə wɔ́ à yé-zwã̌ yá, lòlò wàr y ń la nɔ yé.»

Chapter 34

¹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Sə́l nə́kulu bwə̀lse sə̀lyè sə nyɛrhɛ dwã ǹdə nã́yéésé ta; à m'a kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ cìcì nə̀ y'à kɛ̃ bwə̀lsé nã́yéésé ǹ fwàr tɛ̃́ ń bɔbwɛlɛ mɔ́ yó mó sə̀ yó. ²Tɛnɛ nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ y yilə; ǹ m'ǎ dámǎ ń jì Sənəyi pyɔ̀ w yó ń bə̀ ń zhì à yé né ò yə́-pɛ̀lɛ́ w gàà mɔ́.³Lòlò bə̀ká n tó mó n jì yé; bə̀ bə̀ lò nɛ pyɔ̀ w yó yé; və̌-yɔ̀lɔ́ w ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ́ myɛ t'â la gɔ-dɔ́m pyɔ̀ w nyí ni yé.» ⁴Muyiisi sə̀ nə́kulu bwə̀lse sə nyɛrhɛ dwã ǹdə nã́yéésé ta, n dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã n jì Sənəyi pyɔ̀ w yó ǹdə́ nə́kulu bwə̀lsé sə̀lyè y ń jɔ̃̀ w ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ni.⁵Cinu só n bə̀ ébɔ̃ w wẽ́, n bə̀ n zhì ǹdə́ Muyiisi. Muyiisi zɛ̃̀ n byẽ̀ ń yil ré bə̀ «Cinu». ⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Cinu tó Muyiisi yé né n lyɛ̃ ń mə́ ń bwə̀l ń zhe: «Cinu, Cinu, Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr ǹdə́ sónó cə́bal, à lyim t'â zɛ̃̀ làlà yé, à sú ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ sónó, ⁷à n'â zhì nà èdù yó ǹdə́ nàmbala kùrə̀ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ nánzhəzhɔ̌, à n'â zhìlì à yala nɛ dwə́ə́ré ǹdə́ yó-kùlù tũ̀twə̃̀ə̃̀ né e súlí yə̀-bəlwàálɛ́ yi ní, e jà à t'â yẽ̌ re rə̀ mɛ̃ nánfò yé. À n'â pɛ còrhò-tum byǎ bɛ́ ǹdə́ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ bə̀ dabá dwə́ə́ré yilə, kɔn b'e yí bə̀ nàmbala kùrə̀ nə̀tɔ̀ ráá nə̀na.»⁸Muyiisi já n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó, n tu n zə ń yé n pú tɛ̃́ n mə n cèrhé Cinu. ⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀: «À gə j'â sú ǹ yírh zhə̀n zhə̀na Cinu, sə Cinu bə̀ n yə̀ nə́ cəcəl w n tó nə́ba nə́ m'é zhə̀lə̀. Dwí rí tɛ̀bɛ́ búl rə̀ wɔ́ yó-kùùlì cìnə́, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ǹ m'ǎ pə nə́ba nə́ dóó w ǹdə́ nə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri, ń súlí ń ce nə́ jǐrh ǹmyɛ́ cəl kɔna.»¹⁰Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «À m'a zə dɔbrɛ ǹd'ába. À la tũ̀-fwààlɛ̀ tũ̌ ǹ dwí rí gakó yírh wə, rə̀ dwí rí gwẽ̌ yə̀ wɛ̀rhɛ́ jàà kə̀l kə̀l w cɛ yó ráá dwí rə̀dù ga myɛ sõ yé. Dwí rí tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ mɔ́ m'a nə bə̀ Cinu tũ̀-fɔ̀lɔ̀ wá, tũ̀-fɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ à la a tó ǹ dɛnnɛ a wɛ̀rhɛ́ mɔ́ n'ê zɛ̃̀ wu ni. ¹¹Tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la mɔ́ rə̀ nyí pɔ zà mɔ́ náàcɛ̀nɛ́. À m'a jì Amɔrətəbá ǹdə́ Kanaã lyì bí ǹdə́ Yititəbá ǹdə́ Pərəzhitəbá ǹdə́ Yivyitəbá e súlí Zhəbuusi lyì bí ǹ yé né.¹²Dɛ̃̌ ǹ cìnə̀, ǹ bə̀k'á ce dwã yó ǹdə́ tənà y ǹ la è wẽ́ zú mú lyì bí yé, rə̀myɛ́ wɔ̌ rə̀ yàl pɔ̀mɔ̀ ǹ yilə. ¹³Á gaga mɔ́ m'ǎ wǔr bə̀ vwĩ̀-jùúlí, á mà bə̀ nə́kulə né bə̀ cìì tɛ̃́ mɔ́ á lo; á m'ǎ súlí á gõ̀ Ashəra pálá nɛ́. ¹⁴Rə̀myɛ́ mɔ́ yilə: ǹ tá ǹ la tu ń zə ǹ yé ń pú tɛ̃́ yi dõ yé né ń mə́ cèrhé re yé, bə̀ Cinu yil ré wɔ́: ‹Zuni cə́bal› (‹Bwɛ̃̌-dǔr cə́bal›), ń wɔ́ bwɛ̃̌-dǔr Yia.¹⁵Ǹ tá ǹ la dɔbrɛ zal ǹdə́ tənà y lyì bí yé: è gə də̀ rə̀myɛ́ bə̀ gə tú bə̀ n'ê cèrhé bə̀ yə né, bə súlí bə̀ n'ê zwə́l vwə̃̀ bə̀ pɛ nɛ yi ní, bə̀ m'a byẽ̀ mó ń tó be ń dɔ̃̀ bə̀ vwə̃̀ né nàmá bɛ́. ¹⁶Ǹ gə zɔ bə̀ bə̀kwá bɛ́ ń pə ǹ byǎ bɛ́ nɛ bə jí, bə̀ bə̀kwá bɛ́ m'a cèrhé bə̀ yə né, sə bə̀ m'a súlí bə vwɛ̃ ǹ byǎ bɛ́ bə ce bə tó be bə cèrhé bə̀ yə né. ¹⁷Ǹ tá ǹ la lù zə ń mə́ zùrhì yə èsã̌yùúli yé.¹⁸Ǹ m'ǎ jí búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó címsí. Ǹ m'ǎ dɔ̃̀ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce dwã nyàlpyɛ̀ Abyiibi cànà y wa, ǹdə à gə́ pɔ mɔ́ nyí ní, bə̀ wɔ́ Abyiibi cànà y w ǹ shə́r Ezhibti ní.¹⁹Byì-yə́ə́ ń wɔ́ bal gakó wɔ́ àmyɛ́ à cǐ mu. Èta myɛ ǹ m'ǎ zwə́l ǹ vwàmá nɛ́ byì-yéésé námbyalsɛ́, vwàmá nánfwààlɛ́ ráá və̌-ywàálɛ́ byǎ bɛ́ ń pɛ̃. ²⁰Sə è gə wɔ́ bə̀na byì-yə́ə́ námbyɛlɛ́, ǹ m'ǎ zə pyì-bwɛ̀lɛ́ ń cĩ́ è jàà wa. Ǹ gə yə̀ pyì-bwɛ̀lɛ́ zə ń cĩ́ è jàà wa, sə́ mà è byã y nɛ ń gu yə. Ǹ m'ǎ cĩ́ kɔn ǹ byì-cɛ y è wɔ́ bal gakó jàà wa. Bə̀ t'â bàn àmyɛ́ yé né ǹdə́ jə̀-fwə̀r yé.²¹Ǹ m'ǎ twĩ̀ ǹ tumə né dwã nyə̀ldù, sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, ǹ m'ǎ yẽ̌ nə̀ tũ̌ ni, ń shǐrh. Má è wɔ́ vwál ráá jòrhó yi myɛ, ǹ tá ǹ la tum tũ̌ yé. ²²Ǹ m'ǎ jí səmyɛnsɛ́ címsíb bə̀lɛ́ ywẽ́ nã́yə́ə́ né kwar mɔ́ yi ní ǹdə́ jòrhó w címsí byin rí zhɔ̌ mɔ́ yi ní.²³Twər rə̀tɔ̀ byin rí wẽ́, ǹ dwí rí bala bɛ́ gakó m'a bə̀ Yó-cə́bal Cinu, Esərayɛl Yi rí yé né. ²⁴2Zhə̀n zhə̀nà, à gə tú à jì dwə́ né ǹ yé né, a zwẽ bə̀ tenesé a pɔ̃́, a ce ǹ tənà y wɛ̀lɛ̀ e súlí kwã, ǹ gə tú ǹ bàn Cinu ǹ Yi rí yé né, twər rə̀tɔ̀ byin byin gakó yi ní, lòlò tá ń la ń bùlə̀ è yó cṹ yé.²⁵Ǹ tá ǹ la jal vwĩ̀ zwə́l ń zɛ̃̀ ń súlí búrú ò cò sã̀-nə̀byẽ̌ ń pɛ̃ yé; vwǎm mɔ́ bə̀ gu Pakɛ y címsí yil mú nàmá bɛ́ t'â la dɛ̃̌ cṹ cəcɛ̃ kɔn b'e yí cɛ y lə́ yé. ²⁶Ǹ m'ǎ zə ǹ cɛ y wẽ̀ ré byǎ nã́yə́ə́ bé ń mə́ bə̀ Cinu ǹ Yi rí jì y wẽ́. Ǹ tá ǹ la bɔ̀-bwɛ̀lɛ́ shɔ̃̀ è ná yil mú w yé.»²⁷Cinu kə́ n pə nyí Muyiisi ni n wɔ̀: «Kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́, b'è wɔ́ nə̀myɛ́ à n'â ce yé né à m'â zə dɔbrɛ ǹdə́ ǹmyɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́.» ²⁸Muyiisi já n mɛ̃ gàà ǹdə́ Cinu dwã shə́-èna, nə̀nyɛ́nɛ́ ǹdə́ cəcɛ̃ ga. Ń yə̀ kùjú jí, ń yə̀ nɛ̃̌ myɛ nywɛ̀ yé. N kɛ̃ dɔbrɛ nyə́ né shí y nə́kulu bwə̀lsé yó.²⁹E jà Muyiisi gə́ shí Sənəyi pyɔ̀ w yó n só tɛ̃́ ǹdə́ dɔbrɛ nyə́ né bwə̀lsé sə̀lyè y ń jɔ̃̀ w yi ní, ń yà ń yə̀l bə̀ ńmyɛ̌ Muyiisi gə́ yà ń zhərh ǹdə́ Cinu mú y'à ce ń yé-zwã̌ y y'à n'ê jə́jɛ̀mɛ́ yé. ³⁰Aarɔ̃ ǹdə́ Esəryɛl lyì byǎ bɛ́ gakó gə́ púrí Muyiisi yé-zwã̌ y y'à n'ê jə́jɛ̀mɛ́ mɔ́ ce, ywẽ zɔ bɛ́ ǹdə́ ń nyí ni yú. ³¹Rə̀myɛ́ yi ní Muyiisi byẽ̀ be, Aarɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó-cìnə́ bé gakó zɛ̃̀ bə kwɛ̃̀ bə bə̀ ń sõ, Muyiisi zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ bɛ.³²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə twẽ̌ bə yí ń nyí ni, n zɛ̃̀ n cĩ́ bi nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu yà ń pɔ mɔ Sənəyi pyɔ̀ w yó mó. ³³Muyiisi gə́ zɔ̀m ǹdə́ bɛ n zhɛ̀ kwã, ń zə kàmə̀jɛ̃̀ n mə n círhí ń yé-zwã̌ yá.³⁴Muyiisi gə zhə̀l Cinu yé né ń la zhərh ǹdə́ mɔ yi ní gakó, ń yà ń nə́ ń pàr kàmə̀jɛ̃̀ y ń yé y ne, kɔn m'e yí ń gə tú ń ká ń la pwẽ̀ ne du. Ń gə tú ń du kwã nɛ́, ń nə́ ń cĩ́ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu pɔ mɔ mɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ. ³⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à n'ê nyǐ Muyiisi yé-zwã̌ y è y'à n'ê jə́jɛ̀mɛ́ mɔ́. Muyiisi ya n kə́ n vwɛ̃ kàmə̀jɛ̃̀ y n mə n pyìlì ń yé-zwã̌ y kɔn m'e yí ń gə kə́ ń kwɛ̃̀ ń la vò n zhərh ǹdə́ Cinu.

Chapter 35

¹Muyiisi byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó n cĩ́ dwã yó n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Nyǐ Cinu nyə́ né ń pɔ mùnì ga bə tó ne mó: ²Lò gakó mà n twĩ̀ ń tumə né dwã nyə̀ldù, sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ m'a yə̀ dɛ̃ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi dɛ̃ á yilə, shìrhə́ dɛ̃ rɛ́, Cinu shìrhə́ dɛ̃ rɛ́. Bə̀ m'a gu lò mɔ̀bɔ́ gakó ń twĩ̀ tum dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə. ³Á t'á la myǐn myɛ cìcì jóó á gə wɔ mə̀gã̌, shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́ yù w yé.»⁴Muyiisi súlí n wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ ne: «Nyǐ Cinu nyí rí ń pɔ mɔ́: ⁵Lə-na á jɛ̃̀-kɔn á pə Cinu ni; pùbùlə̀ cə́bal gakó mà n zə ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ n bə̀ n pə Cinu ni: sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ kàmmɔ ⁶6ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ kɛ̀bɛ́ è càn ǹdə́ bɔ̃̀ kur ⁷ǹdə́ pyì-byərh tàndɛ rə̀ mɔ́rh nánshɛ̀n ǹdə́ dɔfɛ̃́ɛ̃́sɛ tàndɛ ǹdə́ ákáshá dǎr ⁸ǹdə́ nwə̃̌ pàntámsɛ́ yilə, ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ǹdə́ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ bə̀ n'ê ji myǐn mú ⁹ǹdə́ nə́kul-shɛ̀mà dwí rə̀dù e súlí nə̀ dwã náàcɛ̀nà, vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y ǹdə́ ń nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y bɔ́bwár yilə.¹⁰1Tùntùnnə byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yě tum rí yé shò á cəcəl w mó m'a nə dwã bə twĩ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ gakó Cinu pɔ nyí bə̀ bə twĩ̌ mú: ¹¹Yi kòrhó w ǹd'ô yə́-pɛ̀lɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ y e súlí ò yə́-pɛ̀lɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ y dõ mó ǹd'ô pyə́lsɛ́ ǹd'ô dǎr rɛ́ bə̀ m'e kwɛ̃́ w mɔ́ ǹd'ô də̀-jaarhɛ́ ǹd'ô yə né e súlí ò wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó; ¹²ǹdə́ kùlkṍ w ǹd'ô də̀-byǎ bɛ́ ǹd'ô nyí-byǐ rí ǹd'ô gɔ̀nɔ̀ w ò n'ô bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́;¹³ǹdə́ tabəlɛ́ y ǹd'ê də̀-byǎ bɛ́ ǹd'ê wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó e súlí búrú w bə̀ n'ê pɛ Yi ni mú; ¹⁴ǹdə́ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ ǹd'ô pàntámsɛ́ e súlí pàntámsɛ́ nwə̃̌ yə́; ¹⁵15 ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w bə̀ n'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ò yó mó ǹd'ô də̀-byǎ bɛ́ ǹdə́ nwə̃̌ y bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́, ǹdə́ wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ bə̀ n'ê ji myǐn mú ǹdə́ étwí-ènyí gɔ̀nɔ̀ w Yi kòrhó w étwí-ènyí rí yil mú; ¹⁶ǹdə́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ vwĩ̀-jùlú w ǹd'ô kàmmɔ ku ǹd'ô bɔ̀là ǹdə zhəzhərhá ta ǹd'ô də̀-byǎ bɛ́ e súlí ǹd'ô wẽ̀ ré gakó ǹdə́ zhǎ y ǹdə́ ku w kɔ̀bɔ́ zhǎ kùr ré y'à cĩ́ ò yó mó;¹⁷ǹdə́ Yi kòrhó w kɔ̀nɔ́ w kàmə̀jɛ̀sɛ́ ǹd'ô yə né ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ nə̀ kùrə̀ né n'ê cĩ́ nə̀ yó mó e súlí kɔ̀nɔ́ w nyí rí gɔ̀nɔ̀ wá; ¹⁸ǹdə́ Yi kòrhó w pálá nɛ́ ǹdə́ kɔ̀nɔ́ w pálá nɛ́ e súlí nə̀ nyínsí; ¹⁹ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə gàndɛ́ bə̀ n'ê zwì bə̀ m'ê twĩ̀ tum rí còrhó-jì y wẽ́ mó ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y gàndɛ́ Aarɔ̃ yil mú, e súlí gàndɛ́ tɛ̀bɛ́ ń byǎ bɛ́ la zu bə m'e twĩ̀ vwĩ̀ rí zwə́l tum rí mú.»²⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó j'a làà dwã nɛ bə yẽ̌ Muyiisi ni. ²¹Rə̀myɛ́ yó, pùbùlə̀ cìnə́ bé ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ń zhe yə̀wǎl pɛnɛ́ pɔ yilə, zə ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ n bə̀ n pə Cinu ni, dwã-joló kòrhó w lú mú ǹd'ô tumə né e súlí vwĩ̀-zwə́lnə gàndɛ́ yilə. ²²Bala ǹdə́ kana ga túwə́. Pùbùlə̀ cə́bal gakó zə sánə́má wẽ̀ n mə n bà: bɔ́bwár ráá bwẽ́ wẽ̀, bɔ́bwár cìbyǔr ǹdə́ jə̀fɔ́lá cìbyǐr n pə Cinu ni ǹdə bə̀ gə́ y'à mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə sánə́má mɔ́ nɛ́.²³Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ń zhe pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ kɛ̀bɛ́ è càn ǹdə́ bɔ̃̀ kur ǹdə́ pyì-byərh tàndɛ rə̀ mɔ́rh nánshɛ̀n ráá dɔfɛ̃́ɛ̃́sɛ tàndɛ ń sõ zə rɛ n mə n bà. ²⁴Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ń cĩ́ sə̀byì-kùlì ráá kàmmɔ kwã nɛ́ Cinu yilə, zə rɛ n bə̀ n pə Cinu ni. Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ń zhe ákáshá dǎr, zə rɛ n bə̀ n pə tumə né gakó tũ̌ yilə.²⁵Kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à yě pyì-kur sɔ̃́ cɛ̀nɛ̀ cɛ̀nɛ̀ mɔ́ sɔ̃̀ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə m'e bà. ²⁶Kana dwã bə̀myɛ́ y'à yě tum rí yé shò e jà bə̀ y'à só bə̀ tum rí myɛ, myɛ sɔ̃̀ bɔ̃̀-kur bə m'e bà.²⁷Dwí rí yó-cìnə́ bé zə nə́kul-shɛ̀mà dwí rə̀dù ǹdə́ nə̀ dwã náàcɛ̀nà, vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y ǹdə́ nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y bɔ́bwár yilə; ²⁸e súlí wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ǹdə́ nwə̃̌ pàntámsɛ́ yilə, ǹdə́ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ ǹdə́ wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ bə̀ n'ê ji myǐn mú. ²⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó, bala ǹdə́ kana ga, byɛ̀bɛ́ bə̀ wun y'à búl nə̀ nyɛ̀ bə̀ n'ê yǎl bə pə kɔn tum rí tɛ̀bɛ́ Cinu tó Muyiisi dɛnnɛ n pə rə̀ nyí mú yil mú, zə rɛ bə b'e pə Cinu ni ǹdə́ bə̀ wun gakó.³⁰Muyiiisi wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: «nyì wé! Cinu cír Uri byǐ Bəsalɛl, Uuri nɔ̃̌ wa, Zhəda kwálá y lò. ³¹Ń ce n sú ǹdə́ Yi Eshirhə y mùnì n zə lárma ǹdə́ surhə ǹdə́ lwar e súlí tumə dwí gakó tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́: ³²Ń wɔ̌ ń tɛ́rɛ́ n wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́, n zùrhì sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì e súlí kàmmɔ wẽ̀, ³³ń wɔ̌ ń sə̀l nə́kulə náàcɛ̀nà bə̀ m'ê cĩ́ bɔ́bwár wẽ̀, wẽ̀ ré yó, ń wɔ̌ ń sə̀l dǎr n súlí n twĩ̀ tumə dwí gakó.³⁴Cinu pɔ tumə né nə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí còrhò mó ŋwɔ̀nɔ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ Ayəsamaakɛ byǐ Owɔləyaabɛ, Dan kwálá y lò mó ne. ³⁵Ń ce bə sú ǹdə́ lárma mùnì ga bə ŋwɛ̀nɛ́ bə sə̀ nə́kulə náàcɛ̀nà nɛ́, bə kɛ̃ wẽ̀ ré èsã̌yùúlí, bə ŋwɛ̀nɛ́ bə zò wẽ̀ èsã̌yùúli pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ yó, bə ŋwɛ̀nɛ́ bə sɔ̃̀ sɔ́rá, bə ŋwɛ̀nɛ́ bə twĩ̀ tumə dwí gakó sə bə súlí bə ŋwɛ̀nɛ́ bə tɛ́rɛ́ bə wɛ̀rhɛ́ tumə dwí gakó.

Chapter 36

¹Bəsalɛl ǹdə́ Owɔləyaabɛ e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó Cinu yà ń co lárma ǹdə́ surhə bə̀ wẽ́ mùnì ga bə ŋwɛ̀nɛ́ bə twĩ̀ tumə né còrhó-jì y zhe nə̀ tum mú, m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu pɔ rə̀ nyí mú.»²Muyiisi ce bə byẽ̀ Bəsalɛl ǹdə́ Owɔləyaabɛ e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó Cinu yà ń ce bə sú ǹdə́ lárma, bə̀ gakó j'à y'à shɛ̀nɛ́ bə̀ la tumə né tũ̌ mú. ³Bə b'e zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pansɛ́ bə̀ y'à lɔ còrhó-jì y lú yil mú Muyiisi sõ. Sə lyì bí gə́ y'à gwẽ̌ n'ê zə pansɛ́ bə̀ twí nəkɔkɔ́lɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́ gakó mó ce, ⁴tùntùnnə byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ còrhó-jì y tumə dúdúmə́ dúdúmə́ né mó zhǐr mə̀dù mə̀dù bə yẽ̌ tumə né bə̀ y'à n'ê twĩ̀ mú ni,⁵bə vò bə wɔ̀ Muyiisi ni: «Wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ lyì bí n'ê zə bə̀ twí mú búl rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ tumə né nyɛ̀bɛ́ Cinu pɔ nyí bə̀ bə̀ twĩ̌ mú yilə!» ⁶Rə̀myɛ́ yi ní, Muyiisi pə nyí bə̀ bə̀ bwə̌l zulə́ jàà y w bə wɔ̀: «Bal ráá kɛ̃, bə̀k'a kə́ n tɛnɛ pansɛ còrhó-jì y yil yé!» Dwí rí j'â k'ê yə̀ pansɛ zə rə m'e bə̀ yé. ⁷Pansɛ́ sə̀ y'à pɔ mɔ́ y'à yú tumə né nə̀ y'à la tũ̌ mú, sə̀ gaga mɔ́ búl sə dàl.⁸Tùntùnnə byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à búl bə̀ yě tum rí yé shò du bə̀ dwã bɛ́ mɔ́ zə lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ bə m'e sɔ̃̀ kàmə̀jɛ̀rh shíyə́, bə súlí bə zò shərəbɛ̃́bá èsã̌yùúli rə̀ búl rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ sə̀ yó. ⁹Kàmə̀jɛ̃̀ èdù gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè ǹdə́ lyɛlɛ, è wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na. Kàmə̀jɛ̀sɛ́ gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ sə̀ wɛ̃̀ rɛ́ ga y'à mə̌ dwã. ¹⁰Muyiisi jɛ̀nɛ̀ n kwè kàmə̀jɛ̀rh sə̀nu n zhílí dwã nɛ, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń kwè sə̀ dwã sə̀nu y n zhílí sə̀myɛ dwã nɛ.¹¹N wɛ̀rhɛ́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúlí lyẽẽ́se n ce kùr ré nã́yéé ré kàmə̀jɛ̃̀ nã́yə́ə́ y ne. N zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ èta myɛ n ce kùrə̀ nə̀lyè nyǎn rɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ nánkwaá y myɛ nɛ. ¹²N ce lyẽẽ́se shí-ènu kàmə̀jɛ̃̀ nã́yə́ə́ y nyí rí ni n twèlé, n súlí n ce sə̀ dwã shí-ènu kàmə̀jɛ̀sɛ́ sə̀ zhí zhí dwã nɛ kùrə̀ né nə̀lyè nyǎn rɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ nánkwaá nyí rí ni n twèlé, sə zǎ dwã sə̀lyè sə̀lyè. ¹³Ń zùrhì sánə́má pyə́lsɛ shí-ènu n mə n pyə́l kàmə̀jɛ̀sɛ́ sə̀ zhí zhí dwã nɛ́ kùrə̀ né nə̀lyè y mó dwã nɛ, èta Yi kòrhó w j'a yə̀ kɔn rə̀dù námpúm.¹⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń sɔ̃̀ bɔ̃̀-kur kàmə̀jɛ̀rh shí ǹdə́ èdù ń la n mə n pú Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ yá. ¹⁵Bɔ̃̀ kur kàmə̀jɛ̀sɛ́ shí ǹdə́ èdù y gakó y'à mə̌ dwã. Èdù gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shə́-ètɔ̀, è wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na. ¹⁶Ń zhílí kàmə̀jɛ̀rh sə̀nu dwã nɛ sə̀ nyí, n zɛ̃̀ n kə́ n zhílí shə̀ldù myɛ dwã nɛ sə̀myɛ sə̀ nyí. ¹⁷N wɛ̀rhɛ́ lyẽẽ́se shí-ènu n ce kàmə̀jɛ̀sɛ́ sə̀ zhí zhí dwã nɛ kùr ré nã́yéé ré kàmə̀jɛ̃̀ nánkwaá nyí rí ni n twèlé. N súlí n wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ rə̀dù y kàmə̀jɛ̀sɛ́ sə̀ zhí zhí dwã nɛ kùrə̀ né nə̀lyè nyǎn rɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ nánkwaá y myɛ nyí rí ni n twèlé.¹⁸N zùrhì kàmmɔ pyə́lsɛ shí-ènu n mə n pyə́l kàmə̀jɛ̀sɛ́ sə̀ zhí zhí dwã nɛ kùrə̀ né nə̀lyè y mùnì ga kòrhó w yə̀ kɔn rə̀dù námpúm. ¹⁹N súlí n tɛnɛ pyì-byərh tàndɛ rə̀ mɔ́rh nánshɛ̀n n mə n pyìlì kòrhó w kàmə̀jɛ̃̀ y yə́-pɛ̀lɛ́ wa, n súlí n pyìlì dɔfɛ̃́ɛ̃́sɛ tàndɛ ò yə́-pɛ̀lɛ́ wa.²⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń sə̀l ákáshá dǎr n cìì tɛ̃́ ń la mə n kwɛ̃́ Yi kòrhó wə́. ²¹Dɔ̌ òdù gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́, ò wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́; ²²Dǎr rɛ́ òdù gakó y'à zhe pyəla nə̀lyè, nə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ dwã nyí ni. Ń wɛ̀rhɛ́ Yi kòrhó w dǎr rɛ́ gakó èta. ²³Yi kòrhó w dǎr rɛ́ shò kwã mɔ́, ń sə̀l rə̀ shí-èlyè, Yi kòrhó w sarh rɛ́ rə̀ zǎ Nəgɛɛvɛ səta, jə̀-jĩ́ sõ mó yilə;²⁴Ń zùrhì sə̀byì-kùlì wẽ̀ shə́-èna dǎr rɛ́ kùrə̀ né la rə̀ yó cṹ, wẽ̀ rə̀lyè dɔ̌ òdù gakó kùrwə, ò pyəla nɛ́ nə̀lyè y yilə, wẽ̀ dwã rə̀lyè dɔ̌ dõ kùr wə, òmyɛ pyəla nə̀lyè y yilə. ²⁵Ń sə̀l dǎr shí-èlyè Yi kòrhó sarh rɛ́ dõ mó rə̀ zǎ jə̀-gwã̀ sõ mó yilə, ²⁶n súlí n zùrhì sə̀byì-kùlì wẽ̀ shə́-éna dǎr rɛ́ kùrə̀ né la rə̀ yó cṹ mú, wẽ̀ rə̀lyè dɔ̌ òdù gakó kùr wə, wẽ̀ dwã rə̀lyè dɔ̌ dõ myɛ kùr wə.²⁷Ń sə̀l dǎr tə̀ldù, Yi kòrhó w etwã-kùr ré, kɔn zǎ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta mɔ́ yilə; ²⁸Ń súlí n sə̀ dǎr rə̀lyè Yi kòrhó w etwã-kùr ré kwã́ɔ̃́ yilə;²⁹Rə̀ y'à kɔl dwã nɛ rə̀ tɛ̃́ mɔ́, sə rə̀ yə́-pǎlsɛ́ zhə̀l sə zhí dwã nɛ cìbyǔ nã́yóó w bɔ̀l mɔ́ wẽ́. Ń wɛ̀rhɛ́ èta dǎr rɛ́ rə̀lyè y ga yilə, n mə n kwɛ̃́ Yi kòrhó w etwã-kùr ré nə̀gúlə́ né nə̀lyè yə́. ³⁰Rə̀myɛ́ mɔ́ ce dǎr rɛ́ y'à wɔ́ dǎr lyɛlɛ ǹdə́ rə̀ sə̀byì-kùlì wẽ̀ ré rə̀ kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó shí ǹdə́ tə̀ldù: wẽ̀ rə̀lyè rə̀lyè dɔ̌ òdù gakó kùr wə.³¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń sə̀l ákáshá də̀-byǎ: bə lyẽ bə̀nu Yi kòrhó w èpá èdù dǎr rɛ́ nɛ bə jarh, ³²bə lyẽ də̀-byǎ bə̀nu dwã Yi kòrhó w èpá dõ mó dǎr rɛ́ nɛ bə jarh, bə zɛ̃̀ bə lyẽ bə̀nu Yi kòrhó w etwã-kùr ré rə̀ zǎ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta mɔ́ dǎr rɛ́ nɛ bə jarh. ³³N ce cəcəl dɔ̌ w zhì Yi kòrhó w kùr w ò mɛrhɛ dwã ǹdə́ dǎr rɛ́ bòbõ̌ w o m'o vò o yí Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ wa. ³⁴Ń yə̌l sánə́má n mə n fwàl dǎr rɛ́, n zùrhì rə̀ cìbyǔr rí bə̀ la də̀-byǎ bɛ́ rə̀ wẽ́ co mó ǹdə́ sánə́má, n súlí n yə̌l sánə́má n mə n fwàl də̀-byǎ bɛ́ bə̀ la dǎr rɛ́ nɛ lyõ bə jarh mɔ́.³⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zə pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ n mə n sɔ̃̀ gɔ̀nɔ̀; n zò shərəbɛ̃́bá myaarhɛ n cĩ́ ò yó. ³⁶Ń sə̀l ákáshá yə nə̀na, n yə̌l sánə́má n mə n fwàl nɛ ǹdə́ nə̀ pyə́lsɛ sə̀ zùrhì ǹdə́ sánə́má, gɔ̀nɔ̀ w yilə. Ń zùrhì sə̀byì-kùlì wẽ̀ rə̀na yə né kùrə̀ né la rə̀ yó cṹ.³⁷Ń zə lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ n sɔ̃̀ gɔ̀nɔ̀ Yi kòrhó étwí-ènyí rí yilə; rə̀myɛ́ mɔ́ yàl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yě tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ yé shò mó tum, ³⁸ǹd'ô yə né nə̀nu yə́, ǹdə́ nə̀ pyə́lsɛ́ ǹdə́ nə̀ wẽ̀ ré, bə̀ la yə né yə́-pǎlsɛ́ w cṹ mú bə̀ yə̌l sánə́má bə m'e fwàl mɔ́, e súlí rə̀ wẽ̀ ré rə̀nu y yə né kùrə̀ né la rə̀ yó cṹ rə̀ zùrhì ǹdə́ kàmmɔ mɔ́.

Chapter 37

¹Bəsalɛl sə̀l ákáshá dɔ̌ n mə n wɛ̀rhɛ́ kùlkṍ wə́. Kùlkṍ w dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ yàl jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè ǹdə́ fwã́, ò wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́, ò dɛ̃̌-zhìyə́ y zɛ̃̀ e yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́. ²Ń yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn n mə n fwàl ò wu w ǹdə́ ò kwã y ga, n zɛ̃̀ n zə sánə́má n cĩ́ nà n mə n kə́kɛ́lɛ́ ò cã̌ yá. ³N zùrhì sánə́má cìbyǔr rə̀na n ce ò nə̀gúlə́ né nə̀na y nɛ: cìbyǔr rə̀lyè èpá èdù ni, cìbyǔr rə̀lyè èpá dõ mó ne.⁴N sə̀ ákáshá də̀-byǎ bɛ́, n yə̌l sánə́má n mə n fwàl bɛ; ⁵n zɛ̃̀ n kwè be n ce kùlkṍ w sarha nɛ́ cìbyǔr rí bɔ̀là bɛ́ wa, bə̀ m'ê zhĩ wə. ⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Bəsalɛl zùrhì kùlkṍ w nyí-byǐ rí ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn, rə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ yàl jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè ǹdə́ fwã́, rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ zɛ̃̀ rə yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́.⁷N súlí n zùrhì shərəbɛ̃́bá bə̀lyè ǹdə́ sánə́má n dɛ̃ kùlkṍ w nyí-byǐ rí yə́-pɛ̀lɛ́ y ǹdə́ rə̀ kùr rí ga sõ, ⁸shərəbɛ̃́ èdù yə́-pɛ̀lɛ́ y sõ, è dõ mó kùr rí sõ. Ń zùrhì bi n dɛ̃ kùlkṍ w nyí-byǐ rí yə́-pɛ̀lɛ́ y ǹdə́ rə̀ kùr rí ga sõ, sə bə̀ nɛ bɛ. ⁹Shərəbɛ̃́bá y'à zhẽ̌ bə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ dɛ̃̌ bə lɛ̀lɛ̀ nɛ bə̀ m'ê círhí kùlkṍ w nyí-byǐ rí; bə̀ yésé y'à zǎ dwã, bə̀ bə̀lyè y ga y'à n'ê nyǐ kùlkṍ w nyí-byǐ rí səta.¹⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń sə̀l ákáshá dɔ̌ n mə n fwar tabəlɛ́ yá, è dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ yàl jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè, è wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù, è dɛ̃̌-zhìyə́ y zɛ̃̀ e yə̀ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́. ¹¹N yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn n mə n fwàl ya, n zɛ̃̀ n zə sánə́má n cĩ́ nà n mə n kə́kɛ́lɛ́ è cã̌ yá. ¹²Bəsalɛl sə̀l də̀-byǎ bə̀ wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-wàn n mə n zə è nyə́ né, n súlí n zə sánə́má n cĩ́ nà də̀-byǎ bɛ́ yó n mə n kə́kɛ́lɛ́ bə̀ cã̌. ¹³N zùrhì sánə́má cìbyǔr rə̀na n ce tabəlɛ́ y nèsé sə̀na yá, è nə̀gúlə́ né nə̀na y mɔ́ nɛ¹⁴Bə̀ co cìbyǔr rí bə̀ la də̀-byǎ bɛ́ rə̀ bɔ̀là bɛ́ wẽ́ co bə m'e zhĩ tabəlɛ́ y mɔ́, də̀-byǎ bɛ́ bə̀ m'e zə tabəlɛ́ y nyə́ né mó yala nɛ. ¹⁵Ń sə̀l də̀-byǎ bɛ́ bə̀myɛ́ ǹdə́ ákáshá dɔ̌, n yə̌l sánə́má n mə n fwàl bɛ, tabəlɛ́ y zhũ mú yilə. ¹⁶N zùrhì tabəlɛ́ y wẽ̀ ré dwã bɛ́ ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn: nə̀zhĩ̌si ǹdə́ kǎzɔ̀má ǹdə́ nə̀zhì-bwǎlsɛ e súlí kwə̀lsé bə̀ y'à la m'e ló də̀vɛ̃́ y tɛ̃́ bə pə Yi ni mú.¹⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Bəsalɛl zùrhì ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn. Ò kùr rí ǹd'ô cã̌ y ǹd'ô kǎzɔ̀má bɛ́ ǹd'ô kúkùlə́ né e súlí ò pùnə́ né y'à j'a tó dwã rə zùrhì, rə̀ wɔ́ kɔn rə̀dù námpúm. ¹⁸Ò cã̌ y y'à zhe jɛ̀rh shə̀ldù. Jɛ̀rh sə̀tɔ̀ y'à wɔ cã̌ y èpá èdù, sə dwã sə̀tɔ̀ myɛ zɛ̃̀ sə̀ y'à wɔ cã̌ y èpá dõ mó. ¹⁹Jɛ̀sɛ́ shə̀ldù y sə̀ y'à zhí ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó cã̌ y nɛ mɔ́ èdù gakó y'à wɔ́ kǎzɔ̀má bə̀tɔ̀ námpúmə́, kǎzɔ̀má bɛ́ mə̀dù gakó y'à zhe mə̀ kúkùlí e súlí mə̀ pùní, rə̀ ga rə̀ zhí zhí dwã nɛ.²⁰Ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó cã̌ y cìcì mú y'à wɔ́ kǎzɔ̀má bə̀na námpúmə́, kǎzɔ̀má bɛ́ mə̀dù gakó y'à zhe kúkùlí ǹdə́ pùní: ²¹kúkùlí y'à ŋwɛ́nɛ́ jɛ̀sɛ́ sə̀lyé y nã́yéésé gə́ y'à zhí cã̌ y nɛ mə̀gã̌ mɔ́ kùr wə, è dõ myɛ y'à ŋwɛ́nɛ́ jɛ̀sɛ́ sə̀lyè y sə̀ y'à pú mú gə́ y'à zhí cã̌ y nɛ mə̀gã̌ mɔ́ kùr wə, è dõ myɛ zɛ̃̀ è y'à ŋwɛ́nɛ́ jɛ̀sɛ́ sə̀lyé y shɛ̀bɛ́ sə̀ tà kwã sə pú mú gə́ y'à zhí ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó cã̌ y nɛ mə̀gã̌ mɔ́ kùr wə: kɔn y'à wɔ́ èta jɛ̀sɛ́ shə̀ldù y yilə. ²²Kúkùlə́ né ǹdə́ jɛ̀sɛ́ ga y'à tó dwã ǹdə́ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó rə zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ́, rə̀ y'à wɔ́ kɔn rə̀dù námpúm.²³Bəsalɛl zùrhì ku w pàntámsɛ́ shàlpyɛ̀ yá, ǹdə́ pyə́lsɛ e súlí nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ́ ga ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn. ²⁴N zə sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn cəə́le shə́-ètɔ̀ n mə n zùrhì ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó e súlí ò wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó.²⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Bəsalɛl sə̀ ákáshá dɔ̌ n mə n fwar vwĩ̀-jùlú w bə̀ n'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn ò yó mó: ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù, ò wɛ̃̀ rɛ́ myɛ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù, ò sarha nɛ́ nə̀na y ga dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à mə̌ dwã. Ò dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè. Ò nyimi ní y'à dɛ̃ wa, rə̀ y'à wɔ́ kɔn rə̀dù. ²⁶N yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn n mə n fwàl ò dɛ̃̌ yé y ǹd'ô sarha nɛ́ n kə́kɛ́lɛ́, e súlí ò nyimi ní; n zə sánə́má n mə n cĩ́ nà n kə́kɛ́lɛ́ ò cã̌ yá.²⁷Bəsalɛl lù sánə́má cìbyǔr n ce vwĩ̀-jùlú sarha nɛ́ èpésé sə̀lyè y ga nɛ, nà y bə̀ cĩ́ ǹdə́ sánə́má bə m'e kə́kɛ́lɛ́ ò cã̌ y mɔ́ kùr wə, bə̀ la də̀-byǎ bɛ́ rə̀ bɔ̀là bɛ́ w co, vwĩ̀-jùlú w zhũ mú yilə. ²⁸Ń sə̀l ákáshá də̀-byǎ, n zɛ̃̀ n yə̌l sánə́má n mə n fwàl bɛ. ²⁹Ń wɛ̀rhɛ́ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ bə jìmdi zhe, rə̀myɛ́ mɔ́ yàl lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń yě tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ yé shò mó tum.

Chapter 38

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Bəsalɛl sə̀l ákáshá dɔ̌ n mə n fwar vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ jùlú wə́: ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, ò wɛ̃̀ rɛ́ myɛ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, ò sarha nɛ́ ga dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à mə̌ dwã, ò dɛ̃̌-zhìyə́ y zɛ̃̀ è y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀tɔ̀. ²N wɛ̀rhɛ́ nyimi n ce ò nə̀gúlə́ nə̀na y nɛ, nə yə̀ kɔn rə̀dù námpúm ǹdə́ wa, n yə̌l kàmmɔ n mə n fwàl wa. ³Ń zùrhì vwĩ̀-jùlú w wẽ̀ ré dwã bɛ́: nə̀zhẽ̌ tɔ̀mdɛ́ yilə, ǹdə́ pyə́lə́ né ǹdə́ jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhẽ̌ né ǹdə́ nàmá lyəlsé e súlí nə̀zhĩ̌sí bə̀ m'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y mɔ́. Ń zùrhì wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó ǹdə́ kàmmɔ.⁴N zùrhì kàmmɔ ku ǹd'ô bɔ̀là ǹdə zhəzhərhá ta vwĩ̀-jùlú w yilə, n mə n zù ò tɛ̃́ mɔ́ kɔn b'e yí ò bòbõ̌ wə, nà y bə̀ cĩ́ ǹdə́ sánə́má bə m'e kə́kɛ́lɛ́ ò cã̌ y mɔ́ kùr wə. ⁵N zùrhì cìbyǔr rə̀na n ce kàmmɔ ku ǹd'ô bɔ̀là ǹdə zhəzhərhá ta mɔ́ nə̀gúlə́ né nə̀na y nɛ, də̀-byǎ bɛ́ bə̀ la nə̀ wẽ́ co mó yilə.⁶Ń sə̀l ákáshá də̀-byǎ, n zɛ̃̀ n yə̌l kàmmɔ n mə n fwàl bɛ. ⁷N ce də̀-byǎ bɛ́ cìbyǔr rí rə̀ y'à wɔ vwĩ̀-jùlú w sarha nɛ́ bɔ̀là bɛ́ mɔ́ wa, vwĩ̀-jùlú w zhũ yilə. Ń zə də̀-lwəəre n mə n fwar vwĩ̀-jùlú wə́, ò wu w y'à wɔ́ nánfóó.⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń zə kana bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ dwã-joló kòrhó w étwí-ènyí rí ni mú kàmmɔ zhə̀zhésé n mə n zùrhì kàmmɔ zhǎ y ǹdə́ kàmmɔ ku w kɔ̀bɔ́ è kùr ré n'ê cĩ́ ò yó mó.⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Bəsalɛl tɛnɛ dwã-joló kòrhó w kɔ̀nɔ́ wá. Kɔn zǎ Nəgɛɛvɛ, jə̀-jĩ́ sõ mó, kɔ̀nɔ́ w kàmə̀jɛ̀sɛ́ y'à sɔ̃̀ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀wà, sə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m. ¹⁰Yə né shí-èlyè y bə̀ y'à lyẽ kàmə̀jɛ̀sɛ́ nə̀ yó mó e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né y'à cĩ́ rə̀ yó mó y'à zùrhì ǹdə́ kàmmɔ. Pyə́lsɛ́ ǹdə́ cɛ̌bsɛ́ dwã bɛ́ bə̀ y'à m'e lyẽ kàmə̀jɛ̀sɛ́ mɔ́ y'à zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì.¹¹Jə̀-gwã̀ sõ mó, kàmə̀jɛ̀sɛ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ myɛ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m, ǹdə́ sə̀ yə né shí-èlyè yə́, e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ nə̀ kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó shí-èlyè rə̀ zùrhì ǹdə́ kàmmɔ mɔ́ ǹdə́ yə né pyə́lsɛ́ e súlí cɛ̌bsɛ́ dwã bɛ́ sə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì mú. ¹²Kɔn zǎ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta, kàmə̀jɛ̀sɛ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, sə̀myɛ y'à lyẽ yə shí ni, yə né shí y kùrə̀ né y'à n'ê cĩ́ wẽ̀ shí yó, yə né pyə́lsɛ́ ǹdə́ nə̀ cɛ̌bsɛ́ dwã bɛ́ y'à zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì.¹³Yi-púrhí sõ, kɔ̀nɔ́ w nyí rí səta, kàmə̀jɛ̀sɛ́ wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu; ¹⁴Kɔ̀nɔ́ w nyí rí jə̀-jĩ́ y ǹdə́ è jə̀-gwã̀ y ga, kàmə̀jɛ̀sɛ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀nu, yə né y'à wɔ́ nə̀tɔ̀, ¹⁵wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ nə̀ kùrə̀ né y'à n'ê cĩ́ rə̀ yó mó y'à wɔ́ rə̀tɔ̀. ¹⁶Kàmə̀jɛ̀sɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à m'e kə́kɛ́lɛ́ kɔ̀nɔ́ w mɔ́ y'à sɔ̃̀ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀wà.¹⁷Wẽ̀ ré yə né kùrə̀ né y'à n'ê cĩ́ rə̀ yó mó y'à zùrhì ǹdə́ kàmmɔ; yə né pyə́lsɛ́ ǹdə́ nə̀ cɛ̌bsɛ́ dwã bɛ́ y'à zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì. Bə̀ y'à yə̌l sə̀byì-kùlì bə m'e fwàl wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cĩ́ yə né yə́-pǎlsɛ́ w mɔ́. Sə kɔ̀nɔ́ w yə né gakó y'à lyẽ dwã nɛ ǹdə́ sə̀byì-kùlì cɛ̌bsɛ. ¹⁸Kɔ̀nɔ́ w nyí rí gɔ̀nɔ̀ w y'à sɔ̃̀ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀wà, e súlí pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúlí ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́, bə̀ y'à súlí bə zò wə; rə̀myɛ́ mɔ́ yàl lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń yě tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ yé shò mó tum; ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, sə ò dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu ǹdə kɔ̀nɔ́ w kàmə̀jɛ̀sɛ́ ta. ¹⁹Yə né nə̀na y bə̀ y'à lyẽ w nə̀ yó mó y'à zùrhì ǹdə́ kàmmɔ. Wẽ̀ ré yə né kùrə̀ né y'à cĩ́ rə̀ yó mó myɛ y'à zùrhì ǹdə́ kàmmɔ; pyə́lsɛ́ bə̀ y'à m'e pyɛ́l w yə né ne mó y'à zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì; bə̀ y'à yə̌l sə̀byì-kùlì bə̀ m'e fwàl wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cĩ́ yə né yə́-pǎlsɛ́ w ǹdə́ cɛ̌bsɛ́ dwã bɛ́. ²⁰Dwã-joló kòrhó w ǹdə́ kɔ̀nɔ́ w wu w pálá nɛ́ gakó y'à zùrhì ǹdə́ kàmmɔ.²¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ vùr Yi kòrhó w dɔbrɛ nyə́ né kòrhó w yilə. Muyiisi ń pɔ nyí n ce bə gə̀ rɛ; è yàl vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ byǐ Yətamaarɛ ń yàl Levyi dwí rí lyì bí yé né bə m'e gə̀ rɛ. ²²Uri byǐ Bəsalɛl, Uuri nɔ̃̌ wá, Zhəda kwálá y lò, yà ń twĩ̀ tumə né nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu yà ń pɔ nə̀ nyí Muyiisi ni mú. ²³Ayəsamaakɛ byǐ Owɔləyaabɛ, Dan kwálá y lò, yàl ń sanna: Owɔləyaabɛ yà ń wɔ́ nə́kul-sə̀lnə, ń yà ń yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ wɔ̀rhɔ́ yé shò, ń yà ń yě myaarhɛ zó n cĩ́ gàndɛ́ yó ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúlí ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ kɛ̀bɛ́ è càn.²⁴Sánə́má mɔ́ mɔ̀bɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pɔ còrhó-jì y tumə né yil mú gakó yàl cəə́le zɔ̃̌-lyɛlɛ ǹdə́ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ tàlpyɛ̀ (877) ǹdə́ gə̀rámməbá zwã̌-àtɔ̀ (300), bə̀ gə jə̀ə̀le bə̀ dùmì rí ǹdə́ còrhò-jì y mɔrhɔ ku wə́. ²⁵Dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ gàl mɔ́ sə̀byì-kùlì y bə̀ pɔ mɔ́ yàl cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ǹdə́ shí ǹdə́ tàlpyɛ̀ (3017) ǹdə́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ shí-ènu (750), bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ còrhó-ji y mɔrhɔ ku wə́. ²⁶È n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ bala mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-nyə̀ldù ǹdə́ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu ǹdə́ shí-ènu (603 550), lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe byinə shə́-èlyè è m'ê la cìnə́ bé, bə̀ gàl mɔ́, mə̀dù gakó zɔ gə̀rámməbá bə̀nu n bà.²⁷Bə zə sə̀byì-kùlì cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ (3000) bə m'e zùrhì wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ còrhó-jì y yə né e súlí è wẽ́ gɔ̀nɔ̀ w yə né zɔ̀mɛ̀ y kùrə̀ né la rə̀ yó cṹ mú, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ ku w òmyɛ́ òdù gakó y'à zùrhì ǹdə́ cəə́le shə́-ètɔ̀. ²⁸Bə zə cəə́lé shí ǹdə́ tàlpyɛ̀ y ǹdə́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ shí-ènu (750) y bə̀ dàl mɔ́ bə m'e zùrhì yə né pyə́lsɛ́ ǹdə́ cɛ̌bsɛ́ bə̀ m'e lyẽ yə né dwã nɛ mɔ́, bə súlí bə yə̌l be, bə m'e fwàl wẽ̀ ré bə̀ y'à cĩ́ yə né yə́-pǎlsɛ́ w mɔ́. ²⁹Kàmmɔ w kɔ̀bɔ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à pɔ mɔ́ yàl cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè ǹdə́ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè ǹdə́ rə̀na (2124).³⁰Bəsalɛl zə w n mə n zùrhì wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê kwɛ̃́ étwí-ènyí wẽ̀ ré ǹdə́ kàmmɔ vwĩ̀-jùlú w ǹd'ô ku w ǹd'ô bɔ̀là bɛ́ ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó, ³¹ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ kwɛ̃́ kɔ̀nɔ́ w ǹdə́ Yi kòrhó w pálá nɛ́ gakó e súlí kɔ̀nɔ́ w wu w pálá nɛ́ gakó.

Chapter 39

¹Bə̀ zɔ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́, bə m'e sɔ̃̀ vwĩ̀-zwə́l tum rí gàndɛ́ còrhó-jì y w mú e súlí Aarɔ̃ vwĩ̀-zwə́lnə gàndɛ́, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.²Bəsalɛl zə pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ n mə n sɔ̃̀ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ yə́, n zɛ̃̀ n zə sánə́má n zò yə. ³Bə̀ lù sánə́má bə ce mə jǐrh ǹdə sá-jɛ̃̀ ta, bə zɛ̃̀ bə bàà bàà mɔ nə̀rh námmyɛ̀ɛ́sɛ bə m'e gàn dwã nɛ ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌, rə̀myɛ́ mɔ́ yàl lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń yě tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ yé shò mó tum.⁴Bə̀ nyal vɔla nə̀lyè bə ce kàmə̀zwǐ y nyə́ né ne, è lyẽ e zhì jàà èdù mú yilə. ⁵Vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y lyẽẽ́sé sə̀ y'à pyɛ̀lɛ́ è yó mó myɛ y'à sɔ̃̀ ǹdə kàmə̀zwǐ y ta: pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀wà, sə̀ y'à súlí sə zò ǹdə́ sánə́má, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ y'à tɛnɛ nə́kul-shɛ̀mà dwí rə̀dù yə́, bə dɛ̃ dɛ̃ shisí sə̀ y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ́ yó; bə̀ y'à zɛ̃̀ bə kɛ̃ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ shí ǹdə́ sə̀lyè y yilə né sə̀ yó ǹdə bə̀ gə́ y'a kɛ̃ zhə̀n-pɔ ku w yó né. ⁷N dɛ̃ nə́kulə né nə̀ wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yò lyǐrh wẽ̀ ré mó, vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ y pyə́pyɛla nɛ́ nɛ, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń sɔ̃̀ nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y ǹdə vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y ta: ń zə pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ n mə n sɔ̃̀ ya, n zɛ̃̀ n zò y ǹdə́ sánə́má, rə̀myɛ́ mɔ́ yàl lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń yě tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ yé shò mó tum. ⁹Nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y y'à kɔ́ e pú dwã wa, è sarha nɛ́ nə̀na y ga dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à mə̌ dwã, nə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ nə̀ wɛ̃̀ rɛ́ ga y'à wɔ́ jɛ̃̀-wàn.¹⁰10 Bə̀ y'à tùrhì nə́kulə náàcɛ̀nà nə̀rh sə̀na è yó, è bɔ́bwár yilə: nà nã́yə́ə́ y nə́kulə né wɔ́ sarədwaanɛ ǹdə́ tɔpaazɛ e súlí emərɔ́ɔ́dɛ. ¹¹Nə̀rh sə̀lyè nyǎ y nə́kulə né y'à wɔ́ esəkarəbúúkəli ǹdə́ ləzulyiiti e súlí zhaasəpɛ. ¹²Nə̀rh sə̀tɔ̀ nyǎ y nə́kulə né y'à wɔ́ agaatɛ ǹdə́ korənəlyiini e súlí amətiisəti. ¹³Nə̀rh sə̀na nyǎ y nə́kulə né y'à wɔ́ kərizolyiiti ǹdə́ beriili e súlí onikəsi. Nə́kulə né, òmyɛ́ òdù gakó y'à dɛ̃ sánə́má ka cəcəl wə.¹⁴Nə́kulə né y'à mɛrhɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ yilə né yó wə́, nə̀ y'à wɔ́ shí ǹdə́ nə̀lyè ǹdə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ yó w ta. Bə̀ y'à kɛ̃ kwálá èdù gakó yil ré nə́kulu òdù gakó yó, kwálsɛ́ gə́ wɔ́ shí ǹdə́ sə̀lyè yilə, ǹdə bə̀ gə́ y'a kɛ̃ zhə̀n-pɔ ku w yó né. ¹⁵Bə̀ zùrhì nyáná nə̀lyè námpɔ́lsɛ ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn, nə pyɛ́pyɛ́rɛ́ dwã nɛ ǹdə wɔ́ nyínsi bə̀ nyɔ̀ ta, bə ce nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y nɛ. ¹⁶Bə̀ zùrhì sánə́má shisí shɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ̌ bə̀ dɛ̃ nə́kulə sə̀ yó mó sə̀lyè ǹdə́ sánə́má cìbyǔr rə̀lyè, bə zɛ̃̀ bə lyẽ cìbyǔr rí nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y dɛ̃̌ sõ nə̀gúlə́ né nə̀lyè y ne.¹⁷Bə̀ lyẽ sánə́má nyáná námpɔ́lsɛ́ nə̀ pyɛ́pyɛ́rɛ́ dwã nɛ mɔ́ cìbyǔr rí rə̀lyè y ne, nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y nyə́ né ne; ¹⁸bə zɛ̃̀ bə lyẽ sánə́má nyáná námpɔ́lsɛ́ nyə́ né nə̀lyè y sánə́má shisí sə̀lyè y ne, bə súlí bə tó vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y yé y w bə lyẽ ne è vɔla nɛ́ nɛ.¹⁹Bə̀ lù sánə́má cìbyǔr rə̀lyè, bə kwè re bə lyẽ nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y tɛ̃́ sõ nə̀gúlə́ né nə̀lyè y ne, nə̀ gə́ n'ê pyẽ̀ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y yó mə̀gã̌ mɔ́. ²⁰Bə k'e lù sánə́má cìbyǔr dwã rə̀lyè bə ce vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y vɔla nɛ́ tɛ̃́ mɔ́ nɛ, è yé né, vɔla nɛ́ gə́ nyal nə dɛ̃ kàmə̀zwǐ y ni mə̀gã̌ mɔ́, kàmə̀zwǐ y lyẽẽ́sé yó.²¹Bə zə kàmə̀jɛ̃̀ námpùlí bə m'e lyẽ nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y cìbyǔr rí ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y cìbyǔr rí dwã nɛ, mùnì ga nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y pyẽ̀ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y lyẽẽ́sé yó. Èta mɔ́ è y'à t'â dùr vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y kàmə̀zwǐ y yó yé, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.²²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń sɔ̃̀ kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y n'ê zwì è kàmə̀zwǐ y kùr w mú, ò púlə́púlə́ y'à j'a sɔ̃̀ ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli, rə̀myɛ́ mɔ́ yàl sɔ́rá tum. ²³Bə̀ y'à vùr byã kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w cəcəl ré w yó w gə́ y'à la mə̀gã̌ tó mó. Byã y nyí rí y'à kwərə, rə̀myɛ́ mɔ́ y'à ce è y'à də̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a kǎr yé. ²⁴Bə̀ y'à zò gərənəjé byǎ myaarhɛ ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀wà, bə cĩ́ kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w tɛ̃́ sõ nyə́ né yó.²⁵Bə̀ zùrhì sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn lòmə̀ námpɔ́lsɛ bə lyẽ bə lwẽ̌ lwẽ̌ gərənəjé byǎ bɛ́ nɛ, kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w tɛ̃́ sõ nyə́ né ne, bə kə́kɛ́lɛ́: ²⁶lòmə̀ né námpɔ́lsɛ́ ǹdə́ gərənəjé byǎ bɛ́ y'à lwẽ̌ dwã nɛ èdù èdù kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w nyə́ né ne rə kə́kɛ́lɛ́, vwĩ̀-zwə́l tum rí tũ̌ yilə, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.²⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ sɔ̃̀ lɛ̃̌ kàmə̀zwǐsí Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yilə, rə̀myɛ́ mɔ́ yàl sɔ́rá tum, ²⁸bə súlí bə sɔ̃̀ lɛ̃̌ yó-bɔrɔ́ wá, ǹdə́ lɛ̃̌ yə́-púr bɔ́bwár wẽ̀ ré e súlí lɛ̃̌ jar rɛ́, ǹdə́ lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀wà; ²⁹e súlí lɛ̃̌ bə̀ nyɔ̀ cã̌-tàndɛ́ rə̀ zò ǹdə́ pyì-kur rə̀ mɔ́rh námpùúli ǹdə́ nánshɛ̀n e súlí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní, sə rə̀myɛ́ mɔ́ yàl lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń yě tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ yé shò mó tum.³⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ zə sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn bə zùrhì ku ǹdə pùní ta, ò wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Cinu ni mú myɔrhɔ, bə zɛ̃̀ bə kɛ̃ ò yó ǹdə bə̀ gə́ y'a kɛ̃ zhə̀n-pɔ ku yó né bə wɔ̀: «Bə̀ pɔ Cinu ni». ³¹Bə zə kàmə̀jɛ̃̀ námpùlí bə m'e lyẽ ku w òmyɛ́ mɔ́ yó-bɔrɔ́ w cíl rí ni, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.³²Wɔ́ èta Yi kòrhó w dwã-joló kòrhó w tumə né gakó tó né nə twĩ̀ nə zhɛ̀. Esərayɛl lyì byǎ y'à twĩ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni mú cìcì.Muyiisi zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ³³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zə Yi kòrhó y wẽ̀ ré gakó bə m'e bə̀ Muyiisi yé né: kòrhó w ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́: ò pyə́lsɛ́ ǹd'ô sarha nɛ́ dǎr rɛ́, ǹd'ô də̀-byǎ bɛ́ bə̀ n'ê jarh dǎr rɛ́ yó mó, ǹd'ô yə né ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó; ³⁴34 ǹdə́ pyì-byərh tàndɛ rə̀ mɔ́rh nánshɛ̀n ǹdə́ dɔfɛ̃́ɛ̃́sɛ tàndɛ e súlí gɔ̀nɔ̀ w ò n'ô bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́; ³⁵ǹdə́ dɔbrɛ nyə́ né kùlkṍ w ǹd'ô də̀-byǎ bɛ́ ǹd'ô nyí-byǐ rí;³⁶ǹdə́ tabəlɛ́ y ǹdə́ è wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó ǹdə́ búrú w bə̀ n'ê pɛ Yi ni mú; ³⁷ǹdə́ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó, ò y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ́ ǹd'ô pàntámsɛ́ sə̀ y'à cĩ́ sə tùrhì nà èdù mú, ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ ǹdə́ pàntámsɛ́ nwə̃̌ yə́; ³⁸ǹdə́ sánə́má vwĩ̀-jùlú w ǹdə́ nwə̃̌ y bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ mú ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ bə̀ n'ê ji myǐn mú e súlí kòrhó w étwí-ènyí rí gɔ̀nɔ̀ wá; ³⁹ǹdə́ kàmmɔ vwĩ̀-jùlú wə́, ǹd'ô ku w ǹd'ô bɔ̀là ǹdə zhəzhərhá ta mɔ́ ǹd'ô də̀-byǎ bɛ́ ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó, ǹdə́ kàmmɔ zhǎ y ǹdə́ ku w kɔ̀bɔ́ è kùr rí n'ê cĩ́ ò yó mó;⁴⁰ǹdə́ kɔ̀nɔ́ w kàmə̀jɛ̀sɛ́ ǹd'ô yə né ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ nə̀ kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó, ǹdə́ kɔ̀nɔ́ w nyí rí gɔ̀nɔ̀ w ǹd'ô nyínsí ǹd'ô pálá nɛ́ e súlí Yi kòrhó wə́, dwã-joló kòrhó w tum rí wẽ̀ ré dwã bɛ́ yilə; ⁴¹ǹdə́ vwĩ̀ rí zwə́l tum rí gàndɛ́ bə̀ n'ê zwì bə̀ m'ê twĩ̀ còrhó-jì y wẽ́ mó ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ gàndɛ́ e súlí gàndɛ́ tɛ̀bɛ́ ń byǎ bɛ́ y'à n'ê zwì bə̀ m'ê twĩ̀ vwĩ̀ rí zwə́l tum rí mú.⁴²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à twĩ̀ tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ gakó kɔn tó nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu yà ń pɔ Muyiisi ni mú. ⁴³Muyiisi gə́ nyǐ n púrí kɔn tɛ̀bɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ y'à tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ cìcì Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí mú ni, Muyiisi cĩ́ bwəl bə̀ yó.

Chapter 40

¹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: ²«Cànà nã́yə́ə́ y dɛ̃ nã́yéé ré, ǹ m'ǎ pú dwã-joló kòrhó wə́, Yi kòrhó wə́.³Ǹ m'ǎ cĩ́ kùlkṍ w dɔbrɛ́ nyə́ né wɔ ò wẽ́ mó, ò wẽ́, sə ǹ m'ǎ círhí kùlkṍ w gɔ̀nɔ̀ w ò n'ô bɔ̀n Yi kòrhó w dwã w mɔ́, kwã nɛ́. ⁴Ǹ m'ǎ kwè tabəlɛ́ y ń bə̀ ń cĩ́ è jàà y w náàcɛ̀nɛ́ ǹdə́ búúrí bə̀ pɔ nɛ mɔ́ è yó. Ǹ m'ǎ kwè ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó ń mə́ bà, sə́ súlí ń ji ò pàntámsɛ́.⁵Ǹ m'ǎ cĩ́ sánə́má vwĩ̀-jùlú w bə̀ la wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn ju ò yó mó dɔbrɛ nyə́ né kùlkṍ w yé né, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lyẽ étwí-ènyí gɔ̀nɔ̀ w Yi kòrhó w étwí-ènyí rí ni. ⁶Ǹ m'ǎ cĩ́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ jùlú w dwã-joló kòrhó w étwí-ènyí rí ni. ⁷Ǹ m'ǎ cĩ́ kàmmɔ zhǎ y dwã-joló kòrhó w ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w cəcəl wə, sə́ ce nɛ̃̌ è wẽ́.⁸Ǹ m'ǎ zə kàmə̀jɛ̀sɛ́ ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ kɔ̀nɔ́ w wu wə́, ń súlí ń lyẽ étwí-ènyí gɔ̀nɔ̀ w kɔ̀nɔ́ w nyí rí ni. ⁹Ǹ m'ǎ zə nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ mú ŋwɔ̀nɔ́ w ń byèè Yi kòrhó w ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ ò wẽ́ mó yó, ń pə òmyɛ́ ǹd'ô wẽ̀ ré gakó Yi ni, sə rə̀ m'a jǐrh Yi nyǎn. ¹⁰Ǹ m'ǎ twərh nwə̃̌ y vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ vwĩ̀-jùlú w ǹd'ô wẽ̀ ré gakó yó, ǹ m'ǎ pə vwĩ̀-jùlú w Yi ni, sə ò m'a jǐrh Yi dúdú nyɔ̃̌. ¹¹Ǹ m'ǎ twərh nwə̃̌ y kàmmɔ zhǎ y ǹdə́ ku w kɔ̀bɔ́ è kùr rí n'ê cĩ́ ò yó mó yó, ń mə́ pə kàmmɔ zhǎ y Yi ni.¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ ce Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə̀ bə zhì dwã-joló kòrhó w étwí-ènyí rí ni, ń shɛ bɛ nɛ̃̌ mɔ́, ¹³ń zɛ̃̀ ń zù Aarɔ̃ ń vwĩ̀-zwə́lnə gàndɛ́, ń twərh nwə̃̌ ń yó wə, ń mə́ pɔ̃ Yi ni mùnì ga n twĩ̀ à vwĩ̀ rí zwə́l tum rí.¹⁴Ǹ m'ǎ ce Aarɔ̃ byǎ bɛ́ myɛ bwəlse, ń zù bi bə̀ kàmə̀zù-pɔ́lsɛ́; ¹⁵Ǹ m'ǎ twərh nwə̃̌ y bə̀ yó w ǹdə bə̀ da ta, mùnì ga bə twĩ̀ à vwĩ̀ rí zwə́l tum rí. Nwə̃̌ y bə̀ m'e pə bɛ à tum rí tũ̌ mú ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ m'a pə bɛ vwĩ̀ zwə́l tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ kɔ̀bɔ́ ò m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé, byin byin gakó.» ¹⁶Muyiisi já n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ mɔ rə̀ nyí mú cìcì.¹⁷Byin nã́yéé ré, cànà nã́yə́ə́ y dɛ̃ nã́yéé ré, bə̀ pú Yi kòrhó w bə zhɛ̀. ¹⁸18 Muyiisi pú Yi kòrhó wə́: ń cĩ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê kwɛ̃́ w mɔ́ rə̀ jààsɛ́ wa, ǹdə́ sarha nɛ́ dǎr rɛ́ ǹdə́ də̀-byǎ bɛ́ bə̀ n'ê jarh dǎr rɛ́ yó mó, n súlí n ce ò yə né tɛ̃́. ¹⁹N lɛ̀lɛ̀ kàmə̀jɛ̃̀ y dõ mó Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, n zɛ̃̀ n pyìlì w ǹdə́ tàndɛ ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní. ²⁰N kwè dɔbrɛ nyə́ né bwə̀lsé n ce kùlkṍ w wə, n pwà də̀-byǎ bɛ́ n ce bə̀ jààsɛ́ wa, n zɛ̃̀ n kwè kùlkṍ w nyí-byǐ rí n pú ní.²¹N kwè kùlkṍ w n bə̀ n cĩ́ Yi kòrhó w wə, n zɛ̃̀ n lyẽ gɔ̀nɔ̀ w ò n'ô bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ ò jàà y wa, n mə n círhí dɔbrɛ nyə́ né kùlkṍ wə́, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní. ²²N cĩ́ tabəlɛ́ y dwã-joló kòrhó w wə, Yi kòrhó w jə̀-gwã̀ sõ, gɔ̀nɔ̀ w ò n'ô bɔ̀n Yi kòrhó w dwã w mɔ́ yé y wə. ²³N cĩ́ búúrí bə̀ pɔ Cinu ni mú nà tabəlɛ́ y yó, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní.²⁴N cĩ́ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó dwã-joló kòrhó w wẽ́, jə̀-jĩ́ sõ, tabəlɛ́ y yé y wə. ²⁵N ji pàntámsɛ́ Cinu yé né, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní.²⁶N cĩ́ sánə́má vwĩ̀-jùlú w dwã-joló kòrhó w wə, gɔ̀nɔ̀ w ò n'ô bɔ̀n Yi kòrhó w dwã w mɔ́ yé y wə; ²⁷n zɛ̃̀ n ce bə ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y mɔ́ myǐn ò yó, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní.²⁸N lyẽ gɔ̀nɔ̀ w Yi kòrhó w étwí-ènyí rí ni. ²⁹N cĩ́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ jùlú w Yi kòrhó w dwã-joló kòrhó w étwí-ènyí rí ni. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ n súlí n pə jíjí byǎ vwĩ̀ yilə, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní. ³⁰N cĩ́ kàmmɔ zhǎ y dwã-joló kòrhó w ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w cəcəl wə, n zɛ̃̀ n ce nɛ̃̌ è wẽ́, yala nɛ́ sám yilə.³¹Muyiisi e súlí Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ y'à n'ê sàm bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə́ bə̀ nèsé gàà. ³²Bə̀ y'à n'ê sàm bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə́ bə̀ nèsé, bə̀ gə tú bə̀ la dwã-joló kòrhó w zú ráá bə̀ gə tú bə la vwĩ̀-jùlú w nyí ni yi ní, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní. ³³Muyiisi zə kàmə̀jɛ̀sɛ́ n mə n kə́kɛ́lɛ́ Yi kòrhó w kɔ̀nɔ́ w ǹdə́ vwĩ̀-jùlú wə́, n súlí n lyẽ kɔ̀nɔ́ w nyí rí gɔ̀nɔ̀ w nɛ́. Wɔ́ èta Muyiisi twĩ̀ tumə né gakó né, n zhɛ̀ nɛ́.³⁴Rə̀myɛ́ yó, ébɔ̃ w pyi dwã-joló kòrhó wə́, Cinu còrhó w j'a sú Yi kòrhó wə́. ³⁵Muyiisi yà ń wàr ń nə́ ń zwì dwã-joló kòrhó w yé, bə̀ ébɔ̃ w y'à j'â ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́, Cinu còrhó w myɛ y'à sú wə.³⁶Ébɔ̃ w gə tú ò zɛ̃̀ ò ŋwɛ́nɛ́ Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w yi ní gakó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'a j'a k'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê zhílí bə̀ sɔ́má y mùnì ga bə yí zulə́ jàà dõ wə. ³⁷Sə ébɔ̃ w gə j'â yə̀ zɛ̃̀ ò wɔ Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w yi ní, bə̀myɛ y'à t'â zhǐr bə̀ jàà y w yé; dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ò y'a k'a zɛ̃̀ ò wɔ Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ bə̀myɛ y'a zɛ̃̀ bə zhǐr. ³⁸Cinu ébɔ̃ w y'à ŋwɛ́nɛ́ Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ, sə cəcɛ̃ yá, ò y'à wɔ́ pwẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó yírh wə, kɔn yàl èta bə̀ sɔ́má y zhəl mó gakó yi ní.

Leviticus

Chapter 1

¹Cinu Yi byẽ̀ Muyiisi, n zɛ̃̀ n zhì dwã-joló kòrhó w w n zɔ̀m ǹdə́ mɔ n wɔ̀: ²«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Á lò mə̀dù gə nə́ ń yǎl n pə pɛnɛ́ Cinu ni, s'e yə̀ vwǎm nánfɔ̀lɔ̀ ráá vwǎm námpɔ́lɛ́.³È gə wɔ́ vwǎm nánfɔ̀lɔ̀ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ń la zwə́l, sə vwǎm mɔ́ yə̀ námbya, kaka bə mɔ zhe; ń mà n zə mɔ n bə̀ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni, mùnì ga Cinu shɛ̀nɛ́ n zwẽ mo; ⁴ń mà n cĩ́ ń jɛ̃̀ vwǎm mɔ́ yó w yó. Èta, Cinu mà n zɛ̃̀ n shɛ̀nɛ́ bə̀ bə̀ zə vwǎm mɔ́ bə m'e twĩ̀ sǔbri lwə̌l tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí, mɔ̀bɔ́ ń tú vwĩ̀ rí zwə́l mó yilə.⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń mà n zwə́l vwǎm mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ Cinu yé néa; vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ m'a zɛ̃̀ bə kwè jal mɔ́ bə pə Cinu ni, bə zɛ̃̀ bə zhɛ́rhɛ́ mɔ vwĩ̀-jùlú w ò wɔ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni mú cã̌ y nɛ bə kə́kɛ́lɛ́; ⁶ń mà n põ̀ vwǎm mɔ́, n zɛ̃̀ n pyir mu nǎm nǎm;⁷vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ byǎ bɛ́ m'a jéé myǐn vwĩ̀-jùlú w yó, bə ce dǎr mə̀ wẽ́; ⁸bə̀ m'a zɛ̃̀ bə kwè nàmá bɛ́ bə̀ pyir pyir mú ǹdə́ yó w e súlí nwə̃̌ y bə pyɛ̀lɛ́ dǎr rɛ́ bə̀ co vwĩ̀-jùlú w myǐn mú w mú yó. ⁹Bə̀ m'a zə nɛ̃̌ bə shɛ̀rh vwǎm mɔ́ wu lyur rí ǹdə́ mə̀ nə̀-gwěsé, vwĩ̀-zwə́lnə mó zɛ̃̀ n ji rə̀ gakó myǐn vwĩ̀-jùlú w yó. Vwĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́, kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó jú myǐn mú, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ Cinu yilə.¹⁰È gə wɔ́ vwǎm námpɔ́lɛ́ ń zɔ ń pyììsí ráá ń bɔ̀n nɛ́ wẽ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ń la zwə́l, sə n zə mə̀ námbya kɛ̀bɛ́ kaka b'e zhe n pa; ¹¹ń mà n zwə́l mo vwĩ̀-jùlú w jə̀-gwã̀ sõ, Cinu yé né; rə̀myɛ́ yó vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ mɔ́ m'a zhɛ́rhɛ́ mə̀ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ bə kə́kɛ́lɛ́.¹²N zɛ̃̀ n pyir vwǎm mɔ́ nǎm nǎm, n gõ̀ mə̀ yó wə́, n súlí n gõ̀ mə̀ nwə̃̌ y n pyɛ̀lɛ́ dǎr rɛ́ bə̀ co vwĩ̀-jùlú w myǐn mú w mú yó; ¹³bə̀ m'a zə nɛ̃̌ bə shɛ̀rh vwǎm mɔ́ wu lyur rí ǹdə́ mə̀ nə̀-gwěsé. Rə̀myɛ́ kwã, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kwè re n ce Cinu ni n pɔ̃, n zɛ̃̀ n ji ri myǐn vwĩ̀-jùlú w yó. Vwĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́, kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó jú myǐn mú, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ Cinu yilə.¹⁴È gə wɔ́ kúmí vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ń la zwə́l n pə Cinu ni, sə n zə y épwěnsé ráá épò-bwə̀r ré wẽ́. ¹⁵Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zwə́l kúmí y vwĩ̀-jùlú w yó; n mǔr è yó wə́, n zɛ̃̀ n ji w myǐn vwĩ̀-jùlú w yó; rə̀myɛ́ kwã, ń mà n kã̀ kã̀ kúmí y jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w sarha nɛ́ nɛ;¹⁶È gə wɔ́ kúmí vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ń la zwə́l n pə Cinu ni, sə n zə y épwěnsé ráá épò-bwə̀r ré wẽ́. ¹⁷Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zwə́l kúmí y vwĩ̀-jùlú w yó; n mǔr è yó wə́, n zɛ̃̀ n ji w myǐn vwĩ̀-jùlú w yó; rə̀myɛ́ kwã, ń mà n kã̀ kã̀ kúmí y jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w sarha nɛ́ nɛ;

Chapter 2

¹«È gə wɔ́ vɔ̀lɔ́ kɔn lò la Cinu ni pɔ, s'e yə̀ mún mə̀ búl mə̀ càn, n ló nwə̃̌ mə̀ yó, n súlí n cĩ́ ãsã́ mə̀ yó, n mə n bà. ²Lò mó mɔ̀bɔ́ ń tú pɛnɛ́ y pɔ mɔ́ mà n zə rɛ n bə̀ n pə vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ mɔ́ nɛ; n zɛ̃̀ n tɛ̃́ mún mú nwə̃̌ y ló mə̀ yó mó jə̀-gúl yírh rə̀dù n súlí ãsã́ y gakó ne, vwĩ̀-zwə́lnə mə̀dù mà n zɛ̃̀ n ji lyìrhə́ kɔna rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ myǐn vwĩ̀-jùlú w yó. Kùjú w òmyɛ́ mɔ́ wɔ́ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó jú myǐn mú, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ Cinu yilə. ³Mún mú kùr ré rə̀ dàl mɔ́ wɔ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ cəl; rə̀ j'â wɔ́ Cinu dúdú cəl, rə̀ gə́ wɔ́ kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ gakó jú myǐn Cinu yil kə̀kàlà mɔ́ yilə.⁴È gə wɔ́ vɔ̀lɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wò kúl wə, ń la pɔ, sə rə yə̀ mún mɔ̀bɔ́ mə̀ búl mə̀ càn mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ búúri nánjíjíndi rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce ráá ŋwǎmsɛ sə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce, bə̀ zə nwə̃̌ bə búbúlí si. ⁵È gə wɔ́ vɔ̀lɔ́ kɔn bə̀ ju ǹdə́ ŋwàn-tɔ́rɔ́ ǹ la pɔ, s'e yə̀ mún bə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ mə j'à yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce bə̀ m'e ji ri.⁶Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń kə́ kə́ rɛ ń súlí ń ló nwə̃̌ rə̀ yó. Wɔ́ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ pɛnɛ́ y èta. ⁷È gə wɔ́ vɔ̀lɔ́ kɔn bə̀ ju ǹdə́ ŋwàn-tɔ́rɔ́, sə rə̀ mún mú yə̀ mún mɔ̀bɔ́ mə̀ búl mə̀ càn, mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌;⁸Lò mó mɔ̀bɔ́ ń tú pɛnɛ́ y pɔ mɔ́ mà n zə pɛnɛ́ y è tɛnɛ èta mɔ́ n bə̀ n pə Cinu ni; ń mà n pə y vwĩ̀-zwə́lnə mó ne, vwĩ̀-zwə́lnə mó zɛ̃̀ n zə y n bwəlse vwĩ̀-jùlú w nyí ni; ⁹Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n vùr lyìrhə́ kɔn rɛ́ rə̀ wẽ́, n ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó. Rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó jú myǐn mú, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ Cinu yilə. ¹⁰Vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ kùr ré rə̀ dàl mɔ́ wɔ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ cəl; rə̀ j'â wɔ́ Cinu dúdú cəl, rə̀ gə́ wɔ́ kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ji rə̀ gakó myǐn Cinu yil kə̀kàlà mɔ́ yilə.¹¹Vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la Cinu ni pɔ mɔ́ rə̀dù ga bə mə̌ sə rə tɛnɛ ǹdə́ mún mɔ̀bɔ́ mə̀ co sã̀-nə̀byẽ̌ yé. Á t'á la kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ co sã̀-nə̀byẽ̌ ráá tùr myǐn ju rə yə̀ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu yil yé. ¹²Á wɔ̌ á pə rə̀myɛ́ mɔ́ Cinu ni, cɛsɛ́ wẽ̀ ré byǎ bɛ́ nã́yə́ə́ bé pɔ yi ní, sə rə̀ t'â la vwĩ̀-jùlú w yó ju rə yə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ yé. ¹³Ǹ m'ǎ súlí ń cĩ́ nə̀kwə̃̌ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ la pɔ mɔ́ yó. Ǹ Yi rí dɔbrɛ́ nə̀kwə̃̌ y t'â la ǹ pɛnɛ́ y yó lyã̀ɔ̃̀ yé; ǹ m'ǎ já ǹ nə́ ǹ súlí nə̀kwə̃̌ ǹ pɛnɛ́ gakó ne ǹ pɛ.¹⁴È gə wɔ́ cɛsɛ́ wẽ̀ ré byǎ nã́yə́ə́ bé ǹ la Cinu ni pɔ s'e yə̀ jíjí ywẽ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ wò ráá jíjí nándùl byǎ bə̀ pàr; ¹⁵ǹ m'ǎ ló nwə̃̌ rə̀ yó ń súlí ń cĩ́ ãsã́ rə̀ yó. Wɔ́ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ èta. ¹⁶Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n ji mún mú mə̀ pàr mɔ́ námpɔ́lɛ́ ǹdə́ nwə̃̌ y námpɔ́lɛ́ e súlí ãsã́ y gakó, rə̀ wɔ́ lyìrhə́ kɔn rɛ́ mɔ́ myǐn. Rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó jú myǐn Cinu yilə.

Chapter 3

¹«Lò gə la yə̀-zùlə́ vwĩ̀ zwə́l:È gə wɔ́ ǹdə́ vwǎm nánfɔ̀lɔ̀, è wɔ́ nə̀-bya ráá nə̀-nyɔ̃̀, s'e yə̀ vwǎm mɔ̀bɔ́ kaka bə mɔ zhe ń la zə n mə n bə̀ Cinu yé né. ²Ń mà n cĩ́ ń jɛ̃̀ vwǎm mɔ́ ń zə n mə n bə̀ mɔ́ yó w yó, n zɛ̃̀ n zwə́l mo dwã-joló kòrhó w nyí rí ni; rə̀myɛ́ kwã, vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ mɔ́ m'a zhɛ́rhɛ́ mə̀ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ bə kə́kɛ́lɛ́;³ń mà n vùr yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ wu lyur rí nwǐsí ǹdə́ mə̀ wu w nwǐsí gakó n pə Cinu ni, rə yə̀ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú ń yilə, ⁴ǹdə́ ocə̀-pwala nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ nwǐsí sə̀ dɛ̃ nɛ mɔ́ e súlí sə́púnə́ né nwǐsí, è gə wɔ́ cɛ̃ rɛ́ yilə, bə̀ m'a bɔn rə̀myɛ́ bə súlí ocə̀-pwala nɛ́ nɛ. ⁵Aarɔ̃ byǎ bɛ́ m'a zɛ̃̀ bə súlí ri vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ rə̀ wɔ dǎr rɛ́ bə̀ co myǐn mú w mú yó mó ne bə ji myǐn; rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ Cinu yilə.⁶È gə wɔ́ vwǎm námpɔ́lɛ́ ń la mə n zwə́l yə̀-zùlə́ vwĩ̀ n pə Cinu ni, s'e yə̀ vwǎm mɔ̀bɔ́ kaka bə mɔ zhe yé, mə̀ wɔ́ námbya ráá nányɔ̃̀. ⁷È gə wɔ́ pyìrhə̀ ń la pɔ, ń mà n zə y n bə̀ Cinu yé né. ⁸Ń mà n cĩ́ ń jɛ̃̀ vwǎm mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń zə n mə n bə̀ mɔ́ yó w yó, n zɛ̃̀ n zwə́l mo dwã-joló kòrhó w yé né; rə̀myɛ́ kwã, Aarɔ̃ byǎ bɛ́ m'a zɛ̃̀ bə zhɛ́rhɛ́ mə̀ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ bə kə́kɛ́lɛ́;⁹ń mà n vùr yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ nwǐsí ǹdə́ mə̀ nə̀byíl ré gakó e súlí e ce cə̀-kwə̀rə̀ y né ǹdə́ mə̀ wu lyur rí nwǐsí ǹdə́ mə̀ wu nwǐsí gakó, n pə Cinu ni, rə yə̀ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú, ń yilə, ¹⁰ǹdə́ ocə̀-pwala nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ nwǐsí sə̀ dɛ̃ nɛ mɔ́ e súlí sə́púnə́ né nwǐsí, è gə wɔ́ cɛ̃ rɛ́ yilə, bə̀ m'a bɔn rə̀myɛ́ bə súlí ocə̀-pwala nɛ́ nɛ. ¹¹Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n ji rə̀myɛ́ mɔ́ gakó myǐn vwĩ̀-jùlú w yó; rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ kùjú w kɔ̀bɔ́ ò gakó jú myǐn mú Cinu yilə.¹²È gə wɔ́ bɔ̀-nyɔ̃̀ ń la pɔ, ń mà n zə w n bə̀ Cinu yé né; ¹³n cĩ́ jɛ̃̀ vwǎm mɔ́ yó w yó, n zɛ̃̀ n zwə́l mo dwã-joló kòrhó w yé né; Aarɔ̃ byǎ bɛ́ m'a zɛ̃̀ bə zhɛ́rhɛ́ mə̀ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ bə kə́kɛ́lɛ́. ¹⁴Ń mà n zɛ̃̀ n kwè mə̀ wu lyur rí nwǐsí ǹdə́ mə̀ wu nwǐsí gakó, n pə Cinu ni, rə yə̀ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú ń yilə,¹⁵e súlí ocə̀-pwala nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ nwǐsí sə̀ dɛ̃ nɛ mɔ́ ǹdə́ sə́púnə́ né nwǐsí, è gə wɔ́ cɛ̃ rɛ́ yilə, bə̀ m'a bɔn rə̀myɛ́ bə súlí ocə̀-pwala nɛ́ nɛ. ¹⁶Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n ji rə̀myɛ́ mɔ́ gakó myǐn vwĩ̀-jùlú w yó; rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó jú myǐn mú, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ Cinu yilə.È wɔ́ Cinu ń cǐ nwǐsí gakó. ¹⁷Á t'á la nwǐsi dɔ́m yé, á t'á la jal jú yé. Rə̀myɛ́ wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga á yilə, byin byin gakó, jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó á ŋwɛ́nɛ́ sə̀ wẽ́ mó w mó.»

Chapter 4

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Lò gə wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ǹdə́ ń yə̀l, ń gar Cinu nyə́ né rə̀dù n wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ súl mú: ³È gə wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ bə̀ tútǔ ǹdə́ nwə̃̌ bə m'e cír mu mú ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ n já n tó rə̀ dɛnnɛ n cĩ́ yò dwí rí yó wə, ń mà n pə nə̀-bya kɛ̀bɛ́ kaka bə y zhe Cinu ni, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə.⁴Ń mà n zə nə̀-bya y n mə n bə̀ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni, Cinu yé né; n cĩ́ ń jɛ̃̀ è yó w yó, n zɛ̃̀ n zwə́l y Cinu yé né. ⁵Vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ bə̀ tútǔ ǹdə́ nwə̃̌ bə m'e cír mu mú mà n zə nə̀-bya y jal mɔ́ námpɔ́lɛ́ n mə n bə̀ dwã-joló kòrhó w wə.⁶Ń mà n mɔ́rh ń jə̀fɔ́lɛ́ y jal mɔ́ wa, n zhì Cinu yé né n zhɛ́rhɛ́ mɔ gɔ̀nɔ̀ w ò bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ yé y kɛ̀bɛ́ bə̀ nə mɔ́ yó twər tàlpyɛ̀. ⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n cĩ́ cĩ́ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn ò yó, ò ŋwɛ́nɛ́ dwã-joló kòrhó w wə, Cinu yé né mó nyimi ní yó; n zɛ̃̀ n ló nə̀-bya y jal mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ dàl mɔ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ jùlú w ò wɔ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni mú kùr wə.⁸Ń mà n gõ̀ nə̀-bya y bə̀ zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yil mú nwǐsí: è wu lyur rí nwǐsí ǹd'ê wu w nwǐsí gakó ⁹e súlí ocə̀-pwala nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ nwǐsí sə̀ dɛ̃ nɛ mɔ́ ǹdə́ sə́púnə́ né nwǐsí, è gə wɔ́ cɛ̃ rɛ́ yilə, ń mà n bɔn rə̀myɛ́ n súlí ocə̀-pwala nɛ́ nɛ. ¹⁰Ǹdə bə̀ gə́ n'ê gòm wẽ̀ ré rə̀myɛ́ cìcì ní mú, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí zwə́l nə̀-bya y yó mó né; vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n ce bə ji ri myǐn vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwĩ̀-jùlú w yó.¹¹N ce bə pwà nə̀-bya y kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ gakó, è tɔ̀nɔ̀ w ǹd'ê nàmá bɛ́ gakó ǹd'ê yó w ǹd'ê nə̀-gwěsé ǹd'ê wu lyur rí ǹd'ê byə̀nə́ né bə m'e du zulə́ jàà y wa, ¹²bə vò jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú wẽ́, bə̀ gə́ n'ê lwé tɔ̀mdɛ́ ǹdə́ rə̀ nwǐsí mə̀gã̌ mɔ́; ń la zɛ̃̀ n ji ri myǐn. Wɔ́ bə̀ gə́ n'ê lwé tɔ̀mdɛ́ ǹdə́ rə̀ nwǐsí mə̀gã̌ mɔ́ w bə̀ m'a ji ri myǐn ní.¹³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ gə dó ǹdə́ bə̀ yə̀l, bə gar Cinu nyə́ né rə̀dù, bə cĩ́ yò bə̀ cìn yó wə, lyì bí gakó zɛ̃̀ bə̀ gwẽ̌ yə̀ yò w nyí ni lwar, ¹⁴bə̀ gə tú bə̀ lwar dóó w òmyɛ́ dwí rí nyí ni, lyì bí gakó m'a pə nə̀-bya, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yilə, bə zə y bə m'e bə̀ dwã-joló kòrhó w yé y wə; ¹⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ náncɛsɛ́ m'a cĩ́ bə̀ jɛ̀rh nə̀-bya y yó w yó, Cinu yé né, bə zɛ̃̀ bə zwə́l y Cinu yé né.¹⁶Vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ bə̀ tútǔ ǹdə́ nwə̃̌ bə m'e cír mu mú mà n zə nə̀-bya y jal mɔ́ kə̀kàlà n mə n zù dwã-joló kòrhó w wə; ¹⁷ń mà n mɔ́rh ń jə̀fɔ́lɛ́ y jal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń zə n mə n bə̀ mɔ́ wẽ́, n zhì Cinu yé né n zhɛ́rhɛ́ mɔ gɔ̀nɔ̀ w ò bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ yé y kɛ̀bɛ́ bə̀ nə mɔ́ yó twər tàlpyɛ̀.¹⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń mà n cĩ́ cĩ́ jal mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ vwĩ̀-jùlú w ò ŋwɛ́nɛ́ Cinu yé né dwã-joló kòrhó w wẽ́ mó nyimi ní yó, n zɛ̃̀ ló jal mɔ́ mə̀ dàl mɔ́ gakó vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ jùlú w ò wɔ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni mú kùr wə. ¹⁹Ń mà n gõ̀ nwǐsí gakó n ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó.²⁰Ń mà n wɛ̀rhɛ́ nə̀-bya y èmyɛ́ mɔ́ myɛ ǹdə ń gə́ wɛ̀rhɛ́ kɛ̀bɛ́ ń zwə́l n mə n lwə̀l sǔbri ń cìcì yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yil mú ní. Vwĩ̀-zwə́lnə mó gə twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí lyì bí yó, lyì bí b'a nə bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri. ²¹Ń mà n zɛ̃̀ n ce bə kwè nə̀-bya y bə m'e du zulə́ jàà y wa, n ji y myǐn ǹdə ń gə́ ju nə̀-bya nã́yə́ə́ y myǐn ní. Wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tú dwã yó mó yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbrí lwə̌l vwĩ̀ rí èta.²²È gə wɔ́ yó-cə́bal ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, ń gar Cinu ń Yi rí nyə́ né rə̀dù ǹdə́ ń yə̀l, n já n cĩ́ yò ń cìcì yó wə, ²³bə̀ gə ce n lwar yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ párá, ń mà n zə bə̀cìlə́ kɛ̀bɛ́ kaka bə y zhe n bə̀ n pa.²⁴Ń mà n cĩ́ ń jɛ̃̀ bə̀cìlə́ y yó w yó, n zɛ̃̀ n zwə́l y jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nɛ́ mɔ́ wa, Cinu yé né. Vwĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ ǹdə́ rɛ. ²⁵Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n mɔ́rh ń jə̀fɔ́lɛ́ vwǎm mɔ́ bə̀ gu yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l yil mú jal mɔ́ wẽ́, n cĩ́ cĩ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ jùlú w nyimi ní yó; n zɛ̃̀ n ló jal mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ dàl mɔ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ jùlú w kùr wə.²⁶Ń mà n ji nwǐsí gakó myǐn vwĩ̀-jùlú w yó ǹdə yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí nwǐsí ta. Vwĩ̀-zwə́lnə mó gə tú ń twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí yó-cə́bal mɔ́ yó ń zhɛ̀, yó-cə́bal mɔ́ já n nə ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri.²⁷È gə wɔ́ dwí rí lò nánfò ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ǹdə́ ń yə̀l, ń gar Cinu nyə́ né rə̀dù, n já n cĩ́ yò ń cìcì yó wə, ²⁸bə̀ gə ce n lwar ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w párá, ń mà n zə bɔ̀-nyɔ̃̀ kɔ̀bɔ́ kaka b'o zhe n bə̀ n pa, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə;²⁹ń mà n cĩ́ ń jɛ̃̀ bɔ̃̀ w bə̀ la zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yil mú yó w yó, n zɛ̃̀ n zwə́l w jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nɛ́ mɔ́ wa. ³⁰Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n mɔ́rh ń jə̀fɔ́lɛ́ vwǎm mɔ́ jal mɔ́ wa, n cĩ́ cĩ́ mu vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwĩ̀-jùlú w nyimi ní yó, n zɛ̃̀ n ló jal mɔ́ mə̀ dàl mɔ́ gakó ò kùr wə.³¹Lò mó mɔ̀bɔ́ ń tú vwĩ̀ rí zwə́l mó mà n zɛ̃̀ n gõ̀ nwǐsí gakó ǹdə bə̀ gə́ n'ê gòm se yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí zwə́l yi ní mú, vwĩ̀-zwə́lnə mó zɛ̃̀ n ce bə ji si myǐn vwĩ̀-jùlú w yó, sə yə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ Cinu yilə. Vwĩ̀-zwə́lnə mó gə tú ń twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w cə́bal mɔ́ yó ń zhɛ̀, yə̀-bɔlɔ̀lɔ́ w cə́bal mɔ́ já n nə ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri.³²È gə wɔ́ pyìrhə̀ ń zə n bə̀ ń la pɔ bə m'e zwə́l vwĩ̀ ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə, è m'a yə̀ pyì-nyɛ̀ kɛ̀bɛ́ kaka bə y zhe. ³³Ń mà n cĩ́ ń jɛ̃̀ pyìrhə̀ y bə̀ la zwə́l ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yil mú yó w yó, n zɛ̃̀ n zwə́l y jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ è wẽ́ mó wə.³⁴Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n mɔ́rh ń jə̀fɔ́lɛ́ vwǎm mɔ́ bə̀ zwə́l mó jal mɔ́ wa, n cĩ́ cĩ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwĩ̀-jùlú w nyimi ní yó, n zɛ̃̀ n ló jal mɔ́ mə̀ dàl mɔ́ gakó ò kùr wə. ³⁵Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n gõ̀ nwǐsí gakó ǹdə bə̀ gə́ n'ê gòm yə̀-zùlə́ vwĩ̀ pyìrhə̀ y nyɛ̌sɛ́ nɛ́, n zɛ̃̀ n ce bə ji si myǐn vwĩ̀-jùlú w yó n mə n súlí kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ gakó n'ê jí myǐn Cinu yil mú ni. Vwĩ̀-zwə́lnə mó gə tú ń twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w cə́bal mɔ́ yó ń zhɛ̀, yə̀-bɔlɔ̀lɔ́ w cə́bal mɔ́ já n nə ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri.

Chapter 5

¹«Lò gə wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, ń gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ bə̀ bà, bə pə zhə̀n yò shò kwã nɛ́, n zɛ̃̀ ń yə̀ zhə̀l n cĩ́ mú yilə, e jà ń nɔ yò w ò twĩ̀ mú ǹdə́ ń yírhə́, ráá ń nyɛ̀ɛ̀ kɔn ò shò kwã, rə̀myɛ́ yi ní ń mà n zhĩ ń dóó wə́; ²lò gə dwə̀rh kɔn dɛ̌ dɛ̌ rə̀ zhe jìmdi ǹdə́ ń yə̀l, è wɔ́ gɔ-nǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ zhe jìmdi cùù ráá jè vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ zhe jìmdi cùù ráá kò-nyì tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi cùù, rə̀myɛ́ yi ní, ń já n jǐrh jìmdi cə́bal n súlí n jǐrh dóó cə́bal;⁴lò gə dwə̀rh kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi rə̀ shí numbyíní sõ, jìmdi tɛ̌ tɛ̌ rə̀ n'ê ce lò dõ jǐrh jìmdi cə́bal, ǹdə́ ń yə̀l, ń gə tú ń lwar rɛ, ń jǐrh dóó cə́bal; lò gə yẽ̌ bwelé kɛ̀bɛ́ è n'ê zhìlì ń yò ráá è n'ê kwɛrhɛ ń yò shə́r ń nyú w e jà ń yə̀ ń yala nɛ zhìlì n tɛ́rɛ́, ³yò kɔ̀bɔ́ numbyíní gakó gə́ wɔ̌ è bwəl nyí ǹd'ê yə̀ è yala nɛ zhìlì mú wẽ́, ń gə tú ń lwar rɛ, ń jǐrh dóó cə́bal.⁵Lò gə dó ywẽ̀ né nə̀myɛ́ òdù shò kwã nɛ́, ń mə̌ sə n byili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń mə n dó mó, ⁶sə n zə vwǎm námpɔ́lɛ́ nã́nyɔ̃̀, pyì-nyɛ̀ ráá bɔ̀-nyɔ̃̀, n bə̀ n pə Cinu ni ń yò kɔrhɔ yilə, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí zwə́l yilə; rə̀myɛ́ yi ní vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń yó.⁷«Lò gə wàr ń mà n nə vwǎm námpɔ́lɛ́, ń wɔ̌ ń zə épwěnse sə̀lyè ráá épò-bwə̀r rə̀lyè ń twí ń pɛ Cinu ni, ń yò kɔrhɔ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ yil mú sǔbri lwə̌l yilə; kúmí y èdù y m'a yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yilə, è dõ mó yə̀ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ yilə. ⁸Ń mà n zə sɛ n bə̀ n pə vwĩ̀-zwə́lnə mó ne; sə vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n jɛ̀nɛ̀ n zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l nyǎ y n pə Cinu ni. Ń mà n pyípyíní è byã y sə ń tá ń la è yó w mǔr yé. ⁹N zhɛ́rhɛ́ è jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w sarh rɛ́ nɛ, n zɛ̃̀ n kã̀ kã̀ mə̀ kùr ré vwĩ̀-jùlú w kùr wə. Vwĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l vwĩ̀.¹⁰Rə̀myɛ́ kwã, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n zə kúmsí sə̀lyè nyǎ y n mə n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə kɔn gə́ mə̌ sə rə tó né. Vwĩ̀-zwə́lnə mó gə twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w mɔ́ yó n zhɛ̀, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w cə́bal mɔ́ já n nə ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri.¹¹Sə lò mó gə bə épwěnse sə̀lyè ráá épò-bwə̀r rə̀lyè ŋwɔ̀nɔ́ zhe, ń wɔ̌ ń nə́ ń zə mún cəə́le rə̀tɔ̀ ń twí ń pɛ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə. Ń tá ń la nwə̃̌ mə̀ yó ló yé, ń tá ń la ãsã́ myɛ mə̀ yó cṹ yé, è gə́ wɔ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ yilə.¹²Ń mà n zə mún mú n bə̀ n pə vwĩ̀-zwə́lnə mó ne; vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n tɛ̃́ mɔ jə̀-gúl yírh, lyìrhə́ kɔn rɛ́ yilə, n ji mu myǐn vwĩ̀-jùlú w yó n mə n súlí kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ gakó n'ê jí myǐn Cinu yil mú ni; vwĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀. ¹³Vwĩ̀-zwə́lnə mó gə tú ń twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ywẽ̀ né nə̀myɛ́ òdù shò kwã nɛ́ ń zhɛ̀, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w cə́bal mɔ́ já n nə ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri. Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kwè vɔ̀lɔ́ kɔn pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí nə̀-twéésé n mə n twĩ̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́.»¹⁴Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹⁵«Lò gə gar nyə́ né kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu mə̌ ǹdə́ rɛ mɔ́ shò kwã nɛ́ ǹdə́ ń yə̀l, n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, ń mà n zə pyì-bya kɛ̀bɛ́ kaka bə y zhe, ń və̌-ywàálɛ́ wẽ́, è ye y yí wár-kùlsi màngɛlɛ́, sə wár-kùlì y ye y yə̀ wár-kùlì y kɛ̀bɛ́ è n'ê jí còrhó-jì y w mú ye yə́, n bə̀ n pə Cinu ni, ń la mə n zwə́l vwĩ̀ ń yò w kɔrhɔ yilə. ¹⁶Ń mà n càrh còrhó-jì y kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń zwẽ mó n súlí rə̀ kùr rə̀dù y ní ǹdə́ bə̀ gə bɔ̀n rɛ kùrə̀ nə̀nu mú, n zɛ̃̀ n kwè re n pə vwĩ̀-zwə́lnə mó ne. Vwĩ̀-zwə́lnə mó gə zə pyì-bya y bə̀ la m'e zwə́l vwĩ̀ rí yò w kɔrhɔ yil mú n mə n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbrí pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń zhɛ̀, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w cə́bal mɔ́ já n nə ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri.¹⁷Lò mó gə gar Cinu nyə́ né rə̀dù ǹdə́ ń yə̀l, n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, dóó ŋwɛ́nɛ́ ń yó wə, sə ń mà n zhĩ wə, ¹⁸ń mà n zə pyì-bya kɛ̀bɛ́ kaka bə y zhe ń və̌-ywàálɛ́ wẽ́, è ye y mɛrhɛ dwã ǹdə́ kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê zwə́l yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí ye yə́, n bə̀ n pə vwĩ̀-zwə́lnə mó ne. Vwĩ̀-zwə́lnə mó gə tú ń twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ ń yə̀l mó sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń zhɛ̀, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w cə́bal mɔ́ já n nə ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbrí. ¹⁹Vwĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ yò kɔrhɔ vwĩ̀, bə̀ lò mó yà ń dó Cinu ni zhə̀n ga.»

Chapter 6

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Pə nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ ń wɔ̀:Nyǐ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ zwə́l mó nə̀-twéésé: vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ n'ê mɛ̃ vwĩ̀-jùlú w myǐn mú w cəcɛ̃ y námpúm kɔn m'e yí cɛ y lá ǹdə́ mə̀ j'â zhe. ³Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zù ń lɛ̃̌ kàmə̀zù-elyɛ̃nɛ́ yá, n súlí n ce lɛ̃̌ jar; ń mà n pwà vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ rə̀ jú myǐn mú nwǐsí tɔ̀mdɛ́, n cĩ́ vwĩ̀-jùlú w sarh nɛ. ⁴Rə̀myɛ́ kwã, ń mà n vùr ń gàndɛ́ n zɛ̃̀ n zù rə̀ dwã; n kwè nàmá bɛ́ nwǐsí tɔ̀mdɛ́ n mə n du zulə́ jàà y wa, n vò jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀ yil mú wẽ́.⁵Sə è gə wɔ́ vwĩ̀-jùlú w myǐn mú, mə̀ m'à j'â zhe gaga, mə̀ t'â la cú yé; nəkɔkɔ́lɛ́ gakó, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n ce dǎr mə̀ wẽ́, n pyɛ̀lɛ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ kɔn rɛ́ rə̀ yó, n súlí n ji yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né nwǐsí myǐn. ⁶Myǐn m'à j'â zhe vwĩ̀-jùlú w yó twéé twéé, sə mə̀ j'â t'â la cú yé. ⁷Nyǐ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ pɔ mɔ́ nə̀-twéésé: Wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə zhì vwĩ̀-jùlú w yé y wə, bə pə rɛ Cinu ni.⁸Vwĩ̀-zwə́lnə mə̀dù nə́ ń tɛ̃́ mún mú mə̀ búl mə̀ càn nwə̃̌ y ló mə̀ yó mó jə̀-gúl yírh n súlí n kwè ãsã́ y bə̀ cĩ́ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ yó mó n ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó: rə̀ wɔ́ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, lyìrhə́ kɔn rɛ́ Cinu yilə. ⁹Vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́, Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a jí ri; bə̀ t'â la sã̀-nə̀byẽ̌ rə̀ wẽ́ co bə m'e jí ri yé, sə bə̀ m'a jí ri jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú wẽ́; bə̀ m'a jí ri dwã-joló kòrhó w kɔ̀nɔ́ w wu w wə;¹⁰bə̀ t'â la sã̀-nə̀byẽ̌ rə̀ wẽ́ co bə m'e jí ri yé. Wɔ́ cəl ré tɛ̀bɛ́ à n'â pɛ bɛ kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ji nə̀ gakó myǐn bə̀ pɛ nɛ mɔ́ wẽ́ mó. Cəl ré rə̀myɛ́ wɔ́ Cinu dúdú nyǎn ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê dàl yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí ráá yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí yi ní mú ta. ¹¹Bal mɔ̀bɔ́ gakó ń wɔ́ Aarɔ̃ byǐ wɔ̌ ń jí ri; rə̀ wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé á yilə, byin byin gakó, kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ gakó jú myǐn Cinu yil mú shò kwã nɛ́; kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ dwə̀rh re m'a jǐrh Cinu nyǎn.»¹²Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹³«Nyǐ pɛnɛ́ y kɛ̀bɛ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a zə bə bə̀ bə pə Cinu ni, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a tútǔ mu ǹdə́ nwə̃̌ bə m'e cír mu mú: mún cəə́le rə̀tɔ̀ dɛ̃ wẽ́, mə̀ kə̀kàlà èdù y nəkɔkɔ́lɛ́, mə̀ kə̀kàlà y dõ mó də̀dɛ̀nɛ́.¹⁴Ǹ m'ǎ ywə́rh mún mú ǹdə́ nwə̃̌, ń zɛ̃̀ ń ji mu ǹdə́ ŋwàn-tɔ́rɔ́; ǹ m'ǎ kə́ kə́ ŋwɛ̀mɛ́ y éfòró ń zɛ̃̀ ń pɛ y Cinu ni, e yə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ Cinu yilə. ¹⁵Aarɔ̃ byǐ mú mɔ̀bɔ́ bə̀ m'a tútǔ ǹdə́ nwə̃̌ n jǐrh vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ ń jàà w myɛ mà n wɛ̀rhɛ́ èta: rə̀ wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga yilə; bə̀ m'a ji pɛnɛ́ y myǐn dɔ́dɔ́ Cinu yilə.¹⁶Vɔ̀lɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó vwĩ̀-zwə́lnə la pɔ mɔ́ púlə́púlə́ m'a jí myǐn Yi yilə: rə̀ kaka t'â la nyú w co yé.» ¹⁷Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹⁸«Wál Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ: Nyǐ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí nə̀-twéésé: Bə̀ n'ê zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ kɔn rɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ kɔn rɛ́ è wẽ́ mó, Cinu yé né; rə̀ wɔ́ Yi dúdú nyǎn.¹⁹Wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ ń zwə́l vwĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ ń wɔ̌ ń mà n dɔ̃̀ rə̀ nàmá bɛ́, sə wɔ́ Yi jì y jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú w ń mà n dɔ̃̀ bɛ nɛ́, dwã-joló kòrhó w kɔ̀nɔ́ w wu w wə. ²⁰Kɔn tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ dwə̀rh vwĩ̀ rí nàmá bɛ́ m'a jǐrh Cinu nyǎn; vwǎm mɔ́ jal gə ló gɔ̀nɔ̀ yó, sə bə shɛ̀rh mə̀ jàà yá, Yi jì y jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú wə.²¹È gə wɔ́ dɔ ku bə̀ m'e shɛ̃̀ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́, sə bə mà w bə lo, sə è gə wɔ́ kàmmɔ ku bə̀ m'e shɛ̃̀ mɔ, sə bə kɔ̀rh ò wu wə́, bə zɛ̃̀ bə zhə́zhɛ́lɛ́ w ǹdə́ nɛ̃̌. ²²Bal mɔ̀bɔ́ gakó ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé kùkùl ré lò wɔ̌ ń dɔ̀m nàmá bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́: bə̀ wɔ́ Yi dúdú nyə̀ná. ²³Sə bə̀ t'â la vwǎm mɔ̀bɔ́ bə̀ m'e zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀, bə zɛ̃̀ bə zə mə̀ jal mɔ́ bə m'e bə̀ dwã-joló kòrhó w wə, Yi jàà y wa, sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tũ̌ yil mú, nàmá bɛ́ dɔ́m yé. Bə̀ m'a ji bi myǐn.²⁴Bǝ zhɔ zhe zɔ̀m ǹdǝ́ Muyiisi n wɔ̀: ²⁵Zɔ̌m ǹdǝ́ Arɔ̃ ǹdǝ́ ń byǎ bɛ́ n wɔ̀: Nyǐ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ vǔr vwĩ̀ rí. W:ó bǝ̀ gǝ́ n'ê zhwǝ́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ mǝ̀gã̌ mɔ́ wɔ́ gàà mɔ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l vwĩ̀ námpúm cẽ́ɛ̃́ rɛ́ bǝ̀ pǝ pǝ Bǝ zhɔ zhe ne mó: Bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ Yi kɔna. ²⁶Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ mó mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ zwǝ́l vwĩ̀ rí mú nǝ́ ń dɔ̀m rǝ̀ nàmá bɛ́; bǝ̀ rǝ́ mǝ̌ rǝ jí jàà kɛ̀bɛ́ è wɔ́ Yi nyǎ mɔ́ wẽ́, dwã-joló kòrhó w wǝ.²⁷Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dwǝ̀rh ń dwǝ̀rh nàmá bɛ́ nɛ mɔ́ nǝ́ ń jǐrh wárhgáá. Sǝ jal mɔ́ gǝ dwǝ̀rh kàmmǝ-zwǐ ni, bǝ̀ m'a sharh y jàà kɛ̀bɛ́ è wɔ́ Yi nyǎ mɔ́ wẽ́. ²⁸Dɔ nǝ̀zhĩ̌ kɛ̀bɛ́ bǝ̀ shɛ̃̀ nàmǝ́ bɛ́ è wẽ́ mó, sǝ bǝ lo yǝ; sɛ è gǝ wɔ́ kàmɔ nǝ̀zhĩ̌ wẽ́ bǝ shɛ̃̀ bɛ nɛ nɛ, sǝ bǝ shàrh y ǹdǝ́ nɛ̃̌.²⁹È kɔn námbya gakó, vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé n'ê jí ri: bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ Yi kɔna. ³⁰Sǝ è gǝ wɔ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ shǎrh vwĩ̀ kɔn tɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ zǝ bǝ bǝ̀ dwã-joló jì y w mú jal sǝ bǝ ji ri myǐn.

Chapter 7

¹Nyǐ yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí zwə́l mó nə̀-twéésé: rə̀ wɔ́ Yi dúdú vwĩ̀. ²Bə̀ m'a zwə́l yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nyǎn mɔ́ nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n zhɛ́rhɛ́ mə̀ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ n kə́kɛ́lɛ́. ³N zɛ̃̀ n kwè nwǐsí gakó n ce Cinu ni n pɔ̃: nə̀byíl ré ǹdə́ wu lyur rí nwǐsí, ⁴e súlí ocə̀-pwala nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ nwǐsí sə̀ dɛ̃ nɛ mɔ́ ǹdə́ sə́púnə́ né nwǐsí, è gə wɔ́ cɛ̃ rɛ́ yilə, bə̀ m'a bɔn rə̀myɛ́ bə súlí ocə̀-pwala nɛ́ nɛ.⁵Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n ji ri myǐn vwĩ̀-jùlú w yó: rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu yilə. Wɔ́ yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí zwə́l nə̀-twéésé èta. ⁶Bal mɔ̀bɔ́ gakó ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé kùkùl ré lò wɔ̌ ń dɔ̀m nàmá bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́, sə wɔ́ Yi jì y jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú w bə̀ m'a dɔ̃̀ bɛ nɛ́: bə̀ wɔ́ Yi dúdú nyə̀ná.⁷Yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí zwə́l nə̀-twéésé ǹdə́ yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí zwə́l nə̀-twéésé ga wɔ́ kɔn rə̀dù. Vwǎm mɔ́ bə̀ m'e zwə́l vwĩ̀ rí mú nàmá bɛ́ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí mú ń cǐ bi. ⁸È gə wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ ń zwẽ lò vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwǎm mɔ́ n zwə́l n pɔ̃ yilə, wɔ́ ńmyɛ̌ ń cǐ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwǎm mɔ́ ń zwə́l mó tɔ̀nɔ̀ wá.⁹Vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wòwə̀, ráá bə̀ ju ǹdə́ ŋwàn-tɔ́rɔ́ ráá bə̀ kɛ̀lɛ̀ ǹdə́ nə̀zhĩ̌ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ ń cìní ò vwĩ̀ rí tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí mú ń cǐ. ¹⁰Vɔ̀lɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ ráá rə̀ mɛ̃ nánkùlù wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ gakó bə̀ cǐ ri, sə bə̀ gakó cələ né m'a mɛrhɛ dwã.¹¹Nyǐ yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí bə̀ n'ê pɛ Cinu ni mú nə̀-twéésé: ¹²Bə̀ gə la vwĩ̀ rí zwə́l bə m'e súlí ‹nə̀bán-co› ne, bə̀ m'a pə búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce, rə̀ mún mú ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ ǹdə́ ŋwǎmsɛ sə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce bə̀ zhɛ́rhɛ́ nwə̃̌ sə̀ yó e súlí mún mɔ̀bɔ́ mə̀ búl mə̀ càn mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ búúri;¹³bə̀ m'a súlí búrú kɔ̀bɔ́ ò co sã̀-nəbyẽ̌ búúrí ni, bə b'e pə yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí bə̀ la zwə́l nə̀bán-co yil mú yilə. ¹⁴Bə̀ m'a vùr búúrí kùrə̀ né gakó búrú òdù bə pa; è wɔ́ Cinu yil bə̀ n'ê vùr ri, sə wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ ń zhɛ́rhɛ́ yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ mɔ́ ń cǐ ri.¹⁵È gə wɔ́ yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ bə̀ zwə́l nə̀bán-co yil mú nàmá bɛ́ yilə, bə̀ m'a dɔ̃̀ bɛ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ zwə́l re mó yù w cìcì, rə̀ kaka t'â la dǎl rə cĩ́ dɛ̃̌ è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y yil yé. ¹⁶Sə vwĩ̀ rí gə wɔ́ ‹nyì-bwelé vwĩ̀› ráá ‹pùbùlə̀ vwĩ̀›, bə̀ m'a dɔ̃̀ rə̀ nàmá bɛ́ jàlà vwĩ̀ rí zwə́l dɛ̃ rɛ́ yù w cìcì, è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y bə̀ wɔ̌ bə̀ dɔ̀m nàmá bɛ́ kùr ré.¹⁷Sə bə̀ m'a ji vwĩ̀ rí nàmá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ gwẽ̌ dàl dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yù w mú myǐn. ¹⁸Má lò gə nyɛ́ɛ́ ń dɔ̀m yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí nàmá bɛ́ bə̀ dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yù w myɛ, Yi t'â la lò mó mɔ̀bɔ́ ń zwə́l re mó lwə̌l mó zõ yé; ń vwĩ̀ rí m'a yə̀ nánfò: rə̀ nàmá bɛ́ pɔn; lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dɔ̀m bɛ, ń mà n zhĩ ń dóó wə́.¹⁹Kɔn súlí myɛ, bə̀ t'â la nàmá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ dwə̀rh kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ zhe jìmdi mú dɔ́m yé, bə̀ m'a ji bi myǐn. «È gə wɔ́ nàmá bɛ́ shò kwã: Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń bə jìmdi zhe wɔ̌ ń dɔ̀m bɛ. ²⁰Sə lò mɔ̀bɔ́ ń zhe jìmdi gə dɔ̀m yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí bə̀ zwə́l bə pə Cinu ni mú nàmá bɛ́, sə bə vùr rə̀-ná-cí ń dwí rí wẽ́.²¹Lò mɔ̀bɔ́ ń dwə̀rh kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi gakó, è wɔ́ numbyíní jìmdi ráá vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ zhe jìmdi ráá vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ wɔ́ súsúlú kɔn mə j'à súlí mə̀ zhe jìmdi n zɛ̃̀ n dɔ̃̀ yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ bə̀ zwə́l bə pə Cinu ni nàmá bɛ́ mɔ́, sə bə vùr rə̀-ná-cí ń dwí rí wẽ́.»²²Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²³«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Á t'á la nɔ̃ ǹdə́ pyìrhə̀ e súlí bɔ̃̀ nwǐsí dɔ́m yé. ²⁴Vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ cù ǹdə́ vwǎm mɔ̀bɔ́ gɔ-wẽ̀ dɔ̀m rə zhəzhɛrɛ nwǐsí wɔ̌ sə̀ zə sə̀ wɛ̀rhɛ́ kɔn dõ, sə á t'á la sɛ dɔ́m yé.²⁵Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dɔ̀m vwǎm mɔ̀bɔ́ ń ju mə̀ kɔn myǐn n pə Cinu ni nwǐsí, sə bə vùr rə̀-ná-cí ń dwí rí wẽ́, nwǐsí sə̀myɛ́ mɔ́ ń dɔ̀m mɔ́ yilə. ²⁶Á t'á la kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ kúmí ráá vwǎm jal jú gaga, jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó á ŋwɛ́nɛ́ sə̀ wẽ́ mó w yé. ²⁷Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń jú kɔn dɛ̌ dɛ̌ jal, sə bə vùr rə̀-ná-cí ń dwí rí wẽ́.»²⁸Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²⁹«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Lò gə la yə̀-zùlə́ vwĩ̀ zwə́l n pə Cinu ni, sə n zə cəl ré rə̀ wɔ́ Cinu cəl ré mó n bə̀ n pɔ̃. ³⁰Ń cìcì mú mà n zə kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ji nə̀ gakó myǐn Cinu yil mú, è n'ê yǎl e wɔ̀ nwǐsí n mə n bà; sə ń mà n zə nɛ n súlí nyɛ̀l rɛ́ bə̀ mə̌ sə bə pə ǹdə bə̀ gə́ y'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ Cinu yé né mó n mə n bà.³¹Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n ji nwǐsí myǐn vwĩ̀-jùlú w yó, sə nyɛ̀l rɛ́ m'a yə̀ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə̀ cǐ. ³²Á m'ǎ pə á yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ kùr-cí rí vwĩ̀-zwə́lnə mó ne.³³33 Kùr-cí rí rə̀myɛ́ wɔ́ Aarɔ̃ byǐ mú mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pɛ jal mɔ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí nwǐsí vwĩ̀-jùlú w yó mó cəl. ³⁴34 À zhə̀n ga vùr nyɛ̀l rɛ́ ǹdə́ kùr-cí rí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né wẽ́ a pə vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ, rə̀ m'a yə̀ bə̀ cəl twéé twéé yilə.³⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ cəl kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ji nə̀ gakó myǐn Cinu yil mú yó wə, kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ cír be bə̀ la yə̀ Cinu vwĩ̀-zwə́lnə mó. ³⁶Wɔ́ cəl ré rə̀myɛ́ mɔ́ Cinu pɔ nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ pə bɛ, kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń ló nwə̃̌ bə̀ yó n mə n cír bi mú; wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga bə̀ yilə, byin byin gakó.»³⁷Wɔ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ vwĩ̀ rí ǹdə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí ǹdə́ yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí ǹdə́ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w pɔ vwĩ̀ rí e súlí yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí zwə́l nə̀-twéésé èta. ³⁸Wɔ́ nə̀-twéésé sə̀myɛ́ mɔ́ nyí Cinu pɔ Muyiisi ni Sənəyi pyɔ̀ w yó dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zə bə̀ pansɛ́ bə b'e pə Cinu ni Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w w mó yù wə.

Chapter 8

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Byẽ̌ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ń cĩ́ dwã yó dwã-joló kòrhó w nyí rí ni. Ce bə zə kàmə̀zwǐsí ǹdə́ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ ǹdə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí nə̀-bya y ǹdə́ pyì-byesé sə̀lyè y e súlí búúrí rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó sə́yǎ y bə m'e bà. ³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, sə́ byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ myɛ ń cĩ́ dwã yó gàà.»⁴Muyiisi wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ mɔ rə̀ nyí mú, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ j'a bə̀ dwã yó, dwã-joló kòrhó w nyí rí ni. ⁵Muyiisi zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí púlə́púlə́ ne: «Nyǐ-nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu pɔ nyí b'à wɛ̀rhɛ́ mɔ́.»⁶Muyiisi zɛ̃̀ n ce Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ twẽ̌ bə yí, n shɛ bɛ nɛ̃̌. ⁷N zù Aarɔ̃ nɛ kàmə̀zù-pɔ́lɛ́ y n lyẽ cã̌-tɔ̀nɔ̀ w ń cã̌ nɛ, n zù mu kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w n zɛ̃̀ n zù mu vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ kàmə̀zwǐ yə́; n zɛ̃̀ n zə vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ kàmə̀zwǐ y lyẽẽ́sé n lyẽ ń cã̌ kwã;⁸n cĩ́ nə̀bán yó kàmə̀jɛ̃̀ y ń nə̀bán yó, n zɛ̃̀ n ce Urim ǹdə́ Tummima è wẽ́. ⁹N kwè yó-bɔrɔ́ w n cĩ́ ń yó wə, n zɛ̃̀ n lyẽ ku w ǹdə pùní ni ò zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ́ yó-bɔrɔ́ w nɛ, yó-bɔrɔ́ w yé y wə, o yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Cinu ni mú myɔrhɔ, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni ní.¹⁰Muyiisi kwè nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́, n mə n tútǔ dwã-joló kòrhó w ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ ò wẽ́ mó, n pə rɛ Yi ni. ¹¹N zhɛ́rhɛ́ y vwĩ̀-jùlú w yó twər tàlpyɛ̀, n zɛ̃̀ n tútǔ y vwĩ̀-jùlú w ǹd'ô wẽ̀ ré, e súlí zhǎ y ǹdə́ ku w kɔ̀bɔ́ è kùr ré cĩ́ ò yó mó yó n mə n pə rɛ Yi ni.¹²N ló nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ Aarɔ̃ yó w yó, n zə y n tútǔ mu n mə n pɔ̃ Yi ni. ¹³Muyiisi ce Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bwəlse, n zù bi kàmə̀zù-pɔ́lsɛ́, n lyẽ cã̌-tàndɛ bə̀ cə̌rh ne, n zɛ̃̀ n pú bi yə́púr, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ rə̀ nyí Muyisii ni ní.¹⁴N ce bə zə yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí nə̀-bya y bə m'e bwəlse; Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ cĩ́ bə̀ jɛ̀rh nə̀-bya y yó w yó; ¹⁵Muyiisi zwə́l y n zɛ̃̀ n zɛ̃̀ n twərh è jal mɔ́; n mɔ́rh mɔ́rh ń jə̀fɔ́lɛ́ nɛ́ n cĩ́ cĩ́ vwĩ̀-jùlú w nyimi ní nə̀ kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ yó, n mə n vùr vwĩ̀-jùlú w jìmdí; n ló jal mɔ́ kùr ré vwĩ̀-jùlú w kùr wə, n twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ò yó n mə n pə w Yi ni;¹⁶rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi kwè nə̀-bya y wu lyur rí nwǐsí gakó ǹd'ê cɛ̃ rɛ́ e súlí è bəcə̀-pwala nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ nə̀ nwǐsí n ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó; ¹⁷sə è gə wɔ́ nə̀-bya y kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ ǹd'ê tɔ̀nɔ̀ w ǹd'ê nàmá bɛ́ e súlí è byə̀nə́ né yilə, ń pwà rɛ n mə n du zulə́ jàà y w n vò n ji ri myǐn, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.¹⁸N ce bə zə vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ pyì-bya y bə m'e bà; Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ cĩ́ jɛ̀rh pyìrhə̀ y yó w yó. ¹⁹Muyiisi zwə́l y n zɛ̃̀ n zhɛ́rhɛ́ è jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ n kə́kɛ́lɛ́.²⁰Muyiisi pyir vwǎm mɔ́ nǎm nǎm, n ce bə ji mə̀ yó w ǹdə́ mə̀ nàmá bɛ́ e súlí mə̀ nwə̃̌ y myǐn. ²¹Muyiisi zə nɛ̃̌ n mə n shɛ̀rh mə̀ lyur rí ǹdə́ mə̀ nə̀-gwěsé, n zɛ̃̀ n ji pyìrhə̀ y námpúm mú myǐn vwĩ̀-jùlú w yó. Rə̀myɛ́ mɔ́ yàl vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́, rə̀ yàl kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu yilə, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni ní.²²Rə̀myɛ́ kwã, ń ce bə zə pyì-byesé sə̀lyè nyǎ y bə m'e bà, e yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w pɔ vwĩ̀ rí zwə́l yilə; Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ cĩ́ jɛ̀rh pyì-bya y yó w yó. ²³Muyiisi zwə́l y n twərh è jal mɔ́ n cĩ́ Aarɔ̃ jə̀-jĩ́ zhə̀-vɔ w ǹdə́ ń jə̀-jĩ́ jə̀fɔ́-byo w e súlí ń jə̀-jĩ́ nə̀fɔ́-byo w yó. ²⁴N zɛ̃̀ n ce Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bwəlse, n cĩ́ jal mɔ́ bə̀myɛ jə̀-jĩ́ zhə̀-vɔr rɛ́ ǹdə́ bə̀ jə̀-jĩ́ jə̀fɔ́-byər ré e súlí bə̀ jə̀-jĩ́ nə̀fɔ́-byər ré yó. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń kwè jal mɔ́ kùr ré n zhɛ́rhɛ́ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ n kə́kɛ́lɛ́.²⁵N zɛ̃̀ n kwè nwǐsí ǹdə́ nə̀byil ré ǹdə́ wu lyur rí nwǐsí ǹdə́ cɛ̃ rɛ́ ǹdə́ ocə̀-pwala nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ nə̀ nwǐsí e súlí kùr-cí rí; ²⁶n vùr búrú òdù ò yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce ǹdə́ búrú òdù ò ju ǹdə́ nwə̃̌ e súlí ŋwɛ̀mɛ́ èdù búúri tɛ̀bɛ́ rə̀ yə̀ sã̀-nəbyẽ̌ ce sə́yǎ y è wɔ Cinu yé né mó wẽ́, n pyɛ̀lɛ́ nwǐsí ǹdə́ kùr-cí rí yó. ²⁷N zɛ̃̀ n kwè rə̀myɛ́ gakó n cĩ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ jɔ̃̀ wa, n ce bə pə rɛ ǹdə bə̀ gə́ y'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ nɛ́, Cinu yé né.²⁸Muyiisi zɛ̃̀ n kə́ n zwẽ re bə̀ jɔ̃̀ wa, n ce bə súlí ri vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nɛ bə ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó; rə̀myɛ́ mɔ́ yàl Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w pɔ vwĩ̀, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́, kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú, Cinu yilə. ²⁹Muyiisi kwè nyɛ̀l rɛ́ n pə Cinu ni ǹdə bə̀ gə́ y'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ Cinu yé né bə m'e pə pɛnɛ́ nɛ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ Muyiisi cəl Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w pɔ pyì-bya y wẽ́ ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.³⁰Muyiisi kwè nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ ǹdə́ jal mɔ́ mə̀ y'à wɔ vwĩ̀-jùlú w yó mó, n zhɛ́rhɛ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń gàndɛ́ yó, n súlí n zhɛ́rhɛ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ gàndɛ́ yó; wɔ́ èta ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ n mə n pə Aarɔ̃ ǹdə́ ń gàndɛ́ Yi ni, n súlí n pə Aarɔ̃ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ gàndɛ́ myɛ Yi ni.³¹Muyiisi zɛ̃̀ n wɔ̀ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ: «shɛ̃̌-na pyì-byesé sə̀lyè nyǎ y nàmá bɛ́ dwã-joló kòrhó w nyí ni; wɔ́ gàà á m'ǎ dɔ̃̀ bɛ nɛ́, ǹdə́ búrú w kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w pɔ sə́yǎ y mɔ́, ǹdə à gə́ pɔ nyí a wɔ̀ nɛ́: ‹wɔ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə̀ m'a dɔ̃̀ bɛ.› ³²Á m'ǎ ji nàmá bɛ́ ǹdə́ búrú w kɔ̀bɔ́ ò dàl mɔ́ myǐn. ³³Á m'ǎ j'á mɛ̃ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni dwã nyàlpyɛ̀, kɔn b'e yí Yi tum rí tũ̌ mú ŋwɔ̀nɔ́ w bə̀ la ába pɔ mɔ́ pə o zhɛ̀; bə̀ bə̀ m'a pə ába Yi tum rí tũ̌ mú ŋwɔ̀nɔ́ w dwã nyàlpyɛ̀.³⁴Cinu cìcì ń pɔ nyí bə̀ bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə́ gə́ wɛ̀rhɛ́ zà nɛ́ mɔ́ bə m'e twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí á yó. ³⁵Á m'ǎ j'á mɛ̃ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni dwã nyàlpyɛ̀, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga. Rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, á m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ á twĩ̀ Cinu tum rí e jà á t'á la cú yé. Wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ nɛ rə̀ nyí mú.» ³⁶Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu tó Muyiisi dɛnnɛ n pə rə̀ nyí mú.

Chapter 9

¹Dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, Muyiisi byẽ̀ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́, e súlí Esərayɛl náncɛsɛ́. ²N zɛ̃̀ n wɔ̀ Aarɔ̃ nɛ: «Pyǎ nũ̌-bwə̀lə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə, e súlí pyì-bya vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə, sə kaka bə̀ sə̀ sə̀lyè y ga zal yé, ń mə́ bə̀ Cinu yé né.³Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń zɔ̀m ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ń wɔ̀: ‹Zə-na bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə, e súlí byin rə̀dù nũ̌-bwə̀lə̀ ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, sə kaka bə̀ sə̀ sə̀lyè y ga zal yé, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ zwə́l yilə, ⁴e súlí nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí bə̀ la zwə́l Cinu yé né mó yilə, ǹdə́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌; bə̀ wɔ́ zà Cinu la ába ń cìn byilu.› » ⁵Bə zə kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Muyiisi yà ń pɔ bɛ rə̀ nyí mú bə m'e bə̀ dwã-joló kòrhó w yé y wə, dwí rí gakó zɛ̃̀ rə twẽ̌ rə bwəlse rə zhì dɛ̃̌ Cinu yé né.⁶Muyiisi kə́ n wɔ̀: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu pɔ nyí b'ǎ wɛ̀rhɛ́ mùnì ga á nə́ Cinu còrhó wə́.» ⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi wɔ̀ Aarɔ̃ nɛ: «Twẽ̌ ń yí vwĩ̀-jùlú w yala nɛ, ń zwə́l ǹ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí ǹdə́ ǹ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ń mə́ twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹ cìcì mú ǹdə́ dwí rí yilə, sə́ zɛ̃̀ ń pə dwí rí pɛnɛ́ yá, ń mə́ twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀ yilə, ǹdə Cinu gə́ pɔ nyí ní.»⁸Aarɔ̃ twẽ̌ n bwəlse vwĩ̀-jùlú w nyí ni, n zwə́l ń cìcì yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l nũ̌-bwə̀lə̀ y vwĩ̀ rí; ⁹Aarɔ̃ byǎ bɛ́ kwɛ̃́ jal mɔ́ bə pɔ̃; n mɔ́rh ń jə̀fɔ́lɛ́ jal mɔ́ wẽ́, n cĩ́ cĩ́ vwĩ̀-jùlú w nyimi ní yó, n zɛ̃̀ n kwè mə̀ kùr ré n ló tɛ̃́ vwĩ̀-jùlú w kùr wə.¹⁰N ji vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ nwǐsí ǹdə́ mə̀ bəcə̀-pwala nɛ́ ǹdə́ mə̀ cɛ̃ rɛ́ myǐn ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní. ¹¹È gə wɔ́ nàmá bɛ́ ǹdə́ tɔ̀nɔ̀ w yilə, ń zə rɛ n du zulə́ jàà y w n vò n ji myǐn.¹²Ń zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ pyì-bya yá; Aarɔ̃ byǎ bɛ́ kwɛ̃́ è jal mɔ́ bə pɔ̃, n zhɛ́rhɛ́ mɔ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ n kə́kɛ́lɛ́. ¹³Bə kwè vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwǎm mɔ́ mə̀ gòm nǎm nǎm mɔ́ e súlí mə̀ yó w bə ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó; ¹⁴n shɛ̀rh mə̀ lyur rí ǹdə́ mə̀ nə̀-gwěsé n zɛ̃̀ n súlí ri vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nɛ n ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó.¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń zwə́l dwí rí vwə̃̀ né: ń zwẽ dwí rí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l bə̀cìlə́ y n zwə́l ǹdə vwĩ̀ nã́yéé ré vwǎm mɔ́ ta. ¹⁶N zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwǎm mɔ́ ǹdə kɔn gə́ mə̌ sə rə tó né. ¹⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń pɔ mún mú: ń co mo ń jə̀-gúl yírh n súlí nəkɔkɔ́lɛ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nɛ n ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó.¹⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń zə nə̀-bya y ǹdə́ pyì-bya y dwí rí y'à pɔ mɔ́ n mə n zwə́l yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí; Aarɔ̃ byǎ bɛ́ kwɛ̃́ sə̀ jal mɔ́ bə pɔ̃, n zhɛ́rhɛ́ mɔ vwĩ̀-jùlú w cã̌ y nɛ n kə́kɛ́lɛ́; ¹⁹è gə wɔ́ nə̀-bya y ǹdə́ pyì-bya y nwǐsí yilə, è n'ê yǎl e wɔ̀ nə̀byílə́ né ǹdə́ wu lyur rí nwǐsí ǹdə́ ocə̀-pwala nɛ́ e súlí cã nɛ́,²⁰bə̀ pyɛ̀lɛ́ rɛ nyɛ̀là nɛ́ yó bə ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó; ²¹Aarɔ̃ zɛ̃̀ n kwè nyɛ̀là nɛ́ ǹdə́ kùr-cí rí n pə Cinu ni ǹdə bə̀ gə́ y'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ nɛ́ mɔ́, ǹdə Muyiisi gə́ yà ń pɔ nyí ní.²²Rə̀myɛ́ yó, Aarɔ̃ zhẽ̌ ń jɛ̀sɛ́ dɛ̃̌ n zhèlè se dwí rí yó n mə n cĩ́ ri bwəl; sə ń gə́ zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí ǹdə́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́, e súlí yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né n zhɛ̀ kwã, ń kwɛ̃̀ n shí vwĩ̀-jùlú w yó n só tɛ̃́. ²³Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ tó dwã bə zù dwã-joló kòrhó w wə, bə zɛ̃̀ bə k'a du bə̀ la bwəl cṹ dwí rí yó. Rə̀myɛ́ yó, dwí rí púlə́púlə́ j'a nə Cinu còrhó wə́: ²⁴myǐn j'a shí Cinu yé né mə du mə jí vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ nwǐsí. Dwí rí gakó nə rɛ; lyì bí mà wu-nyɔ̃̀ búbwéése, bə zɛ̃̀ bə tu bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́.

Chapter 10

¹Aarɔ̃ byǎ bɛ́, Nadaabɛ ǹdə́ Abyəwu, mə̀dù gakó yà ń kwè ń nə̀zhĩ̌ y kɛ̀bɛ́ ń mə́ ń ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn mú, n ló myǐn è wẽ́ n zɛ̃̀ n ló wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn mú wə; èta, bə̀ j'a zə myǐn mɔ̌ mɔ̌, myǐn mɔ̀bɔ́ Cinu yə̀ nyí pɛ mə̀ yil mú, bə m'e bə̀ ń yé né. ²Rə̀myɛ́ yó myǐn j'a shí Cinu yé né mə du mə jí bi; bə j'a cì Cinu yé né.³Muyiisi zɛ̃̀ n wɔ̀ Aarɔ̃ nɛ: «Cinu yà ń dámǎ n wɔ̀ rɛ:‹À n'â yǎl bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê yí à yala nɛ mɔ́,nyǐ ni ǹdə Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe ta,à súlí à n'â yǎl bə̀ bə̀ cèrhé ne,dwí rí gakó yé né.› »Aarɔ̃ já n shĩ̌ ń nyí. ⁴Muyiisi já n byẽ̀ Myəkayəə ǹdə́ Eləsafã, Aarɔ̃ da da-byǐ Uzhəə byǎ bɛ́, n wɔ̀ bɛ: «Bwəlse-nə nyɔ̀nɔ̀! Pwǎ-na á da-byǎ bɛ́ cùùrí Cinu jì y yé né á m'á du zulə́ jàà y wa.»⁵Bə twẽ̌ bə yí, bə pwà bə̀ da-byǎ bɛ́ cùùrí bə pyípyílí bə̀ kàmə̀zù-pɔ́lsɛ́ wẽ́, bə m'e du zulə́ jàà y wa, ǹdə Muyiisi gə́ yà ń pɔ bɛ nyí ní. ⁶Muyiisi zɛ̃̀ n wɔ̀ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ Eləyazaarɛ ǹdə́ Yətamaarɛ nɛ: «Á bə̀k'á yẽ̌ á ywésé ne sə gùlí gùlí dwã nɛ yé, á bə̀k'á kǎr á gàndɛ́a yé, è gə də̀ rə̀myɛ́ á m'ǎ cì sə á m'ǎ súlí á vwɛ̃ Cinu lyim rí á ló Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ yó wə. È wɔ́ á da-byǎ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó bə̀ m'a kúrh byɛ̀bɛ́ Cinu ce myǐn jí bi mú. ⁷Ámyɛ̌ j'á bə mə̌ sə á zhǐr dwã-joló kòrhó w nyí rí ni yé, è gə də̀ rə̀myɛ́ á m'ǎ cì, bə̀ gə́ tútǔ ába ǹdə́ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ mú ŋwɔ̀nɔ́ w yilə.» Sə bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Muyiisi gə́ byili bi ní.⁸Cinu zɔ̀m ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: ⁹«Ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́, á t'á la də̀vɛ̃́ ráá kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà mɔ̀bɔ́ mə̀ co sã̀-nə̀byẽ̌ nyɔ́ á gə mə̌ sə á vò dwã-joló kòrhó w w yi ní yé; èta, á t'á la cú yé. Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga á yilə, byin byin gakó. ¹⁰Rə̀myɛ́ mɔ́, wɔ́ mùnì ga á ŋwɛ̀nɛ́ á pɔr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi nyǎn mɔ́ ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ kɔn nánfò mó dwã wa, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə jìmdi zhe dwã wa, ¹¹sə á ŋwɛ̀nɛ́ á cèrhè Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu kwè bə̀ yil n zɛ̃̀ n tó Muyiisi dɛnnɛ n pə bɛ mɔ́.»¹²Muyiisi zɔ̀m ǹdə́ Aarɔ̃ e súlí Eləyazaarɛ ǹdə́ Yətamaarɛ, Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀ y'à dàl mɔ́ n wɔ̀: «Á gə vùr kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu yilə, vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ wẽ́, sə á kwè vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ kùr ré á jòm vwĩ̀-jùlú w yala nɛ á jí, sə á bə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ rə̀ wẽ́ ce yé, bə̀ rə̀ wɔ́ Cinu dúdú cəl. ¹³Á m'ǎ jòm jàà kɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú w á m'á jí ri, bə̀ rə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ cəl kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ gakó n'ê ji myǐn Cinu yil mú wẽ́. Wɔ́ nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu pɔ nɛ mɔ́.¹⁴È gə wɔ́ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ m'e zwə́l yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né nyɛ̀là nɛ́ ǹdə́ nə̀ kùr-cə̃́ né bə̀ pɔ Cinu ni ǹdə bə̀ gə́ mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ mɔ́ yilə, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ e súlí ǹ bə̀kwá bɛ́ m'ǎ dɔ̃̀ nɛ jàà kɛ̀bɛ́ è bə jìmdi zhe mó wẽ́, bə̀ rə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ cəl ré Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né bə̀ n'ê zwə́l mó wẽ́. ¹⁵Bə̀ m'a zə kùr-cí rí ǹdə́ nyɛ̀l rɛ́ bə m'e súlí nwǐsí bə̀ n'ê ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó mó ne bə m'e bà; bə̀ gə pɔ rɛ Cinu ni ǹdə bə̀ gə́ mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ nɛ́ mɔ́ bə̀ zhɛ̀, nàmá bɛ́ bə̀myɛ́ jǐrh ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ cəl gaga yilə, ǹdə Cinu gə́ pɔ nyí ní.»¹⁶Muyiisi bwə̀rh yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí bə̀cìlə́ y bwə̀rhə́, sə ń púrí bə̀ ju y myǐn. Ń lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Eləyazaarɛ ǹdə́ Yətamaarɛ, Aarɔ̃ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à dàl mɔ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀: ¹⁷«Byè yil á nə yə̀ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ nàmá bɛ́ dɔ̀m Cinu jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú wẽ́, bə̀ gə́ wɔ́ Cinu dúdú cəl yilə? Cinu pɔ ába vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ mə̀myɛ́ mùnì ga á twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ yó Cinu yé né, á m'á vùr bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wá. ¹⁸Bə̀ gə́ y'à yə̀ mə̀ jal mɔ́ zə bə m'e vò Cinu jì y wẽ́ mó ce, á y'ǎ mə̌ sə á dɔ̃̀ mə̀ nàmá bɛ́ jàà kɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú wẽ́ ǹdə à gə́ y'à pɔ nyí ní.»¹⁹Aarɔ̃ zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: «Cili, nyǐ yò w kɔ̀bɔ́ ò nɔ àmyɛ́ zà mɔ́, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí ǹdə́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ Cinu yé né mó. Cinu nə yà ń mà n shɛ̀nɛ́ a dɔ̃̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwǎm mɔ́ bə̀ zwə́l nàmá bɛ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ zhə̀nà?» ²⁰Muyiisi já n swéné kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nyɛ̀ɛ̀ mɔ́.

Chapter 11

¹1 Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀ bɛ: ²2 «Byili-nə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, á wɔ̀:Cɛ yó vwàmá nɛ́ gakó wẽ́, nyǐ-nə nyɛ̀bɛ́ á wɔ̌ á m'ǎ jí mú:³á wɔ̌ á jí vwǎm mɔ̀bɔ́ gakó mə̀ nə̀-cɔ̀ w bɔ̀n dwã w rə̀lyè mó, e jà mə̀ n'ê bwérhé gɔ mɔ́. ⁴Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê bwérhé gɔ e súlí vwǎm mɔ̀bɔ́ gakó mə̀ nə̀-cɔ̀ w bɔ̀n dwã w rə̀lyè mó dwí rí wẽ́, nyǐ-nə nyɛ̀bɛ́ á t'á la jú mú:yómó wə́, b'ò n'ô bwérhé gɔ sə ò nə̀-cɔ̀ w yə̀ dwã w bɔ̀n rə̀lyè yé: ò wɔ́ jìmdi kɔn ámyɛ̌ yilə;⁵ǹdə́ ywɛlɛ rɛ́, rə̀ n'ê bwérhé gɔ sə rə̀ bə nə̀-càr zhe yé: rə̀ wɔ́ jìmdi kɔn ámyɛ̌ yilə; ⁶ǹdə́ zwèmé y b'è n'ê bwérhé gɔ, sə è bə nə̀-càr zhe yé: è wɔ́ jìmdi kɔn ámyɛ̌ yilə; ⁷ǹdə́ kùkú wə́, b'ò nə̀-cɔ w bɔ̀n dwã w rə̀lyè, sə ò t'â bwérhé gɔ yé: ò wɔ́ jìmdi kɔn ámyɛ̌ yilə. ⁸Á bə mə̌ sə á dɔ̃̀ rə̀ nàmá ráá á dwə̀rh rə̀ cùùrí myɛ yé; rə̀ wɔ́ jìmdi kɔn ámyɛ̌ yilə.⁹Bǔ-wẽ̀ ré gakó wẽ́, nyǐ tɛ̀bɛ́ á wɔ̌ á m'ǎ jí mú: bǔ kɔn gaga, nə̀-fɔ̀lɔ̀ kɔn ráá bwǐ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jəla ǹdə́ pwə̀ə̀rhè, á wɔ̌ á jí ri; ¹⁰sə á súl bǔ-wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ sú bǔ w wə, ráá kò-nyì tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ nɛ̃̌ w ǹdə́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w ráá bǔ w w rə̀ bə jəla ǹdə́ pwə̀ə̀rhè zhe mó,¹¹sə á m'ǎ j'á súl re twéé twéé yilə; á j'á t'á la rə̀ nàmá dɔ́m gaga yé, sə á m'ǎ súl rə̀ cùùrí myɛ dwə̌rh: ¹²á súl bǔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ bə jəla ǹdə́ pwə̀ə̀rhè zhe mó.¹³Kúmsí wẽ́ mó, nyǐ shɛ̀bɛ́ á mə̌ sə á súl, á bə mə̌ sə á dɔ̃̀ mɔ́: zhú ǹdə́ lyõ ǹdə́ còrhò, ¹⁴ǹdə́ bəlyɛ̃zhá ǹdə́ zúmə́ dwí gakó, ¹⁵15 ǹdə́ kààrhɛ́ dwí gakó, ¹⁶ǹdə́ pyɔ̌-cóló ǹdə́ èkwə̀l-pwã̀ ǹdə́ bǔ-òshu ǹdə́ ényɛ̌lsɛ́ dwí gakó,¹⁷ǹdə́ èkwə̀l-byṹ ǹdə́ bù-célé ǹdə́ èkwə̀lə̀, ¹⁸ǹdə́ èkwə̀l-cə́lúbí ǹdə́ lyǎ-kúm-byṹ ǹdə́ zúm, ¹⁹ǹdə́ nə̀myɔ̃̀ ǹdə́ osã́cə-káálɛ dwí gakó ǹdə́ gɔ cə́-bya ǹdə́ ozhɛ̃̀yɔ̀lɔ́.²⁰Á j'á súl vɔ̀mɛ̀-ka kɛ̀bɛ́ è wɔ́ nə̀rh sə̀na ka mɔ́. ²¹Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, nyǐ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ á wɔ̌ á jí vɔ̀mɛ̀-wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ nə̀rh sə̀na wẽ̀ ré wẽ́ mó: wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe nə̀rh rə̀ m'ê fwɛ̃́ cɛ y yó mó. ²²Nyǐ tɛ̀bɛ́ á wɔ̌ á jí mú: sɔsɔ̀mɛ̀ dwí gakó ǹdə́ byaalɛ ǹdə́ cìlə̀ ǹdə́ ywə́lə́-sɔsɔ̀mɛ̀. ²³Sə á j'á súl vɔ̀mɛ̀-ka kɛ̀bɛ́ gakó è wɔ́ nə̀rh sə̀na dúdú ka mɔ́.²⁴E súlí myɛ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ n'ê ce á jǐrh jìmdi cìnə́, lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ dwə̀rh rə̀ cùù w ni ǹ m'ǎ yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́, ²⁵sə lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zhĩ rə̀ cùù w myɛ ǹ mə̌ sə́ shɛ̀rh ǹ gàndɛ́, sə ǹ m'ǎ yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́.²⁶Vwàmá nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ nə̀-cɔ̀ w yə̀ dwã w bɔ̀n ráá nə̀ t'â bwérhé gɔ mɔ́ wɔ́ jìmdi kɔn ámyɛ̌ yilə: lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ dwə̀rh re, ǹ m'ǎ jǐrh jìmdi cə́bal. ²⁷Èta myɛ, nə̀rh sə̀na wẽ̀ ré rə̀ nə̀-pyìlsí n'ê pwí tɛ̃́ mɔ́ wɔ́ jìmdi kɔn á yilə; lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ dwə̀rh rə̀ cùù w ni ǹ m'ǎ jǐrh jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́, ²⁸sə lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zhĩ rə̀ cùù ǹ mə̌ sə́ shɛ̀rh ǹ gàndɛ́, sə ǹ m'ǎ yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́, bə̀ vwàmá nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ jìmdi kɔn ámyɛ̌ yilə.²⁹Nyǐ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ jìmdi kɔn á yilə, wə̀-nyìr tɛ̀bɛ́ rə̀ sú cɛ y mɔ́ wẽ́: wõ ǹdə́ tə̀tó e súlí búbúr dwí gakó, ³⁰ǹdə́ dádályízhə̀lɛ́ ǹdə́ búbú-èpɔ̀lɔ̀ ǹdə́ búbú ò yala nyɛ̌ ǹdə vɔ-lyɔ̀ w ta, ǹdə́ nyɔ̀rhɔ́ ébú e súlí gɔ́mə́lwà.³¹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a yə̀ jìmdi kɔn wə̀-nyìr rí gakó wẽ́ á yilə: lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ dwə̀rh re ǹdə́ rə̀ cùwə̀, ǹ m'ǎ yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ³²Kò-nyì rí rə̀myɛ́ rə̀dù gə cùwə̀, rə zɛ̃̀ rə tu kɔn tɛ̌ tɛ̌ yó, kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ j'a jǐrh jìmdi kɔna, è wɔ́ dɔ̌ ku ráá gɔ̀nɔ̀ ráá tɔ̀nɔ̀ ráá lɔ̀bɔ̀ è n'ê yǎl e wɔ̀ ku kɔ̀bɔ́ bə̀ j'â zhe ò tum, tum tɛ̌ tɛ̌ yilə, bə̀ n'ê ce re nɛ̃̌ wa, rə̀ m'a yə̀ jìmdi kɔna, kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́, rə̀myɛ́ kwã rə̀ m'a k'a jǐrh wárhgáá. ³³Kò-nyì rí rə̀myɛ́ mɔ́ gə tu dɔ ku kɔ̌ kɔ̌ wẽ́, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ ò wẽ́ mó jǐrh jìmdi kɔna, á m'ǎ lo ku wə́;³⁴bə̀ gə ló nɛ̃̌ mə̀ y'à wɔ ku w òmyɛ́ mɔ́ wẽ́ kùjú kɔ̌ kɔ̌ bə̀ wɔ̌ bə̀ jí mú yó, kùjú w òmyɛ́ mɔ́ jǐrh jìmdi kɔna; èta myɛ, kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà mɔ̀bɔ́ mə̀ càn myɛ n'ê jǐrh jìmdi kɔna, má mə̀ wɔ ku kɔ̌ kɔ̌ wẽ́ myɛ. ³⁵Wə̀-nyìr rí rə̀myɛ́ cùù gə tu kɔn tɛ̌ tɛ̌ yó myɛ, kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ n'ê jǐrh jìmdi kɔna; è gə wɔ́ shɔ̃́ ráá kúl, sə á wǔr ri bə̀ rə̀ jǐrh jìmdi wẽ̀, sə rə̀ m'a j'a yə̀ jìmdi wẽ̀ ámyɛ̌ yilə;³⁶sə è gə wɔ́ nə̀-bùlì ráá nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w ò tu ní, rə̀ nɛ̃̌ mɔ́ gakó gwẽ̌ càn, sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń vùr kɔ̀-cù w mə̀ wẽ́ mó nə́ ń jǐrh jìmdi cə́bal. ³⁷Wə̀-nyìr rí rə̀myɛ́ òdù cùù gə tu jíjí byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ la dú yó, jíjí byǎ bɛ́ gwẽ̌ càn, ³⁸sə bə̀ gə y'à jɛ̀nɛ̀ bə ló nɛ̃̌ jíjí byǎ bɛ́ yó, wə̀-nyìr rí rə̀myɛ́ òdù cùù zɛ̃̀ o tu bə̀ yó, jíjí byǎ bɛ́ m'a yə̀ jìmdi kɔn á yilə.³⁹Sə vwǎm mɔ̀bɔ́ á n'á jí gə cùwə̀, lò mɔ̀bɔ́ ń dwə̀rh mə̀ cùù w mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ⁴⁰Lò mɔ̀bɔ́ ń dɔ̀m mə̀ nǎm mɔ́ mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. Lò mɔ̀bɔ́ ń zhĩ mə̀ cùù w mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́.⁴¹«Á súl wə̀-nyìr rí tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ sú cɛ y yó mó: lòlò tá ń la rɛ dɔ́m yé. ⁴²Á t'á la wə̀-nyìr rí tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ sú cɛ y rə̀ n'ê fwàl tɛ̃́ rə̀ pǔrh yó ráá rə̀ wɔ́ nə̀rh sə̀na wẽ̀ ráá sə̀ du gàà mɔ́ dɔ́m yé, b'ǎ súl re.⁴³Á bə̀k'á tó wə̀-nyìr rí tɛ̀bɛ́ rə̀ sú cɛ y yó mó dɛnnɛ á ce á cìn súsúlú wẽ́ yé, á t'á la rə̀ dɛnnɛ tó á byèlè á cìn yé, mùnì ga rə̀ bə̀k'a ce á jǐrh jìmdi cìnə́ gaga yé. ⁴⁴Bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí; rə̀myɛ́ mɔ́ ce, zə-na á cìn mùnì ga á yə̀ àmyɛ́ lyì, b'à wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe yé; á t'á la wə̀-nyìr rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê nyínyìmí cɛ yó mó gakó zə á m'á byèlè á cìn yé. ⁴⁵Bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Cinu à ce á shə́r Ezhibti tənà y wa, mùnì ga a yə̀ Yi á yilə; rə̀myɛ́ mɔ́ ce, á mə̌ sə á yə̀ àmyɛ́ lyì b'àmyɛ́ wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe.»⁴⁶Wɔ́ nə̀myɛ́ nə̀ wɔ́ nyə́ né vwàmá nɛ́ ǹdə́ kúmsí e súlí bǔ wə̀-nyìr rí rə̀ sú nàná bɛ́ wẽ́ ǹdə́ cɛ y yó mó shò kwã nɛ́ mɔ́. ⁴⁷Nyə́ né nə̀myɛ́ nə̀ n'ê ce bə̀ pɔr vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ́ jìmdi kɔn ǹdə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ də̀ jìmdi kɔna, e súlí vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ̌ bə̀ jí mú ǹdə́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ bə mə̌ sə bə jí mú dwã wa.

Chapter 12

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Kɛ̃ gə kwè pǔ n lù bal-byǐ, ń jǐrh jìmdi cə́kɛ̃, dwã nyàlpyɛ̀ yilə, ǹdə ń cànà y yi rí wẽ́ ta. ³Dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, bə̀ m'a gõ̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yá;⁴rə̀myɛ́ kwã, kɛ̃ mɔ́ mà n dɛ̃̀ dwã shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀tɔ̀ ń lul ré yi ní jal mɔ́ shǎrh mɔ́ yilə. Ń tá ń la kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi nyǎn mɔ́ dwə̌rh ń súlí ń tá ń la Yi jì w zú kɔn m'e yí ń jìmdí shǎrh yi rí pyìrh. ⁵Ń gə lùl kɛ̃-byǐ, səmyɛnsɛ sə̀lyè wẽ́, ń wɔ́ jìmdi cə́kɛ̃ ǹdə ń cànà y yi rí wẽ́ ta; rə̀myɛ́ kwã, ń mà n dɛ̃̀ dwã shə́-shə̀ldù ǹdə́ nyə̀ldù ń lul ré yi ní jal mɔ́ shǎrh mɔ́ yilə.⁶Ń jìmdí shǎrh yi rí gə pyìrh, è gə wɔ́ bal-byǐ ráá kɛ̃-byǐ ń lùlə̀, ń mà n zə byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ yilə, e súlí épò-bò ráá épwèné, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí zwə́l yilə, n bə̀ n pə vwĩ̀-zwə́lnə mó ne, dwã-joló kòrhó w nyí rí ni;⁷vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zwə́l re Cinu yé né, sə ń gə tú ń twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí kɛ̃ mɔ́ yó ń zhɛ̀, kɛ̃ mɔ́ lul ré yi ní jál mɔ́ jìmdí j'a shàrh èta.» ⁸«Kɛ̃ mɔ́ gə wàr pyì-bwɛ̀lɛ́ ń la nɔ, ń mà n zə épwěnse sə̀lyè ráá épò-bwə̀r rə̀lyè, kúmí èdù y m'a yə̀ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ zwə́l yilə, è dõ mó yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí zwə́l yilə; sə vwĩ̀-zwə́lnə mó gə tú ń twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí kɛ̃ mɔ́ yó ń zhɛ̀, kɛ̃ mɔ́ já n jǐrh wárhgáá.»

Chapter 13

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: ²«Nyəlɛ ráá yòrhò ráá pɔ́pɔ̌ nyɛl nyɛl gə ju lò yala nɛ, e zɛ̃̀ e jǐrh yala tɔ̀nɔ̀ címí ǹdə yə-bəcàndɛ ta, sə bə zə mɔ bə bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ ráá ń byǎ bɛ́ bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó mə̀dù sõ;³vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ ń yala tɔ̀nɔ̀ w címí yə́. Sə címí y jàà y kur rí gə jǐrh námpwẽ̀, yala tɔ̀nɔ̀ w zɛ̃̀ o wɛ̀rhɛ́ ǹdə ò co gɔ́rɔ́ ta, sə́ nyǐ wɔ́ yə-bəcàndɛ dwí; vwĩ̀-zwə́lnə mó gə nyǐ mu n zhɛ̀, ń mà n wɔ̀ bə̀ rə̀-ná-cí mú wɔ́ jìmdi cə́bal. ⁴Sə è gə wɔ́ pɔ́pɔ̌ námpõ̀ nyɛl nyɛl ò yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ò co gɔ́rɔ́ ta, kur rí myɛ j'à yə̀ námpwẽ̀ jǐrh, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n cĩ́ nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ ń dúdú dwã nyàlpyɛ̀;⁵sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ mu: pɔ́pɔ̌ w nyí rí gə j'a mɛ̃ rə̀ jàà y wa, rə̀ yə̀ súlí, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kə́ n cĩ́ nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ ń dúdú, dwã nyàlpyɛ̀ dwã kə́dò; ⁶dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kə́ n nyǐ mu kə́dò: pɔ́pɔ̌ w nyí rí gə byèlè, rə̀ yə̀ súlí, vwĩ̀-zwə́lnə mó nə́ ń byili bə̀ nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ jǐrh wárhgáá: è wɔ́ yòrhò; lò mó mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, sə rə̀myɛ́ kwã ń mà n yə̀ wárhgáá;⁷sə yòrhò w nyí rí gə súlí, vwĩ̀-zwə́lnə mó gə́ tú n nyǐ lò mó n zɛ̃̀ n wɔ̀ bə̀ ń wɔ́ wárhgáá kwã nɛ́, lò mó mà n kə́ n vò n ce vwĩ̀-zwə́lnə mó nyǐ mu. ⁸Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kə́ n nyǐ mu: ń gə púrí yòrhò w nyí rí súlí, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ lò mó wɔ́ jìmdi cə́bal: sə wɔ́ yə-bəcàndɛ.⁹Yə-bəcàndɛ dwí gə zhe lò, bə̀ m'a zə mɔ bə vò vwĩ̀-zwə́lnə mó sõ; ¹⁰vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ mu: pɔ́pɔ̌ námpõ̀ gə ju ń yala nɛ, o ce ń kur rí gàà mɔ́ jǐrh námpwẽ̀, yala nàmá bɛ́ j'â pyě pwẽ̀ ne, ¹¹sə́ nyǐ wɔ́ yə-bəcàndɛ címí è j'â wɔ ń yala nɛ́ wẽ́; vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ ń wɔ́ jìmdi cə́bal; sə ń tá ń la ń cìn lyɔ̀ɔ̀ n cĩ́ mu ń dúdú yé, bə̀ kɔn wɔ́ pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ ń wɔ́ jìmdi cə́bal.¹²Sə vwĩ̀-zwə́lnə mó gə púrí yə-bəcàndɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê fwər nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ yala nɛ́ gakó, kɔn zhì ń nèsé ne e m'e vò ń yó w ne, tɛ̀bɛ́ ń yírh wɔ̌ rə̀ nɛ mɔ́, ¹³ń mà n nyǐ mu: yə-bəcàndɛ́ gə́ fwər nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ yala nɛ́ gakó mó ce, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ wɔ́ wárhgáá; ń yala nɛ́ gakó gə́ jǐrh námpwã̀ mɔ́ yilə, ń já n jǐrh wárhgáá. ¹⁴Sə dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nɛ ń yala nàmá bɛ́ bə̀ pyě pwẽ̀ ne mó, ń nə́ ń jǐrh jìmdi cə́bal;¹⁵vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ ń yala nàmá bɛ́ bə̀ pyě pwẽ̀ ne mó, sə ń mà n byili bə̀ ń wɔ́ jìmdi cə́bal: yala nàmá bɛ́ bə̀ pyě pwẽ̀ ne mó wɔ́ jìmdi, sə wɔ́ yə-bəcàndɛ; ¹⁶sə rə̀myɛ́ kwã, yala nàmá bɛ́ bə̀ y'à pyě pwẽ̀ ne mó gə tú bə̀ jǐrh námpwə̀nə̀, lò mó mà n kə́ n vò n nə vwĩ̀-zwə́lnə mó; ¹⁷vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ mu: vwĩ̀-zwə́lnə mó nə́ ń byili bə̀ címí y jàà y gə́ jǐrh námpwã̀ mɔ́ ce címí y èmyɛ́ mɔ́ t'â ce lò jǐrh jìmdi cə́bal yé. Nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ wɔ́ wárhgáá.¹⁸Kúkùlí gə y'à ju lò yala nɛ, e zɛ̃̀ e zhɛ̀, ¹⁹pɔ́pɔ̌ námpõ̀ ráá nánshə̀shɔ́lɔ́ nyɛl nyɛl zɛ̃̀ o du è jàà y wa, rə̀-ná-cí mà n vò n ce vwĩ̀-zwə́lnə mó nyǐ mu; ²⁰vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ mu: pɔ́pɔ̌ w gə nyɛ̌ ǹdə ò co gɔ́rɔ́ ta, ò jàà y kur rí myɛ jǐrh námpwẽ̀, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ ń wɔ́ jìmdi cə́bal: wɔ́ yə-bəcàndɛ dwí rə̀ n'ê dwi kúkùlí y jàà y wa;²¹sə vwĩ̀-zwə́lnə mó gə nyǐ mu, n zɛ̃̀ ń yə̀ ku myɛ nɛ́ nɛ kúkùlí y jàà y w ò jǐrh námpõ̀, è jàà y myɛ bə gɔ́rɔ́ zhe e j'à də̀ nyɛl nyɛl, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n cĩ́ rə̀-ná-cí mú ń dúdú dwã nyàlpyɛ̀; ²²sə yə-bəcàndɛ́ nyí rí gə súlí zhə̀n ga, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ ń wɔ́ jìmdi cə́bal: è wɔ́ yə-bəcàndɛ nyəlɛ; ²³sə pɔ́pɔ̌ w nyɛl nyɛl mɔ́ nyí rí gə mɛ̃ rə̀ jàà y wa, rə̀ gə yə̀ súlí, sə́ nyǐ wɔ́ kúkùlí y è n'ê zhɛ̀ mɔ́ nyí rí; vwĩ̀-zwə́lnə mó nə́ ń byili bə̀ ń wɔ́ wárhgáá.²⁴Kɔn dõ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ̌ rə̀ yàl nɛ́: Myǐn gə mɔ̌r lò, pɔ́pɔ̌ nyɛl nyɛl nánshə̀shɔ́lɔ́ ráá námpõ̀ zɛ̃̀ o ji jàà y mə̀ mɔ̌r mɔ́ wẽ́, ²⁵vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ lò mó: pɔ́pɔ̌ w nyɛl nyɛl mɔ́ nyí rí kur rí gə jǐrh námpwẽ̀, ò jàà y zɛ̃̀ è nyɛ̌ ǹdə è co gɔ́rɔ́ ta, sə́ nyǐ wɔ́ yə-bəcàndɛ rə̀ n'ê ji kùr jàà y myǐn mú mɔ̌r mɔ́ wẽ́; vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ rə̀-ná-cí mú wɔ́ jìmdi cə́bal: sə wɔ́ yə-bəcàndɛ dwí;²⁶sə vwĩ̀-zwə́lnə mó gə nyǐ mu, n púrí ku námpõ̀ tɛ̀nɛ́ pɔ́pɔ̌ w jàà y wa, ò yə̀ gɔ́rɔ́ ce ò súlí ò də̀ nyɛl nyɛl myɛ, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n cĩ́ rə̀-ná-cí mú ń dúdú dwã nyàlpyɛ̀; ²⁷sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kə́ n nyǐ mu: pɔ́pɔ̌ w nyí rí gə súlí, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ rə̀-ná-cí mú wɔ́ jìmdi cə́bal: wɔ́ yə-bəcàndɛ dwí; ²⁸sə pɔ́pɔ̌ nyɛl nyɛl mɔ́ nyí rí gə mɛ̃ rə̀ jàà y wa, rə̀ yə̀ súlí, rə̀ gə súlí rə̀ də̀ nyɛl nyɛl, sə́ nyǐ wɔ́ myǐn mú pɔ́pɔ̌; vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ ń wɔ́ wárhgáá: wɔ́ jàà y myǐn mú mɔ̌r mɔ́ nyí rí rə̀ n'ê zhɛ̀.²⁹Yə-bəcàndɛ címí gə ju bal ráá kɛ̃ yó ne ráá ń tə̀tɔ̀ nɛ, ³⁰vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ címí y jàà yá: è gə wɛ̀rhɛ́ ǹdə è co gɔ́rɔ́ ta, ku w gàà mɔ́ zɛ̃̀ ò wɔ́ nánshim, ò wɔ́ òdù òdù, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ rə̀-ná-cí wɔ́ jìmdi cə́bal; wɔ́ səlɔ̀wà, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ yó ráá tə̀tɔ̀ myɛ yə-bəcàndɛ;³¹sə vwĩ̀-zwə́lnə mó gə nyǐ səlɔ̀wà y n zɛ̃̀ n púrí è yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə è co gɔ́rɔ́ ta, má ku námbyṹ tə̀ è jàà y w myɛ, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n cĩ́ nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ səlɔ̀wà y zhe mó ń dúdú dwã nyàlpyɛ̀;³²sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kə́ n nyǐ címí yə́: səlɔ̀wà y nyí rí gə yə̀ súlí, ku nánshim myɛ gə tɛ̀nɛ́ è nyí rí wẽ́, səlɔ̀wà y gə yə̀ súlí e wɛ̀rhɛ́ ǹdə è co gɔ́rɔ́ ta, ³³rə̀-ná-cí mú mà n fɔ̃̀ ń kur rí, sə ń tá ń la səlɔ̀wà y jàà y fɔ́n yé; rə̀myɛ́ yi ní, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kə́ n cĩ́ lò mó mɔ̀bɔ́ səlɔ̀wà y zhe mó ń dúdú, dwã nyàlpyɛ̀ dwã yilə;³⁴sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kə́ n nyǐ səlɔ̀wà yá: səlɔ̀wà y nyí rí gə yə̀ súlí, è gə yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə è co gɔ́rɔ́ ta, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ rə̀-ná-cí mú wɔ́ wárhgáá; ń gə tú ń shɛ̀rh ń gàndɛ́ kwã, ń mà n yə̀ wárhgáá;³⁵sə səlɔ̀wà y nyí rí gə súlí vwĩ̀-zwə́lnə mó gə́ byili bə̀ lò mó wɔ́ wárhgáá kwã, ³⁶vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kə́ n nyǐ mu: səlɔ̀wà y nyí rí gə́ súlí mú ce, vwĩ̀-zwə́lnə mó kə́ ń tá ń la pyǎ n nyǐ ǹdə́ ku nánshim gə ŋwɛ́nɛ́ yé; rə̀-ná-cí mú já ń wɔ́ jìmdi cə́bal; ³⁷sə səlɔ̀wà y nyí rí gə j'â mɛ̃ rə̀ jàà y w zhə̀n ga, ku námbyṹ zɛ̃̀ o súlí o lyĩ è nyí rí wẽ́, sə́ nyǐ səlɔ̀wà y wɔ́ zhɛ́ è zhɛ̀, lò mó mɔ̀bɔ́ è y'à zhe mó wɔ́ wárhgáá; rə̀myɛ́ mɔ́ ce vwĩ̀-zwə́lnə mó nə́ ń byili bə̀ rə̀-ná-cí mú wɔ́ wárhgáá.³⁸Pə́pǎr nyɛl nyɛl námpwẽ̀ gə ju bal ráá kɛ̃ yala nɛ, ³⁹vwĩ̀-zwə́lnə mó nə́ ń nyǐ mu: pə́pǎr rɛ́ gə wɔ́ námpwẽ̀, rə j'à də̀ nyɛl nyɛl, sə́ nyǐ wɔ́ kúkùlə́ nə̀ du rə̀-ná-cí mú yala nɛ; rə̀-ná-cí mú wɔ́ wárhgáá.⁴⁰Lò ywésé gə ló tɛ̃́ lyə́m lyə́m ń yó wə, ń yó w jǐrh náncə̀lɔ́; rə̀-ná-cí wɔ́ wárhgáá; ⁴¹è gə wɔ́ ń cíl rí ywésé sə̀ shìl, ń cíl ré jǐrh náncə̀lɛ́; rə̀-ná-cí wɔ́ wárhgáá;⁴²sə yə-bəcàndɛ címí nánshə̀shɔ́lɔ́ gə ju ń yó-cɔ̀lɔ́ w nɛ ráá ń cíl náncə̀lɛ́ y nɛ, sə́ nyǐ wɔ́ yə-bəcàndɛ rə̀ n'ê ji kùr ń yə́-pɛ̀lɛ́ y wa, ǹdə́ ń cíl ré ne; ⁴³vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ mu: jàà y è n'ê yì mú, yə́-pɛ̀lɛ́ ecəl ré ráá cíl ré mó jàà y gə wɔ́ nánshə̀shɔ́lɔ́, e gə nyɛ̌ ǹdə yala yə-bəcàndɛ ta, ⁴⁴sə́ nyǐ rə̀-ná-cí mú wɔ́ yə-bəcàndɛ cə́bal, ń wɔ́ jìmdi cə́bal; vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n byili bə̀ ń wɔ́ jìmdi cə́bal, yə-bəcàndɛ zhe ń yó w ne.⁴⁵Yə-bəcàndɛ cə́bal ńmyɛ̌ mɔ́ mə̌ dwã sə n zù kàmə̀zù-ezhaarɛ, n yẽ̌ ń ywésé ne sə gùlí gùlí dwã, n pyìlì ń nyì-kur rí n súlí ń nə́ ń búbwéé ń zhe: ‹Jìmdi cə́bal! Jìmdi cə́bal!›. ⁴⁶Ń mà n já n yə̀ jìmdi cə́bal yi rí tɛ̀bɛ́ gakó címí y è wɔ́ jìmdi kɔn mɔ́ zhe mo mó; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce ń mà n du zulə́ jàà y wa, n vò n jòm ń dúdú.⁴⁷«Pyì-kur gɔ̀nɔ̀ ráá lɛ̃̌ gɔ̀nɔ̀ jàà èdù gə kwĩ́, ⁴⁸ráá lɛ̃̌ kàmə̀jɛ̃̀ jàà èdù ráá pyì-kur kàmə̀jɛ̃̀ jàà èdù ráá kàmə̀jɛ̃̀ è sɔ̃̀ ǹd'ê bɔ̀là jàà èdù ráá tɔ̀nɔ̀ jàà èdù ráá kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ tɔ̀nɔ̀ jàà èdù, ⁴⁹jàà y è kwĩ́ mú nyí rí gə tú rə̀ jǐrh ǹdə vɔ-lyɔ̀ gə́ y'a nyɛ̌ nɛ́ ráá rə̀ jǐrh nã́nshɔ̃̀, è wɔ́ gɔ̀nɔ̀ w yó ráá tɔ̀nɔ̀ w yó ráá kàmə̀jɛ̃̀ y yó ráá kàmə̀jɛ̃̀ y ǹd'ê bɔ̀là bɛ́ yó ráá kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ tɔ̀nɔ̀ mɔ́ yó, nyǐ nyí rí wɔ́ kwĩ́ rə̀ kwĩ́: bə̀ m'a ce vwĩ̀-zwə́lnə bə̀ n nyǐ ri;⁵⁰vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ jàà y è kwĩ́ mú nyí rí, rə̀myɛ́ kwã, ń mà n pyi ku w ò kwĩ́ mú nyí ni dwã nyàlpyɛ̀; ⁵¹sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, ń mà n nyǐ ku w jàà y è kwĩ́ mú nyí rí: rə̀ nyí rí gə súlí gɔ̀nɔ̀ w yó ráá kàmə̀jɛ̃̀ y yó ráá kàmə̀jɛ̃̀ y ǹd'ê bɔ̀là bɛ́ yó ráá tɔ̀nɔ̀ w yó, má è wɔ́ tɔ̀nɔ̀ ku kɔ̌ kɔ̌ myɛ, sə́ nyǐ bə̀ wàr bə̀ m'a ce kṹ mú nyí rí jé yé; nyǐ ku w zhe jìmdi; ⁵²bə̀ m'a ji gɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ pyì-kur rí ráá lɛ̃̌ kàmə̀jɛ̃̀ y ráá kàməjɛ̃̀ y ǹd'ê bɔ̀là bɛ́ ráá tɔ̀nɔ̀ ku w kɔ̌ kɔ̌ ò zhe jàà è kwĩ́ mú myǐn; jàà y è kwĩ́ mú nyí rí gə́ wàr rə̀ m'a jé mó ce, bə̀ m'a ji ku w myǐn.⁵³Sə vwĩ̀-zwə́lnə mó gə nyǐ n púrí jàà y è kwĩ́ gɔ̀nɔ̀ w yó ráá kàmə̀jɛ̃̀ y yó ráá kàmə̀jɛ̃̀ y ǹd'ê bɔ̀là bɛ́ yó ráá tɔ̀nɔ̀ ku kɔ̌ kɔ̌ yó mó nyí rí j'â yə̀ súlí, ⁵⁴ń nə́ ń pɛ nyí bə̀ bə̀ shɛ̌rh ku w ò zhe jàà y è kwĩ́ mú, n zɛ̃̀ n kə́ n pyi ò nyí ni dwã nyàlpyɛ̀; ⁵⁵bə̀ m'a jɛ̀nɛ̀ bə shɛ̀rh jàà y è kwĩ́ mú nyí rí, vwĩ̀-zwə́lnə mó zɛ̃̀ n kə́ n nyǐ ri: jàà y è kwĩ́ mú gə gwẽ̌ wɔ́ ǹdə è gə́ y'à wɔ́ nɛ́, má è nyí rí gə yə̀ súlí myɛ, ku w zhe jìmdi; bə̀ m'a ji w myǐn; bə̀ gɔ̀nɔ̀ w yé y ǹd'ô kwã y ga júwə́;⁵⁶sə vwĩ̀-zwə́lnə mó gə tú ń nyǐ n púrí jàà y è y'à kwĩ́ mú jǐrh námpwã̀ námpɔ́lɛ́ bə̀ gə́ shɛ̀rh y kwã nɛ́, ń nə́ ń gòm rə̀ nyí rí gɔ̀nɔ̀ w nɛ ráá tɔ̀nɔ̀ w nɛ ráá kàmə̀jɛ̃̀ y nɛ ráá kàmə̀jɛ̃̀ y ǹd'ê bɔ̀là bɛ́ nɛ; ⁵⁷sə kɔn gə k'ê du gɔ̀nɔ̀ w ráá kàmə̀jɛ̃̀ y ráá kàmə̀jɛ̃̀ y ǹd'ê bɔ̀là bɛ́ nɛ ráá tɔ̀nɔ̀ ku kɔ̌ kɔ̌ nɛ, sə́ nyǐ wɔ́ kùr ò ju ò k'â n'ô kwĩ́: rə̀myɛ́ yi ní, sə bə ji ku w ò kwĩ́ mú myǐn. ⁵⁸Bə̀ m'a k'a shɛ̀rh gɔ̀nɔ̀ w ráá kàmə̀jɛ̃̀ y ráá kàmə̀jɛ̃̀ y ǹd'ê bɔ̀là bɛ́ ráá tɔ̀nɔ̀ ku kɔ̌ kɔ̌ kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à shɛ̀rh, jàà y è y'à kwĩ́ mú zɛ̃̀ e jé mó, rə̀myɛ́ yi ní ò m'a jǐrh wárhgáá.»⁵⁹Wɔ́ nə̀myɛ́ nə̀ wɔ́ nyə́ né pyì-kur ráá lɛ̃̌ gɔ̀nɔ̀ ráá kàmə̀jɛ̃̀ ráá kàmə̀jɛ̃̀ ǹd'ê bɔ̀là e súlí tɔ̀nɔ̀ ku kɔ̌ kɔ̌ gakó jàà y è kwĩ́ mú shò kwã nɛ́; nə̀myɛ́ nə̀ n'ê sɛ̃ bə̀ byili bə̀ kɔn rɛ́ wɔ́ wárhgáá ráá rə̀ zhe jìmdi.

Chapter 14

¹Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Nyǐ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a tó yə-bəcàndɛ cə́bal jìmdí vǔr dɛ̃ rɛ́ yù w mú: bə̀ gə zə mɔ bə̀ tú vwĩ̀-zwə́lnə mó sõ,³vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n du zulə́ jàà y wa, n vò n nyǐ mu. Yə-bəcàndɛ́ cə́bal mɔ́ gə wárh ń yə-bəcàndɛ́ címí y wẽ́, ⁴vwĩ̀-zwə́lnə mó nə́ ń pɛ nyí bə̀ bə̀ zə kúmsi nã́nyìrh sə̀lyè sə̀ bə jìmdi zhe ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ dɔ̌ ǹdə́ pyì-kur nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ e súlí yəzɔ́pɛa bə b'e pɔ̃, mɔ̀bɔ́ bə̀ la ń jìmdí vúr mú yilə; ⁵vvĩ̀-zwə́lnə mó nə́ ń pɛ nyí bə̀ bə̀ zwə́l kúmí nã́yə́ə́ y dɔ nə̀zhĩ̌, nɛ̃̌ wɔ è wẽ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa;⁶rə̀myɛ́ kwã, ń mà n kwè kúmí nã́nyì y è dàl mɔ́ ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ́ y dɔ̌b w ǹdə́ pyì-kur rí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ mɔ́ e súlí yəzɔ́pɛ yá; n mɔ́rh rə̀ ga kúmí y bə̀ zwə́l bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ yó w mó jal mɔ́ wa; ⁷ń mà n zhɛ́rhɛ́ jal mɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê vùr ń yə-bəcàndɛ́ jìmdí mú yó twər tàlpyɛ̀; n zɛ̃̀ n wɔ̀ bə̀ rə̀-ná-cí mú wɔ́ wárhgáá;rə̀myɛ́ kwã, ń mà n yẽ̌ kúmí nã́nyì y ni e zɛ̃̀ e zù gɔ.⁸Lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ la ń jìmdí vǔr mú mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n fɔ̃̀ ń kur rí, n súlí n shɛ nɛ̃̌, rə̀myɛ́ yi ní ń já n jǐrh wárhgáá;ń mà n zɛ̃̀ n kə́ n vò zulə́ jàà y wa, sə ń mà n wɛ̀rhɛ́ dwã nyàlpyɛ̀ pwẽ̀ ne, ń tá ń la ń kòrhó w w zú yé; ⁹dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, ń mà n fɔ̃̀ ń kur rí ǹdə́ ń yó w ǹdə́ ń tama nɛ́ e súlí ń yə́-kúlə́ né; ń mà n fɔ̃̀ ń kur rí gakó;n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n shɛ nɛ̃̌, rə̀myɛ́ yi ní ń mà n já n jǐrh wárhgáá;¹⁰dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, ń mà n zə pyì-bwǎlsɛ sə̀lyè kaka bə sɛ zhe ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́ nã́nyɛ̀ èdù kaka bə y zhe ǹdə́ mún cəə́le nə̀bɔ́, mə yə̀ pɛnɛ́, mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ e súlí nwə̃̌ lyítər fwã́; ¹¹vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ ń la jìmdí vǔr mú nə́ ń cĩ́ lò mó bə̀ la ń jìmdí vǔr mú ǹdə́ ń pansɛ́ ga Cinu yé né, dwã-joló kòrhó w nyí rí ni;¹²vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zwẽ pyì-bwɛ̀lɛ́ y nã́yə́ə́ y ǹdə́ nwə̃̌ lyítər fwã́ y yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí zwə́l yilə;ń mà n pə rɛ ǹdə bə̀ gə́ y'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ Cinu yé né mó né; ¹³ń mà n zwə́l pyì-bwɛ̀lɛ́ y bə̀ gə́ n'ê zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwǎm mɔ́ ǹdə́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwǎm mɔ́ mə̀gã̌ mɔ́, jàà kɛ̀bɛ́ bə̀ cír rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú wə, bə̀ kɔn m'a yə̀ rə̀dù yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí shò kwã ǹdə kɔn gə́ yàl yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí shò kwã nɛ́ mɔ́: wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó ń cǐ ri; rə̀ wɔ́ Cinu dúdú cəl;¹⁴vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n wɛ̀rhɛ́ yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ bə̀ zwə́l mó jal mɔ́;n cĩ́ mu lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê vùr ń jìmdí mú jə̀-jĩ́ zhə̀-vɔ w ǹdə́ ń jə̀-jĩ́ jə̀fɔ́-byo w e súlí ń jə̀-jĩ́ nə̀fɔ́-byo w yó; ¹⁵vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kwè nwə̃̌ y lyítər rí fwã́ yá;n twərh y námpɔ́lɛ́ ń jə̀-gwã̀ y wa; ¹⁶n zɛ̃̀ n mɔ́rh ń jə̀-jĩ́ jə̀fɔ́-pyìní y nwə̃̌ y è wɔ ń jə̀-gwã̀ y w mɔ́ wa;n zhɛ́rhɛ́ zhɛ́rhɛ́ twər tàlpyɛ̀ Cinu yé né;¹⁷vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n wɛ̀rhɛ́ nwə̃̌ y kur ré rə̀ dàl ń jɔ̃̀ w mɔ́ n cĩ́ lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê vùr ń jìmdí mú jə̀-jĩ́ zhə̀-vɔ w yó ǹdə́ ń jə̀-jĩ́ jə̀fɔ́-byo w yó e súlí ń jə̀-jĩ́ nə̀fɔ́-byo w yó, n pyɛ̀lɛ́ yò kɔrhɔ vwǎm mɔ́ bə̀ zwə́l mó jal mɔ́ yó wə; ¹⁸vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kwè nwə̃̌ y kur ré rə̀ dàl ń jɔ̃̀ w mɔ́, n ló lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê vùr ń jìmdí mú yə́-pɛ̀lɛ́ wa;vwĩ̀-zwə́lnə mó zɛ̃̀ n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí Cinu yé né;¹⁹rə̀myɛ́ kwã, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí; n zɛ̃̀ n twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩĩ̀ rí lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê vùr ń jìmdí mú yó wə;rə̀myɛ́ kwã ń mà n zɛ̃̀ n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwǎm mɔ́; ²⁰vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n kwè vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ n cĩ́ vwĩ̀-jùlú w yó;n zɛ̃̀ n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí lò mó yó, sə rə̀myɛ́ mɔ́ kwã, rə̀-ná-cí mú já n jǐrh wárhgáá.²¹Sə lò mó gə já ń wɔ́ nə̀mɔ̀-cɛ̀lɛ́, ń wàr rə̀myɛ́ mɔ́ ga ń la pyǎ n na, ń mà n zə pyì-bwɛ̀lɛ́ èdù sásá n mə n bà, yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí zwə́l yilə, bə̀ m'a pɛ y ǹdə bə̀ gə́ mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ nɛ́ mɔ́, mùnì ga bə twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń yó; ń mà n súlí n zə mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə, e súlí nwə̃̌ lyítər fwã́, ²²e súlí épwěnse sə̀lyè ráá épò-bwə̀r rə̀lyè, kɔn dɛ̀bɛ́ ń wɔ̌ ń mà n nə mɔ́; kúmí èdù m'a yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí zwə́l yilə, è dõ mó yə̀ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ zwə́l yilə. ²³Dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, ń mà n zə rɛ n bə̀ n pə vwĩ̀-zwə́lnə mó ne ń jìmdí vǔr yilə, dwã-joló kòrhó w nyí rí ni, Cinu yé né;²⁴vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zwẽ yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí pyì-bwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ nwə̃̌ y lyítər fwã́ yá;n pə rɛ ǹdə bə̀ gə́ mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ nɛ́ mɔ́ Cinu yé né; ²⁵rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń mà n zɛ̃̀ n zwə́l yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí pyì-bwɛ̀lɛ́ yá; n wɛ̀rhɛ́ è jal mɔ́ n cĩ́ lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê vùr ń jìmdí mú jə̀-jĩ́ zhə̀-vɔ w ǹdə́ ń jə̀-jĩ́ jə̀fɔ́-byo w e súlí ń jə̀-jĩ́ nə̀fɔ́-byo w yó;²⁶vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n twərh nwə̃̌ námpɔ́lɛ́ ń jə̀-gwã̀ y wa; ²⁷n zɛ̃̀ n mɔ́rh ń jə̀-jĩ́ jə̀fɔ́-pyìní y nwə̃̌ y è wɔ ń jə̀-gwã̀ y w mɔ́ wẽ́, n zhɛ́rhɛ́ zhɛ́rhɛ́ twər tàlpyɛ̀ Cinu yé né;²⁸vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n wɛ̀rhɛ́ nwə̃̌ y kùr ré rə̀ dàl ń jɔ̃̀ w mɔ́ n cĩ́ lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê vùr ń jìmdí mú jə̀-jĩ́ zhə̀-vɔ w yó ǹdə́ jə̀-jĩ́ jə̀fɔ́-byo w yó e súlí ń jə̀-jĩ́ nə̀fɔ́-byo w yó, ń gə́ tó yé n cĩ́ yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ jal mɔ́ mə̀gã̌ mɔ́; ²⁹vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kwè nwə̃̌ y kur ré rə̀ dàl ń jɔ̃̀ w mɔ́ n ló lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê vùr ń jìmdí mú yə́-pɛ̀lɛ́ wa, n mə n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń yó Cinu yé né;³⁰vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zwẽ épwěnsé èdù ráá épò-bwə̀r ré òdù, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ lò mó zə n mə n bə̀ mɔ́, ³¹ń kúmí y èdù yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l yilə, n zɛ̃̀ n súlí vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ è dõ mó ne, n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́;vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê vùr ń jìmdí mú yó, Cinu yé né.» ³²Wɔ́ nə̀myɛ́ nə̀ wɔ́ nyə́ né yə-bəcàndɛ cə́bal mɔ̀bɔ́ ń yír kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ zhe rə̀ tum ń jìmdí vǔr yil mú shò kwã nɛ́.³³Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: ³⁴«Á gə tú á zù Kanaã tənà y à la ába pɔ á cìní mú wẽ́, à gə ce á tənà y è la á nyǎ jǐrh mú jì èdù kwĩ́c, ³⁵jì y èmyɛ́ mɔ́ cə́bal mɔ́ mà n vò n cĩ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó ne n wɔ̀: ‹À nɔ ǹdə wɔ́ kɔn rə̀ kwĩ́ ta à sõ jù wə›.³⁶Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n pə nyí bə̀ bə̀ vǔr jì y wẽ̀ ré gakó bə ce pwẽ̀ ne, éfòró ńmyɛ̌ vwĩ̀-zwə́lnə mó bə̀ n zù è wẽ́ n nyǐ jàà y è kwĩ́ mú; èta bə̀ t'â la jì y kɔn rə̀dù ga nyǔ ǹdə kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi ta yé; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n zù jì y wẽ́ mùnì n nyǐ yə; ³⁷ń mà n nyǐ jàà y è kwĩ́ mú: jì y wu byílsí jàà y è kwĩ́ mú gə zhe gwársɛ, sə̀ nyɛ̌ ǹdə vɔ-lyɔ̀ ta sə̀ wɔ́ nã́nshɛ̀n, jàà y gə nyɛ̌ ǹdə è co gɔ́rɔ́ ta, ³⁸vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n du n zhì jì y étwí-ènyí rí ni, n ce bə pyi jì y dwã nyàlpyɛ̀ yilə.³⁹Dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kwɛ̃̀ n bə̀ n nyǐ jì yə́: jì y jàà y è kwĩ́ mú nyí rí gə súlí byílsí yó, ⁴⁰vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n pə nyí bə̀ bə̀ vǔr nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ kwĩ́ mú, sə bə súlí bə zə nɛ bə du cɔ w w bə vò bə dwĩ̀, jàà kɛ̀bɛ́ è zhe jìmdi wẽ́;⁴¹ń mà n ce bə kɔ̀rh jì y wu w púlə́púlə́ bə súlí bə zə shó w bə̀ kɔ̀rh mɔ́ bə du cɔ w w bə vò bə dwĩ̀ jàà kɛ̀bɛ́ è zhe jìmdi mú wẽ́; ⁴²rə̀myɛ́ kwã, bə̀ m'a pwà nə́kulə dwã bə ce nã́yə́ə́ né jàà wa, bə súlí bə zə shó dõ bə k'a m'e fwàl jì yə́.⁴³Sə jì y gə zɛ̃̀ è k'ê n'ê kwĩ́ bə̀ gə́ vùr jàà y nə́kulə né bə súlí bə kɔ̀rh y bə zɛ̃̀ bə k'a fwàl y kwã nɛ́, ⁴⁴vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kə́ n vò n nyǐ jì yə́: è jàà y è kwĩ́ mú nyí rí gə súlí, sə́ nyǐ bə̀ wàr bə̀ m'a ce kṹ mú nyí rí jé yé; nyǐ jì y èmyɛ́ mɔ́ zhe jìmdi;⁴⁵rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ m'a wǔr jì yə́, bə zɛ̃̀ bə pwà è nə́kulə né ǹd'ê dǎr rɛ́ e súlí shó w bə̀ y'à m'e fwàl y mɔ́ gakó bə m'e du cɔ w wa, bə vò bə ló jàà kɛ̀bɛ́ è zhe jìmdi mú wẽ́. ⁴⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń zù jì y w è nyí rí pyu mú yi rí púlə́púlə́ yi ní, ń mà n jǐrh jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́, ⁴⁷lò mɔ̀bɔ́ ń pyẽ̀ jì y w mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, lò mɔ̀bɔ́ myɛ ń jòm è wẽ́ n jí kùjú mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́.⁴⁸Sə vwĩ̀-zwə́lnə mó gə tú ń zù jì y wẽ́, n nyǐ yə́, ń gə púrí jì y jàà y è y'à kwĩ́ mú nyí rí gə yə̀ súlí, bə̀ gə́ k'a fwàl y kwã mɔ́, ń mà n byili bə̀ jì y wɔ́ wárhgáá, è kṹ mú nyí rí gə́ jé mó yilə.⁴⁹È gə wɔ́ jì y kṹ mú vǔr yilə,vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zə kúmsi sə̀lyè ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ dɔ̌ ǹdə́ pyì-kur nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ e súlí yəzɔ́pɛ; ⁵⁰ń mà n zwə́l kúmí nã́yə́ə́ y dɔ nə̀zhĩ̌ bwǐ nɛ̃̌ wɔ è wẽ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa; ⁵¹rə̀myɛ́ kwã, ń mà n kwè sɛ́ɛ́dərɛ dɔ̌ w ǹdə́ yəzɔ́pɛ y ǹdə́ pyì-kur rí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ mɔ́ e súlí kúmí nã́nyì yə́;n zɛ̃̀ n mɔ́rh rɛ kúmí y bə̀ zwə́l mó jal mɔ́ wẽ́, e súlí bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́;ń mà n zɛ̃̀ n zhɛ́rhɛ́ jal mɔ́ jì y yó twər tàlpyɛ̀;⁵²wɔ́ èta ń mà n já n zə kúmí y jal mɔ́ ǹdə́ bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ ǹdə́ kúmí y nã́nyì y ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ y dɔ̌ w ǹdə́ yəzɔ́pɛ y e súlí pyì-kur rí nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ mɔ́ n mə n vùr ń jì y jìmdí ní; ⁵³ń mà n yẽ̌ kúmí nã́nyì y ni e zɛ̃̀, e shə́r cɔ w wa, e zù gɔ;rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń mà n zɛ̃̀ n twĩ̀ jìmdi vǔr tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí jì y yó. Rə̀myɛ́ yó jì y m'a j'a jǐrh wárhgáá.»⁵⁴Wɔ́ nə̀myɛ́ nə̀ wɔ́ nyə́ né címí y kɛ̀bɛ́ gakó è wɔ́ yə-bəcàndɛ ǹdə́ səlɔ̀wà ⁵⁵e súlí gɔ̀nɔ̀ ǹdə́ jì kṹ ⁵⁶56 ráá nyəlɛ ráá yòrhò ráá pɔ́pɔ̌ nyɛl nyɛl shò kwã nɛ́; ⁵⁷nə̀ n'ê sɛ̃ bə̀ pɔr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ wárhgáá mɔ́ dwã wa.

Chapter 15

¹Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: ²«Wál-na Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ:«bal bɛlɛ gə n'ê yì rə̀ nɛ̃̌ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́, nɛ̃̌ mɔ́ mə̀myɛ́ n'ê ce ń jǐrh jìmdi cə́bal. ³Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ce ń bɛlɛ nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ mɔ́ zhe jìmdi mú: ń bɛlɛ rɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ ráá mə̀ t'â dwi mə̀ lwé tɛ̃́ myɛ, nyǐ ń gə́ wɔ́ jìmdi cə́bal mɔ́ kùrə̀:⁴Rə̀myɛ́ ce, pyònò kɔ̀bɔ́ gakó bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ pyẽ̀ ò wẽ́ mó zhe jìmdi; ku kɔ̀bɔ́ gakó ń jòm ò yó mó myɛ zhe jìmdi. ⁵Lò mɔ̀bɔ́ ń la pyònò w òmyɛ́ mɔ́ dwə̌rh, ń mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́ n súlí n shɛ nɛ̃̌, sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́.⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń jòm ku kɔ̀bɔ́ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ jòm ò yó mó yó, mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́ n súlí n shɛ nɛ̃̌ sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ⁷Lò mɔ̀bɔ́ ń dwə̀rh bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́, mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n súlí n shɛ nɛ̃̌, sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́.⁸Sə bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ gə carh tə̀tàr lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ wárhgáá yó, lò mó ńmyɛ̌ mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n súlí n shɛ nɛ̃̌, sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ⁹Jòmò kɔ̀bɔ́ gakó bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń bɛlɛ nɛ̃̌ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ mɔ́ jòm ò yó n mə n vò sɔ́má mɔ́ zhe jìmdi.¹⁰Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dwə̀rh ku kɔ̀bɔ́ ò yàl bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ kùr wə, rə̀-ná-cí jǐrh jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́; sə lò mɔ̀bɔ́ ń kwè ku èta dwí rí n zhĩ mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n súlí n shɛ nɛ̃̌, sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ¹¹Lò mɔ̀bɔ́ gakó bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń bɛlɛ nɛ̃̌ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ mɔ́ dwə̀rh ǹdə́ ń yə̀ ń jɛ̀sɛ́ zhə́zhɛ́lɛ́, mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n súlí n shɛ nɛ̃̌, sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ¹²Bə̀ m'a lo dɔ nə̀zhĩ̌ y kɛ̀bɛ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń bɛlɛ nɛ̃̌ mɔ́ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ dwə̀rh mó, sə è gə wɔ́ dɔ̌ nə̀zhĩ̌ sə bə zhə́zhɛ́lɛ́ ya.¹³Bal mɔ́ ń bɛlɛ nɛ̃̌ mɔ́ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ mɔ́ bɛlɛ nɛ̃̌ mɔ́ gə zhì mə̀ k'ê t'â dwi, ń mà n gə̀ dwã nyàlpyɛ̀ kɔn m'e yí ń jìmdí vǔr mú, n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n súlí n shɛ bwǐ nɛ̃̌, rə̀myɛ́ yi ní, ń mà n já n jǐrh wárhgáá. ¹⁴Dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, ń mà n zə épwěnse sə̀lyè ráá épò-bwə̀r rə̀lyè n vò n pə vwĩ̀-zwə́lnə mó ne dwã-joló kòrhó w nyí rí ni, Cinu yé né. ¹⁵Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zwə́l èdù y yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l yilə, n zwə́l è dõ mó vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ yilə; vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń bɛlɛ rɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ y'à n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ mɔ́ yilə, Cinu yé né.¹⁶Bal lùlì y nɛ̃̌ mɔ́ gə du mə ló tɛ̃́, ń mà n shɛ nɛ̃̌ sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́; ¹⁷bə̀ m'a shɛ̀rh gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ gakó ǹdə́ tɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ gakó lùlì y nɛ̃̌ mɔ́ dwə̀rh, sə rə̀ m'a zə jìmdi kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ¹⁸Kɛ̃ ǹdə́ bal gə zù ǹdə́ dwã, bə̀ m'a shɛ nɛ̃̌, sə bə̀ m'a j'a yə̀ jìmdi cìnə́ kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́.¹⁹Kɛ̃ gə nɔ ń cànà, jal zɛ̃̀ mə̀ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́, ń mà n já n yə̀ jìmdi cə́kɛ̃ dwã nyàlpyɛ̀, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ dwə̀rh mo, rə̀-ná-cí mà n já n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ²⁰Ku kɔ̀bɔ́ gakó ń pyẽ̀ ò yó ń cànà y yi rí w mú zhe jìmdi, ku kɔ̀bɔ́ gakó ń jòm ò yó myɛ zhe jìmdi.²¹Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dwə̀rh ń pyònò w ne, ń mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n súlí n shɛ nɛ̃̌, sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ²²Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dwə̀rh ku kɔ̀bɔ́ ń jòm ò yó mó ne, ń mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n súlí n shɛ nɛ̃̌, sə ń mà n já n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ²³Lò gə dwə̀rh kɔn rə̀ wɔ ń pyònò w wə, ráá rə̀ wɔ ku w kɔ̀bɔ́ ń jòm ò yó mó yó ne, rə̀-ná-cí mà n já n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́.²⁴Bal gə zù ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́, kɛ̃ mɔ́ cànà y jal mɔ́ zɛ̃̀ mə tə mɔ, bal mɔ́ mà n já n yə̀ jìmdi cə́bal dwã nyàlpyɛ̀; sə pyònò kɔ̀bɔ́ gakó bal mɔ́ la ò wẽ́ pyõ̌ mó m'a zə jìmdi.²⁵Kɛ̃ jal gə n'ê lwé tɛ̃́, e j'à də̀ ń cànà ń nɔwa, ráá ń cànà dwã nɛ́ lyɛ̃ mə j'à gwẽ̌ n'ê lwé tɛ̃́, ń mà n yə̀ jìmdi cə́kɛ̃ yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ gakó wẽ́; ń mà n yə̀ jìmdi cə́kɛ̃ ǹdə ń cànà y yi rí wẽ́ ta. ²⁶Ń jal mɔ́ tɛ̃́ ló mó yi rí ga, pyònò kɔ̀bɔ́ gakó ń pyẽ̀ ò wẽ́ m'a j'a yə̀ ǹdə pyònò kɔ̀bɔ́ ń pyẽ̀ ò wẽ́ ń cànà y yi ní mú ta; sə ku w kɔ̀bɔ́ gakó ń jòm ò yó mó m'a zə jìmdi ǹdə ò gə́ zhe jìmdi ń cànà y yi ní mú ta. ²⁷Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dwə̀rh pyònò w òmyɛ́ mɔ́ ǹdə́ ku w òmyɛ́ mɔ́ nə́ ń ce ń cìn jìmdi; ń mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n súlí n shɛ nɛ̃̌, sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́.²⁸Kɛ̃ mɔ́ jal mɔ́ ló mó gə kwĩ, ń mà n dɛ̃̀ dwã nyàlpyɛ̀, rə̀myɛ́ kwã, ń mà n jǐrh wárhgáá. ²⁹Dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, ń mà n zə épwěnse sə̀lyè ráá épò-bwə̀r rə̀lyè, n bə̀ n pə vwĩ̀-zwə́lnə mó ne, dwã-joló kòrhó w nyí rí ni. ³⁰Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zwə́l kúmí èdù y yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l yilə, n zɛ̃̀ n zwə́l è dõ mó vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ yilə; vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí kɛ̃ mɔ́ yó, Cinu yé né, ń jal mɔ́ mə̀ y'à n'ê lwé tɛ̃́ mə̀ y'à ce ń yà ń wɔ́ jìmdi cə́kɛ̃ mɔ́ yilə.³¹Á m'ǎ byili Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ gə tú bə̀ wɔ́ jìmdi cìnə́ yi ní, sə bə kɔl à jì y yala nɛ bə zhì kwã nɛ́, èta bə̀ t'â la cú bə̀ jìmdí yil yé, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ bə̀ t'â la cú bə̀ gə́ m'a ce à jì y è wɔ bə̀ cəcəl w mó zə jìmdi mú yil yé.»³²Wɔ́ nə̀myɛ́ nə̀ wɔ́ nyə́ né bal mɔ̀bɔ́ ń bɛlɛ n'ê yì, nɛ̃̌ zɛ̃̀ mə̀ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ ǹdə́ bal mɔ̀bɔ́ ń lùlì nɛ̃̌ mɔ́ myɛ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ mə zɛ̃̀ mə ce n jǐrh jìmdi cə́bal, ³³e súlí kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nɔ ń cànà y mɔ́, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ bal mɔ̀bɔ́ ráá kɛ̃ mɔ̀bɔ́ jal n'ê dwi ń yala nɛ́ wẽ́, ǹdə́ bal mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwì ǹdə́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ jìmdi cə́kɛ̃ mɔ́ shò kwã nɛ́.

Chapter 16

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi, Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀lyè y bə̀ cù bə̀ gə́ y'à tú Cinu yé né yi ní mú, cu mú kwã nɛ́. ²Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: «Wál ǹ da-byǐ Aarɔ̃ nɛ bə̀ ń bə̀ Yi jì w zwì n lyɛ̃ n vò gɔ̀nɔ̀ w ò bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ kwã nɛ́, Yi dɔbrɛ kùlkṍ w nyí-byǐ rí yé y wə, yi tɛ̌ tɛ̌ yé, èta à gə tú Yi dɔbrɛ kùlkṍ w nyí-byǐ rí yə́-pɛ̀lɛ́ wa, ébɔ̃ w wẽ́ yi ní, ń tá ń la cú yé.³Sə Aarɔ̃ gə tú ń la Yi jì y w zú yi ní, nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ ń mà n zə n mə n vò: nə̀-bya yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ zwə́l yilə, e súlí pyì-bya vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ zwə́l yilə; ⁴ń mà n zù vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zù-pɔ́lɛ́ y è sɔ̃̀ ǹdə́ lɛ̃̌, n ce lɛ̃̌ jar, n lyẽ lɛ̃̌ cã̌-tɔ̀nɔ̀ ń cã̌ nɛ́, n zɛ̃̀ n súlí n kwè lɛ̃̌ yó-bɔrɔ́ w n cĩ́ ń yó wə, rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ vwĩ̀ rí zwə́l tum rí gàndɛ́; ń mà n shɛ nɛ̃̌ éfòró n zù ri; ⁵sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ m'a pɔ̃ bə̀-cǐlsi sə̀lyè yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ zwə́l yilə, e súlí pyì-bya vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ zwə́l yilə.⁶Aarɔ̃ mà n zwə́l nə̀-bya y ń cìcì yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yilə, rə̀myɛ́ kwã ń mà n zɛ̃̀ n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń cìcì mú ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí yilə. ⁷Ń mà n zwẽ bə̀-cǐlsí sə̀lyè y n cĩ́ Cinu yé né, dwã-joló kòrhó w nyí rí ni.⁸Ń mà n zɛ̃̀ n tə́ tántɛ́ɛ́ bə̀-cǐlsí sə̀lyè y shò kwã nɛ́, ń la mə n lwar bə̀cìlə́ kɛ̌ bə̀ m'a pə Cinu ni ǹdə́ kɛ̌ bə̀ m'a pə Azazɛla yil mú párá. ⁹Aarɔ̃ mà n pə bə̀cìlə́ y kɛ̀bɛ́ tántɛ́ɛ́ y zɔ Cinu yil mú Cinu ni, n zɛ̃̀ n zwə́l y yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l yilə. ¹⁰È gə wɔ́ bə̀cìlə́ y kɛ̀bɛ́ tántɛ́ɛ́ y zɔ Azazɛl yil mú, bə̀ m'a zə y bə b'e cĩ́ Cinu yé né, nã́nyì bə m'e twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí è yó, bə zɛ̃̀ bə jì y bə ce gɔ-elũ èpòlò w wə, bə pə Azazɛl nɛ.¹¹Aarɔ̃ mà n zwə́l nə̀-bya y ń cìcì yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yilə, rə̀myɛ́ kwã ń mà n zɛ̃̀ n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń cìcì mú ǹdə́ ń dwí rí yilə. Ń gə tú ń zwə́l nə̀-bya y èmyɛ́ mɔ́ ń cìcì yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yil ń zhɛ̀ kwã nɛ́,¹²ń mà n vùr myìn-cala nə̀ wə̀ə̀se, vwĩ̀-jùlú w yó Cinu yé né n ce nə̀zhĩ̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn mú yírh pyã́ã́m, e súlí wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y bə̀ n'ê ji myǐn mú mún jə̀-gúlə́ yírhə́ nə̀lyè, n mə n vò gɔ̀nɔ̀ w ò bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ èpákɛ̀. ¹³Ń mà n zɛ̃̀ n ló wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn mú w Cinu yé né, sə rə̀ nyɛ̀sɛ́ m'a j'a pyi kùlkṍ w Yi dɔbrɛ́ bwə̀lsé wɔ ò wẽ́ mó nyí-byǐ rí ni. Èta, ń tá ń la cú yé.¹⁴Ń mà n wɛ̀rhɛ́ nə̀-bya y jal mɔ́, n zɛ̃̀ ń nə́ ń mɔ́rh ń jə̀fɔ́lɛ́ y mə̀ wẽ́ ń mə́ ń zhɛ́rhɛ́ mɔ kùlkṍ w nyí-byǐ rí sarh rɛ́ rə̀ zǎ yi-púrhí sõ mó yó; n zɛ̃̀ n zhɛ́rhɛ́ mɔ twər tàlpyɛ̀ kùlkṍ w nyí-byǐ rí yé né.¹⁵Ń mà n zwə́l bə̀cìlə́ y dwí rí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yil mú, n zə è jal mɔ́ n mə n vò gɔ̀nɔ̀ w ò bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ èpákɛ̀; n zə jal mɔ́ mə̀myɛ́ n mə n wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ zə nə̀-bya y nyǎn mɔ́ n mə n wɛ̀rhɛ́ nɛ́: n zhɛ́rhɛ́ mɔ kùlkṍ w nyí-byǐ rí yó ǹdə́ rə̀ yé né. ¹⁶Ń mà n twĩ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pwarha tumə né ǹdə́ bə̀ nyí-ni-cṍ, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ gakó sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí Yi dúdú jàà y yó wə; ń mà n wɛ̀rhɛ́ èta, dwã-joló kòrhó w ò ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ, bə̀ pwarha tumə né cəcəl w mó myɛ yilə.¹⁷Aarɔ̃ gə tú ń zù dwã-joló kòrhó w wə, ń la yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tũ̌ Yi dúdú jàà y wẽ́ yi ní, kɔn b'e yí n kə́ n du pwẽ̀ ne, lò mə̀dù ga myɛ bə mə̌ sə n yə̀ dwã-joló kòrhó w w yé: ń mà n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń cìcì mú ǹdə́ ń dwí rí e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ yilə. ¹⁸Ń mà n du kòrhó w wə, n vò vwĩ̀-jùlú w ò wɔ Cinu yé né mó yó, n twĩ̀ jìmdi vǔr tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ò yó; ń mà n wɛ̀rhɛ́ nə̀-bya y jal mɔ́ ǹdə́ bə̀cìlə́ y jal mɔ́ n cĩ́ cĩ́ vwĩ̀-jùlú w nyimi ní nə̀ kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ yó. ¹⁹Ń mà n mɔ́rh ń jə̀fɔ́lɛ́ jal mɔ́ wẽ́ n zhɛ́rhɛ́ mɔ vwĩ̀-jùlú w yó twər tàlpyɛ̀, n mə n vùr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jìmdí bə̀ m'e byèlè w mó, n ce o jǐrh Yi nyɔ̃̌.²⁰Ń gə tú ń twĩ̀ Yi dúdú jàà y ǹdə́ dwã-joló kòrhó w e súlí vwĩ̀-jùlú w jìmdí vǔr tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń zhɛ̀ kwã nɛ́, ń mà n zə bə̀cìlə́ nã́nyì y n mə n bà. ²¹Aarɔ̃ mà n cĩ́ ń jɛ̀sɛ́ sə̀lyè y bə̀cìlə́ y nã́nyì y yó w yó: ń mà n tùrhì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwə́ə́ré gakó ǹdə́ bə̀ nyí-ni-cõ mó gakó, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ gakó n byili, n zɛ̃̀ n kwè zhĩĩ rí n cĩ́ bə̀cìlə́ y yó w yó; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń mà n ce bal, ń yà ń dámǎ n tɛnɛ n zhɛ̀, jì y n mə n vò gɔ-elũ èpòlò w wə. ²²Bə̀-cìlə́ y m'a j'a zhĩ bə̀ dwə́ə́ré gakó e m'e vò cə-kùlì wẽ́.Ń gə jì bə̀cìlə́ y n ce gɔ-elũ èpòlò w kwã nɛ́,²³Aarɔ̃ mà n kwɛ̃̀ n vò n zù dwã-joló kòrhó w wə, n vùr lɛ̃̌ gàndɛ́ ń yà ń zù n mə n zù Yi dúdú jàà y w mɔ́, n zɛ̃̀ n cĩ́ ri gàà mɔ́. ²⁴Ń mà n shɛ nɛ̃̌ jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ vùr rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú wẽ́, n zɛ̃̀ n kə́ n zù ń gàndɛ́ dwã bɛ́; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń mà n zɛ̃̀ n du, n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ń cìcì mú yilə, n zwə́l rə̀ dõ dwí rí yilə; ń mà n súlí n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń cìcì mú ǹdə́ dwí rí ga yilə;²⁵rə̀myɛ́ kwã, ń mà n zɛ̃̀ n ji vwĩ̀ rí vwàmá nɛ́ nwǐsí myǐn yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l yilə. ²⁶Lò mó mɔ̀bɔ́ ń jì bə̀cìlə́ y n ‹pə Azazɛl nɛ mɔ́› mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́ n súlí n shɛ nɛ̃̌; sə rə̀myɛ́ kwã, ń mà n kə́ n bə̀ n zù zulə́ jàà y wa.²⁷Bə̀ m'a zə nə̀-bya y ǹdə́ bə̀cìlə́ y bə̀ zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l yil mú, bə zɛ̃̀ bə zə rə̀ jal mɔ́ bə̀ m'e twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ Yi dúdú jàà y w mɔ́, bə m'e du zulə́ jàà y wa, sə bə̀ m'a ji rə̀ tàndɛ́ ǹdə́ rə̀ nàmá bɛ́ e súlí rə̀ byə̀nə́ né myǐn. ²⁸Lò mó mɔ̀bɔ́ ń la rɛ myǐn ju mú mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n súlí n shɛ nɛ̃̌; sə rə̀myɛ́ kwã, ń mà n ká n ŋwɛ̀nɛ́ n zù zulə́ jàà y wa.²⁹Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, á yilə: cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dwã shí yù wə, ámyɛ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tənà y lò ǹdə́ zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě á cəcəl w mó, á m'ǎ lyẽ á nyí, á t'á la tum rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé. ³⁰Bə̀ wɔ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀ n'ê ce á jǐrh wárhgáá mɔ́ á yó. Bə̀ m'a vùr á yə̀-bəlwàálɛ́ gakó á jǐrh wárhgáá Cinu yé né. ³¹Rə̀ m'a yə̀ shìrhə́ dɛ̃ á yilə, tum t'â la tũ̌ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w yé, á m'ǎ lyẽ á nyí rə̀ yù wə. Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, á yilə.³²Lò mó mɔ̀bɔ́ ń la yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tũ̌ mú wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ bə̀ tútǔ ǹdə́ nwə̃̌ bə súlí bə pɔ̃ tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ ń da jàà w mɔ́. Ń mà n zù lɛ̃̌ gàndɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə gàndɛ́; ³³ń mà n twĩ̀ jìmdi vǔr tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí Yi dúdú jàà y yilə; ń mà n twĩ̀ ri dwã-joló kòrhó w e súlí vwĩ̀-jùlú w yilə; ń mà n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ rə̀ tú dwã yó mó yó.³⁴Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, á yilə, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí shò kwã nɛ́, twər rə̀dù byin byin gakó.»

Chapter 17

¹Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Wál Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne: Nyǐ-nə nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu pɔ mɔ́: ³Esərayɛl lò gə zwə́l nɔ̃ ráá pyìrhə̀ ráá bɔ̃̀ zulə́ jàà y w ráá ń du zulə́ jàà y wa, n mə n zwə́l wə, ⁴e jà ń yə̀ vwǎm mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ zə n bə̀ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni mùnì n pə mɔ Cinu ni, Cinu jì y yé né, jal mɔ́ ń ló tɛ̃́ mɔ́ yò w m'a jòm ń yó wə: bə̀ m'a vùr bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ ń dwí rí wẽ́.⁵Rə̀myɛ́ mɔ́ yilə, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a zə vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'a n'ê yǎl bə zwə́l gɔ sõ mó bə m'e bà; bə̀ m'a pə nɛ vwĩ̀-zwə́lnə mó ne, dwã-joló kòrhó w nyí rí ni, n pə Cinu ni; bə̀ m'a zwə́l ne nə yə̀ yə̀-zùlə́ vwĩ̀ bə pə Cinu ni; ⁶vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zhɛ́rhɛ́ nə̀ jal mɔ́ mə̀myɛ́ Cinu vwĩ̀-jùlú w ò wɔ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni mú yó, n zɛ̃̀ n ji nwǐsí myǐn, sə yə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ Cinu yilə;⁷èta bə̀ k'ê t'â la bə̀ vwə̃̀ né zwə́l bə pə yə né nə̀ nyɛ̌ ǹdə bə̀-cǐlsi ta, bə̀ n'ê twĩ̀ pwarha tumə bə̀ m'ê cèrhé mó nɛ ye. Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, bə̀ yilə, byin byin gakó.⁸Ǹ m'ǎ súlí ń wɔ̀ bɛ: Esərayɛl dwí rí lò ráá zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě bə̀ cəcəl w gə zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ráá vwĩ̀ dwí dõ, ⁹e jà ń yə̀ mə̀ vwǎm mɔ́ zə n mə n bə̀ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni mùnì ga bə zwə́l mo Cinu yilə, bə̀ vǔr rə̀-ná-cí mú ń dwí rí wẽ́.¹⁰Esərayɛl dwí rí lò ráá zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě bə̀ cəcəl w gə jú jal mɔ̌ mɔ̌, à m'a pyìrhí à yé a cili ń sõ á j'a vùr rə̀-ná-cí ń dwí rí wẽ́; ¹¹bə̀ kò-nyì nyǔ mú wɔ rə̀ jal mɔ́ wa, sə àmyɛ́ pɔ ába nyí b'ǎ zə mɔ á m'á twĩ̀ á nyǔ mú yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí vwĩ̀-jùlú w yó. Zhə̀nà, jal mɔ́ n'ê vùr yə̀-bəlwàálɛ́ mə̀ gə́ wɔ́ nyǔ yilə.¹²Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à wə̀l Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: ‹Lò mə̀dù ga á wẽ́ tá ń la jal jú yé, zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě á cəcəl w myɛ cìcì myɛ tá ń la jal jú yé›. ¹³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lò mə̀dù ráá zhələ bé bə̀ jě á cəcəl w mó mə̀dù gə gu gɔ-nǎm ráá kúmí kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jí gɔ-jílə́ yi ní, ń mà n ló ku w jal mɔ́ tɛ̃́ n swə̀l shó n ló mə̀ yó;¹⁴bə̀ kò-nyì gakó nyǔ mú wɔ́ rə̀ jal mɔ́, rə̀ gə j'â gwẽ̌ wɔ́ nã́nyì yi ní; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à wə̀l Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: ‹Á t'á la kò-nyì dɛ̌ dɛ̌ jal jú yé, bə̀ kò-nyì gakó nyǔ mú wɔ́ rə̀ jal mɔ́; lò mɔ̀bɔ́ ń ju rə̀ jal mɔ́, bə̀ m'a vùr mu ń dwí rí wẽ́.›¹⁵Lò mɔ̀bɔ́ gakó, ń wɔ́ tənà y lò cìcì ráá ń wɔ́ zhə-bal, ń dɔ̀m vwǎm náncùù ráá vwǎm mɔ̀bɔ́ ku dɔ̀m o zhəzhɛrɛ mà n shɛ̀rh ń gàndɛ́, n súlí n shɛ nɛ̃̌, sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́; rə̀myɛ́ kwã, ń mà n já n jǐrh wárhgáá. ¹⁶Ń gə yə̀ ń gàndɛ́ shɛ̀rh ráá ń gə yə̀ nɛ̃̌ shɛ, ń cìcì mà n zhĩ ń dóó wə́.»

Chapter 18

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí. ³Á t'á la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ Ezhibti ní á gə́ jòm mə̀gã̌ mɔ́ dwí rí wɔ̀rhɔ́ yé; á t'á la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ Kanaã tənà y à la ce á b'ǎ zù è wẽ́ mó dwí rí wɔ̀rhɔ́ yé; á t'á la bə̀ nyə́ né ne tó yé;⁴wɛ̀rhɛ́-na ǹdə à lùl-e-púrsí gə́ n'ê byili ní, sə á tó à nyə́ né ne. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí. ⁵Zwẽ-nə à nyə́ né sə á tó à lùl-e-púrsí. Wɔ́ nə̀ tó mó dɛnnɛ numbyíní m'a tó né e zə nyǔ. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.⁶Á mə̀dù ga tá ń la pyǎ n nə ń dwí lò cə̀-lwèa y yé. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí. ⁷Ǹ tá ǹ la ǹ da cə̀-lwè y nɔ yé, ǹ tá ǹ la ǹ ná cə̀-lwè y myɛ nɔ yé; ń gə́ wɔ́ ǹ ná mɔ́ ce, ǹ tá ǹ la ń cə̀-lwè y nɔ yé. ⁸Ǹ tá ǹ la ǹ da kɛ̃ cə̀-lwè y nɔ yé; b'è wɔ́ ǹ da cìcì cə̀-lwè yə́.⁹Ǹ tá ǹ la ǹ nəkɔ́ cə̀-lwè y nɔ yé, ń wɔ́ ǹ da-bə̀kɔ́ ráá ǹ ná-bə̀kɔ́, má ń kɔ̀n kɛ̀lɛ́ w ráá ń kɔ̀n pwẽ̀ ne myɛ. ¹⁰Ǹ tá ǹ la ǹ byǐ bə̀kɔ́ ráá ǹ bə̀kɔ́ bə̀kɔ́ cə̀-lwè y nɔ yé, b'è wɔ́ ǹ cìcì mú cə̀-lwè yə́. ¹¹Ǹ tá ǹ la ǹ da kɛ̃ bə̀kɔ́ cə̀-lwè y nɔ yé; è gə́ wɔ́ ǹ da ń lùl mu mú ce, ń wɔ́ ǹ nə̀kɔ́.¹²Ǹ tá ǹ la ǹ da nəkɔ́ cə̀-lwè y nɔ yé, ńmyɛ̌ ǹdə́ ǹ da ga wɔ́ jal mə̀dù. ¹³Ǹ tá ǹ la ǹ ná zhə̀n-kɛ̃ ráá ń nyɛ̃́ cə̀-lwè y nɔ yé, bə̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ ǹ ná ga wɔ́ jal mə̀dù. ¹⁴Ǹ tá ǹ la ǹ da da-byǐ kɛ̃ yala nɛ yú ń tó rə̀ dɛnnɛ ń nə ǹ da da-byǐ mú cə̀-lwè y yé; ń wɔ́ ǹ da da-byǐ kɛ̃.¹⁵Ǹ tá ǹ la ǹ byì-can cə̀-lwè y nɔ yé; ń gə́ wɔ́ ǹ byǐ kɛ̃ mɔ́ ce, ǹ tá ǹ la ń cə̀-lwè y nɔ yé. ¹⁶Ǹ tá ǹ la ǹ da-byǐ kɛ̃ cə̀-lwè y nɔ yé; bə̀ wɔ́ ǹ da-byǐ mú cə̀-lwè y cìcì.¹⁷Ǹ tá ǹ la kɛ̃ ǹdə́ ń bə̀kɔ́ ga cə̀-lwè y nɔ yé; ǹ tá ǹ la ń byǐ bə̀kɔ́ ráá ń bə̀kɔ́ bə̀kɔ́ cə̀-lwè y nɔ yé; bə̀myɛ́ ǹdə́ ńmyɛ̌ ga wɔ́ jal mə̀dù; rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀. ¹⁸Ǹ tá ǹ la ǹ kɛ̃ mɔ́ nyɛ̃́ jú yé, bə̀ ǹ gə nɔ ń cə̀-lwè y ǹdə́ ǹ kɛ̃ mɔ́ yírhə́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́, ǹ m'ǎ ji bya-kɛnɛ nəgúlí tɛ̃́ bə̀ bwə̌l wə.¹⁹Ǹ tá ǹ la kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nɔ ń cànà y n zɛ̃̀ n jǐrh jìmdi cə́kɛ̃ mɔ́ cə̀-lwè y nɔ yé. ²⁰Ǹ tá ǹ la zú ǹdə́ ǹ da-dǒ kɛ̃ yé, bə̀ rə̀myɛ́ m'a ce ń jǐrh jìmdi cə́bal.²¹Ǹ tá ǹ la ǹ byǐ mə̀dù ga myǐn ju ǹdə vwĩ̀ ta Mɔlɔɔkɛb yil yé, ǹ tá ǹ la ǹ Yi rí yil ré fuuli yé. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu Yi.²²Ǹ tá ǹ la zú ǹdə́ bal ǹdə bə̀ gə́ y'a zù ǹdə́ kɛ̃ nɛ́ yé, rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ pwarha nánfɔ̀lɔ̀. ²³Ǹ tá ǹ la zú ǹdə́ vwǎm yé, bə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ m'a ce ń jǐrh jìmdi cə́bal; kɛ̃ myɛ tá ń la ń cìn pɔ vwǎm nɛ mə jì yé, rə̀myɛ́ m'a yə̀ ywǎl nánfɔ̀lɔ̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀.²⁴Á t'á la tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nə̀myɛ́ rə̀dù ga tũ̌ rə ce á jǐrh jìmdi cìnə́ yé, bə̀ wɔ́ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nə̀myɛ́ nə̀ ce dwə́ né nyɛ̀bɛ́ à n'â jì á yé né mó jǐrh jìmdi cìnə́. ²⁵Tənà y j'a zɛ̃̀ è zhe jìmdi, a zɛ̃̀ a pə y è dóó w còrhò-tum; e zɛ̃̀ e tɔlɛ è lyì bí tɛ̃́.²⁶Sə ámyɛ̌ tənà y lyì bí cìcì ǹdə́ zhələ bé bə̀ jě á cəcəl w mó, tó-nə à nyə́ né ǹd'â lùl-e-púrsí sə á t'á la pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nə̀myɛ́ rə̀dù ga tũ̌ yé; ²⁷lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jɛ̀nɛ̀ ába bə̀ jě tənà y w mɔ́ twĩ̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó, tənà y j'a zɛ̃̀ è zhe jìmdi. ²⁸Rə̀myɛ́ m'a ce tənà y t'â la ába tɛ̃́ tɔlɔ ǹdə è gə́ tɔlɛ dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀nɛ̀ ába mɔ́ ta, b'ǎ ce è zhe jìmdi yil yé,²⁹sə bə̀ m'a vùr lò mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nə̀myɛ́ rə̀dù mú, ń dwí rí wẽ́. ³⁰Zwẽ-nə à nyə́ né, sə á bə̀ pwarha nyə́ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê zwẽ ǹd'á gwẽ̌ yə̀ twí mú zwẽ yé, sə á bə̀ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí zə á m'á ce á cìn jìmdi yé. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.»

Chapter 19

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ ne: Yál-na àmyɛ́ Yi lyì b'àmyɛ́, Cinu á Yi rí bə dõ zhe yé. ³Á mə̀dù gakó mà n nyàm ń da ǹdə́ ń ná, sə n súlí n nyàm à shìrhə́ y dwã nɛ́. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí. ⁴Á t'á la yə nánkɔ̀mdɛ kùr tó yé, á t'á la yə zùrhù á cìn yil yé. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.⁵Á gə la yə̀-zùlə́ vwĩ̀ zwə́l Cinu yilə, sə á zwə́l ré rə tó ǹdə nyə́ né gə́ n'ê byili ní mùnì n zwẽ á vwĩ̀ rí: ⁶Bə̀ m'a dɔ̃̀ rə̀ nàmá bɛ́ rə̀ zwə́l mó dɛ̃ rɛ́ ǹdə́ rə̀ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá; rə̀ dwà nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́, bə̀ m'a ji nàmá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ myǐn; ⁷bə̀ gə nyɛ́ɛ́ bə̀ dɔ̀m bɛ dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́, bə̀ t'â la rə̀-ná-cí lwə̌l mó zõ yé, bə̀ bə̀ wɔ́ nàmá byɛ̀bɛ́ bə̀ pɔn; ⁸lò mɔ̀bɔ́ ń cẽ n dɔ̃̀ bɛ mà n zhĩ dóó ń cìn ni ń gə́ fuuli Cinu cəl ré mó yilə; sə bə̀ m'a vùr rə̀-ná-cí ń dwí rí wẽ́.⁹Á gə tú á la á cɛsɛ́ jə̌r, ǹ tá ǹ la ǹ cɛ y jə̌r ń mə́ yí è swɛ̃́ rɛ́ nɛ yé, sə ǹ tá ǹ la ǹ kwã nɛ́ kwã̀ɔ̃̀ ń gǔn jíjí ywẽ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ dàl mɔ́ myɛ yé; ¹⁰ǹ tá ǹ la ǹ də̀vɛ̃́-cèmé né byǎ bɛ́ ga pɔ̌r yé, sə ǹ tá ǹ la byɛ̀bɛ́ bə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ myɛ pwǎ yé; ǹ m'ǎ yẽ̌ be ń pə nə̀mɔ̀ mɔ́ ǹdə́ zhə-bal mɔ́ nɛ. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.¹¹Á t'á la numbyíní ŋwɔ́l yé, á t'á la kɔma góm á pə á da-dǒ lò ne yé, á t'á la mɔ myìnù yé. ¹²Á t'á la à yil ré zə á m'á bwəl nyí e jà wɔ́ kɔma yé: ǹ gə wɛ̀rhɛ́ èta ǹ m'ǎ fuuli à yil ré. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.¹³Ǹ tá ǹ la pyǎ ń tó ǹ jè-dõ dɛnnɛ ń zɛ̃̀ yé, sə ǹ tá ǹ la mɔ ŋwɔ́l myɛ yé; tùntùnnə kwǎndɛ́ t'â la ǹ jɔ̃̀ w mãɔ̃ kɔn m'e yí è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yé; ¹⁴ǹ tá ǹ la sə̀-bɔ̀rhɔ̀ tǔrh yé, sə ǹ tá ǹ la ku kɔ̀bɔ́ ò m'a lyə́lyɛ́rɛ́ lyìlyǒ o ji tɛ̃́ myɛ ò yé né cṹ yé; wɔ́ èta ǹ m'ǎ nyàm ǹ Yi rí ní. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.¹⁵Á t'á la bùrsi kɔ́ námməjóló yé: ǹ tá ǹ la nə̀mɔ̀ mɔ́ nɛ sãɔ̃ yé, ǹ tá ǹ la nyí lyì-fɔ̀lɔ̀ w myɛ kwã nɛ́ co yé, kə́ ǹ da-dǒ lò mó bùrsí ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́; ¹⁶ǹ tá ǹ la ǹ dwí rí lò yil námməlwɛ̀lɛ́ zɔ̌m yé, sə ǹ tá ǹ la cà kɛ̀bɛ́ è m'a ce bə ló ǹ jè-dõ jal tɛ̃́ mɔ́ lò ne co yé. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.¹⁷Ǹ tá ǹ la ǹ da-byǐ mú súl yé, sə ǹ tá ǹ la tə́tɔ̀ná co ǹdə́ ǹ da-dǒ lò mó bú mùnì ga dóó bə̀k'a jòm ǹ yó ń shò kwã nɛ́ yé; ¹⁸ǹ tá ǹ la ǹ jim cṹ yé, ǹ tá ǹ la ǹ dwí rí lyì bí lwɛlɛ rɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ mɔ́ kǒ ń cĩ́ ǹ wẽ́ yé: rə̀myɛ́ ce ǹ m'ǎ swéné ǹ dõ ǹdə ǹ cìcì mú ta. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.¹⁹Zwẽ-nə à nyə́ né: ǹ tá ǹ la ce ǹ vwàmá dwí kùrə̀ nə̀lyè jìl dwã yé; ǹ tá ǹ la wə̀-dwí kùrə̀ nə̀lyè dú ǹ cɛ y w yé; ǹ tá ǹ la gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò sɔ̃̀ ǹdə́ étɔ̃̀-nyínsi dwí kùrə̀ nə̀lyè zú yé.²⁰Bal gə zù ǹdə́ kɛ̃, kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ ń wɔ́ yə-kɛ̃, bal dõ yà ń la jú, e jà bə̀ gwẽ̌ yə̀ ń ye y wɛ́rɛ́ y kwɛ̃̌ ráá ń gwẽ̌ bə ń cìn cǐ, bə̀ m'a ji bal mɔ́ ń zù ǹdə́ mɔ mɔ́ bwã̌; bə̀ t'â la bɛ gu yé, bə̀ bə̀ y'à gwẽ̌ yə̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ yẽ̌ ń cǐ ń cìn yé; ²¹bal mɔ́ mà n zə pyì-bya n mə n bə̀ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni n pə Cinu ni, yò kɔrhɔ vwĩ̀ zwə́l yilə; ²²vwĩ̀-zwə́lnə mó gə zə yò kɔrhɔ pyì-bya y n mə n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w bal mɔ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí bal mɔ́ yó Cinu yé né ń zhɛ̀ kwã nɛ́, bal mɔ́ já n nə ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w òmyɛ́ mɔ́ sǔbri.²³Á gə tú á zù Kanaã tənà y wa, á zɛ̃̀ á zhele cèmé dwí tɛ̌ tɛ̌ nə̀ n'ê ce byǎ gakó, á m'ǎ nyǐ nə̀ byǎ bɛ́ ǹdə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ jìmdi kɔn ta; byinə nə̀tɔ̀ wẽ́, nə̀ byǎ bɛ́ m'a j'a yə̀ jìmdi kɔn á yilə, bə̀ t'â la bɛ jú yé; ²⁴byinə nə̀na nyǎn rɛ́, bə̀ m'a pə nə̀ byǎ bɛ́ gakó Cinu ni, nə̀bán-co címsi wẽ́; ²⁵sə byinə nə̀nu byin rí, á m'ǎ zɛ̃̀ á jí bi; rə̀myɛ́ mɔ́ m'a ce á wò-jə̀ə́ré m'à j'â n'ê pùl rə̀ la. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.²⁶Á t'á la kaka jú jal yó w yéa, á t'á la jə̀-myaarhɛ tumə tũ̌ yé, á t'á la jə̀pársɛ myɛ párh yé; ²⁷á t'á la á ywésé nyə́ né góm á kə́kɛ́lɛ́ yé, sə á t'á la á pə̀pésé tama nɛ́ fɔ́n yé; ²⁸Á t'á la á yala nɛ́ kǎr kǎr cùù yil yé, á t'á la myaarhɛ myɛ cṹ á yala nɛ́ nɛ yé. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.²⁹Ǹ tá ǹ la ǹ bə̀kɔ́ cǐrh ń ce fwə̌l wẽ́ ń mə́ yààlɛ mɔ́ yé, mùnì ga tənà y lyì bí bə̀k'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê fwə̀lə́, sə tənà y púlə́púlə́ bə̀k'a sú ǹdə́ pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀ yé; ³⁰zwẽ-nə à shìrhə́ y dwã nɛ́ nyə́ né, sə á súlí á nyàm à jì yə́. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.³¹Á t'á la ywə́lse byõ̌ yé, bə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ m'a ce á jǐrh jìmdi cìnə́. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.³²Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ yə́-pwə̀rh cə́bal yé né, sə́ nyàm náncɛ; rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní ǹ m'ǎ nyàm ǹ Yi rí. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.³³Zhə-bal gə tú ń la ǹ sõ jǒm, á tənà y wa, á t'á la pyǎ á tó ń dɛnnɛ á zɛ̃̀ yé; ³⁴á m'ǎ zə zhə-bal mɔ́ ń tú ń jě á sõ mó ǹdə tənà y cìcì lò ta, ǹdə wɔ́ ámyɛ̌ mə̀dù ta; ǹ m'ǎ swéné mo ǹdə ǹ cìcì mú ta; bə̀ ámyɛ cìcì mú yàl zhələ Ezhibti tənà y wẽ́. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.³⁵Á t'á la tɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ cángá wɔ̀rhɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ vùr nyə́ rə̀ shò kwã mɔ́ yé: kɔn dwɛ̀lɛ̀ ǹdə́ kɔn dùmì e súlí kɔn yírh mɔrhɔ wẽ̀ ré. ³⁶Pyǎ-na mɔrhɔ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ ǹdə́ dùmì mɔrhɔ shisí shɛ̀bɛ́ sə̀ càn mɔ́ ǹdə́ efá kɛ̀bɛ́ è càn mɔ́ e súlí yɛ̃ kɛ̀bɛ́ è càn mɔ́. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí à ce á shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́. ³⁷Á m'ǎ zwẽ à nyə́ né ǹd'â lùl-e-púrsí gakó, á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.»

Chapter 20

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Ǹ m'ǎ wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ:bə̀ m'a gu lò mɔ̀bɔ́ gakó, ń wɔ́ Esərayɛl tənà y lò ráá ń wɔ́ zhə-bal ń jě Esərayɛl nɛ́, ń zwə́l ń byǎ bɛ́ mə̀dù n pə Mɔlɛɛkɛ nɛ: tənà y lyì bí m'a dul mu ǹdə́ nə́kulə bə gu;³sə àmyɛ́ cìcì mú m'a bú ǹdə́ lò mó ńmyɛ̌; à m'a vùr mu ń dwí rí wẽ́, ń gə́ pɔ ń byǎ bɛ́ mə̀dù Mɔlɛɛkɛ nɛ mɔ́ yilə, n zɛ̃̀ n já n tó rə̀ dɛnnɛ n ce jìmdi à jì y w n súlí n fuuli à yil ré mó yilə. ⁴Sə tənà y lyì bí gə pyà bə pyi bə̀ yírhə́ lò mó gə́ tú ń nə́ ń zwə́l ń byǎ bɛ́ mə̀dù ń pɛ Mɔlɛɛkɛ nɛ yi ní, bə̀ gə́ t'â yǎl bə gu mu mú yilə, ⁵àmyɛ́ cìcì mú m'a j'a bú ǹdə́ lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ e súlí ǹdə́ ń jì yə́, sə à m'a vùr bi bə̀ dwí rí wẽ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tó mo bə fwə̌l ǹdə́ Mɔlɛɛkɛ mɔ́.⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń byẽ̀ ywə́lse ń mə́ ń fwə̌l èta, à m'a j'a bú ǹdə́ mɔ sə à m'a vùr mu ń dwí rí wẽ́. ⁷Pyǎ-na á yə̀ Yi lyì, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.⁸Zwẽ-nə à nyə́ né sə á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu, à cír ába á wɔ́ à dúdú lyì. ⁹Rə̀myɛ́ mɔ́ ce:bə̀ m'a gu lò mɔ̀bɔ́ gakó ń bwəl lwɛlɛ n pə ń da ráá ń ná nɛ; ń cu mú yò w m'a zhì ń cìcì yó wə, ń gə́ bwəl lwɛlɛ n pə ń da ráá ń ná nɛ mɔ́ yilə.¹⁰Bal gə zù ǹdə́ ń dõ kɛ̃, bə̀ m'a gu bi, bal mɔ́ ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ bə̀ zù ǹdə́ dwã mɔ́ ga. ¹¹Bal gə zù ǹdə́ ń da kɛ̃, ń nɔ ń da cə̀-lwè yə́; bə̀ m'a gu bə̀ ga bə̀lyè yə́, bə̀ cu mú yò w m'a zhì bə̀ cìcì yó wə. ¹²Bal gə zù ǹdə́ ń byì-can, bə̀ m'a gu bə̀ ga bə̀lyè yə́; bə̀ rə̀myɛ́ wɔ́ ywǎl nánfɔ̀lɔ̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀, bə̀ cu mú yò w m'a zhì bə̀ cìcì yó wə.¹³Bal gə zù ǹdə́ bal ǹdə bə̀ gə́ y'a zù ǹdə́ kɛ̃ nɛ́, bə̀ ga bə̀lyè y twĩ̀ pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀; bə̀ m'a gu bi, bə̀ cu mú yò w m'a zhì bə̀ cìcì yó wə. ¹⁴Bal gə jú kɛ̃ ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ ná mɔ́ ga, rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀; bə̀ m'a ji ńmyɛ̌ ǹdə́ bə̀myɛ́ ga myǐn; èta pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀ k'ê t'â la tũ̌ á sõ yé.¹⁵Bal gə zù ǹdə́ vwǎm, bə̀ m'a gu bal mɔ́, sə á súlí á gu vwǎm mɔ́ myɛ. ¹⁶Kɛ̃ gə zù ǹdə́ vwǎm mɔ̌ mɔ̌, ǹ mə̌ sə́ gu kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ vwǎm mɔ́ ga; bə̀ m'a gu bi, sə bə̀ cu mú yò w m'a zhì bə̀ cìcì yó wə.¹⁷Bal gə jú ń nəkɔ́, ń da-bə̀kɔ́ ráá ń ná-bə̀kɔ́, n zɛ̃̀ n nə ń cə̀-lwè yə́, ń nəkɔ́ mɔ́ myɛ nə ńmyɛ cə̀-lwè yə́, rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀; bə̀ m'a vùr bi bə̀ dwí rí wẽ́, bə̀ dwí rí lyì bí yírh wə; bal mɔ́ mà n zhĩ ń dóó w ń gə́ nɔ ń nəkɔ́ mɔ́ cə̀-lwè y yilə. ¹⁸Bal gə zù ǹdə́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nɔ ń cànà yá, n nə ń cə̀-lwè yə́, bə̀ m'a vùr bə̀myɛ́ bə̀lyè y bə̀ dwí rí wẽ́, bal mɔ́ gə́ nɔ kɛ̃ mɔ́ jal mɔ́ gə́ n'ê shí mə̀gã̌ mə̀ dwi mə̀ lwé tɛ̃́ mɔ́ yilə, ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ myɛ gə́ súlí n byili jal mɔ́ gə́ n'ê shí mə̀gã̌ mɔ́ yilə.¹⁹Ǹ tá ǹ la ǹ ná zhə̀n-kɛ̃ ráá ǹ ná nyɛ̃́ ráá ǹ da nəkɔ́ cə̀-lwè y nɔ yé; lò ń gə nɔ mɔ̀bɔ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ńmyɛ̌ ga wɔ́ jal mə̀dù cə̀-lwè yə́, bə̀ bə̀lyè y ga m'a zhĩ bə̀ dóó wə́. ²⁰Bal gə zù ǹdə́ ń da da-byǐ kɛ̃, ń nɔ ń da da-byǐ mú cə̀-lwè yə́; bə̀ bə̀lyè y ga m'a zhĩ bə̀ dóó wə́, bə̀ m'a cì ǹdə́ bə̀ yə̀ bə̀sɔ́ná nɛ yé. ²¹Bal gə jú ń da-byǐ kɛ̃, rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ jìmdi; ń nɔ ń da-byǐ mú cə̀-lwè yə́, bə̀ t'â la byǎ nɔ yé.²²Á m'ǎ zwẽ à nyə́ né ǹd'â lùl-e-púrsí gakó, sə á wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní, mùnì tənà y kɛ̀bɛ́ à la ce á vò á jòm è wẽ́ mó bə̀k'a tɔlɛ ába tɛ̃́ yé. ²³Á t'á la dwə́ nyɛ̀bɛ́ à la jǔ á yé né mó nyə́ né ne tó yé; wɔ́ nə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó è ce nə̀ ló à wẽ́,²⁴a zɛ̃̀ a wɔ̀ ába:‹Wɔ́ ámyɛ̌ á la bə̀ cɛ y cìnú,sə wɔ́ àmyɛ́ à n'â pɛ y ába á la cìnú,è wɔ́ tənà y kɛ̀bɛ́ tùr ǹdə́ yil n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́ mó!›Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí, à cír ába dwə́ cəcəl wə. ²⁵Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, pɔr-na vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ́ wárhgáá ǹdə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ zhe jìmdi mú dwã wa, ǹdə́ kúmsí shɛ̀bɛ́ sə̀ zhe jìmdi ǹdə́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ́ wárhgáá dwã wa, mùnì ga vwàmá nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ ǹdə́ kúmsí sə̀myɛ́ mɔ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ sú cɛ y yó mó, tɛ̀bɛ́ à ce á lwar bə̀ nyǐ rə̀ zhe jìmdi mú, bə̀k'a ce á ce á cìn súsúlú w yé.²⁶Yál-na nɛ́ àmyɛ́ yilə, àmyɛ́ lyì, b'àmyɛ́ Cinu, à wɔ́ Yi rə̀ bə dõ zhe yé; sə à cír ába dwə́ né cəcəl wə, mùnì ga á yə̀ àmyɛ́ lyì.²⁷Bal ráá kɛ̃ gə só ywə́lse byõ̌, bə̀ m'a gu bi; bə̀ m'a dul bi ǹdə́ nə́kulə, bə̀ cu mú yò w m'a zhì bə̀ cìcì yó wə́.»

Chapter 21

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: «Wál Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ne:Vwĩ̀-zwə́lnə tá ń la ń dwí rí lò cùù dɛnnɛ tó n ce ń cìn jìmdi yé, ²è gə də̀ ń dwí lò mɔ̀bɔ́ bə̀ ga wɔ́ jal mə̀dù: ń ná ráá ń da ráá ń byǐ ráá ń bə̀kɔ́ ráá ń da-byǐ; ³e súlí ń nəkɔ́, ǹdə́ ń gə gwẽ̌ yə̀l bal párá, bə̀ ń gə́ gwẽ̌ yə̀ byal jí mú ce, ń gwẽ̌ wɔ́ ń kɛ̀lɛ́ y lò, vwĩ̀-zwə́lnə wɔ̌ ń ce ń cìn jìmdi ńmyɛ̌ mɔ́ yilə.⁴Ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ yó-cə́bal ń dwí rí wẽ́ mó tá ń la ń cìn jìmdi co yé, è gə də̀ rə̀myɛ́ ń mà n fuuli ń cìnə̀. ⁵Vwĩ̀-zwə́lnə bé j'â t'â la bə̀ yə́-pǎlsɛ́ cəcəl w ywésé fɔ́n yé, bə̀ t'â la bə̀ pə̀pésé tama nɛ́ fɔ́n yé, bə̀ t'â la bə̀ yala nɛ́ kǎr kǎr yé. ⁶Bə̀ m'a j'a yə̀ nɛ́ bə̀ Yi rí yilə, sə bə̀ t'â la bə̀ Yi rí yil ré fuuli yé; bə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ Yi yilə, è gə́ wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ n'ê pɛ Cinu kùjírə́ né, bə̀ Yi rí kùjú w mú yilə;⁷bə̀ t'â la kə-nə̀fòló ráá kɛ̃ mɔ̀bɔ́ bə̀ co cìzhìl mú jú yé; bə̀ t'â la kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń byal zhɔ̃̀ mɔ́ jú yé; bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə mó já ń ŋwɛ́nɛ́ ń Yi rí yilə; ⁸ǹ m'ǎ nyǐ mu ǹdə Yi lò ta, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń pɛ ǹ Yi rí kùjú wə́; ń mà n yə̀ àmyɛ́ lò ǹmyɛ́ yilə, b'àmyɛ́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ à cír ába á wɔ́ à lyì mú wɔ́ Yi rə̀ bə dõ zhe yé. ⁹Vwĩ̀-zwə́lnə bə̀kɔ́ gə zɛ̃̀ ń nə́ ń fwə̀lə́, ń mə́ ń fuuli ń cìnə̀, wɔ́ ń da ń nə́ ń fuuli, bə̀ m'a ji bə̀kɔ́ mɔ́ myǐn.¹⁰È gə wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ yá, mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ ń da-byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́ mɔ́, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ bə̀ ló nwə̃̌ y ń yó w bə m'e cír mu, bə pɔ̃ ŋwɔ̀nɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐsí zú yil mú, ń tá ń la ń ywésé ne yõ̌ sə gùlí gùlí dwã yé, e súlí myɛ ń tá ń la ń gàndɛ́ kǎr yé; ¹¹ń tá ń la cùù òdù ga nɛ bwəlse yé, sə ń tá ń la n tə̀ ń da ráá ń ná yil n ce ń cìn jìmdi yé; ¹²ń tá ń la Yi jì y w shə́r yé, è gə də̀ rə̀myɛ́ ń mà n fuuli ń Yi rí jì yə́, bə̀ bə̀ ló ń Yi rí nwə̃̌ y ń yó w bə m'e cír mu. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.¹³Ń mà n jí kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è gwẽ̌ yə̀l bal pár mɔ́; ¹⁴ń tá ń la ejə̃̀-kɛ̃ ráá kɛ̃ mɔ̀bɔ́ bə̀ zhɔ̃̀ ráá kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń fwə̌l n mə n ce cìzhìl ń cìn ni jú yé; sə ń mà n jí ń dwí rí kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è gwẽ̌ yə̀l bal pár mɔ́; ¹⁵èta, ń tá ń la dwí-kɔ́rɔ́ ń dwí rí wẽ́ co yé, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Cinu à cír mu ń wɔ́ à lò».¹⁶Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹⁷«Wál Aarɔ̃ nɛ: byinə né gakó wẽ́, ǹ byǐ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nə̀bwɛ̃̀ ǹ byǎ bɛ́ wẽ́ mó tá ń la vwĩ̀-jùlú w ni bwəlse n pə ń Yi rí kùjú w yé;¹⁸zhə̀n ga lò mɔ̀bɔ́ gakó ń wɔ́ nə̀bwɛ̃̀ tá ń la vwĩ̀-jùlú w ni bwəlse yé: ń wɔ́ lyìlyǒ ráá ń nə́ ń twi cí ráá ń myə̌l ré pyál, ráá ń nə̀rh ráá ń vɔ̀mɛ̀ bə dwã mǎ, ¹⁹ráá ń nà ráá ń jɛ̃̀ kɔ́wá, ²⁰ráá ń zhe kúrhú ráá ń wɔ́ nánkwàrà ráá ń yírh zhe wɔ̀rhɛ́ ráá cɔ̀rɔ́ zhe mo, ráá nyəla ju ń yala nɛ ráá bə̀ gu ń bɛlɛ rɛ́. ²¹Aarɔ̃ byǐ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nə̀bwɛ̃̀ já ń tá ń la vwĩ̀-jùlú w ni bwəlse ń la mə n pə Cinu kùjú w yé; ń gə́ wɔ́ nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ ce, ń tá ń la vwĩ̀-jùlú w ni bwəlse ń la mə n pə ń Yi rí kùjú w yé;²²ń wɔ̌ ń jí ń Yi rí kùjú wə́, pansɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ́ Yi dúdú nyɛ̌rh mɔ́ ǹdə́ pansɛ́ dwã bɛ́; ²³sə ń gə́ wɔ́ nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ ce, ń tá ń la gɔ̀nɔ̀ w ò bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w ni bwəlse yé, mùnì ga ń bə̀ká n fuuli à jì y ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ è wẽ́ mó yé, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu, à cír bi bə̀ wɔ́ à lyì.» ²⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ Muyiisi wə̀l Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ ne.

Chapter 22

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Byili Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ, dǒ yi ní bə̀ t'â la pansɛ́ shɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n'ê pɛ nɛ mɔ́ nyí ni yú, mùnì ga bə̀ bə̀k'a fuuli à yil ré yé; wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu. ³Wál bɛ:Byinə né gakó wẽ́, á dwí rí lò mɔ̌ mɔ̌ ń wɔ́ jìmdi cə́bal gə bwəlse pansɛ́ shɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n'ê pɛ Cinu ni mú nyí ni, bə̀ m'a ce rə̀-ná-cí jé tɛ̃́ à yé né. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.⁴Aarɔ̃ byǐ mɔ̀bɔ́ yə-bəcàndɛ zhe ráá ń bɛlɛ nɛ̃̌ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ mə̀dù ga myɛ tá ń la pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ Yi ni mú jú ǹdə́ bə̀ yə̀ jɛ̀nɛ̀ bə vùr ń jìmdí yé; kɔn m'a yə̀ èta ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń dwə̀rh lò mɔ̀bɔ́ ń co ń cìn jìmdi ń gə́ dwə̀rh cùù mú yilə, ráá lò mɔ̀bɔ́ ń bɛlɛ lùlì nɛ̃̌ ló tɛ̃́, ⁵ráá lò mɔ̀bɔ́ ń dwə̀rh kò-nyì dɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê pɛ jìmdi ráá numbyíní kɛ̀bɛ́ è n'ê pɛ jìmdi myɛ, má jìmdí gə wɔ́ ná-dwí yil myɛ. ⁶Lò mó mɔ̀bɔ́ ń dwə̀rh rə̀myɛ́ èta mɔ́ dwí rí mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́, sə ń wàr ń mà n jí pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ Yi ni mú ǹd'ê gə də̀ nɛ̃̌ ń shɛ;⁷7sə yi rí gə tú rə̀ zùwə̀, ń jǐrh wárhgáá: rə̀myɛ́ yó, ń wɔ̌ ń jí pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ Yi ni mú, bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ ń kùjú. ⁸Ń tá ń la vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ cù ráá gɔ-ku gu o zhəzhɛrɛ nàmá bɛ́ dɔ́m yé, bə̀ rə̀ m'a ce mo jìmdi; wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu. ⁹Vwĩ̀-zwə́lnə bé m'a zwẽ à nyə́ né, sə bə̀ bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ bə̀ cìn ni zhĩ bə̀ kùjú w shò kwã nɛ́ yé; bə̀ gə fuuli kùjú wə́, bə̀ m'a cì; wɔ́ àmyɛ́ Cinu à cír bi, a ce bə̀ wɔ́ àmyɛ́ lyì.¹⁰Lò mɔ̀bɔ́ ń də̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé dwí rí lò tá ń la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú jú yé; vwĩ̀-zwə́lnə zhə-bal ráá ń tùntùnnə mɔ̀bɔ́ ń kwè ń nə́ ń kwɛ̃̌ mɔ́ myɛ tá ń la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú jú yé; ¹¹sə vwĩ̀-zwə́lnə mó gə yè lò ǹdə́ sə̀byǐ, rə̀-ná-cí wɔ̌ ń jí ri, ǹdə tùntùnnə mó mɔ̀bɔ́ ń lùl vwĩ̀-zwə́lnə mó sõ ta; bə̀myɛ́ wɔ̌ bə̀ jí ń kùjú wə́.¹²Vwĩ̀-zwə́lnə bə̀kɔ́ mɔ̀bɔ́ ń jú lò mɔ̀bɔ́ ń də̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé dwí rí lò tá ń la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ vùr pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú wẽ́ mó jú yé; ¹³sə vwĩ̀-zwə́lnə bə̀kɔ́ mɔ̀bɔ́ ń jǐrh ejə̃̀-kɛ̃ ráá ń byal zhɔ̃̀ mɔ, ń bə bə̀sɔ́ná zhe n zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ ǹ bə̀ ń wɔ ń da yó ǹdə ń kɛ̃-byǔr yi ní ta, rə̀myɛ́ yó, ń wɔ̌ ń jí ń da kùjú wə́, ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń də̀ vwĩ̀-zwə́lnə dwí rí lò wàr ń jí w ga.¹⁴Lò gə jú kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni ǹdə́ ń yə̀l, ń mà n càrh kɔn rə mɛrhɛ rɛ vwĩ̀-zwə́lnə mó ne, ń mà n súlí kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ kə̀kàlà èdù rə̀ yó, ǹdə́ bə̀ gə bɔ̀n rɛ kə̀kàlsɛ sə̀nu. ¹⁵Vwĩ̀-zwə́lnə bé t'â la Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú fuuli yé, pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê vùr Cinu yil mú; ¹⁶bə̀ gə jú pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú, bə̀ m'a zhĩ dóó w kɔ̀bɔ́ kɔn n'ê nyɛ́ɛ́ bə̀ bə̀ vǔr w mú, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu, à cír bi a ce bə̀ wɔ́ àmyɛ́ lyì.»¹⁷Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹⁸«Wál Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne:Esərayɛl dwí rí lò ráá zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě Esərayɛl nɛ́ gə tú ń nə́ ń yǎl n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ n pɛ̃ ǹdə nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ Cinu ni bə m'e pyìrh nyì-bwelé vwĩ̀ ráá pùbùlə̀ vwĩ̀ ta, ¹⁹á gə n'á yǎl b'à zwẽ á vwĩ̀ rí, sə á zə nə̀-bya ráá pyì-bya ráá bə̀cìlə́ kɛ̀bɛ́ kaka bə y zhe á vwàmá nɛ́ wẽ́ á m'á bà;²⁰á t'á la vwǎm mɔ̀bɔ́ kɔn zhe zal á bàn nɛ pɔ yé, b'à t'â la á vwĩ̀ rí zõ yé. ²¹Lò gə tú ń pɔ yə̀-zùlə́ vwĩ̀ Cinu ni, rə̀ kɔn rɛ́ shí ń vwàmá nánfwààlɛ́ ráá ń və̌-ywàálɛ́ wẽ́, è wɔ́ ń la mə n pyìrh nyí ń bwəl ráá wɔ́ pùbùlə̀ vwĩ̀, ń gə nə́ ń yǎl bə̀ bə̀ zwẽ ń vwĩ̀ rí, sə e yə̀ vwǎm mɔ̀bɔ́ kaka bə mo zhe; kaka bə̀k'a nə mə̀ yala nɛ yé:²²mə̀ bə̀k'a yə̀ vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ yírhə́ bə nɛ́ nɛ yé, ráá mə̀ kɔn kɔ́ yé ráá bə̀ gòm mə̀ kɔn yé ráá mə̀ zhe yòrhò yé ráá cɔ̀rɔ́ zhe mo yé ráá mə̀ zhe nɔ yé. Á t'á la mə̀myɛ́ dwí zal á b'ǎ pə Cinu ni yé, á t'á la mə̀ dwí rí vwĩ̀-jùlú w yó cṹ ǹdə vwĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ rə̀ kɔn gakó n'ê jí myǐn mú ta, Cinu yil yé. ²³Ǹ wɔ̌ ǹ zə vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ nèsé bə dwã mə̌ ráá mə̀ kwàrh ǹ vwàmá nánfwààlɛ́ wẽ́ ráá ǹ və̌-ywàálɛ́ wẽ́ ǹ mə́ ǹ zwə́l pùbùlə̀ vwĩ̀, sə è gə wɔ́ ǹ la mə́ pyìrh nyí ǹ bwəl yilə, à t'â la mɔ zõ yé.²⁴Á t'á la vwǎm mɔ̀bɔ́ bə̀ pyárh ráá bə̀ bɔbwɛlɛ mə̀ mɔ́swál rɛ́ ráá bə̀ mǔr ri ráá bə̀ gòm re zə á b'ǎ pə Cinu ni yé; á t'á la rə̀myɛ́ wɔ̀rhɔ́ á tənà y w yé. ²⁵Á t'á la vwàmá nə̀myɛ́ dwí rí myɛ zõ zhə-bal sõ rə yə̀ kùjú á pə á Yi rí ni yé; nə̀ kɔn rɛ́ bə̀ gòm mó ce nə̀ zhe yò, rə̀myɛ́ ce á t'á la shɔ̀nɔ́ á zwẽ ne yé.»²⁶Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²⁷«Nũ̌-bwə̀lə̀ ráá pyì-byǐ ráá bɔ̀-byǐ gə lùl kwã, è m'a mɛ̃ ǹd'ê ná y dwã nyàlpyɛ̀; sə kɔn zhì è dwã-lyɛlɛ y kwã nɛ́, bə̀ gə pɔ sɛ ǹdə kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ gakó n'ê jí myǐn mú ta Cinu yilə, à m'a zwẽ se.²⁸Sə á t'á la nɔ̃ ráá pyìrhə̀ ráá bɔ̃̀ ǹd'ô byǐ ga zwə́l dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ rə̀dù y yé. ²⁹Á gə la nə̀bán-co vwĩ̀ zwə́l á pə Cinu ni, sə á zwə́l re mùnì n shɛ̀nɛ́ n zwẽ re: ³⁰bə̀ m'a dɔ̀m rə̀ nàmá bɛ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì yù wə, bə̀ t'â la rə̀ kaka dǎl è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y yil yé. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.³¹Á m'ǎ zwẽ à nyə́ né, sə á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu. ³²Á t'á la à yil ré rə̀ bə dõ zhe mó fuuli yé, mùnì ga Esərayɛl lyì bí gakó ce bə lwar b'à bǝ dõ zhe bə̀ cəcəl w yé; wɔ́ àmyɛ́ Cinu à cír ába a ce á wɔ́ à lyì. ³³Mɔ̀bɔ́ ń ce á shə́r Ezhibti tənà y wa, mùnì n yə̀ Yi á yil mú, wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.»

Chapter 23

¹1 Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²2 «Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Cinu címsí nánfwàlsɛ́ wɔ́ címsi shɛ̀bɛ́ á m'ǎ jòm kúl-fwàlsɛ Cinu yil mú. Nyǐ àmyɛ́ ǹd'ámyɛ̌ dwã-jəəlé nánfwààlɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́:³Lò gakó mà n twĩ̀ ń tum rí dwã nyə̀ldù, sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ wɔ́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́, shìrhə́ ǹdə́ kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə, dɛ̃ tɛ̀bɛ́ á t'á la tum də́-byǐ tũ̌ rə̀ yù w mú: wɔ́ Cinu shìrhə́ dɛ̃ rɛ́, á gə wɔ mə̀gã̌ gakó.⁴Nyǐ Cinu címsí nánfwàlsɛ́ dwã bɛ́, kúl-fwàlsɛ shɛ̀bɛ́ á m'ǎ jòm Cinu yil mú dwã nɛ́: ⁵Cànà nã́yə́ə́ y dwã shí ǹdə́ nə̀na yù wə, cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní, wɔ́ Cinu Pakɛ yá. ⁶Cànà y èmyɛ́ dwã shí ǹdə́ nə̀nu yù wə, wɔ́ búrú ò yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce címsí Cinu yilə. Á m'ǎ dɔ̃̀ búrú kɔ̀bɔ́ ò yə̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ce dwã nyàlpyɛ̀;⁷dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y dɛ̃ nã́yéé ré, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə: á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé. ⁸Dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y dɛ̃ gakó, á m'ǎ pə kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu ni; dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə; á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé.»⁹Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹⁰«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Á gə tú á zù tənà y kɛ̀bɛ́ à n'â pɛ ába mɔ́ wẽ́, á zɛ̃̀ á n'á jə̀r á wẽ̀ ré, á m'ǎ zə á wə̀-cíl nã́yéé ré, á jòró w byǎ nã́yə́ə́ bé, á b'ǎ pə vwĩ̀-zwə́lnə mó ne; ¹¹vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n bə̀ n pə wə̀-cíl rí Cinu yé né, mùnì ga Cinu zwẽ á lwə̌l mó; ń mà n pə rɛ shìrhə́ y zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá.¹²Á m'ǎ zwə́l byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́ kaka bə y zhe vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ vwĩ̀ á pə Cinu ni, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la wə̀-cíl rí pɔ mɔ́, ¹³á súlí mún cəə́le tə̀ldù mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ pɛnɛ́, rə̀myɛ́ wɔ́ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu yilə, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́, e súlí də̀vɛ̃́ lyítər ǹdə́ fwã́, bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Cinu ni. ¹⁴Á t'á la búrú ráá jíjí byǎ bə̀ kɛ̀lɛ̀ ráá jíjí nándùl dɔ́m ǹdə́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ cìcì á la zə Cinu pɛnɛ́ y á m'á bə̀ mɔ́ gwẽ̌ yə̀ yí yé. Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, á yilə, byin byin gakó, á gə wɔ mə̀gã̌ gakó.¹⁵Á m'ǎ gə̀ səmyɛnsɛ shàlpyɛ̀ kɔn zhì shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, è n'ê yǎl e wɔ̀ kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á zɔ wə̀-cíl rí á m'á bə̀ ǹdə bə̀ gə́ y'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ nɛ́ mɔ́; səmyɛnsɛ́ shàlpyɛ̀ y m'a yə̀ námpúmə́; ¹⁶e m'e yí shìrhə́ kùrə̀ tàlpyɛ̀ nyǎ y zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, á m'ǎ gə̀ dwã shí-ènu, á zɛ̃̀ á zə wə̀-dùn rí pɛnɛ́ y á b'ǎ pə Cinu ni;¹⁷Á gə wɔ mə̀gã̌ gakó, á m'ǎ zə búúri rə̀lyè rə̀ mà ǹdə́ mún cəə́le rə̀tɔ̀ bə̀ pò mə zɛ̃̀ á shí gàà mɔ́ á m'á bà, bə̀ gə́ y'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ nɛ́ mɔ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí yilə: wɔ́ vɔ̀lɔ́ w byǎ nã́yə́ə́ bé bə̀ la Cinu ni pɔ mɔ́. ¹⁸Á m'ǎ súlí byin rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shàlpyɛ̀ kaka bə sɛ zhe ǹdə́ nə̀-bya e súlí pyì-byərh sə̀lyè búrú w ni, sə bə̀ m'a zə rɛ bə zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ Cinu yilə; e súlí rə̀ mún mú ǹdə́ rə̀ də̀vɛ̃́ yá, rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú, lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ Cinu yilə.¹⁹Á m'ǎ zə bə̀cìlə́ á m'á zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀; á zə byin rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀lyè, á m'á zwə́l yə̀-zùlə́ vwĩ̀; ²⁰vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n pə vwə̃̀ né nə̀myɛ́ Cinu yé né ǹdə bə̀ gə́ y'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ mɔ́, ń mà n tó dwã n pə pyì-bwǎlsɛ́ sə̀lyè y ǹdə́ vɔ̀lɔ́ w byǎ nã́yə́ə́ bé búrú w ga. Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ Cinu nyǎn, sə wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó ń cǐ ri. ²¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə, á m'ǎ bwə̀l á súlí á jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə; á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé. Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, á yilə, byin byin gakó, á gə wɔ mə̀gã̌ gakó.²²Á gə la á cɛsɛ́ jə̌r, ǹ tá ǹ la ǹ cɛ y jə̌r ń mə́ yí è swɛ̃́ rɛ́ yé, ǹ tá ǹ la jíjí rí rə̀ mɛ̃ tɛ̃́ mɔ́ myɛ gǔn yé, ǹ m'ǎ yẽ̌ re ń pə nə̀mɔ̀ ǹdə́ zhə-bal nɛ. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.»²³Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²⁴«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dɛ̃ nã́yéé ré, wɔ́ shìrhə́ dɛ̃ á yilə, lyìrhə́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ búbwéése dɛ̃, e súlí kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə. ²⁵Á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé, sə á m'ǎ pə kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu ni.»²⁶Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²⁷«Kɔn súlí myɛ, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə, á lyẽ á nyí á súlí á pə kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu ni, cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dwã shí dɛ̃ rɛ́ rə̀ wɔ́ sǔbri nánfɔ̀lɔ̀ pɔ dɛ̃ rɛ́;²⁸á t'á la tum rə̀dù ga myɛ tũ̌ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w yé, bə̀ rə̀ wɔ́ sǔbri nánfɔ̀lɔ̀ pɔ dɛ̃, dɛ̃ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí á yó, Cinu á Yi rí yé né mó. ²⁹Rə̀myɛ́ ce, lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ ń nyí lyẽ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí yù wə, bə̀ m'a vùr mu ń dwí rí wẽ́;³⁰èta myɛ, lò mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ tum tɛ̌ tɛ̌ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ dwí rí yù wə, à m'a ce n jé tɛ̃́ ń dwí rí cəcəl wə. ³¹Á t'á la tum rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé: wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, á yilə, byin byin gakó, á gə wɔ mə̀gã̌ gakó. ³²Wɔ́ shìrhə́ dɛ̃ á yilə, dɛ̃ shìrhə́ yilə, á m'ǎ lyẽ á nyí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́. Á m'ǎ tó shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ kɔn zhì cànà y dwã nə̀bɔ́ y də̀dɛ̀nɛ́ yá, e m'e yí è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y də̀dɛ̀nɛ́ yá.»³³Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ³⁴«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dwã shí ǹdə́ nə̀nu, wɔ́ kwə̀ə́rhé címsí, sə̀ m'a jí dwã nyàlpyɛ̀, Cinu yilə;³⁵sə̀ dɛ̃ nã́yéé ré, bə̀ m'a jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə; á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé. ³⁶Dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y dɛ̃ gakó, á m'ǎ pə kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu ni. Dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə, sə á m'ǎ pə kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu ni: rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ címsí yó-gurə́ yə́; á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé.³⁷sə̀ dɛ̃ nã́yéé ré, bə̀ m'a jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə; á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé. ³⁸Dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y dɛ̃ gakó, á m'ǎ pə kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu ni. Dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə, sə á m'ǎ pə kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu ni: rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ címsí yó-gurə́ yə́; á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé.³⁹Sə cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dwã shí ǹdə́ nə̀nu dɛ̃ rɛ́, á gə jə̀r á cɛsɛ́ wẽ̀ ré á zhɛ̀, á m'ǎ súlí á jí címsí dwã nyàlpyɛ̀ Cinu yilə; dɛ̃ nã́yéé ré m'a yə̀ shìrhə́ dɛ̃, dwã lyɛlɛ nyǎn rɛ́ myɛ yə̀ shìrhə́ dɛ̃;⁴⁰dɛ̃ nã́yéé ré, á m'ǎ pyà cèmé byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn ǹdə́ kwã̌ vɔr ǹdə́ cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ pú mú jɛ̀rh ráá vwaalɛ́ cèmé né jɛ̀rh, á m'á fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ dwã nyàlpyɛ̀ Cinu á Yi rí yé né. ⁴¹Byin gakó, á m'ǎ jí címsí sə̀myɛ́ Cinu yil dwã nyàlpyɛ̀; wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, á yilə, byin byin gakó. Á m'ǎ j'á n'á jí címsí sə̀myɛ́ cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y wa;⁴²á m'ǎ jòm kwə̀ə́rhe w dwã nyàlpyɛ̀; Esərayɛl tənà y lò gakó mà n jòm kòrhó wə, ⁴³mùnì ga á lwar, yi gakó wẽ́, b'à ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jòm kwə̀ə́rhe wə, à gə́ ce bə shə́r Ezhibti ní yi ní. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.» ⁴⁴Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi já n zɛ̃̀ n cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ gə́ m'a tó né bə m'e jəl Cinu, címsí nánfwàlsɛ́ yi ní mú.

Chapter 24

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Pə nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, bə̀ n'ê pɛ mɔ́ olyivyé byǎ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ è wɔ́ zwẽ́zwẽ́, kaka myɛ yə̀ y gùlí yé, ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó yilə, mùnì ga pàntámsɛ́ j'a zə twéé twéé,³gɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò círhí dɔbrɛ́ kùlkṍ wə́, dwã-joló kòrhó w w mó, yé y wə. Aarɔ̃ mà n cĩ́ pàntámsɛ́, sə ŋwɛ̀nɛ́ sə zə də̀dɛ̀nɛ́ kɔn m'e yí nəkɔkɔ́lɛ́, Cinu yé né, twéé twéé. Wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, á yilə, byin byin gakó. ⁴Ń mà n cĩ́ pàntámsɛ́ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó ò zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ́ yó, sə sə̀ m'a zə Cinu yé né twéé twéé.⁵Ǹ m'ǎ zə mún mə̀ búl mə̀ càn ń ji ŋwǎmsɛ shí ǹdə́ sə̀lyè, èdù gakó ji ǹdə́ mún cəə́le tə̀ldù. ⁶Ǹ m'ǎ pyɛ̀lɛ́ pyɛ̀lɛ́ sɛ dwã yó shə̀ldù shə̀ldù, púlə́ nə̀lyè tabəlɛ́ y è zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ́ yó, Cinu yé né;⁷ǹ m'ǎ cĩ́ ãsã́ kɛ̀bɛ́ kaka yə̀ y gùlí mú púl rə̀dù gakó yə́-pɛ̀lɛ́ wa; è m'a yə̀ lyìrhə́ kɔn búrú w jàà wa; rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ kùjú kɔ̀bɔ́ ò gakó n'ô jí myǐn mú Cinu yilə; ⁸shìrhə́ y dɛ̃ gakó, bə̀ m'a cĩ́ si Cinu yé né, twéé twéé, sə sə̀ m'a shí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ; wɔ́ dɔbrɛ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé. ⁹Ŋwǎmsɛ́ sə̀myɛ́ m'a yə̀ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ cəl; bə̀ m'a dɔ̃̀ sɛ jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ vùr rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú wẽ́, bə̀ sə̀ wɔ́ à dúdú cəl bə̀ vùr kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ gakó n'ê jí myǐn Cinu yil mú wẽ́; rə̀ j'â wɔ́ bə̀ cəl twéé twéé yilə.»¹⁰Dɛ̃ rə̀dù Esərayɛl lyì bə̀kɔ́ byǐ, ń da mɔ́ yà ń wɔ́ Ezhibti lò, zù Esərayɛl lyì bí wẽ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǐ mə̀dù j'a zɛ̃̀ búlə́ ne, zulə́ jàà y cəcəl wə. ¹¹Esərayɛl lyì bə̀kɔ́ mɔ́ byǐ mú já n fuuli Yil réa, n tùrh mu; rə̀myɛ́ ce, bə zə mɔ bə vò Muyiisi sõ. Byǐ mú ná mɔ́ yà ń yíl Shəlomiiti, Dəvri bə̀kɔ́, Dan kwálá y lò. ¹²Bə ce bə̀ n'ê yìlì mu náàcɛ̀nɛ́ bə̀ m'ê dɛ̃̀ nyí tɛ̀bɛ́ cìcì Cinu la pɔ.¹³Rə̀myɛ́ yó Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹⁴«Ce lò mó mɔ̀bɔ́ ń tùrh tùùrhí mú du zulə́ jàà y wa; sə lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nyɛ̀ɛ̀ ǹdə́ ń nə́ ń tùrh mú cĩ́ jɛ̀rh ń yó w yó, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó dul mu ǹdə́ nə́kulə.¹⁵Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ:Lò gə tùrh ń Yi rí, ń mà n zhĩ ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yò wə́; ¹⁶rə̀myɛ́ ce, bə̀ m'a gu lò mɔ̀bɔ́ ń fuuli Cinu yil ré: lyì bí gakó m'a dul mu ǹdə́ nə́kulə; ń wɔ́ zhə-bal ráá tənà y cìcì lò, bə̀ m'a gu mu ń gə́ fuuli Yil ré mó yilə.¹⁷Bə̀ m'a gu lò mɔ̀bɔ́ ń mà numbyíní kɛ̌ kɛ̌ n gu mú, ¹⁸Ń gə gu lò dõ vwǎm, ń mà n càrh vwǎm, kò-nyì bə̀ m'a cĩ́ kò-nyì jàà wa.¹⁹Lò gə cɛ̀mɛ̀ ń da-dǒ lò, bə̀ m'a cɛ̀mɛ̀ ńmyɛ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə ń gə́ cɛ̀mɛ̀ mó né: ²⁰kɔn bə̀ y'a ká bə m'e cĩ́ kɔn rə̀ kɔ́ jim; yírh bǝ̀ y'a jàrh bǝ m'e cĩ́ yírh rə̀ jàrh jim, yélé bǝ̀ y'a wǔr bǝ m'e cĩ́ yélé rə̀ wǔr jim; bə̀ m'a cɛ̀mɛ̀ ńmyɛ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə ń gə́ cɛ̀mɛ̀ ń dõ mó né. ²¹Lò mɔ̀bɔ́ ń gu vwǎm, ń mà n càrh mə̀ dõ mə̀ jàà wa; lò mɔ̀bɔ́ ń gu numbyíní, sə bə gu mu.²²22 Á nyə́ né m'a yə̀ nə̀myɛ́ nə̀dù y zhə-bal ǹdə́ tənà y cìcì lò mó ga yilə; bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Cinu à wɔ́ á Yi rí.»²³23 Wɔ́ èta Muyiisi zɔ̀m ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́. Bə j'a zə mɔ̀bɔ́ ń tùrh tùùrhí mú bə m'e du zulə́ jàà y wa, bə dul mu ǹdə́ nə́kulə. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni mú cìcì.

Chapter 25

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi Sǝnǝyi pyɔ̀ w yó n wɔ̀: ²«Zɔ̌m ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, ń wɔ̀ bɛ: Á gə tú á zù tənà y kɛ̀bɛ́ à n'â pɛ ába mɔ́ wẽ́, á m'ǎ n'á yẽ̌ cɛ y nɛ è shǐrh Cinu yilə:³ǹ m'ǎ dù ǹ cɛ y byinə nyə̀ldù; ǹ m'ǎ gõ̀ ǹ də̀vɛ̃́-cèmé né jɛ̀sɛ́, ń pɔ̌r nə̀ byǎ bɛ́; ⁴sə byinə nyàlpyɛ̀ byin rí m'a yə̀ shìrhə́ byin, shìrhə́ byin cɛ y yilə, shìrhə́ byin Cinu yilə: ǹ tá ǹ la ǹ cɛ y dú yé, ǹ tá ǹ la ǹ də̀vɛ̃́-cèmé né jɛ̀sɛ́ góm yé,⁵ǹ tá ǹ la wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lyĩ rə̀ cìn ni jòró nánkɔ̃ɔ̃́ kwã mɔ́ jə̌r yé, ǹ tá ǹ la ǹ də̀vɛ̃́-cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ jɛ̀sɛ́ mɛ̃ sə̀ yə̀ gòm mó byǎ bɛ́ pɔ̌r yé, è m'a yə̀ shìrhə́ byin cɛ y yilə. ⁶Ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ bal ráá ń wɔ́ kɛ̃ mɔ́, ǹdə́ tùntùnnə mɔ̀bɔ́ ǹ kwè ǹ nə́ ǹ kwɛ̃̌ mɔ́ ráá zhə-bal mɔ̀bɔ́ ǹ zwẽ ǹ sõ mó, è n'ê yǎl e wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɔ ǹ sõ mó, m'ǎ kɔ̃̀ á cìn ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ lyĩ cɛ y wẽ́ shìrhə́ byin rí wẽ́ mó. ⁷Sə è gə wɔ́ ǹ vwàmá nɛ́ ǹdə́ ǹ tənà y gɔ-wẽ̀ ré yilə, rə̀myɛ́ m'a dɔ̃̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a lyĩ cɛ y wẽ́ mó.⁸«Ǹ m'ǎ gə̀ byinə səmyɛnɛ səmyɛnɛ, səmyɛnsɛ shàlpyɛ̀, è n'ê yǎl e wɔ̀ byinə nyàlpyɛ̀ nyàlpyɛ̀ kùrə̀ tàlpyɛ̀; byinə səmyɛnsɛ shàlpyɛ̀ y sə̀myɛ́ mɔ́ yi rí n'ê mɛrhɛ byinə shə́-èna ǹdə́ nə̀bɔ́. ⁹Cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dwã shí yə́, ǹ m'ǎ wúl pɔ́lá mùnì ga lyì bí búbwéé wu-nyɔ̃̀ búbwéése; sǔbri nánfɔ̀lɔ̀ w pɔ dɛ̃ rɛ́ yù wə, á m'ǎ wúl pɔ́lá á tənà y púlə́púlə́ wẽ́;¹⁰á m'ǎ byili bə̀ byinə shí-ènu byin rí wɔ́ Yi byin, sə á m'ǎ bwə̀l á byili bə̀ tənà y lyì bí gakó nɔ cìn-cìnú; è m'a yə̀ fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ á yilə; sə á mə̀dù mə̀dù gakó mà n kwɛ̃̀ n vò ń cɛ y wa, á mə̀dù mə̀dù gakó mà n kwɛ̃̀ n vò ń kwálá-jì y wə.¹¹Byinə shí-ènu byin rí m'a j'a yə̀ fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ byin á yilə: á t'á la á cɛsɛ́ dú yé, á t'á la wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lyĩ rə̀ cìn ni mú jə̌r yé, á t'á la á də̀vɛ̃́-cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ jɛ̀sɛ́ yə̀ gòm mó byǎ bɛ́ pɔ̌r yé, ¹²b'è m'a yə̀ fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀, è m'a yə̀ Yi byin á yilə. Á m'ǎ jí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ lyĩ cɛsɛ́ wẽ́ mó.¹³Fùwə́ byin rí rə̀myɛ́ mɔ́, á mə̀dù mə̀dù gakó mà n kwɛ̃̀ n vò ń cɛ y wa. ¹⁴Á gə n'á dɔ̀lá, ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ń yè kɔn ǹdə́ ǹ da-dǒ lò ráá ń zwẽ kɔn ń sõ ń yè, sə á mə̀dù ga bə̀ ń dõ myìnì yé:¹⁵ǹ m'ǎ jə̀ə̀le byinə né nə̀ lyɛ̃ fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w kwã mɔ́ yó wə́, ń mə́ zwẽ kɔn ǹ da-dǒ lò sõ ń yè, sə ńmyɛ mà n jə̀ə̀le fùwə́ y nánfɔ̀lɔ̀ w ò bàn mɔ́ jòró w byinə né nə̀ dàl mɔ́ n mə n yè ǹdə́ ǹmyɛ́. ¹⁶Byinə né yó w gə já, ǹ kɔn rɛ́ ye y myɛ m'a jì; sə byinə né yó w gə bə já, ǹ kɔn rɛ́ ye y myɛ m'a só: b'è wɔ́ wə̀-jə̀ə́ré jàlà ń nə́ ń yè ǹdə́ mɔ́. ¹⁷Á mə̀dù ga myɛ tá ń la pyǎ n tó ń da-dǒ lò dɛnnɛ n zɛ̃̀ yé; wɔ́ èta ǹ m'ǎ nyàm ǹ Yi rí ní. Bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.¹⁸Wɛ̀rhɛ́-na kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à nyǝ́ né n'ê byili mú, tó-nə à lùl-e-púrsí, sə á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó sə̀ n'ê byili mú: sə á yẽ̌ b'ǎ m'ǎ jòm tənà y w ǹdə́ yə̀-zùlə́. ¹⁹Cɛ y m'a pə ába wə̀-jə̀ə́re, á m'ǎ jí á sú, sə á m'ǎ jòm è wẽ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́.²⁰Dɛ̀ga á m'ǎ wɔ̀: ‹Nə́ t'á la dú yé, nə́ t'á la jə̌r myɛ yé, sə wɔ́ bə̀kɔ́n nə́ nə m'ǎ jí byinə nyàlpyɛ̀ byin rí?› ²¹Nyǐ à m'a ce à bwəl ré bə̀ rə só á yó wə, byinə nyə̀ldù byin rí, rə ce jòró w kɔ̀bɔ́ á la jə̌r mó yə̀ jòró kɔ̀bɔ́ á zhe ò tum byinə nə̀tɔ̀ yilə. ²²Byinə lyɛlɛ byin rí, á m'ǎ dù á cɛsɛ́, sə á gwẽ̌ m'ǎ n'á jí jíjí rí nándwə́l ré byin rí rə̀myɛ́ mɔ́, kɔn b'e yí byinə nə̀bɔ́ byin rí jòró w k'o m'o yí.²³Bə̀ t'â la tənà y cɛ y yǒ twéé twéé yil yé, bə̀ tənà y wɔ́ àmyɛ́ à cǐ yə; á j'á wɔ́ dwí dõ lyì á súlí á wɔ́ zhələ á wɔ à sõ; ²⁴rə̀myɛ́ ce, á m'ǎ vùr nyə́ nə̀ n'ê pɛ sɔ́má lò ne ń kə́ ń wɔ̌ ń zwẽ ń cɛsɛ́ ń yè, tənà y kɛ̀bɛ́ è la yə̀ á nyǎ mɔ́ wẽ́. ²⁵Ǹ da-byǐ gə zhe jimə, n zɛ̃̀ ń mə̌ sə n yè ń cɛ y kə̀kàlà, lò mó mɔ̀bɔ́ ń mə̌ sə n zwẽ y n yè mó, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ ń dwí lò, mà n kə́ n zwẽ cɛ y kɛ̀bɛ́ ń kwè n yè mó n yè.²⁶Lò gə bə lò zhe ń la kə́ n zwẽ cɛ y kɛ̀bɛ́ ń kwè n yè mó n yè, n zɛ̃̀ n púrí ń cìcì mú wɔ̌ ń mà n kə́ n zwẽ y n yè, ²⁷ń mà n gə̀ byinə né nə̀ lyɛ̃ mɔ́ yó wə́, kɔn zhì è yǒ mó byin rí, e m'e yí fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí, n zɛ̃̀ càrh nyɛ̀bɛ́ nə̀ dàl mɔ́ sə̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ ń yà ń zwẽ y n yè mó ne, n zɛ̃̀ n kə́ n cìní ń cɛ yá. ²⁸Sə ń cìcì mú gə wàr ń mà n nə kɔn n càrh, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń kwè n yè mó m'a j'a mɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń zwẽ re n yè mó jɛ̀sɛ́ wa, kɔn m'e yí fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí; fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí, ń mà n yẽ̌ re, sə mɔ̀bɔ́ ń yà ń kwè re n yè mó mà n kə́ n zwẽ ń kɔn rɛ́ n cìní.²⁹Lò gə kwè ń jì-zɔ̃̀rà kɛ̀bɛ́ è wɔ cɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ lù byíl-fwàlsɛ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ wẽ́ n yè, ń wɔ̌ ń mà n kə́ n zwẽ y n yè, è yǒ mó dɛ̃ rɛ́ e m'e vò è yǒ mó byin rí zhɔ̌ mɔ́ yi rí wẽ́; wɔ́ byin rə̀dù wẽ́ e k'e zwẽ y e yè mó sɔ́má y wɔ̌ è nɛ nɛ́. ³⁰Byin námpúm gə lyɛ̃ ǹdə́ ń kə́ ń yə̀ jì y è wɔ cɔ̌ w kɔ̀bɔ́ bə̀ lù byíl-fwàlsɛ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ zwẽ n yè, jì y èmyɛ́ mɔ́ m'a j'a yə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń zwẽ y n yè mó ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nyǎ twéé twéé yilə; Ń tá ń la y pɔ fùwə́ y nánfɔ̀lɔ̀ byin rí myɛ yé.³¹Bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ jìsí shɛ̀bɛ́ sə wɔ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ byíl-fwàlsɛ yə̀ kə́kɛ́lɛ́ wẽ́ mó ǹdə tənà y cɛsɛ́ ta; bə̀ wɔ̌ bə̀ m'a k'a kwɛ̃̌ sə̀ ye y bə zwẽ se, sə fùwə́ y nánfɔ̀lɔ́ w byin rí, sə̀ cìnə́ bé m'a zwẽ bə̀ jìsí. ³²Levyi dwí rí lyì bí wɔ̌ bə̀ m'a kwɛ̃̌ bə zwẽ bə̀ cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ jìsí shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ cǐ mú wẽ́ mó.³³Má è gə wɔ́ Levyi dwí rí lò dõ ń yè jì ráá cɔ, rə̀ wɔ́ Levyi dwí rí cəl ré, rə̀ n'ê zwẽ fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí; bə̀ wɔ́ Levyi dwí rí cɛmɛ nɛ́ jìrh, wɔ́ bə̀ cəl ré Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə. ³⁴È gə wɔ́ cɛ kɛ̀bɛ́ è wɔ bə̀ cɛmɛ nɛ́ yala nɛ mɔ́, bə̀ wàr bə̀ yè y yé, b'è wɔ́ bə̀myɛ́ nyǎ twéé twéé yilə.³⁵Ǹ da-byǐ gə jú jimə ǹ sõ, ń wɔ́ dwí dõ lò ráá zhə-bal, nə̀mɔ̀ɔ̀rɛ̀ zɛ̃̀ rə ce ń wàr ǹ jìmə̀ né ń la ŋwɔ́ɔ́, ǹ m'ǎ sɛ̃ mɔ mùnì ga n gwẽ̌ jòm ǹdə́ mɔ́. ³⁶Ǹ tá ǹ la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ pɔ mɔ mɔ́ twirí ráá nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ zõ ń sõ yé; wɔ́ èta, ǹ m'ǎ nyàm ǹ Yi rí ní, ǹ da-byǐ mú myɛ mə n ŋwɛ̀nɛ́ n jòm ǹdə́ mɔ́. ³⁷Ǹ tá ǹ la mɔ ǹ sə̀byǐ mú pɔ ń mə́ pyà twirí yé, ǹ tá ǹ la mɔ ǹ kùjú w pɔ ń mə́ pyà nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ yé. ³⁸Wɔ́ àmyɛ́ Cinu á Yi rí, à ce á shə́r Ezhibti tənà y wa, à la ába Kanaã tənà y pɔ, mùnì ga a yə̀ Yi á yilə.⁴¹Ǹ da-byǐ gə jú jimə ǹ sõ n zɛ̃̀ n yè ń cìn ǹdə́ mɔ́, ǹ tá ǹ la ce n twĩ̀ yómdé tum yé; ⁴⁰ǹ m'ǎ zə mɔ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ bə̀ kwè bə̀ n'ê kwɛ̃̌ ta ráá ǹdə zhə-bal ta; ń mà n yə̀ ǹ tùntùnnə kɔn b'e yí fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí; ³⁹rə̀myɛ́ kwã ń mà n shə́r ǹ sõ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ n ká n vò ń dwí rí wə; ń mà n ká n vò n jòm ń dabá cɛ y wa.⁴²Zhə̀nà, lyì bí byɛ̀bɛ́ à ce bə shə́r Ezhibti ní mú wɔ́ à tùntùnnə; bə̀ bə mə̌ sə bə yè be ǹdə bə̀ gə́ n'ê yə̀ yómə́ né yé. ⁴³Ǹ tá ǹ la mɔ cìnú ǹdə́ jɔ́ɔ́rɛ yé; wɔ́ èta ǹ m'ǎ nyàm ǹ Yi rí ní. ⁴⁴Sə è gə wɔ́ tùntùnnə bé, bə̀ wɔ́ bala ráá kana, ǹ mə̌ sə́ zə mɔ́ yilə, á m'ǎ yè be dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ába mɔ́ sõ;⁴⁵á wɔ̌ á m'ǎ súlí á yè be dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ́ zhələ nə̀ tú nə̀ jě á sõ mó byǎ bɛ́ wẽ́, ráá nyɛ̀bɛ́ nə̀ lùl á tənà y w mɔ́ byǎ bɛ́ wẽ́. Bə̀ m'a yə̀ á cəl tɛ̀bɛ́ ⁴⁶á la yõ̌ á pə á byǎ bɛ́ nɛ bə cìní bi ámyɛ̌ kwã nɛ́ bə yə̀ bə̀myɛ́ cəl zhə̀n ga. È gə wɔ́ bə̀myɛ́, á wɔ̌ á m'ǎ cìní bi gaga yilə, sə è gə wɔ́ á da-byǎ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə, á mə̀dù ga tá ń la ń da-byǐ cìnú ǹdə́ jɔ́ɔ́rɛ yé.⁴⁷Dwí dõ lò ráá zhə-bal ń ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ jɛ̃̀ gə zhe kɔna, ǹ da-byǐ zɛ̃̀ n jí jimə ń sõ n zɛ̃̀ n súlí n yè ń cìn ǹdə́ dwí dõ lò mó ń wɔ́ zhə-bal ǹ sõ mó, ráá ǹdə́ zhə-bal dwí dõ lò, ⁴⁸bə̀ wɔ̌ bə̀ m'a kwɛ̃̌ bə zwẽ ǹ da-byǐ mú, ń cìn yǒ mó kwã nɛ́: ń da-byǎ bɛ́ mə̀dù wɔ̌ ń mà n kwɛ̃̌ n zwẽ mo;⁴⁹ń da da-byǐ ráá ń da-byǐ byǐ, lò mɔ̀bɔ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ńmyɛ̌ wɔ́ jal mə̀dù, ń kwálá-jì y lò, wɔ̌ ń kwɛ̃̌ ń zwẽ mo; ráá ń cìcì mú wɔ̌ ń kwɛ̃̌ ń zwẽ ń cìnə̀, ǹdə́ ń gə zhe rə̀ yàlà. ⁵⁰Rə̀myɛ́ yi ní, ńmyɛ̌ ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yè ń cìn ń sõ mó m'a ce dwã yó, ń mà n zɛ̃̀ n jə̀ə̀lè byinə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ ń cìn yǒ byin rí ǹdə́ fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí bwə̌l w mó yó wə́, mùnì ga ń yǒ mó ye y mɛrhɛ dwã ǹdə byinə né nə̀myɛ́ mɔ́ yó wə́, kɔn tó dwã ǹdə lò mɔ̀bɔ́ bə̀ kwè bə̀ n'ê kwɛ̃̌ mɔ́ dɛ̃ rə̀dù kwǎndɛ́.⁵¹Fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byinə né nə̀ dàl mɔ́ gə gwẽ̌ já, ń mà n càrh ń cìn yǒ mó ye y kə̀kàlà e mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ gə́ yè mo né, n mə n kwɛ̃̌ n zwẽ ń cìnə̀. ⁵²Fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byinə né nə̀ dàl mɔ́ gə k'ê bə já, ń mà n jə̀ə̀lè byinə né yó wə́, n zɛ̃̀ n càrh ye y ń la kwã̀ɔ̃́ n mə n zwẽ ń cìn mú e mɛrhɛ dwã ǹdə byinə né yó wə́.⁵³Byin byin gakó, lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ yè mó mà n já n mɛ̃ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yè mo mó sõ ǹdə tùntùnnə mɔ̀bɔ́ bə̀ kwè bə̀ n'ê kwɛ̃̌ ta, sə ǹ tá ǹ la yõ̌ n cìní mu ǹdə́ jɔ́ɔ́rɛ yé. ⁵⁴Sə bə̀ gə yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə tó sɔ́msɛ́ sə̀myɛ́ èdù ga bə kwɛ̃̌ bə m'e zwẽ mo, ń mà n nə ń cìnə̀, fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń bə̀sɔ́ná ga. ⁵⁵«Bə̀ wɔ́ àmyɛ́ nɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̌ sə bə twĩ̀ bə pa; bə̀ wɔ́ àmyɛ́ tùntùnnə, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ à ce bə shə́r Ezhibti tənà y mɔ́. Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu á Yi rí.

Chapter 26

¹Á t'á la yə nánkɔ̀mdɛ wɔ̀rhɔ́ á cìn yil yé, á t'á la yi èsã̌yùlú ráá nə́kulu tɛ̃́ cùù yé, á t'á la nə́kulu kɔ̀bɔ́ bə̀ sə̀l mó jàà w cṹ á m'á wùlì tɛ̃́ ò yé né á tənà y w yé, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Cinu à wɔ́ á Yi rí. ²Tó-nə à shìrhə́ y dwã nɛ́, sə á nyàm à jì yə́. Àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.³«Á gə zwẽ à nyə́ né, á zwẽ à byilu mú, á n'á wɛ̀rhɛ́ ǹdə mə̀ gə́ n'ê byili ní, ⁴à m'a pə ába dwèsé sə̀ yi rí wə; cɛ y wẽ̀ ré m'a byì, cɛsɛ́ cèmé né m'a ce byǎ;⁵á sõ mó, bə̀ m'a mà jíjə́ né kɔn b'e yí də̀vɛ̃́-cǒ byǎ pɔ̌r mɔ́ yi rí, də̀vɛ̃́-cǒ byǎ pɔ̌r mɔ́ yi rí myɛ m'a yí twã́-dùrú; á m'ǎ jí kùjú á j'á búl á sú, sə á m'ǎ jòm yə̀-zùlə́ wẽ́ á tənà y wa; ⁶à m'a ce yə̀-zùlə́ jòm á tənà y wa; á m'ǎ pyẽ̀ á dɛ̀ɛ̀ sə kaka t'â la á wun ni zã̀ɔ̃̀ yé; à m'a ce gɔ-wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ jé tɛ̃́ tənà y wa; búlə́ shù k'ô t'â bàn á tənà y w yé;⁷á m'ǎ pú á zwə̀ bé kùr á jì, sə á m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ ǹd'á búlə́ shù wə́; ⁸á nunə bə̀nu m'a jì bə̀ nunə zɔ̌m, á nunə zɔ̌m jì bə̀ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́, sə á m'ǎ gu á zwə̀ bé ǹd'á búlə́ shù wə́;⁹à m'a zɛ̃̀ a nyǐ á sõ; à m'a ce á lù byǎ, á pù; a gwẽ̌ jí dɔbrɛ ǹd'ába; ¹⁰á m'ǎ jí á jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, sə á m'ǎ pyǎr jíjí nándwə́l á ce jíjí nándùl rə̀ jàà wa;¹¹à m'a cĩ́ à zulə́ jàà y á cəcəl wə; à k'â t'â la ába zhɔ̃́ yé; ¹²à m'à n'â zhə̀l á cəcəl wə; à m'a yə̀ Yi á yilə, sə á m'ǎ yə̀ dwí àmyɛ́ yilə. ¹³Wɔ́ àmyɛ́, Cinu á Yi rí, à ce á shə́r Ezhibti lyì bí tənà y wa, mùnì ga á bə̀k'á k'á twĩ̀ á pə bɛ yé; wɔ́ àmyɛ́ à kɔ́ á zhĩĩ rí də̀-byǎ bɛ́ a ce á ŋwɛ̀nɛ́ á kwẽ̌ á yó dɛ̃̌ á m'á zhə̀l mó.¹⁴«Á gə yə̀ ne cili, á súlí á yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ à pɔ ába rə̀ nyí mú gakó wɛ̀rhɛ́ ǹdə kɔn gə́ mə̌ sə rə wɛ̀rhɛ́ nɛ́, ¹⁵á cẽ à nyə́ né zõ yò, á zhɛ̃̀ à lùl-e-púrsí á m'á cẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à pɔ ába rə̀ nyí mú gakó wɔ̀rhɔ́ yò ǹdə kɔn gə́ mə̌ sə rə wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ma mɔ́, á zɛ̃̀ á cɔ̀ à dɔbrɛ́,¹⁶rə̀myɛ́ yi ní, nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ àmyɛ́ la ába wɔ̀rhɔ́ mɔ́:À m'a ce címí y kɛ̀bɛ́ è n'ê ce lò kwɛ̀rɛ̀ mɔ́ ǹdə́ kɛ̀bɛ́ è n'ê ce lò yala shɛ̃̀ mɔ́ zə ába, a m'a ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfwɛ̀lɛ̀ zə ába, címsí sə̀myɛ́ m'à j'â n'ê gwi á yírhə́ né, sə̀ n'ê jí ába námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́. Á m'ǎ dù á cɛsɛ́, sə wɔ́ nánfò yilə, á zwə̀ bé bə̀ m'a zə sɛ bə kɔ̃̀ bə̀ cìnə̀. ¹⁷À m'a bú ǹd'ába, sə á zwə̀ bé m'a ŋwɛ̀nɛ́ ába; byɛ̀bɛ́ bə̀ súl ába mɔ́ m'a cìní ába, sə á m'ǎ zɛ̃̀ á n'á dùr ywə́l ǹdə́ lòlò tá ń jì ába ga myɛ.¹⁸Á gə gwẽ̌ cẽ á t'á cili ni, a m'a pə ába còrhò-tum mə̀ càn rɛ́ yí twər tàlpyɛ̀ á yə̀-bəlwàálɛ́ yilə. ¹⁹À m'a cɔ̀ jàn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ce á n'á zhẽ̌ á cìn dɛ̃̌ mɔ́, a ce á dɛ̃̌-yi rí jǐrh nánkùlù ǹdə cɔ̀bɔ́ ta, á cɛ y jǐrh ǹdə kàmmɔ nɛ; ²⁰á m'ǎ zhɛ̀ á jàn rɛ́ nánfò, cɛ y wẽ̀ ré k'ê t'â la byíl yé, tənà y cèmé né myɛ k'ê t'â la byǎ co yé.²¹Á gə cẽ à nyí ni, á zɛ̃̀ á t'á yǎl á cili ni, à m'a pə ába còrhò-tum rə̀ càn rɛ́ yí twər tàlpyɛ̀, kɔn mɛrhɛ á yə̀-bəlwàálɛ́. ²²À m'a twĩ̀ gɔ-wẽ̀ á sõ, rə bə̀ rə zə á byǎ bɛ́ rə yẽ̌ ába, rə gurhi á vwàmá nɛ́, rə ce á jé tɛ̃́, á sɔ́msɛ́ m'a zɛ̃̀ sə pyẽ̀ nánfò rə̀myɛ́ yi ní.²³Sə còrhò-tum rí rə̀myɛ́ gə gwẽ̌ t'â wɛ̀rhɛ́ ába kaka, á gaga mɔ́ j'á zɛ̃̀ á gwẽ̌ n'á cẽ à nyí ni, ²⁴àmyɛ m'a bú ǹd'ába, àmyɛ m'a pə ába còrhò-tum twər tàlpyɛ̀ á yə̀-bəlwàálɛ́ yilə.²⁵À m'a ce búlə́ shù w kɔ̀bɔ́ ò la jim rí cṹ Dɔbrɛ́ yil mú b'ǎ sõ, sə á m'ǎ bə̀ dwã yó á cɛmɛ nɛ́ wa. À m'a twĩ̀ cím-bəlwɛ̀lɛ́ á cəcəl wə, sə á m'ǎ tu á zù-bal mɔ́ jɔ̃̀ wa. ²⁶À gə tú à vòm ába búrú yi ní, kana shí gakó m'a ŋwɛ̀nɛ́ bə tɛnɛ á búrú w shɔ̃́ òdù wẽ́; búrú kɔ̀bɔ́ bə̀ la zə bə bə̀ bə pə ába mɔ́ wɔ́ byə́r bə̀ m'a byə̌r byə̌r w bə pə ába, á m'ǎ dɔ̃̀ w sə á t'á la sú yé.²⁷Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, á gə gwẽ̌ cẽ á t'á la nɛ cilu, á zɛ̃̀ á n'á bwí ǹdə́ nɛ, ²⁸à m'a bú ǹd'ába ǹdə́ lyim nánfɔ̀lɔ̀; àmyɛ́ cìcì mú m'a pə ába còrhò-tum twər tàlpyɛ̀ á yə̀-bəlwàálɛ́ yilə.²⁹Á m'ǎ dɔ̃̀ á byǎ bɛ́ yala nàmá bɛ́, á m'ǎ dɔ̃̀ á bə̀kwá bɛ́ yala nàmá bɛ́. ³⁰À m'a ce á vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ jé tɛ̃́, à m'a ce á vwə̃̀ né jùúlí nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ nə̀ yó mó jé tɛ̃́; à m'a ló á cùùrí a pyɛ̀lɛ́ á yə né yó, a zɛ̃̀ a zhɛ̃̀ ába.³¹À m'a cɔ̀ á cɛmɛ nɛ́ lyə́m lyə́m, a ce wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ á yə né jìsí wə; à k'â t'â la á wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ yò shɔ̀nɔ́ yé; ³²à cìcì mú m'a ce á tənà y sú ǹdə́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀, sə kɔn m'a jàr á zwə̀ bé bə̀ bàn è wẽ́ jǒm mó. ³³Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, à m'a làà ába tɛ̃́ dwə́ né dwã bɛ́ cəcəl wə, à m'a vùr búlə́ shù a m'a bú ǹd'ába; á tənà y m'a jǐrh èpòlò sə á cɛmɛ nɛ m'a jǐrh jì-bwə̀r.³⁴Rə̀myɛ́ yi ní, tənà y m'a pyìrh è shìrhə́ dwã nɛ́ nyí rí, wu-zhùlù dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó á cìcì mú la wɔ̀rhɔ́ á zwə̀ bé tənà y mɔ́ yi ní; rə̀myɛ́ yó, tənà y m'a shǐrh sə è m'a pyìrh è shìrhə́ dwã nɛ́ nyí rí; ³⁵wu-zhùlù dwã nɛ́ nə̀myɛ́ gakó yi ní, è m'a shǐrh, e m'e cĩ́ shìrhə́ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ è y'à yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ e shǐrh mú jàà wa, á gə́ y'ǎ wɔ è wẽ́ mó yi ní mú. ³⁶È gə wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ la dǎl á cəcəl w mó yilə, à m'a ce bə̀ wun ga, bə̀ zwə̀ bé cɛmɛ nɛ́ wa. Cǒ vɔ kɔ̀bɔ́ ò n'ô twi tɛ̃́ dweme ré cìcì m'a ce bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê dùrə̀; bə̀ m'a dùr ǹdə bə̀ gə́ y'a dùr búlə́ shù yé né ta, sə bə̀ m'a tu tɛ̃́ ǹdə́ lòlò myɛ tá n jì bi ga;³⁷Bə̀ m'a ló ló tɛ̃́ dwã yó ǹdə wɔ́ búlə́ shù yé né bə̀ n'ê dùr ni ta, ǹdə́ lòlò myɛ tá n jì bi ga. Á t'á la ŋwɔ̀nɔ́ á zhì á bú ǹd'á zwə̀ bé yé. ³⁸Á m'ǎ cì dwə́ né dwã bɛ́ sõ, sə á zwə̀ bé tənà y m'a jí ába. ³⁹Byɛ̀bɛ́ bə̀ la dǎl á cəcəl w mó m'a kwɛ̀rɛ̀ bə̀ dóó w yilə, á zwə̀ bé tənèsé wẽ́; bə̀ m'a kwɛ̀rɛ̀ bə̀ nàmbala bɛ́ ǹdə́ bə̀ cìcì dwə́ə́ré myɛ yilə.⁴⁰«Sə bə̀ m'a byili bə̀ dóó w ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ nyɔ̌ wá, bə wɔ̀ bə̀ bə̀ dó ne ǹdə́ dóó nánfɔ̀lɔ̀, bə̀ bə̀ gaga mɔ́ cẽ à nyí ni, ⁴¹bə̀ rə̀myɛ́ ce à bú ǹdə́ bɛ, a zə bɛ a m'a vò bə̀ zwə̀ bé tənà y wa; ráá bə̀ dɛ̃ rə̀dù, bə̀ wun ní nə̀ pyi mú m'a pyìrhí sə bə̀ còrhò-tum rí m'a pyìrh. ⁴²Rə̀myɛ́ yó, à m'a lyǐrh à dɔbrɛ́ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ mɔ́ yò, a súlí a lyǐrh à dɔbrɛ́ ǹdə́ Yəzakɛ mɔ́ yò e súlí à dɔbrɛ́ ǹdə́ Abəraam mɔ́ yò; à m'a lyǐrh tənà y yò.⁴³Èta bə̀ gə tú bə̀ shə́r bə̀ yẽ̌ tənà y nɛ, è gə pyìrh è shìrhə́ dwã nɛ́ nyí rí ǹdə́ bə̀ yẽ̌ y wu-zhùlù wẽ́ yi ní, bə̀ còrhò-tum rí gə tú rə̀ pyìrh bə̀ bə̀ cẽ à lùl-e-púrsí yò, bə súlí bə zhɛ̃̀ à nyə́ né yilə,⁴⁴rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ gə tú bə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ zwə̀ bé tənà y w yi ní, à t'â la bɛ zhɔ̃́, à t'â la bɛ súl, kɔn b'e yí a ce bə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m, a súlí a cɔ̀ à dɔbrɛ́ ǹdə́ bɛ myɛ yé, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu bə̀ Yi rí. ⁴⁵À m'a lyǐrh à dɔbrɛ́ à zɔ ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ à ce bə shə́r Ezhibti ní dwə́ né gakó yírh w mú yò mùnì ga a yə̀ Yi bə̀ yilə, àmyɛ́ Cinu, a ce nyí bə̀ kwã nɛ́.»⁴⁶Wɔ́ nyə́ nə̀myɛ́ Cinu kwè ǹdə́ lùl-e-púrsí sə̀myɛ́ e súlí nyə́ nə̀myɛ́ ń vùr n tó Muyiisi dɛnnɛ n pa, ńmyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shò kwã nɛ́, Sənəyi pyɔ̀ w yó mó.

Chapter 27

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Bə̀ gə zɔ numbyíní bə m'e dwĩ̀ nyí Cinu ni, bə zɛ̃̀ bə̀ la rɛ vǔr,³È gə wɔ́ byinə shí-èlyè e m'e vò byinə shə́-shə̀ldù cə́bal, bə̀ m'a pə sə̀byì-kùlsi shí-ènu, bə̀ n'ê jə̀ə̀lè ǹdə́ còrhó-jì y sə̀byì-kùlì y ye yə́; ⁴è gə wɔ́ kɛ̃, bə̀ m'a pə sə̀byì-kùlsi shə́-ètɔ̀;⁵è gə wɔ́ byinə nə̀nu e m'e vò shí-èlyè byǐ, è gə wɔ́ bal-byǐ bə̀ m'a pə sə̀byì-kùlsi shí-èlyè, è gə wɔ́ kɛ̃-byǐ bə̀ m'a pə sə̀byì-kùlsi shíyə́; ⁶è gə wɔ́ cànà èdù e m'e vò byinə nə̀nu bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́, è gə wɔ́ bal-byǐ bə̀ m'a pə sə̀byì-kùlsi sə̀nu, è gə wɔ́ kɛ̃-byǐ bə̀ m'a pə sə̀byì-kùlsi sə̀tɔ̀;⁷è gə wɔ́ byinə shə́-shə̀ldù è m'ê la cə́bal, è gə wɔ́ bal bə̀ m'a pə sə̀byì-kùlsi shí ǹdə́ sə̀nu, è gə wɔ́ kɛ̃ bə̀ m'a pə sə̀byì-kùlsi shíyə́. ⁸Lò gə wɔ́ nə̀mɔ̀-cɛ̀lɛ́, ń wàr sə̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ bə̀ byili mú ń la pɔ, ń mà n zə lò mó mɔ̀bɔ́ ń mə n dwĩ̀ nyí rí mú n mə n bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə mó yé né, mùnì ga vwĩ̀-zwə́lnə mó nyǐ mu n zɛ̃̀ n jə̀ə̀lè sə̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ bə̀ mə̌ sə bə pə ń jàà w mɔ́; vwĩ̀-zwə́lnə mó nə́ ń nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ mɔ̀bɔ́ ń dwĩ̀ nyí rí zhe rə̀ yala mɔ́ n mə n jə̀ə̀lè ye y bə̀ m'a pə mɔ́.⁹Lò gə dwĩ̀ vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ wɔ̌ mə̀ pɛ Cinu ni mú nyí, vwǎm mə̀myɛ́ wɔ́ Yi kɔna; ¹⁰bə̀ t'â la vwǎm dõ mə̀ jàà w cṹ yé, bə̀ j'à t'â la mɔ lyə́r yé, bə̀ t'â la vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ̀bɔ́ mə̀ bə càn mɔ́ jàà w cṹ yé, bə̀ t'â la mɔ̀bɔ́ mə̀ bə càn mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ́ jàà w cṹ yé. Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, vwǎm mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ cĩ́ mə̀ dõ mó jàà w mɔ́ ǹdə́ mə̀ dõ mó ga wɔ́ Yi nyə̀ná.¹¹Lò gə dwĩ̀ vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ zhe jìmdi nyí Cinu ni, vwǎm mɔ̀bɔ́ bə̀ wàr bə̀ m'a pə Cinu ni mú, bə̀ m'a zə mɔ bə m'e bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə mó yé né; ¹²vwĩ̀-zwə́lnə mó nə́ ń nyǐ mu, n jə̀ə̀lè n nyǐ mə̀ càn ráá mə̀ bə càn, sə bə̀ m'a shɛ̀nɛ́ ye y kɛ̀bɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó jə̀ə̀lè n byili mú; ¹³Sə bə̀ gə n'ê yǎl bə pə kɔn mə̀ jàà w bə m'e zwẽ mo, bə̀ m'a súlí mə̀ ye y kùr ré rə̀dù y ní ǹdə́ bə gə bɔ̀n y kùrə̀ nə̀nu, ye y ne n pa.¹⁴Lò gə pɔ ń jì y Cinu ni, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n nyǐ y n jə̀ə̀lè y n nyǐ è càn ráá è bə càn, sə bə̀ m'a shɛ̀nɛ́ ye y kɛ̀bɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó jə̀ə̀le n byili mú ¹⁵Sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń pɔ ń jì y Cinu ni mú gə zɛ̃̀ ń kə́ ń nə́ ń yǎl n kwɛ̃̌ n zwẽ ń jì yə́, ń mà n súlí ye y bə̀ jə̀ə̀lè mó kùr ré rə̀dù ǹdə́ bə̀ gə bɔ̀n y kùrə̀ nə̀nu, ye y ne n pa, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ jì y m'a j'a k'e jǐrh ńmyɛ̌ nyǎ.¹⁶Lò gə pɔ ń cɛsɛ́ èdù Cinu ni, è ye y m'a tó dwã ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ̌ bə̀ m'a dù è wẽ́ mó; sə̀byì-kùlsi shí-ènu, orzhɛ cəə́le zwã̌-àtɔ̀ yilə;¹⁷lò gə pɔ ń cɛ y Cinu ni fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí, bə̀ m'a j'a shɛ̀nɛ́ ye y èmyɛ́ mɔ́; ¹⁸lò gə pɔ ń cɛ y Cinu ni fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w kwã nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n jə̀ə̀lè è ye y kɔn tó dwã ǹdə́ byinə nyɛ̀bɛ́ nə̀ dàl éfòró fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w yí mú yó wə́, sə è ye y m'a bɔ̀.¹⁹Lò mó mɔ̀bɔ́ ń pɔ ń cɛ y Cinu ni mú gə nə́ ń yǎl n kwɛ̃̌ n zwẽ yə, ń mà n súlí è ye y kùr ré rə̀dù ǹdə́ bə̀ gə bɔ̀n y kùrə̀ nə̀nu, ye y ne n pa, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, cɛ y m'a j'a k'e jǐrh ńmyɛ̌ nyǎ. ²⁰Sə ń gə yə̀ kwɛ̃̌ n mə zwẽ ń cɛ y n zɛ̃̀ n kwè y n yè ǹdə́ lò dõ, ń kə́ ń wàr ń mà n kwɛ̃̌ n mə n zwẽ y yé, ²¹sə fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí, bə̀ gə tú bə̀ yẽ̌ cɛ y nɛ, è m'a yə̀ Cinu nyǎ ǹdə cɛ y kɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Cinu ni twéé twéé yil ta; è m'a jǐrh vwĩ̀-zwə́lnə mó cɛ.²²Lò gə pɔ cɛ kɛ̀bɛ́ ń yà ń yè mó Cinu ni, e j'à də̀ cɛ kɛ̀bɛ́ ń dabá yẽ̌ bə pɔ̃, ²³vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n jə̀ə̀le è ye yə́, kɔn m'e yí fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w ò bàn mɔ́, sə bə̀ m'a pə ye y èmyɛ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w cìcì; è wɔ́ Cinu ń cǐ yə.²⁴Fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí, bə̀ m'a k'a càrh cɛ y lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à yè y ń sõ mó ne, mɔ̀bɔ́ ń cǐ y mú ni. ²⁵Bə̀ m'a zə Yi jì y sə̀byǐ mú bə m'e jə̀ə̀le ye gakó. Sə̀byǐ mə̀myɛ́ ye y yú gə̀rámməbá shíyə́.²⁶Lò wàr ń mà n pə ń vwǎm byì-yə́ə́ Cinu ni yé, bə̀ byì-yə́ə́ gaga mɔ́ j'â wɔ́ Cinu ń cǐ y dwə́l; è wɔ́ vwǎm nánfɔ̀lɔ̀ ráá vwǎm námpɔ́lɛ́ wɔ́ Cinu ń cǐ mu. ²⁷È gə wɔ́ vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ zhe jìmdi, bə̀ wɔ̌ bə̀ kwɛ̃̌ bə̀ zwẽ mo, bə̀ gə súlí mə̀ ye y kùr ré rə̀dù ǹdə́ bə̀ gə bɔ̀n y kùrə̀ nə̀nu, mə̀ ye y bə̀ jə̀ə̀lè mó yó yi ní; bə̀ gə yə̀ kwɛ̃̌ bə m'e zwẽ mo, bə̀ m'a yè mo ye y bə̀ jə̀ə̀lè bə byili mú.²⁸Kɔn súlí myɛ, kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Cinu ni twéé twéé yilə, numbyíní ráá vwǎm ráá cəl cɛ, bə̀ wàr bə̀ yè re ráá bə̀ kwɛ̃̌ bə m'e zwẽ re yé: kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Cinu ni twéé twéé yilə, wɔ́ Cinu dúdú kɔna; ²⁹sə numbyíní kɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni twéé twéé yil mú, bə̀ wàr bə̀ n'ê kwɛ̃̌ bə̀ m'ê zwẽ y yé: bə̀ m'a gu yə.³⁰Kɔn kùr rə̀dù y tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê vùr cɛ y wẽ̀ ré byǎ bɛ́ ráá cèmé né byǎ bɛ́ kùrə̀ shí gakó yó w mó, tənà y wẽ́, wɔ́ Cinu ń cǐ ri: è wɔ́ Cinu kɔna. ³¹Lò gə nə́ ń yǎl n kwɛ̃̌ n zwẽ ń kɔn rɛ́ kùr ré rə̀dù y ń nə́ ń pɛ kùrə̀ né shí yó w mó, ń mà n pyɛ̀lɛ́ kɔn rɛ́ kùr ré rə̀dù ǹdə́ bə̀ gə bɔ̀n rɛ kùrə̀ nə̀nu yi ní, rə̀ yó w n pa.³²Vwǎm nánfwààlɛ́ shí nyǎn mɔ́ ráá və̌-ywàálɛ shí nyɔ̃̌ wá, è n'ê yǎl e wɔ̀ shí nyǎn mɔ́ bə̀ n'ê cĩ́ də̀-dɔ̀lɔ̀ w mə̀ yó mó wɔ́ Cinu ń cǐ mu; ³³bə̀ t'â la vwàmá nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn mɔ́ ráá nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə càn mɔ́ cír yé, e súlí myɛ bə̀ t'â la vwǎm lyə́r bə cĩ́ mə̀ dõ mə̀ jàà w yé; sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ gə lyə́r vwǎm bə cĩ́ mə̀ dõ mə̀ jàà wa, vwǎm mɔ̀bɔ́ bə̀ cĩ́ mə̀ dõ mó mə̀ jàà y w myɛ wɔ́ Cinu nyǎm: bə̀ wàr bə̀ m'a kwɛ̃̌ bə m'e zwẽ mo yé.»³⁴Wɔ́ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Cinu tó Muyiisi dɛnnɛ n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yil Sənəyi pyɔ̀ w yó mó èta.

Numbers

Chapter 1

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w wə, dwã-joló kòrhó w wə; è yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́ kwã nɛ́, byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́, cànsɛ̀ sə̀lyè nyǎ y dɛ̃ nã́yéé ré. Cinu wə̀l mo: ²«Kɛ̃-na bala bɛ́ púlə́púlə́ mə̀dù mə̀dù gakó yil ré, á m'á gə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́. ³Ǹmyɛ́ ǹdə́ Aarɔ̃ gál-na bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe byinə shí-èlyè è m'ê la mɔ́, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ mɔ́ gakó, lò gakó ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl ré wẽ́.⁴Sə kwálá gakó bal, bal mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ kɛ̀lɛ́ cə́bal yə̀ nɛ́ ǹd'ába. ⁵Nyǐ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ m'a sɛ̃ ába mɔ́ yilə né: Shədəwuuri byǐ Eləsuuri, Orɔbɛn kwálá y yilə, ⁶ǹdə́ Kurəshədəyi byǐ Shəlumyəə, Shəmənyɔ̃ kwálá y yilə,⁷ǹdə́ Amyənadaabɛ byǐ Nashɔ̃, Zhəda kwálá y yilə, ⁸ǹdə́ Sɔwaarɛ byǐ Nətanəyəə, Yəsakaarɛ kwálá y yilə, ⁹e súlí Elɔ̃ byǐ Eləyaabɛ, Zabyəlɔ̃ kwálá y yilə.¹⁰È gə wɔ́ Zhozefu byǎ bɛ́ yilə: Amyəwuudi byǐ Elyəshama, Efərəyim kwálá y yilə, ǹdə́ Pədəsuuri byǐ Gamələyəə, Manasɛ kwálá y yilə, ¹¹ǹdə́ Jədoni byǐ Abyədan, Bɛ̃zhamɛ kwálá y yilə,¹²ǹdə́ Amyəshədəyi byǐ Ayəzɛɛrɛ, Dan kwálá y yilə, ¹³ǹdə́ Okəran byǐ Pəjəyəə, Asɛɛrɛ kwálá y yilə, ¹⁴ǹdə́ Dəwəə byǐ Eləyasaafɛ, Gaadɛ kwálá y yilə, ¹⁵e súlí Enan byǐ Ayəra, Nəfətəlyi kwálá y yilə.»¹⁶Wɔ́ bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à vùr dwí rí wẽ́ mó èta, bə̀ y'à wɔ́ bə̀ dabá kwálsɛ́ èdù èdù gakó yó-cìnə́: bə̀ y'à súlí bə̀ wɔ́ Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ yó-cìnə́ bé.¹⁷Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ zə bala bɛ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à cír mú bə̀ la yə̀ bə̀ sanna. ¹⁸Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ cĩ́ dwí rí púlə́púlə́ dwã yó, cànsɛ̀ sə̀lyè nyǎ y dɛ̃ nã́yéé ré, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kɛ̃ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la mɔ́ mə̀dù mə̀dù gakó yil ré, bə j'a tó rə̀ dɛnnɛ bə gə̀ bə̀ lyì bí, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́. ¹⁹Muyiisi gàl bɛ Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w w ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní.²⁰Esərayɛl byì-cɛ Orɔbɛn byǎ bɛ́ yilə: bə̀ gə́ kɛ̃ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mə̀dù mə̀dù gakó yil ré, bə̀ dwí rí lyì bí yó w jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́ mɔ́, ²¹yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ tə̀ldù ǹdə́ zwã̌-ànu (46 500) Orɔbɛn kwálá y yilə.²²Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́ yilə: bə̀ gə́ gàl bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à kɛ̃ bə̀ mə̀dù mə̀dù gakó yil ré bə m'e gə̀ bɛ mɔ́, bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ́, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ²³yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ nə̀bɔ́ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (59 300) Shəmənyɔ̃ kwálá y yilə.²⁴Gaadɛ byǎ bɛ́ yilə: bə̀ gə́ kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ yilə né mó, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ²⁵yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ rə̀nu ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù ǹdə́ shí-ènu (45 650) Gaadɛ kwálá y yilə.²⁶Zhəda byǎ bɛ́ yilə: bə̀ gə́ kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ yilə né mó, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ²⁷yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ rə̀na ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (74 600) Zhəda kwálá y yilə.²⁸Yəsakaarɛ byǎ bɛ́ yilə: bə̀ gə́ kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ́, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ²⁹yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ rə̀na ǹdə́ zwã̌-àna (54 400) Yəsakaarɛ kwálá y yilə.³⁰Zabyəlɔ̃ byǎ bɛ́ yilə: bə̀ gə́ kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ́ yilə né, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ³¹yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ tàlpyɛ̀ ǹdə́ zwã̌-àna (57 400) Zabyəlɔ̃ kwálá y yilə.³²È gə wɔ́ Zhozefu byǎ bɛ́ myɛ̌ yilə: Efərəyim byǎ bɛ́ shò kwã nɛ́: bə̀ gə́ kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ́ yilə né, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ³³yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ zwã̌-ànu (40 500) Efərəyim kwálá y yilə.³⁴Manasɛ byǎ bɛ́ shò kwã nɛ́: bə̀ gə́ kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ́ yilə né, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ³⁵yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ zwã̌-àlyè (32 200) Manasɛ kwálá y yilə.³⁶Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ shò kwã nɛ́: bə̀ gə́ kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ yilə né mó, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ³⁷yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ rə̀nu ǹdə́ zwã̌-àna (35 400) Bɛ̃zhamɛ kwálá y yilə.³⁸Dan byǎ bɛ́ yilə: bə̀ gə́ kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ yilə né mó, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ³⁹yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shə̀ldù ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (62 700) Dan kwálá y yilə.⁴⁰Asɛɛrɛ byǎ bɛ́ yilə: bə̀ gə́ kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ yilə né mó, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ⁴¹yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ òdù ǹdə́ zwã̌-ànu (41 500) Asɛɛrɛ kwálá y yilə.⁴²Nəfətəlyi byǎ bɛ́ yilə: bə̀ gə́ kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ yilə né mó, bə̀ dwí rí lyì bí yilə né, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ⁴³yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àna (53 400) Nəfətəlyi kwálá y yilə.⁴⁴Nyǐ yó w kɔ̀bɔ́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl yó-cìnə́ shí ǹdə́ bə̀lyè yə́, kwálá gakó y'à zhe è lò, gàl bə nə mɔ́. ⁴⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó bə̀ gàl kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la, e jà bə̀ y'à wɔ́ Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ́, ⁴⁶gakó yó w yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-nyə̀ldu ǹdə́ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu ǹdə́ shí-ènu (603 550).⁴⁷Levyi dwí rí lyì bí, bə̀ da kwálá y è nyí ní, bə̀ y'à yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ nɛ tó bə gə̀ yé.Zulə́ jàà y gə́ m'a cĩ́ ní ⁴⁸Zhə̀n ga Cinu yà ń zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ⁴⁹«Levyi kwálá y lyì bí dúdú ǹ tá ǹ la gál yé, bə̀myɛ́ dúdú yó w ǹ tá ǹ la pyǎ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ wẽ́ yé.⁵⁰Ǹ m'ǎ ce Levyi dwí rí lyì bí n'ê nyǐ Yi kòrhó w nə́kulu bwə̀lsé nyə́ né kɛ̃ sə̀ yó mó, wɔ ò wẽ́ mó, ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó e súlí ò tum wẽ̀ ré gakó mó yò. Bə̀ m'à n'ê zhĩ Yi kòrhó w ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó. Bə̀ m'à n'ê twĩ̀ ò tum rí, sə bə̀ m'à n'ê zul bə̀ kə́kɛ́lɛ́ wa.⁵¹Yi kòrhó w gə tú ò la ò jàà w zhǐr, Levyi kwálá y lyì bí m'a wǔr wə; sə Yi kòrhó w gə tú ò la jàà w myɛ zhǔ, wɔ́ bə̀myɛ́ myɛ bə̀ m'a k'a pú wə. Bə̀ m'a gu lyì-fò mɔ̀bɔ́ ń bwəlse ò nyí ni mú. ⁵²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a zul, lò gakó ń jàà y wa, ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl ré wẽ́.⁵³È gə wɔ́ Levyi kwálá y lyì bí yilə, bə̀ m'a zul bə kə́kɛ́lɛ́ Yi kòrhó w nə́kulu bwə̀lsé, nyə́ né kɛ̃ sə̀ yó mó, wɔ ò wẽ́ mó, mùnì ga rə̀myɛ́ mɔ́ ce Yi lyi-shùùrí bə̀k'a ló Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí yó w yé. Levyi dwí rí lyì bí m'a twĩ̀ Yi kòrhó w nə́kulu bwə̀lsé nyə́ né kɛ̃ sə̀ yó, wɔ ò wẽ́ mó tum rí.» ⁵⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́; bə̀ j'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ cìcì Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni mú.

Chapter 2

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: ²«Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a zul, lò gakó ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl ré wẽ́, ń kwálá y shò lwar myɔrhɔ w kùr wə; bə̀ m'a kɔl námpɔ́lɛ́ bə yẽ̌ dwã-joló kòrhó w ne, bə zɛ̃̀ bə zul bə kə́kɛ́lɛ́ wa.³Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ mù dwã nɛ nə̀ wɔ́ Zhəda zulə́ jàà y kùkùl ré mó m'a zul yé né, yi-púrhí sõ. Amyənadaabɛ byǐ Nashɔ̃ ń wɔ́ Zhəda kwálá y byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ⁴ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ rə̀na ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (74 600).⁵Yəsakaarɛ kwálá y ǹdə́ Zabyəlɔ̃ kwálá y m'a zul Zhəda kwálá y yala nɛ. Sɔwaarɛ byǐ Nətanəyəə ń wɔ́ Yəsakaarɛ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ⁶ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ rə̀na ǹdə́ zwã-àna (54 400).⁷Elɔ̃ byǐ Eləyaabɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Zabyəlɔ̃ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ⁸ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ tàlpyɛ̀ ǹdə́ zwã̌-àna (57 400).⁹Zhəda zulə́ y lyì bí gakó yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shə́-lyɛlɛ ǹdə́ tə̀ldù ǹdə́ zwã̌-àna (186 400), shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùrə̀ né nə̀tɔ̀ y yilə. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ m'a tó yé bə zhǐr.¹⁰Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ né nə̀ mù dwã nɛ nə̀ wɔ́ Orɔbɛn zulə́ jàà y kùkùl ré mó m'a zul jə̀-jĩ́ sõ. Shədəwuuri byǐ Eləsuuri ń wɔ́ Orɔbɛn byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ¹¹ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ tə̀ldù ǹdə́ zwã̌-ànu (46 500).¹²Shəmənyɔ̃ kwálá y ǹdə́ Gaadɛ kwálá y m'a zul Orɔbɛn kwálá y yala nɛ. Surəshədəyi byǐ Shəlumyəə ń wɔ́ Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ¹³ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ nə̀bɔ́ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (59 300).¹⁴Erəwəə byǐ Eləyasaafɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Gaadɛ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ¹⁵ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ rə̀nu ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù ǹdə́ shí-ènu (45 650).¹⁶Orɔbɛn zulə́ y lyì bí gakó wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shí-ènu ǹdə́ òdù ǹdə́ zwã̌-àna ǹdə́ shí-ènu (151 450), shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùrə̀ né nə̀tɔ̀ y yilə. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ la yə̀ kùkùlə̀ né nə̀lyè nyǎn rɛ́ rə̀ la pú rə zhǐr mú.¹⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, dwã-joló kòrhó w m'a zɛ̃̀ o zhǐr, Levyi zulə́ jàà y lyì bí, zulə́ jààsɛ́ cəcəl wə. Bə̀ m'a zhǐr zulə́ jàà y w kɔn tó dwã ǹdə bə̀ gə́ zul ní, lò gakó ń jàà y wa, kùkùl gakó pú rə̀ dõ mó ne.¹⁸Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ né nə̀ mù dwã nɛ nə̀ wɔ́ Efərəyim zulə́ jàà y kùkùl ré mó m'a zul yi-zùr sõ. Amyəwuudi byǐ Elyəshama ń wɔ́ Efərəyim byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ¹⁹ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ zwã̌-ànu (40 500).²⁰Manasɛ kwálá y ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y m'a zul Efərəyim kwálá y yala nɛ. Pədəsuuri byǐ Gamələyəə ń wɔ́ Manasɛ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ²¹ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ zwã̌-àlyè (32 200),²²Jədoni byǐ Abyədan zɛ̃̀ ń wɔ́ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́, ²³ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ rə̀nu ǹdə́ zwã̌-àna (35 400).²⁴Efərəyim zulə́ jàà y lyì bí yó w gakó wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ lyɛlɛ ǹdə́ zɔ̌m (108 100), shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùrə̀ né nə̀tɔ̀ y yilə. Bə̀ m'a yə̀ kùkùlə̀ né rə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ rə̀ la pú rə zhǐr mú.²⁵Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ né nə̀ mù dwã nɛ nə̀ wɔ́ Dan zulə́ jàà y kùkùl ré mó m'a zul jə̀-gwã̀ sõ. Amyəshədəyi byǐ Ayəzɛɛrɛ ń wɔ́ Dan byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ²⁶ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shə̀ldù ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ zɔ̌m nyàlpyɛ̀ (62 700).²⁷Asɛɛrɛ kwálá y ǹdə́ Nəfətəlyi kwálá y m'a zul Dan kwálá y yala nɛ. Okəran byǐ Pəjəyəə ń wɔ́ Asɛɛrɛ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ²⁸ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ òdù ǹdə́ zwã̌-ànu (41 500).²⁹Enan byǐ Ayəra zɛ̃̀ ń wɔ́ Nəfətəlyi byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ³⁰ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àna (53 400).³¹Dan zulə́ jàà y lyì bí gakó yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shí-ènu ǹdə́ tàlpyɛ̀ ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (157 600). Bə̀ m'a tà kwã bə zhǐr, kùkùl gakó m'a pú rə̀ dõ kùrə̀.»³²Nyǐ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ gàl kwálá kwálá mɔ́, zulə́ jààsɛ́ lyì bí bə̀ gàl shə̀dɛ́ɛ́sɛ kùkùl kùkùl mú gakó yó wə́: nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-nyə̀ldù ǹdə́ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu ǹdə́ shí-ènu (603 550). ³³Bə̀ yə̀ dwã tó bə gə̀ Levyi dwí rí lyì bí ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ yé; wɔ́ nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ Muyiisi ni mú.³⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́. Bə̀ y'à n'ê zul shə̀dɛ́ɛ́sɛ kùkùl kùkùl, bə̀ n'ê zhǐr jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́ bə̀ m'ê tó nyí rí Cinu pɔ Muyiisi ni mú.

Chapter 3

¹Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Aarɔ̃ ǹdə́ Muyiisi dwí lyì, Cinu gə́ zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi Sənəyi pyɔ̀ w yó yi ní mú. ²Nyǐ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ yilə né: Nadaabɛ, ń byì-cɛ yá, ǹdə́ Abyəwu ǹdə́ Eləyazaarɛ e súlí Yətamaarɛ.³Wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀ tútǔ ǹdə́ nwə̃̌ bə m'e cír be bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə, bə zɛ̃̀ bə pə bɛ vwĩ̀ rí zwə́l tum rí tũ̌ mú ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́, yilə né èta. ⁴Sə Nadaabɛ ǹdə́ Abyəwu cù Cinu yé né, bə̀ gə́ zɔ myǐn mɔ̌ mɔ̌ bə m'e bə̀ ń yé né mó yilə. Bə̀ cù Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w w ǹdə́ bə̀ yə̀ byǎ lùl yé. Eləyazaarɛ ǹdə́ Yətamaarɛ dúdú bə̀ twĩ̀ vwĩ̀ rí zwə́l tum rí ǹdə́ bə̀ da Aarɔ̃.⁵Cinu zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ⁶«Ce Levyi kwálá y lyì bí bà, pə bɛ vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ nɛ. Levyi kwálá y lyì bí m'a sɛ̃ mɔ.⁷Bə̀ m'a yə̀ dwã-joló kòrhó w yé né bə m'e twĩ̀ ò tumə né, bə m'e sɛ̃ Aarɔ̃ ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ ne. ⁸Bə̀ m'a nyǐ dwã-joló kòrhó w wẽ̀ ré gakó yò, sə bə̀ m'a sɛ̃ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə twĩ̀ kòrhó w tumə né.⁹Rə̀myɛ́ yilə, ǹ m'ǎ pə Levyi dwí rí lyì bí Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ; bə̀ m'a yə̀ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ bɛ mɔ́, bə̀ pɔ bɛ zhə̀n zhə̀n ga, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yil yilə. ¹⁰Ǹ m'ǎ pə Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ bə̀ tum rí ŋwɔ̀nɔ́ w mùnì ga bə twĩ̀ vwĩ̀ rí zwə́l tum rí; bə̀ m'a gu lò nánfò mɔ̀bɔ́ ń bwəlse gàà mɔ́.»¹¹Cinu kə́ n wɔ̀ Muyiisi ni: ¹²«nyì wé: àmyɛ́ cìcì mú n'â vùr Levyi dwí rí lyì bí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ wẽ́, Esərayɛl dwí rí byì-cɛsɛ́ sə̀ tó yé sə jɛ̀nɛ̀ sə lù mú jàà wa. Levyi dwí rí lyì bí wɔ́ àmyɛ́ à cǐ bi. ¹³Bə̀ byì-cɛ gakó wɔ́ àmyɛ́ cəl: dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à gu Ezhibti tənà y byì-cɛsɛ́ gakó mó, à vùr byì-cɛsɛ́ gakó Esərayɛl nɛ́ à cìn yilə, numbyínsí byì-cɛsɛ́ ǹdə́ vwàmá nɛ́ byì-yéésé ga: sə̀ wɔ́ àmyɛ́ cəl. Àmyɛ́ à wɔ́ Cinu!»¹⁴Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w w n wɔ̀: ¹⁵«Gál Levyi kwálá y lyì bí, kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́ ǹdə́ jì jì: ǹ m'ǎ gə̀ bə̀ bal bal mɔ̀bɔ́ ń zhe cànà èdù è m'ê la mɔ́ gakó.» ¹⁶Muyiisi gàl bɛ kɔn tó Cinu nyí rí ń yà ń pɔ mɔ mɔ́ nɛ.¹⁷Nyǐ Levyi byǎ bɛ́ bə̀ y'à gàl mɔ́ yilə né: Gɛrəshɔn ǹdə́ Kəyaatɛ ǹdə́ Mərəria. ¹⁸Nyǐ Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ bə̀ gàl jì jì mú yilə né: Lyəbəni ǹdə́ Shəməyi. ¹⁹Kəyaatɛ byǎ bɛ́ bə̀ gàl jì jì mú yàl Aməram ǹdə́ Yəsaarɛ ǹdə́ Ebərɔ̃ ǹdə́ Uzhəə. ²⁰Mərəri byǎ bɛ́ bə̀ gàl jì jì mú yàl Məli ǹdə́ Mushi. Wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ y'à wɔ́ Levyi dwí rí lyì bí jìsí bə̀ gàl kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́ mɔ́.²¹Gɛrəshɔn nɛ̀mɛ́ nɛ́ yàl Lyəbəni jì y ǹdə́ Shəməyi jì yə́; wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ y'à wɔ́ Gɛrəshɔn jìsí. ²²Bə̀ gə́ gàl Gɛrəshɔn dwí rí bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe cànà èdù è m'ê la mɔ́ gakó nyí rí, bə̀ yó w gakó y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tàlpyɛ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu (7 500). ²³Gɛrəshɔn jìsí lyì bí y'à zul Yi kòrhó w kwã y wa, yi-zùr sõ.²⁴Layəə byǐ Eləyasaafɛ yà ń wɔ́ Gɛrəshɔn dwí rí lyì bí yó-cə́bal. ²⁵Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ tum rí dwã-joló kòrhó w mó y'à wɔ́ bə cili kòrhó w wu w ǹd'ô pwẽ̀ ne mó ǹd'ô yə́-pɛ̀lɛ́ w kàmə̀jɛ̀sɛ́ ǹd'ô nyí rí gɔ̀nɔ̀ wá, ²⁶ǹdə́ kòrhó w kɔ̀nɔ́ w kàmə̀jɛ̀sɛ́ ǹdə́ kɔ̀nɔ́ w ò kə́kɛ́lɛ́ kòrhó w nyí rí ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w gɔ̀nɔ̀ wá, e súlí nyínsí shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe sə̀ tum, ò pú yi ní mú sõ.²⁷Kəyaatɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ yàl Aməram jì y ǹdə́ Yəsaarɛ jì y ǹdə́ Ebərɔ̃ jì y e súlí Uzhəə jì yə́; wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ y'à wɔ́ Kəyaatɛ jìsí. ²⁸Bə̀ gə́ gàl Kəyaatɛ jìsí bala bɛ́ bə̀ y'à zhe cànà èdù è m'ê la mɔ́ gakó nyí rí, bə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ lyɛlɛ ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (8 600), bə̀ n'ê twĩ̀ Yi kòrhó w tumə né. ²⁹Kəyaatɛ byǎ bɛ́ jìsí y'à n'ê zul Yi kòrhó w jə̀-jĩ́ sõ.³⁰Uzhəə byǐ Eləsafã yà ń wɔ́ Kəyaatɛ jìsí lyì bí yó-cə́bal mɔ́. ³¹Bə̀ tum rí y'à wɔ́ bə nyǐ kùlkṍ w ǹdə́ tabəlɛ́ y ǹdə́ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó ǹdə́ vwĩ̀-jùúlí ǹdə́ Yi kòrhó w wẽ̀ ré dwã bɛ́ bə̀ y'à m'ê twĩ̀ mú, ǹdə́ étwí-ènyí gɔ̀nɔ̀ w e súlí kòrhó w pú tumə né gakó yò. ³²Levyi dwí rí yó-cə́bal náncɛ y y'à wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ byǐ Eləyazaarɛ; ńmyɛ̌ ń yà ń nə́ ń nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ Yi kòrhó w mó yò.³³Mərəri nɛ̀mɛ́ nɛ́ yàl Məli jì y ǹdə́ Mushi jì yə́; wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ y'à wɔ́ Mərəri jìsí. ³⁴Bə̀ gə́ gàl Mərəri dwí rí bala bɛ́ bə̀ y'à zhe cànà èdù è m'ê la mɔ́ gakó nyí rí, bə̀ yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tə̀ldù ǹdə́ zwã-àlyè (6 200). ³⁵Abyəyəyil byǐ Surəyəə yà ń wɔ́ Mərəri jìsí yó-cə́bal mɔ́; bə̀ y'à n'ê zul Yi kòrhó w jə̀-gwã̀ sõ.³⁶Mərəri byǎ bɛ́ tum rí bə̀ y'à pyi bi mú y'à wɔ́ bə nyǐ dǎr rɛ́ rə̀ n'ê kwɛ̃́ kòrhó w mó ǹd'ô də̀-jaárhɛ́ ǹd'ô yə né ǹdə́ wẽ̀ ré yə né kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ ǹd'ô pú tumə né gakó mó yò; ³⁷e súlí ǹdə́ nə̀ yə né nə̀ n'ê kə́kɛ́lɛ́ kɔ̀nɔ́ w mɔ́ ǹdə́ wẽ̀ ré nə̀ kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó ǹdə́ nə̀ pálá nɛ́ e súlí nə̀ nyínsí.³⁸Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zul kòrhó w yé y wə, yi-púrhí sõ, è n'ê yǎl e wɔ̀ dwã-joló kòrhó w yé y wə, yi rí gə́ n'ê púrh mə̀gã̌ mɔ́ y'à wɔ́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ e súlí ń byǎ bɛ́: bə̀ y'à n'ê nyǐ Yi kòrhó w tum rí yò Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ sãɔ̃ yilə. Lò nánfò mɔ̀bɔ́ ń gə yà ń bwəlse gàà, bə̀ y'à m'a gu mu. ³⁹Levyi dwí rí Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ gàl jì jì kɔn tó Cinu nyí rí ni mú yó w gakó, Levyi dwí rí bala bɛ́ bə̀ zhe cànà èdù è m'ê la mɔ́ gakó nyí rí, y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè (22 000).⁴⁰Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: «Gál Esərayɛl byì-cɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ́ bala, sə̀ zhe cànà èdù è m'ê la mɔ́ gakó nyí rí, sə́ kɛ̃ sə̀ yilə né yó wə́. ⁴¹Ǹ m'ǎ cĩ́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ nyí àmyɛ́ yilə, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byì-cɛsɛ́ jàà wa, àmyɛ́ wɔ́ Cinu. Ǹ m'ǎ súlí ń cĩ́ Levyi dwí rí dɔ̀ w myɛ ò nyí, àmyɛ́ yilə, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɔ̀ w byì-yéésé gakó jàà wa.»⁴²Muyiisi gàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byì-cɛsɛ́ gakó ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní. ⁴³Byì-cɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ́ bala, sə̀ y'à zhe cànà èdù è m'ê la mɔ́ nyí rí, bə̀ kɛ̃ sə̀ yilə né bə m'e gə̀ sɛ mɔ́ yó w gakó y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ zwã̌-àlyè ǹdə́ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ bə̀tɔ̀ (22 273).⁴⁴Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Muyiisi ni: ⁴⁵«Zwẽ Levyi dwí rí lyì bí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byì-cɛsɛ́ jàà wa, sə́ súlí zwẽ Levyi dwí rí lyì bí dɔ̀ w myɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɔ̀ w jàà wa: Levyi dwí rí lyì bí wɔ́ àmyɛ́ à cǐ. Àmyɛ́ à wɔ́ Cinu.⁴⁶È gə wɔ́ ye y kɛ̀bɛ́ ǹ m'ǎ pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byì-cɛsɛ́ zwã̌-àlyè ǹdə́ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ sə̀tɔ̀ y sə̀ m'ê du Levyi dwí rí lyì bí jàà y w yil mú yilə, ⁴⁷ǹ m'ǎ zwẽ sə̀byì-kùlsi sə̀nu byì-cɛ èdù gakó yilə, sə̀byì-kùlì ye y m'a mɛrhɛ còrhó-jì y sə̀byì-kùlì ye yə́, sə̀byì-kùlì èdù dùmì rí wɔ́ gə̀rámməbá shí yə́. ⁴⁸Ǹ m'ǎ pə sə̀byǐ mú Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ, byì-cɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à súlí ní mú jàà wa.» ⁴⁹Muyiisi zwẽ sə̀byǐ mú byì-cɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à súlí byì-cɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ Levyi dwí rí y'à pɔ kɔn sə̀ jàà w yó w mó sõ, sə̀ jàà wa. ⁵⁰Ń zwẽ sə̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byì-cɛsɛ́ sõ: sə̀byì-kùlsi mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ ǹdə́ shə́-shə̀ldù ǹdə́ sə̀nu (1 365), sə̀byì-kùlì ye y n'ê mɛrhɛ còrhó-jì y sə̀byì-kùlì ye yə́. ⁵¹Muyiisi zɛ̃̀ n kwè sə̀byǐ mú bə̀ pɔ byì-cɛsɛ́ jàà w mɔ́ n pə Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ, kɔn tó Cinu nyí rí ń yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni mú ni.

Chapter 4

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: ²«Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a zul, lò gakó ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl ré wẽ́, ń kwálá y shò lwar myɔrhɔ w kùr wə; bə̀ m'a kɔl námpɔ́lɛ́ bə yẽ̌ dwã-joló kòrhó w ne, bə zɛ̃̀ bə zul bə kə́kɛ́lɛ́ wa. ³Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ mù dwã nɛ nə̀ wɔ́ Zhəda zulə́ jàà y kùkùl ré mó m'a zul yé né, yi-púrhí sõ. Amyənadaabɛ byǐ Nashɔ̃ ń wɔ́ Zhəda kwálá y byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́; ⁴ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ rə̀na ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (74 600).⁵Bə̀ gə tú bə̀ n'ê zhǐr zulə́ jàà y wa, Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a bə̀ bə lwə̌r gɔ̀nɔ̀ w ò bɔ̀n Yi kòrhó w dwã w mɔ́, bə m'e pyìlì dɔbrɛ nyə́ né kùlkṍ wə́; ⁶bə̀ m'a pyìlì ku ò nyal ǹdə́ dɔfɛ̃́ tɔ̀nɔ̀ ò yə́-pɛ̀lɛ́ wa, bə lɛ̀lɛ̀ kàmə̀jɛ̃̀ è gakó j'â wɔ́ nánshɛ̃̀ námpùlí rə̀ gakó yó, bə súlí bə ce kùlkṍ w də̀-byǎ bɛ́ nɛ́.⁷Bə̀ m'a lɛ̀lɛ̀ kàmə̀jɛ̃̀ nánshɛ̃̀ námpùlí tabəlɛ́ y bə̀ n'ê cĩ́ pɛnɛ́ y è yó mó yó, bə zɛ̃̀ bə cĩ́ nə̀zhẽ̌ né ǹdə́ kǎzɔ̀má bɛ́ ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ́ e súlí kwə̀lsé bə̀ n'ê ce də̀vɛ̃́ sə̀ wẽ́ bə̀ lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Yi ni mú è yó; twéé twéé búrú w m'a cĩ́ tabəlɛ́ y èmyɛ́ mɔ́ yó. ⁸Bə̀ m'a pyìlì rə̀myɛ́ mɔ́ gakó ǹdə́ kàmə̀jɛ̃̀ nánshɛ̃̀ gwɛ̃́gwɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə pyìlì tabəlɛ́ y ǹdə́ ku ò nyal ǹdə́ dɔfɛ̃́ tɔ̀nɔ̀; rə̀myɛ́ kwã, bə zɛ̃̀ bə ce tabəlɛ́ y də̀-byǎ bɛ́ nɛ́.⁹Bə̀ m'a zɛ̃̀ bə pyìlì ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó ò n'ô pɛ pwẽ̀ ré mó, ǹd'ô pàntámsɛ́ ǹd'ô pyə́lsɛ́ ǹd'ô tɔ̀mɔ̀ nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ́ e súlí ǹdə́ nũ̌-kwə̀lsé bə̀ m'ê kwɛrhɛ w mɔ́ ǹdə́ kàmə̀jɛ̃̀ nánshɛ̃̀ námpùlí. ¹⁰Bə̀ m'a ce òmyɛ́ ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó ku ò nyal ǹdə́ dɔfɛ̃́ tɔ̀nɔ̀ wẽ́ bə cĩ́ ku w kɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê zhĩ w mú yó. ¹¹Bə̀ m'a lɛ̀lɛ̀ kàmə̀jɛ̃̀ nánshɛ̃̀ námpùlí sánə́má vwĩ̀-jùlú w yó; bə zɛ̃̀ bə pyìlì w ǹdə́ ku ò nyal ǹdə́ dɔfɛ̃́ tɔ̀nɔ̀, bə súlí bə ce ò də̀-byǎ bɛ́ nɛ́. .¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ m'a pwà Yi còrhó wẽ̀ ré bə̀ m'ê twĩ̀ còrhó-jì y w mú gakó, bə pyípyílí kàmə̀jɛ̃̀ nánshɛ̃̀ námpùlí wẽ́, bə zə ku ò nyal ǹdə́ dɔfɛ̃́ tɔ̀nɔ̀ bə m'e pyìlì ri, bə zɛ̃̀ bə kwè re bə cĩ́ ku w kɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê zhĩ rí mú yó. ¹³Bə̀ m'a pwà vwĩ̀-jùlú w tɔ̀mdɛ́, bə zɛ̃̀ bə lɛ̀lɛ̀ kàmə̀jɛ̃̀ nánshɛ̃̀ gwɛ̃́gwɛ̃́ ò yó; ¹⁴bə zɛ̃̀ bə cĩ́ tum wẽ̀ ré bə̀ m'ê twĩ̀ ò yó mó gakó ò yó: wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn ju nə̀zhĩ̌sí ǹdə́ nàmá-lyəlsé ǹdə́ pyə́lə́ né ǹdə́ jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhẽ̌ né ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó. Bə̀ m'a zɛ̃̀ bə pyìlì ri ǹdə́ ku ò nyal ǹdə́ dɔfɛ̃́ tɔ̀nɔ̀, bə súlí bə ce vwĩ̀-jùlú w də̀-byǎ bɛ́ nɛ́.¹⁵Bə̀ gə tú bə̀ la zulə́ jàà y w zhǐr, Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a pyípyílí Yi kòrhó w ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó bə zhɛ̀; éfòró Kəyaatɛ byǎ bɛ́ bə̀ bə kwè re. Bə̀ j'â t'â la Yi kòrhó w dwə̌rh yé, è gə də̀ rə̀myɛ́ bə̀ m'a cì. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ dwã-joló kòrhó w wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ Kəyaatɛ byǎ bɛ́ mə̌ sə bə zhĩ mú. ¹⁶Vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ byǐ Eləyazaarɛ mà ń nə́ ń nyǐ pàntámsɛ́ nwə̃̌ y ǹdə́ wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ bə̀ n'ê ji myǐn mú ǹdə́ twéé twéé pɛnɛ́ y e súlí nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ yò; ńmyɛ̌ ń mà ń nə́ ń nyǐ Yi kòrhó w púlə́púlə́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ ò wẽ́ mó, Yi jàà y ǹd'ê wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó mó yò.»¹⁷Cinu kə́ n zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: ¹⁸«Á bə̀k'á shɛ̀nɛ́ á ce Kəyaatɛ jìsí kùkùl ré jé tɛ̃́ Levyi dwí rí lyì bí wẽ́ yé. ¹⁹Rə̀myɛ́ ce, nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la wɔ̀rhɔ́ bə̀ yil mùnì ga bə zə myə̌l mó, bə̀ bə̀k'a cì, bə̀ gə́ m'a yí Yi dúdú jàà y nyí ni yi ní: Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ m'a zə bə̀ mə̀dù gakó bə b'e cĩ́ ń tum rí jàà y wa, ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń mə̌ sə n zhĩ mú yé né. ²⁰Èta, bə̀ wàr bə̀ m'a b'e nyǐ Yi kòrhó w yé, má námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì yé: rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ bə̀ cu!»²¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²²«Gál Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ myɛ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́ ǹdə́ jì jì. ²³Ǹ m'ǎ gə̀ byinə shə́-ètɔ̀ e m'e vò byinə shí-ènu cìnə́ bé bə̀ mə̌ sə bə twĩ̀ bə̀ yó-lyẽẽ́ tum rí, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ bə̀ mə̌ sə bə twĩ̀ tum dwã-joló kòrhó w w mó nyí rí.²⁴Nyǐ Gɛrəshɔn dwí lyì bí jìsí tum rí, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə zhĩ mú: ²⁵bə̀ m'a zhĩ Yi dúdú jàà y kàmə̀jɛ̀sɛ́ ǹdə́ dwã-joló kòrhó w ǹd'ô yə́-pɛ̀lɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ yá, dɔfɛ̃́ tɔ̀nɔ̀ kàmə̀jɛ̃̀ y è n'ê pyìlì w mú, ǹdə́ dwã-joló kòrhó w nyí rí gɔ̀nɔ̀ wá, ²⁶ǹdə́ kɔ̀nɔ́ w kàmə̀jɛ̀sɛ́ ǹdə́ kɔ̀nɔ́ w étwí-ènyí rí gɔ̀nɔ̀ w ò n'ô bɔ̀n kɔ̀nɔ́ w ò kə́kɛ́lɛ́ Yi kòrhó w ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w dwã w mɔ́, ǹdə́ kɔ̀nɔ́ w kàmə̀jɛ̃̀ y nyínsí e súlí ò wẽ̀ ré dwã bɛ́: kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ pɔ Gɛrəshɔn lyì bí ni bə̀ m'ê twĩ̀ bə̀ tum rí mú.²⁷Wɔ́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə̀ m'à n'ê pɛ nyí Gɛrəshɔn lyì bí byǎ bɛ́ nɛ tumə né nyɛ̀bɛ́ gakó bə̀ mə̌ sə bə twĩ̀ mú shò kwã nɛ́ ǹdə́ zhĩĩ rí tɛ̀bɛ́ bə̀ la zhũ mú ǹdə́ tumə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ la tũ̌ mú ga yilə: kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la bɛ byilu bə wɛ̀rhɛ́ mɔ́, wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ mə̌ sə bə zhĩ mú. ²⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ Gɛrəshɔn lyì bí byǎ bɛ́ jìsí tum rí dwã²⁹È gə wɔ́ Mərəri byǎ bɛ́ yilə, ǹ m'ǎ gə̀ bɛ jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́. ³⁰Ǹ m'ǎ gə̀ byinə shə́-ètɔ̀ e m'e vò byinə shí-ènu cìnə́ bé bə̀ mə̌ sə bə twĩ̀ bə̀ yó-lyẽẽ́ tum rí ǹdə́ dwã-joló kòrhó w tumə né tũ̌ mú, nyí rí gakó.³¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə zhĩ mú, wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ rə̀ m'a j'a yə̀ bə̀ tum rí dwã-joló kòrhó w wə: bə̀ m'a zhĩ dǎr rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê kwɛ̃́ Yi kòrhó w mó ǹd'ô də̀-jaárhɛ́ ǹd'ô yə né ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yə né kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó ³²ǹdə́ yə né nə̀ kə́kɛ́lɛ́ kɔ̀nɔ́ w mɔ́ ǹdə́ wẽ̀ ré nə̀ kùrə̀ né n'ê cĩ́ rə̀ yó mó ǹdə́ nə̀ pálá nɛ́ ǹdə́ nə̀ nyínsí e súlí wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó. Á m'ǎ byili bə̀ mə̀dù gakó ne wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń mə̌ dwã sə n zhĩ mú. .³³Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ Mərəri byǎ bɛ́ jìsí tum rí, wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ rə̀ j'â wɔ́ bə̀ tum rí dwã-joló kòrhó w mó, sə Aarɔ̃ byǐ vwĩ̀-zwə́lnə Yətamaarɛ mà ń nə́ ń nyǐ bə̀ yò, bə̀ m'ê twĩ̀ ri.»³⁴Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl dwí rí yó-cìnə́ bé gàl Kəyaatɛ byǎ bɛ́ jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ³⁵byinə shə́-ètɔ̀ e m'e vò e zhì byinə shí-ènu cìnə́ bé bə̀ y'à mə̌ sə bə twĩ̀ bə̀ yó-lyẽẽ́ tum rí ǹdə́ tum tũ̌ dwã-joló kòrhó w w mó nyí rí gakó. ³⁶Bə̀ jìsí lyì bí yó w yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ shí-ènu (2 750).³⁷Wɔ́ Kəyaatɛ jìsí lyì bí yó w èta, byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê twĩ̀ dwã-joló kòrhó w w mó, Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ gàl kɔn tó Cinu nyí rí ń yà ń tó Muyiisi dɛnnɛ n pə mɔ́.³⁸Nyǐ Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ yó wə́, bə̀ gə́ gàl bɛ jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, ³⁹byinə shə́-ètɔ̀ e m'e vò byinə shí-ènu cìnə́ bé bə̀ mə̌ sə bə twĩ̀ bə̀ yó-lyẽẽ́ tum rí ǹdə́ tum tũ̌ dwã-joló kòrhó w mó nyí rí gakó: ⁴⁰bə̀ jìsí ǹdə́ bə̀ kǎlsɛ́ lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù ǹdə́ shə́-ètɔ̀ (2 630).⁴¹Wɔ́ Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ jìsí lyì bí, byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê twĩ̀ dwã-joló kòrhó w w mó, gál mɔ́ Cinu pɔ nyí Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ bə gə̀ wẽ́ mó, yó w èta.⁴²Nyǐ Mərəri jìsí lyì bí yó wə́, bə̀ gə́ gàl bɛ jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́ ⁴³byinə shə́-ètɔ̀ e m'e vò byinə shí-ènu cìnə́ bé bə̀ mə̌ sə bə twĩ̀ bə̀ yó-lyẽẽ́ tum rí ǹdə́ tum tũ̌ dwã-joló kòrhó w mó gakó nyí rí: ⁴⁴bə̀ jìsí lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àlyè (3 200).⁴⁵Wɔ́ èta Mərəri byǎ bɛ́ jìsí lyì bí yó w y'à wɔ́ nɛ́, gál mɔ́ Cinu tó Muyiisi dɛnnɛ n pə nyí Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ, bə gə̀ mɔ́ wẽ́.⁴⁶Nyǐ Levyi dwí rí lyì bí Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl yó-cìnə́ bé gàl mɔ́ yó wə́, bə̀ gə́ gàl bɛ, jì jì ǹdə́ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́ ⁴⁷byinə shə́-ètɔ̀ e m'e vò byinə shí-ènu cìnə́ bé bə̀ y'à mə̌ sə bə twĩ̀ dwã-joló kòrhó w pú mú ǹd'ô zhũ mú tum, dwã-joló kòrhó w w mó gakó nyí rí: ⁴⁸bə̀ yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ lyɛlɛ ǹdə́ zwã̌-ànu ǹdə́ shə́-lyɛlɛ (8 580).⁴⁹Muyiisi ce bə byili lò gakó ne kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń mə̌ sə n wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń mə̌ sə n zhĩ mú, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí ní; lò gakó yà ń zhe tum rí tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni mú.

Chapter 5

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Pə nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ vǔr yə-bəcàndɛ̀ cə́bal gakó ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ gakó ń bɛlɛ ráá ń kɛnɛ n'ê yì rə̀ nɛ̃̌ zɛ̃̀ mə̀ n'ê dwi mə̀ lwé tɛ̃́ mɔ́, ráá lò mɔ̀bɔ́ gakó ń tó cùù dɛnnɛ n ce ń cìn jìmdi, zulə́ jàà y wa. ³Á m'ǎ vùr be, bala bɛ́ ǹdə́ kana bɛ́ ga, á m'ǎ ce bə du zulə́ jàà y wa. Bə̀ bə̀k'a ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl w mó zulə́ jàà y jìmdi yé.» ⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́; bə̀ vùr be bə du zulə́ jàà y wa. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.⁵Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ⁶«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Bal ráá kɛ̃ gə dó Cinu ni, ń gə́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ numbyíní gakó n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ òdù yilə, dóó ŋwɛ́nɛ́ rə̀-ná-cí mú yó wə. ⁷Bə̀ m'a tùrhì bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́; dóó w cə́bal mɔ́ mà n ká n càrh lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ nɛ, ń kɔn rɛ́ námpúm cɛ̃́ɛ̃́, n súlí n pyɛ̀lɛ́ kɔn rɛ́ ye y kùr rə̀dù ǹdə́ bə̀ gə bɔ̀n y kùrə̀ nə̀nu, kɔn rɛ́ yó w n pɔ̃.⁸Sə kɔn rɛ́ cə́bal mɔ́ gə cùwə̀, e jà ń bə da-byǐ zhe bə̀ la mɔ lwɛlɛ rɛ́ còrhò w pɔ, bə̀ m'a pə w Cinu ni, è n'ê yǎl e wɔ̀, vwĩ̀-zwə́lnə mó ne; e súlí yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí pyì-bya y bə̀ m'ê twĩ̀ sǔbri lwə̌l tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí dóó cə́bal mɔ́ yil mú. ⁹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n'ê vùr bə̀ wẽ̀ ré wẽ́ mó, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ Yi nyǎn bə̀ n'ê twí bə̀ pɛ wĩ̀-zwə́lnə mó ne mó, wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó ń cǐ ri. ¹⁰Wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ lò gakó pɔ Yi ni mú wɔ́ ńmyɛ̌ ń cǐ ri; kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ lò gakó pɔ vwĩ̀-zwə́lnə mó ne mó, wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó ń cǐ ri.»¹¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹²«Zɔ̌m ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ń wɔ̀ bɛ: kɛ̃ zhə̀zhèèlé ǹdə́ ń byal mɔ́ wɔ̌ è yàl námməlwɛ̀lɛ́, ń nə́ ń myìnì mu:¹³bə̀ lò dõ shèè n zù ǹdə́ mɔ, n byèlè ń cìn ǹdə́ ń byal mɔ́ yə̀ lwar, lò myɛ yə̀ yò w zhə̀n cə́bal yàl yé, bə̀ yə̀ mɔ zal ǹdə́ ń nə́ ń fwə̌l myɛ yé; ¹⁴bwɛ̃̌-dǔr gə ce ń byal mɔ́ já n zɛ̃̀ ń nə́ ń ce ń kɛ̃ mɔ́ cà, e jà kɛ̃ mɔ́ co ń cìn cìzhìl zhə̀n ga, ráá bwɛ̃̌-dǔr gə ce ń byal mɔ́ já n zɛ̃̀ ń nə́ ń ce ń kɛ̃ mɔ́ cà, e jà kɛ̃ mɔ́ yə̀ ń cìn cìzhìl ce,¹⁵bal ńmyɛ̌ mɔ́ mà n zə ń kɛ̃ mɔ́ n mə n vò vwĩ̀-zwə́lnə mó sõ. Ń mà n zə pɛnɛ́ y kɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə pə rə̀myɛ́ yi ní mú n mə n vò: orəzhɛ mún cəə́le rə̀tɔ̀. Ń tá ń la nwə̃̌ mə̀ yó ló yé, ń tá ń la ãsã́ mə̀ yó cṹ yé, bə̀ wɔ́ bwɛ̃̌-dǔr pɛnɛ́, kùr ne jál pɛnɛ́, dóó pwẽ̀ ne co pɛnɛ́.¹⁶Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n ce kɛ̃ mɔ́ twẽ̌ n bwəlse, n bə̀ n zhì Cinu yé né. ¹⁷Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n ce nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ Yi ni dɔ ku wẽ́, n zɛ̃̀ n pwà Yi kòrhó wu w shó w námpɔ́lɛ́ n ló nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́.¹⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n ce kɛ̃ mɔ́ bə̀ n zhì Cinu yé né, n bwèlé ń yó-kàmə̀jɛ̃̀ yá; n kwè yò pwẽ̀ ne co pɛnɛ́ yá, è n'ê yǎl e wɔ̀ bwɛ̃̌-dǔr pɛnɛ́ yá, n sáálɛ kɛ̃ mɔ́ jɛ̀sɛ́ sə̀ púr mú wẽ́, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ ńmyɛ̌ cìcì zhe càn nɛ̃̌ mɔ́a mə̀ zhe bwəl námməlwɛ̀lɛ́ y ń jɔ̃̀ wa. ¹⁹Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ n mə n ce n bwəl nyí: ‹Bal gə yə̀ zwì ǹdə́ mɔ́ zhə̀n ga, ǹ zhə̀zhèèlé gə yə̀ námməlwɛ̀lɛ́ yàl, ǹ gə yə̀ ǹ byal mɔ́ myìnì ń mə́ ce cìzhìl ǹ cìn ni, sə́ lú bwəl námməlwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ càn nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ zhe mó yé né.²⁰Sə ǹ zhə̀zhèèlé gə yàl námməlwɛ̀lɛ́ ǹdə́ bal dõ, ń də̀ ǹ byal mɔ́, ǹ gə co cìzhìl ǹ cìn ni, bə̀ bal mɔ̀bɔ́ ń də̀ ǹ byal mɔ́ zù ǹdə́ mɔ́...› ²¹Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n wɔ̀ mɔ n mə n ce n dù n pə ń cìn ni: ‹Bə̀ Cinu ce ń yə̀ myɔrhɔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê gàl bə̀ m'ê dùl dùlsí e jà bə̀ m'ê súlí bə̀ m'ê bwəl nyí mú ǹ dwí rí cəcəl wə. Bə̀ ń ce ǹ wu w dɛ̃ sə n ce ǹ pwǐ y fùrh. ²²Nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ zhe bwəl námməlwɛ̀lɛ́ y mɔ́ m'a zù ǹ lyur rí wẽ́ mə ce ǹ pwǐ y fùrh sə ǹ kɛnɛ rɛ́ m'a cì.› Sə kɛ̃ mɔ́ mà n lyár n wɔ̀: ‹Amɛn, amɛn!›²³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kɛ̃ dùlì y zɔ̀mà nɛ́ sɛ́bɛ́ wẽ́, n zɛ̃̀ n ji sɛ́bɛ́ rɛ́ càn nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́, n mə n ce dùlì zɔ̀mà nɛ́ zù mə̀ wẽ́.²⁴Ń mà n zɛ̃̀ n ce kɛ̃ mɔ́ nyɔ̀ càn nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ zhe bwəl námməlwɛ̀lɛ́ y mɔ́; nɛ̃̌ mə̀myɛ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ zhe bwəl námməlwɛ̀lɛ́ y mɔ́ m'a zù ń wẽ́ mə̀ gə tú mə̀ n'ê jǐrh cɛ̀ɛ́ yi ní. ²⁵Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n zwẽ bwɛ̃̌-dǔr pɛnɛ́ y kɛ̃ mɔ́ jɔ̃̀ w n zhẽ̌ y n ce Cinu ni, n zɛ̃̀ n zə y n mə n bə̀ vwĩ̀-jùlú w yó. ²⁶Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n tɛ̃́ vwĩ̀ rí mún mú jə̀-gúl, rə yə̀ lyìrhə́ kɔna, n ji mu myǐn vwĩ̀-jùlú w yó; rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ń mà n ce kɛ̃ mɔ́ nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́.²⁷Ń mà n ce n nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ sə nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ la yál mɔ́: ń gə co ń cìn jìmdi, e jà n súlí n myìnì ń byal mɔ́, nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ zhe bwəl námməlwɛ̀lɛ́ y mɔ́ m'a zù ń wẽ́ mə̀ gə tú mə̀ n'ê jǐrh cɛ̀ɛ́ yi ní; ń pwǐ y m'a fùrh, ń kɛnɛ rɛ́ m'a cĩ̀. Sə kɛ̃ ńmyɛ̌ mɔ́ mà n jǐrh myɔrhɔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê gàl bə̀ m'ê dùl dùlsí mú, ń dwí rí yilə. ²⁸Sə kɛ̃ mɔ́ gə yə̀ cìzhìl ń cìn ni ce, ń gə wɔ́ wárhgáá, bə̀ m'a vùr cà y ń nyí ni, sə ń mà n yə̀ kə-lǔl.»²⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ nyí rí bwɛ̃̌-dǔr shò kwã nɛ́, kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń zhə̀zhèèlé wɔ́ námməlwɛ̀lɛ́ ń gə́ nə́ ń myìnì ń byal mɔ́ e jà ń nə́ ń ce ń cìn cìzhìl mú yilə, ³⁰ráá bal mɔ̀bɔ́ bwɛ̃̌-dǔr ce n zɛ̃̀ ń nə́ ce ń kɛ̃ mɔ́ cà yilə: ń mà n ce n bə̀ n zhì Cinu yé né, sə vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n tó nyí rí rə̀myɛ́ nə̀-twéésé kɛ̃ mɔ́ yilə.³¹Dóó t'â la byal mɔ́ yó w jǒm yé, sə è gə wɔ́ kɛ̃ mɔ́ myɛ̌ yilə, ń mà n nə ń dóó w còrhò-tum.

Chapter 6

¹Cinu wə̀l Muyiisi ni: ²«Zɔ̌m ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ń wɔ̀: bal ráá kɛ̃ gə bwəl nyí bə̀ ń la ń cìn Cinu ni pɔ, ³rə̀-ná-cí mà n yẽ̌ də̀vɛ̃́ ǹdə́ kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà mɔ̀bɔ́ gakó mə̀ co sã̀-nə̀byẽ̌ mó nyɔ́ nɛ: ń tá ń la də̀vɛ̃́ kárɛ́ è wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ ráá də̀vɛ̃́ kárɛ́ è wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ kɛ̀bɛ́ è co sã̀-nə̀byẽ̌ mó nyɔ́ yé; ń tá ń la də̀vɛ̃́-cǒ byǎ nɛ̃̌ mɔ̌ mɔ̌ nyɔ́ yé, ń tá ń la də̀vɛ̃́-cǒ byǎ nánlyàr jú yé, ń tá ń la nə̀ nánkùlə̀ né myɛ dɔ́m yé. ⁴Ń cìn-pɛnɛ́ Yi ni mú yi rí ga, ń já ń tá ń la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ zə də̀vɛ̃́-cǒ byǐ y ráá də̀vɛ̃́-cǒ byǐ byìísí ráá də̀vɛ̃́-cǒ byǐ pu w bə m'e wɛ̀rhɛ́ mɔ́ jú yé.⁵Ń cìn-pɛnɛ́ y nyì-bwelé y yi rí ga, fwɛ̀nɛ̀ t'â la ń yó w co yé; ń mà n yə̀ Yi rə̀ cǐ mú, ń mà n yẽ̌ ń ywésé ne sə búl sə byì ń yó wə, kɔn b'e yí yi rí tɛ̀bɛ́ ń pɔ ń cìn Cinu ni mú pyìrh.⁶Ń cìn-pɛnɛ́ y Cinu ni mú yi rí gakó, ń tá ń la cùù yó zhəl yé. ⁷Má è wɔ́ ń da ráá ń ná ráá ń da-byǐ ráá ń nəkɔ́ ń cù myɛ, ń tá ń la bə̀ cùùrí dwə̌rh yé, èta ń tá ń la lò nánfò jǐrh yé, bə̀ ń nə́ ń zhĩ ń cìn-pɛnɛ́ y ń Yi rí ni mú ń yó wə. ⁸Ń cìn-pɛnɛ́ y Yi ni yi rí gakó, ń mà n já n yə̀ nɛ́ Cinu yilə.⁹Sə lò gə jàr jàr ń cù ń nyí ni, n mə n ce ń yó w ń pɔ Yi ni mú jǐrh kɔn nánfò, ń mà n fɔ̃̀ ń yó w ń jìmdí vǔr dɛ̃ rɛ́; ń mà n fɔ̃̀ ń yó w dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́.¹⁰Sə dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, ń mà n zə épwə̌nse sə̀lyè ráá épò-bwə̀r rə̀lyè n bə̀ n pə vwĩ̀-zwə́lnə mó ne, dwã-joló kòrhó w nyí rí wə; ¹¹vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zwə́l kúmsí sə̀myɛ́ èdù y yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri nɔ yilə, n zwə́l è dõ mó e yə̀ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ n zɛ̃̀ n súlí n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w lò mó mɔ̀bɔ́ ń pɔ ń cìn Yi ni mú wɛ̀rhɛ́, cùù òmyɛ́ mɔ́ yilə, sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí, ń yilə. Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w cìcì, mɔ̀bɔ́ ń pɔ ń cìn Yi ni mú mà n kə́ n pə ń yó w Yi ni.¹²Ń mà n kə́ n pə ń cìn Cinu ni, yi rí tɛ̀bɛ́ ń yà ń jɛ̀nɛ̀ n cír ń cìn-pɛnɛ́ Yi ni mú yilə, n zɛ̃̀ n zə byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́ n bà, yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí zwə́l yilə. Dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyɛ̃ mɔ́ twə́r k'ê tɛ̀nɛ́ yé, ń cìn-pɛnɛ́ y Yi ni mú gə́ cɔ̀ mɔ́ yilə.»¹³Nyǐ nyí rí lò mó mɔ̀bɔ́ ń pɔ ń cìn Yi ni mú shò kwã nɛ́: dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń cìn-pɛnɛ́ y Yi ni n'ê pyìrh mú, bə̀ n'ê zə mɔ bə̀ twí dwã-joló kòrhó w nyí rí wə, ¹⁴ǹdə́ ń pɛnɛ́ y ń zə n bə̀ ń la Cinu ni pɔ mɔ́: byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́ námbya kaka bə y zhe, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə, ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́ nã́nyɛ̀ kaka bə y zhe, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə, e súlí pyì-bya kaka bə y zhe, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə; ¹⁵e súlí búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce rə̀ mà ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mɔ̀bɔ́ mə̀ búl mə̀ càn mɔ́ cìrhí, ǹdə́ búúri rə̀ mún mú ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ ǹdə́ ŋwǎmsɛ sə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce bə̀ zhɛ́rhɛ́ nwə̃̌ sə̀ yó, ǹdə́ mún e súlí də̀vɛ̃́ y bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Yi ni bə̀ mə̌ sə bə pə rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní mú.¹⁶Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zə rɛ n vò Cinu yé né n zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí ǹdə́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́. ¹⁷È gə wɔ́ pyì-bya y yilə, ń mà n zə y n zwə́l yə̀-zùlə́ vwĩ̀ n súlí búúrí rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce cìrhí y ni, n pə Cinu ni; vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zɛ̃̀ n súlí n pə mún mú ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Yi ni, bə̀ mə̌ sə bə pə rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní mú.¹⁸Rə̀myɛ́ yó, lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń pɔ ń cìn Yi ni mú mà n zɛ̃̀ n fɔ̃̀ ń yó w ń yà ń pɔ Yi ni mú dwã-joló kòrhó w nyí rí wə, n pwà ń yó w ń yà ń pɔ Yi ni mú ywésé n ló myǐn mú mə̀ zhe yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí kùr w mó wə.¹⁹Pyì-bya y vɔ̃̀ w gə byìl vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n vùr wə, e súlí búrú ò yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó òdù cìrhí y wə, ǹdə́ ŋwɛ̀mɛ́ è yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce èdù; n kwè re n ce lò mó mɔ̀bɔ́ ń pɔ ń cìn Yi ni mú jɛ̀sɛ́ wa, ń gə tú ń fɔ̀n ń cìn-pɛnɛ́ y Yi ni mú myɔrhɔ w kwã nɛ́. ²⁰Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zhẽ̌ re n ce Cinu ni ǹdə bə̀ gə́ mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə pɛnɛ́ Cinu yé né mó né; pansɛ́ sə̀myɛ́ wɔ́ Yi cəl, sə wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó ń cǐ si, e súlí nyɛ̀l rɛ́ ń zhẽ̌ n ce Cinu ni mú ǹdə́ kùr-cí rí ń vùr mú. Sə rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́ lò mó ń pɔ ń cìn Yi ni mú wɔ̌ ń nywɛ̀ də̀vɛ̃́.²¹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ nyí rí lò mó mɔ̀bɔ́ ń bwəl nyí n mə n pə ń cìn Yi ni mú shò kwã nɛ́; wɔ́ pɛnɛ́ kɛ̀bɛ́ ń mə̌ sə n pə Cinu ni ń cìn-pɛnɛ́ y Yi ni mú yil èta, kɔn dõ tɛ̀bɛ́ ń wɔ̌ ń la nɛ́ súlú mú twə́r tɛ̀nɛ́ yé. Ń mà n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń bwəl rə̀ nyí mú, kɔn tó cìn-pɛnɛ́ y Yi ni nyí rí nə̀-twéésé ń bwəl mó.Bwəl cṹ zɔ̀mà²²Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²³«Zɔ̌m ǹdə́ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ń wɔ̀: nyǐ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á la zɔ̌m á m'á cĩ́ bwəl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó mó: ²⁴‹Bə̀ Cinu cĩ́ bwəl ǹ yó sə n súlí n dɛ̃̀ mɔ́!²⁵Bə̀ Cinu ce ń yé-zwã̌ y yə̌r pwẽ̀ ǹ yó wə, sə n nyǐ mú ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀! ²⁶Bə̀ Cinu pyìrhí ń yé-zwã̌ y n mə n zǎ mɔ́, sə n pɔ̃́ yə̀-zùlə́!› ²⁷Bə̀ m'a byẽ̀ à yil ré èta Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó, sə àmyɛ́ m'a cĩ́ bwəl bə̀ yó.»

Chapter 7

¹Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Muyiisi pú Yi kòrhó w n zhɛ̀ mɔ́, ń byèè nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ ò yó n mə n pə w Cinu ni, òmyɛ́ ǹd'ô wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó, e súlí vwĩ̀-jùlú w ǹd'ômyɛ wẽ̀ ré dwã bɛ́ gakó; ń byèè nwə̃̌ y ò yó n súlí n pə w Cinu ni. ²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó-cìnə́ bé, bə̀ y'à wɔ́ kwálá èdù èdù gakó yó-cə́bal mɔ́, zə bə̀ pansɛ́ bə m'e bà. Wɔ́ Esərayɛl kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yàl gál mɔ́ yé né mó. ³Bə̀ zə bə̀ pansɛ́ bə bə̀ Cinu yé né: eshərh vwə̃tur tə̀ldù rə̀ púwə́, ǹdə́ nɛ̃ shí ǹdə́ nə̀lyè; eshã-vwə̃tu òdù gakó y'à wɔ́ yó-cìnə́ bə̀lyè pɛnɛ́ yá, nɔ̃ òdù y'à wɔ́ yó-cə́bal gakó pɛnɛ́ yá. Bə̀ ce rə bə̀ rə zhì Yi kòrhó w nyí rí ni.⁴Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: ⁵«Zwẽ pansɛ́ bə̀ tú mú pɔ mɔ́; bə̀ m'a zə sɛ bə m'e twĩ̀ dwã-joló kòrhó w tumə né. Ǹ m'ǎ pə sɛ Levyi dwí rí lyì bí ni, ń pə lò gakó ne kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń tum rí zhe rə̀ tum mú.»⁶Muyiisi já n zwẽ eshərh-vwə̃tur rí ǹdə́ nɛ̃ nɛ́, n zɛ̃̀ n kwè re n pə Levyi dwí rí lyì bí ni. ⁷Ń pɔ eshərh-vwə̃tur rə̀lyè ǹdə́ nɛ̃ nə̀na Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ nɛ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ tɛ̀bɛ́ bə̀ tum rí zhe rə̀ tum mú. ⁸È gə wɔ́ eshərh-vwə̃tur rí rə̀na y dwã bɛ́ ǹdə́ nɛ̃ nɛ́ lyɛlɛ y yil mú, ń tó Aarɔ̃ byǐ, vwĩ̀-zwə́lnə Yətamaarɛ dɛnnɛ n pə rɛ Mərəri byǎ bɛ́ nɛ, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ tɛ̀bɛ́ bə̀ tum rí y'à zhe rə̀ tum mú.⁹Sə ń yə̀ Kəyaatɛ byǎ bɛ́ nɛ pɛ yé, bə̀ bə̀ tum rí bə̀ y'à mə̌ sə bə twĩ̀ mú y'à wɔ́ Yi kòrhó w wẽ̀ ré zhũ bə̀ pyə́pyɛla w mɔ́ dúdú.¹⁰Esərayɛl kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé zə vwĩ̀-jùlú w Yi ni pɔ címsí pansɛ́ bə m'e bə̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ byèè nwə̃̌ y bə̀ m'ê pɛ Yi tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w vwĩ̀-jùlú w yó bə m'e pə w Yi ni mú. Bə̀ zə bə̀ pansɛ́ bə bə̀ vwĩ̀-jùlú w yé né. ¹¹Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Muyiisi ni: «Kwálsɛ́ yó-cìnə́ zə bə̀ vwĩ̀-jùlú w Yi ni pɔ címsí pansɛ́ bə m'e bà, lò gakó ǹdə́ ń dɛ̃.»¹²Dɛ̃ nã́yéé ré, è yàl Zhəda kwálá y lò Amyənadaabɛ byǐ Nashɔ̃ ń zə ń pɛnɛ́ y n bà. ¹³Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300) ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ¹⁴ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;¹⁵ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ¹⁶ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ¹⁷ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Amyənadaabɛ byǐ Nashɔ̃ pɛnɛ́ yá.¹⁸Dwã nə̀lyè dɛ̃ rɛ́, Yəsakaarɛ kwálá y yó-cə́bal Sɔwaarɛ byǐ Nətanəyəə, zə ń pɛnɛ́ y n bà. ¹⁹Ń pɛnɛ́ y ń zə n bə̀ mɔ́ y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300) ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə;²⁰ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́; ²¹ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ²²ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ²³ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu ǹdə́ byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Sɔwaarɛ byǐ Nətanəyəə pɛnɛ́ yá.²⁴Dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́, è yàl Elɔ̃ byǐ Eləyaabɛ, Zabyəlɔ̃ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ²⁵Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ²⁶ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;²⁷ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ²⁸ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ²⁹ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Elɔ̃ byǐ Eləyaabɛ pɛnɛ́ yá.³⁰Dwã nə̀na dɛ̃ rɛ́, è yàl Shədəwuuri byǐ Eləsuuri, Orɔbɛn byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ³¹Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ³²ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;³³ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ³⁴ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ³⁵ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Shədəwuuri byǐ Eləsuuri pɛnɛ́ yá.³⁶Dwã nə̀nu dɛ̃ rɛ́, è yàl Surəshədəyi byǐ Shəlumyəə, Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ³⁷Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ³⁸ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;³⁹ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ⁴⁰ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ⁴¹ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Surəshədəyi byǐ Shəlumyəə pɛnɛ́ yá.⁴²Dwã nyə̀ldù dɛ̃ rɛ́, è yàl Dəwəə byǐ Eləyasaafɛ, Gaadɛ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ⁴³Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ⁴⁴ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;⁴⁵ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ⁴⁶ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ⁴⁷ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Dəwəə byǐ Eləyasaafɛ pɛnɛ́ yá.⁴⁸Dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, è yàl Amyəwuudi byǐ Elyəshama, Efərəyim byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ⁴⁹Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ⁵⁰ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;⁵¹ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ⁵²ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ⁵³ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Amyəwuudi byǐ Elyəshama pɛnɛ́ yá.⁵⁴Dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́, è yàl Pədəsuuri byǐ Gamaləyəə, Manasɛ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ⁵⁵Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ⁵⁶ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;⁵⁷ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ⁵⁸ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ⁵⁹ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Pədəsuuri byǐ Gamaləyəə pɛnɛ́ yá.⁶⁰Dwã nə̀bɔ́ dɛ̃ rɛ́, è yàl Jədoni byǐ Abyədan, Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ⁶¹Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ⁶²ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;⁶³ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ⁶⁴ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ⁶⁵ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Jədoni byǐ Abyədan pɛnɛ́ yá.⁶⁶Dwã shí dɛ̃ rɛ́, è yàl Amyəshədəyi byǐ Ayəzɛɛrɛ, Dan byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ⁶⁷Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ⁶⁸ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;⁶⁹ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ⁷⁰ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ⁷¹ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Amyəshədəyi byǐ Ayəzɛɛrɛ pɛnɛ́ yá.⁷²Dwã shí ǹdə́ rə̀dù dɛ̃ rɛ́, è yàl Okəran byǐ Pəjəə, Asɛɛrɛ byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ⁷³Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ⁷⁴ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;⁷⁵ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ⁷⁶ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ⁷⁷ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ́ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Okəran byǐ Pəjəə pɛnɛ́ yá.⁷⁸Dwã shí ǹdə́ nə̀lyè dɛ̃ rɛ́, è yàl Enan byǐ Ayəra, Nəfətəlyi byǎ bɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ⁷⁹Ń pɛnɛ́ y y'à wɔ́ nə̀zhõ̌ ò zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ò dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), ǹdə́ kǎzɔ̌m mə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, mə̀ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga y'à sú ǹdə́ bə̀lɛ́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌, vwĩ̀ pɛnɛ́ y yilə; ⁸⁰ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ è zùrhì ǹdə́ sánə́má, è dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), è y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́;⁸¹ǹdə́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə; ⁸²ǹdə́ bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə; ⁸³ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀nu ǹdə́ bə̀cǐlsi sə̀nu e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀nu, yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Enan byǐ Ayəra pɛnɛ́ yá.⁸⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Esərayɛl yó-cìnə́ bé pɛnɛ́ y vwĩ̀-jùlù w Yi ni pɔ címsí yilə, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ byèè nwə̃̌ y bə m'e pə w Cinu ni mú: nə̀zhẽ̌ nə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, shí ǹdə́ nə̀lyè, ǹdə́ kǎzɔ̀má bə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì, shí ǹdə́ bə̀lyè, ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ sə̀ zùrhì ǹdə́ sánə́má, shí ǹdə́ sə̀lyè. ⁸⁵Nə̀zhẽ̌ né nə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì mú òdù gakó dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (1 300), kǎzɔ̌m mə̀dù gakó dùmì rí zɛ̃̀ rə̀ y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700). Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ gakó dùmì rí yàl sə̀byì-kùlì cəə́le shí-èlyè ǹdə́ rə̀na, ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́; ⁸⁶ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ sə̀ zùrhì ǹdə́ sánə́má, shí ǹdə́ sə̀lyè, sə̀ y'à sú ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, èdù gakó dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zɔ̌m (100), ǹdə́ bə̀ gə jə̀ə̀le ǹdə́ Yi kòrhó w dùmì mɔrhɔ ku wə́. Sə̀ gakó dùmì rí y'à wɔ́ sánə́má gə̀rámməba mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àlyè (1 200).⁸⁷Vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwàmá nɛ́ nánfwààlɛ́ gakó y'à wɔ́ nə̀-byərh shí ǹdə́ sə̀lyè, ǹdə́ pyì-byərh shí ǹdə́ sə̀lyè ǹdə́ byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shí ǹdə́ sə̀lyè, ǹdə́ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à mə̌ sə rə súlí ní mú; e súlí bə̀cǐlsi shí ǹdə́ sə̀lyè, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə. ⁸⁸Yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí vwàmá nɛ́ nánfwààlɛ́ gakó y'à wɔ́ nɛ̃ shí-èlyè ǹdə́ nə̀na ǹdə́ pyì-byərh shə́-shə̀ldù ǹdə́ bə̀cǐlsi shə́-shə̀ldù, e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shə́-shə̀ldù. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl vwĩ̀-jùlú w Yi ni pɔ címsí pɛnɛ́ y bə̀ gə́ byèè nwə̃̌ y ò yó bə m'e pə w Yi ni mú kwã nɛ́.⁸⁹Muyiisi gə́ tú n zù dwã-joló kòrhó w wə, ń la zɔ̌m ǹdə́ Cinu yi ní, ń yà ń nyɛ̌ cəl rə̀ n'ê shí kùlkṍ w nyí-byǐ rí yə́-pɛ̀lɛ́ wa, shərəbɛ̃́bá bə̀lyè y cəcəl wə, rə̀ n'ê zɔ̀m ǹdə́ mɔ. Nyí-byǐ rí y'à pú kùlkṍ w dɔbrɛ nyə́ né nə́kulu bwə̀lsé y'à wɔ ò wẽ́ mó nyí rí ni. Wɔ́ èta ń yà ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ mɔ nɛ́.

Chapter 8

¹Cinu wə̀l Muyiisi ni: ²«Zɔ̌m ǹdə́ Aarɔ̃ ń wɔ̀ mɔ: Ǹ gə la pàntámsɛ́ shàlpyɛ̀ y ju, sə́ ce jàn nɛ́ sə yə̌r ku w bə̀ n'ê cĩ́ si ò yó mó yé yə́.» 3 Wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì Aarɔ̃ wɛ̀rhɛ́: ń ju pàntámsɛ́ sə yə̌r ku w bə̀ n'ê cĩ́ si ò yó mó yé yə́, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.³Nyǐ bə̀ gə́ y'à wɛ̀rhɛ́ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó mó né: ò y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má, kɔn zhì ò kùr ré rə̀ cĩ́ tɛ̃́ mɔ́ e m'e yí ò pùní rí ni. ⁴Bə̀ y'à zùrhì ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó, òmyɛ́ mɔ́ o tó nyɔrhɔ w kɔ̀bɔ́ Cinu yà ń byili Muyiisi ni mú ni.⁵Cinu wə̀l Muyiisi ni: ⁶«Zə Levyi dwí rí lyì bí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ wẽ́, sə́ tɛnɛ bɛ bə jǐrh wárhgáá.⁷Nyǐ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹ la tũ̌ bə̀ yil ń mə́ ce bə yə̀ wárhgáá mɔ́: ǹ m'ǎ zhɛ́rhɛ́ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê vùr jìmdí mú bə̀ yó, ń ce bə fɔ̃̀ bə̀ yala nɛ́ gakó, bə shàrh bə̀ gàndɛ́ sə bə súlí bə tɛnɛ bə̀ cìn bə jǐrh wárhgáá. ⁸Bə̀ m'a zə nə̀-bya ǹdə́ mún mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ mə̀ wɔ́ pɛnɛ́ y bə̀ mə̌ sə bə m'e bə̀ mɔ́. Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń súlí ń zə nə̀-bya dõ ń bà, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə.⁹Ǹ m'ǎ ce Levyi dwí rí lyì bí twẽ̌ bə bə̀ dwã-joló kòrhó w yé né, ń zɛ̃̀ ń cĩ́ Esərayɛl dwí rí púlə́púlə́ dwã yó. ¹⁰Ǹ m'ǎ ce Levyi dwí rí lyì bí bə̀ bə zhì Cinu yé né, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə cĩ́ bə̀ jɛ̀rh bə̀ yó. ¹¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Aarɔ̃ mà n pə Levyi dwí rí Cinu ni ǹdə pɛnɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n'ê pɛ Cinu ni ta; sə bə̀ m'a j'a yə̀ nɛ́ Cinu còrhó tum rí tũ̌ yilə.¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Levyi dwí rí m'a cĩ́ bə̀ jɛ̀rh nə̀-byesé ywẽ́ né yó. Ǹ m'ǎ zwə́l se ń pə Cinu ni, èdù y yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ yilə, è dõ mó yə̀ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ yilə, ń mə́ twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí Levyi dwí rí lyì bí yó. ¹³Ǹ m'ǎ ce Levyi dwí rí lyì bí zhì Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yé né, ń zɛ̃̀ ń pə bɛ Cinu ni ǹdə wɔ́ pɛnɛ́ y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ Cinu ni ta.¹⁴Ǹ m'ǎ vùr Levyi dwí rí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́ ń cĩ́ bə̀ nyí, sə bə̀ m'a yə̀ àmyɛ́ cəl. ¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Levyi dwí rí m'a j'a bà, bə̀ n'ê twĩ̀ dwã-joló kòrhó w wə. Rə̀myɛ́ ce, ǹ m'ǎ ce bə jǐrh wárhgáá, ń zɛ̃̀ ń pə bɛ ǹdə pɛnɛ́ bə̀ n'ê pɛ ta.¹⁶Wɔ́ àmyɛ́ nɛ bə̀ pɔ bɛ, bə̀ pɔ bɛ zhə̀n zhə̀nà, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə: à cír be à cìn yilə, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ tó yé bə lù mú jàà wa, è n'ê yǎl e wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byì-cɛsɛ́ gakó jàà wa. ¹⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byì-cɛ gakó ǹdə́ vwàmá nɛ́ byì-yə́ə́ gakó wɔ́ àmyɛ́ à cǐ yə. À cír Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byì-cɛsɛ́ a pə à cìn ni, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à ce Ezhibti tənà y byì-cɛsɛ́ gakó cì mú.¹⁸Sə à cír Levyi dwí rí lyì bí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byì-cɛsɛ́ gakó jàà wa, ¹⁹a zɛ̃̀ à n'â pɛ bɛ Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́, bə̀ pɔ bɛ Levyi dwí rí lyì bí mùnì ga bə twĩ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi còrhó tum rí, dwã-joló kòrhó w wə, sə bə súlí bə twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí bə̀ yó wə. Èta, màbyóó k'ô t'â la Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zal, bə̀ bə̀ twẽ̌ bə yí Yi jàà y nyí ni yil yé.»²⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí gakó wɛ̀rhɛ́ Levyi dwí rí lyì bí shò kwã nɛ́. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ cìcì Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni Levyi dwí rí lyì bí shò kwã mɔ́. ²¹Levyi dwí rí tɛnɛ bə̀ cìn bə jǐrh wárhgáá bə súlí bə shàrh bə̀ gàndɛ́. Aarɔ̃ pə bɛ Cinu ni ǹdə bə̀ gə́ mə̌ sə bə pə pɛnɛ́ Cinu ni ní, n zɛ̃̀ n súlí n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí bə̀ yó n mə n ce bə jǐrh wárhgáá.²²Wɔ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́ bə̀ zhə̀l bə ji bə̀ tum rí kùr dwã-joló kòrhó w wẽ́, Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ y'à n'ê nyǐ bə̀ yò. Bə̀ wɛ̀rhɛ́ Levyi dwí rí lyì bí ni kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni bə̀ shò kwã nɛ́ mɔ́.²³Cinu wə̀l Muyiisi ni: ²⁴«Nyǐ kɔn gə́ m'a tó né Levyi dwí rí yilə: Levyi dwí rí lò mə̌ dwã sə n twĩ̀ dwã-joló kòrhó w tumə né, n mə n twĩ̀ ń tum rí, ń byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu nyǎn rɛ́ yó wə.²⁵Sə ń gə tú ń yú byinə shí-ènu, ń mà n yẽ̌ tum rí tũ̌ mú ni: bə̀ k'ê t'â la mɔ nyɔ́ɔ́ n twĩ̀ tum yé. ²⁶Ń mà n sɛ̃ ń da-byǎ bɛ́ nɛ n twĩ̀ tumə jàlà dwã-joló kòrhó w wə, sə bə̀ k'ê t'â la mɔ nyɔ́ɔ́ n twĩ̀ tum yé. Wɔ́ nyə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ ǹ m'ǎ vùr Levyi dwí rí lyì bí tum rí shò kwã nɛ́.»

Chapter 9

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w wə, è y'à wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Ezhibti tənà y w shə́r mó kwã nɛ́, byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́ cànà nã́yə́ə́ y wə. Ń wə̀lə̀: ²«Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a jí Pakɛ címsí sə̀ dɛ̃ rɛ́ bə̀ vùr mú yù wə. ³Wɔ́ cànà y kɛ̀bɛ́ dwã shí ǹdə́ nə̀na dɛ̃ rɛ́, cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní, á m'ǎ jí si ní. Á m'ǎ j'á jí si kɔn tó Pakɛ címsí nə̀-twéésé ǹdə́ sə̀ lùl-e-púrsí cìcì.»⁴Muyiisi já n pə nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ jí Pakɛ címsí. ⁵Sə bə̀ jú si Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w wə, cànà nã́yə́ə́ y dwã shí ǹdə́ nə̀na dɛ̃ rɛ́, cɛ y gə́ tú e byíbyílí yi ní. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni mú cìcì.⁶E jà lyì jàlà y'à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wɔ́ jìmdi cìnə́, bə̀ bə̀ y'à dwə̀rh cùù. Bə̀ gə́ púrí bə̀ wàr Pakɛ címsí bə̀ la jú dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w mú ce, bə̀ zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃, rə̀ yù wə: ⁷Bə̀ wə̀l be: «Nə́ wɔ́ jìmdi cìnə́, bə̀ nə́ dwə̀rh cùù; è nə wɔ́ byè yil nə́ bə sɔ́má zhe nə́ zə nə́ pɛnɛ́ y nə́ twí nə́ pɛ Cinu ni dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ vùr mú yù wə, ǹdə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ ta?» ⁸Muyiisi lyár bɛ n wɔ̀: «Dɛ̃̌-na kɔn b'e yí a lwar nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu pɔ á yò w dwí rí shò kwã nɛ́ mɔ́.»⁹Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: ¹⁰«Cĩ́ nyí rí tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, ń wɔ̀: Lò gə wɔ́ jìmdi cə́bal ń gə́ dwə̀rh cùù yilə, ráá ń zhə̀l sɔ́má kɛ̀bɛ́ è nyɛ mɔ́, ń wɔ̌ ń mà n jí Pakɛ címsí Cinu yil ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ ámyɛ̌ ǹd'á nɛ̀mɛ́ nɛ́ ga yilə.¹¹Sə è m'a yə̀ cànsɛ̀ sə̀lyè nyǎ y dwã shí ǹdə́ nə̀na dɛ̃ rɛ́, cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní, lyì bí bə̀myɛ́ ná-cìnə́ bé m'a jí si ní; bə̀ m'a dɔ̃̀ pyì-bwɛ̀lɛ́ y nàmá bɛ́ ǹdə́ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce e súlí ǹdə́ vɔr cɛ̀ɛ́. ¹²Bə̀ t'â la bə̀ kaka dǎl bə cĩ́ dɛ̃̌ è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y yil yé, bə̀ t'â la è kúr rí myɛ kɔ́ yé; bə̀ m'a jí Pakɛ címsí ǹdə sə̀ nə̀-twéésé gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ cìcì.¹³Sə lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ wárhgáá e jà ń yə̀ sɔ́má myɛ zhə̀l gə zɛ̃̀ ń yə̀ Pakɛ címsí jí, bə̀ m'a vùr rə̀-ná-cí ń dwí rí wẽ́; ń mà n nə ń dóó w còrhò-tum, ń gə́ yə̀ ń pɛnɛ́ y zə n bə̀ n pə Cinu ni dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ vùr yù w mú yilə. ¹⁴Zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě á sõ gə nə́ ń yǎl n jí Pakɛ címsí Cinu yilə, ń mà n tó Pakɛ címsí nə̀-twéésé ǹdə́ sə̀ lùl-e-púrsí; nə̀-twéésé m'a yə̀ rə̀myɛ́ rə̀dù y zhə-bal mɔ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tənà y lò mó ga yilə.»¹⁵Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pú kòrhó w mó, ébɔ̃ w j'a pyi Yi kòrhó wə́, è n'ê yǎl e wɔ̀ kòrhó w nyə́ né bwə̀lsé wɔ ò wẽ́ mó. Də̀dɛ̀nɛ́ yá, ò y'â j'â nyɛ̌ ǹdə myǐn ta kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, kɔn j'a m'e yí è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá. ¹⁶Kɔn y'à j'â wɔ́ èta twéé twéé: ébɔ̃ w y'à n'ô pyi kòrhó wə́, sə cəcɛ̃ nɛ ò y'a zɛ̃̀ ò nyɛ̌ ǹdə myǐn ta. ¹⁷Ébɔ̃ w gə tú ò zɛ̃̀ ò wɔ dɛ̃̌ kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w gakó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n'ê zhìrə́; sə bə̀ n'ê zul jàà y kɛ̀bɛ́ ébɔ̃ w k'ô n'ô swé né mó.¹⁸Cinu ya n pə nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhǐr; Cinu kə́ n pə nyí bə zul. Bə y'a j'a zul bə dɛnɛ zulə́ jàà y w kɔn mɛrhɛ ébɔ̃ w kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w dɔnɔ mɔ́. ¹⁹Ébɔ̃ w gə mɛ̃ Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w ò dɛnɛ, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'a n'ê twĩ̀ Cinu tum rí, bə̀ y'à t'â zhǐr yé.²⁰Dədɛ̌nnɛ, ébɔ̃ w y'à n'ô mɛ̃ Yi kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w dwã màngɛlɛ́ sásá. Cinu ya n pə nyí bə zul; Cinu kə́ n pə nyí bə zhǐr. ²¹Twər jàlà myɛ, ébɔ̃ w n'ô yàl kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w də̀dɛ̀nɛ́ kɔn m'e yí cɛ-lar rɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́ y dúdú; sə ò gə tú ò zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, bə̀ y'a zhǐr; ráá ò y'a mɛ̃ kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w nə̀nyɛ́nɛ́ ǹdə́ cəcɛ̃ ga, sə ò gə tú ò zɛ̃̀, bə̀ y'a zhǐr.²²Ébɔ̃ w gə y'à j'â n'ô dɛnɛ kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w yi rí ga, è wɔ́ dwã nə̀lyè ráá cànà námpúm ráá kɔn n'ê lyɛ̃ gàà mɔ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ myɛ y'à j'â n'ê zul gàà mɔ́, bə̀ y'à t'â zhǐr yé; sə ò gə tú ò zɛ̃̀ ò wɔ kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ w yi ní, bə̀ y'a zɛ̃̀ bə zhǐr. ²³Cinu yà nə́ ń pɛ bɛ nyí bə zɛ̃̀ bə zul, Cinu ń yà ń kə́ ń nə́ ń pɛ nyí bə zɛ̃̀ bə zhǐr. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à n'ê twĩ̀ Cinu tum rí kɔn tó nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Cinu yà ń tó Muyiisi dɛnnɛ n pə mɔ́ nɛ.

Chapter 10

¹Cinu wə̀l Muyiisi ni: ²«Ce bə zùrhì sə̀byì-kùlì pɔ́lsɛ́ sə̀lyè. Ǹ m'ǎ ce bə yə̌l sə̀byì-kùlì bə m'e zùrhì si; wɔ́ sə̀myɛ́ ǹ mà mə́ ǹ byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí dwã yó ń súlí ń mə́ ce rə zhǐr rə̀ zulə́ jààsɛ́ wa.³Bə̀ gə wúl pɔ́lsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́, dwí rí púlə́púlə́ m'a j'a bə̀ dwã yó ǹ yala nɛ dwã-joló kòrhó w nyí rí ni. ⁴Sə è gə wɔ́ èdù dúdú bə̀ wúl, è m'a yə̀ yó-cìnə́ bé, Esərayɛl nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ yó-cìnə́ bé bə̀ m'a bə̀ dwã yó, ǹ yala nɛ. ⁵Á gə wúl pɔ́lá y è cəl ré bya, zulə́ jààsɛ́ sə̀ wɔ yi-púrhí sõ mó lyì bí m'a zhǐr.⁶Á gə wúl pɔ́lá y è cəl ré bya twər rə̀lyè nyǎn rɛ́, zulə́ jààsɛ́ sə̀ wɔ jə̀-jĩ́ sõ mó lyì bí m'a zhǐr. Bə̀ m'a wúl pɔ́lá y è cəl ré bya, zhǐr gakó yilə. ⁷Sə è gə wɔ́ kúl-fwɛ̀lɛ̀ byõ̌ yilə, á m'ǎ tə́tɔ̃́ pɔ́lá yá, sə á t'á la y wúl è cəl ré bya yé. ⁸Wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́, bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé mó bə̀ m'a wúl pɔ́lsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́; sə̀ m'a yə̀ á byǎ bɛ́ gakó tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ rə̀ m'à j'â n'ê twĩ̀ twéé twéé.⁹Á gə tú á ŋwɛ́nɛ́ á tənà y wa, á zɛ̃̀ á shə́r á la vò á bú ǹd'á zù-bal mɔ̀bɔ́ ń já ń nə́ ń pyà á nyí mú, á m'ǎ ce bə wúl pɔ́lsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ cələ né bya. Èta, á m'ǎ ce Cinu á Yi rí lyǐrh á yò, sə á m'ǎ lú á zwə̀ bé jɔ̃̀ wa.¹⁰Á wu-nyɔ̃̀ dɛ̃ rɛ́, ráá á címsí nánfwàlsɛ́ dɛ̃ rɛ́ ráá càn-dǔlsí címsí dɛ̃ rɛ́, á m'ǎ wúl pɔ́lsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́, á vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹd'á yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né zwə́l mó yi ní; á m'ǎ tó sə̀ dɛnnɛ á ce á Yi rí lyǐrh á yò. Àmyɛ́ wɔ́ Cinu á Yi rí.»¹¹Byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́, cànsɛ̀ sə̀lyè nyǎ y dwã shí-èlyè dɛ̃ rɛ́, ébɔ̃ w zɛ̃̀ ò wɔ kòrhó w nyə́ né bwə̀lsé wɔ ò wẽ́ mó yə́-pɛ̀lɛ́ wa. ¹²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a zhì Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w w bə zhǐr bə pú pú dwã nɛ bə lyɛ̃, sə ébɔ̃ w zhə̀l o vò o zhì Parã gɔ-elũ èpòlò w wə. ¹³Wɔ́ mə̀myɛ́ mə̀ yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zulə́ jàà y w zã̀ɔ̃̀ twər nã́yéé ré, Cinu tó Muyiisi dɛnnɛ n pə mə̀ nyí mú.¹⁴Zhəda byǎ bɛ́ zulə́ jàà y kùkùl ré tó yé rə zhǐr ǹdə́ rə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́. Amyənadaabɛ byǐ Nashɔ̃ yà ń cǐ Zhəda byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́; ¹⁵Sɔwaarɛ byǐ Nətanəyəə yà ń wɔ́ Yəsakaarɛ kwálá y byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal; ¹⁶Elɔ̃ byǐ Eləyaabɛ yà ń wɔ́ Zabyəlɔ̃ kwálá y byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal.¹⁷Bə̀ wǔr kòrhó wə́; Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ ǹdə́ Mərəri byǎ bɛ́ bə̀ zhĩ w bə m'e zhǐr. ¹⁸Orɔbɛn zulə́ jàà y kùkùl ré zhǐr rə pú ǹdə́ rə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́; Shədəwuuri byǐ Eləsuuri yà ń wɔ́ Orɔbɛn kwálá y shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal; ¹⁹Surəshədəyi byǐ Shəlumyəə yà ń wɔ́ Shəmənyɔ̃ kwálá y byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal; ²⁰Dəwəə byǐ Eləyasaafɛ yà ń wɔ́ Gaadɛ kwálá y byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal.²¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Kəyaatɛ dwí rí lyì bí bə̀ zhĩ Yi kòrhó w bə pú; Levyi dwí rí lyì bí dwã bɛ́ y'a n'ê pwí Yi kòrhó w ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ twí yé. ²²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Efərəyim kwálá y byǎ bɛ́ kùkùl ré pú ǹdə́ rə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́. Amyəwuudi byǐ Elyəshama yà ń wɔ́ Efərəyim kwálá y byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal; ²³Pədəsuuri byǐ Gamələyəə yà ń wɔ́ Manasɛ kwálá y byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal; ²⁴Jədoni byǐ Abyədã yà ń wɔ́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal.²⁵Dan byǎ bɛ́ zulə́ jàà y kùkùl ré zɛ̃̀ rə tà kwã, rə pú zulə́ jààsɛ́ gakó lyì bí kùrə̀, ǹdə́ rə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́. Amyəshədəyi byǐ Ayəzɛɛrɛ yà ń wɔ́ Dan kwálá y byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal; ²⁶Okəran byǐ Pajəə yà ń wɔ́ Asɛɛrɛ kwálá y byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal; ²⁷Enan byǐ Ayəra yà ń wɔ́ Nəfətəlyi kwálá y byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal. ²⁸Wɔ́ èta Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pú pú dwã nɛ nɛ́ bə m'e zhǐr, bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́. Bə̀ zhǐr bə lyɛ̃.²⁹Muyiisi zɔ̀m ǹdə́ Obaabɛ, ń cə́m-bal 29 Muyiisi zɔ̀m ǹdə́ Orəwəə, Majã lyì bal mɔ́ byǐ n wɔ̀: «Nə́ n'é zhǐr nə́ la tənà kɛ̀bɛ́ Cinu wə̀l è shò kwã: ‹À n'â pɛ y ába› mɔ́ wẽ́. Rə̀myɛ́ ce, bə̀ tó nə́ba. Nə́ m'ǎ ce ǹmyɛ tó ń nə wu-nyɔ̃̀ w kɔ̀bɔ́ Cinu bwəl ò nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́.» ³⁰Obaabɛ lyár mɔ n wɔ̀: «À t'â la tó a vò yé; wɔ́ à da-dǒ w w ǹd'â dwí rí lyì bí sõ à n'â yǎl a vò né.»³¹Muyiisi kə́ n wɔ̀ mɔ: «Bə̀k'á yǎrh nə́ba tɛ̃́ yé! Ǹ gə́ yě jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ nə́ wɔ̌ nə́ m'ǎ zul sə̀ wẽ́ gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ mó shò mó ce, ǹ m'ǎ yə̀ nə́ sɔ́m-byilnə. ³²Ǹ gə shɛ̀nɛ́ ń tó nə́ba, wu-nyɔ̃̀ w kɔ̀bɔ́ Cinu nə́ ń yǎl n pə nə́ba mɔ́ gə pyìrh, nə́ m'ǎ ce ǹmyɛ tó ń nə wa.»³³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhì Cinu pyɔ̀ w nɛ bə zhǐr, dwã nə̀tɔ̀ zhəl yilə. Cinu dɔbrɛ kùlkṍ w y'à zhə̀l ò wɔ bə̀ yé né, dwã nɛ́ nə̀tɔ̀ y zhəl mó mə̀myɛ́ mɔ́ yilə, mùnì ga bə lwar jàà y bə̀ m'a ŋwɛ̀nɛ́ bə zul è wẽ́ mó párá. ³⁴Nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ, Cinu ébɔ̃ w y'à n'ô pyi bi, bə̀ gə tú bə̀ zhǐr zulə́ jàà y w yi ní.³⁵Kùlkṍ w gə tú ò n'ô zhǐr yi ní, Muyiisi yà ń nə́ ń wə̀lə̀: «Cinu, zɛ̃̀ dɛ̃̌! Ǹ zwə̀ bé m'a làà dwã nɛ, ǹ búl-dwã bɛ́ m'a dùr ǹ yé né!» ³⁶Sə ò gə tú ò zhì yi ní, ń yà nə́ ń wə̀lə̀: «Kwɛ̃̀ ń bə̀ Cinu! Esərayɛl lyì byǎ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ nánzhəzhɔ̌ w yó wàr ò la gál o nə yé!»

Chapter 11

¹Dɛ̃ rə̀dù, dwí rí y'à j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê wɔ́wɛ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ Cinu shò kwã nɛ́, Cinu nyɛ̀ɛ̀, sə rə̀ yə̀ ń wu-nyɔ̃̀ yàl yé. Cinu gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́ yi ní, ń lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́. Cinu myǐn mú j'a jí dwí rí mə súlí mə jí zulə́ jàà y vɔ̃̀ òdù. ²Dwí rí búbwéé rə ce Muyiisi ni, sə Muyiisi zɔ Cinu cã̌ nɛ rə̀ yilə; myǐn mú j'a k'a cì. ³Bə̀ co jàà y èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ Tabəra, Cinu myǐn mú gə́ y'à jú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gàà mɔ́ yilə.⁴Nàmá ŋwɔ̀lɛ̀ nánfɔ̀lɔ̀ y'à zɛ̃̀ rə̀ zhe lyì dúdúmə́ dúdúmə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à gùlí gùlí dwã bə̀ wɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́ mó; sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cìcì mú myɛ y'à k'a ji kùr bə̀ n'ê kúrh bə̀ zhe: «Mɔ̌ lò ń mà n pə nə́ba nàmá nə́ dɔ̃̀? ⁵Nə́ j'á gwẽ̌ n'é lyǐrh émɔ̌sɛ́ nə́ y'ǎ n'é dɔ̀m Ezhibti tənà y w fòò mó yò, ǹdə́ kɔ̃kɔ̃́mbrɛbá ǹdə́ pasətɛ́kəbá ǹdə́ pwarɔ́báa ǹdə́ jàbá nɛ́ e súlí lɛ̃̌ yá! ⁶Sə èlǎsɛ̃́ mɔ́ nə́ j'á n'é pyɛ̀nɛ̀ nə́ la; wẽ̀ ré rə̀myɛ́ òdù ga k'ô tɛ̀nɛ́ yé! Mánnɛ y dúdú nə́ na.»⁷Mánnɛ y y'à nyɛ̌ ǹdə nyã̀shã̌ dwí ta; è y'à wɔ́ námpwã̀. ⁸Dwí rí y'a du rə làà dwã nɛ rə vò rə pwà ya; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ n'ê nɔ̀m y nə̀mṹ yó ráá bə zò y zɔ wẽ́; bə zɛ̃̀ bə shɛ̃̀ y ǹdə́ nə́kwɛ̃́sɛ ráá bə zə y bə ji ŋwǎmsɛ. È y'à nyɛ̀ ǹdə búrú bə̀ ju ǹdə́ nwə̃̌ ta.⁹Myɔ̀nɔ̀ w gə tú ò n'ô ce zulə́ jàà y w cəcɛ̃ nɛ, mánnɛ y myɛ y'à n'ê lwé tɛ̃́. ¹⁰Muyiisi nyɛ̀ɛ̀ dwí rí lyì bí bə̀ y'à zhǐ ǹdə́ dwã, jì jì, lò gakó ń kòrhó w nyí rí ni, gə́ y'à n'ê kúrh ní. Rə̀myɛ́ yó Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́, sə Muyiisi yə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ swéné yé.¹¹Ń bwə̀rh Cinu n wɔ̀: «Cinu, è nə wɔ́ byè yil ǹ nə́ ǹ pyà lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ ǹ tùntùnnə mó ne? Byè yil ǹ nə kə́ ǹ bə nɛ nɛ ǹ yírh w ń j'á zɛ̃̀ ń kwè dwí rí tɛ̀bɛ́ púlə́púlə́ ń zhĩ ni? ¹²È nə wɔ́ àmyɛ́ à zɔ dwí rí tɛ̀bɛ́ púlə́púlə́ pǔ nà, ráá wɔ́ àmyɛ́ à lùl re nà, ǹ mə́ ǹ wə̀l ne: Kwě re ń dɛ̃ ǹ nə̀bán nɛ ǹdə ná-kɔ̀nna gə́ nə́ ń zhĩ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ́ mɔ́ ta, a m'a vò a yí tənà y ǹ bwəl è nyí rə̀ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́ nà?¹³Yẽ̀ à nə m'a nə nàmá nɛ́ a pə dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ pú à kùr ǹdə́ cìlə́ né rə̀ m'ê n'ê wə̀l ne: Pə nə́ba nàmá nə́ dɔ̃̀ mɔ́ gakó ne rə dɔ̃̀? ¹⁴À dúdú k'â wàr dwí rí tɛ̀bɛ́ gakó à la zhũ yé; rə̀ dùm dɛ̃́dɛ̃́ àmyɛ́ yilə. ¹⁵È gə wɔ́ èta ǹ la nɛ nɛ́ wɔ̀rhɔ́, sə́ ce a cì cɔ̃̀, ǹdə́ ǹ gə já ǹ nə́ ǹ nyǐ ni ǹdə́ sónó zhə̀n ga! Mùnì ga à k'â bə̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ nwɛ̀nɛ̀ yé!»¹⁶Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Byẽ̌ Esərayɛl náncɛrh shə́-shàlpyɛ̀ ń cĩ́ dwã yó ń pɛ̃, bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ ǹ yě bə̀ bə̀ wɔ́ náncɛrh ǹdə́ dwí rí yó-cìnə́. Ǹ m'ǎ zə bɛ ń mə́ bə̀ dwã-joló kòrhó w wə; bə̀ m'a tó mó bə bə̀ gàà mɔ́. ¹⁷À m'a só a bə̀ a zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ gàà; à m'a vùr éshìrhə́ y è ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ mɔ́ námpɔ́lɛ́ a pə bɛ; bə̀ m'a zɛ̃̀ bə tó mó bə zhĩ zhĩĩ rí, ǹ dúdú kə́ ǹ tá ǹ la rɛ zhũ yé.¹⁸Sə ǹ m'ǎ wɔ̀ dwí rí ni: ‹Tɛnɛ-na á cìn Cinu yil nəkɔl dɛ̃ rɛ́, sə á tɛnɛ b'ǎ m'ǎ dɔ̃̀ nàmá. Cinu nyɛ̀ɛ̀ á wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́ á wɔ́wɛ́lɛ́ á ce mo á m'á zhe mó: Mɔ̌ ń nə mà n pə nə́ba nàmá nə́ dɔ̃̀? Nə́ y'à búl nə́ só nə́ cìn Ezhibti ní! Rə̀myɛ́ ce Cinu mà n pə ába nàmá, á m'ǎ búl á dɔ̃̀ bɛ; ¹⁹è də̀ dɛ̃ rə̀dù ráá dwã nə̀lyè ráá dwã nə̀nu ráá dwã shí ráá dwã shí-èlyè sásá á la bɛ dɔ́m yé; ²⁰è m'a yə̀ cànà púlə́púlə́, kɔn m'e yí bə tó á myə̀-bɔ̀là nɛ́ w bə̀ n'ê dwi, kɔn m'e yí bə ce á byɛ̃̀ zɛ̃̀ rə̀ n'ê bwí. Rə̀myɛ́ gakó m'a wɛ̀rhɛ́ á gə́ zhɔ̃̀ Cinu ń wɔ á cəcəl w mó yilə, á súlí á wɔ́wɛ́lɛ́ á wɔ̀: È nə wɔ́ byè yil nə́ shə́r Ezhibti ní mú?› » yilə.²¹Muyiisi kə́ n wɔ̀ Cinu ni: «Dwí rí tɛ̀bɛ́ à wɔ rə̀ cəcəl w mó wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-nyə̀ldù bə̀ n'ê zhə̀l tɛ̃́ búlə́ yi ní; ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ǹ zhe: ‹À m'a pə bɛ nàmá bə dɔ̃̀ cànà námpúm›! ²²Má bə̀ gu və̌-ywàálɛ́ ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ́ bə̀ yil myɛ, nə̀ nə m'a yí bi? Bə̀ gə y'à wɔ̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w émɔ̌sɛ́ gakó bə̀ la gwã̀ɔ̃̀ bə̀ yil myɛ, sə̀ nə y'à m'a yí bi?» ²³Cinu lyár Muyiisi n wɔ̀: «Cinu vɔ̃̀ w nə wɔ́ ná-èkùlí nà?b Èlǎsɛ̃́ ǹ m'ǎ lwar ǹd'â zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə m'a pyìrh ǹ yil ráá rə̀ gə t'â la pyǐrh.»²⁴Muyiisi du kòrhó w w n vò n cĩ́ Cinu zɔ̀mà nɛ́ dwí rí ni; n byẽ̀ dwí rí náncɛrh shə́-shàlpyɛ̀ n cĩ́ dwã yó, n ce sə zhì sə kə́kɛ́lɛ́ kòrhó wə́. ²⁵Cinu só n bə̀ n zhì ébɔ̃ w wẽ́, n zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi. N vùr éshìrhə́ y è y'à ŋwɛ́nɛ́ Muyiisi wẽ́ mó námpɔ́lɛ́ n pə náncɛsɛ́ shə́-shàlpyɛ̀ y nɛ. Éshìrhə́ y gə́ só bə̀ yó w yi ní, bə̀ j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́, sə bə̀ yə̀ nɛ zɔ̀m bə dɛnɛ yé.²⁶Lyì bə̀lyè y'à mɛ̃ zulə́ jàà y wa; mə̀dù y yà ń yíl Elədaadɛ ń dõ mó zɛ̃̀ ń yà ń yíl Mədaadɛ; bə̀ yilə né y'à súlí nə̀ wɔ náncɛsɛ́ shə́-shàlpyɛ̀ y yilə né nə̀ kɛ̃ mɔ́ wẽ́, sə bə̀ y'à yə̀ shə́r bə tó bə vò kòrhó w nyí ni yé; éshìrhə́ y só bə̀myɛ yó wə́, bə j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ zulə́ jàà y wa. ²⁷Ébɔ́-dǎl mə̀dù dùr n vò n cĩ́ Muyiisi ni n wɔ̀: «Elədaadɛ ǹdə́ Mədaadɛ n'ê zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ zulə́ jàà y wa!»²⁸Nuuni byǐ Zhozwe, ń yà ń wɔ́ Muyiisi sanna mɔ́, ń bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga mɔ́, pə nyí n wɔ̀: «Muyiisi à yó-cə́bal, ce bə shĩ̌ bə̀ nyí rí!» ²⁹Muyiisi lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹ nə́ ǹ dùr bwɛ̃̌ àmyɛ́ yil nà? Cinu dwí rí púlə́púlə́ gə y'à wɔ̌ rə̀ m'a jǐrh nyì-zwennə dwí, Cinu ce ń éshìrhə́ y só rə̀ yó wə!» ³⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Muyiisi ǹdə́ Esərayɛl náncɛsɛ́ j'a k'a kwɛ̃̀ bə vò zulə́ jàà y wa.³¹Cinu Yi ce zho shí tɛ̃́ o zɛ̃̀; o pə́ nə̀pə̀pǎr rɛ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó wə, o bə̀ o ló zulə́ jàà y wa, ǹdə́ kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ y mɔ́ nyí rí wə, kɔn mɛrhɛ dɛ̃ rə̀dù zhəl ǹdə́ zulə́ jàà yá, kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ y mɔ́ cə-yala gakó; rə̀ púl ré rə̀ y'à ló rə pyi cɛ y mɔ́ y'à zɛ̃̀ dɛ̃̌ rə yí jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè. ³²Dwí rí mɛ̃ rə̀ nə̀rh yó dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ púlə́púlə́, cəcɛ̃ y ǹdə́ è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y ga, rə m'e pwà nə̀pə̀pǎr rɛ́. Lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń yə̀ pwà dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yà ń nɔ kɔn yí cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ nánzhəzhɔ̌. Bə j'a lɛ̀lɛ̀ rɛ tɛ̃́ zulə́ jàà y cã̌ y cə-yala gakó bə kə́kɛ́lɛ́.³³Nàmá bɛ́ y'à gwẽ̌ wɔ bə̀ nyú wə, bə̀ y'à gwẽ̌ yə̀ bɛ dɔ̀m bə zhɛ̀ yé, Cinu lyim rí j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dwí rí lyì bí dɛ̃́dɛ̃́, n já n pə rɛ còrhò-tum nánfɔ̀lɔ̀. ³⁴Bə̀ j'a ce jàà y èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ Cəbərɔɔtɛ-Taava, rə̀ kùr wɔ́, nàmá ŋwɔ̀lɛ̀ lú-bɔ̀là; bə̀ wɔ́ gàà mɔ́ bə̀ co lyì-zhǎ bɛ́ nàmá ŋwɔ̀lɛ̀ nánfɔ̀lɔ̀ y'à zhe be mó né. ³⁵Dwí rí zhì Cəbərɔɔtɛ-Taava nɛ́ rə zhǐr rə vò Asərɔɔtɛ. Wɔ́ gàà rə̀ zul né.

Chapter 12

¹Muyiisi yà ń jú Ecopyi lyì bə̀kɔ́. Sə Myərəyam ǹdə́ Aarɔ̃ ga bú Muyiisi Ecopyia lyì bə̀kɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ jírí y yilə. ²Bə̀ wə̀lə̀: «È nə wɔ́ ǹdə́ Muyiisi dúdú Cinu zɔ̀m nà? Ń nə yə̀ zɔ̀m ǹdə́ nə́myɛ nà?» Sə Cinu nyɛ̀ɛ̀ rɛ. ³Muyiisi yà ń já ń wɔ́ cìn-lwəl cə́bal zhə̀n zhə̀nà, du lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ cɛ y yó mó.⁴Cinu já n jàr jàr n wɔ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ ǹdə́ Myərəyam nɛ: «Á bə̀tɔ̀ y ga, zhəl-nə dwã-joló kòrhó w wə.» Bə̀ bə̀tɔ̀ y ga tó dwã bə vò. ⁵Cinu só ébɔ̃ wẽ́, n bə̀ n zhì kòrhó w nyí rí wə; n zɛ̃̀ n byẽ̀ Aarɔ̃ ǹdə́ Myərəyam, sə bə̀ bə̀lyè ga twẽ̌ bə bwəlse.⁶N wɔ̀: «Cili-nə à zɔ̀mà nɛ́: lò gə wɔ á wẽ́ ń wɔ́ nyì-zwennə, wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'a ce n nə mɔ́ dɛnnɛ àmyɛ́ Cinu y'a tó né a m'a byili mu à cìn párá, e súlí wɔ́ dàrhà wẽ́ à n'â zɔ̀m ǹdə́ mɔ nɛ́. ⁷Sə kɔn də̀ èta ǹd'â tùntùnnə Muyiisi mɔ̀bɔ́ à zhe ń zhə̀n à dwí rí púlə́púlə́ shò kwã mɔ́ yil yé: ⁸À y'a ce n nə nɛ, à m'â n'â zɔ̀m à ce mo pamparɛ̃ɛ̃, è də̀ zɔ̀m-púmə́ à m'â zɔ̀m ǹdə́ mɔ yé; ń nə́ ń nɛ Cinu gə́ wɔ́ nɛ́ ma. È nə wɔ́ byè yil á n'á bwí à tùntùnnə Muyiisi mú?»⁹Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì bi dɛ̃́dɛ̃́, n já n zhǐr. ¹⁰Ébɔ̃ w j'a zhǐr kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, sə bə̀ púrí yə-bəcàndɛ y'à j'a zɛ̃̀ rə̀ zhe Myərəyam: ń yà ń jǐrh námpwã̀ pwɛ̃́pwɛ̃́. Aarɔ̃ pyìrhí n nyǐ ń səta, sə ń púrí yə-bəcàndɛ y'à zhe mo.¹¹Rə̀myɛ́ yó Aarɔ̃ wə̀l Muyiisi ni: «À yó-cə́bal, nə́ wɔ́ nyə̀nyə̀rh ǹdə́ yə̀-bəlwàálɛ cìnə́, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ bə̀k'á pə nə́ba yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kɔ̀bɔ́ nə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ còrhò-tum yé! ¹²Myərəyam bə̀ká n jǐrh ǹdə byì-shɛ̀mɛ́ kɛ̀bɛ́ è ná lùl y náncùù, è yala nɛ́ kə̀kàlà jú, è ná wẽ́ du mú yi ní ta yé!»¹³Rə̀myɛ́ yó Muyiisi búbwéé n ce Cinu ni n wɔ̀: «Wííy à Yi, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ wárh mɔ!» ¹⁴Sə Cinu wə̀l Muyiisi ni: «Myərəyam da nə gə yà ń pùrh tə̀tàr ń yé y wə, cìzhìl nə y'à m'a cẽ mo pú dwã nyàlpyɛ̀ nà? Rə̀myɛ́ ce ń du zulə́ jàà y w dwã nyàlpyɛ̀; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń mà n ká n bə̀ ń jàà y wa.» ¹⁵Rə̀myɛ́ ce bə̀ ce Myərəyam du zulə́ jàà y w dwã nyàlpyɛ̀, sə dwí rí j'à yə̀ zhǐr ǹdə́ è gə də̀ ń gə́ kwɛ̃̀ n bə̀ ń jàà y w yi ní yé.¹⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, dwí rí j'a zhǐr Asərɔɔtɛ nɛ́ rə vò rə zul Parã gɔ-elũ èpòlò w wə.

Chapter 13

¹Cinu zɔ̀m ndə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Twĩ̌ bala bə vò bə pyà bə lwar Kanaã tənà y à n'â pɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́ yé shò; á m'ǎ vùr bal mə̀dù kwálá gakó wẽ́ á twĩ̀, lò gakó ń dabá kwálá y yilə; bə̀ m'a vùr be Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó-cìnə́ bé wẽ́.»³Muyiisi já n zhì Parã gɔ-elũ èpòlò w wə, n twĩ̀ bi ǹdə Cinu gə́ pɔ mɔ nyí ní; bala bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ gakó y'à wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó-cìnə́. ⁴Nyǐ bə̀ yilə né: Zəkuuri byǐ Shamɔwa, Orɔbɛn kwálá y yilə;⁵ǹdə́ Ori byǐ Shafaatɛ, Shəmənyɔ̃ kwálá y yilə; ⁶ǹdə́ Yəfune byǐ Kalɛɛbɛ, Zhəda kwálá y yilə; ⁷ǹdə́ Zhozefu byǐ Yəgal, Yəsakaarɛ kwálá y yilə; ⁸ǹdə́ Nuuni byǐ Oshəya, Efərəyim kwálá y yilə;⁹ǹdə́ Arəfu byǐ Pələci, Bɛ̃zhamɛ kwálá y yilə; ¹⁰ǹdə́ Soji byǐ Gədəyəə, Zabyəlɔ̃ kwálá y yilə. ¹¹Zhozefu kwálá y yil mú, Susi byǐ Gəji Manasɛ kwálá y yilə; ¹²ǹdə́ Gəməlyi byǐ Aməyəə, Dan kwálá y yilə;¹³ǹdə́ Myəkayəə byǐ Sətuuri, Asɛɛrɛ kwálá y yilə; ¹⁴ǹdə́ Vofəsi byǐ Nabyi, Nəfətəlyi kwálá y yilə; ¹⁵e súlí Məki byǐ Gəwəə, Gaadɛ kwálá y yilə. ¹⁶Wɔ́ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ Muyiisi vùr n twĩ̀ bə vò bə pyà bə lwar tənà y yé shò mó yilə né èta; Muyiisi ce Nuuni byǐ Oshəya yil bə̀ Zhozwe¹⁷Muyiisi twĩ̀ bi bə vò bə pyà bə lwar Kanaã tənà y yé shò. Ń wə̀l be: «Tó-nə Nəgɛɛvɛa á jì pyàr rɛ́ nyí rí, ¹⁸á pyà á lwar tənà y gə́ wɔ́ nɛ́, á súlí á nyǐ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě è wẽ́ mó gə wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe jàn ráá lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ bə jàn zhe. Á m'ǎ nyǐ ǹd'ê lyì bí gə já ráá bə̀ gə bə já. ¹⁹Á m'ǎ nyǐ ǹdə́ tənà y lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ jě è wẽ́ mó gə càn ráá è gə wɔ́ námməlwɛ̀lɛ́, ǹd'ê cɛmɛ nɛ́ bə̀ jě nə̀ wẽ́ mó gə wɔ́ zulə́ jààsɛ ráá nə̀ wɔ́ cɛmɛ bə̀ lù byíl-fwàlsɛ bə m'e kə́kɛ́lɛ́. ²⁰Á m'ǎ nyǐ ǹdə́ tənà y gə càn wẽ̀ dú yil ráá è gə bə gwàl zhe, ǹd'ê gə zhe cèmé ráá è gə bə cèmé zhe. Zə-na wu-jɔ̀ á kwẽ tənà y cèmé né byǎ bɛ́ á m'á bà.» È y'à wɔ́ də̀vɛ̃́-cèmé né byǎ nã́yə́ə́ bé yi.²¹Bə̀ zhə̀l bə pyà tənà y yé shò lwar, kɔn zhì Sin gɔ-elũ èpòlò w e m'e yí Erəwɔɔbɛ, Ləbo-Amaatɛ yala nɛ mɔ́. ²²Bə̀ tó Nəgɛɛvɛ bə vò, bə lyɛ̃ bə yí Ebərɔ̃, Ayəmã ǹdə́ Shəshəyi e súlí Tələməyi, Anaakɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ gə́ y'à jě mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ y'à lù Ebərɔ̃ cɔ w kɔn wɛ̀rhɛ́ byinə nyàlpyɛ̀ éfòró bə lù Səwan cɔ w Ezhibti ní mú.²³Bə̀ lyɛ̃ bə yí Eshəkɔl nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá, bə kà də̀vɛ̃́-cǒ jɛ̃̀ gàà, ǹd'ê byǎ porho òdù, bə pyɛ̀lɛ́ dɔ̌ yó, nunə bə̀lyè zhĩ. Bə súlí bə kwẽ gərənajé byǎb ǹdə́ épyìlə́. ²⁴Bə ce jàà y èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ Eshəkɔl nə̀-gɔ̀lɔ̀, də̀vɛ̃́-cǒ byǎ porho nə̀-gɔ̀lɔ̀, də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́ porho w Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à kà gàà mɔ́ yilə.²⁵Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à twĩ̀ bə̀ la tənà y byɔ́lɔ́ bə lwar è yé shò mó kwɛ̃̀ bə bà, bə̀ dwã shə́-èna yó wə. ²⁶Bə̀ kwɛ̃̀ bə b'e nə Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ e súlí Esərayɛl dwí rí púlə́púlə́ Parã gɔ-elũ èpòlò w wə, Kadɛɛshɛ nɛ́. Bə cĩ́ bə̀myɛ́ ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ ne kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ mɔ́ bə súlí bə byili bi tənà y cèmé né byǎ bɛ́.²⁷Bə̀ cĩ́ Muyiisi ni bə wɔ̀: «Nə́ zhə̀l tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ twĩ̀ nə́ba è wẽ́ mó wə, sə è búl è wɔ́ tənà yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́; nyǐ è cèmé né byǎ bɛ́! ²⁸Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě è wẽ́ mó j'â wɔ́ búlə́ kàndar, è cɛmɛ nɛ́ j'a kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ, nə́ gaga mɔ́ nɔ Anaakɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nə̀ wẽ́. ²⁹Amalɛɛkɛ lyì bí jě Nəgɛɛvɛc nyí rí wə; Yititəbá ǹdə́ Zhəbuusi lyì bí ǹdə́ Amɔrətəbá jě pyàr rɛ́ nyí rí wə, Kanaã lyì bí zɛ̃̀ bə̀ jě nə̀-fɔ̀lɔ̀ nyí ni bə súlí bə̀ jě Zhɔrdɛ̃ bwǐ y vɔ̃̀ w nɛ bə twèlé.»³⁰Kalɛɛbɛ ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê cẽ Muyiisi nyí ni mú shĩ̌ bə̀ nyí: ń wə̀lə̀: «Zɛ̃̀-na tɛ̃́ nə́ vò! Jíl-nə nə́ vò nə́ zwẽ tənà yá; nyǐ nə́ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ zwẽ y nə́ cìní.» ³¹Sə bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tó mo bə vò bə byɛ́lɛ́ tənà y mɔ́ wə̀l mo: «Nə́ wàr nə́ m'ǎ bú ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ yé, bə̀ rə̀ jɛ̀ du nə́ba.»³²Bə j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê zɔ̀m lwɛlɛ tənà y bə̀ y'à zhə̀l bə byɛ́lɛ́ mɔ́ shò kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né bə̀ zhe: «Tənà y nə́ tó è wẽ́ nə́ byɛ́lɛ́ nə́ m'é pyà è yé shò lwar mɔ́ wɔ́ tənà kɛ̀bɛ́ è n'ê gwi è lyì bí, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó nə́ nɔ è wẽ́ mó myɛ y'à wɔ́ lyì-èdwààlɛ dwí. ³³3Nə́ nɔ lyì-èdwààlɛ́ tɛ̀bɛ́, Anaakɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́, lyì-èdwààlɛ́ dwí rí lyì gàà mɔ́; nə́ y'ǎ n'é nyǐ nə́ cìn ǹdə səsɔ̀mɛ̀ ta bə̀ yé né, sə wɔ́ èta bə̀myɛ cìcì mú y'à n'ê nyǐ nə́ba nɛ́.»

Chapter 14

¹Esərayɛl dwí rí púlə́púlə́ ce nyí dwã w rə búbwéé, rə súlí rə j'a kúrh cəcɛ̃ y námpúm. ²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃; dwí rí púlə́púlə́ wɔ̀ bɛ: «Wɛy! nə́ gə y'ǎ cù Ezhibti tənà y w y'à bə cɔ̃̀! Ráá nə́ gaga mɔ́ gə y'ǎ cù gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́! ! ³È nə wɔ́ byè yil Cinu zə nə́ba ń mə́ ń la tənà y kɛ̀bɛ́ búlə́ shù la nə́ba gu mú wẽ́? Bə̀ m'a zə nə́ kana bɛ́ ǹdə́ nə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ búlə́ né kwã. Nə́ gə kwɛ̃̀ nə́ zhə̀l Ezhibti bə cɔ̃̀?»⁴Rə̀myɛ́ yó bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n'ê wə̀l dwã nɛ: «Bà-na nə́ cír lò n yə̀ nə́ yó-cə́bal, sə nə́ kwɛ̃̀ nə́ vò Ezhibti!» ⁵Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ tu bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó bə̀ y'à tú dwã yó mó yé né.⁶Nuuni byǐ Zhozwe ǹdə́ Yəfune byǐ Kalɛɛbɛ, bə̀ y'à tó bə vò bə byɛ́lɛ́ tənà y bə m'e pyà è yé shò lwar mɔ́ j'a kǎr bə̀ gàndɛ́. ⁷Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne: «Tənà y nə́ tó è wẽ́ nə́ byɛ́lɛ́ nə́ m'é pyà è yé shò lwar mɔ́ wɔ́ tənà kɛ̀bɛ́ è j'â búl è càn dɛ̃́dɛ̃́! ⁸Cinu nyí gə wɔ nə́ kwã, ń mà n zə nə́ba n vò n ce tənà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́, sə ń mà n pə y nə́ba, tənà y èmyɛ́ yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́ mó.⁹Rə̀myɛ́ ce, á bə̀k'á cẽ Cinu nyí ni yé, á bə̀k'á dùr tənà y èmyɛ́ mɔ́ lyì bí ywẽ yé, bə̀ m'a yə̀ nə́ twər rə̀dù nyí-kùjú! Bə̀ yə né ywə́l móa twẽ̌ bə̀ nyí ni mə vò pyépyé mə yẽ̌ be, e jà Cinu ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́myɛ̌. Á bə̀k'á dùr bə̀ ywẽ yé!» ¹⁰Dwí rí lyì bí gakó y'à j'â n'ê zɔ̀m bə̀ bə̀ m'a dul Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ ǹdə́ nə́kulə, sə rə̀myɛ́ yi ní cìcì, Cinu còrhó w j'a du dwã-joló kòrhó w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó j'a nə wa.¹¹Rə̀myɛ́ yó Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: «Dwí rí tɛ̀bɛ́ m'à j'â n'ê fuuli ni kɔn m'e yí dǒ? Rə̀ m'à j'â n'ê cẽ à zhə̀n zal kɔn m'e yí dǒ, e jà a wɛ̀rhɛ́ myaarhɛ nánzhəzhɔ̌ rə̀ cəcəl wə? ¹²À m'a zə cím-bəlwɛ̀lɛ́ a m'a gurhi ri, a ce rə lyɛ̃̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à mə̌ ǹdə́ rɛ mɔ́; sə à m'a ce ǹmyɛ́ jǐrh dwí nánjə̀jóló rə j'à jɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ du ri.»¹³Muyiisi lyár Cinu n wɔ̀: Ezhibti lyì bí lwar bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ò ce dwí rí tɛ̀bɛ́ shə́r bə̀ sõ; ¹⁴sə bə̀ cĩ́ ri tənà y kɛ̀bɛ́ lyì bí ni; bə̀myɛ myɛ lwar bə̀ ǹmyɛ́ Cinu wɔ dwí rí tɛ̀bɛ́ cəcəl wə; bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ Cinu ǹ nə́ ǹ byili ri ǹ cìn pàmparɛ̃ɛ̃; ǹ bə́bɔ̃ w j'â n'ô zhì dɛ̃̌ bə̀ yə́-pɛ̀lɛ́ wa; ǹmyɛ́ cìcì mú wɔ bə̀ yé né ébɔ̃ wẽ́ nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ, ǹdə́ myǐn-zhù wẽ́ cəcɛ̃ nɛ.¹⁵Ǹ nə m'ǎ zɛ̃̀ ń ce dwí rí tɛ̀bɛ́ tó dwã rə cì ǹdə lò mə̀dù ta! Dwə́ né dwã bɛ́ nə̀ nyɛ̀ɛ̀ ǹ yil ré rə̀ du mú nyí rí m'a zɛ̃̀ nə wɔ̀: ¹⁶Cinu yà ń wàr ń mà n ce dwí rí tɛ̀bɛ́ zù tənà y kɛ̀bɛ́ ń yà ń bwəl re è nyí mú w yé; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce ń gurhi ri gɔ-elũ èpòlò w wə.›¹⁷Rə̀myɛ́ ce à yó-cə́bal mɔ́ búl n byili ń jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ wá! Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì ǹ zɔ̀m ń wɔ̀: ¹⁸«À wɔ́ Cinu, à lyim t'â zɛ̃̀ làlà yé, à sú ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ twéé twéé, à n'â pɛ dóó w ǹdə́ nyí-ni-cõ tũ̀twə̃̀ə̃̀ ne sǔbri sə à t'â yẽ̌ re rə̀ mɛ̃ nánfò yé, à n'â pɛ dabá dóó w còrhò-tum bə̀ byǎ bɛ́ nɛ, kɔn b'e yí nɛ̀mɛ́ kùrə̀ nə̀tɔ̀ ráá kùrə̀ nə̀na», ¹⁹rə̀myɛ́ yilə, pə dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ rə̀ dóó w sǔbri ǹdə ǹ sónó w ò já mɔ́ gə́ n'ê yǎl nɛ́, ǹdə ǹ gə́ pyɛ́nɛ́ ǹ cìn ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ Ezhibti ní ga kɔn m'e yí nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ ta.»²⁰Cinu lyár n wɔ̀: «À pɔ rɛ sǔbri ǹdə ǹ gə́ lwə̀l né. ²¹Sə ǹdə́ àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì zhə̀n ga mɔ́, ǹdə́ Cinu còrhó w ò j'a sú lũ w púlə́púlə́ zhə̀n ga mɔ́, ²²lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ à còrhó w ǹdə́ myaarhɛ́ à wɛ̀rhɛ́ Ezhibti ní ǹdə́ gɔ-elũ èpòlò w mó, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zhẽ̀ ne twər shíyə́, bə̀ gə́ yə̀ nɛ cili mú yilə, mə̀dù ga²³tá ń la tənà y kɛ̀bɛ́ à bwəl è nyí bə̀ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ nɔ yé; lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ fuuli ni mú mə̀dù ga tá ń la y nɔ yé. ²⁴Sə à m'a zə à tùntùnnə Kalɛɛbɛ a m'a vò tənà y ń zhə̀l è wẽ́ mó wə, bə̀ ń wu-bùlə̀ né wɔ nə̀ dúdú, ń tó à nyə́ né, ń yə̀ tə́tɔ̀nà ce yé: ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ m'a zwẽ y nə cìní. ²⁵Amalɛɛkɛ lyì bí ǹdə́ Kanaã lyì bí m'a mɛ̃ jə́ y wə. Nəkɔl dɛ̃ rɛ́ sə á pyìrhí á k'á vò gɔ-elũ èpòlò w səta, kɔn zǎ vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá.»²⁶Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: ²⁷«Dwí námməyɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò t'â zwẽ à nyí ni ò ŋwɛ́nɛ́ ò ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, m'à j'â n'ô lyɛ̀ɛ̀ nɛ kɔn m'e yí dǒ? À zhə̀n ga nyɛ̀ɛ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nyí-ni-cõ zɔ̀mà nɛ́ bə̀ n'ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́.²⁸Rə̀myɛ́ ce wál bɛ: ‹Àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, à n'â bwəl nyí, à m'a zə ába kɔn tó dwã ǹdə tɛ̀bɛ́ á zɔ̀m à nyɛ̀ɛ̀ mɔ́, wɔ́ Cinu nyí rí. ²⁹Wɔ́ gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́ á cùùrí m'a ló né, ámyɛ̌ byinə shí-èlyè è m'e la mɔ́ cìnə́ bé bə̀ gàl mɔ́ gakó, á yó w gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ gakó, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á cẽ à nyí ni mú! ³⁰À n'â bwəl nyí, á t'á la tənà y kɛ̀bɛ́ à y'à bwəl nyí b'à m'a ce á jòm è wẽ́ mó w zú yé! è gə də̀ Yəfune byǐ Kalɛɛbɛ ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe dúdú.³¹È gə wɔ́ á bə̀sɔ́ná bɛ́ á y'ǎ n'á wə̀l bə̀ bə̀ m'a zə bɛ búlə́ né kwã mɔ́ yilə, à m'a zə bɛ a vò tənà y wẽ́; bə̀ m'a lwar tənà y kɛ̀bɛ́ á yə̀ yǎl mɔ́ párá. ³²Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, á cùùrí m'a ló tɛ̃́ gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́. ³³Á byǎ bɛ́ m'a yə̀ vwã̌-ènɔ̀nà gɔ-elũ èpòlò w w byinə shə́-èna; bə̀ m'a nwɛ̀nɛ̀ á dwə́ə́ré yilə, kɔn m'e yí á cùùrí púlə́púlə́ lɛ̀lɛ̀ lɛ̀lɛ̀ tɛ̃́ gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́.³⁴Á gə́ kwè dwã shə́-èna á m'á pyà tənà y yé shò lwar mɔ́ ce, á m'ǎ nwɛ̀nɛ̀ á dwə́ə́ré yilə, byinə shə́-èna, byin rə̀dù dɛ̃ rə̀dù yilə; á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar à nyí-ni-cõ mó kwǎndɛ́ gə́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilə.› ³⁵Àmyɛ́ Cinu, à wə̀lə̀, à n'â bwəl nyí bə̀ wɔ́ èta à m'a wɛ̀rhɛ́ dwí námməyɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù rə̀ n'ê bwí ǹdə́ nɛ mɔ́ nɛ́. Kɔn m'a pyìrh rə̀ gakó yilə, gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́; wɔ́ gàà mɔ́ rə̀ m'a cì ní.»³⁶È gə wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ Muyiisi yà ń twĩ̀ bə vò bə pyà bə lwar tənà y yé shò, bə̀ kwɛ̃̀ bə bə̀ bə zɔ̀m lwɛlɛ tənà y shò kwã, bə j'a cìrh dwí rí púlə́púlə́ bə ce né rə̀ n'ê bwí ǹdə́ mɔ mɔ́ yilə, ³⁷bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'a búl bə kù bə̀ wun bə zɔ̀m lwɛlɛ tənà y shò kwã mɔ́ cù cù-kùlmə Cinu yé né. ³⁸Nuuni byǐ Zhozwe ǹdə́ Yəfune byǐ Kalɛɛbɛ dúdú bə̀ yàl lyì-nyìrh bə̀ lú lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhə̀l bə̀ la pyà bə lwar tənà y yé shò mó wẽ́.³⁹Muyiisi kwè zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ gakó n vò n cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne, sə wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ zɔ dwí rí. ⁴⁰È cɛ-lár rɛ́, bə̀ dùlí bə zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã bə jì bə vò pyàr rɛ́ nyí rí yə́-pɛ̀lɛ́ wa, bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «Nyǐ nə́ba, nə́ m'ǎ jì nə́ vò jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu byili mú wẽ́; zhə̀n ga nə́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́.»⁴¹Muyiisi bwə̀rh be n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n á n'á wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́? Á n'á gar Cinu nyí rí! Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á n'á wɛ̀rhɛ́ mɔ́ t'â la nyí zõ yé. ⁴²Á bə̀k'á jì á vò yé, bə̀ Cinu tɛ̀nɛ́ á cəcəl w yé; á bə̀k'á vò á pə á cìn á zwə̀ bé ne bə jí bɛlɛ á yó w yé. ⁴³Amalɛɛkɛ lyì bí ǹdə́ Kanaã lyì bí wɔ á yé né, bə̀ m'a gu ába ǹdə́ bə̀ búlə́ shù; á gə́ yẽ̌ Cinu kùr tó ne mó ce ń tá ń la nɛ́ yál ǹd'ába yé.»⁴⁴Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nyɛ́ɛ́ bə kù bə̀ wun bə jì bə zǎ pyàr rɛ́ nyí rí yə́-pɛ̀lɛ́ y səta, e jà Cinu dɔbrɛ kùlkṍ w ǹdə́ Muyiisi ga y'à yə̀ zulə́ jàà y w zhǐr yé. ⁴⁵Sə Amalɛɛkɛ lyì bí ǹdə́ Kanaã lyì bí bə̀ y'à jě pyàr rɛ́ nyí rí rə̀myɛ́ wẽ́ mó só bə b'e bú ǹdə́ bɛ bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ bə súlí bə nɔ̀ bɛ tɛ̃́ bə m'e yí Orəma.

Chapter 15

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Á gə tú á zù tənà y kɛ̀bɛ́ á jìsí gə́ la yə̀ mə̀gã̌ mɔ́, tənà y kɛ̀bɛ́ à la ába pɔ mɔ́ wẽ́, ³á gə tú á la kùjírə́ pɔ Cinu ni, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ráá vwǎm nánfɔ̀lɔ̀ vwĩ̀ ráá vwǎm námpɔ́lɛ́ vwĩ̀, nyí bwəl pyǐrh yilə, ráá pùbùlə̀ pɛnɛ́ vwĩ̀, ráá á címsí nánfwàlsɛ́ dɛ̃ rɛ́, á gə tú á la kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ pɔ Cinu ni yi ní,⁴lò mó mɔ̀bɔ́ ń zə vwĩ̀ pɛnɛ́ y ń bàn Cinu ni pɔ mɔ́, mà n súlí n zə mún cəə́le rə̀tɔ̀ mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ lyítər rə̀dù ǹdə́ fwã́ n mə n bà; ⁵sə è gə wɔ́ pyì-bwɛ̀lɛ́ rə̀ ná-cí zə n mə n bà, ǹ m'ǎ pə də̀vɛ̃́ lyítərə nə̀lyè, də̀vɛ̃́ y bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Cinu ni mú yilə, ń mə́ súlí vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ráá yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí ni.⁶È gə wɔ́ pyì-bya vwĩ̀, ǹ m'ǎ súlí ń zə mún cəə́le tə̀ldù mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ lyítərə nə̀lyè ń mə́ bà, ⁷ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Cinu ni mú lyítərə nə̀lyè; ǹ m'ǎ pə vwə̃̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ nə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ Cinu ni.⁸Ǹ gə zwə́l nə̀-bya, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ráá yə̀-zùlə́ vwĩ̀, ǹ la mə́ pyìrh nyì-bwelé ráá yə̀-zùlə́ vwĩ̀ yilə, ⁹bə̀ m'a súlí mún cəə́le nə̀bɔ́ mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ lyítərə nə̀tɔ̀ nə̀-bya y nɛ bə pa, ¹⁰ǹdə́ də̀vɛ̃́ lyítərə nə̀tɔ̀, də̀vɛ̃́ y bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Cinu ni mú yilə. Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ kùjírə́ nyɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ Cinu yilə.¹¹Wɔ́ èta bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ pyì-bwɛ̀lɛ́ ráá bɔ̀-nyɔ̃̀ yilə. ¹²Vwàmá nɛ́ á la zwə́l mó yó w gə wɔ́ ná yil myɛ, á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta mə̀ mə̀dù mə̀dù gakó yilə, má nə̀ yó w gə wɔ́ ná yil myɛ. ¹³Wɔ́ èta tənà y lò gakó mà n zwə́l ń vwə̃̀ né né, ń gə tú ń la kùjírə́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ Cinu ni pɔ yi ní.¹⁴Zhə-bal gə tú ń bàn á sõ jǒm ráá ń ŋwɛ́nɛ́ á cəcəl w kɔn búl rə dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́, n zɛ̃̀ ń nə́ ń yǎl n pə kùjírə́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ Cinu ni, ń mà n wɛ̀rhɛ́ ǹdə á gə́ n'á wɛ̀rhɛ́ nɛ́. ¹⁵Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á twí dwã yó mó, tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí m'a j'a yə̀ rə̀myɛ́ rə̀dù ámyɛ̌ ǹdə́ zhə-bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń jě á sõ mó ga yilə; rə̀ m'a yə̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rə̀ m'a j'â n'ê twĩ̀ Cinu yé né twéé twéé, ámyɛ̌ ǹdə́ zhə-bal mɔ́ ga yilə, byin byin gakó. ¹⁶Nyí rí m'a j'a yə̀ rə̀dù, kɔn gə́ mə̌ sə rə yə̀ nɛ́ mɔ́ myɛ m'a j'a yə̀ rə̀dú ámyɛ̌ ǹdə́ zhə-bal mɔ́ ń jě á sõ mó ga yilə.»¹⁷Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹⁸«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Á gə tú á zù tənà y kɛ̀bɛ́ à la ába zal a m'a vò è wẽ́ mó wə, ¹⁹á zɛ̃̀ á n'á dɔ̀m tənà y búúrí, á m'ǎ vùr cəl rə̀ wẽ́ á pə Cinu ni.²⁰Á m'ǎ vùr búrú òdù, o yə̀ búrú kɔ̀bɔ́ á la mǎ mɔ́ kɔn nã́yéé ré, á pə Cinu ni, o yə̀ ń cəl ré; á m'ǎ vùr cəl ré rə̀myɛ́ mɔ́ ǹdə bə̀ gə́ n'ê vùr cəl ré vɔ̀lɔ́ w wẽ̀ ré wẽ́ né. ²¹Á m'ǎ vùr cəl búúrí nã́yə́ə́ ré á la mǎ mɔ́ wẽ́ á pə Cinu ni; sə kɔn m'à j'â wɔ́ èta byin byin gakó.»²²Á gə gar nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Cinu cìcì pɔ Muyiisi ni mú rə̀dù ǹd'á yə̀l, ²³nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu tó Muyiisi dɛnnɛ n pə ába mɔ́, kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu pɔ nɛ e m'e vò byinə né nə̀ pú pú mú, ²⁴sə dóó w òmyɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ bə̀ yə̀l mó, gə wɛ̀rhɛ́ e jà dwí rí yə̀ lwar, dwí rí púlə́púlə́ m'a zwə́l nə̀-bya vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ rə pə Cinu ni, rə m'e súlí mún mú ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Cinu ni mú ǹdə lùl-e-púrí y gə́ n'ê yǎl nɛ́, e súlí bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə²⁵Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́ yilə, sə bə̀ m'a j'a nə sǔbri. Bə̀ wɔ́ dóó kɔ̀bɔ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ bə̀ yə̀l yé, bə zɛ̃̀ bə zə bə̀ pɛnɛ́ yá, kùjírə́ bə̀ bàn Cinu ni pɔ, e súlí bə̀ vwĩ̀ rí bə̀ dóó w bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ bə̀ yə̀l mó sǔbri lwə̌l yilə. ²⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́ ǹdə́ zhə-bal mɔ́ ń jě bə̀ sõ mó ga m'a nə sǔbri; bə̀ dóó w ò wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ bə̀ yə̀l mó y'à wɔ dwí rí púlə́púlə́ yó wə.²⁷Sə è gə wɔ́ lò mə̀dù ń dó ǹdə́ ń yə̀l, rə̀-ná-cí mà n pə byin rə̀dù bɔ̀-nyɔ̃̀ bə zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə. ²⁸Vwĩ̀ zwə́lnə mó mà n twĩ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń dó ǹdə́ ń yə̀l mó sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí, Cinu yé né, rə̀-ná-cí mú ń dó ǹdə́ ń yə̀l mó yilə; ń mà n twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀-ná-cí mú yilə, sə rə̀-ná-cí mà n nə sǔbri; ²⁹Nyí rí m'a j'a yə̀ rə̀myɛ́ rə̀dù yə́, Esərayɛl lyì byǐ, tənà y lò ráá zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě bə̀ sõ mó, ń dó ǹdə́ yə̀l mó yilə.³⁰Sə lò mɔ̀bɔ́ ń gu ń wẽ́ n twĩ̀ ń pùbùlə̀, ń wɔ́ Esərayɛl tənà y lò ráá zhə-bal, rə̀-ná-cí mú nə́ ń tùrh Cinu; bə̀ m'a vùr lò ńmyɛ̌ mɔ́ ń dwí rí wẽ́. ³¹Bə̀ mə̌ sə bə vùr lò ńmyɛ̌ mɔ́ ń gə́ fuuli Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ n súlí n gar ń nyə́ né yilə: ń dóó w j'a wɔ ń cìcì yó wə.³²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ y'à tú bə̀ wɔ gɔ-elũ èpòlò w yi ní, bə̀ tu bal mə̀dù yó ǹdə́ ń nə́ ń pwà dǎr shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yù wə. ³³Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tu ń yó ǹdə́ ń nə́ ń pwà dǎr rɛ́ mɔ́ zə mɔ bə bə̀ Muyiisi ǹdə Aarɔ̃ ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ yé né. ³⁴Bə ce lyì y'à n'ê yìlì mu náàcɛ̀nɛ̀, bə̀ bə̀ y'à gwẽ̌ yə̀ nyí vùr còrhò-tum mɔ̀bɔ́ bə̀ la mɔ pɔ mɔ́ shò kwã nɛ́ yé.³⁵Rə̀myɛ́ yó Cinu wə̀l Muyiisi ni: «Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̌ ǹdə́ cu; dwí rí púlə́púlə́ m'a zə mɔ rə du zulə́ jàà y wa, rə dul mu ǹdə́ nə́kulə.» ³⁶Dwí rí púlə́púlə́ j'a zə mɔ rə du zulə́ jàà y wa; bə dul mu ǹdə́ nə́kulə, n já n cì. Wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ nyí Cinu yà ń pɔ Muyiisi ni.³⁷Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: ³⁸«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ ce bɔ̀rhá bə̀ gàndɛ́ nyə́ né ne, sə bə pyà tə́tɔ̃̌ námpùlí bə ce gɔ̀nɔ̀ w nyí rí bɔ̀rhá nɛ́ wẽ́, sə rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ bə̀ cu kwã nɛ́ mɔ́ yilə. ³⁹Á m'ǎ zə tə́tɔ̃̌ w á m'á wɛ̀rhɛ́ bɔ̀rhá nɛ́; á gə nɔ wa, á m'ǎ lyǐrh Cinu nyə́ né gakó yò, á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní mú gakó; á k'á t'á la á wun bùlə̀ né ǹdə́ á yírhə́ nyǔ mú nə̀ n'ê ce á t'á zhì nà èdù yó mó ne tó yé.⁴⁰Èta, á m'ǎ j'á n'á pyà sə á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à nyə́ né gakó n'ê byili mú, sə á m'ǎ yə̀ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi dwí á Yi rí yilə. ⁴¹À wɔ́ Cinu á Yi rí rə̀ ce á shə́r Ezhibti tənà y w mùnì ga rə yə̀ á Yi rí mú. À wɔ́ Cinu á Yi rí.»

Chapter 16

¹Levyi dwí rí lò Kəyaatɛ byǐ Yəsaarɛ byǐ Kore ŋwɛ̀nɛ́ n ce Eləyaabɛ byǎ Datã ǹdə́ Abyəram ǹdə́ Pəlɛɛtɛ byǐ One, Orɔbɛn nɛ̀mɛ́, zù ń nyǎn rɛ́. ²Bə̀myɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ zwã̌-àlyè ǹdə́ shí-ènu zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ Muyiisi; e jà lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ y'à wɔ́ Esərayɛl dwí rí yó-cìnə́, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à vùr kúl-fwɛ̀lɛ̀ y yil mú lyì, lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ yil y'à búl rə du. ³Bə̀ tú dwã yó bə ce nyí dwã w bə̀ n'ê bwí Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ bə̀ zhe: «Kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ èlǎsɛ̃́! Dwí rí lyì bí gakó wɔ́ Yi lyì, Cinu myɛ súlí ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl wə; è nə wɔ́ byè yil á n'á zhẽ̌ á cìn dɛ̃̌ ǹdə á gə́ du Cinu kúl-fwɛ̀lɛ̀ y lyì bí ta?»⁴Muyiisi gə́ já n nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́, ń tu n zə ń yé n pú tɛ̃́. ⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń wə̀l Kore ǹdə́ ń kwã-lyì bí gakó ne: «Nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Cinu mà n ce bə lwar lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ ńmyɛ̌ lò mó pár ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Yi lò ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ̌ ń mà n yí ń yala nɛ mɔ́ párá; sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń cír mú, ń mà n shɛ̀nɛ́ n ce n yí ń yala nɛ.⁶Rə̀myɛ́ ce, wɛ̀rhɛ́-na kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́: ǹmyɛ́ Kore ǹdə́ ń kwã-lyì bí gakó, pyǎ-na nə̀zhĩ̌si wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn ju yilə. ⁷Nəkɔl dɛ̃ rɛ́ á m'ǎ ce myǐn sə̀ wẽ́; á ló ãsã́ mə̀ yó Cinu yé né. Sə lò mó mɔ̀bɔ́ Cinu mà n cír mú, wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Yi lò mó. Kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ dɛ̃́dɛ̃́, Levyi byǎ!»⁸Muyiisi kə́ n wɔ̀ Kore ne: «Levyi byǎ, cili-nə! ⁹Esərayɛl Yi rí gə́ vùr ába Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí wẽ́ rə cĩ́ á nyí, rə ce á n'á yí rə̀ yala nɛ, mùnì ga á twĩ̀ Cinu kòrhó w tumə né mó, sə á súlí á cèrhé Cinu, ¹⁰dwí rí yil yil mú nə j'â gwẽ̌ wɔ́ kɔn námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ á yil nà? Rə̀ shɛ̀nɛ́ á n'á bwəlse rə̀ yala nɛ, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ da-byǎ Levyi dwí rí lyì bí gakó. E jà á j'á gwẽ̌ zhe byã nɛ, bə̀ bə̀ pə ába vwĩ̀ rí zwə́l tum rí! ¹¹Wɔ́ rə̀myɛ́ yil ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kwã-lyì bí gakó co nyí dwã w á n'á bwí ǹdə́ Cinu! Sə Aarɔ̃ myɛ, bə̀kɔ́n ń nə wɔ́ á m'á zɛ̃̀ á n'á bwí ǹdə́ mɔ?»¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi ce bə byẽ̀ Eləyaabɛ byǎ Datã ǹdə́ Abyəram, sə bə̀ lyár bə wɔ̀: «Nə́ t'á la jíl nə́ bə̀ tənà y w yé. ¹³Ǹ gə́ ce nə́ shə́r tənà kɛ̀bɛ́ yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́ mó wə, ń ce nə́ n'é cì gɔ-elũ èpòlò w mó gwẽ̌ yə̀ mɔ́ yí? Ǹ já ǹ gwẽ̌ nə́ ǹ yǎl ń cìní nə́ba? ¹⁴Zhə̀n ga, ǹ já ǹ yə̀ nə́ba zə ń mə́ vò tənà kɛ̀bɛ́ yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́ mó w gaga yé! Ǹ já ǹ yə̀ nə́ba cɛrh ráá də̀vɛ̃́-cèmé nə́ba pɛ nə́ la cìnú yé! Ǹ nə nə́ ǹ bùl bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ wɔ́ lyìlyə̌r nà? Nə́ t'á la jíl nə́ bə̀ yé!»¹⁵Muyiisi lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́. N wɔ̀ Cinu ni: «Bə̀k'á nyǐ bə̀ pɛnɛ́ y ǹdə kɔn ta yé. À yə̀ bə̀ bə̀na èdù myɛ cìcì zwẽ yé, à yə̀ lwɛlɛ wɛ̀rhɛ́ bə̀ mə̀dù ga myɛ nɛ yé.» ¹⁶Muyiisi wɔ̀ Kore ne: «Ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kwã-lyì bí, bà-na nyɔ̀nɔ̀ nəkɔl dɛ̃ rɛ́, Cinu yé né, ǹmyɛ́ ǹdə́ bə̀myɛ́ ǹdə́ Aarɔ̃. ¹⁷Á mə̀dù gakó kwě ń nə̀zhĩ̌ y ń mə́ ń ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn mú; á m'ǎ ce ãsã́ sə̀ wẽ́, á mə̀dù gakó mà n zə ń nyǎ y n bə̀ n zhì Cinu yé né; nə̀zhĩ̌sí bə̀ m'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn mú gakó yó w wɔ́ zwã̌-àlyè ǹdə́ shí-ènu; ǹmyɛ́ ǹdə́ Aarɔ̃ ga myɛ á mə̀dù gakó ma n zə ń nyǎ n mə n bà.»¹⁸Lò gakó kwè ń nə̀zhĩ̌ yə́, n ce myǐn è wẽ́, n ló ãsã́ mə̀ yó, bə zɛ̃̀ bə bə̀ bə zhì dwã-joló kòrhó w nyí rí ni, ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃. ¹⁹Kore cĩ́ ń kwã-lyì bí gakó dwã yó bə̀ yala nɛ dwã-joló kòrhó nyí rí ni. Rə̀myɛ́ yi ní, Cinu còrhó w j'a du dwí rí púlə́púlə́ nə wa,²⁰Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ: ²¹«Zhǐr-nə lyì bí byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ dwí rí yala nɛ á vò á zhì kwã nɛ́; à j'â la ce bə jé tɛ̃́ twər rə̀dù kùr yó.» ²²Sə Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ tu bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Wɛ́y Yi, ǹmyɛ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kò-nyì gakó myə̌l ré rə̀ jɔ̃̀ w mɔ́, lò mə̀dù wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, ǹ lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dwí rí púlə́púlə́!»²³Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ: ²⁴«Wál dwí rí ni bə̀ rə̀ zhǐr Kore ǹdə́ Datã e súlí Abyəram kwə̀ə́rhé yala nɛ rə vò kwã nɛ́.»²⁵Muyiisi shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ ń la vò n nə Datã ǹdə́ Abyəram; Esərayɛl náncɛsɛ́ zɛ̃̀ sə pú ń kùrə̀. ²⁶N zɔ̀m n ce dwí rí ni n wɔ̀: «Kɔl-na wu-bárhɛ́ cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ kwə̀ə́rhé yala nɛ á vò kwã nɛ́, á bə̀k'á dwə̀rh bə̀ kaka nɛ yé, mùnì ga bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ gakó bə̀k'a ce ámyɛ tó be á cì yé!» ²⁷Dwí rí j'a kɔl Kore ǹdə́ Datã ǹdə́ Abyəram kwə̀ə́rhé yala nɛ rə vò kwã nɛ́; Datã ǹdə́ Abyəram y'à shə́r bə̀ zhǐ bə̀ kwə̀ə́rhé nyə́ né ne ǹdə́ bə̀ kana bɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́.²⁸Muyiisi wɔ̀: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a ce á lwar bə̀ wɔ́ Cinu ń twĩ̀ ni mùnì ga a twĩ̀ tumə né nyɛ̀bɛ́ gakó, sə à yə̀ twĩ̀ ǹd'â sə̀pwà ŋwɔ̀nɔ́ yé: ²⁹lyì bí byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ gə cù ǹdə numbyíní gakó gə́ n'ê cì ní mú, bə̀ gə cù lyì bí gakó cu mú, sə́ nyǐ è də̀ Cinu ń twĩ̀ ni yé. ³⁰Sə Cinu gə wɛ̀rhɛ́ kɔn rə̀ dwí rí t'a wɛ̀rhɛ́ twéé twéé mó, cɛ y gə kǎl è nyí rí e lyì bi ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ bə̀ nyǎn mɔ́, bə̀ gə só bə vò cúlú ǹdə́ bə̀ yírhə́, á m'ǎ lwar bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ y'à fuuli Cinu.»³¹Muyiisi já ń la mə n zɔ̀m n zhɛ̀ ǹdə́ cɛ y lo dwã w bə̀ nə̀rh kùr wə. ³²E kǎl è nyí rí e lyì bi ǹdə́ bə̀ kɛ̀lɛ́ y lyì bí e súlí ǹdə́ Kore kwã-lyì bí púlə́púlə́ ǹdə́ bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe mó gakó.³³Bə̀ só bə vò cúlú ǹdə́ bə̀ yírhə́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ́ bə̀ nyǎn mɔ́, cɛ y j'a k'a vwɛ̃ e pyi bə̀ nyí ni. Bə j'a jé tɛ̃́ Esərayɛl kúl-fwɛ̀lɛ̀ y w èta. ³⁴Esərayɛl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à bwə́l be mó gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ wìísí, bə dùr, bə̀ bə̀ y'à n'ê wə̀l bə̀ cìn ni: «Dǔr-nə nə́ dùr! è gə də̀ rə̀myɛ́ cɛ y m'a lyì nə́ba!» ³⁵Cinu ce myǐn j'a shí ń sõ mə du mə jí bala zwã̌-àlyè ǹdə́ shí-ènu y bə̀ y'à tú bə̀ n'ê pɛ ãsã́ y mɔ́.³⁶Bǝ zhɔ̌ zhe zɔ̀m ǹdǝ́ Muyiisi n wɔ̀: ³⁷Wál nyì-zwennǝ Aarɔ̃ byǐ Elyǝzɛɛrɛ nɛ bǝ̀ ń vǔr dǎr rɛ́ n ló myǐn mú wẽ́ gaga, bǝ̀ rǝ̀ jǐrh Yi nyǎn. ³⁸Èta bǝ̀ m'a zǝ lyì bí bǝ̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ ò la bɛ gu mú dǎr rɛ́ bǝ m'e wɛ̀rhɛ́ shǐrh shɛ̀bɛ́ bǝ̀ m'e pyìlì vwĩ̀-jùlú w ni. Bǝ̀ ǝ́ zǝ rɛ bǝ b'e byili Bǝ zhɔ̌ zhe ne mó, ce rǝ̀ jǐrh Bǝ zhɔ̌ zhe wẽ̀, ce rǝ̀ b'a yǝ̀ nyorhɔ rǝ̀ n'ê lyǐrh Esǝrayɛl lyì byɛ̀bɛ́ nɛ.³⁹Yi nyì-zwennǝ Elyǝzɛɛrɛ kwè byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ju myǐn mú mú dǎr rɛ́, n mǝ n wɛ̀rhɛ́ shǐrh n mǝ pyìlì vwĩ̀-jùlú w ni. ⁴⁰Bǝ̀ wɔ́ kɔn rǝ̀ n'ê lyǐrh Esǝrayɛl lyì byɛ̀bɛ́ bɛ́ nɛ yò w òmyɛ́. Èta bǝ̀ zhǝ-bal mǝ̀dù ga bǝ̀ká n zǝ wẽ̀ rǝ̀ lwẽ̌ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ dwí rǝ̀myɛ̀ n bǝ̀ n pǝ Bǝ zhɔ̌ zhe ne, mùnì kɔn bǝ̀k'a yí rǝ̇ ná-cí ni ǹdǝ Kore byǎ bɛ́ ta, ǹdǝ Bǝ zhɔ zhe gǝ́ tó Muyiisi dɛnnɛ n byili ní ta yé.⁴¹È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ yá, Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã-gùlú w lyì bí gakó j'a zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ŋwúŋwùní ǹdǝ́ Muyiisi ǹdǝ́ Aarɔ̃ bǝ̀ zhe: Á ce bǝ gu Bǝ zhɔ̌ zhe dwí rí. ⁴²Dwã-gùlú lyì gǝ́ mù dwã bǝ̀ n'ê bwí Muyiisi ǹdǝ́ Aarɔ̃ mɔ́ yi ní, bǝ pyìrhí bǝ̀ n'ê nyǐ dwã'joló kòrhó sǝta, bǝ púrí ébɔ̃ pyi wǝ, Bǝ zhɔ̌ zhe zùwǝ́ du. ⁴³Muyiisi ǹdǝ́ Aarɔ̃ j'a yí dwã-joló kòrhó yé né.⁴⁴Bǝ zhɔ zhe zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdǝ́ Muyiisi n wɔ̀: ⁴⁵Du-nǝ dwã-gùlú w lyì bí byɛ̀bɛ́ wẽ́ á vò kwã nɛ, à la bɛ myǐn ju èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́. Bǝ tu tɛ̃́. ⁴⁶Muyiisi zɛ̃̀ n wɔ̀ Aarɔ̃ nɛ: kwě bǝrǝzhe dɔ̌ w n ji myǐn ń cĩ́ vwĩ̀-jùlú w yó ń ce wẽ̀ ré rǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ y nɛ́, sǝ dùr làlà n vò dwã-gùlú w lyì bí sono ń lwǝ̀l bǝ̀ dwǝ́ǝ́ ré yilǝ, nyǐ Bǝ zhɔ zhe lyim zɛ̃̀, nyǝlɛ rɛ́ ju kùrǝ̀ bǝ̀ yilǝ.⁴⁷Rǝ̀myɛ́ yó né Aarɔ̃ já n kwè Bǝrǝzhe y ǹdǝ Muyiisi gǝ́ byili ní n mǝ dùr n vò dwã-gùlú w lyì bí cǝcǝl wǝ, sǝ́ nyǐ nyǝlɛ y'à ju kùr dwí rí wẽ́. N pǝ wẽ̀ ré lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ dwí rí dwǝ́ǝ́ yilǝ. ⁴⁸N yí n zhì cùù rí ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ cì mú bwǝ̌l wǝ, nyǝlɛ rɛ́ j'a zhɛ̀.⁴⁹È yàl nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí ǹdǝ́ tàlpyɛ̀ nyǝlɛ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ gu wǝ, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù Kore dóó yil twǝ́r yǝ̀ gàà ce yé. ⁵⁰Aarɔ̃ ká n kwɛ̃̀ n vò Muyiisi sõ dwã-joló w kòrhó nyí ni. Ǹdǝ́ nyǝlɛ rɛ́ y'à zhɛ̀.

Chapter 17

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Wál vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ byǐ Eləyazaarɛ nɛ bə̀ ń vǔr nə̀zhĩ̌sí bə̀ m'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myìn-zho w cəcəl wə, bə̀ bə̀ pɔ sɛ Yi ni, sə n vò n ló myìn-cala nɛ́ sə̀ wẽ́ mó kwã nɛ́, n làà nɛ dwã nɛ.³Bə̀ mǎ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yil mú nə̀zhĩ̌sí bə̀ m'e ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn mú bə pyárh sə jǐrh ǹdə sá-jɛ̃̀ ta bə m'e zù vwĩ̀-jùlú wə́, bə̀ bə̀ zhì Cinu yé né bə pɔ̃ sɛ, sə sə̀ jǐrh ńmyɛ̌ nyɛ̌rh. Sə̀ m'a yə̀ myɔrhɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə.» ⁴Vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ pwà lyì bí byɛ̀bɛ́ myǐn mú jú mú kàmmɔ nə̀zhĩ̌sí bə̀ y'à m'e ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn, bə̀ y'à zhẽ̌ bə ce Cinu ni mú, bə mà sɛ bə pyárh bə m'e zù vwĩ̀-jùlú wə́. ⁵Tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ lyìrhə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə, mùnì ga lò nánfò, è n'ê yǎl e wɔ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń də̀ Aarɔ̃ dwí rí lò, bə̀ká n bə̀ ń la ãsã́ myǐn ju Cinu yé né yé: rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ mùnì ga kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ yú Kore ǹdə́ ń kwã-lyì bí mú bə̀k'a yí ńmyɛ yé, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń dámǎ n tó Muyiisi dɛnnɛ n swal mɔ mɔ́.⁶È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́ j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê bwí ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ rə̀ zhe: «Á ce Cinu dwí rí cì!» ⁷Sə dwí rí gə́ y'à tú dwã yó rə ce nyí dwã w rə̀ n'ê bwí ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ yi ní, Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ pyìrhí bə̀ n'ê nyǐ dwã-joló kòrhó w səta. Bə̀ púrí ébɔ̃ w y'à j'a pyi wə: Cinu còrhó w j'a du.⁸Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ j'a zhǐr bə vò dwã-joló kòrhó w nyí ni. ⁹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀:¹⁰«Du-nə lyì bí byɛ̀bɛ́ cəcəl wə, à m'a j'a ce bə jé tɛ̃́ twər rə̀dù sá!» Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ tu bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́, ¹¹Muyiisi zɛ̃̀ n wɔ̀ Aarɔ̃ nɛ: «Kwě ǹ nə̀zhĩ̌ y ǹ mə́ ǹ ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn mú, ń ce vwĩ̀-jùlú w myǐn mú è wẽ́, ń ló ãsã́ y è wẽ́ sə́ zhǐr ń vò dwí rí sõ làlà; ǹ m'ǎ twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀ yilə, bə̀ Cinu lyim j'a búl rə zɛ̃̀ zhə̀n zhə̀nà: màbyóó w gaga mɔ́ ju kùrə̀.»¹²Aarɔ̃ kwè nə̀zhĩ̌ y ń mə́ ń ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn mú ǹdə Muyiisi gə́ yà ń wə̀l né, n dùr n vò dwí rí rə̀ y'à tú dwã yó mó cəcəl wə, sə zhə̀n ga màbyóó w y'à damǎ o ji kùr dwí rí wə. N ló ãsã́ y nɛ́ n zɛ̃̀ n twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí dwí rí yilə. ¹³Ń zhì cùùrí ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yírhə́ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ cəcəl wə, màbyóó w j'a zhɛ̀.

Chapter 18

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: «Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ dwí rí à la bwə̌rh dwə́ə́re tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ kòrhó w shò kwã nɛ́ mɔ́, sə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ dwí rí myɛ à la bwə̌rh, dwə́ə́re tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ á vwĩ̀-zwə́lnə tum rí tũ̌ mú shò kwã nɛ́ mɔ́. ²Ǹ m'ǎ ce Levyi kwálá y lyì bí bə̀ wɔ́ ǹ da-byǎ mɔ́ bə̀ bə tó mó bə yə̀ dwã-joló kòrhó w nyí ni. Bə̀ m'a yə̀ ǹ sanna, bə sɛ̃ mɔ́; sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ á m'ǎ n'á zhì kòrhó nə́kulu bwə̀lsé kùlkṍ w wɔ ò wẽ́ mó yé né.³Bə̀ m'à n'ê twĩ̀ bə̀ pɛ mɔ́ bə súlí bə̀ n'ê twĩ̀ kòrhó w tumə né gakó, e jà bə̀ t'â la Yi jàà y wẽ̀ ré dwã bɛ́ ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w yala nɛ bwəlse yé, mùnì ga bə̀ bə̀k'a vwɛ̃ cu bə pə lò mə̀dù ga myɛ nɛ, bə̀myɛ́ ráá ámyɛ̌ nɛ yé. ⁴Bə̀ m'a yə̀ ǹ sanna, bə twĩ̀ dwã-joló kòrhó w tumə né, ǹdə́ kòrhó w tumə né dwã bɛ́ púlə́púlə́; lò nánfò tá ń la ába súlú yé. ⁵Wɔ́ ámyɛ̌ á m'ǎ twĩ̀ Yi kòrhó w tum rí ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w tum rí ga; èta mɔ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'ê t'â la lyi-shùùrì vwãɔ̃ bə ló bə̀ yó w yé.⁶Nyì wé! àmyɛ́ cìcì mú n'â kwè Levyí dwí rí lyì bí bə̀ wɔ́ á da-byǎ mɔ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́, a pə ába: bə̀ pɔ bɛ Cinu ni dwã-joló kòrhó w tumə né tũ̌ yilə. ⁷Ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ m'ǎ twĩ̀ vwĩ̀ rí zwə́l tum rí, vwĩ̀-jùlú w ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ gɔ̀nɔ̀ w ò n'ô bɔ̀n Yi kòrhó w dwã w mɔ́ kwã nɛ́ mɔ́ tumə né. Á m'ǎ twĩ̀ á tumə né. À n'â pɛ ába vwĩ̀ rí zwə́l tum rí, wɔ́ tum rí tɛ̀bɛ́ à n'â pyi ába mɔ́. Bə̀ m'a gu lò nánfò mɔ̀bɔ́ ń bwəlse gàà mɔ́.»⁸Cinu zɔ̀m ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: «Nyì wé! Àmyɛ́ cìcì mú à n'â pyi mú à cəl ré bə̀ mə̌ sə bə pɛ̃ mɔ́ tum rí, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n'ê pɛ nɛ mɔ́ tum rí. À n'â pɛ rɛ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ nɛ, rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə. ⁹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a yə̀ ǹ cəl, pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi dúdú ni bə̀ yə̀ sɛ myǐn ji mú wẽ́ mó: pansɛ́ gakó, è n'ê yǎl e wɔ̀ mún pansɛ́ gakó ǹdə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwə̃̀ né gakó ǹdə́ yò kɔrhɔ vwə̃̀ né bə̀ n'ê pɛ nɛ mɔ́; pansɛ́ sə̀myɛ́ bə̀ n'ê pɛ à dúdú ni mú wɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ á cǐ si.¹⁰Á m'ǎ jòm Yi dúdú jàà y w á m'á jí si. Bala bɛ́ gakó wɔ̌ bə̀ m'a jí si. Ǹ m'ǎ nyǐ si ǹdə Yi pansɛ ta. ¹¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ súlí ǹ cǐ mú: kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê vǔr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pansɛ́ yó mó ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê pɛ mɔ́; à n'â pɛ rɛ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ bala-byǎ bɛ́ e súlí ǹdə́ ǹ kana-byǎ bɛ́ nɛ, rə̀myɛ́ wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə. Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɔ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w bə̀ wɔ́ wárhgáá mɔ́ m'a jí ri.¹²À súlí à n'â pɛ mɔ́ cɛsɛ́ wẽ̀ ré byǎ bɛ́ nã́yə́ə́ bé, nwə̃̌ y nándwə̃̀ y ǹdə́ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y ǹdə́ bə̀lɛ́ y sə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ bə dõ zhe mó. ¹³Ǹmyɛ́ myɛ ǹ m'ǎ cìní tənà y wẽ̀ ré byǎ bɛ́ nã́yə́ə́ bé bə̀ n'ê twí bə̀ pɛ Cinu ni mú. Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɔ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w bə̀ wɔ́ wárhgáá mɔ́ wɔ̌ bə̀ m'a jí ri.¹⁴Ǹmyɛ myɛ ǹ gwẽ̌ m'ǎ cìní kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a pɛ̃ gaga yil mú. ¹⁵Kɔn la m'e gu yó mó, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ cìní byì-yéésé bə̀ n'ê twí bə̀ pɛ Cinu ni mú, kɔ̀-wǎrhna dwí gakó byì-yə́ə́ yə́, numbyínə́ bé byì-cɛsɛ́ ǹdə́ vwàmá nɛ́ byì-yéésé. Sə ǹ m'ǎ ce bə pə kɔn numbyíní byì-cɛ y ǹdə́ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ zhe jìmdi mú byì-yéésé jàà y wa. ¹⁶Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə pə kɔn rə̀ jàà w mɔ́ gə tú rə̀ yú cànà, ǹ m'ǎ ce bə pə ye y kɛ̀bɛ́ ǹ la byilu mú, è wɔ́ sə̀byì-kùlsi sə̀nu, bə̀ gə jə̀ə̀le mə̀ dùmì rí ǹdə́ kòrhó w mɔrhɔ ku wə́, sə̀byì-kùlì èdù dùmì rí wɔ́ gə̀rámməbá shíyə́.¹⁷Sə ǹ tá ǹ la ce bə pə kɔn nɔ̃ ǹdə́ pyìrhə̀ ǹdə̀ bɔ̀-nyɔ̃̀ byì-yéé y jàà w yé: sə̀ wɔ́ Yi nyɛ̌rh. Ǹ m'ǎ zwə́l se ń ló sə̀ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w yó, ń súlí ń ji sə̀ nwǐsí myǐn sə yə̀ kùjú kɔ̀bɔ́ ò lwẽ́ ré wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ Cinu yilə. ¹⁸Ǹ m'ǎ cìní vwàmá nɛ́ nàmá bɛ́, ǹdə ǹ gə́ cǐ nyɛ̀l rɛ́ bə̀ zhẽ̌ bə ce Cinu ni bə m'e pɔ̃ rɛ mɔ́ nɛ́, ǹdə́ kùr-cí rí.¹⁹À n'â pɛ ába, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ bala-byǎ bɛ́ nɛ ǹdə́ ǹ kana-byǎ bɛ́ nɛ, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̌ dwã sə bə vùr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi wẽ̀ mó wẽ́ bə pə Cinu ni mú; rə̀myɛ́ wɔ́ dɔbrɛ à tó nə̀kwə̃̌ dɛnnɛ a zə ǹdə́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́, sə rə̀ m'a j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə, Cinu yilə. ²⁰Cinu kə́ n wɔ̀ Aarɔ̃ nɛ: «Ǹ tá ǹ la cəl-tənà nɔ bə̀ tənà y wẽ́ yé, ǹ tá ǹ la cəl myɛ nɔ bə̀ cəcəl w yé. Wɔ́ àmyɛ́ à m'a yə̀ ǹ cəl ǹdə́ ǹ cəl-tənà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə.»²¹Cinu súlí n wɔ̀: «Zɛ̃̀ ń nyǐ Levyi dwí rí lyì bí nyǎn rɛ́: À n'â pɛ bɛ kɔn kùr rə̀dù y bə̀ n'ê vùr kùrə̀ né shí gakó yó w bə̀ pɛ Yi ni mú Esərayɛl nɛ́, rə yə̀ bə̀ cəl kɔn rɛ́ tumə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ mú, ǹdə́ dwã-joló kòrhó w tumə né bə̀ n'ê twĩ̀ mú yilə. ²²Èta, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'ê wàr bə̀ m'a bwəlse dwã-joló kòrhó w nyí ni, sə bə zhĩ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ kɔ̀bɔ́ ò m'a ce bə cì mú bə̀ cìn ni yé.²³Wɔ́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ m'a twĩ̀ dwã-joló kòrhó w tumə né; bə̀ m'a nə bə̀ dwə́ə́ré còrhò-tum; rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga á dwí rí yilə. Levyi dwí rí lyì bí t'â la cəl-tənà nɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl w yé. ²⁴Sə à n'â pɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n'ê vùr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə pə Cinu ni mú kùr ré rə̀dù y kùrə̀ né shí yó w mó à pɛ Levyi dwí rí lyì bí ni, rə yə̀ bə̀ cəl. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à wə̀l be bə̀ bə̀ t'â la cəl-tənà nɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl w yé.»²⁵Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²⁶«Ǹ m'ǎ wɔ̀ Levyi dwí rí lyì bí ni: Á gə zwẽ wẽ̀ ré kùr ré rə̀dù y kùrə̀ né shí gakó yó w Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ rə̀ wɔ́ á cəl ré à n'â pɛ ába mɔ́, ámyɛ mə̌ dwã sə á k'á vùr kùr rə̀dù kùrə̀ shí gakó yó w á pə Cinu ni. ²⁷Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ámyɛ mə̌ dwã sə á pə Yi ni mú, ǹdə lyì bí dwã bɛ́ bə̀lɛ́ y bə̀ n'ê pwà tuwə y wə, ráá ǹdə də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê pyǎr è pyárh ku w wẽ́ mó ta.²⁸Èta myɛ, ámyɛ m'ǎ vùr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á mə̌ sə á pə Cinu ni mú wẽ̀ kùrə̀ né rə̀dù rə̀dù y kùrə̀ né shí gakó yó w á n'á zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ mó, á pa. Á m'ǎ pə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á mə̌ sə á pə Cinu ni mú vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ nɛ. ²⁹Á m'ǎ vùr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á mə̌ sə á pə Cinu ni mú kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê pɛ ába mɔ́ wẽ́; á m'ǎ vùr pɛnɛ́ y kɛ̀bɛ́ á la Yi ni pɔ mɔ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ rə̀ càn du rə̀ dwã bɛ́ mɔ́ wẽ́.³⁰Ǹ m'ǎ k'á wɔ̀ bɛ: Á gə vùr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn du rə̀ dwã bɛ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó wẽ́, rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ ámyɛ tuwə y ǹdə́ á də̀vɛ̃́-cèmé byǎ bɛ́ pyárh ku w wẽ̀ ré. ³¹Ámyɛ̌ ǹd'á kɛ̀lɛ́ y lyì bí m'ǎ jí ri jàà kɛ̌ kɛ̌ wa, bə̀ rə̀myɛ́ wɔ́ á tumə né á n'á twĩ̀ dwã-joló kòrhó w w mó kwǎndɛ́. ³²Á gə vùr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn du rə̀ dwã bɛ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ á pa, á t'á la yə̀-bəlɔ̀lɔ́ á cìn ni zhũ yé; á t'á la ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pansɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú jǐrh kɔn nánfò yé, e súlí myɛ á t'á la cú yé.»

Chapter 19

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ n wɔ̀: ²«Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nyí rí n'ê byili, Cinu pɔ rə̀ nyí mú: Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ zə nə̀-nyɔ̃̀ nánshɔ̃̀, ò j'â wɔ́ ò yó ga, kaka myɛ j'a b'o zhe, ò gwẽ̌ yə̀ zhĩĩ zhĩ bə b'e pɔ̃́.³Á m'ǎ zwẽ w á pə vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ nɛ; bə̀ m'a zə w bə du zulə́ jàà y w bə zwə́l w ń yírh wə. ⁴Vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ mà n mɔ́rh ń jə̀fɔ́lɛ́ y nə̀-nyɔ̃̀ w jal mɔ́ w n zhɛ́rhɛ́ kɔn zǎ dwã-joló kòrhó w yé y səta twər tàlpyɛ̀. ⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ m'a ji nə̀-nyɔ̃̀ w námpúm myǐn ń yírh wə: bə̀ m'a ji ò tɔ̀nɔ̀ w ǹd'ô nàmá bɛ́ ǹd'ô jal mɔ́ ǹd'ô byẽ̌ ré myǐn. ⁶Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n pwà sɛ́ɛ́dərɛa dɔ̌ ǹdə́ yəzɔ́pɛb e súlí pyì-kur rə̀ mɔ́r nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ n ló myǐn mú mə̀ n'ê jí nə̀-nyɔ̃̀ w mɔ́ wa.⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n shàrh ń gàndɛ́ n súlí n zə nɛ̃̌ n mə n shàrh ń yala nɛ́; rə̀myɛ́ kwã, ń mà n kwɛ̃̀ n vò zulə́ jàà y wa; sə ń mà n já n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ⁸Lò mó mɔ̀bɔ́ ń ju nə̀-nyɔ̃̀ w myǐn mú myɛ mà n zə nɛ̃̌ n shàrh ń gàndɛ́ n súlí n zə nɛ̃̌ n shàrh ń yala nɛ́ sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́.⁹Sə wɔ́ bal mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ wárhgáá mɔ́ ń mà n pwà nə̀-nyɔ̃̀ w tɔ̀mdɛ́ n du zulə́ jàà y w n vò n cĩ́ jàà kɛ̀bɛ́ è wɔ́ wárhgáá wẽ́. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí m'a cĩ́ ri dɛ̃̌ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê shàrh jìmdi mú yilə. Tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀. ¹⁰Lò mó mɔ̀bɔ́ ń la nə̀-nyɔ̃̀ w tɔ̀mdɛ́ pwǎ mɔ́ myɛ mà n shàrh ń gàndɛ́; sə ń mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ nyí rə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ zhə-bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń jě bə̀ sõ mó ga yilə.¹¹Cinu kə́ n wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ń dwə̀rh cùù, cùù kɔ̃̌kɔ̃̌, rə̀-ná-cí jǐrh jìmdi cə́bal, dwã nyàlpyɛ̀ yilə. ¹²Ń mà n vùr ń jìmdí ǹdə́ nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê shàrh jìmdí mú dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́, sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ ń mà n jǐrh wárhgáá. Sə ń gə yə̀ ń jìmdí vùr dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́, ń tá ń la wárhgáá yál dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yé. ¹³Lò mɔ̀bɔ́ ń dwə̀rh cùù, numbyíní è cù lǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́ mɔ́ cùù, n zɛ̃̀ ń yə̀ ń jìmdí vùr, rə̀-ná-cí mà n ce Cinu kòrhó w jìmdi: bə̀ m'a vùr lò ńmyɛ̌ mɔ́ Esərayɛl nɛ́. Bə̀ gə́ yə̀ jìmdi vǔr nɛ̃̌ mɔ́ ń yó zhɛ́rhɛ́ mɔ́ ce, ń wɔ́ jìmdi cə́bal: ń já ń gwẽ̌ wɔ ń jìmdí wẽ́.¹⁴Nyǐ nyə́ dwã: lò gə cù kòrhó wə, lò mó mɔ̀bɔ́ ń zù kòrhó w w mó ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń wɔ ò wẽ́ mó ga wɔ́ jìmdi cìnə́ dwã nyàlpyɛ̀ yilə. ¹⁵Ku kɔ̀bɔ́ gakó ò wɔ kòrhó w w ò nyí-byǐ rí yə̀ pyi cɛ̀nɛ̀, bə zə ku bə m'e lyẽ ò nyí-byǐ rí mú, jǐrh jìmdi kɔna. ¹⁶16 Lò mɔ̀bɔ́ ń nà mà lò bə̀ gu ǹdə́ búlə́ shù, ráá ń cù nánfò cùù, ráá numbyíní kúr rí ráá lú-bɔ̀l, rə̀-ná-cí mà n yə̀ jìmdi cə́bal dwã nyàlpyɛ̀ yilə.¹⁷Jìmdi cə́bal ńmyɛ̌ mɔ́ jìmdí vǔr mú yilə, bə̀ m'a vùr yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí kúl ré tɔ̀mɔ̀ w bə ló ku wə, bə súlí bə ló bwǐ nɛ̃̌ ò wẽ́. ¹⁸Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ wárhgáá mɔ́ mà n kwè yəzɔ́pɛ jɛ̃̀ n mɔ́rh nɛ̃̌ mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ w n zhɛ́rhɛ́ kòrhó w yó, ǹdə́ nə̀zhẽ̌ né gakó yó, ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ m'a yə̀ kòrhó w w mó yó, ráá lò mó mɔ̀bɔ́ ń dwə̀rh numbyíní kúr rí ráá ń dwə̀rh lò mɔ̀bɔ́ bə̀ gu cùù w ráá ń dwə̀rh lò mó mɔ̀bɔ́ ń cù nánfò cùù w ráá ń dwə̀rh lú-bɔ̀l mɔ́ yó. ¹⁹Lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ wárhgáá mɔ́ mà n zhɛ́rhɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ jìmdi cə́bal mɔ́ yó dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ ǹdə́ dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́; sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, ń mà n vùr ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wá. Mɔ̀bɔ́ bə̀ vùr ń jìmdí mú mà n zɛ̃̀ n shàrh ń gàndɛ́, n zə nɛ̃̌ n shàrh ń yala nɛ́, sə də̀dɛ̀nɛ́ nɛ, ń mà n jǐrh wárhgáá.²⁰Sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń co ń cìn jìmdi n zɛ̃̀ ń tá ń vùr ń jìmdí, sə bə vùr rə̀-ná-cí kúl-fwɛ̀lɛ̀ y wẽ́, bə̀ ń mà n ce Cinu kòrhó w jìmdi; bə̀ gə́ yə̀ nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê vùr jìmdí ń yó zhɛ́rhɛ́ mɔ́ ce, ń wɔ́ jìmdi cə́bal. ²¹Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ nyí rə̀ m'à jâ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé bə̀ yilə. È gə wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zhɛ́rhɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê vùr jìmdí mú yilə, ń mà n shàrh ń gàndɛ́. Sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń mà n dwə̀rh nɛ̃̌ mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ myɛ mà n yə̀ jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ²²Kɔn tɛ̀bɛ́ gakó jìmdi cə́bal mɔ́ mà n dwə̀rh mó m'a jǐrh jìmdi kɔna, sə lò mɔ̀bɔ́ ń la rɛ dwə̌rh mó myɛ mà n jǐrh jìmdi cə́bal kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́.»

Chapter 20

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́ zhə̀l rə yí Sin gɔ-elũ èpòlò w wə, cànà nã́yə́ə́ yə́, sə rə̀ zul Kadɛɛshɛ nɛ́. Sə wɔ́ gàà Myərəyam cù ní bə j'a ce mo né.²Sə nɛ̃̌ y'à tɛ̀nɛ́ dwí rí yil yé, rə bə̀ dwã yó, rə ce nyí dwã w rə̀ n'ê bwí Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃. ³Dwí rí pyà Muyiisi nyí; rə̀ y'à zhe: «Wɛ́y! Nə́ gə y'ǎ tó nə́ da-byǎ bɛ́ nɛ nə́ j'á cì Cinu yé né y'à bə cɔ̃̀!⁴Byè yil á nə zə Cinu lyì bí ń byẽ̀ n cĩ́ dwã yó mó á m'á bə̀ gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́? Wɔ́ sə nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ dɔ̀ w ga cì gàà yil nà! ⁵Byè yil á nə ce nə́ shə́r Ezhibti ní á zɛ̃̀ á zə nə́ba á bə̀ jàà námməlwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ wẽ́? È j'â də̀ jàà kɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ̌ bə̀ m'a dù twã́ è wẽ́, ráá bə zhele épyìlú ráá də̀vɛ̃́-cǒ ráá gərənəjéa è wẽ́ myɛ yé; nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ bə̀ m'a nyɔ̀ mɔ́ myɛ cìcì tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé.»⁶Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ zhǐr bə yẽ̌ lyì bí bə̀ y'à tú dwã yó mó ne bə bə̀ dwã-joló kòrhó w nyí rí wə; bə tu bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́, rə̀myɛ́ yi ní Cinu còrhó w j'a du bə nə wa.⁷Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ⁸«Kwě ǹ də̀-dɔ̀lɔ̀ wá, sə́ byẽ̀ dwí rí ń cĩ́ dwã yó, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ da-byǐ Aarɔ̃; á m'ǎ zhì bə̀ yé né á zɔ̀m á ce nə̀mù-pyɔ̀ w nɛ, sə nɛ̃̌ m'a shí ò wẽ́ mə du. Ǹ m'ǎ ce nɛ̃̌ shí nə̀mù-pyɔ̀ w w mə du, ń pə dwí rí ni rə nyɔ̀, rə̀myɛ́ ǹdə́ rə̀ dɔ̀ w ga.» ⁹Muyiisi já n kwè də̀-dɔ̀lɔ̀ w ò y'à wɔ Cinu yé né mó ǹdə bə̀ gə́ y'à pɔ mɔ nyí ní.¹⁰Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ byẽ̀ dwí rí lyì bí bə cĩ́ dwã yó nə̀mù-pyɔ̀ w yé né, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ bɛ: «Yó-kùùlì cìnə́, cili-nə! Nə́ nə m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ ce nɛ̃̌ shí nə̀mù-pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ w mə du á yilə?» ¹¹Muyiisi zhẽ̌ ń jɛ̃̀ y dɛ̃̌, n já n zə ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w n mà nə̀mù-pyɔ̀ w twər rə̀lyè. Nɛ̃̌ j'a shí ò wẽ́ mə du nánzhɔ̌, dwí rí j'a ŋwɛ̀nɛ́ rə nyɔ̀, rə̀myɛ́ ǹdə́ rə̀ dɔ̀ w ga.¹²Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ: «Á yə̀ ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lwar b'à bə dõ zhe yé, á gə́ yə̀ à zhə̀n zal mɔ́ yilə, sə rə̀myɛ́ mɔ́ ce, á t'á la lyì bí byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ zə á m'á vò á zù tənà y à n'â pɛ bɛ mɔ́ w yé.» ¹³Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ wɔ́ Mərəba nàná bɛ́ mɔ́, Nyì-pyɛ̀ɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ pyà Cinu nyí mə̀gã̌ mɔ́; sə Cinu byili gàà bə̀ ń bə dõ zhe yé.¹⁴Muyiisi zhì Kadɛɛshɛ nɛ́ n twĩ̀ lyì Edɔm pyɔ̌ mɔ́ sõ bə vò bə wɔ̀ mɔ: «Nyǐ ǹ da-byǐ Esərayɛl nyí rí: Ǹ yě bə̀ nə́ nɔ zuni dúdúmə́ dúdúmə́. ¹⁵Nə́ nàmbala bɛ́ y'à só bə vò Ezhibti, nə́ j'á jòm gàà nə́ dɛnɛ, sə Ezhibti lyì bí nwɛ̀nɛ̀ nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ nàmbala bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁶Nə́ búbwéé nə́ ce Cinu ni sə ń nyɛ̀ɛ̀ nə́ búbwéésé: Ń twĩ̀ màlɛ́ka e bə̀ e ce nə́ shə́r Ezhibti ní. Nyǐ nə́ba èlǎsɛ̃́ nə́ ŋwɛ́nɛ́ Kadɛɛshɛ nɛ́, cɔ w ò wɔ ǹ tənà y swɛ̃́ rɛ́ nɛ mɔ́.¹⁷Rə̀myɛ́ ce yẽ̌ nə́ba nə́ tó ǹ tənà y w nə́ lyɛ̃! Nə́ t'á la cɛsɛ́ wẽ́ tó, nə́ t'á la də̀vɛ̃́-cèmé né myɛ wẽ́ tó nə́ lyɛ̃ yé; nə́ t'á la zhǐlsí nɛ̃̌ mɔ́ nyɔ́ yé; nə́ m'ǎ j'á kwè sə-bya yá, nə́ t'á la ywə̌r nə́ vò nə́ jə̀-jĩ́ sõ ráá nə́ jə̀-gwã̀ sõ myɛ yé, kɔn m'e yí nə́ byɛrhɛ ǹ tənà yá.»¹⁸Sə Edɔm lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹ tá ǹ la à sõ tó ń mə́ lyɛ̃ yé, ǹ gə mɛrhɛ à m'a du a jəl mó ǹd'â búlə́ wẽ̀ ré.» ¹⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Nə́ m'ǎ tó sə-bya y dúdú; sə àmyɛ́ ǹdə́ à dɔ̀ w gə nyɔ̀ ǹ nɛ̃̌ mɔ́, à m'a kwɛ̃̌ mə̀ ye yə́. Kɔn rə̀dù sásá à j'â n'â lwə̀lə̀: nə́ vò tɛ̃́ nə́ m'é byɛrhɛ.»²⁰Sə Edɔm lyár n wɔ̀: «Ǹ tá ǹ la è wẽ́ tó ń byɛrhɛ yé!» N já n du, ǹdə́ lyì nánjə̀jóló ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê byili bə̀ ń búl ń zhe jàn mɔ́, n jəl mo. ²¹Edɔm já n cẽ bə̀ ń tá ń la Esərayɛl nɛ yõ̌ n tó ń tənà y w n lyɛ̃ yé, sə rə̀myɛ́ yó Esərayɛl j'a kɔl tənà y yala nɛ.²²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́ j'a zhì Kadɛɛshɛ nɛ́ rə zhǐr rə vò rə yí Ore pyɔ̀ wá. ²³Sə Ore pyɔ̀ w yó, Edɔm tənà y swɛ̃́ rɛ́ yó, Cinu wə̀l Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ nɛ: ²⁴«Bə̀ m'a vùr Aarɔ̃ á cəcəl w n vò n twèlé ń dwí lyì bí ni, bə̀ ń bə mə̌ sə n zù tənà y kɛ̀bɛ́ à n'â pɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́ w yé, á gə́ cẽ à cəl ré cilu Mərəba nàná bɛ́ jàà y w mɔ́ yilə.²⁵Rə̀myɛ́ ce, zə Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǐ Eləyazaarɛ ń ce bə jì Ore pyɔ̀ w yó. ²⁶Ǹ m'ǎ vùr Aarɔ̃ gàndɛ́ ń mə́ zù ń byǐ Eləyazaarɛ; rə̀myɛ́ kwã nɛ́ bə̀ m'a vùr Aarɔ̃ á cəcəl wə, sə ń mà n cì gàà.»²⁷Muyiisi wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní, sə bə̀ jìl Ore pyɔ̀ w yó, dwí rí púlə́púlə́ yírh wə. ²⁸Muyiisi vùr Aarɔ̃ gàndɛ́ n mə n zù ń byǐ Eləyazaarɛ; Aarɔ̃ já n cì gàà, pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Muyiisi ǹdə́ Eləyazaarɛ j'a k'a shí pyɔ̀ w yó bə só tɛ̃́. ²⁹Dwí rí púlə́púlə́ j'a lwar bə̀ Aarɔ̃ yà ń cùwə̀, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó j'a kúrh mu dwã shə́-ètɔ̀.

Chapter 21

¹Araadɛ pyɔ̌ mɔ́, Kanaã lò ń yà ń jě Nəgɛɛvɛ nɛ́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwè Atərim lyì bí sɔ́má y bə̀ bànà; n bú ǹdə́ bɛ n zə lyì màngɛlɛ́ bə̀ wẽ́ yómə́. ²Rə̀myɛ́ yó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwĩ̀ nyí Cinu ni bə wɔ̀: «Ǹ gə já n co dwí rí tɛ̀bɛ́ nə́ jɔ̃̀ wa, nə́ m'a cɔ̀ bə̀ cɛmɛ nɛ́ lyə́m lyə́m Cinu yilə.» ³Cinu cili Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lwə̌l mó, n ce Kanaã lyì bí bə̀ jɔ̃̀ wa. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gu bi bə súlí bə cɔ̀ bə̀ cɛmɛ nɛ́ lyə́m lyə́m Cinu yilə. Bə̀ j'a ce jàà y èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ Orəmaa.⁴Bə̀ zhì Ore pyɔ̀ w nɛ bə zhǐr bə tó vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w sɔ́má yá, bə byə́byɛ́lɛ́ Edɔm tənà y cã̌, sə dwí rí wu tú o ga, sɔ́má y yó. ⁵Rə ji kùr rə̀ n'ê bwí Yi ǹdə́ Muyiisi rə̀ zhe: «È nə wɔ́ byè yil á ce nə́ shə́r Ezhibti ní? Wɔ́ mùnì ga nə́ cì gɔ-elũ èpòlò w w yil nà! Búrú myɛ tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ yé, nɛ̃̌ myɛ tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé, nə́ j'á búl nə́ nyǎr zúzúnú búrú w kɔ̀bɔ́!»⁶Rə̀myɛ́ yó Cinu twĩ̀ dɔma bə̀ swèsé y'à búl sə̀ cɛ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ bə dɔ̃̀ bə̀ lyì nánzhəzhɔ̌ bə gu. ⁷Dwí rí bə̀ rə nə Muyiisi rə wɔ̀: «Nə́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, nə́ gə́ bú Cinu mú yilə, nə́ súlí nə́ bú ǹmyɛ mɔ́ yilə; zə Cinu cã̌ nɛ nə́ yil mùnì ga n ce dɔma bɛ́ vò kwã nɛ́ nə́ nyí ni!» Muyiisi zə Cinu cã̌ nɛ dwí rí yilə,⁸Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Ce bə zùrhì kàmmɔ dɔm mə̀ swã̀ y cɛ̀, sə́ byə́byɛ́lɛ́ mɔ dɔ̌ ò cìì tɛ̃́ nɛ: lò mɔ̀bɔ́ gakó dɔm mɔ́ dɔ̀m mɔ́ gə kwẽ̌ ń nyǐ mu, mà n zwẽ ń myə̌l ré.» ⁹Muyiisi zùrhì kàmmɔ dɔm mɔ́ n byə́byɛ́lɛ́ dɔ̌ w nɛ, dɔm gə y'à zɛ̃̀ mə̀ dɔ̀m lò rə̀myɛ́ yi ní, rə̀-ná-cí mú yà nə́ ń nyǐ kàmmɔ dɔm mɔ́, sə ń yà nə́ ń zwẽ ń myə̌l ré.¹⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhǐr bə vò bə zul Obɔɔtɛ nɛ́. ¹¹Bə zɛ̃̀ bə zhǐr Obɔɔtɛ nɛ́ bə vò bə zul Ye-Abərim ní, gɔ-elũ èpòlò w ò wɔ Mɔwaabɛ yé y wə, yi-púrhí sõ mó.¹²Bə̀ zhì gàà bə zhǐr bə vò bə zul Zərɛɛdɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nyí ni. ¹³Bə̀ k'e zhǐr gàà bə vò bə zul Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w ò n'ô shí Amɔrətəbá tənà y w ò lo gɔ-elũ èpòlò w dwã w mɔ́ èpákɛ̀; wɔ́ Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w òmyɛ́ ò wɔ́ Mɔwaabɛ swɛ̃́ rɛ́, Mɔwaabɛ lyì bí ǹdə́ Amɔrətəbá swɛ̃́ rɛ́.¹⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ wə̀l Cinu búlə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́:«Vayɛɛbɛ cɔ w Sɔfa nyí rí w ǹd'ô nə̀-gwààlɛ́;Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w ¹⁵ǹd'ô gógwə̀ə́lé,rə̀ n'ê swé rə̀ bàn Aarɛ jàà y səta,rə̀ súlí rə̀ n'ê twèlé Mɔwaabɛ tənà y swɛ̃́ rɛ́.»¹⁶Bə̀ zhì gàà bə zhǐr bə vò bə yí Bɛɛrɛ, «Zhìlí yə́». Wɔ́ Bɛɛrɛ èmyɛ́ mɔ́ yó Cinu yà ń zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ní n wɔ̀: «Byẽ̌ dwí rí lyì bí ń cĩ́ dwã yó nyǐ à la bɛ nɛ̃̌ pɔ.»¹⁷Rə̀myɛ́ yó Esərayɛl ju nwə̃́ y kɛ̀bɛ́:«Bə̀ zhìlí y nɛ̃̌ mɔ́ bə̀ dɛ̃̌. Mǎ-na wu-nyɔ̃̀ búbwéése è kùr wə! ¹⁸Zhìlí y kɛ̀bɛ́ yó-cìnə́ bé kù mú,Dwí rí lyì-fwààlɛ́ rə̀ pwə́r yə,ǹdə́ rə̀ pyɛ̀lɛ̀ də̀-dààlɛ́, ǹdə́ rə̀ də̀-dààlɛ́.»Bə̀ zhì gɔ-elũ èpòlò w w bə zhǐr bə vò Matana;¹⁹bə zhì Matana bə vò Nayaləyəə, bə zhì Nayaləyəə bə vò Bamɔɔtɛ, ²⁰bə zɛ̃̀ bə zhì Bamɔɔtɛ bə vò nə̀-gɔ̀lɔ̀ w ò n'ô dwi Mɔwaabɛ gɔ w nyí rí mú wə; Pyəsəga pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ y du dɛ̃̌ gɔ-elũ èpòlò w wə.²¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ twĩ̀ lyì bə vò bə wɔ̀ Amɔrətəbá pyɔ̌ Səyɔ̃ nɛ: ²²«Yẽ̌ ne a tó ǹ tənà y w a lyɛ̃; nə́ t'á la ywə̌r nə́ tó cɛsɛ́ ǹdə́ də̀vɛ̃́-cèmé né w yé, nə́ t'á la zhǐlsí nɛ̃̌ mɔ́ myɛ nyɔ́ yé; sə-bya y dúdú nə́ la kǒ nə́ m'e byɛrhɛ ǹ tənà yá.» ²³Sə Səyɔ̃ yə̀ shɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tó ń tənà y w bə lyɛ̃ yé, n já n byẽ̀ ń dwí rí lyì bí gakó n cĩ́ dwã yó, n zɛ̃̀ n du ń la vò n jəl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gɔ-elũ èpòlò w wə. N zɛ̃̀ n bə̀ Yaasɛ, sə wɔ́ gàà mɔ́ ń bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́.²⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gu mu ǹdə́ búlə́ shù bə zɛ̃̀ bə zwẽ ń tənà y kɔn zhì Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ e m'e vò e yí Yabɔɔkɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá, kɔn súlí e ce Amɔ̃ byǎ bɛ́ swɛ̃́ rɛ́ rə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwɛ̀lɛ̀ mɔ́ nɛ. ²⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zwẽ cɛmɛ nɛ́ gakó; bə zɛ̃̀ bə jòm Amɔrətəbá cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ Eshəbɔ̃ ǹd'ô cə-bwǎlsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ gakó wẽ́. ²⁶Eshəbɔ̃ y'à wɔ́ Amɔrətəbá pyɔ̌ Səyɔ̃ cə-fɔ̀lɔ̀ w zhə̀n ga, Səyɔ̃ mɔ̀bɔ́ ń yà ń bú ǹdə́ Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń jɛ̀nɛ̀ ń ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, n zwẽ ń tənà y púlə́púlə́ kɔn m'e yí Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá.²⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce surhə cìnə́ bé n'ê wə̀lə̀:«Bà-na Eshəbɔ̃ cɔ w wa!K'á kwɛrhɛ á lù Səyɔ̃ cɔ w o zhì dɛ̃̌! ²⁸Myǐn shí Eshəbɔ̃ mə du,Myìn-zho shí Səyɔ̃ cɔ w wa,sə mə̀ jú Aarɛ cɔ wá, Mɔwaabɛ nɛ́,ǹdə́ Arənɔ̃ pyàr rɛ́ yó-cìnə́ bé.²⁹Màbyóó zhe mó, Mɔwaabɛ!Kəmɔɔshɛ lyì bí, á yò zhìlì!Bə̀ ce rə̀ byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ n'ê dùrə̀,Bə̀ ce rə̀ kana-byǎ bɛ́ jǐrh yómə́,Amɔrətəbá pyɔ̌ Səyɔ̃ yómə́! ³⁰Nə́ zə cama nə́ m'é tə tə bɛ;kɔn gakó púlə́púlə́ cùwə̀,kɔn zhì Eshəbɔ̃ e m'e yí Jəbɔ̃.Nə́ cɔ̀ tənà y nə́ m'é yí Nɔfa,kɔn gə́ zhə̀l e m'e yí Mɛdəba mɔ́ gakó.»³¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə jòm Amɔrətəbá tənà y wa. ³²Muyiisi twĩ̀ lyì bə vò bə pyà bə lwar Yazɛɛrɛ cɔ w yé shò; bə̀ bú bə zwẽ ò cə-bwǎlsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Muyiisi já n jì Amɔrətəbá bə̀ y'à wɔ sə̀ wẽ́ mó.³³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a pyìrhí bə zǎ jàà dõ wə, bə kwè Bashã sɔ́má yá. Bashã pyɔ̌ Oge du n jəl be, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń dwí rí púlə́púlə́, ń la bú ǹdə́ bɛ Edərəyi ní. ³⁴Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Bə̀k'á dùr ń ywẽ yé! À m'a ce mo ǹ jɔ̃̀ wa, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń dwí rí púlə́púlə́ e súlí ǹdə́ ń tənà yá; ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ Amɔrətəbá pyɔ̌ Səyɔ̃ ń yà ń jě Eshəbɔ̃ nɛ́ ń mə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ mɔ́ ta.» ³⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ Oge ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdə́ ń dwí rí púlə́púlə́, lyì-nyì èdù ga myɛ yə̀ dàl yé; bə zwẽ ń tənà y bə cìní.

Chapter 22

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'a pyìrhí bə kwè sɔ́má; bə yí bə zul Mɔwaabɛ jə́ y wə, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zheriko.²Shəpɔɔrɛ byǐ Balaakɛ lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à wɛ̀rhɛ́ Amɔrətəbá nɛ mɔ́. ³Mɔwaabɛ lyì bí gə́ nɔ dwí rí nánjə̀jóló w èta mɔ́, ywẽ j'a zɛ̃̀ rə̀ zhe be. Bə̀ gə́ nɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ j'a ce bə̀ n'ê zhizhiri dɛ̃̌, ⁴bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ Majã náncɛsɛ́ nɛ: «Nunə nánzhɔ̌ w kɔ̀bɔ́ m'a dɔ̃̀ kɔn gakó, kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ nə́ba nɛ́ mɔ́ bə zhɛ̀ ǹdə nɔ̃ gə́ n'ô dɔ̀m cɛsɛ́ gɔ w nɛ́.» Shəpɔɔrɛ byǐ Balaakɛ yà ń wɔ́ Mɔwaabɛ pyɔ̌ rə̀myɛ́ yi ní.⁵Mɔwaabɛ pyɔ̌ Balaakɛ twĩ̀ lyì Bəwɔɔrɛ byǐ Balaam, ń yà ń jě Pətɔɔrɛ nɛ́, ń tənà y wa, Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nyí ni mú sõ, bə vò bə pɔ̃ byə̀l nyí rí bə wɔ̀: «Dwí rə̀dù lyì shí Ezhibti bə b'e sú cə-yala gakó: nyǐ bi bə̀ jě à yé y wə! ⁶Rə̀myɛ́ ce, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ bə̀ ń bwəl lwɛlɛ ń pə bɛ, bə̀ bə̀ jàn rɛ́ j'â du ni; dɛ̀ga à m'a ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, a zɛ̃̀ a jì bi bə shə́r tənà y wa. B'à yě bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ǹ cĩ́ bwəl ń yó nə́ ń nɛ bwəl náàcɛ̀nɛ́, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ bwəl lwɛlɛ ń pɔ̃ mɔ́ nə́ ń nɛ bwəl námməlwɛ̀lɛ́.»⁷Mɔwaabɛ náncɛsɛ́ ǹdə́ Majã náncɛsɛ́ zɛ̃̀ sə shə́r sə̀ la, sə súlí sə zə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ sə̀ la jə̀-pɛ́rɛ́ cə́bal mɔ́ nɛ pɔ rə yə̀ ń kwǎndɛ mɔ́. Sə náncɛsɛ́ gə́ yú Balaam sõ, sə̀ cĩ́ mu Balaakɛ nyí rí. ⁸Balaam wɔ̀ sɛ: «Zɔ̃́-na nyɔ̀nɔ̀; à m'a lyár ába kɔn tó dwã ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu la nɛ wál mɔ́.» Rə̀myɛ́ ce Mɔwaabɛ yó-cìnə́ bé j'a zɔ̃̀ Balaam sõ.⁹Yi zɛ̃̀ rə bə̀ Balaam nyí ni, rə bwə̀rh mo rə wɔ̀: «Yẽ̀ lyì bə̀ wɔ ǹ sõ mó?» ¹⁰Balaam lyár Yi n wɔ̀: «Mɔwaabɛ pyɔ̌ Shəpɔɔrɛ byǐ Balaakɛ twĩ̀ lyì bə bə̀ bə wɔ̀ nɛ: ¹¹Nyǐ dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ shə́r Ezhibti ní mú j'a sú cə-yala gakó. Rə̀myɛ́ ce bə̀ ń bwəl lwɛlɛ ń pə rɛ ń pɛ̃; dɛ̀ga à m'a ŋwɛ̀nɛ́ a bú ǹdə́ rɛ s'a jì ri.»¹²Yi wɔ̀ Balaam nɛ: «Ǹ tá ǹ la bɛ tó ń vò yé, ǹ tá ǹ la lwɛlɛ myɛ bwəl ń pə dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ yé, b'à cĩ́ bwəl rə̀ yó.» ¹³È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Balaam gə́ zɛ̃̀ tɛ̃́, ń wə̀l Balaakɛ lyì-fwààlɛ́ nɛ: «Kwɛ̃̀-na á vò á tənà y wa, bə̀ Cinu cẽ bə̀ ń tá ń la nɛ yõ̌ a tó ába a vò yé.» ¹⁴Mɔwaabɛ lyì-fwààlɛ́ shí tɛ̃́ rə zɛ̃̀ rə kwɛ̃̀ rə bə̀ Balaakɛ sõ; rə wɔ̀ mɔ: «Balaam yə̀ shɛ̀nɛ́ n tó nə́ba n bə̀ yé.»¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Balaakɛ kə́ n twĩ̀ lyì-fwààlɛ dwã, bə̀ yó w ǹdə́ bə̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ myɛ y'à k'ê du nã́yə́ə́ bé yó w ǹdə́ bə̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. ¹⁶Bə̀ gə́ yú Balaam sõ, bə̀ wə̀l mo: «Nyǐ Shəpɔɔrɛ byǐ Balaakɛ nyí rí: Yá yi ni, bə̀k'á cẽ à sõ tú yé! ¹⁷B'à m'a búl a zhẽ̌ ǹ yó dɛ̃̌ a súlí a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ la nɛ lwə̌l mó. Rə̀myɛ́ yilə, bə̀ ń bwəl lwɛlɛ ń pə dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ ń pɛ̃.»¹⁸Sə Balaam lyár Balaakɛ tùntùnnə bé n wɔ̀: «Má Balaakɛ wɔ́ ń kɛ̀lɛ́ y sə̀byì-kùlì y gakó ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y sánə́má mɔ́ gakó ń la nɛ pɔ myɛ, à t'â la kɔn də́-byǐ ga, námpɔ́lɛ́ ráá nánfɔ̀lɔ̀ myɛ wɔ̀rhɔ́ rə̀ yə̀ dwã tó ǹdə́ Cinu à Yi rí nyí rí yé. ¹⁹Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, gwẽ̌-nə á zɔ̃̀ nyɔ̀nɔ̀ cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ á m'á dɛ̃̀, a nyǐ wɔ́ bə̀kɔ́n dõ Cinu kə́ ń la nɛ wál.» ²⁰Yi zɛ̃̀ rə bə̀ Balaam nyí ni, cəcɛ̃ y nɛ, rə wɔ̀ mɔ: «È gə wɔ́ ǹ byõ̌ yil lyì bí byɛ̀bɛ́ túwə́, sə́ zɛ̃̀ ń tó be ń vò. Sə wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la mɔ́ byilu mú dúdú ǹ la wɔ̀rhɔ́.»²¹Balaam dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã n lyẽ ń bə̀nə-nyɛ̀ y n tó Mɔwaabɛ lyì-fwààlɛ́ nɛ n lyɛ̃. ²²Sə Yi lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì, rə̀ gə́ nɔ mɔ ń shə́r ń la yi ní. Ń gə́ yà ń jě ń bə̀na y ń la ǹdə́ ń tùntùnnə bé bə̀lyè y ń kwã yi ní, Cinu màlɛ́ka y tú e b'e zhì sɔ́má y yó mùnì ga e cə̀r ń yé ne. ²³Bə̀nə-nyɛ̀ y nə Cinu màlɛ́ka y è zhǐ sɔ́má y yó ǹd'ê búlə́ shù w ò fwə̌rh ò pyá y w è jɔ̃̀ wa; e j'a ywə̀r e yẽ̌ sɔ́má y nɛ e tó cɛsɛ́ wẽ́. Balaam já n mà bə̀nə-nyɛ̀ y ń la mə n ce e kwɛ̃̀ e bə̀ sɔ́má y yó.²⁴Rə̀myɛ́ yó Cinu màlɛ́ka y zhə̀l e vò è zhǐ sɔ́má è y'à n'ê tó gɔ́rɔ́ wẽ́, cəcəl wə; sɔ́má y y'à n'ê tó də̀vɛ̃́-cèmé cɛ wẽ́, byílsi sə̀lyè bwə̌l wə. ²⁵Bə̀nə-nyɛ̀ y j'a nə Cinu màlɛ́ka yá: e j'a pə́ e vò e dɛ̃ byílí y ni. È gə́ y'à zə Balaam nà y è m'ê pɔ̌r byílí y ni yi ní, Balaam já n kə́ n zɛ̃̀ ń nə́ ń mà ya.²⁶Cinu màlɛ́ka y k'e lyɛ̃ bɛ e vò e zhì jàà nánshə́shɛ́nɛ́, lò gə́ wàr ń mà n gwɛ̃́ n vò ń jə̀-jĩ́ sõ ráá ń jə̀-gwã̀ sõ mó jàà y wa. ²⁷Bə̀nə-nyɛ̀ y j'a nə Cinu màlɛ́ka yá; e j'a zə Balaam e tu tɛ̃́, ń lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì. N já n zɛ̃̀ n búl n mà y ǹdə́ də̀-dɔ̀lɔ̀.²⁸Rə̀myɛ́ yó Cinu ce bə̀nə-nyɛ̀ y zɔ̀m, e wɔ̀ Balaam nɛ: «Bə̀kɔ́n à nə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ń mə́ mà nɛ twə́r rə̀tɔ̀ ga?» ²⁹Balaam lyár y n wɔ̀: «Wɔ́ ǹ gə́ nə́ ǹ zə nɛ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́ mɔ́ yilə! À gə y'à zhe búlə́ shù à jɔ̃̀ wa, à y'à m'a gu mú èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́!» ³⁰Bə̀nə-nyɛ̀ y wɔ̀ Balaam nɛ: «À də̀ ǹ bə̀nə-nyɛ̀ y ǹ nə́ ǹ jòm dwə́l ga mɔ́ nà? È nə wɔ́ èta à myɛ̀rhɛ̀ à n'â wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ́?» Balaam lyár n wɔ̀: «Ɔ̃́'ɔ̃».³¹Rə̀myɛ́ yi ní, Cinu já n pul Balaam yírhə́ né, Balaam nə Cinu màlɛ́ka y è zhǐ sɔ́má y yó, ǹdə́ búlə́ shù w ò fwə̌rh ò pyá y wa, è jɔ̃̀ wa; n wùlì tɛ̃́ n zɛ̃̀ n tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́. ³²Cinu màlɛ́ka y zɛ̃̀ e bwə̀rh mo e wɔ̀: «Byè yil ǹ nə mà ǹ bə̀nə-nyɛ̀ y twər rə̀tɔ̀ ga? Nyǐ wɔ́ àmyɛ́ à tú à n'â cə̀r ǹ sɔ́má yá, b'àmyɛ́ yilə, ǹ já ǹ yə̀ tɛ́rɛ́ ń zɛ̃̀ ń mə́ shə́r ǹ sɔ́má y yé. ³³Bə̀nə-nyɛ̌ y nɔ nɛ, sə twər rə̀tɔ̀ ga, è pɔ́ e yẽ̌ ne. È gə y'à yə̀ pɛ́ e yẽ̌ ne, à gə y'à gu mú kùr yó, sə à y'à m'a yẽ̌ èmyɛ́ nɛ e gwẽ̌ zə myə̌l.»³⁴Balaam zɛ̃̀ n wɔ̀ Cinu màlɛ́ka y nɛ: «À wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, b'à yə̀ lwar b'è wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ yà ǹ zhǐ gàà, à yé né, sɔ́má y yó yé. Sə èlǎsɛ̃́, sɔ́má kɛ̀bɛ́ à shə́r èta mɔ́ gə də̀ ǹ pùbùlə̀, à m'a k'a pyìrhí.» ³⁵Sə Cinu màlɛ́ka y wə̀l mo: «Tó bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ nɛ ń vò, sə wɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la mɔ́ cṹ mú dúdú ǹ la zɔ̌m.» Rə̀myɛ́ yó Balaam já n tó Balaakɛ lyì-fwààlɛ́ nɛ n lyɛ̃.³⁶Balaakɛ gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Balaam bànà, n du n jəl mo Aarɛ nɛ, Mɔwaabɛ tənà y wa, Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w ò wɔ́ swɛ̃́ rɛ́ mɔ́ yó, ń tənà y swɛ̃́ rɛ́ nyí ni. ³⁷Balaakɛ bwə̀rh mo n wɔ̀: «À yə̀ lyì nánzhəzhɔ̌ twĩ̀ bə bə̀ bə byẽ̀ mó nà? È nə wɔ́ byè yil ǹ yə̀ twí ń shɛ̀ nɛ? À nə wàr à m'a zhẽ̌ ǹ yó dɛ̃̌ nà?»³⁸Balaam lyár Balaakɛ n wɔ̀: «Nyǐn ni ǹ sono; sə èlǎsɛ̃́, à nə wɔ̌ à m'a byili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à n'â yǎl nà? Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi la à nyú w co mó dúdú à m'a zɔ̀m.» ³⁹Balaam já ń tó Balaakɛ nɛ bə m'e vò Cərəyaatɛ-Usɔɔtɛ. ⁴⁰Balaakɛ zwə́l vwàmá nánfwààlɛ ǹdə́ və̌-ywàálɛ vwĩ̀, n vùr cələ n pə bə vò bə pə Balaam ǹdə́ lyì-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ ń kwã nɛ́ mɔ́ nɛ.⁴¹È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Balaakɛ zə Balaam n jì n vò Bamɔɔtɛ-Baalɛ, ǹ gə zhì mə̀gã̌ ǹ já ǹ nə Esərayɛl dwí rí kə̀kàlà mɔ́.

Chapter 23

¹Balaam wɔ̀ Balaakɛ nɛ: «Lú vwĩ̀-jùúli tàlpyɛ̀ nyɔ̀nɔ̀ ń pɛ̃, sə́ súlí ń zə nə̀-byərh shàlpyɛ̀ ǹdə́ pyì-byərh shàlpyɛ̀ ń bə̀ ń pɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ cìcì mú myɛ.» ²Balaakɛ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Balaam gə́ yà ń wə̀l né; bə̀ bə̀lyè y ga zwə́l nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya vwĩ̀-jùlú gakó yó. ³Balaam zɛ̃̀ n wɔ̀ Balaakɛ nɛ: «Zhǐ ǹ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nyí ni, àmyɛ́ m'a twẽ̌ a vò kwã nɛ́. Dɛ̀ga Cinu mà n bə̀ n jəl ne; zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la nɛ cṹ mú, rə̀ wɔ́ ná-dwí yil myɛ, à m'a cĩ́ ri mú.» Balaam já n lyɛ̃ n vò ń zhǐ sɔ́má y yó.⁴Yi bə̀ rə jəl Balaam, sə Balaam wə̀l re: «À ce bə lù vwĩ̀-jùúlí tàlpyɛ̀ y a súlí a zwə́l nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya rə̀myɛ́ òdù gakó yó.» ⁵Rə̀myɛ́ yó Cinu co zɔ̀mɛ̀ Balaam nyú wə, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Kwɛ̃̀ ń vò Balaakɛ sõ. Wɔ́ èta ǹ m'ǎ zɔ̀m nɛ́.» ⁶Balaam kwɛ̃̀ n vò Balaakɛ sõ, n yí n púrí ń zhǐ dɛ̃̌ ń vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nyí ni, ńmyɛ̌ ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì-fwààlɛ́ gakó. bwí mú?⁷Balaam já n zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ń nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ ń zhe:«Balaakɛ ce a shí Siri a bà;Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́ zhì yi-púrhí sõ pyàr rɛ́ w n byẽ̀ ne:‹Bə̀ ń bwəl lwɛlɛ bwəlse ń pə Zhakɔɔbɛ nɛ ń pɛ̃!Bə̀ ń ce bə súl Esərayɛl ń pɛ̃!› ⁸Etər à nə m'a tó né a bwəl lwɛlɛ a pə lò mó mɔ̀bɔ́ Yi yə̀ lwɛlɛ bwəl rə pɔ̃ nɛ?Etər à nə m'a tó né a ce bə bú lò mó mɔ̀bɔ́ Cinu yə̀⁹À gə j'â zhǐ nə̀mù-pyàr rɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ w à n'â nyǐ ri,à gə zhǐ pyàr rɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ w à n'â myə̀lɛ́ rɛ,à nə dwí rə̀ pɔr rə̀ jě rə̀ dúdú.Rə̀ t'â ce rə̀ cìn dwə́ né dwã bɛ́ wẽ́ yé.¹⁰Mɔ̌ lò ń nə wɔ̌ ń mà n gə̀ Zhakɔɔbɛ shó wə́?Mɔ̌ lò ń nə wɔ̌ ń mà n gə̀ Esərayɛl lyì nánjə̀jóló wə́?B'à cìcì mú cí ǹdə wu-cángá cìnə́ bé gə́ n'ê cì ní,sə à yó-gurə́ y yə̀ ǹdə bə̀ nyǎ y ta!»Balaam nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ nə̀lyè nyǎn rɛ́¹¹Balaakɛ wɔ̀ Balaam nɛ: «Bə̀kɔ́n ǹ wɛ̀rhɛ́ èta à yil mú? À zə mɔ́ ń bə̀ mùnì ga ń bwəl lwɛlɛ ń pə à zwə̀ bé ne, ń j'á kə́ ǹ nə́ ǹ bobwere bwəl náàcɛ̀nɛ́ dúdú n pɛ bɛ!» ¹²Balaam lyár n wɔ̀: «À gə n'â zɔ̀mà, à bə mə̌ s'a byili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ dúdú Cinu co à nyu w nà?¹³Balaakɛ zhílí n wɔ̀: «Bə̀ ń tó ne ń vò jàà dõ wə, ǹ gə́ m'ǎ zhì mə̀gã̌ ǹ já ǹ nə dwí rí tɛ̀bɛ́ púlə́púlə́ mó, rə̀ kə̀kàlà dúdú ǹ yà ǹ na, ǹ yà ǹ bə rə̀ púlə́púlə́ nɛ yé, sə́ zhì jàà y èmyɛ́ mɔ́ w ń bwəl lwɛlɛ ń pə rɛ ń pɛ̃!» ¹⁴N zə Balaam n vò Pyəsəga pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, yùlù jàà èdù wẽ́, n lù vwĩ̀-jùúli tàlpyɛ̀ n zɛ̃̀ n zwə́l nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya vwĩ̀-jùlú gakó yó. ¹⁵Balaam zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Zhǐ nyɔ̀nɔ̀ ǹ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nyí ni, sə àmyɛ́ m'a twẽ̌ a vò kwã nɛ́ a dɛ̃̀.»¹⁶Cinu bə̀ n jəl Balaam n ce zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń nyú wə; rə̀myɛ́ kwã nɛ́ n wɔ̀ mɔ: «Kwɛ̃̀ ń vò Balaakɛ sõ; wɔ́ èta ǹ m'ǎ zɔ̀m nɛ́.» ¹⁷Balaam kwɛ̃̀ n bə̀ Balaakɛ sõ, n púrí ń zhǐ dɛ̃̌ ń vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nyí ni, ńmyɛ̌ ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì-fwààlɛ́. Balaakɛ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Cinu wə̀l bə̀ byè?» ¹⁸Balaam já n zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ń nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ ń zhe:«Balaakɛ, zɛ̃̀ tɛ̃́ ń cili!Shəpɔɔrɛ byǐ, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili ni!¹⁹Yi də̀ numbyíní sə rə m'e gõ̀ kɔma yé,rə̀ də̀ Adã byǐ sə rə m'e lyə́r rə̀ zɔ̀mà nɛ́ yé.Rə̀ nə y'a zɔ̀m e jà rə̀ t'â wɛ̀rhɛ́ kaka nà?Rə̀ nə y'a zɔ̀m zɔ̀mɛ̀ rə zɛ̃̀ rə̀ t'â pyìrh ri nà? ²⁰À cĩ́ bwəl ǹdə bə̀ gə́ pɔ nɛ nyí ní,bə̀ Cinu cĩ́ bwəl; à wàr bwəl mó mə̀ cĩ́ mú à la kwǎrh yé.²¹Bə̀ bə màbyóó ne Zhakɔɔbɛ nɛ́ yé,bə̀ bə nɔ̀nɔ̀ nɛ Esərayɛl nɛ́ yé.Cinu ń Yi rí ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ;pyɔ̌ còrhó búbwéésé n'ê búbwéé ń sõ. ²²Yi ce n shə́r Ezhibti ní;ń jàn rɛ́ wɔ́ gɔ-nɔ̃ jàn.²³Jə̀jǐrh-ywẽ̀ tumə t'â twĩ̀ Zhakɔɔbɛ sõ yé,Jɛ̃̀ t'â pár Esərayɛl nɛ́ yé:Rə̀ yi gə j'â yúwə́, bə̀ n'ê byili Zhakɔɔbɛǹdə́ Esərayɛl nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́.²⁴Nyǐ dwí rə̀ n'ê zɛ̃̀ tɛ̃́ ǹdə gɔ ku ta,rə̀ n'ê zɛ̃̀ rə̀ zhì dɛ̃̌ ǹdə bɔrɔ ta.Ò t'â pyẽ̀ tɛ̃́ ǹd'ô yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ò zɔ mɔ́ dɔ̀m o zhɛ̀ yé,o súlí o nyɔ̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ò gu mú jal mɔ́ o zhɛ̀ yé.»²⁵Balaakɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Balaam nɛ: «Ǹ gə tá ǹ la bwəl ń pə rɛ myɛ, sə ǹ bə̀k'á cĩ́ bwəl rə̀ yó wɛ̀y.» ²⁶Sə Balaam lyár Balaakɛ n wɔ̀: «À yə̀ jɛ̀nɛ̀ a wɔ̀ mɔ́: ‹À m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu la nɛ byilu mú› nà?» ²⁷Balaakɛ kə́ n wɔ̀ Balaam nɛ: «È gə wɔ́ èta sə́ bà. À m'a zə mɔ́ a vò jàà dõ wə; dɛ̀ga Yi m'a shɛ̀nɛ́ ń zhì gàà ń bwəl lwɛlɛ ń pə dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ ń pɛ̃.»²⁸Balaakɛ já n zə Balaam n vò n jì Pəwɔɔrɛ pyɔ̀ w ò zhǐ gɔ-elũ èpòlò w yé y w mó yə́-pɛ̀lɛ́ wa. ²⁹Balaam zɛ̃̀ n wɔ̀ Balaakɛ nɛ: «Lú vwĩ̀-jùúli tàlpyɛ̀ nyɔ̀nɔ̀ ń pɛ̃, sə́ súlí tɛnɛ nə̀-byərh shàlpyɛ̀ ǹdə́ pyì-byərh shàlpyɛ̀ nyɔ̀nɔ̀ cìcì mú ń pɛ̃.» ³⁰Balaakɛ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Balaam gə́ yà ń wə̀l né; rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ń zwə́l nə̀-bya èdù ǹdə́ pyì-bya èdù vwĩ̀-jùlú gakó yó.

Chapter 24

¹Balaam púrí bə̀ Cinu yà ń búl nə́ ń yǎl n cĩ́ bwəl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó; ń já ń kə́ ń yə̀ zhə̀l n pyà n lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu la byilu, ǹdə shãã ga mɔ́ ta yé, sə ń pyìrhí n zə ń yé y n zǎ gɔ-elũ èpòlò wə́.²Balaam gə́ kwẽ̌ ń yé y dɛ̃̌, ń nɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ zul bə̀ jě kwálá kwálá. Cinu éshìrhə́ y só ń yó wə, ³n já n zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ń nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ ń zhe:«Nyǐ Bəwɔɔrɛ byǐ Balaam nyí rí,nyǐ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yírhə́ pul nə̀ nɛ̃́ mɔ́ nyí rí,⁴nyǐ lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhã̌ nyɛ̌ Yi zɔ̀mà nɛ́ mɔ́,ń nə kɔn tɛ̀bɛ́ Jàn cə́bal mɔ́ nə́ ń byili mu,ń gə tú ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyì-zwennə bé ta mɔ́ń yírhə́ né zɛ̃̀ nə pul yi ní mú, nyí rí: ⁵nyǐ ǹ kwə̀ə́rhé j'â búl rə̀ càn, Zhakɔɔbɛ,ǹ jìsí myɛ búl sə̀ càn, Esərayɛl!⁶Sə̀ j'a pəpɛrɛ́ tɛ̃́ sə twèlé sə vò ǹdə nə̀-gwààlɛ nɛ̃̌ mə̀ n'ê dùr ta;sə̀ nyɛ̌ ǹdə bù-fwɛ̀lɛ̀ nyí ni báárɛ ta,ǹdə Alɔwɛ́ɛ́sɛa Cinu zhele ta,ǹdə sɛ́ɛ́dərɛbá nɛ̃̌ nyí ni ta.⁷Nɛ̃̌ mɔ́ sú ń nɛ̃̌ wẽ̀ ré mə lyɛ̃ mə̀ n'ê lwé tɛ̃́,ń twã́ nɛ́ ń dù mú nɔ nɛ̃̌ kɔn j'a búl rə yí.Ń pyɔ̌ mɔ́ jú bɛlɛ Agaagɛ yó,ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ j'â n'ê súlí.⁸Yi ce n shə́r Ezhibti ní;ń jàn rɛ́ wɔ́ gɔ-nɔ̃ jàn.Ń nə́ ń gwi dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê bwí ǹdə́ mɔ mɔ́ lyì bí,ń nə́ ń bɔbwɛlɛ bə̀ kúr rí,ń cama nɛ́ n'ê zal bɛ.⁹Ń yà n dwèlè tɛ̃́, n zɛ̃̀ n pyẽ̀ tɛ̃́ ǹdə bɔrɔ ta,ǹdə gɔ ku ta; mɔ̌ lò ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n ce n zɛ̃̀ tɛ̃́?Lò mɔ̀bɔ́ ń bwəl cɛ̀nɛ̀ n pɔ̃́ mɔ́, mà n nə cɛ̀nɛ̀,sə lwɛlɛ m'a yí lò mɔ̀bɔ́ ń bwəl lwɛlɛ n pɔ̃́ mɔ́!»Balaam nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ nánkwaá nɛ́¹⁰Rə̀myɛ́ yó Balaakɛ lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Balaam; n já n mà ń jɛ̀rh dwã nɛ n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «À byẽ̀ mó mùnì ga ń bwəl lwɛlɛ ń pə à zwə̀ be ne ń pɛ̃, sə nyǐ wɔ́ twər rə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ èlǎsɛ̃́ ǹ gə́ já ǹ nə́ ǹ bwəl cɛ̀nɛ̀ dúdú ǹ pɛ bɛ nɛ́ mɔ́! ¹¹Kɔn gə́ wɔ́ èta e zhɛ̀, kwɛ̃̀ ń vò ǹ tənà y wa! À y'à bwəl mó nyǐ b'à m'a búl a zhẽ̌ ǹ yó dɛ̃̌; sə è wɔ́ Cinu ń nə́ ń vòm re mó.»¹²Balaam lyár mɔ n wɔ̀: «À y'à yə̀ dámǎ a zɔ̀m ǹdə́ ǹ tùntúmə́ bé a wɔ̀: ¹³‹Má Balaakɛ wɔ́ ń kɛ̀lɛ́ jì y sə̀byì-kùlì y gakó ǹdə́ è sánə́má mɔ́ gakó ń la nɛ pɔ myɛ, à wàr à m'a gar Cinu nyí rí, ǹdə́ cɛ̀nɛ̀ bwəl ráá ǹdə́ lwɛlɛ bwəl à sə̀pwà nɛ yé. À m'a wɔ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu la nɛ byilu mú› nà? ¹⁴Rə̀myɛ́ ce, èlǎsɛ̃́ à la kwã̀ɔ̃̀ a vò à dwí lyì bí sono; sə bà, à n'â yǎl a jɛ̀nɛ̀ a ce ń lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ lyì bí la ǹ dwí rí ni wɔ̀rhɔ́ yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ wẽ́ mó.»¹⁵Rə̀myɛ́ yó ń zɔ̀m ń nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ n wɔ̀:«Nyǐ Bəwɔɔrɛ byǐ Balaam nyí rí,lò mó mɔ̀bɔ́ ń yírhə́ né pul nə̀ nɛ̃́ mɔ́ nyí rí, ¹⁶Lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhã̌ nyɛ̌ Yi zɔ̀mà nɛ́ nyí rí,lò mó mɔ̀bɔ́ ń yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Dɛ̃̌-Cə́bal mɔ́ yě mó, nyí rí, ń nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Jàn cə́bal mɔ́ nə́ ń byili mú,ń gə tú ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyì-zwennə bé ta, ń yírhə́ né zɛ̃̀ nə pul yi ní mú, nyí rí.¹⁷À nə kɔn rə̀ bàn sə rə̀ də̀ èlǎsɛ̃́ kɛ̀ yil yé;À j'â n'â nyǐ ri, sə rə̀ tə̀ bwə́lbwə́l à yala nɛ yé:Cã̀mə́sɔ̌ shí Zhakɔɔbɛ sõ ò n'ô dwi,pyɛ̀lɛ̀-də̀dɔ̀lɔ̀ shí Esərayɛl nɛ́ ò n'ô dwi,ò n'ô bɔbwɛlɛ Mɔwaabɛ yə́-sarha nɛ́,ò súlí o gurhi Sɛɛtɛ byǎ bɛ́ gakó.¹⁸Ń mà n zwẽ Edɔm tənà y n cìní;Ń zwə̀ bé m'a zwẽ Səyiiri tənà y bə cìní,Esərayɛl n'ê byili è jàn rɛ́. ¹⁹Jàn cə́bal shí Zhakɔɔbɛ sõ n du tɛ̃́;ń gurhi cɔ w lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́.»²⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Balaam gə́ nɔ Amalɛɛkɛ lyì bí, n zɔ̀m ń nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ n wɔ̀:«Amalɛɛkɛ lyì bí, dwə́ né gakó kàndɔ wá!Sə tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn bə̀ yil mú, wɔ́ cɔ̌ dúdú.»²¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń nɔ Kəni byǎ bɛ́, n zɔ̀m ń nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ n wɔ̀:«Ǹ kɛ̀lɛ́ y zhǐ kẽkẽ, ǹ jǎl rɛ́ myɛ cĩ́ nə́kulu w yó. ²²E jà myì-zhər m'a jí Kayɛ̃,Ashuuri m'a tà kwã o zə mɔ́ yóm.»²³Ń gu yó n zɔ̀m ń nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ n wɔ̀:«Nyǐ wɔ́ màbyóó! Mɔ̌ lò ń mà n lú kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yé né? ²⁴Nyǐ bǔ-bwələ nə̀ zə lyì nə shí Shiipəri,bə̀ m'a nwɛ̀nɛ̀ Ashuuri ǹdə́ Ebɛɛrɛ,ńmyɛ myɛ la ń cìcì yò zhùlù.» ²⁵Zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ kwã nɛ́, Balaam zhǐr n kwɛ̃̀ n vò ń tənà y wa; sə Balaakɛ myɛ̌ zhǐr n lyɛ̃ ń la ń sõ.

Chapter 25

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à jě Shitim ní, sə dwí rí ju kùr rə̀ n'ê fwə̌l ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bə̀kwá bɛ́. ²Mɔwaabɛ lyì bə̀kwá bɛ́ byẽ̀ dwí rí bə̀ yə né vwə̃̀ né jàà wa; rə tó be rə jí rə súlí rə wùlì tɛ̃́ bə̀ yə né yé né. ³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a shɛ̀nɛ́ bə jǐrh Pəwɔɔrɛ yi Baalɛ lyì, sə Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì bi dɛ̃́dɛ̃́.⁴Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Zə dwí rí yó-cìnə́ bé gakó, sə́ ce bə tɔ̌r bɛ Cinu yé né, ń ce bə̀ yésé zǎ nə̀nyɛ́nɛ́ yá, mùnì ga Cinu lyim rí rə̀ j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ pə́ rə̀ bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó w lwé yé.» ⁵Muyiisi zɛ̃̀ n wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bù-kárna bɛ́ nɛ: «Á mə̀dù gakó gu ń lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ shɛ̀nɛ́ bə jǐrh Pəwɔɔrɛ yi Baalɛ mɔ́ lyì mú!»⁶Sə rə̀myɛ́ yó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̀dù bə̀ n yí ń da-byǎ bɛ́ cəcəl wə, ǹdə́ Majã lyì bə̀kɔ́ ń kwã; Muyiisi ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó dwí rí yírh wə, ǹdə́ bə̀ y'à n'ê kúrh dwã-joló kòrhó w nyí rí ni. ⁷Eləyazaarɛ byǐ, vwĩ̀-zwə́lnə Pyənaasɛ, Aarɔ̃ nɔ̃̌ w gə́ nɔ rə̀myɛ́ mɔ́, n já n zɛ̃̀ dwí rí cəcəl wə; n kwè swé n zə ń jɔ̃̀ wa,⁸n tó Esərayɛl lyì bal mɔ́ kùr n zù kòrhó w wə, n zò bə̀ bə̀lyè y ga, Esərayɛl lyì bal mɔ́ ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ ga, kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ kòrhó w wə. Rə̀myɛ́ yó màbyóó w ò y'à n'ô gurhi Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mɔ́ j'a zhì. ⁹Lyì bí byɛ̀bɛ́ màbyóó w y'à gu mú yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀na (24 000).¹⁰Cinu zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹¹«Eləyazaarɛ byǐ, vwĩ̀-zwə́lnə Pyənaasɛ, Aarɔ̃ nɔ̃̌ w pɔ́ à lyi-shùùrí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó wə, ń gə́ yàl bwɛ̃̌ dǔr cə́bal à jàà w bə̀ cəcəl w mó yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bwɛ̃̌-dǔr yə̀ ce a ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jé tɛ̃́ yé.¹²Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, cĩ́ nyí ń wɔ̀: Nyǐ à n'â zal yə̀-zùlə́ dɔbrɛ ǹdə́ mɔ. ¹³Rə̀ m'a yə̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ ga yilə. Dɔbrɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ m'a pə bɛ vwĩ̀-zwə́lnə tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w twéé twéé yilə, ń gə́ yàl bwɛ̃̌-dǔr cə́bal ń Yi rí shò kwã nɛ́, e jà n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yil mú myɛ yilə.»¹⁴Esərayɛl lyì bal mɔ́ bə̀ gu mú, mɔ̀bɔ́ bə̀ tó dwã bə gu ǹdə́ Majã lyì bə̀kɔ́ mɔ́ yà ń yíl Ziməri, Səlu byǐ, Shəmənyɔ̃ kwálá y yó-cə́bal mə̀dù. ¹⁵Sə Majã lyì bə̀kɔ́ mɔ́ bə̀ gu mú yà ń yíl Kozəbyi, Suuri bə̀kɔ́; Suuri ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń wɔ́ Majã kwálá y jì èdù yó-cə́bal.¹⁶Rə̀myɛ́ yó Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹⁷«Zhəl-nə á bú ǹdə́ Majã lyì bí sə á ŋwɛ̀nɛ́ bɛ. ¹⁸Bə̀ bə̀ tó myìnù mú mɔ̀bɔ́ bə̀ b'e myìnì ába mɔ́ dɛnnɛ bə pyà á nyí, Pəwɔɔrɛ yò w wẽ́ e súlí ǹdə́ bə̀ nəkɔ́, Majã yó-cə́bal mə̀dù y bə̀kɔ́ Kozəbyi, bə̀ gu Pəwɔɔrɛ màbyóó w yi ní mú yò w wẽ́.»

Chapter 26

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ byǐ, vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ n wɔ̀: ²«Gál-na byinə shí-èlyè è m'ê la cìnə́ bé, bə̀ wɔ̌ bə̀ m'a vò búlə́ jàà w Esərayɛl byǎ bɛ́ dwí rí gakó wẽ́ mó, kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́.»³Sə Muyiisi ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ zɔ̀m ǹdə́ bɛ Mɔwaabɛ jə́ y wə, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nyí ni, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zheriko. Bə̀ wə̀l be: ⁴«Nə́ m'ǎ gə̀ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe byinə shí-èlyè è m'ê la cìnə́ bé, ǹdə Cinu gə́ pɔ nyí Muyiisi ni ní.»Nyǐ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́:⁵Orɔbɛn, Esərayɛl byì-cɛ yá. Orɔbɛn byǎ bɛ́: Anɔɔkɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Anɔɔkɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Pəlu jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Pəlu nɛ̀mɛ́ nɛ́, ⁶ǹdə́ Esərɔ̃ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Esərɔ̃ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Kərəmyi jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Kərəmyi nɛ̀mɛ́ nɛ́. ⁷Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Orɔbɛn lyì bí jìsí. Sə̀ lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zɔ̌m nyàlpyɛ̀ ǹdə́ shə́-ètɔ̀ (43 730).⁸Pəlu byǐ mə̀dù, Eləyaabɛ, ⁹ǹdə́ Eləyaabɛ byǎ bɛ́: Nəmɔwəə ǹdə́ Datã ǹdə́ Abyəram. Wɔ́ Datã ńmyɛ̌ mɔ́ ǹdə́ Abyəram ńmyɛ̌ mɔ́, Esərayɛl dwí rí yó-cìnə́, bə̀ y'à zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ mɔ́; bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Kore kwã-lyì bí bə̀ gə́ y'à tú bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ Cinu yi ní mú.¹⁰Cɛ y j'a kǎl è nyí e lyì bə̀myɛ́ ǹdə́ Kore ga, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń kwã-lyì bí cù mú, myǐn mú myɛ súlí mə jí nunə zwã̌-àlyè ǹdə́ shí-ènu y mú; bə̀ yàl myɔrhɔ. ¹¹E jà Kore cìcì byǎ bɛ́ y'à zɛ̃̀ bə̀ yə̀ cì rə̀myɛ́ yi ní yé.¹²Nyǐ Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́, jì jì: Nəmɔwəə jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Nəmɔwəə nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Yamɛ̃ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Yamɛ̃ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Yakɛ̃ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Yakɛ̃ nɛ̀mɛ́ nɛ́; ¹³ǹdə́ Zəra jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Zəra nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Shəwul jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Shəwul nɛ̀mɛ́ nɛ́. ¹⁴Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Shəmənyɔ̃ lyì bí jìsí. Bə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ zwã̌-àlyè (22 200).¹⁵Nyǐ Gaadɛ byǎ bɛ́, jì jì: Səfɔ̃ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Səfɔ̃ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Aji jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Aji nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Shuni jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Shuni nɛ̀mɛ́ nɛ́; ¹⁶ǹdə́ Ozəni jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Ozəni nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Eri jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Eri nɛ̀mɛ́ nɛ́; ¹⁷ǹdə́ Arɔɔdɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Arɔɔdɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Arəli jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Arəli nɛ̀mɛ́ nɛ́. ¹⁸Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Gaadɛ byǎ bɛ́ jìsí, sə̀ lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ zwã̌-ànu (40 500).¹⁹Nyǐ Zhəda byǎ bɛ́ jìsí: Erɛ ǹdə́ Onã; sə Erɛ ǹdə́ Onã ga cù Kanaã tənà y wa. ²⁰Rə̀myɛ́ ce, nyǐ Zhəda byǎ bɛ́, jì jì: Shəla jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Shəla nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Pɛrɛɛsɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Pɛrɛɛsɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Zəra jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Zəra nɛ̀mɛ́ nɛ́. ²¹Nyǐ Pɛrɛɛsɛ byǎ bɛ́: Esərɔ̃ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Esərɔ̃ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Amuuli jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Amuuli nɛ̀mɛ́ nɛ́. ²²Wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ y'à wɔ́ Zhəda byǎ bɛ́ jìsí, sə̀ lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ tə̀ldù ǹdə́ zwã̌-ànu (76 500).²³Nyǐ Yəsakaarɛ byǎ bɛ́, jì jì: Tɔla jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Tɔla nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Puvə jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Puvə nɛ̀mɛ́ nɛ́; ²⁴ǹdə́ Yəshuubi jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Yəshuubi nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Shəmərɔ̃ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Shəmərɔ̃ nɛ̀mɛ́ nɛ́. ²⁵Wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ y'à wɔ́ Yəsakaarɛ jìsí, sə̀ lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shə̀ldù ǹdə́ rə̀na ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (64 300).²⁶Nyǐ Zabyəlɔ̃ byǎ bɛ́, jì jì: Sərɛɛdɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Sərɛɛdɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Elɔ̃ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Elɔ̃ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Yaləyəə jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Yaləyəə nɛ̀mɛ́ nɛ́. ²⁷Wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ y'à wɔ́ Zabyəlɔ̃ lyì bí jìsí, sə̀ lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shə̀ldù ǹdə́ zwã̌-ànu (60 500).²⁸Nyǐ Zhozefu byǎ bɛ́, jì jì: Manasɛ ǹdə́ Efərəyim. ²⁹Nyǐ Manasɛ byǎ bɛ́: Məciiri jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Məciiri nɛ̀mɛ́ nɛ́, Məciiri ń lùl Galaadɛ, ǹdə́ Galaadɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Galaadɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́.³⁰Nyǐ Galaadɛ byǎ bɛ́: Yəzɛɛrɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Yəzɛɛrɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Elɛɛkɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Elɛɛkɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́; ³¹ǹdə́ Asərəyəə jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Asərəyəə nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Shəkɛm jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Shəkɛm nɛ̀mɛ́ nɛ́; ³²ǹdə́ Shəmyəda jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Shəmyəda nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Efɛɛrɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Efɛɛrɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́.³³Efɛɛrɛ byǐ Səlɔfaadɛ wɔ́ kana-byǎ dúdú ń lùlə̀, ń yə̀ bal-byǐ lùl yé. Səlɔfaadɛ bə̀kwá bɛ́ y'à yíl Mala ǹdə́ Nəwa ǹdə́ Ogəla ǹdə́ Myələka ǹdə́ Tərəsa. ³⁴Wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ y'à wɔ́ Manasɛ lyì bí jìsí, sə̀ lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (52 700)³⁵Nyǐ Efərəyim byǎ bɛ́, jì jì: Shətəla jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Shətəla nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Bəkɛɛrɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Bəkɛɛrɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Taã jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Taã nɛ̀mɛ́ nɛ́. ³⁶Nyǐ Shətəla jì y lyì bí èlǎsɛ̃́: Erã ń lùl Erã jì y lyì bí. ³⁷Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Efərəyim byǎ bɛ́ jìsí, sə̀ lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ zwã̌-ànu (32 500). Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Zhozefu byǎ bɛ́, gál mɔ́ mə̀ gàl jì jì yi ní mú èta.³⁸Nyǐ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́, jì jì: Bɛɛla jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Bɛɛla nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Ashəbyəə jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Ashəbyəə nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Ayəram jì y lyì bí bə́ wɔ́ Ayəram nɛ̀mɛ́ nɛ́, ³⁹ǹdə́ Shəfam jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Shəfam nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Ufam jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Ufam nɛ̀mɛ́ nɛ́. ⁴⁰Bɛɛla byǎ bɛ́ yàl: Arədɛ ǹdə́ Naamã; Arədɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Arədɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́, Naamã jì y lyì bí zɛ̃̀ bə̀ wɔ́ Naamã nɛ̀mɛ́ nɛ́. ⁴¹Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ gál mɔ́ mə̀ gàl jì jì yi ní mú èta; bə̀ yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ rə̀nu ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (45 600).⁴²Nyǐ Dan byǎ bɛ́, jì jì: Shəwam jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Shəwam nɛ̀mɛ́ nɛ́. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Dan lyì bí jìsí gál mɔ́ mə̀ gàl jì jì yi ní mú. ⁴³Shəwam jìsí lyì bí gakó yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shə̀ldù ǹdə́ rə̀na ǹdə́ zwã̌-àna (64 400).⁴⁴Nyǐ Asɛɛrɛ byǎ bɛ́, jì jì: Yəməna jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Yəməna nɛ̀mɛ́ nɛ́; ǹdə́ Yəshevyi jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Yəshevyi nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Bərəya jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Bərəya nɛ̀mɛ́ nɛ́. ⁴⁵Nyǐ byɛ̀bɛ́ Bərəya byǎ bɛ́ lùl mú: Ebɛɛrɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Ebɛɛrɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Maləcəə jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Maləcəə nɛ̀mɛ́ nɛ́. ⁴⁶Asɛɛrɛ bə̀kɔ́ mɔ́ yà ń yíl Səra. ⁴⁷Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl Asɛɛrɛ byǎ bɛ́ jìsí, sə̀ lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àna (53 400).⁴⁸Nyǐ Nəfətəlyi byǎ bɛ́, jì jì: Yasəyəə jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Yasəyəə nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Guni jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Guni nɛ̀mɛ́ nɛ́; ⁴⁹ǹdə́ Yəsɛɛrɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Yəsɛɛrɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Shəlɛm jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Shəlɛm nɛ̀mɛ́ nɛ́. ⁵⁰Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Nəfətəlyi jìsí gál mɔ́ mə̀ gàl jì jì yi ní mú èta; sə̀ lyì bí yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ rə̀nu ǹdə́ zwã̌-àna (45 400).⁵¹Nyǐ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ yó wə́: nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-nyə̀ldù ǹdə́ òdù ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ shə́-ètɔ̀ (601 730).⁵²Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ⁵³«Wɔ́ jìsí sə̀myɛ́ mɔ́ nɛ ǹ m'ǎ tə̀ tənà yá: cələ né m'a mɛrhɛ dwã ǹdə jì gakó lyì bí yó w gə́ mə̌ nɛ́.⁵⁴Ǹ m'ǎ ce jì y kɛ̀bɛ́ è lyì bí já mɔ́ cəl ré myɛ yə̀ nánfɔ̀lɔ̀, sə jì y kɛ̀bɛ́ è lyì bí mə̌ nyí mú, cəl ré myɛ m'a mɛrhɛ nyí. Bə̀ m'a pə cəl jì gakó ne rə mɛrhɛ rə̀ lyì bí yó wə́. ⁵⁵Sə e jà wɔ́ tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə m'a tó né bə m'e tə̀ tənà yá. Cələ né bə̀ la nɔ mɔ́ m'a tó dwã ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ kwálsɛ́ lyì bí yó wə́. ⁵⁶Wɔ́ tántɛ́ɛ́ y tɔ́ mɔ́ è m'a pə lò gakó ne ń cəl ré, e tə̀ nɛ jì y kɛ̀bɛ́ è lyì bí já ǹdə́ kɛ̀bɛ́ è lyì bí mə̌ nyí ni.»⁵⁷Nyǐ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ gàl jì jì mú yó wə́: Gɛrəshɔn jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Gɛrəshɔn nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Kəyaatɛ jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Kəyaatɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ Mərəri jì y lyì bí bə̀ wɔ́ Mərəri nɛ̀mɛ́ nɛ́. ⁵⁸Nyǐ Levyi jìsí dwã: Lyəbəni jì y ǹdə́ Ebərɔ̃ jì y ǹdə́ Məli jì y ǹdə́ Mushi jì y ǹdə́ Kore jì yə́. Kəyaatɛ ń lùl Aməram. ⁵⁹Aməram kɛ̃ mɔ́ yà ń yíl Yɔkəbɛɛdɛ, Levyi bə̀kɔ́, ń kɛ̃ mɔ́ lùl n pɔ̃ Ezhibti ní. Yɔkəbɛɛdɛ lùl byǎ n pə Aməram nɛ: Aarɔ̃ ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ bə̀ nəkɔ́ Myərəyam.⁶⁰Aarɔ̃ ń lùl Nadaabɛ ǹdə́ Abyəwu ǹdə́ Eləyazaarɛ e súlí Yətamaarɛ. ⁶¹Sə Nadaabɛ ǹdə́ Abyəwu cùwə̀, bə̀ bə̀ zɔ myǐn mɔ̌ mɔ̌ bə vò bə pə Cinu ni. ⁶²Bə̀ gə́ gàl Levyi dwí rí lyì bí kɔn zhì cànà èdù è m'ê la mɔ́ nyí rí bala bɛ́ gakó, bə̀ yó w y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀tɔ̀ (23 000). Bə̀ zhə̀n ga, bə̀ y'à yə̀ bɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ nɛ mwì bə m'e gə̀ bɛ yé, bə̀ bə̀ y'à yə̀ bɛ cəl-tənà pɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ cəcəl w yé.⁶³Wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gál mɔ́ Muyiisi ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ gàl Mɔwaabɛ jə́ y wə, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nyí ni, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zheriko, pɔ mɔ́. ⁶⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ Muyiisi ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ y'à gàl Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w w mó mə̀dù ga yà ń kə́ ń tɛ̀nɛ́ bə̀ wẽ́ yé,⁶⁵bə̀ Cinu yà ń dámǎ n wɔ̀ bɛ bə̀ bə̀ m'a cì gɔ-elũ èpòlò w wə; sə zhə̀n ga, bə̀myɛ́ mə̀dù ga yə̀ dàl, è gə də̀ Yəfune byǐ Kalɛɛbɛ ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe dúdú.

Chapter 27

¹Rə̀myɛ́ yó, Səlɔfaadɛ bə̀kwá bɛ́ zɛ̃̀ bə bà; Səlɔfaadɛ yà ń wɔ́ Efɛɛrɛ byǐ, Efɛɛrɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Galaadɛ byǐ, Galaadɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Məciiri byǐ, Məciiri zɛ̃̀ ń wɔ́ Manasɛ byǐ; bə̀ y'à wɔ́ Zhozefu byǐ Manasɛ jìsí èdù bə̀kwá. Bə̀ yilə né y'à wɔ́ Maala ǹdə́ Nəwa ǹdə́ Ogəla ǹdə́ Myələka ǹdə́ Tərəsa.²Bə̀ tú bə zhì Muyiisi ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ ǹdə́ Esərayɛl yó-cìnə́ bé ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ yé né dwã-joló kòrhó w nyí rí wə, ³bə wɔ̀: «Nə́ da mɔ́ cù gɔ-elũ èpòlò w wə, ń yà ń də̀ Kore kwã-lyì bí lò yé, ń yà ń də̀ Kore kwã-lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ co nyí dwã w bə bú ǹdə́ Cinu mú lò yé; wɔ́ ń cìcì yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w dúdú ò ce n cì. E jà ń yà ń yə̀ bal-byǐ lùl yé.⁴Nə́ da mɔ́ yil ré nə mə̌ sə rə jé tɛ̃́ ń dwí rí wẽ́, ń gə́ yə̀ bal-byǐ lùl yilə? Rə̀myɛ́ ce pə cəl-tənàa nə́myɛ̌ cìcì mú ni ǹdə nə́ da da-byǎ bɛ́ ta.» ⁵Muyiisi zə bə̀ nyí rí n mə n vò Cinu yé né.⁶Sə Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ⁷«Səlɔfaadɛ bə̀kwá bɛ́ zhe bùrì; ǹ m'ǎ pə bɛ cəl-tənà bə cìní ǹdə bə̀ da da-byǎ bɛ́ ta, ǹ m'ǎ súlí ń pə bɛ bə̀ da cəl ré. ⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: ‹Bal gə cù ǹdə́ ń yə̀ bal-byǐ lùl, sə á pə ń cəl-tənà y ń bə̀kɔ́ mɔ́ nɛ.¹¹⁹Ń gə bə bə̀kɔ́ zhe sə á pə ń cəl ré ń da-byǎ bɛ́ nɛ. ¹⁰Ń gə bə da-byǎ zhe sə á pə rɛ ń da da-byǎ bɛ́ nɛ. Sə ń da gə bə da-byǎ zhe sə á pə rɛ ń dwí rí lò mó mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ̀ ǹdə́ mɔ ń jì y wẽ́ mó ne: wɔ́ lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ ń mà n zwẽ ń cəl ré n cìní.› Rə̀ m'a yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ sə rə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə, rə tó nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Cinu pɔ Muyiisi ni mú.»¹²Cinu wə̀l Muyiisi ni: «Jíl Abərim pyàr rɛ́ rə̀ twèlé dwã nɛ mɔ́ yó, ń nyǐ tənà y à n'â pɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́. ¹³Ǹ m'ǎ nyǐ yə, sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹmyɛ m'ǎ cì ń twèlé ǹ dabá nɛ ǹdə ǹ da-byǐ Aarɔ̃ gə́ cù ní. ¹⁴Bə̀ Sin gɔ-elũ èpòlò w wə, dwí rí gə́ pyà à nyí yi ní, á yə̀ à cəl cili à gə́ y'à n'â pɛ ába nyí b'ǎ ce nɛ̃̌ du á m'a ce bə lwar b'à bə dõ zhe mó yé.» È wɔ́ Mərəba nàná bɛ́, Kadɛɛshɛ nɛ́, Sin gɔ-elũ èpòlò w w mó.¹⁵Rə̀myɛ́ yó Muyiisi wə̀l Cinu ni: ¹⁶«Bə̀ Cinu, Yi rí tɛ̀bɛ́ kò-nyì dwí gakó nyǔ mú wɔ rə̀ jɔ̃̀ w mɔ́ cír lò mó mɔ̀bɔ́ ń la n yə̀ dwí rí yé né, ¹⁷ń mà n shə́r n kə́ n zù rə̀ yé né, n ce rə shə́r ń kə́ n ce rə zù mú; èta Cinu dwí rí t'â la yál ǹdə pyììsì shɛ̀bɛ́ sə̀ bə vwǎ-ènɔ̀n zhe ta yé.»¹⁸Cinu lyár Muyiisi n wɔ̀: «Cír Nuuni byǐ Zhozwe; b'à éshìrhə́ y ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ. Ǹ m'ǎ cĩ́ ǹ jɛ̃̀ y ń yó, ¹⁹ń zə mɔ ń vò ń byili vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ ne, ń zɛ̃̀ ń pyi mu ń tum rí bə̀ yírh wə.²⁰Ǹ m'ǎ pɔ̃ cəl ǹ ŋwɔ̀nɔ́ w wẽ́ mùnì ga Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́ shɛ̀nɛ́ ń nyí ni. ²¹Sə ń mà n vò n zhì vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ yé né, sə Eləyazaarɛ mà n tó Urimb dɛnnɛ n pyà Cinu nyí rí lwar ń shò kwã nɛ́, Cinu yé né. Wɔ́ nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ nɛ bə̀ m'a tó bə̀ m'ê shə́r ráá bə m'ê zwì, ńmyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó: è n'ê yǎl è wɔ̀ dwí rí púlə́púlə́.»²²Muyiisi wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní; ń zə Zhozwe n mə n vò n zhì vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ ǹdə́ dwí rí gakó yé né. ²³N cĩ́ jɛ̀rh ń yó, n zɛ̃̀ n pyi mu ń tum rí ǹdə Cinu gə́ yà ń tó Muyiisi dɛnnɛ n byili ní.

Chapter 28

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Pə nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ ń wɔ̀: Ce-nə jàn nɛ́ á j'á n'á zə pansɛ́ shɛ̀bɛ́ à mə̌ ǹdə́ sɛ mɔ́ á n'á twí á pɛ nɛ sə̀ yi rí wə: à kùjú wə́a, ò lwẽ́ ré wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́.³Ǹ m'ǎ wɔ̀ bɛ: Nyǐ kùjírə́ né nyɛ̀bɛ́ á la Cinu ni pɔ mɔ́: byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀lyè, kaka bə sɛ zhe, dɛ̃ gakó, twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə. ⁴Bə̀ m'a zwə́l èdù y nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ, bə zwə́l è dõ mó cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní, ⁵bə̀ m'a súlí mún cəə́le rə̀tɔ̀ mə̀ ywə́rh ǹdə́ olyivyə́ə́re byǎ nwə̃̌ kaka yə̀ y gùlí lyítər ǹdə́ fwã́.⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́, ǹdə bə̀ gə́ y'à n'ê zwə́l re Sənəyi pyɔ̀ w yó mó né, kùjú w kɔ̀bɔ́ ò lwẽ́ ré wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ Cinu yilə. ⁷Də̀vɛ̃́ kɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə ló tɛ̃́ bə pə Cinu ni mú wɔ́ də̀vɛ̃́ lyítər rə̀dù ǹdə́ fwã́, pyì-bwɛ̀lɛ́ nã́yə́ə́ y yilə, sə e yə̀ də̀vɛ̃́ kɛ̀bɛ́ è jɛ̀ bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Cinu ni, kòrhó w wẽ́. ⁸Bə̀ m'a zwə́l pyì-bwǎlsɛ́ sə̀lyè nyǎ y cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní; bə̀ m'a súlí bə zə nəkɔkɔ́lɛ́ y mún mú ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ ló tɛ̃́ bə pə Cinu ni mú dwí rí cìcì bə m'e zwə́l yə. Rə̀ wɔ́ kùjú kɔ̀bɔ́ ò lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ Cinu yilə.⁹Shìrhə́ dɛ̃ rɛ́, bə̀ m'a zwə́l byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ sə̀lyè, kaka bə sɛ zhe, bə súlí mún cəə́le tə̀ldù mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Cinu ni mú. ¹⁰Wɔ́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ rə̀ n'ê súlí twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nɛ ǹdə́ rə̀ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə pə Cinu ni mú.¹¹Cànà gakó kùr-jirə́ yə́, á m'ǎ zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ á pə Cinu ni: nə̀-byərh sə̀lyè ǹdə́ pyì-bya èdù e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shàlpyɛ̀, vwàmá nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe, ¹²ǹdə́ mún cəə́le nə̀bɔ́ mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ nə̀-bya gakó yilə; ǹdə́ mún mə̀ ywə́rh cəə́le tə̀ldù pyì-bya y yilə; ¹³ǹdə́ mún cəə́le rə̀tɔ̀ mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ pyì-bwɛ̀lɛ́ èdù gakó yilə. Rə̀myɛ́ wɔ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rə̀ lwẽ́ ré wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ Cinu yilə.¹⁴Də̀vɛ̃́ y bə̀ mə̌ sə bə ló tɛ̃́ bə pə Cinu ni mú wɔ́ lyítərə nə̀tɔ̀ nə̀-bya gakó yilə, ǹdə́ lyítərə nə̀lyè pyì-bya y yilə, e súlí lyítər rə̀dù ǹdə́ fwã́ pyì-bwɛ̀lɛ́ èdù gakó yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ càn-dùlí y vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ bə̀ m'a zwə́l byin rí càn-dùlí címsí gakó yi ní mú. ¹⁵Á m'ǎ súlí á zwə́l bə̀cìlə́ á pə Cinu ni, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w vwĩ̀ rí yilə; bə̀ m'a zwə́l ré bə m'e súlí twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə pə Cinu ni mú ni.¹⁶Cànà nã́yə́ə́ y dwã shí ǹdə́ nə̀na dɛ̃ rɛ́, wɔ́ Pakɛ címsíb Cinu yilə. ¹⁷Cànà y èmyɛ́ mɔ́ dwã shí ǹdə́ nə̀nu dɛ̃ rɛ́ wɔ́ címsi dɛ̃: bə̀ m'a dɔ̃̀ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce dwã nyàlpyɛ̀. ¹⁸Címsí dɛ̃ nã́yéé ré yù wə, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə; á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé.¹⁹Á m'ǎ zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ á pə Cinu ni: nə̀-byərh sə̀lyè ǹdə́ pyì-bya èdù e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shàlpyɛ̀. Á m'ǎ zə vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe mó, ²⁰e súlí mún mú mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ bə̀ mə̌ sə bə pə mɔ́: mún cəə́le nə̀bɔ́ nə̀-bya èdù yilə, ǹdə́ mún cəə́le tə̀ldù pyì-bya èdù yilə. ²¹Bə̀ m'a súlí mún cəə́le rə̀tɔ̀, pyì-bwǎlsɛ́ shàlpyɛ̀ y èdù gakó yilə. ²²Bə̀ m'a súlí bə zwə́l bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tũ̌ yil á yilə.²³Á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó á m'á súlí nəkɔkɔ́lɛ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ rə̀ wɔ́ twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nɛ. ²⁴Dɛ̃ gakó, dwã nyàlpyɛ̀ wẽ́, á m'ǎ zə kùjú á b'ǎ pə Cinu ni, kùjírə́ né nyɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́; á m'ǎ súlí ri twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə pə Cinu ni mú, á pa. ²⁵Sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə; á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w yé.²⁶Jòró w címsí dɛ̃ rɛ́, á gə zə á vɔ̀lɔ́ byǎ bɛ́ nã́yə́ə́ bé á bàn Cinu ni pɔ, wə̀-dùn rí pɛnɛ́ y Səmyɛnsɛ címsí yilə, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə; á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé. ²⁷Á m'ǎ zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ á pə Cinu ni: nə̀-byərh sə̀lyè ǹdə́ pyì-bya èdù e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shàlpyɛ̀, ²⁸ǹdə́ mún bə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ bə̀ mə̌ sə bə pə mɔ́: mún cəə́le nə̀bɔ́, nə̀-bya èdù gakó yilə, ǹdə́ mún cəə́le tə̀ldù, pyì-bya y yilə,²⁹ǹdə́ mún cəə́le rə̀tɔ̀ pyì-bwǎlsɛ́ shàlpyɛ̀ y èdù gakó yilə. ³⁰Á m'ǎ súlí á zwə́l bə̀cìlə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tũ̌ yil á yilə. ³¹Á m'ǎ zwə́l re á súlí a pə nə̀ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni mú á m'á súlí twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ vwĩ̀ rí rə̀ n'ê súlí mú ni. Á m'ǎ zə vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé.

Chapter 29

¹Cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dɛ̃ nã́yéé ré, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə. Á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé. È m'a yə̀ wu-nyɔ̃̀ búbwéésea dɛ̃.²Á m'ǎ zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ á pə Cinu ni: nə̀-bya èdù ǹdə́ pyì-bya èdù ǹdə́ byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shàlpyɛ̀, vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé;³ǹdə́ mún mú bə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ y mó: mún cəə́le nə̀bɔ́ nə̀-bya y yilə, ǹdə́ mún cəə́le tə̀ldù pyì-bya y yilə, ⁴e súlí mún cəə́le rə̀tɔ̀ pyì-bwǎlsɛ́ shàlpyɛ̀ y èdù gakó yilə. ⁵Á m'ǎ súlí á zwə́l bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tũ̌ yil á yilə.⁶E súlí càn-dǔlsí vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ mún mú ǹdə́ twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀myɛ mún mú ǹdə́ nə̀ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə pə Cinu ni mú, ǹdə nə̀myɛ lùl-e-púrsí gə́ n'ê byili ní nə̀ shò kwã nɛ́ mɔ́: rə̀ wɔ́ kùjú ò lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ Cinu yilə.⁷Cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y èmyɛ́ mɔ́ dwã shí dɛ̃ rɛ́, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə. Á m'ǎ lyẽ á nyí, sə á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé.b ⁸Á m'ǎ zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ á pə Cinu ni: nə̀-bya èdù ǹdə́ pyì-bya èdù e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shàlpyɛ̀. Á m'ǎ zə vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé,⁹ǹdə́ mún mú bə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ bə̀ mə̌ sə bə pə mɔ́: mún cəə́le nə̀bɔ́ nə̀-bya y yil ǹdə́ mún cəə́le tə̀ldù pyì-bya y yilə, ¹⁰ǹdə́ mún cəə́le rə̀tɔ̀ pyì-bwǎlsɛ́ shàlpyɛ̀ y èdù gakó yilə. ¹¹Á m'ǎ súlí á zwə́l bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ vwĩ̀ rí yilə, e súlí vwĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwə́l sǔbri nánfɔ̀lɔ̀ w dɛ̃ rɛ́ yù w mú ǹdə́ twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ mún mú e súlí də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni nə̀ n'ê tó ne mó.¹²Cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dwã shí ǹdə́ nə̀nu dɛ̃ rɛ́, á m'ǎ jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Cinu yilə. Á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé. Á m'ǎ jí címsi nánfwɛ̀lɛ̀ dwã nyàlpyɛ̀, Cinu yiləc. ¹³Á m'ǎ zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ á pə Cinu ni: nə̀-byərh shí ǹdə́ sə̀tɔ̀ ǹdə́ pyì-byərh sə̀lyè ǹdə́ byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shí ǹdə́ sə̀na, vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé,¹⁴ǹdə́ mún mú mə̀ ywə́rh ǹdə́ nwə̃̌ bə̀ mə̌ sə bə pə mɔ́: mún cəə́le nə̀bɔ́ nə̀-byesé shí ǹdə́ sə̀tɔ̀ y èdù gakó yilə, ǹdə́ mún cəə́le tə̀ldù pyì-byesé sə̀lyè y èdù gakó yilə, ¹⁵ǹdə́ mún cəə́le rə̀tɔ̀ pyì-bwǎlsɛ́ shí ǹdə́ sə̀na y èdù gakó yilə. ¹⁶Á m'ǎ súlí á zwə́l bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ vwĩ̀ rí yilə, e súlí twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ mún mú ǹdə́ rə̀ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni mú.¹⁷Dwã nə̀lyè dɛ̃ rɛ́: nə̀-byərh shí ǹdə́ sə̀lyè ǹdə́ pyì-byərh sə̀lyè ǹdə́ byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shí ǹdə́ sə̀na, vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé, ¹⁸ǹdə́ mún mú ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ mə̌ sə bə ló tɛ̃́ bə pə Cinu ni nə̀-byesé ǹdə́ pyì-byesé e súlí pyì-bwǎlsɛ́ yil mú, rə mɛrhɛ ǹdə sə̀ yó w gə́ m'a yə̀ nɛ́, ǹdə lùl-e-púrsí gə́ n'ê yǎl nɛ́. ¹⁹Á m'ǎ súlí á zwə́l bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ vwĩ̀ rí yilə, e súlí twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ mún mú e súlí də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni rə̀ n'ê tó re mó.²⁰Dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́: nə̀-byərh shí ǹdə́ èdù ǹdə́ pyì-byərh sə̀lyè ǹdə́ byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shí ǹdə́ sə̀na, rə yə̀ vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé, ²¹ǹdə́ mún mú ǹdə́ də̀vɛ́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni mú bə̀ mə̌ sə bə pə nə̀-byesé ǹdə́ pyì-byesé e súlí pyì-bwǎlsɛ́ yil mú, rə mɛrhɛ ǹdə́ nə̀ yó w gə́ m'a yə̀ nɛ́, ǹdə lùl-e-púrsí gə́ n'ê yǎl nɛ́. ²²Á m'ǎ súlí á zwə́l bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ vwĩ̀ rí yilə, e súlí twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ mún mú e súlí də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni mú è n'ê tó re mó.²³Dwã nə̀na dɛ̃ rɛ́: nə̀-byərh shí yə́, ǹdə́ pyì-byərh sə̀lyè ǹdə́ byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shí ǹdə́ sə̀na, vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé, ²⁴ǹdə́ mún mú ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə́ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni mú bə̀ mə̌ sə bə pə nə̀-byesé ǹdə́ pyì-byesé e súlí pyì-bwǎlsɛ́ yilə, rə mɛrhɛ sə̀ yó w gə́ m'a yə̀ nɛ́, ǹdə lùl-e-púrsí gə́ n'ê yǎl nɛ́. ²⁵Á m'ǎ súlí á zwə́l bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ vwĩ̀ rí yilə, twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ mún mú e súlí də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni mú è n'ê tó re mó.²⁶Dwã nə̀nu dɛ̃ rɛ́: nə̀-byərh nə̀bɔ́ ǹdə́ pyì-byərh sə̀lyè e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shí ǹdə́ sə̀na, vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé, ²⁷ǹdə́ mún mú ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni bə̀ mə̌ sə bə pə nə-byesé ǹdə́ pyì-byesé e súlí pyì-bwǎlsɛ́ yil mú, rə mɛrhɛ sə̀ yó w gə́ m'a yə̀ nɛ́, ǹdə lùl-e-púrsí gə́ n'ê yǎl nɛ́. ²⁸E súlí bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ vwĩ̀ rí yilə, twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ mún mú ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni è n'ê tó re mó.²⁹Dwã nyə̀ldù dɛ̃ rɛ́: nə̀-byərh lyɛlɛ ǹdə́ pyì-byərh sə̀lyè e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shí ǹdə́ sə̀na, vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé, ³⁰ǹdə́ mún mú ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni bə̀ mə̌ sə bə pə nə̀-byesé ǹdə́ pyì-byesé e súlí pyì-bwǎlsɛ́ yilə, rə mɛrhɛ sə̀ yó w gə́ m'a yə̀ nɛ́, ǹdə lùl-e-púrsí gə́ n'ê yǎl nɛ́. ³¹E súlí bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ vwĩ̀ rí yilə, ǹdə́ twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ mún mú e súlí də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni mú rə̀ n'ê tó re mó.³²Dwã nyàlpɛ̀ dɛ̃ rɛ́: nə̀-byərh shàlpyɛ̀ ǹdə́ pyì-byərh sə̀lyè e súlí byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ́ shí ǹdə́ sə̀na, vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé, ³³ǹdə́ mún mú e súlí də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni bə̀ mə̌ sə bə pə nə̀-byesé ǹdə́ pyì-byesé e súlí pyì-bwǎlsɛ́ yil mú, rə mɛrhɛ sə̀ yó w gə́ m'a yə̀ nɛ́, ǹdə nə̀ lùl-e-púrsí gə́ n'ê yǎl nɛ́ rə̀ shò kwã nɛ́ mɔ́. ³⁴E súlí bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ vwĩ̀ rí yilə, ǹdə́ twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ mún mú ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni è n'ê tó re mó.³⁵Dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́ m'a yə̀ á címsí yó-gurə́ yə́: á t'á la tum tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ rə̀dù ga myɛ tũ̌ yé. ³⁶Á m'ǎ zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ á pə Cinu ni: nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya ǹdə́ byin rə̀dù rə̀dù pyì-bwǎlsɛ shàlpyɛ̀, vwàmá nyɛ̀bɛ́ kaka bə nɛ zhe yé,³⁷ǹdə́ mún mú e súlí də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni bə̀ mə̌ sə bə pə nə̀-bya y ǹdə́ pyì-bya y e súlí pyì-bwǎlsɛ́ yil mú, rə mɛrhɛ sə̀ yó w gə́ m'a yə̀ nɛ́, ǹdə lùl-e-púrsí gə́ n'ê yǎl nɛ́. ³⁸E súlí bə̀cìlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ vwĩ̀ rí yilə, ǹdə́ twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ rə̀ mún mú e súlí də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni è n'ê tó re mó.³⁹«Nyǐ vwə̃̀ né á m'ǎ zwə́l á pə Cinu ni dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ vùr á yil mú, e súlí á nyì-bwelé pyǐrh vwə̃̀ né ǹd'á pùbùlə̀ vwə̃̀ né ǹd'á vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹd'á mún pansɛ́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ Cinu ni mú e súlí yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né.» mo ⁴⁰40 nnn

Chapter 30

¹Muyiisi cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu yà ń pɔ mɔ rə̀ nyí mú. ²Muyiisi zɔ̀m ǹdə́ Esərayɛl kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé n wɔ̀: «Nyǐ nyí rí Cinu pɔ mɔ́:³Bal gə dwĩ̀ nyí Cinu ni ráá ń dùl n pə ń cìn ni n mə n bwəl nyí, ń tá ń la ń nyì-bwelé y tárh yé: ń mà n pyìrh nyì-bwelé y è shə́r ń nyú w mú cìcì. ⁴Kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è gwẽ̌ wɔ è da yó gə dwĩ̀ nyí Cinu ni ráá è dùl e pə è cìn ni e m'e bwəl nyí,⁵è da gə lwar b'è dwĩ̀ nyí Cinu ni ráá è dùl e pə è cìn ni e m'e bwəl nyí, n zɛ̃̀ ń yə̀ y kaka wə̀l, nyí rí tɛ̀bɛ́ è bwəl gakó m'a lyẽ yə, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ è dùl e pə è cìn ni e m'e bwəl nyí gakó m'a lyẽ yə.⁶Sə dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ è da mɔ́ lwar rɛ, n zɛ̃̀ n cẽ rə̀ yò mó, nyí rí tɛ̀bɛ́ gakó è dwĩ̀ Cinu ni mú ǹdə́ dùlsí shɛ̀bɛ́ è dùl e pə è cìn ni e m'e bwəl nyí mú gakó m'a jǐrh kɔn nánfò. Cinu mà n pɛ y sǔbri, è da mɔ́ gə́ cẽ mó yilə. ⁷Kɛ̃-byǐ gə zhə̀l e jí byal e jà è y'à dwĩ̀ nyí ráá è y'à dùl e pə è cìn ni e m'e bwəl nyí,⁸dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ è byal mɔ́ lwar rɛ n zɛ̃̀ ń yə̀ y kaka wə̀l rə̀ yù w cìcì, nyí rí è dwĩ̀ mú ráá dùlì y è dùl e pə è cìn ni e m'e bwəl nyí mú gwẽ̌ lyẽ yə.⁹Sə dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ è byal mɔ́ lwar rɛ, n zɛ̃̀ n cẽ rə̀ yò mó, ń já n ce nyí rí è dwĩ̀ rə̀ y'à lyẽ y mó ǹdə́ dùlì y è dùl e pə è cìn ni e m'e bwəl nyí mú jǐrh kɔn nánfò; Cinu mà n pɛ y sǔbri. ¹⁰Sə nyí tɛ̀bɛ́ ejə̃̀-kɛ̃ ráá kɛ̃ mɔ̀bɔ́ bə̀ zhɔ̃̀ dwĩ̀ kɔn dɛ̌ dɛ̌ shò kwã nɛ́, m'a j'a lyẽ mo. ¹¹Sə è gə wɔ́ ń byal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ w ń dwĩ̀ nyí ní ráá ń dùl n pə ń cìn ni n mə n bwəl nyí ní,¹²ń byal mɔ́ lwar rɛ n zɛ̃̀ ń yə̀ mo kaka wə̀l, ń yə̀ rə̀ yò cẽ, nyí tɛ̀bɛ́ ń dwĩ̀ mú gakó lyẽ mo, dùlì kɛ̀bɛ́ ń dùl n pə ń cìn ni n mə n bwəl nyí mú gakó j'a gwẽ̌ lyẽ mo.¹³Sə ń byal mɔ́ gə gu ń wẽ́ ń la n ce nyí tɛ̀bɛ́ gakó ń kɛ̃ mɔ́ dwĩ̀ ráá dùlì kɛ̀bɛ́ gakó ń dùl n pə ń cìn ni n mə n bwəl nyí mú jǐrh kɔn nánfò, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ cìcì ń byal mɔ́ nə́ ń lwar rɛ mɔ́, rə̀ m'a jǐrh kɔn nánfò. Ń byal mɔ́ gə́ ce nə jǐrh kɔn nánfò mó ce, Cinu mà n pɔ̃ sǔbri. ¹⁴Nyí tɛ̃̌ tɛ̃̌ ń dwĩ̀ ráá dùlì kɛ̌ kɛ̌ ń dùl n pə ń cìn ni n mə n bwəl nyí ń la mə ń lyẽ ń nyí, wɔ́ ń byal mɔ́ ń wɔ̌ ń ce rə zə kùr ráá ń wɔ̌ ń ce rə jǐrh kɔn nánfò.¹⁵Sə ń byal mɔ́ gə yə̀ mo kaka wə̀l kɔn m'e yí è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, rə̀myɛ́ yi ní, ń nə́ ń ce nyí tɛ̀bɛ́ gakó ń kɛ̃ mɔ́ dwĩ̀ mú ráá dùlì kɛ̀bɛ́ gakó ń kɛ̃ mɔ́ dùl n mə n bwəl nyí n pə ń cìn ní mu rə̀ y'à lyẽ mo mó zɛ̃̀ rə̀ zhe kùrə̀: ń nə́ ń ce nə̀ zal kùr ń gə́ yə̀ kaka wə̀l ń kɛ̃ mɔ́ nɛ, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń lwar rɛ mɔ́ yilə. ¹⁶Sə ń gə gu ń wẽ́ ń la n ce nə jǐrh kɔn nánfò è dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń lwar è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, wɔ́ ńmyɛ̌ yó w ń kɛ̃ mɔ́ dóó w m'a zhì ní.»

Chapter 31

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jim Majã lyì bí yó, lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Majã lyì bí wɛ̀rhɛ́ bɛ mɔ́ yilə; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ vò ń twèlé ǹ dabá nɛ cúlú ní.»³Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi wɔ̀ dwí rí ni: «Á lyì jàlà pwǎ bə̀ búlə́ wẽ̀ ré bə vò búlə́ jàà wa. Bə̀ m'a bú ǹdə́ Majã lyì bí mùnì bə cĩ́ Cinu jim Majã lyì bí yó. ⁴Á m'ǎ vùr shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ Esərayɛl kwálsɛ́ èdù èdù gakó wẽ́.» ⁵Bə̀ j'a vùr nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ kwálá kwálá gakó wẽ́, Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́, bə̀ gakó yàl, shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ bə̀ búlə́ wẽ̀, bə̀ m'a vò búlə́ né bú yilə.⁶Muyiisi ce bə vò búlə́ né jàà wa, kwálá gakó nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀; ń twĩ̀ bə̀myɛ́ ǹdə́ Eləyazaarɛ byǐ, vwĩ̀-zwə́lnə Pyənaasɛ ń yà ń pwà Yi kòrhó w wẽ̀ ré dwã bɛ́ ń zhe ń jɔ̃̀ w ǹdə́ pɔ́lsɛ́ bə̀ n'ê wúl búlə́ né kùr-ju ǹdə́ nə̀ zhɔ̌ yil mú, búlə́ né bú yilə. ⁷Bə̀ zhə̀l bə bú ǹdə́ Majã lyì bí ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní, sə bə̀ gu Majã shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó. ⁸Bə̀ súlí bə gu Majã pyǎ bɛ́: Evyi ǹdə́ Erəkɛm ǹdə́ Suuri ǹdə́ Uuri e súlí Erəba, Majã pyǎ bɛ́ bə̀nu yə́. Bə̀ súlí bə gu Bəwɔɔrɛ byǐ Balaam myɛ ǹdə́ búlə́ shù.⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zə Majã lyì kana bɛ́ ǹdə́ bə̀ bə̀sɔ́ná bɛ́ yómə́; bə zə bə̀ vwàmá nɛ́ ǹdə́ bə̀ dɔ̀ w gakó, bə súlí bə pwà bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ púlə́púlə́. ¹⁰Bə ji cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Majã lyì bí y'à jě nə̀ wẽ́ mó gakó ǹdə́ bə̀ zulə́ jààsɛ́ gakó myǐn.¹¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ zə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à pwà búlə́ né kwã mɔ́ ǹdə́ lyì bí e súlí vwàmá nɛ́ bə̀ zɔ mɔ́ bə m'e lyɛ̃. ¹²Bə̀ zə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ yómə́ mó ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə zɔ búlə́ né bú yi ni mú ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pwà búlə́ né kwã mɔ́ bə b'e pə Muyiisi ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí ni. Bə zə rɛ bə kwɛ̃̀ bə bə̀ zulə́ jàà y wa, Mɔwaabɛ jə́ y è twèlé Zhɔrdɛ̃-bwǐ y ni mú wə, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zheriko.¹³Muyiisi ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ e súlí dwí rí yó-cìnə́ bé gakó du zulə́ jàà y wa, bə vò bə jəl be. ¹⁴Muyiisi lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì yó-cìnə́ bé bə̀ y'à vùr shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yò nyǔ yil mú, nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ nunə zɔ̌m zɔ̌m kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé bə̀ y'à shí búlə́ né jàà w bə kwɛ̃̀ bə̀ bàn mɔ́. ¹⁵Muyiisi wɔ̀ bɛ: «Bə̀kúku! Á yẽ̌ kana bɛ́ gakó ne nã́nyìrh!¹⁶E jà wɔ́ bə̀myɛ́ mɔ́, Balaam cící bə zɛ̃̀ bə ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yə̀ nà èdù yó zhì ǹdə́ Cinu yé, Pəwɔɔrɛ yò w yi ní; sə rə̀myɛ́ mɔ́ vwɛ̃̀ màbyóó rə pə Cinu dwí rí ni. ¹⁷Rə̀myɛ́ ce èlǎsɛ̃́, gu-nə bala-byǎ bɛ́ gakó ǹdə́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zù ǹdə́ bal gakó.¹⁸Sə á yẽ̌ kana-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ gwẽ̌ yə̀ zwì ǹdə́ bal mɔ́, nã́nyìrh á cìn yilə. ¹⁹È gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, du-nə zulə́ jàà y wa, á mɛ̃ pwẽ̀ ne dwã nyàlpyɛ̀. Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á gu lò ráá á dwə̀rh cùù, á m'ǎ vùr á jìmdí dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ ǹdə́ dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, ámyɛ̌ cìcì mú ǹdə́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ á zɔ yómə́ mó. ²⁰Á m'ǎ súlí á vùr kàmə̀jɛ̀sɛ́ gakó ǹdə́ tɔ̀nɔ̀ wẽ̀ ré gakó ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ sɔ̃̀ ǹdə́ bɔ̃̀-kur mú gakó e súlí dǎr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ sə̀l mó gakó mó jìmdí.»²¹Vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à zhə̀l búlə́ né jàà w mɔ́ nɛ: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nyí rí n'ê byili, Cinu pɔ rə̀ nyí mú: ²²È wɔ́ sánə́má mɔ́ ǹdə́ sə̀byì-kùlì y ǹdə́ kàmmɔ w ǹdə́ lù w ǹdə́ etɛ̃́ y ǹdə́ pə̀lɔ̃́a wá, ²³wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ t'â jí myǐn mú dúdú, á m'ǎ ce myǐn w mùnì ga rə̀ jìmdí shə́r; bə̀ m'a súlí bə zə nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê vùr jìmdí mú bə m'e vùr rə̀ jìmdí. Sə kɔn tɛ̀bɛ́ gakó myǐn wɔ̌ mə̀ jí ri mú, á m'ǎ mɔ́rh rɛ nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́. ²⁴Á m'ǎ shàrh á gàndɛ́ dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, sə á m'ǎ jǐrh wárhgáá; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, á m'ǎ kwɛ̃̀ á b'ǎ zù zulə́ jàà y wa.»²⁵Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²⁶«Ǹmyɛ́ cìcì mú ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ e súlí Esərayɛl kǎlsɛ́ cìnə́ bé, gál-na lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹdə́ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó á zɔ búlə́ né jàà w mɔ́ yó wə́. ²⁷Ǹ m'ǎ tə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ mɔ́ ń pə shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ zhə̀l sə bú búlə́ né mó ne, ǹdə́ dwí rí lyì bí gakó ne.²⁸Ǹ m'ǎ vùr cəl bə̀ mə̌ sə bə pə Cinu ni mú, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ zhə̀l sə bú búlə́ né mó cəl ré wẽ́ Cinu yilə, lò mə̀dù nunə zwã̌-ànu yó wə, ǹdə́ vwǎm mə̀dù vwàmá zwã̌-ànu yó wə, nɛ̃ nɛ́ ǹdə́ bə̀nesé ǹdə́ və̌-ywàálɛ́ wẽ́. ²⁹Á m'ǎ vùr rə̀myɛ́ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ cəl ré wẽ́ ń pə vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ nɛ rə yə̀ cəl tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə pə Cinu ni mú.³⁰Sə ǹ m'ǎ vùr cəl kùr rə̀dù kùrə̀ shí-ènu yó wə, numbyínsí ǹdə́ nɛ̃ nɛ́ ǹdə́ bə̀nesé ǹdə́ və̌-ywàálɛ́ e súlí vwàmá nɛ́ gakó yó wə, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəl ré wẽ́, ń pə rɛ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ n'ê twĩ̀ Cinu kòrhó w tumə né mó ne.» ³¹Muyiisi ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ rə̀ nyí Muyiisi ni mú.³²Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zɔ mɔ́, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pwà búlə́ né kwã, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à zhə̀l búlə́ né jàà w y'à vùr rə dàl mɔ́ y'à wɔ́ və̌-ywàálɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-nyə̀ldù ǹdə́ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ rə̀nu (675 000), ³³ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ rə̀lyè (72 000), ³⁴e súlí bə̀nərh mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shə̀ldù ǹdə́ òdù (61 000); ³⁵è gə wɔ́ numbyínə́ bé yilə, è n'ê yǎl e wɔ̀, kana-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à gwẽ̌ yə̀ zwì ǹdə́ bal mɔ́, yó w gakó y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ rə̀lyè (32 000).³⁶Kə̀kàlà y kɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhə̀l búlə́ né jàà w mɔ́ nɛ y'à wɔ́ və̌-ywàálɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àtɔ̀ ǹdə́ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ tàlpyɛ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu (337 500); ³⁷cəl ré tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə pə Cinu ni mú bə̀ vùr və̌-ywàálɛ́ w wẽ́ mó y'à wɔ́ vwàmá zɔ̃̌-nyə̀ldù ǹdə́ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ nə̀nu (675); ³⁸nɛ̃ nɛ́ y'à wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ tə̀ldù (36 000), wɔ́ nə̀myɛ́ wẽ́ bə̀ vùr nɛ̃ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ nə̀lyè né nə yə̀ cəl ré tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə pə Cinu ni mú;³⁹bə̀nesé y'à wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu (30 500), cəl ré bə̀ y'à mə̌ sə bə pə Cinu ni sə̀ wẽ́ mó y'à wɔ́ bə̀nərh shə́-shə̀ldù ǹdə́ èdù; ⁴⁰numbyínsí y'à wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ tə̀ldù (16 000), cəl ré bə̀ y'à mə̌ sə bə pə Cinu ni sə̀ wẽ́ mó y'à wɔ́ nunə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ bə̀lyè. ⁴¹Muyiisi kwè cəl ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə pə Cinu ni mú n pə vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ nɛ, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ ńmyɛ̌ Muyiisi ni nyí ní.⁴²È gə wɔ́ kə̀kàlà y bə̀ pɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́ yilə, kɛ̀bɛ́ Muyiisi yà ń zwẽ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhə̀l búlə́ né jàà w mɔ́ sõ mó yilə, ⁴³kə̀kàlà èmyɛ́ kɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ dwí rí ni mú y'à wɔ́ və̌-ywàálɛ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àtɔ̀ ǹdə́ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ tàlpyɛ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu (337 500), ⁴⁴ǹdə́ nɛ̃ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ tə̀ldù (36 000), ⁴⁵45 ǹdə́ bə̀nərh mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu (30 500) ⁴⁶e súlí numbyínsi mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ tə̀ldù (16 000).⁴⁷Muyiisi vùr cəl kùr rə̀dù kùrə̀ shí-ènu yó wə, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəl ré wẽ́, numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ ga yó wə, n pə Levyi dwí rí lyì bí bə̀ n'ê twĩ̀ Cinu kòrhó w tumə né mó ne, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí ńmyɛ̌ Muyiisi ni mú.⁴⁸Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yàl Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé búlə́ né wẽ́ mó, nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé twẽ̌ bə yí Muyiisi nyí ni, ⁴⁹bə wɔ̀ mɔ: «Ǹ tùntùnnə bé gàl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nə́ zə nə́ bú búlə́ né mó; sə èdù ga yə̀ mùrì yé.⁵⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce nə́ zə sánə́má wẽ̀, jɛ̃̀-cìbyǔr ǹdə́ cìbyǔrh dwã ǹdə́ jə̀fɔ́lɛ́-cìbyǔr ǹdə́ zhə̌-kɔ̀nà e súlí byã-dɔ̀msɛ nə́ mə̀dù gakó nɔwa, nə́ bàn Cinu ni pɔ, mùnì ga bə twĩ̀ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí nə́ yó wə, Cinu yé né.» ⁵¹Muyiisi ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ zwẽ sánə́má mɔ́ bə̀ sõ: è y'à wɔ́ wẽ̀ bə̀ y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má.⁵²Sánə́má mɔ̀bɔ́ gakó bə̀ y'à mə̌ sə bə pə Cinu ni mú bə̀ pɔ mɔ́ dùmì rí y'à wɔ́ cəə́le zɔ̌m ǹdə́ shə́-shàlpyɛ̀. ⁵³Shə̀də́-fwə̀ə̀ré y'à bubu mu lò gakó ń cìn yilə. ⁵⁴Muyiisi ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ zwẽ sánə́má mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé sõ; bə zə mɔ bə b'e cĩ́ dwã-joló kòrhó w wẽ́, mùnì ga mə yə̀ lyǐrh kɔn Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə, Cinu yé né.

Chapter 32

¹Orɔbɛn byǎ bɛ́ ǹdə́ Gaadɛ byǎ bɛ́ y'à búl bə̀ zhe vwàmá nánjə̀jóló, nə̀ y'à búl nə̀ já dɛ̃́dɛ̃́. Bə̀ gə́ nɔ Yazɛɛrɛ tənà y ǹdə́ Galaadɛ tənà yá, bə̀ púrí bə̀ nyí rí rə̀myɛ́ y'à búl rə̀ càn ǹdə́ vwàmá kɔ́n. ²Gaadɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Orɔbɛn byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə b'e zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ ǹdə́ dwí rí yó-cìnə́ bé bə wɔ̀: ³Atarɔɔtɛ ǹdə́ Jəbɔ̃ ǹdə́ Yazɛɛrɛ ǹdə́ Nəməra ǹdə́ Eshəbɔ̃ ǹdə́ Elalɛ ǹdə́ Səbam ǹdə́ Nebo e súlí Bəwɔ̃a cɛmɛ nɛ́,⁴tənà y kɛ̀bɛ́ nyí rí Cinu bú n zwẽ n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí ni mú càn ǹdə́ vwàmá; e jà ǹ tùntùnnə bé zhe vwàmá. ⁵Ǹ gə já ǹ nə́ ǹ nyǐ nə́ba ǹdə́ sónó zhə̀n ga, sə́ ce bə pə tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ tùntùnnə bé ne e yə̀ bə̀ cəl-tənà bə cìní; bə̀k'á zə nə́ba ń byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yé.»⁶Sə Muyiisi wə̀l Gaadɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Orɔbɛn byǎ bɛ́ nɛ: «Bə̀kúku! á da-byǎ bɛ́ m'a lyɛ̃ bə vò búlə́ jàà wa, ámyɛ̌ zɛ̃̀ á mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀? ⁷Byè yil á m'ǎ ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wun ga ǹdə́ byɔrhɔ e vò tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu nə́ ń pɛ bɛ mɔ́ wẽ́?⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ cìcì á dabá wɛ̀rhɛ́ à gə́ zhì Kadɛɛshɛ-Barənəya nɛ́ a twĩ̀ bi bə vò bə pyà bə lwar tənà y yé shò yi ní mú! ⁹Bə̀ zhə̀l bə vò bə yí Eshəkɔl nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá, sə bə̀ gə́ lwar tənà y yé shò bə zhɛ̀, bə̀ ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ wun ní ga, bə̀ gə́ ŋwɛ̀nɛ́ bə ce bə cẽ tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu yà ń nə́ ń pɛ bɛ mɔ́ wẽ́ zú mú yilə.¹⁰Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́, n já n bwəl nyí n wɔ̀: ¹¹‹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ shə́r Ezhibti ní èta mɔ́, byinə shí-èlyè è m'ê la cìnə́ bé, j'â t'â la cɛ y kɛ̀bɛ́ à bwəl è nyí Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ nɛ mɔ́ nɔ gaga yé, bə̀ gə́ co tə́tɔ̀ná ǹdə́ à kùr tó mó yilə!› ¹²E gə də̀ Kənaazɛ jì y lò Yəfune byǐ Kalɛɛbɛ ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe dúdú, bə̀ bə̀ y'à tó Cinu ni, bə̀ j'â yə̀ tə́tɔ̀ná ce gaga yé.¹³Cinu lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́, n já n ce bə jíjílí tɛ̃́ gɔ-elũ èpòlò w w byinə shə́-èna kɔn m'e yí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu bə só mó nyí rí jé tɛ̃́. ¹⁴Sə ámyɛ̌, yə̀-bəlwàálɛ cìnə́ dwí, á n'á zwẽ á dabá jàà y á la m'á pɔ̀lɛ̀ Cinu lyim rí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shò kwã nɛ́! ¹⁵Á gə cẽ ń kùr tó, ń gwẽ̌ mà n ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛnɛ gɔ-elũ èpòlò w wə, rə̀myɛ́ yi ní, wɔ́ ámyɛ̌ á m'ǎ ce dwí rí púlə́púlə́ yò zhìlì kókó.»¹⁶Gaadɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Orɔbɛn byǎ bɛ́ twẽ̌ bə yí Muyiisi nyí ni bə wɔ̀: «Nə́ m'ǎ lù pyì-jilə nə́ vwàmá nɛ́ yilə, ǹdə́ cɛmɛ nə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ yilə, nyɔ̀nɔ̀ mɔ́. ¹⁷Sə nə́myɛ̌ cìcì mú m'ǎ pwà nə́ búlə́ wẽ̀ yə̀wǎl yə̀wǎl nə́ yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ yé né, kɔn m'e yí nə́ ce be bə̀myɛ sõ. Nə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ m'a mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ cɛmɛ nɛ́ bə̀ lù byílsi bə m'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́, tənà y lyì bí t'â la bɛ yúnú nə̀ wẽ́ yé.¹⁸Nə́ t'á la kwã̀ɔ̃̀ nə́ bə̀ nə́ sõ kǎlsɛ́ w ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̀dù mə̀dù gakó yə̀ ń cəl-tənà y zwẽ n cìní yé. ¹⁹Sə nə́ t'á la bɛ tó nə́ zwẽ cəl-tənà Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ yé, bə̀ nə́ cəl ré wɔ èpákɛ̀ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ.»²⁰Muyiisi wɔ̀ bɛ: «Á gə wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, á gə pwà á búlə́ wẽ̀ ré Cinu yé néb á m'á vò búlə́ né jàà wa, ²¹á shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó gə byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y Cinu yé né kɔn m'e yí n jì ń zwə̀ bé gakó ń yé né, ²²tənà y gə ŋwɛ̀nɛ́ e zwẽ Cinu yé né éfòró á kwɛ̃̀, yò t'â la ámyɛ̌ ǹdə́ Yi e súlí ámyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ cəcəl w yál yé, sə tənà y kɛ̀bɛ́ m'a yə̀ á cəl-tənà y Cinu yé né.²³Sə á gə yə̀ èta wɛ̀rhɛ́, nyǐ á m'ǎ dó Cinu ni. Sə á lwar bə̀ á yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w m'à j'â wɔ á yó wə. ²⁴Lú-nə cɛmɛ á byǎ bɛ́ yilə, sə á lù pyì-jilə á pyìsí yilə. Ámyɛ̌ wúrí á ce jàn nɛ́ á pyìrh nyì-bwelé y è shə́r á nyú w mú.» ²⁵Gaadɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Orɔbɛn byǎ bɛ́ lyár Muyiisi bə wɔ̀: «Ǹ tùntùnnə bé m'a tó à yó-cə́bal mɔ́ nyə́ né.²⁶Nə́ kana bɛ́ ǹdə́ nə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ nə́ dɔ̀ w e súlí nə́ vwàmá nɛ́ gakó m'a mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀, Galaadɛ cɛmɛ nɛ́ wẽ́. ²⁷Sə ǹ tùntùnnə bé gakó, m'a pwà búlə́ wẽ̀ ré búlə́ né bú yilə, bə tó Cinu yé né bə lyɛ̃ bə̀ la búlə́ né jàà wa, ǹdə à yó-cə́bal mɔ́ gə́ wə̀l né.»²⁸Muyiisi pə nyí vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe e súlí Esərayɛl kwálsɛ́ dúdúmə́ dúdúmə́ kǎlsɛ́ cìnə́ bé ne, bə̀ shò kwã nɛ́. ²⁹Ń wə̀l be: «Gaadɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Orɔbɛn byǎ bɛ́ gə tó ába bə byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y Cinu yé né, e jà bə̀ gakó pwà búlə́ wẽ̀ ré búlə́ né bú yil mú, á gə tú á zwẽ tənà y á cǐ yi ní, á m'ǎ pə bɛ Galaadɛ tənà y nyí rí rə yə̀ bə̀ cəl kɔna. ³⁰Sə bə̀ gə yə̀ búlə́ wẽ̀ ré pwà bə m'e tó ába bə byɛrhɛ, sə́ nyǐ bə̀myɛ b'a nə bə̀ cəl-tənà y á cəcəl w Kanaã tənà y wẽ́.»³¹Gaadɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Orɔbɛn byǎ bɛ́ lyár bə wɔ̀: «Nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu wə̀l ǹ tùntùnnə bé ne mó. ³²Nə́ cìcì mú m'ǎ pwà nə́ búlə́ wẽ̀ ré nə́ byɛrhɛ nə́ vò nə́ zù Kanaã tənà y wẽ́ Cinu yé né; sə è gə wɔ́ nə́myɛ̌ yilə, tənà y kɛ̀bɛ́ è la yə̀ nə́ cəl-tənà y mɔ́ wɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́.»³³Muyiisi kwè Amɔrətəbá pyɔ̌ Səyɔ̃ pyə̀-tənà y ǹdə́ Bashã pyɔ̌ Oge pyə̀-tənà yá, tənà y ǹdə́ è cɛmɛ nɛ́ e súlí nə̀ gə́ cǐ má nyí rí, ǹdə́ tənà y cɛmɛ nɛ è yala nɛ mɔ́, n pə Gaadɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Orɔbɛn byǎ bɛ́ ǹdə́ Manasɛ, Zhozefu byǐ mú kwálá kə̀kàlà y nɛ.³⁴Gaadɛ byǎ bɛ́ k'a kwɛrhɛ bə lù Jəbɔ̃ ǹdə́ Atarɔɔtɛ ǹdə́ Arɔwɛɛrɛ, ³⁵ǹdə́ Atərɔɔtɛ-Shɔfã ǹdə́ Yazɛɛrɛ ǹdə́ Yɔgəbɔwa, ³⁶ǹdə́ Bɛɛtɛ-Nəməra e súlí Bɛɛtɛ-Aran cɛmɛ nɛ́; bə̀ lù cɛmɛ nə̀myɛ́ nə kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ mɔ́, bə súlí bə lù pyì-jilə.³⁷Orɔbɛn byǎ bɛ́ k'a kwɛrhɛ bə lù Eshəbɔ̃ ǹdə́ Elalɛ ǹdə́ Cərəyətəyim, ³⁸ǹdə́ Nebo ǹdə́ Baalɛ-Məwɔ̃, sə bə̀ y'à lyə́r cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ yilə né, e súlí Səbəma. Bə̀ co yilə dwã cɛmɛ nɛ́ bə̀ y'à kwɛrhɛ bə lù mú ni. ³⁹Manasɛ byǐ Məciiri nɛ̀mɛ́ nɛ́ zhə̀l Galaadɛ nə zwẽ tənà yá, nə jì Amɔrətəbá bə̀ y'à jě è wẽ́ mó.⁴⁰Muyiisi já n kwè Galaadɛ n pə Manasɛ byǐ Məciiri ni, ńmyɛ já n jòm gàà. ⁴¹Manasɛ byǐ Yəyiiri zhə̀l n zwẽ bə̀ kwə̀ə́rhé n zɛ̃̀ n ce rə̀ yil bə̀ Yəyiiri kwə̀ə́rhé. ⁴²Nɔba zhə̀l n zwẽ Kənaatɛ ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí n cìní, n zɛ̃̀ n zə ń cìcì yil ré n mə n byẽ̀ wə.

Chapter 33

¹Nyǐ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ y'a jòm bə zɛ̃̀ bə jòm bə zɛ̃̀, bə̀ gə́ tú bə shə́r Ezhibti ní ǹdə́ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ wɔ́ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ bə̀ y'à n'ê zal bɛ bə̀ zhə̀l yi ní mú, gə́ yàl nɛ́. ²Muyiisi kɛ̃ bə̀ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê zhì sə̀ wẽ́, Cinu gə pɔ nyí yi ní bə zɛ̃̀ bə zhǐr mú. Nyǐ bə̀ jǒm e zɛ̃̀ ráá bə̀ zhǔ jààsɛ́:³Bə̀ zhì Araməsɛɛsɛ nɛ́ bə zhǐr cànà nã́yə́ə́ yə́, è dwã shí ǹdə́ nə̀nu dɛ̃ rɛ́. Pakɛ y jú è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɔ bə̀ cìn bə shə́r Ezhibti lyì bí gakó yírh wə, ⁴ǹdə́ bə̀myɛ́ y'à n'ê ce bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ Cinu yà ń gu n mə n kə́ bə̀ yə né bùrsí mú cùùrí, è n'ê yǎl e wɔ̀ byì-cɛsɛ́ gakó.⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhì Araməsɛɛsɛ nɛ́ bə zhǐr bə yí bə zul Sukɔɔtɛ nɛ́. ⁶Bə zhì Sukɔɔtɛ nɛ́ bə zhǐr bə yí bə zul Etam nɛ́, gɔ-elũ èpòlò w swɛ̃́ rɛ́ yó. ⁷Bə zhì Etam nɛ́ bə zhǐr bə kwɛ̃̀ bə bə̀ Pyi-Ayərɔɔtɛ, Baalɛ-Səfɔ̃n yé y wə, bə zɛ̃̀ bə zul Myəgədɔl yé né.⁸Bə zhì Myəgədɔl yé né bə zhǐr bə byɛrhɛ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w bə vò bə yí gɔ-elũ èpòlò wə́, bə zɛ̃̀ bə vò dwã nə̀tɔ̀ zhəl Etam gɔ-elũ èpòlò w wə, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə yí bə zul Mara nɛ́. ⁹Bə zhì Mara nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí Elyim, nə̀-bùlsi shí ǹdə́ sə̀lyè ǹdə́ kwẽ̌se shə́-shàlpyɛ̀ gə́ wɔ mə̀gã̌ mɔ́; sə wɔ́ gàà bə̀ zul né. ¹⁰Bə zhì Elyim ní bə zhǐr bə vò bə yí bə zul vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni.¹¹Bə zhì vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Sin gɔ-elũ èpòlò w wə. ¹²Bə zhì Sin gɔ-elũ èpòlò w wə, bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Dɔfəka nɛ́. ¹³Bə zhì Dɔfəka nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Aluushi ní. ¹⁴Bə zhì Aluushi ní bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Erəfyidim ní, wɔ́ gàà mɔ́ dwí rí lyɛ̃̀ nɛ̃̌ rə nyɔ̀ nɛ́.¹⁵Bə zhì Erəfyidim ní bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w wə. ¹⁶Bə zhì Sənəyi gɔ-elũ èpòlò w wə, bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Cəbərɔɔtɛ-Taava nɛ́. ¹⁷Bə zhì Cəbərɔɔtɛ-Taava nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Asərɔɔtɛ nɛ́. ¹⁸Bə zhì Asərɔɔtɛ nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Erətəma nɛ́.¹⁹Bə zhì Erətəma nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Erəmɔ̃-Pərɛɛsɛ nɛ́. ²⁰Bə zhì Erəmɔ̃-Pərɛɛsɛ nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Lyəbəna nɛ́. ²¹Bə zhì Lyəbəna nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Erəsa nɛ́. ²²Bə zhì Erəsa nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Kəyəlata nɛ́.²³Bə zhì Kəyəlata nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Shəfɛr pyɔ̀ w yó. ²⁴Bə zhì Shəfɛr pyɔ̀ w yó bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Arada nɛ́. ²⁵Bə zhì Arada nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Makəyəlɔɔtɛ nɛ́. ²⁶Bə zhì Makəyəlɔɔtɛ nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Tayaatɛ nɛ́.²⁷Bə zhì Tayaatɛ nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Təra nɛ́. ²⁸Bə zhì Təra nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Myətəka nɛ́. ²⁹Bə zhì Myətəka nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Ashəmɔna nɛ́. ³⁰Bə zhì Ashəmɔna nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Mɔsərɔɔtɛ nɛ́.³¹Bə zhì Mɔsərɔɔtɛ nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Bene-Yaakã nɛ́. ³²Bə zhì Bene-Yaakã nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Or-Jədəgaadɛ nɛ́. ³³Bə zhì Or-Jədəgaadɛ nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Yɔtəbata nɛ́. ³⁴Bə zhì Yɔtəbata nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Abərɔna nɛ́.³⁵Bə zhì Abərɔna nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Eshɔ̃-Gəbɛɛrɛ nɛ́. ³⁶Bə zhì Eshɔ̃-Gəbɛɛrɛ nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Sini gɔ-elũ èpòlò w wə, è n'ê yǎl e wɔ̀ Kadɛɛshɛ nɛ́. ³⁷Bə zhì Kadɛɛshɛ nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Ore pyɔ̀ w yó, Edɔm tənà y swɛ̃́ rɛ́ yó.³⁸Cinu pə nyí vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ nɛ n jì Ore pyɔ̀ w yó, sə wɔ́ gàà ń cù ní, cànsɛ̀ sə̀nu nyǎ y dɛ̃ nã́yéé ré, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Ezhibti tənà y w dwirí y byinə shə́-èna kwã nɛ́. ³⁹Aarɔ̃ cù Ore pyɔ̀ w yó ǹdə́ ń yà ń zhe byinə zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè ǹdə́ nə̀tɔ̀.⁴⁰Kanaã lyì bí nyɛ̀ɛ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ tənà y w zú nyí rí ǹdə́ Araadɛ pyɔ̌ mɔ́ yà ń jě Nəgɛɛvɛ nɛ́, Kanaã tənà y wa.⁴¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhì Ore pyɔ̀ w yó bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Saləmɔna nɛ́. ⁴²Bə zhì Saləmɔna nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Punõ né. ⁴³Bə zhì Punõ né bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Obɔɔtɛ nɛ́.⁴⁴Bə zhì Obɔɔtɛ nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Ye-Abərim ní, Mɔwaabɛ swɛ̃́ rɛ́ yó. ⁴⁵Bə zhì Ye-Abərim ní bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Jəbɔ̃-Gaadɛ nɛ́. ⁴⁶Bə zhì Jəbɔ̃-gaadɛ nɛ́ bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Aləmɔ̃-Jəbələtəyim ní.⁴⁷Bə zhì Aləmɔ̃-Jəbələtəyim ní bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Abərim pyàr rɛ́ wa, Nebo pyɔ̀ w yé y wə. ⁴⁸Bə zhì Abərim pyàr rɛ́ w bə zhǐr bə vò bə yí bə zul Mɔwaabɛ jə́ y wə, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nyí ni, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zhəriko. ⁴⁹Bə̀ zul Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nyí ni, kɔn zhì Bɛɛtɛ-Yəshəmɔɔtɛ e m'e twèlé e vò Abɛl-Shitim, Mɔwaabɛ jə́ y wə.⁵⁰Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi Mɔwaabɛ jə́ y wə, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nyí ni, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zheriko n wɔ̀: ⁵¹«Zɔ̌m ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, sə́ wɔ̀ bɛ: Á gə tú á byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y á zù Kanaã tənà y wa, ⁵²á m'ǎ jì tənà y lyì bí gakó á yé né, á ce bə̀ nə́kulu yə né gakó ǹdə́ bə̀ yə né bə̀ yə̌l lù bə m'e zùrhì mú myɛ gakó jé tɛ̃́, á m'ǎ súlí á ce bə̀ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ gakó myɛ jé tɛ̃́.⁵³Á m'ǎ zwẽ tənà y á cìní, sə á m'ǎ jòm è wẽ́; bə̀ wɔ́ ámyɛ̌ nɛ à n'â pɛ tənà y èmyɛ́ mɔ́ mùnì ga á zwẽ y á cìní. ⁵⁴Á m'ǎ tó tántɛ́ɛ́ y dɛnnɛ á tə̀ tənà y á kwálsɛ́ jìsí ni. Jì kɛ̀bɛ́ è lyì bí já, á m'ǎ ce è cəl-tənà y yə̀ nánfɔ̀lɔ̀, sə jì kɛ̀bɛ́ è lyì bí mə̌ nyí, è cəl ré m'a mɛrhɛ nyí. Lò gakó mà n nə ń cəl-tənà tɛ̀bɛ́ tántɛ́ɛ́ y la mɔ pɔ mɔ́; á m'ǎ tə̀ tənà y á pə cəl-tənà á nàmbala bɛ́ kwálá èdù gakó ne.⁵⁵Sə á gə yə̀ tənà y lyì bí jì á yé né, è lyì bí byɛ̀bɛ́ á la yõ̌ mó m'a yə̀ ǹdə sɔr ta á yírhə́ né wə, bə̀ m'a súlí bə yə̀ sɔr á sarha nɛ́ wa. Bə̀ m'à j'â n'ê bwí ǹd'ába á gə́ la mə̀gã̌ jǒm tənà y kɛ̀bɛ́ cìcì mú wẽ́, ⁵⁶sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à n'â yǎl a wɛ̀rhɛ́ bɛ mɔ́, wɔ́ ámyɛ̌ nɛ à m'a wɛ̀rhɛ́ rɛ.»

Chapter 34

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ²«Pə nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ ń wɔ̀: Á gə tú á zù Kanaã tənà y wa, nyǐ cəl ré tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a yə̀ á cəl-tənà mɔ́: Kana tənà y ǹdə́ è swã́ nɛ́ nyɛ̀bɛ́. ³Á jə̀-jĩ́ sõ swɛ̃́ rɛ́ m'a ji kùr Sin gɔ-elũ èpòlò w wə, rə súlí rə twèlé Edɔm nɛ. Yi-púrhí sõ, á jə̀-jĩ́ sõ swɛ̃́ rɛ́ m'a ji kùr Nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó-gurə́ y ne.⁴4Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, rə̀ m'a gwɛ̃́ rə tó Akərəbyim sə-jìlə́ y jə̀-jĩ́ sõ, rə lyɛ̃ rə tó Sin rə vò rə gu yó Kadɛɛshɛ-Barənəya jə̀-jĩ́ sõ, rə kwɛ̃̀ rə vò Asaarɛ-Adaarɛ səta rə lyɛ̃ rə vò Asəmɔ̃. ⁵Rə̀ m'a zhì Asəmɔ̃ nɛ́ rə lyɛ̃ rə tó Ezhibti nə̀-gɔ̀lɔ̀ w səta rə vò rə gu yó nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ.⁶Yi-zùr sõ swɛ̃́ rɛ́ yilə, Mədətərəne y m'a yə̀ á swɛ̃́ rɛ́; wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a yə̀ á yi-zùr sõ swɛ̃́ rɛ́.⁷Nyǐ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a yə̀ á jə̀-gwã̀ sõ swɛ̃́ rɛ́: á m'ǎ zhì Mədətərəne y ne á cĩ́ ri á m'á yí Ore pyɔ̀ w nɛ. ⁸Á m'ǎ zhì Ore pyɔ̀ w nɛ á cĩ́ ri á m'á yí Ləbo-Amaatɛ. Swɛ̃́ rɛ́ m'a vò rə gu yó Sədaadɛ nɛ́. ⁹Rə̀ m'a kwɛ̃̀ rə zǎ Zəfərɔ̃ səta, rə zɛ̃̀ rə vò rə gu yó Asaarɛ-Enan nɛ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a yə̀ á jə̀-gwã̀ sõ swɛ̃́ rɛ́.¹⁰È gə wɔ́ á yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ yilə, á m'ǎ cĩ́ ri rə zhì Asaarɛ-Enan rə m'e yí Shəfam. ¹¹Swɛ̃́ rɛ́ m'a zhì Shəfam nɛ́ rə só rə bə̀ Arəbəlaa, Ayin yi-púrhí sõ, rə zɛ̃̀ rə só rə vò rə zhí pyǎlsɛ́, Cənərɛɛtɛb nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yi-púrhí sõ mó ne. ¹²Rə̀myɛ́ kwã, rə̀ m'a zɛ̃̀ rə só rə bə̀ rə yí Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́, rə̀ la m'e gu yó Nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ. Wɔ́ èmyɛ́ è m'a yə̀ á tənà y ǹdə́ è swã́ nɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ y mɔ́.»¹³Muyiisi pɔ nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ n wɔ̀: «Wɔ́ tənà y á m'ǎ tó tántɛ́ɛ́ y dɛnnɛ á tə̀ á pə lò gakó ne ń cəl-tənà y mɔ́ èta, tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu pɔ nyí bə̀ bə̀ pə kwálsɛ́ nə̀bɔ́ y ǹdə́ kwálá kə̀kàlà y nɛ mɔ́. ¹⁴Bə̀ Orɔbɛn byǎ bɛ́ kwálá y ǹdə́ bə̀ lyì bí ǹdə́ Gaadɛ byǎ bɛ́ kwálá y ǹdə́ bə̀ lyì bí e súlí Manasɛ kwálá kə̀kàlà y jɛ̀nɛ̀ sə zwẽ sə̀ cəl-tənà yá. ¹⁵Kwálsɛ́ sə̀myɛ́ sə̀lyè y ǹdə́ kwálá kə̀kàlà y nɔ sə̀ cəl-tənà y Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zheriko, yi-púrhí sõ, yi rí gə́ n'ê púrh mə̀gã̌ mɔ́»¹⁶Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹⁷«Nyǐ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ la ába á cələ né tə́l tənà y w mɔ́ yilə né: vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe. ¹⁸Á m'ǎ súlí á vùr yó-cə́bal mə̀dù kwálá gakó wẽ́ bə m'e sɛ̃ bɛ bə tə̀ cələ né tənà y wa.¹⁹Nyǐ bala bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ yilə né: Yəfune byǐ Kalɛɛbɛ, Zhəda kwálá y yilə. ²⁰Amyəwuudi byǐ Shəmuwəə, Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́ kwálá y yilə.²¹Cəsəlɔ̃ byǐ Elyədaadɛ, Bɛ̃zhamɛ kwálá y yilə. ²²Yogəli byǐ Buci, ń wɔ́ yó-cə́bal, Dan byǎ bɛ́ kwálá y yilə. ²³Efɔɔdɛ byǐ Anəyəə ń wɔ́ yó-cə́bal, Zhozefu byǎ bɛ́, Manasɛ byǎ bɛ́ kwálá y yilə;²⁴Shəfətã byǐ Kəmuwəə, ń wɔ́ yó-cə́bal Efərəyim byǎ bɛ́ kwálá y yilə. ²⁵Pərənaakɛ byǐ Elyəsafã, ń wɔ́ yó-cə́bal, Zabyəlɔ̃ byǎ bɛ́ kwálá y yilə. ²⁶Azã byǐ Palətəyəə, Yəsakaarɛ byǎ bɛ́ kwálá y yilə.²⁷Shəlomyi byǐ Ayəwuudi, ń wɔ́ yó-cə́bal, Asɛɛrɛ byǎ bɛ́ kwálá y yilə. ²⁸Amyəwuudi byǐ Pədəyəə, ń wɔ́ yó-cə́bal, Nəfətəlyi byǎ bɛ́ kwálá y yilə.» ²⁹Wɔ́ bala bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ nɛ Cinu pɔ nyí bə̀ bə̀ sɛ̃ bə tə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ cələ né Kanaã tənà y w mɔ́.

Chapter 35

¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi Mɔwaabɛ jə́ y wə, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nyí ni, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zheriko. Ń wə̀l mo: ²«Pə nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, bə̀ bə̀ pə bə̀ cəl ré cɛmɛ jàlà Levyi dwí rí lyì bí ni, bə̀myɛ gə́ b'a ŋwɛ̀nɛ́ bə jòm mə̀gã̌ mɔ́. Á m'ǎ súlí á pə bɛ cɛrh sə kə́kɛ́lɛ́ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́.³Cɛmɛ nɛ́ m'a yə̀ bə̀myɛ́ nyə̀ná, nə̀ wẽ́ jǒm yilə, sə cɛsɛ́ yə̀ bə̀ dɔ̀ w ǹdə́ bə̀ wẽ̀ ré e súlí bə̀ vwàmá nɛ́ gakó yilə. ⁴Cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ cɛsɛ́ á la Levyi dwí rí lyì bí ni pɔ mɔ́ m'a zhì cɔ w byílí y kùr w sə m'e vò sə yí jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀rhɔ̀, kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ gàà mɔ́ nyí rí.⁵Á m'ǎ du cɔ w wa, á mɛrhɛ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè, kɔn zǎ yi-púrhí sõ, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè kɔn zǎ jə̀-jĩ́ sõ, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè kɔn zǎ yi-zùr sõ, ǹdə́ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè, kɔn zǎ jə̀-gwã̀ sõ; cɔ w zɛ̃̀ ò wɔ cəcəl wə. Wɔ́ cɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ bə̀ cɛmɛ nɛ́ bə̀ b'a nə mɔ́.⁶Cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á la Levyi dwí rí lyì bí ni pɔ mɔ́, wɔ́ shòò jàà cɛmɛ nɛ́ nyə̀ldù y á la vǔr mùnì ga lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ gu lò nə shòò jàà nə̀ wẽ́ mó; á m'ǎ súlí cɛmɛ dwã shə́-èna ǹdə́ nə̀lyè nə̀ yó. ⁷Cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á la Levyi dwí rí lyì bí ni pɔ mɔ́ gakó m'a yə̀ cɛmɛ shə́-èna ǹdə́ lyɛlɛ; cɔ òdù gakó ǹd'ô cɛrh.⁸È gə wɔ́ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ á la zõ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəl ré wẽ́ mó yilə, á m'ǎ zwẽ nánzhəzhɔ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ nánzhəzhɔ̌ mɔ́ sõ, á zɛ̃̀ á zwẽ màngɛlɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ màngɛlɛ́ mɔ́ sõ. Kwálá gakó m'a jə̀ə̀le cəl-tənà y bə̀ pɔ y mɔ́ e zɛ̃̀ e m'e pə è cɛmɛ nɛ́ jàlà Levyi dwí rí lyì bí ni.»⁹Cinu zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi n wɔ̀: ¹⁰«Wál Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: Á gə tú á la Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byɔrhɔ á la m'á zù Kanaã tənà y wa, ¹¹á m'ǎ cír cɛmɛ nə̀ la yə̀ shòò jààsɛ, á cìn yilə. Lò mɔ̀bɔ́ ń lyàrh numbyíní mà n nə shòò jàà gàà mɔ́.¹²Cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ shòò jààsɛ á yilə, nə̀ m'a ce á lú lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pyà sə n cĩ́ ń jim mú jɔ̃̀ wa. Bə̀ t'â la gurnə mó gu ǹdə́ dwí rí yə̀ jɛ̀nɛ̀ rə bùr ń bùrsi yé. ¹³Cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á la vǔr á cĩ́ kwã mɔ́, shòò jààsɛ cɛmɛ nɛ́ m'a yə̀ cɛmɛ nyə̀ldù;¹⁴á m'ǎ vùr cɛmɛ nə̀tɔ̀ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpá y dõ mó wə, sə nə̀tɔ̀ yə̀ Kanaã tənà y wẽ́. Cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ shòò jààsɛ. ¹⁵Cɛmɛ nɛ́ nyə̀ldù y nə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ shòò jààsɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ zhə-bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń jě á sõ mó e súlí zhə-bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń tó á sõ ń nə́ ń lyɛ̃ mɔ́ ga yilə; lò mɔ̀bɔ́ gakó ń lyàrh ń dõ mà n nə shòò jàà nə̀ wẽ́.¹⁶È gə wɔ́ lù ku ń zə n mə n gu lò; sə́ nyǐ ń wɔ́ gurnə; bə̀ m'a gu gurnə ńmyɛ̌ mɔ́. ¹⁷Ń gə zə nə́kulu ò wɔ̌ numbyíní ò m'a gu n mə n dul mu n gu, sə́ nyǐ ń wɔ́ gurnə; sə bə̀ m'a gu gurnə ńmyɛ̌ mɔ́. ¹⁸Ń gə kə́ ń zə dɔ̌ ku ò wɔ̌ numbyíní ò m'a gu n mə n dul mu n gu, sə́ nyǐ ń wɔ́ gurnə; sə bə̀ m'a gu gurnə ńmyɛ̌ mɔ́.¹⁹Wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń mə̌ sə n cĩ́ cùù w jim mú ń mà n gu gurnə mó: wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n gu mu ń gə tú ń já ń jəl mo yi ní. ²⁰Dõ súl gə ce lò zhə̀r ń dõ n ji tɛ̃́ n cì ráá wu-bárhɛ́ gə ce n zə ku n dul mu n gu, ²¹ráá zùùri ce ń mà mɔ ǹdə́ jɛ̃̀ n gu, bə̀ m'a gu lò mó mɔ̀bɔ́ ń gu ń dõ mó mó: ń wɔ́ gurnə. Wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń mə̌ sə n cĩ́ cùù w jim mú ń mà n gu mu, ń gə tú ń já ń jəl mo mó yi ní.²²Sə ń gə zhə̀r mo ǹdə́ ń yə̀l ráá è də̀ zùùri rə̀ ce n zhə̀r mo ráá è də̀ wu-bárhɛ́ è ce n dul mu ǹdə́ ku kɔ̃̌ kɔ̃̌, ²³ráá ń gə yìrh nə́kulu kɔ̌ kɔ̌ ò wɔ̌ numbyíní ò m'a gu n ji ń yó e jà ń yà ń yə̀ mɔ nɛ, n zɛ̃̀ n cì, è gə də̀ zùùri rə̀ ce e súlí è də̀ ń gə yà nə́ ń pyà mɔ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ è ce rə̀myɛ́ mɔ́ yí,²⁴dwí rí m'a tó nə̀-twéésé sə̀myɛ́ mɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń gu ń dõ mó ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń mə̌ sə n cĩ́ cùù w jim mú bùrsí kɔ́ yilə. ²⁵Dwí rí m'a zwẽ gurnə mó lò mó mɔ̀bɔ́ ń mə̌ sə n cĩ́ cùù w jim mú jɔ̃̀ wa, rə zə mɔ rə kwɛ̃̀ rə bə̀ shòò jàà cɔ w ń gə́ yà ń shèè mə̀gã̌ mɔ́. Ń mà n jòm gàà kɔn m'e yí vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y bə̀ tútǔ ǹdə́ nwə̃̌ y bə m'e pɛ y tum rí tũ̌ ŋwɔ̀nɔ́ w mɔ́ cua.²⁶Sə gurnə mó gə swèlè ń cìn n shə́r shòò jàà cɔ w ń gə́ shèè mə̀gã̌ mɔ́, ²⁷lò mó mɔ̀bɔ́ ń mə̌ sə n cĩ́ cùù w jim mú gə nɔ mɔ ǹdə́ ń tə̀ ń shòò jàà cɔ w wa, n zɛ̃̀ n gu mu, rə̀myɛ́ yi ní, lò gurí yò tə̀ ń yó w yé. ²⁸Rə̀myɛ́ ce, gurnə mó mà n mɛ̃ ń shòò jàà cɔ w w kɔn m'e yí vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y cu. Sə vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y cu mú kwã nɛ́, ń mà n kwɛ̃̀ n vò ń cəl-tənà y wa.²⁹Rə̀ m'a yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ sə rə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ byin byin gakó á yilə, á gə la mə̀gã̌ jǒm mó gakó. ³⁰Numbyíní gurí kɛ̌ kɛ̌ yi ní, bə̀ t'â la gurnə mó gu ǹdə́ bə̀ yə̀ zhə̀n cìnə́ nánzhəzhɔ̌ nyí nyɛ̀ɛ̀ yò w shò kwã yé. Bə̀ t'â la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ zhə̀n cə́bal mə̀dù byili cilu bə m'e kə́ lò bùrsi bə̀ ń mə̌ ǹdə́ cu yé.³¹Á t'á la sə̀byǐ yò shɔ̀nɔ́ á m'á ce gurnə mɔ̀bɔ́ ń mə̌ ǹdə́ cu lú yé; bə̀ m'a gu mu. ³²Á t'á la sə̀byǐ yò myɛ shɔ̀nɔ́ mùnì ga gurnə mə n ŋwɛ̀nɛ́ n dùr n vò shòò jàà cɔ w wẽ́ ráá n shə́r shòò jàà cɔ w n kwɛ̃̀ n vò n jòm ń cəl-tənà y wẽ́ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y gwẽ̌ yə̀ cì yé.³³Á t'á la tənà y á wɔ è wẽ́ mó jìmdi co yé; zhə̀n ga, jal mɔ́ wɔ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê ce tənà y jìmdi. E jà wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń ló jal tɛ̃́ mɔ́ jal mɔ́ dúdú bə̀ wɔ̌ bə̀ m'ê shàrh jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ tənà y mɔ́. ³⁴Ǹ tá ǹ la tənà y á jě è wẽ́ mó jìmdi co yé, tənà y à wɔ è wẽ́ mó, b'à wɔ́ Cinu, sə à ŋwɛ́nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə.»

Chapter 36

¹Manasɛ byǐ Məciiri byǐ Galaadɛ byǎ bɛ́ jì y yó-cìnə́ bé bə̀ wɔ́ Zhozefu nɛ̀mɛ́ nɛ́ jìsí èdù lyì mú, zɛ̃̀ bə bà. Bə̀ kwè nyí Muyiisi ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé yé né. ²Bə̀ wə̀lə̀: «Cinu pɔ nyí à yó-cə́bal mɔ́ nɛ bə̀ ń tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ n tə̀ tənà y Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ. Cinu súlí n pə nyí à yó-cə́bal mɔ́ nɛ bə̀ ń pə nə́ da-byǐ Səlɔfaadɛ cəl-tənà y ń bə̀kwá bɛ́ nɛ.³E jà bə̀ gə jú byə́nə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálá dõ wẽ́, bə̀ cəl ré m'a shə́r nə́ dabá cəl-tənà y wẽ́ rə vò rə súlí kwálá y kɛ̀bɛ́ bə̀ la è wẽ́ jú mú cəl-tənà y nɛ. Bə̀ cəl ré m'a shə́r cəl ré tɛ̀bɛ́ bə̀ tə̀l bə pə nə́ba mɔ́ wẽ́. ⁴Sə fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w byin rí gə yú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə, bə̀ cəl ré m'a vò rə súlí kwálá y kɛ̀bɛ́ bə̀ la è wẽ́ jú mú cəl ré ne, rə zɛ̃̀ rə̀ n'ê shə́r nə́ dabá kwálá y cəl-tənà y wẽ́.»⁵Rə̀myɛ́ yó, Cinu ce Muyiisi pə nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, n wɔ̀: «Zhozefu kwálá byǎ bɛ́ zhe bùrì. ⁶Rə̀myɛ́ ce, nyǐ nyí rí Cinu nə́ ń pɛ Səlɔfaadɛ bə̀kwá bɛ́ shò kwã nɛ́ mɔ́: Bə̀ m'a jí lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ bùlə̀ zhe mó, sə èmyɛ́ wúrí e yə̀ bə̀ dabá kwálá y jì èdù bal.⁷Èta, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə, cəl-tənà t'â la kwálá w shə́r rə jǐrh kwálá dõ nyǎn yé; Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̀dù gakó cəl m'a j'a yə̀ ń dabá kwálá y cəl-tənà yá.⁸Kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ gakó è nɔ cəl-tənà Esərayɛl kwálsɛ́ èdù wẽ́, wàr è m'a jí lò dõ ǹdə́ è gə də̀ è da mɔ́ kwálá y bal yé. Èta Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a j'a cìní bə̀ dabá cəl-tənà yá, lò gakó ǹdə́ ń cəl ré. ⁹Cəl-tənà t'â la kwálá èdù w shú rə vò rə jǐrh kwálá dõ nyǎn yé, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálá èdù gakó m'a cìní è cəl-tənà yá.»¹⁰Səlɔfaadɛ bə̀kwá bɛ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní. ¹¹Səlɔfaadɛ bə̀kwá Maala ǹdə́ Tərəsa ǹdə́ Ogəla ǹdə́ Myələka ǹdə́ Nəwa jú bə̀ da da-byǎ byǎ. ¹²Bə̀ jú bala bə̀ wɔ́ Zhozefu byǐ Manasɛ byǎ bɛ́ dwə́ né lyì. Sə bə̀ cəl-tənà y j'a mɛ̃ bə̀ da mɔ́ kwálá y jì y cəl ré wẽ́.¹³Wɔ́ nə̀myɛ́ nə̀ wɔ́ nyə́ né ǹdə́ nə̀-twéésé sə̀myɛ́ mɔ́ Cinu tó Muyiisi dɛnnɛ n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, Mɔwaabɛ jə́ y wə, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nyí ni, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zheriko mó.

Deuteronomy

Chapter 1

¹Nyǐ-nǝ zɔ̀mà nɛ́ Muyiisi zɔ̀m n byili Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne, Zɔrdɛ̃ bwǐ y èpá y dõ mó, gɔ-elũ èpòlò w wǝ, vɔlɔ w wa, kɔn zǎ Sufyi Parã, Labã, Atǝsǝrotɛ ǹdǝ́ Di-Zahaba bwǝ̌l mó w mó. ²Bǝ̀ zhì Orɛbɛ bǝ vò bǝ tó Sǝyiri pyɔ̀ w bǝ wɛ̀rhɛ́ dwã shí ǹdǝ́ rǝ̀dù bǝ m'e yí Kadɛsɛ-Barnǝya.³Byinə shə́-èna byin rí, cànsɛ̀ shí ǹdə́ èdù nyǎ y dɛ̃ nã́yéé ré, Muyiisi wə̀l Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ kɔn tɛ̀bɛ́ gakó Cinu yà ń pɔ mɔ rə̀ nyí bə̀ ń byili bi mú. ⁴È yàl Muyiisi gə́ bú n ŋwɛ̀nɛ́ Amɔrətəbá pyɔ̌ Səwɔ̃ ń yà ń jě Eshəbɔ̃ nɛ́ ǹdə́ Bashã pyɔ̌ Oge ń yà ń jě Ashətarɔɔtɛ nɛ́, Edərəyi ní mú,⁵Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, Mɔwaabɛ tənà y w kwã nɛ́, ń zɛ̃̀ ń nə́ ń cèrhè be Nyə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ pú mú:Yi pɔ nyí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ zhǐrMuyiisi súlí n wɔ̀: ⁶Cinu nə́ Yi rí zɔ̀m ǹdə́ nə́ba Orɛɛbɛ pyɔ̀ w yó n wɔ̀: «Nyǐ á búl á jòm pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ kùr w á dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́;⁷ká-na á kwɛ̃̀, tó-nə Amɔrətəbá pyàr rɛ́ ǹdə́ bə̀ jə̀-dwã bɛ́ sõ, Araba nyí rí ǹdə́ pyàr rɛ́ nyí rí ǹdə́ pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ nyí rí ǹdə́ Nəgɛɛvɛ nyí rí e súlí nə̀-fɔ̀lɔ̀ w vɔ̃̀ wá, Kanaã lyì bí tənà y ǹdə́ Lyəbã kɔn m'e yí Efəraatɛ, bù-fwɛ̀lɛ̀ yá. ⁸Nyǐ-nə: à n'â ce tənà y á jɔ̃̀ wa: zú-nə á zwẽ tənà y Cinu bwəl è nyí á nàmbala Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ e súlí bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ bə̀ cu kwã nɛ́ mɔ́ á cìní.»⁹Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi súlí n wɔ̀, à wə̀l ába: «À dúdú wàr ába à la zhũ yé: ¹⁰Cinu á Yi rí ce á pù á jǐrh nánzhəzhɔ̌, nyǐ ába zà á wɔ́ nánzhəzhɔ̌ ǹdə dɛ̃̌-yi rí cã̀mə́sɔ̌sɛ́ ta. ¹¹Bə̀ Cinu, á nàmbala bɛ́ Yi rí ce á gwẽ̌ pù twər mɔ̀rhɔ̀ á súlí, sə n cĩ́ bwəl á yó ǹdə ń gə́ bwəl ába nyí ní.¹²Etər à nə m'a tó né a ŋwɛ̀nɛ́ a kwɛrhɛ á ywẽ̀ né ǹdə́ tɛ̀bɛ́ á zhe rə̀ byã nɛ á n'á lwə̀l mó e súlí ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ á n'á vwɛ̃ dwã rə̀ yil mú à dúdú? ¹³Cír-nə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ lárma cìnə́, bə̀ zhe surhə bə j'à yě wẽ̀ nánzhəzhɔ̌, á kwálá èdù gakó wẽ́, á m'á bà; à m'a ce bə yə̀ á yó-cìnə́.» ¹⁴Sə á lyár nɛ á wɔ̀: «Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wə̀l bə̀ nə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ càn.»¹⁵15 Rə̀myɛ́ yó à zwẽ á kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé, bə̀ wɔ́ lárma cìnə́ bə súlí bə̀ yě wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ a ce bə̀ cǐ ába: nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ nunə zɔ̌m zɔ̌m ǹdə́ nunə shí-ènu shí-ènu ǹdə́ nunə shí shí kùkùlə̀ né yó-cìnə́ e súlí ǹdə́ sá-kanna á kwálsɛ́ yilə.¹⁶16 Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à zɛ̃̀ a pə nyí á bù-kárna bɛ́ nɛ a wɔ̀: «Á m'ǎ cili á da-byǎ bɛ́ ywẽ̀ né, sə á kə́ lò gakó ǹdə́ ń da-byǐ mú ywẽ̀ né ráá ǹdə́ zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ń sõ mó ywẽ̀ né ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́.¹⁷Á t'á la nyí lò kwã nɛ́ co bùrsi bǔr yi ní yé: cili-nə nə̀mɔ̀ mɔ́ ǹdə́ nə̀cɛ̀m-bal mɔ́ ga, á bə̀k'á dùr lò mə̀dù ga ywẽ yé, bə̀ wɔ́ Yi rə̀ cǐ bùrsí kɔ́ mɔ́. Yò gə ŋwɛ́nɛ́ ò kɔ́ mɔ́ zum dɛ̃́dɛ̃́ á yilə, sə á zə w á bə̀ à sono, à m'a nyǐ ò yò.» ¹⁸Rə̀myɛ́ yi ní myɛ, à pɔ ába nyə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó á y'ǎ mə̌ dwã sə á wɛ̀rhɛ́ mɔ́ shò kwã nɛ́.¹⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, nə́ zhǐr Orɛɛbɛ pyɔ̀ w kùr wə, nə́ tó gɔ-elũ èpòlò w nánfɔ̀lɔ̀ w ò y'à súlí ò n'ô zɛ̃̀ wu ni, á y'ǎ nɔ mɔ́ nə́ lyɛ̃ nə́ zǎ Amɔrətəbá pyàr rɛ́ səta, ǹdə Cinu nə́ Yi rí gə́ yà ń pɔ nə́ba nyí ní, nə́ zɛ̃̀ nə́ lyɛ̃ nə́ yí Kadɛɛshɛ-Barnəya.²⁰À wə̀l ába: «Á yú Amɔrətəbá pyàr rɛ́, Cinu nə́ Yi rí nə́ ń pɛ nə́ba mɔ́ wa. ²¹Nyì wé: Cinu ǹ Yi rí pɔ mɔ́ tənà yá. Zhəl ń vò ń zwẽ y ń cìní, ǹdə Cinu ǹ nàmbala bɛ́ Yi rí gə́ bwəl mó è nyí ní. Ǹ bə̀k'á dùr ywẽ yé, sə ǹ wu bə̀k'a gə myɛ yé.»²²Rə̀myɛ́ yi ní, á gakó tú à sõ á wɔ̀ nɛ: «Bà-na nə́ twĩ̀ lyì bə tó yé: bə̀ m'a pyà bə lwar tənà y yé shò bə súlí bə byili nə́ba sɔ́má y nə́ la kǒ mó gə́ la nɛ́ tó, ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə́ la nə̀ wẽ́ zú mú.» ²³À y'à púrí bə̀ rə̀myɛ́ y'à càn, a zɛ̃̀ a cír nunə shí ǹdə́ bə̀lyè á wẽ́, kwálá gakó lò mə̀dù. ²⁴Bə̀ kwɛ̃̀ bə kwè pyàr rɛ́ sɔ́má yá. Bə̀ gə́ yú Eshəkɔl nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá, bə̀ byɛ́lɛ́ tənà y nyí rí gàà mɔ́.²⁵Bə kwẽ tənà y gàà mɔ́ cèmé byǎ bə zə bə̀ jɔ̃̀ w bə m'e só tɛ̃́ bə b'e pə nə́ba, bə zɛ̃̀ bə cĩ́ nə́ba kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ mɔ́. Bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «Tənà y Cinu nə́ Yi rí nə́ ń pɛ nə́ba mɔ́ wɔ́ tənà kɛ̀bɛ́ è j'â càn!»²⁶Sə á cẽ è wẽ́ zhəl yò; á cẽ Cinu á Yi rí nyə́ né zõ yò, ²⁷á zhì á kwə̀ə́rhé wẽ́ á bú ǹdə́ Cinu á wɔ̀: «Cinu wɔ́ súl ń súl nə́ba è ce n ce nə́ shə́r Ezhibti tənà y wa! Wɔ́ n mə n ce nə́ba Amɔrətəbá jɔ̃̀ w yilə! Wɔ́ n mə n gurhi nə́ba yilə! ²⁸È nə wɔ́ yẽ̀ nə́ la nɛ́? Nə́ da-byǎ bɛ́ y'à n'ê wə̀lə̀: Bə̀ wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ já, rə j'à jɛ̀ du nə́ba; rə̀ cɛmɛ nɛ́ wɔ́ nánfwààlɛ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ̀, nə̀ j'â wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ yi wə; nə́ gaga mɔ́ nɔ Anaakɛ byǎ bɛ́ nə̀ wẽ́!› », bə m'e ce nə́ wun lo.²⁹Sə à lyár ába a wɔ̀: «Á bə̀k'á kəkə yé, á bə̀k'á dùr bə̀ ywẽ yé! ³⁰Cinu á Yi rí rə̀ n'ê zhə̀l á yé né mó cìcì mú mà n ce nyí á kwã nɛ́ á m'á bú, ǹdə ń gə wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ma cìcì á yírh wə, Ezhibti ní mú ta, ³¹e súlí ǹdə gɔ-elũ èpòlò w w mó ta, ǹ gə́ nɔ Cinu ǹ Yi rí ń zhĩ mú ǹdə lò gə́ ya n zhĩ ń byǐ ní, sɔ́má nándə̀dɔ̀lɔ̀ w á kwè á m'á yí jàà y kɛ̀bɛ́ w mɔ́.»³²Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, á yə̀ Cinu á Yi rí zhə̀n zal yé, ³³e jà wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń nə́ ń zhə̀l á yé né sɔ́má y yó, ń la mə n pyà zulə́ jàà n pə ába, myìn-zhù wẽ́, cəcɛ̃ nɛ ń mə́ ń yə̌r sɔ́má y kɛ̀bɛ́ á kwè mó, e súlí ébɔ̃̀ námbyṹ w wẽ́ nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ.³⁴Cinu nyɛ̀ɛ̀ á gə́ y'ǎ n'á zɔ̀m nɛ́. Ń lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì, rə̀myɛ́ ce ń bwəl nyí n wɔ̀: ³⁵«Lyì bí byɛ̀bɛ́ mə̀dù ga, dwí námməlwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ lò mə̀dù ga myɛ tá ń la tənà náàcɛ̀nɛ́ y à y'à bwəl è nyí á nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ nɔ n nyǐ yé, ³⁶è gə də̀ Yəfune byǐ Kalɛɛbɛ dúdú: ńmyɛ̌ ń mà n nɛ y n nyǐ, wɔ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ à m'a pə tənà y ń ju ń nà è wẽ́ mó, bə̀ ń tó Cinu ni ǹdə́ ń wu gakó.»³⁷Cinu tə̀ á yil ń lyim rí zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì àmyɛ́ cìcì mú. Ń wə̀l ne: «Ǹmyɛ́ cìcì mú myɛ tá ǹ la è wẽ́ zú yé! ³⁸Nuuni byǐ Zhozwe, ǹ sanna mɔ́, ń mà n zù è wẽ́, zə ń wu ni, b'è wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n zwẽ y n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ e yə̀ bə̀ cəl-tənà.³⁹Sə á bə̀sɔ́ná bɛ́ á y'ǎ zhe bə̀ bə̀ m'a zə bɛ búlə́ wẽ́ mó, á byǎ bɛ́ bə̀ gwẽ̌ yə̀l cɛ̀nɛ̀ ǹdə́ lwɛlɛ pár dwã w mɔ́, wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ m'a zù è wẽ́. Wɔ́ bə̀myɛ́ nɛ à m'a pə ya, bə̀myɛ́ bə̀ m'a zwẽ y bə cìní. ⁴⁰Sə ámyɛ̌, kwɛ̃̀-na á vò gɔ-èlũ èpòlò w wə, kɔn zǎ vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta.»⁴¹Á lyár nɛ á wɔ̀: «Nə́ dó Cinu ni! Nə́ m'ǎ vò nə́ bú kɔn tó dwã ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu nə́ Yi rí pɔ nə́ba rə̀ nyí mú.» Á mə̀dù gakó pwà ń búlə́ wẽ̀ ré b'ǎ y'ǎ n'á bùl b'ǎ m'ǎ zwẽ pyàr rɛ́ nyí rí nàná nàná. ⁴²Rə̀myɛ́ yó Cinu wə̀l ne: «Wál bɛ: Á t'á la zhəl yé! Á t'á la vò á bú yé, b'à tɛ̀nɛ́ á cəcəl w yé! Á bə̀k'á ce á zwə̀ bé ŋwɛ̀nɛ́ ába yé!»⁴³À zɔ̀m ǹd'ába sə á yə̀ cili yé; á cẽ Cinu nyə́ né zõ yò, á cìn-byilu mú ce á zɛ̃̀ á vò pyàr rɛ́ wẽ́. ⁴⁴Rə̀myɛ́ yi ní, Amɔrətəbá bə̀ jě pyàr rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ w mɔ́ j'a du bə jəl ába ǹdə tùrh sə mɔ dwã nɛ ta, bə pú á kùr bə jì; bə làà ába dwã nɛ kɔn zhì Səyiiri e m'e yí Orəma.⁴⁵Á gə́ kwɛ̃̀ á bə̀ yi ní, á tú á kúrh Cinu yé né; sə Cinu yə̀ á cǐl rí cili yé, ń yə̀ á sõ cili yé. ⁴⁶Rə̀myɛ́ ce, á mɛ̃ Kadɛɛshɛ-Barnəya nɛ́ á dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə á gə́ y'à jɛ̀nɛ̀ á dɛnɛ gàà ma mɔ́.

Chapter 2

¹Rə̀myɛ́ kwã, nə́ k'é kwɛ̃̀ nə́ vò gɔ-elũ èpòlò w səta, nə́ zǎ vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nɛ nyí ní, nə́ zɛ̃̀ nə́ byə́byɛ́lɛ́ Səyiiri pyàr rɛ́ cã̌ nə́ dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́.Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tó Edɔm ǹdə́ Mɔwaabɛ e súlí Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənèsé w bə lyɛ̃ ǹdə́ yə̀-zùlə́ ²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Cinu wə̀l ne: ³«Á byə́byɛ́lɛ́ pyàr rɛ́ tɛ̀bɛ́ cã̌ á dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́: kwɛ̃̀-na á vò jə̀-gwã̀ sõ!⁴! Pə nyí dwí rí ni ń wɔ̀: Á m'ǎ tó á da-byǎ, Ezəyu byǎ bɛ́, bə̀ jě Səyiiri ní mú tənà y w á lyɛ̃. Bə̀ m'a dùr á ywẽ, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga dɛ̃̌-na á cìnə̀: ⁵á bə̀k'á bú ǹdə́ bɛ yé, b'à t'â la ába kaka pɔ bə̀ tənà y w yé, á t'á la jàà nɔ á cĩ́ á nà cìcì ní myɛ yé, bə̀ wɔ́ Ezəyu ni à pɔ Səyiiri pyàr rɛ́ ń la cìnú.⁶Á m'ǎ yè kùjú w kɔ̀bɔ́ á la jú mú bə̀ sõ ǹdə́ sə̀byǐ; má nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ á la nyɔ́ mɔ́ cìcì mú, á m'ǎ yè mo bə̀ sõ ǹdə́ sə̀byǐ. ⁷Bə̀ Cinu ǹ Yi rí cĩ́ bwəl ǹ yó ǹ tumə né gakó wẽ́, ń dɛ̃̀ mɔ́ ǹ zhəl mó yi ní gɔ-elũ èpòlò nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ wẽ́; è zhe byinə shə́-èna Cinu ǹ Yi rí gə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ nɛ́, sə kaka yə̀ mó mùrì yé.»⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, nə́ gə́ zhì nə́ da-byǎ, Ezəyu byǎ bɛ́ bə̀ jě Səyiiri ní mú sõ nə́ zhǐr yi ní, nə́ kwè Araba sɔ́má y è n'ê shí Elaatɛ ǹdə́ Eshɔ̃-Gəbɛɛrɛ mɔ́. Nə́ kwɛ̃̀ nə́ zǎ Mɔwaabɛ gɔ-elũ èpòlò w səta.⁹Sə Cinu wə̀l ne: «Bə̀k'á pyà Mɔwaabɛ lyì bí nyí yé, bə̀k'á bú ǹdə́ bɛ yé; à t'â la mɔ́ kaka pɔ bə̀ tənà y w ń cìní yé, bə̀ wɔ́ Lɔɔtɛ byǎ bɛ́ nɛ à pɔ Aarɛ bə̀ la cìnú.¹⁰Shãã ga, Emyitəbá bə̀ y'à jě gàà, bə̀ y'à wɔ́ dwí nánjə̀jóló, lyì-fwààlɛ dwí, bə̀ y'à súlí bə̀ wɔ́ lyì-èdwààlɛ dwí ǹdə Anəcitəbá ta. ¹¹Bə̀ y'à n'ê zə bɛ myɛ bə̀ yàl Erəfəyitəbá ǹdə Anəcitəbá ta, sə Mɔwaabɛ lyì bí y'à n'ê byẽ̀ be bə̀ Emyitəbá.¹²Shãã ga Oriitəbá myɛ y'à jòm Səyiiri ní; Ezəyu byǎ bɛ́ y'à jì bi bə zwẽ bə̀ tənà y bə súlí bə ce bə jé tɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə jòm bə̀ jàà y wa, ǹdə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ tənà y bə̀ cǐ mú yil mú, tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu pɔ bɛ mɔ́.¹³Zɛ̃̀-na dɛ̃̌ èlǎsɛ̃́ á kwè sɔ́má y á tó Zərɛɛdɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w w á byɛrhɛ.» Sə nə́ byɛrhɛ Zərɛɛdɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w zhə̀n ga. ¹⁴Nə́ zhəl mó nə́ ju mə̀ kùr Kadɛɛshɛ-Barnəya nɛ́ kɔn b'e yí nə́ byɛrhɛ Zərɛɛdɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w mɔ́ dɛnɛ byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ lyɛlɛ; lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ̌ búlə́ bə̀ la bú rə̀myɛ́ yi ní mú nyí rí gakó y'à k'ê tɛ̀nɛ́ dwí rí wẽ́ yé, ǹdə Cinu gə́ yà ń bwəl nyí ní. ¹⁵Cinu cìcì jɛ̃̀ y jì bi dwí rí wẽ́, kɔn m'e yí bə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m.¹⁶Sə cu mú gə tú mə zhɛ̀ búlə́ búlnə bé gakó dwí rí cəcəl w mó kwã nɛ́, ¹⁷Cinu zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀: ¹⁸«Zà dɛ̃ rɛ́, ǹ m'ǎ tó Mɔwaabɛ tənà y w ń lyɛ̃ ń vò ń byɛrhɛ Aarɛ tənà yá. ¹⁹Ǹ m'ǎ yí Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənà y yé y wə. Bə̀k'á pyà bə̀ nyí yé, bə̀k'á bú ǹdə́ bɛ yé; à t'â la mɔ́ kaka pɔ Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənà y w ń cìní yé, b'è wɔ́ Lɔɔtɛ byǎ bɛ́ nɛ à pɔ y bə̀ la cìnú.²⁰Èmyɛ y'à súlí è wɔ́ ǹdə Erəfəyitəbá tənà ta; zhə̀n ga, Erəfəyitəbá y'à jɛ̀nɛ̀ bə jòm gàà mɔ́ shãã ga, sə Amɔ̃ byǎ bɛ́ y'à n'ê byẽ̀ be bə̀ Zəməzumyitəbá. ²¹Bə̀ y'à wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à zhe jàn, rə̀ wɔ́ nánjə̀jóló, rə̀ lyì bí náàdwààlɛ ǹdə Anəcitəbá ta, sə Cinu yà ń ce bə jé tɛ̃́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ yé né; Amɔ̃ byǎ bɛ́ y'à jì bi bə zwẽ bə̀ tənà y bə zɛ̃̀ bə jòm bə̀ jàà y wa. ²²Cinu yà ń wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ rə̀dù y Ezəyu byǎ bɛ́ bə̀ jě Səyiiri ní mú yilə, ń gə́ yà ń ce Oriitəbá jé tɛ̃́ bə̀ yé né yi ní, bə zɛ̃̀ bə zwẽ bə̀ tənà y bə jòm bə̀ jàà y w kɔn m'e yí zà mɔ́.²³Kɔn yàl èta myɛ ǹdə́ Avyitəbá bə̀ y'à jě Gaza nyí rí cə-bwǎlsɛ́ wẽ́ mó, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shí Kafətɔɔrɛ y'à gu bi lyə́m lyə́m bə zɛ̃̀ bə jòm bə̀ jàà y wa.²⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Cinu pɔ nɛ nyí n wɔ̀: «Zɛ̃̀-na tɛ̃́ á kwè sɔ́má á lyɛ̃, byɛrhɛ-na Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá! Nyǐ à co Amɔrətəbá lyì bal Səyɔ̃, Eshəbɔ̃ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń tənà y ga ǹ jɔ̃̀ wa. Ji kùr ǹ nə́ ǹ zwẽ ń tənà yá, ji kùr ǹ nə́ ǹ bwí ǹdə́ mɔ. ²⁵Zà dɛ̃ rɛ́, à m'a ce dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ lũ w cə-yala gakó w mó lyì bí yésé j'a sú ǹdə́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ ywẽ ǹmyɛ́ shò kwã nɛ́; bə̀ gə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m ǹ zɔ̀mà, bə̀ m'a kəkə bə súlí bə sú ǹdə́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ ǹ yé né».²⁶À zhì Kədəmɔɔtɛ èpòlò w a twĩ̀ lyì Eshəbɔ̃ pyɔ̌ Səyɔ̃ sõ ǹdə́ yə̀-zùlə́ nyí a wɔ̀: ²⁷«Yẽ̌ ne a kwè sɔ́má y a tó ǹ tənà y w a lyɛ̃! Sɔ́má y à la tó, à t'â la à jə̀-jĩ́ sõ ráá à jə̀-gwã̀ sõ ywə̌r yé;²⁸Kùjú w kɔ̀bɔ́ à la jú mú, ǹ m'ǎ pɛ̃ w a yè ǹdə́ sə̀byǐ; sə nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ à la nyɔ́ mɔ́ myɛ, ǹ m'ǎ pɛ̃ mɔ a yè ǹdə́ sə̀byǐ. Ǹmyɛ́ wúrí ń yẽ̌ ne a vò tɛ̃́ a tó ǹ tənà y wẽ́ a lyɛ̃, ²⁹ǹdə Ezəyu byǎ bɛ́ bə̀ jě Səyiiri ní e súlí Mɔwaabɛ byǎ bɛ́ bə̀ jě Aarɛ nɛ́ mɔ́, gə́ pɔ nɛ sɔ́má a lyɛ̃ nɛ́. Pɛ̃ sɔ́má a byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y a zù tənà y Cinu nə́ Yi rí nə́ ń pɛ nə́ba mɔ́ wẽ́.»³⁰Sə Eshəbɔ̃ pyɔ̌ Səyɔ̃ yə̀ shɛ̀nɛ́ n yẽ̌ nə́ba nə́ tó ń tənà y w nə́ lyɛ̃ yé, bə̀ Cinu ǹ Yi rí yà ń pyi ń surhə né, n súlí n kù ń wu wə́, mùnì ga n ce mo ǹ jɔ̃̀ w dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə. ³¹Cinu zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀: «Nyì wé, à ju kùr à n'â ce Səyɔ̃ ǹdə́ ń tənà y ga ǹ jɔ̃̀ wa; ji kùr ǹ nə́ ǹ zwẽ ń tənà yá.»³²Səyɔ̃ du n jəl nə́ba, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń dwí rí púlə́púlə́, n bə̀ ń la bú ǹdə́ nə́ba Yaasɛ nɛ́. ³³Sə Cinu nə́ Yi rí co mo nə́ jɔ̃̀ wa; nə́ ŋwɛ̀nɛ́ mɔ, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdə́ ń dwí rí lyì bí púlə́púlə́.³⁴Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, nə́ j'á zwẽ ń cɛmɛ nɛ́ gakó nə́ cìní, nə́ zɛ̃̀ nə́ cɔ̀ cɔ cɔ gakó lyə́m lyə́m Cinu yilə: bala bɛ́ ǹdə́ kana bɛ́ e súlí bə̀sɔ́ná bɛ́; nə́ yə̀ lò ne yẽ̌ nã́nyì n lú yé, lò mə̀dù ga yə̀ dàl yé. ³⁵Vwàmá nɛ́ dúdú nə́ zə nə́ m'é lyɛ̃ búlə́ né kwã e súlí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə́ y'ǎ zul nə̀ wẽ́ mó nə̀cɛ̀ndɛ́.³⁶Kɔn zhì Arɔwɛɛrɛ cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nyí ní mú, e súlí kɔn zhì cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ nə̀-gwààlɛ́ cəcəl mó e m'e vò Galaadɛ, cɔ yə̀ nɛ́ yàl ò zõ mó zɔ zwini ǹdə́ nə́ba yé: Cinu nə́ Yi rí yà ń co cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ gakó nə́ jɔ̃̀ wa. ³⁷È wɔ́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənà y dúdú nyí ni ǹ yə̀ né bwəlse yé: Yabɔɔkɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nyí rí ǹdə́ pyàr rɛ́ cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó Cinu nə́ Yi rí yà ń cẽ se nə́ba pɔ mɔ́.

Chapter 3

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ nə́ kwɛ̃̀ nə́ zǎ Bashã, sə Bashã pyɔ̌ Oge du n jəl nə́ba, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń dwí rí lyì bí púlə́púlə́ bə̀ la bú ǹdə́ nə́ba Edərəyi ní. ²Rə̀myɛ́ yi ní, Cinu wɔ̀ nɛ: «Bə̀k'á dùr ń ywẽ yé, b'à co ńmyɛ̌ ǹdə́ ń dwí rí lyì bí púlə́púlə́ e súlí ń tənà y ǹ jɔ̃̀ wa; ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ Amɔrətəbá pyɔ̌ Səyɔ̃ ń yà ń jě Eshəbɔ̃ nɛ́ mɔ́ ta.»³Cinu nə́ Yi rí kə́ n ce Bashã pyɔ̌ Oge ǹdə́ ń dwí rí púlə́púlə́ nə́ jɔ̃̀ wa, nə́ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, nə́ yə̀ lò mə̀dù ga nɛ yẽ̌ nã́nyì n lú yé. ⁴Nə́ j'á zɛ̃̀ nə́ zwẽ ń cɛmɛ nɛ́ gakó nə́ cìní, cɔ òdù ga yə̀ nɛ́ yàl bə̀ sõ nə́ yə̀ zwẽ nə́ cìní yé. Nə̀ gakó mù dwã nɛ nə̀ y'à wɔ́ cɛmɛ shə́-shə̀ldù, nə́ zwẽ Arəgɔɔbɛ nyí rí púlə́púlə́ wẽ́, Bashã nɛ́, Oge gə́ yà ń cǐ má mɔ́.⁵Cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ púlə́púlə́ y'à lù nə kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ sə̀ lù sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ ǹdə́ nə̀ bwə̀rse sə̀ zhe bwə̀ə̀le jɛ̀rh sə̀lyè sə̀lyè rə̀ n'ê sàásɛ; cə-bwǎlsɛ nánjə̀jóló twə́r tɛ̀nɛ́ yé. ⁶Nə́ cɔ̀ jààsɛ́ sə̀myɛ́ lyə́m lyə́m Cinu yilə, ǹdə nə́ gə́ wɛ̀rhɛ́ Eshəbɔ̃ pyɔ̌ Səyɔ̃ nɛ́ mɔ́ ta; nə́ cɔ̀ cɔ gakó lyə́m lyə́m Cinu yilə: bala bɛ́ ǹdə́ kana bɛ́ e súlí bə̀sɔ́ná bɛ́. ⁷Sə nə́ pwà vwàmá nɛ́ gakó ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nə̀cɛ̀ndɛ́ búlə́ né kwã nɛ́ nə́ cìn yilə.⁸Èta mɔ́ nə́ j'á zwẽ Amɔrətəbá pyǎ bɛ́ bə̀lyè y tənèsé Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, kɔn zhì Arənɔ̃ nə̀-gwààlɛ́ e m'e vò Erəmɔ̃ pyɔ̀ wá. ⁹Sədɔ̃ lyì bí n'ê byẽ̀ Erəmɔ̃ pyɔ̀ w bə̀ Sərəyɔ̃, Amɔrətəbá zɛ̃̀ bə̀ n'ê byẽ̀ w bə̀ Seniiri. ¹⁰Nə́ j'á zwẽ jə́-è-zɛ̃̀-dɛ̃̌ mɔ́ cɛmɛ nɛ́ púlə́púlə́, ǹdə́ Galaadɛ nyí rí púlə́púlə́ e súlí Bashã nyí rí púlə́púlə́ kɔn m'e yí Saləka ǹdə́ Edərəyi, Bashã cɛmɛ nɛ Oge yà ń cǐ mú nə́ cìní.¹¹E jà wɔ́ Bashã pyɔ̌ Oge dúdú ń yà ń wɔ́ Erəfəyitəbá byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à dàl mɔ́ lò mə̀dù ń yà ń gwẽ̌ dàl; dákà y bə̀ co ń cùù w è wẽ́ mó è y'à wɔ́ lù dákà mɔ́, də̀ èmyɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ Araba nɛ́, Amɔ̃ byǎ bɛ́ cə-fɔ̀lɔ̀ w mɔ́ nà? È dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀bɔ́, è wɛ̃̀ rɛ́ zɛ̃̀ rə̀ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na, jə̀-tórhó yírh ré wɔ́ numbyíní jə̀-tórhó yírh.¹²Nə́ j'á zwẽ tənà y èmyɛ́ mɔ́ rə̀myɛ́ yi ní.À pɔ Galaadɛ pyàr rɛ́ nyí rí kə̀kàlà ǹd'ê cɛmɛ nɛ́, kɔn zhì Arɔwɛɛrɛ, Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w yó mó Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ lyì bí ni. ¹³A pə Galaadɛ nyí rí kə̀kàlà y dõ mó ǹdə́ Bashã nyí rí púlə́púlə́, Oge pyə̀-tənà yá, Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y nɛ; bə̀ n'ê byẽ̀ Arəgɔɔbɛ nyí rí púlə́púlə́ e súlí Bashã nyí rí púlə́púlə́ bə̀ Erəfəyitəbá tənà.¹⁴Manasɛ byǐ Yəyiiri zwẽ Arəgɔɔbɛ nyí rí púlə́púlə́ kɔn m'e yí Gəshəritəbá ǹdə́ Məəkətitəba tənèsé. N zɛ̃̀ n ce ń cìcì yil ré Bashã cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ nɛ, bə̀ j'â gwẽ̌ n'ê byẽ̀ ne zà zà bə̀ «Yəyiiri kwə̀ə́rhé».¹⁵È wɔ́ Məciiri ni à pɔ Galaadɛ. ¹⁶À pɔ kɔn zhì Galaadɛ e m'e vò Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá, Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ lyì bí ni. Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wɔ́ swɛ̃́ rɛ́ jə̀-jĩ́ sõ, Yabɔɔkɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w ò wɔ́ swɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́,¹⁷ǹdə́ Araba. Zhɔrdɛ̃ bwǐ y è wɔ́ swɛ̃́ rɛ́ kɔn zhì Cənərɛɛtɛ bwǐ y e m'e vò Araba nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá, Nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w Pyəsəga pyɔ̀ w yi-púrhí səta mɔ́.¹⁸Rə̀myɛ́ yi ní, à pɔ ába à nyə́ né a wɔ̀: «Wɔ́ Cinu á Yi rí ń pɔ ába tənà y kɛ̀bɛ́ b'ǎ cìní. Ámyɛ̌ búlnə bé gakó, á m'ǎ zù á búlə́ kàmə̀zwǐsí á yə̀ á da-byǎ, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né á m'á byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́;¹⁹1á kana bɛ́ ǹdə́ á bə̀sɔ́ná bɛ́ dúdú bə̀ b'a mɛ̃ cɛmɛ nɛ́ à pɔ ába mɔ́ wẽ́ e súlí á vwàmá nɛ́, b'à yě b'ǎ zhe vwàmá nánzhəzhɔ̌, ²⁰kɔn m'e yí Cinu pə shìrhə́ á da-byǎ bɛ́ nɛ ǹdə ń gə́ pɔ shìrhə́ ámyɛ nɛ nɛ́, mùnì ga bə̀myɛ cìní tənà y Cinu á Yi rí nə́ ń pɛ bɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ mɔ́. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, á m'ǎ k'á kwɛ̃̀ á bà, lò gakó zù ń cəl-tənà y kɛ̀bɛ́ à pɔ ába mɔ́ wẽ́.»²¹Rə̀myɛ́ yó à pɔ à nyə́ né Zhozwe ne a wɔ̀: «Ǹ cìcì yírhə́ nɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu á Yi rí wɛ̀rhɛ́ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀lyè y ne mó; Cinu mà n wɛ̀rhɛ́ pyə̀-tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó ǹ la nɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ mɔ́ myɛ èta. ²²Á bə̀k'á dùr bə̀ ywẽ yé, bə̀ Cinu á Yi rí cìcì mà n bú á yilə.»²³Rə̀myɛ́ yi ní, à lwə̀l Cinu sɛ̃ɛ̃́ a wɔ̀: ²⁴«Cinu Yi, ǹ ju kùr ǹ nə́ ǹ byili ǹ tũ̀-fwààlɛ́ ǹdə́ ǹ jɛ̃̀ y jàn rɛ́ ǹ tùntùnnə mó ne. Yi dõ nə ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌-yi rí w ǹdə́ cɛ yó rə̀ wɔ̌ rə̀ m'a twĩ̀ ǹdə ǹ ta rə súlí rə twĩ̀ ǹ tũ̀-fwààlɛ́? ²⁵À n'â lwə̀l mó bə̀ n ce a byɛrhɛ a vò èpákɛ̀, mùnì ga à yírhə́ nə tənà náàcɛ̀nɛ́ y kɛ̀bɛ́ è wɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ mɔ́, pyàr rɛ́ nyí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â búl rə̀ càn èta mɔ́ e súlí Lyəbã pyɔ̀ wá!»²⁶Sə Cinu tə̀ á yilə, ń lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ni dɛ̃́dɛ̃́, rə̀myɛ́ ce ń yə̀ nɛ cili yé; Cinu wə̀l ne: «Kɔn mə̌ èta! Bə̀k'á kə́ zɔ̀m yò w kɔ̀bɔ́ zɔ̀mà ǹdə́ nɛ yé! ²⁷Jíl Pyəsəga pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, sə́ kwẽ̌ ń nyǐ yi-zùr ǹdə́ jə̀-gwã̀ sə̀ta, nyǐ jə̀-jĩ́ ǹdə́ yi-púrhí səta; shǐrh ǹ yírhə́ né gakó tɛ̃́ ń nyǐ cɛ̀nɛ̀: ǹ tá ǹ la Zhɔrdɛ̃ bwǐ y ǹ nə èta mɔ́ byɔrhɔ yé!²⁸Pə ǹ nyə́ né Zhozwe ne, zə ń wu ni, sə́ súlí ń ce n yə̀ bal, b'è wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n yə̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ yé né n byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́. È wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n pə bɛ tənà y ǹ nə mɔ́ bə cìní.» ²⁹Kɔn zhì rə̀myɛ́ yi ní ga, nə́ j'á mɛ̃ pyə̀-gɔ́rɔ́ w gàà, Bɛtɛ-Pəwɔɔrɛ yé y wə.

Chapter 4

¹Esərayɛl lyì byǎ, èlǎsɛ̃́ cili-nə nyə́ né ǹdə́ lùl-e-púrsí à cìcì mú n'â cèrhè ába á gə́ m'ǎ zwẽ ne né: èta, á m'ǎ zə myə̌l sə á m'ǎ súlí á zù tənà y Cinu, á dabá Yi rí nə́ ń pɛ ába mɔ́ wẽ́, á zwẽ y á cìní. ²Á t'á la kaka nyə́ né à n'â pɛ ába mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ nɛ súlú yé, á t'á la kaka myɛ nə̀ wẽ́ vǔr yé, mùnì ga á zwẽ Cinu á Yi rí nyə́ né à n'â pɛ ába mɔ́.³Á cìcì yírhə́ nɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu wɛ̀rhɛ́ Baal-Pəwɔɔrɛ nɛ mɔ́; Cinu ǹ Yi rí ce lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê tó Baalɛ, Pəwɔɔrɛ yi rí ni mú jé tɛ̃́ ǹ cəcəl wə, ⁴e jà ámyɛ̌, Cinu á Yi rí kwã-lyì bí, á gakó yírhə́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ zà.⁵Nyǐ-nə wé! À n'â cèrhè ába nyə́ né ǹdə́ lùl-e-púrsí ǹdə Cinu à Yi rí gə́ pɔ nɛ nyí ní, mùnì ga, á gə tú á zù tənà y á la zõ á cìní mú wẽ́, sə á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní. ⁶Á m'ǎ zwẽ ne, á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní: Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a ce á jǐrh lárma ǹdə́ surhə cìnə́ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ m'a nyɛ̀ɛ̀ nyə́ nə̀myɛ́ gakó yò mó yírh wə; dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ m'a zɛ̃̀ nə wɔ̀: «Dwí nánjə̀jóló w kɔ̀bɔ́ wàr rə̀ m'a cẽ lárma ǹdə́ surhə cìnə́ yál yé!»⁷Zhə̀n ga, wɔ́ dwí nánfɔ̀lɔ̀ tɛ̌ rə̀ zhe yə nə̀ n'ê bwəlse rə̀ nyí ní ǹdə Cinu nə́ Yi rí gə́ nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́, nə́ gə byẽ̀ mo yi ní gakó? ⁸Dwí nánfɔ̀lɔ̀ tɛ̌ rə̀ zhe nyə́ ǹdə́ lùl-e-púrsi sə̀ wɔ́ cángá ǹdə Nyə́ né à n'â pɛ ába zà èta mɔ́ ta?⁹Ǹmyɛ́ wúrí ń dɛ̃̀ ǹ cìnə̀, bə̀k'á swě ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ ǹ yírhə́ nɔ mɔ́ yò yé; nə̀ bə̀k'a shə́r ǹ wẽ́, ǹ nyǔ mú púlə́púlə́ yi ní yé. Ǹ m'ǎ byili ni ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ. ¹⁰Lyǐrh dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ zhǐ dɛ̃̌ Cinu ǹ Yi rí yé né, Orɛɛbɛ pyɔ̀ w yó mó yò, Cinu wə̀l ne: «Cĩ́ dwí rí dwã yó à yala nɛ; à m'a ce rə cili à zɔ̀mà nɛ́ mùnì ga rə lwar rə̀ gə́ m'a nyàm nɛ nɛ́, rə̀ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́ cɛ yó, sə rə súlí rə cèrhè re rə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ.»¹¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, á twẽ̌ á bwəlse, á b'ǎ zhǐ dɛ̃̌ á nə̀rh yó pyɔ̀ w nà nɛ: ò púlə́púlə́ y'à j'â wɔ́ myìn-zhù, ò la dɛ̃̌-yi wə, éban námbyín rí wẽ́ ǹdə́ cəcɛ̃ námbyĩ́ fúrí y wə. ¹²Cinu zhì myǐn mú wẽ́ n zɔ̀m ǹd'ába: cəl y'à n'ê zɔ̀mà, á y'ǎ nyɛ̌ rɛ, sə á yə̀ ń sə̀sã̌yùlú w myɛ nɛ yé, cəl ré dúdú á y'ǎ nyɛ̌.¹³Ń byili ába dɔbrɛ́ ń zɔ ǹd'ába mɔ́, nyə́ né shí y ń pɔ ába nyí b'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní, n zɛ̃̀ n kɛ̃ nɛ nə́kulu bwə̀lse sə̀lyè yó mó. ¹⁴E gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, Cinu pɔ nɛ nyí b'à cèrhè ába nyə́ né ǹdə́ lùl-e-púrsí, mùnì ga á wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní, tənà y á la vò á zù è wẽ́ á zwẽ á cìní mú wẽ́.¹⁵Ámyɛ̌ cìcì mú dɛ̃̌-na á cìnə̀: á yə̀ Cinu èsã̌yùlú myɛ cìcì nɛ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu zhì myǐn mú w n zɔ̀m ǹd'ába Orɛɛbɛ pyɔ̀ w w mɔ́ yé. ¹⁶Á bə̀k'á zùrhì èsã̌yùlú, yi èsã̌yùlú kɔ̌ kɔ̌, bal ráá kɛ̃ èsã̌yùlú á m'á tu yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wẽ́ yé, ¹⁷cɛ yó vwǎm mɔ̌ mɔ̌ ráá kúmí kɛ̌ kɛ̌ è n'ê zɛ̃̀ vɔ̀mɛ̀ dɛ̃̌-yi rí w èsã̌yùlú yé, ¹⁸ráá kò-nyì dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê fwàl tɛ̃́ rə̀ pǔ yó, ráá émwǎ kɛ̌ kɛ̌ è wɔ nàná bɛ́ wẽ́ cɛ y kùr w èsã̌yùlú yé.¹⁹Ǹ tá ǹ la kõ̌ ń nyǐ nə̀nyɔ́nɔ́ w ǹdə́ cànà y ǹdə́ cã̀mə́sɔ̌sɛ́ ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ dɛ̃̌-yi w mú, sə rə ce ń wùlì tɛ̃́ rə̀ yé né ń súlí ń cèrhé re yé. Bə̀ rə̀ wɔ́ cəl ré tɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí pɔ dwə́ né dwã bɛ́ gakó nə̀ wɔ cə-yala gakó w mó ne. ²⁰Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, Cinu cír ába, n ce á shə́r Ezhibti ní, myìn-cɔ̀lɔ̀ gɔ́rɔ́ w bə̀ n'ê yə̌l cɔ̀bɔ́ w ò wẽ́ mó wə, mùnì á jǐrh ń dwí, ń cəl kɔna, ǹdə á gə́ wɔ́ nɛ́ m'a zà.²¹Sə Cinu tə̀ á yilə, ń lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ni, n zɛ̃̀ n bwəl nyí b'à t'â la Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byɔrhɔ yé, e súlí myɛ b'à t'â la tənà náàcɛ̀nɛ́ y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ è la yə̀ ǹ cəl-tənà mɔ́ wẽ́ zú yé. ²²À m'a cì tǝnà y kɛ̀bɛ́ èta mɔ́ wẽ́ ǹd'â yə̀ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byɛrhɛ yé; sə ámyɛ̌ m'ǎ byɛrhɛ ya, á zwẽ tənà náàcɛ̀nɛ́ y kɛ̀bɛ́ á cìní.²³Á bə̀k'á shɛ̀nɛ́ á swě dɔbrɛ Bǝ zhɔ̌-zhe á Yi zɔ ǹd'ába mɔ́ yò gaga yé,á bǝ̀k’á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̌ dɛ̌ èsã̌yùlú Cinu ǹ Yi rí wə̀l bə̀ ǹ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yé. ²⁴Bə̀ Cinu á Yi rí wɔ́ myǐn mə̀ n'ê jí kɔn gakó, ń wɔ́ Yi tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe bwɛ̃̌-dǔr.²⁵Á gə tú á dɛnɛ tənà y wẽ́, á lù byǎ á nə nɛ̀mɛ́, á gə zùrhì yi, kɔn dɛ̌ dɛ̌ èsã̌yùlú á m'á tu yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wẽ́, á gə wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu ǹ Yi rí yírh wə, á m'á gwar mɔ, ²⁶rə̀myɛ́ yi ní, dɛ̃̌-yi rí ǹdə́ cɛ y m'a yə̀ à zhə̀n-cìnə́, rə cĩ́ dóó á yó wə: á m'ǎ j'á jé tɛ̃́ làlà làlà tənà y á la Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byɔrhɔ á vò á zwẽ á cìní mú wẽ́, á t'á la myè-èdɔ̀lɔ̀ zal è wẽ́ yé: bə̀ m'a ce á jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m.²⁷Cinu mà n làà ába dwə́ né wẽ́, sə wɔ́ á lyì màngɛlɛ́ sásá bə̀ m'a dàl dwə́ né cəcəl wə, Cinu gə́ mà n zə ába n vò mə̀gã̌ mɔ́. ²⁸Gàà mɔ́, á m'ǎ cèrhé yə né nyɛ̀bɛ́ numbyínsi wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ sə̀ jɛ̀rh mɔ́: dɔ̌ ǹdə́ nə́kulu yə, nə̀ wàr nə̀ nɛ nɛ́ yé, nə̀ wàr nə̀ nyɛ̀ɛ̀ yé, nə̀ wàr nə̀ jí nə̀ súlí myɛ nə̀ wàr nə̀ lwẽ́ yé.²⁹Sə rə̀myɛ́ yi ní, á m'ǎ zhì gàà á pyà Cinu ǹ Yi rí; ǹ gə pyà mɔ ǹdə́ ǹ wu gakó e súlí ǹdə́ ǹ cìn námpúm, ǹ m'ǎ nə mɔ.³⁰Wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ gə tú ò zhe mó yi ní, ywẽ̀ né nə̀myɛ́ gakó gə tú nə̀ zhe mó, dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́ wẽ́, ǹ m'ǎ kwɛ̃̀ ń bə̀ Cinu ǹ Yi rí sõ, sə ǹ m'ǎ cili ń cəl ré. ³¹Bə̀ Cinu ǹ Yi rí wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr Yi: rə̀ t'â la mɔ́ tɛ̃́ yǎr yé, rə̀ t'â la ce ń jé tɛ̃́ yé, rə̀ t'â la rə̀ dɔbrɛ́ nyí rí rə̀ bwəl ǹ dabá nɛ mɔ́ yò sǒ yé.³²Tɛ́rɛ́ kɔn gə́ yàl nɛ́ kùr-ju yi ní, ǹdə́ ǹ yà ǹ gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ mɔ́, kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi wɛ̀rhɛ́ numbyíní rə cĩ́ cɛ yó mó ń nyì wé, zhǐ lũ kùr sõ ń bwə̀rh ń mə́ yí ò yə́-pɛ̀lɛ́ sõ, ń nyì wé: tũ̀-fɔ̀lɔ̀ òmyɛ́ mɔ́ dwí rí gwẽ̌ twĩ̀? Bə̀ gwẽ̌ nyɛ̀ɛ̀ ò dwì rí zɔ̀mà? ³³Dwí nə ŋwɛ́nɛ́ rə̀ gwẽ̌ nyɛ̀ɛ̀ yi cəl ǹdə ǹmyɛ́ ta rə̀ n'ê zɔ̀m myǐn cəcəl wə, rə j'a gwẽ̌ zə myə̌l?³⁴Ráá yi nə gwẽ̌ mɛrhɛ rə tó nɔ̀nɔ̀ ǹdə́ myaarhɛ ǹdə́ tũ̀-fwààlɛ ǹdə́ búlə́ ǹdə́ rə̀ jɛ̃̀ y jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ rə̀ jɛ̃̀ còlò mó e súlí ywẽ̀ nánfwààlɛ nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ dɛnnɛ, rə bə̀ rə vùr dwí, dwí dõ cəcəl wə, rə̀ la yə̀ rə̀myɛ́ dwí, ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu á Yi rí wɛ̀rhɛ́ á yilə, ǹ yírh wə, Ezhibti ní ta?³⁵È gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ń ce ń nə ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́, mùnì ga ń lwar b'è wɔ́ Cinu ń wɔ́ Yi: Yi dõ tɛ̀nɛ́ è gə də̀ ńmyɛ̌ dúdú. ³⁶Ń zhì dɛ̃̌-yi rí w n ce ń nyɛ̀ɛ̀ ń cəl ré, n mə n cící mú; cɛ yó, ń ce ń nə ń myǐn mú nánfɔ̀lɔ̀ wá, ń súlí ń nyɛ̀ɛ̀ ń zɔ̀mà nɛ́ myǐn mú cəcəl wə.³⁷Ń gə́ yà ń só ǹ dabá mɔ́ ce ń cír bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ bə̀ cu kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n ce ń shə́r Ezhibti ní, ń yé né ǹdə́ ń jàn nánfɔ̀lɔ̀ wá, ³⁸mùnì ga n jì dwə́ nánfwààlɛ nə̀ súlí nə̀ jɛ̀ du mú ǹ yé né, sə n ce ń zù nə̀ tənà y wẽ́, ń zwẽ y ń cìní, ǹdə rə̀ gə́ wɔ́ nɛ́ ma zà mɔ́.³⁹Rə̀myɛ́ ce, zwẽ nyí zà, sə tɛ́rɛ́ rɛ: wɔ́ Cinu ń wɔ́ Yi, dɛ̃̌-yi rí w ǹdə́ tɛ̃́ cɛ y yó; Yi dõ tɛ̀nɛ́ yé. ⁴⁰Zwẽ ń nyə́ né ǹdə́ ń pùbùlə̀ né à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ ǹ cu kwã nɛ́ mɔ́ wu-nyɔ̃̀ nɔ yilə, mùnì ǹ myə̌l zə dwɛ̀lɛ̀ cɛ y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ yó twéé twéé yilə.⁴¹Rə̀myɛ́ yó Muyiisi cír cɛmɛ nə̀tɔ̀ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, yi-púrhí sõ, ⁴²nə̀ la yə̀ gurnə mɔ̀bɔ́ ń lyàrh ń jè-dõ, sə ń yà ń yə̀ jɛ̀nɛ̀ ń nə́ ń súl mú, shòò jàà. Gurnə mó mà n dùr n vò n shèè cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ òdù wẽ́ n mə n zwẽ ń myə̌l ré. ⁴³Cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ wɔ́ Bəsɛɛrɛ, gɔ-elũ èpòlò w wə, jə́-è-zɛ̃̀-dɛ̃̌ mɔ́ tənà y wa, Orɔbɛn dwí rí yilə, ǹdə́ Aramɔɔtɛ Galaadɛ nɛ́, Gaadɛ dwí rí yilə, e súlí Gɔlã, Bashã nɛ́, Manasɛ dwí rí yilə.⁴⁴Wɔ́ Nyə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ Muyiisi pɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́. ⁴⁵Nyǐ Cinu pùbùlə̀ né ǹdə́ nyə́ né e súlí lùl-e-púrsí Muyiisi bwə̀l n byili Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ dwirí y Ezhibti ní mú yi ní, ⁴⁶bə̀ gə́ y'à tú bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, pyə̀-gɔ́rɔ́ w wa, Bɛtɛ-Pəwɔɔrɛ yé y w mó yi ní mú. È y'à wɔ́ Amɔrətəbá pyɔ̌ Səyɔ̃, ń yà ń jě Eshəbɔ̃ nɛ́ mɔ́ tənà y wa. Muyiisi ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à bú bə ŋwɛ̀nɛ́ mɔ bə̀ dwirí y Ezhibti ní mú yi ní,⁴⁷bə̀ y'à zɛ̃̀ bə zwẽ ń tənà y ǹdə́ Bashã pyɔ̌ Oge nyǎ y bə cìní. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Amɔrətəbá pyǎ bɛ́ bə̀lyè y bə̀ y'à jě Zhɔrdɛ̃ bwǐ èpákɛ̀, yi-púrhí sõ, ⁴⁸kɔn zhì Arɔwɛɛrɛ, Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nyí ni, e m'e yí Səyɔ̃, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ Erəmɔ̃, ⁴⁹e súlí Araba nyí rí gakó, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ yi-púrhí sõ, e m'e súlí e vò Araba nə̀-fɔ̀lɔ̀ w Pyəsəga pyɔ̀ w nə̀bán rɛ́ kùr w mó ne.

Chapter 5

¹Muyiisi byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó n cĩ́ dwã yó n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ:Esərayɛl lyì byǎ, cili-nə nyə́ né ǹdə́ lùl-e-púrsí à n'â pɛ ába zà mɔ́; á m'ǎ cèrhè se, á súlí á wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní. ²Cinu nə́ Yi rí zɔ dɔbrɛ ǹdə́ nə́ba Orɛɛbɛ pyɔ̀ w yó. ³È də̀ ǹdə́ nə́ dabá Cinu zɔ dɔbrɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yé, è wɔ́ ǹdə́ nə́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó nə́ yírhə́ ŋwɛ́nɛ́, nə́ ŋwɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ zà mɔ́.⁴Cinu zhì myǐn cəcəl wə, pyɔ̀ w yó, n zɔ̀m ǹd'ába ǹdə lyì bə̀lyè gə́ y'a zhǐ dwã yé y w bə̀ n'ê zɔ̀m ǹdə́ dwã nɛ́; ⁵rə̀myɛ́ yi ní, àmyɛ́ y'à zhǐ ámyɛ̌ ǹdə́ Cinu cəcəl wə, mùnì a m'a cĩ́ ába Cinu nyí rí bə̀ myǐn mú y'à ce ywẽ y'à zhe ába á zɛ̃̀ á y'ǎ yə̀ pyɔ̀ w yó jìl yé.Cinu wə̀l ába: ⁶«Wɔ́ àmyɛ́ Cinu ǹ Yi rí, à ce ń shə̀r Ezhibti tənà y wa, yómə́-jè né.⁷Ǹ tá ǹ la yə dwã zal àmyɛ́ yé né yé. ⁸Ǹ tá ǹ la yi rə̀dù ga èsã̌yùlú ráá kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ dɛ̃̌-yi rí w ráá cɛ y yó ráá cɛ y kùr w nàná bɛ́ wẽ́ nyɔrhɔ wɔ̀rhɔ́ yé.⁹Ǹ tá ǹ la tɛ̃́ wùlù yə né nə̀myɛ́ mɔ́ yé né yé, e súlí myɛ ǹ tá ǹ la nɛ còrhó yé, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Cinu à wɔ́ ǹ Yi rí, Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe bwɛ̃̌-dǔr mú; rə̀ n'ê pɛ dabá byɛ̀bɛ́ bə̀ súl re mó dóó w còrhò-tum bə̀ byǎ bɛ́ nɛ, kɔn b'e yí nɛ̀mɛ́ kùrə̀ nə̀tɔ̀ ǹdə́ kùrə̀ nə̀na. ¹⁰Sə rə̀ n'ê byili rə̀ wu-bɔ̀nɔ̀ w lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só re, bə súlí bə̀ n'ê zwẽ rə̀ nyə́ né mó nɛ̀mɛ́ kùrə̀ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ nánzhəzhɔ̌ nɛ.¹¹Ǹ tá ǹ la Cinu ǹ Yi rí yil ré byõ̌ nánfò yé, bə̀ Cinu tá ń la lò mó mɔ̀bɔ́ ń byẽ̀ ń yil ré nánfò mó ne yõ̌ ǹdə rə̀-ná-cí bə dóó zhe ta yé.¹²Bə̀ lyǐrh shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yò, bə ce rə yə̀ Cinu dɛ̃, ǹdə Cinu ǹ Yi rí gə́ pɔ mɔ́ nyí ní. ¹³Ǹ m'ǎ twĩ̀ ǹ tumə né gakó dwã nyə̀ldù wẽ́, ¹⁴sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ wɔ́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu, ǹ Yi rí cǐ mú. Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə, ǹ tá ń la tum rə̀dù ga tũ̌ yé, ǹmyɛ́ ráá ǹ byǐ ráá ǹ bə̀kɔ́ ráá ǹ tùntùnnə, bal ráá kɛ̃, ráá ǹ nɔ̃ ráá ǹ bə̀na ráá ǹ vwǎm mɔ̌ mɔ̌, ráá zhə-bal mɔ́ ń tó mó ń jě ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó, mùnì ga ǹ tùntùnnə, bal ráá kɛ̃ shǐrh ǹdə ǹmyɛ nɛ.¹⁵Ǹ m'ǎ lyǐrh bə̀ ǹ yà ǹ wɔ́ yóm Ezhibti tənà y wa, sə Cinu ǹ Yi rí ce ń shə́r gàà ǹdə́ ń jɛ̃̀ y ń cèlè mó jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ wá; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Cinu ǹ Yi rí pɔ mɔ́ nyí bə̀ ǹ zwẽ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ nyí rí.¹⁶Nyám ǹ da ǹdə́ ǹ ná ǹdə Cinu ǹ Yi rí gə́ pɔ mɔ́ nyí ní, mùnì ga ǹ myə̌l zə dwɛ̀lɛ̀ sə ǹ wu súlí ò yə̀ nyàn cɛ y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ wẽ́.¹⁷Ǹ tá ǹ la numbyíní gu yé. ¹⁸Ǹ tá ǹ la fwə̌l yé. ¹⁹Ǹ tá ǹ la ŋwɔ́l yé. ²⁰Ǹ tá ǹ la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ zhə̀n cṹ ǹ jè-dõ shò kwã yé.²¹Ǹ tá ǹ la ǹ jè-dõ kɛ̃ bwɛ̃̌ dǔr yé. Ǹ tá ǹ la ń kɛ̀lɛ́ y ráá ń cɛsɛ́ ráá ń tùntùnnə, bal ráá kɛ̃, ráá ń nɔ̃ w ráá ń bə̀na y ráá ń kɔn tɛ̌ tɛ̌ bwɛ̃̌ dǔr yé.»²²Cinu zhì myǐn mú cəcəl w ǹdə́ bə́ban e súlí cə-byín fúrí wẽ́ pyɔ̀ w yó, n zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ǹd'ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á y'ǎ tú dwã yó mó ǹdə́ cəl nánfɔ̀lɔ̀, sə ń yə̀ kɔn dõ né súlí yé; ń kɛ̃ nɛ nə́kulu bwə̀lse sə̀lyè yó n zɛ̃̀ n kwè se n pɛ̃.²³Á gə́ tú á nyɛ̀ɛ̀ cəl ré rə̀ y'à n'ê shí cə-byín rí wẽ́ ǹdə́ pyɔ̀ w gakó y'à j'â wɔ́ myǐn yi ní, á kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé ǹdə́ á náncɛsɛ́ yú à nyí ni, ²⁴sə bə̀ zɔ̀m ǹdə́ nɛ á yil yilə, bə wɔ̀: «Cinu nə́ Yi rí ce nə́ nə ń còrhó w ǹdə́ ń jɛ́nɛ́ rɛ́, nə́ súlí nə́ nyɛ̀ɛ̀ ń cəl ré rə̀ y'à n'ê shí myǐn mú cəcəl w mó; zà mɔ́, nə́ nɔ bə̀ Yi wɔ̌ rə̀ m'a zɔ̀m ǹdə́ numbyíní rə j'a gwẽ̌ yẽ̌ y e yə̀ nɛ́!²⁵Byè yil nə́ nə m'ǎ yẽ̌ nə́ cìn ni myǐn nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ jí nə́ba? Nə́ gə j'á gwẽ̌ n'é cili Cinu nə́ Yi rí cəl ré nə́ j'á ŋwɛ́nɛ́ nə́ ŋwɛ́nɛ́, nə́ m'ǎ cì. ²⁶Numbyíní nə gwẽ̌ cili Yi nã́nyì rí cəl ré rə̀ shí myǐn cəcəl w ǹdə nə́ ta, e jà e gwẽ̌ zə myə̌l? ²⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ bwəlse mùnì ń cili Cinu nə́ Yi rí zɔ̀mà nɛ́ gakó: ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń cĩ́ nə́ba kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu nə́ Yi rí la mɔ́ byilu mú, sə nə́ m'ǎ zwẽ re, nə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə rə̀ gə́ n'ê byili ní.»²⁸Cinu nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó á zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́, sə ń wə̀l ne: À nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó dwí rí zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ mɔ́: bə̀ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ bə̀ gə́ byili mú rə̀myɛ́ mɔ́ gakó yilə. ²⁹Bə̀ gə y'à j'a gu bə̀ wun wẽ́ bə̀ la nɛ nyám, bə súlí bə̀ la à nyə́ né zõ dɛ̃ gakó, mùnì ga bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ ga wun yə̀ nyàn twéé twéé yil mú y'à m'a yə̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ càn! ³⁰Zhəl ń vò ń wɔ̀ bɛ: ‹Kwɛ̃̀-na á vò á kwə̀ə́rhé wə!›³¹Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹmyɛ́ m'ǎ zhì nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ nɛ; à m'a byili mú à pùbùlə̀ né ǹdə́ nyə́ né e súlí lùl-e-púrsí ǹ la bɛ còrhò mó mùnì bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní, tənà y à n'â pɛ bɛ bə̀ la cìnú mú wẽ́.»³²Á m'ǎ ce jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu á Yi rí gə́ pɔ ába nyí ní, á t'á la ywə̌r á vò á jə̀-jĩ́ sõ ráá á jə̀-gwã̀ sõ yé. ³³Á m'ǎ j'á kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ Cinu á Yi rí byili ába mɔ́ twéé twéé, mùnì ga á zə myə̌l, á wun yə̀ nyàn, sə á myə̀lə́ zə dwɛ̀lɛ̀ tənà y á la zõ á cìní mú wẽ́.

Chapter 6

¹Nyǐ Cinu pùbùlə̀ né ǹdə́ nyə́ né e súlí lùl-e-púrsí Cinu á Yi rí pɔ nyí bə̀ bə̀ cèrhè ába á wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ sə̀ gə́ n'ê byili ní ní, tənà y kɛ̀bɛ́ á la vò á zù è wẽ́ á zwẽ á cìní mú, ²mùnì ga ń nyàm Cinu ǹ Yi rí, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǐ mú e súlí ǹ nɔ̃̌ w ga, ǹ gə́ m'ǎ tó ń nyə́ né gakó ǹdə́ ń pùbùlə̀ né à n'â pɛ mɔ́ mɔ́ nɛ ǹ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́ yilə, èta ǹ myə̌l ré m'a zə dwɛ̀lɛ̀.³Esərayɛl, ǹ m'ǎ cili, sə ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní: èta ǹ wu m'a zə nyàn, sə á m'ǎ pù á jǐrh nánzhəzhɔ̌, ǹdə Cinu ǹ dabá Yi rí gə́ bwəl mó nyí ní, tənà kɛ̀bɛ́ yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́ mó.⁴Cili Esərayɛl! Cinu nə́ Yi rí dúdú mə̀dù ń wɔ́ Cinu. ⁵Ǹ m'ǎ swéné Cinu ǹ Yi rí ǹdə́ ǹ wu gakó ǹdə́ ǹ cìn námpúm ǹdə́ ǹ jàn gakó.⁶Nyə́ né zɔ̀mà nɛ́ à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ ǹ wu w wə; ⁷n m'ǎ cèrhè ne ǹ byǎ bɛ́ nɛ ń k'á bwérhé; ǹ mà ǹ nə́ ǹ lyǐrh nə̀ yò ǹ gə ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w ráá ǹ wɔ sɔ́má yó ǹ nə́ ǹ zhə̀lə̀, ráá ǹ pyě tɛ̃́ ráá ǹ shí tɛ̃́ ń zɛ̃̀ yi ní;⁸Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ nə̀ myɔrhɔ ń lyẽ ǹ jɛ̃̀ y nɛ, ń wɛ̀rhɛ́ nə̀ myɔrhɔ ń cĩ́ ǹ cíl rí nia. ⁹Ǹ m'ǎ kɛ̃ nɛ ǹ étwí-ènyí sarha nɛ́ dǎr rɛ́ yó ǹdə́ ǹ cɔ w bwə̀rə̀ y ne.¹⁰Cinu ǹ Yi rí gə tú ń ce ń zù tənà y ń bwəl è nyí ǹ dabá Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ nɛ mɔ́ wẽ́, tənà y kɛ̀bɛ́ è cɛmɛ nɛ́ wɔ́ nánfwààlɛ nə̀ súlí nə̀ càn ǹ yə̀ lwì mú wẽ́, ¹¹è jìsí sú ǹdə́ wə̀-ècàndɛ dúdúmə́ dúdúmə́ ǹ yə̀ rɛ sə̀ wẽ́ ce mó, è nɛ̃̌-gwáárɛ́ kù rə̀ zhǐ tɛ̃́ ǹ yə̀ kwì mú, ǹdə́ də̀vɛ̃́-cèmé e súlí olyiyə́ə́ré ǹ yə̀ zhele mó, rə̀myɛ́ yi ní, ǹ gə tú ǹ jú ǹ súwə́, ¹²sə ǹ bə̀k'á búl swě Cinu ń ce ń shə́r Ezhibti tənà y wa, yómə́-jè né mó yò yé.¹³Wɔ́ Cinu ǹ Yi rí ǹ m'ǎ nyàm, ńmyɛ̌ ǹ m'ǎ cèrhé, wɔ́ ńmyɛ̌ yil ré ǹ m'ǎ zə ń mə́ bwəl nyí. ¹⁴Á t'á la dwə́ né nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ába mɔ́ yə né kùr tó yé, ¹⁵bə̀ Cinu ǹ Yi rí wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe bwɛ̃̌-dǔr rə̀ wɔ ǹ cəcəl wə. Dɛ̃̌ ǹ cìn mùnì ga Cinu ǹ Yi rí lyim bə̀k'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì mú n ce ń jé tɛ̃́ cɛ y yó yé.¹⁶Á t'á la Cinu á Yi rí zhõ̀ ǹdə á gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ Masa nɛ́ mɔ́ ta yé. ¹⁷Á m'ǎ pwèlè á wun á tó Cinu á Yi rí pùbùlə̀ né ǹdə́ lùl-e-púrsí ǹdə́ Cinu á Yi rí nyə́ né ń pɔ mɔ́ mɔ́ nɛ.¹⁸Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mǎ, rə̀ súlí rə̀ càn Cinu yírh wə, mùnì ga ǹ wu yə̀ nyàn sə ń vò ń zù ń zwẽ tənà náàcɛ̀nɛ́ y Cinu bwəl è nyí ǹ dabá nɛ mɔ́, ń cìní, ¹⁹ń gə́ mà n jì ǹ zwə̀ bé gakó ǹ nyí ni n ce pyépyé yi ní ǹdə Cinu gə́ bwəl nyí ní.²⁰Sə nəkɔla, ǹ byǐ mú gə bwə̀rh mó n wɔ̀: «Cúcú mɔ̀bɔ́ ǹdə́ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ e súlí lùl-e-púrsí shɛ̀bɛ́ Cinu nə́ Yi rí pɔ ába mɔ́ kùrə̀?» ²¹Rə̀myɛ́ yi ní, ǹ m'ǎ lyár ǹ byǐ mú ń wɔ̀: Nə́ y'ǎ wɔ́ Faraɔ̃ yómə́ Ezhibti ní, sə Cinu ce nə́ shə́r Ezhibti ní ń jɛ̃̀ y jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w yilə; ²²Cinu wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ nánfwààlɛ, n twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ nə́ yírh wə, Ezhibti tənà y ǹdə́ Faraɔ̃ e súlí ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí púlə́púlə́ yò zhùlù yilə. ²³Sə è gə wɔ́ nə́myɛ̌ yilə, ń ce nə́ shə́r gàà mùnì nə́ zù tənà y ń bwəl è nyí nə́ dabá nɛ, ń nə́ ń pɛ nə́ba mɔ́ wẽ́.²⁴Cinu pɔ nə́ba nyí bə̀ nə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó gə́ n'ê byili ní, sə nə́ nyàm Cinu nə́ Yi rí, mùnì ga n ce nə́ yə̀ wu-nyɔ̃̀ cìnə́ dɛ̃ gakó, sə n ce nə́ zə myə̌l ǹdə nə́ gə́ zhe myə̌l zà nɛ́ mɔ́. ²⁵Sə nə́ m'ǎ yə̀ wu-cángá cìnə́ nə́ gə co jàn nɛ́ nə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó gə́ n'ê byili ní, Cinu nə́ Yi rí yé né.»

Chapter 7

¹Cinu ǹ Yi rí gə tú ń ce ǹ zù tənà y ǹ bàn zõ ń cìní mú wẽ́, n súlí n jì dwə́ nánzhɔ̌, Yititəbá ǹdə́ Gərəgəshitəbá ǹdə́ Amɔrətəbá ǹdə́ Kanaã lyì bí ǹdə́ Pərəzhitəbá ǹdə́ Yivyitəbá e súlí Zhəbuusi lyì bí, dwə́ kùrə̀ nyàlpyɛ̀, nə̀ já nə̀ súlí nə̀ jɛ̀ du mú ǹ yé né,²Cinu ǹ Yi rí gə tú ń co ne ǹ jɔ̃̀ w yi ní, ń zɛ̃̀ ń bú ń ŋwɛ̀nɛ́ nɛ, ǹ m'ǎ gu ni lyə́m lyə́m Cinu yilə. Ǹ tá ǹ la dɔbrɛ zal ǹdə́ nɛ yé, ǹ tá ǹ la nə̀ nɔ̀nɔ̀ dǔr yé. ³Ǹ tá ǹ la cɔ̀nɔ̀ dɔbrɛ jú ǹdə́ nɛ yé; ǹ tá ǹ la ǹ bə̀kɔ́ nə̀ byǐ ni pɔ n jí yé, sə ǹ tá ǹ la nə̀ bə̀kɔ́ kǒ ń pə ǹ byǐ myɛ nɛ yé,⁴bə̀ rə̀myɛ́ wɔ̌ rə̀ m'a ce ǹ byǐ mú yẽ̌ à kùr tó ne, n zɛ̃̀ ń la yə dwã còrhó; sə Cinu lyim m'a j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ába, sə ń mà n ce ń j'á jé tɛ̃́ kùr yó làlà. ⁵Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́: á m'ǎ wǔr nə̀ vwĩ̀-jùúlí; á mà nə̀ nə́kulə né nə̀ cìì tɛ̃́ mɔ́ á lo; á kə́ Ashəra pálá nɛ́; sə á súlí á ji nə̀ yə né myǐn.⁶Bə̀ ǹmyɛ́ wɔ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí cǐ námpúm mú; wɔ́ ǹmyɛ́ Cinu ǹ Yi rí cír mùnì ń jǐrh dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń sə̀pwà cəl ré, dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ wɔ lũ w cə-yala gakó wẽ́ mó cəcəl wə.⁷Cinu gə swéné ába n zɛ̃̀ n cír ába, è də̀ á já du dwə́ né gakó yil yé, è gə wɔ́ zhə̀n yilə, ámyɛ̌ á wɔ́ dwə́ né gakó námpɔ́lɛ́ yá. ⁸Sə wɔ́ Cinu gə́ só ába n súlí ń zhǐ nyí rí ń bwəl á dabá nɛ́ mɔ́ yó yilə, ń ce á shə́r n súlí n vwǎrh ába yómə́-jè y né, n zwẽ ába Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ jɔ̃̀ w ǹdə́ ń jɛ̃̀ y jàn rɛ́.⁹Ǹ m'ǎ lwar b'è wɔ́ Cinu ǹ Yi rí rə̀ wɔ́ Yi, Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́; rə̀ zhǐ rə̀ dɔbrɛ́ nà y yó rə̀ súlí rə̀ n'ê byili rə̀ wu-bɔ̀nɔ̀ w lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só re, bə̀ n'ê zwẽ rə̀ nyə́ né mó ne, kɔn m'e yí nɛ̀mɛ́ kùrə̀ mɔ̀rhɔ̀, ¹⁰sə lò mɔ̀bɔ́ ń súl re mó, rə̀ n'ê pɛ rə̀ kwǎndɛ́ rə̀-ná-cí cìcì mú ni, rə ce n jé tɛ̃́; rə̀ t'â yẽ̌ lò mɔ̀bɔ́ ń súl re mó ne n dɛnɛ yé, rə̀ n'ê pɛ rə̀ kwǎndɛ́ ń cìcì mú ni. ¹¹Ǹ m'ǎ tó Cinu pùbùlə̀ né ǹdə́ nyə́ né ǹdə́ lùl-e-púrsí à n'â pɛ mɔ́ nyí zà bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní.¹²Á gə cili náàcɛ̀nɛ́, á zwẽ lùl-e-púrsí sə̀myɛ́ mɔ́ á súlí á wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní, Cinu ǹ Yi rí mà n zhì ń dɔbrɛ́ nà y yó ǹdə́ mɔ́ n súlí n byili mú ń wu-bɔ̀nɔ̀ w ń bwəl ò nyí ǹ dábá nɛ mɔ́. ¹³Ń mà n swéné mó, n cĩ́ bwəl ǹ yó, n ce ń pù ń jǐrh nánzhəzhɔ̌, n súlí n cĩ́ bwəl ǹ lùlì y ǹdə́ ǹ wə̀-jə̀ə́ré ǹdə́ ń bə̀lɛ́ y ǹdə́ ǹ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y ǹdə́ ǹ nwə̃̌ y ǹdə́ ǹ nɛ̃ nɛ́ nə̀ zhe pǔrh mú e súlí ǹ pyììsí sə̀ lùl mó yó, cɛ y ń bwəl è nyí ǹ dabá nɛ bə̀ ń la mɔ́ pɔ mɔ́ yó.¹⁴Ǹ m'ǎ nə bwəl dwini dwə́ né gakó, bə̀ t'â la bala ráá kana bə̀ jil nɔ ǹ sõ yé, bə̀ t'â la vwǎm myɛ nɔ ǹ və̌-ywàálɛ́ wẽ́ mə̀ jil yé. ¹⁵Cinu mà n pə́ címsí gakó ǹdə́ Ezhibti màbyə́ə́ré ǹ yě rə̀ pár mɔ́ gakó ǹ yala nɛ n ce kwã; ń tá ń la mɔ́ rɛ ju yé, sə ń mà n ce rə vò lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ súl mú mú sõ.¹⁶Ǹ m'ǎ ce dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu ǹ Yi rí la ǹ jɔ̃̀ w co mó jé tɛ̃́, ǹ tá ǹ la nə̀ nɔ̀nɔ̀ dǔr yé. Ǹ tá ǹ la nə̀ yə né còrhó yé: rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ pɔ̀mɔ̀ ǹ yilə.¹⁷Dɛ̀ga ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ wə̀l ǹ cìn ni: «Dwə́ né nyɛ̀bɛ́ lyì bí já du ni, etə̀r à m'a tó né a jì ni a zwẽ nə̀ tənà y a cìní?», ¹⁸Bə̀k'á dùr nə̀ ywẽ yé! Ǹ m'ǎ lyǐrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí wɛ̀rhɛ́ Faraɔ̃ ǹdə́ Ezhibti púlə́púlə́ ne mó yò, ¹⁹ǹdə́ màbyə́ə́ré tɛ̀bɛ́ ǹ nɔ ǹdə́ ǹ yírh mú yò ǹdə́ myaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹdə́ tũ̀-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ e súlí Cinu ǹ Yi rí jɛ̃̀ y ń cèlè jàn rɛ́ ń gə́ ce ń shə́r Ezhibti ní mú yò; Cinu ǹ Yi rí gwẽ̌ mà n wɛ̀rhɛ́ èta dwə́ né nyɛ̀bɛ́ ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ dùr nə̀ ywẽ mó ne.²⁰Cinu ǹ Yi rí gaga mɔ́ mà n twĩ̀ tù-bəlyẽlyẽẽ́se bə̀ sõ, kɔn m'e yí bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la dàl, bə̀ la súlí bə shèè ǹ yé né mó jé tɛ̃́. ²¹Ǹ bə̀k'á kəkə bə̀ yé né yé, bə̀ Cinu ǹ Yi rí rə̀ já mɔ́, lòlò myɛ súlí ń kwàl rɛ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́. ²²Cinu ǹ Yi rí mà n jì dwə́ né nyɛ̀bɛ́ námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ ǹ yé né: ǹ wàr nɛ ǹ la gu ń zhɛ̀ làlà yé, bə̀ gɔ-wẽ̀ ré wɔ̌ rə̀ m'a pù rə jǐrh nánzhəzhɔ̌ rə zɛ̃̀ rə̀ n'ê bwí ǹdə́ mɔ́.²³Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Cinu ǹ Yi rí mà n ce dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ ǹ jɔ̃̀ wa, n súlí n ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə nɛ kɔn m'e yí n ce nə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m. ²⁴Ń mà n ce nə̀ pyǎ bɛ́ ǹ jɔ̃̀ wa, ń ce bə̀ yilə né jé tɛ̃́ cɛ yó; bə̀myɛ́ mə̀dù ga tá ń la ǹ yé né zhǔ yé, kɔn m'e yí ń gu bi ń zhɛ̀.²⁵Á m'ǎ ji bə̀ yə né èsã̌yùúlí myǐn. Ǹ tá ǹ la sə̀byǐ mú ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ bə̀ m'e zù yə né nə̀myɛ̌ mɔ́ bwɛ̃̌ dǔr yé, bə̀ rə̀ wɔ́ súsúlú kɔna, Cinu ǹ Yi rí yilə. ²⁶Ǹ tá ǹ la súsúlú kɔn ǹ sõ jù w co yé, bə̀ rə̀ m'a ce ń jǐrh súsúlú kɔn ǹdə rə̀ ta. Ǹ m'ǎ j'á súl re ǹdə́ ǹ wu gakó, bə̀ rə̀ wɔ́ kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə cɔ̀ lyə́m lyə́m Cinu yilə.

Chapter 8

¹Ce-nə jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ gə́ n'ê byili ni, mùnì ga á zə myə̌l, á pù á jǐrh nánzhəzhɔ̌ sə á ŋwɛ̀nɛ́ á zwẽ tənà y Cinu bwəl è nyí á dabá nɛ mɔ́ á cìní. ²Ǹ m'ǎ lyǐrh sɔ́má nándə̀dɔ̀lɔ̀ w púlə́púlə́ Cinu ǹ Yi rí ce ń kwè byinə shə́-èna, gɔ-elũ èpòlò w wə, mùnì ga n ce ń jǐrh cìn-lwəl cə́bal mɔ́ yò; wɔ́ zhẽ́ ń yà ń nə́ ń zhẽ̀ mó èta mùnì ga n lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ ǹ wu w wẽ́, sə n súlí n nyǐ ǹdə́ ǹ gə̀ y'à m'ǎ zwẽ ń nyə́ né ráá ǹ gə y'à m'ǎ cẽ nə̀ yò.³Ń ce ń jǐrh cìn-lwəl cə́bal, n ce nɔrh zə mɔ́, n súlí ń pɔ̃́ mánnɛ y ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ dabá ga y'ǎ yə̀l è pár mɔ́ á dɔ̃̀, mùnì ga n ce ń lwar b'è də̀ búrú dúdú ò n'ô ce numbyíní zə myə̌l yé, sə zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê shí Cinu nyú w mú myɛ n'ê ce numbyíní zə myə̌l.⁴Ǹ kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w yə̀ jí ǹ byã nɛ́ yé, ǹ nà myɛ yə̀ nyə̀lɛ̀ byinə shə́-èna y wẽ́ yé, ⁵sə ǹ tɛ́rɛ́ ń púrí bə̀ Cinu ǹ Yi rí yà ń nə́ ń pɛ mɔ́ còrhò ǹdə da gə́ yà n pə còrhò ń byǐ ni ní.Cɛ y Yi bwəl è nyí mú ǹd'ê pɔ̀mdɛ́ ⁶Ǹ m'ǎ zwẽ Cinu ǹ Yi rí nyə́ né, ǹ gə́ nə́ ǹ tó ń sɔ́msɛ́ ń súlí ǹ nə́ ǹ nyàm mɔ yi ní.⁷Cinu ǹ Yi rí nə́ ń ce ǹ zwì tənà náàcɛ̀nɛ́ wẽ́, tənà ǹd'ê nə̀gwààlɛ ǹd'ê bǔrh ǹd'ê nə̀-bùlsi ǹd'ê cɛ y kùr w nàná bə̀ n'ê púrh tɛ̃́ vwaalɛ́ wẽ́ ǹdə́ pyàr rɛ́ ga yó mó wẽ́, ⁸bə̀lɛ́ ǹdə́ orzhɛ ǹdə́ də̀vɛ̃́-cèmé ǹdə́ épyùúli ǹdə́ gərənajébá ǹdə́ olyivyə́ə́ré nwə̃̌ e súlí tùr tənà;¹⁰tənà kɛ̀bɛ́ bə̀ t'â la kùjú w mɔrhɔ bə pɔ̃́ ń mə́ jí mú, kaka t'â la mɔ́ mùrù è wẽ́ mó, tənà y kɛ̀bɛ́ è nə́kulə né zhe lù è pyàr rɛ́ j'â wɔ́ kwíívəria jààsɛ. ⁹Ǹ m'ǎ búl ń jí ń sú, ń zɛ̃̀ ń cèrhé Cinu ǹ Yi rí, tənà náàcɛ̀nɛ́ y ń pɔ mɔ́ mɔ́ yilə.¹¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ sə́ dɛ̃̀ ǹ cìn ǹ bə̀k'á swě Cinu ǹ Yi rí yò, ǹ gə́ m'ǎ cẽ ń pùbùlə̀ wɔ̀rhɔ́, ń cẽ ń lùl-e-púrsí ǹdə́ ń nyə́ né à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ zõ yi ní mú. ¹²Ǹ gə jú ǹ súwə́, ń lù jìrh náàcɛ̌nsɛ ǹ la mə́ yə̀ sə̀ wẽ́,¹³ǹ gə zhe vwàmá nánfwààlɛ ǹdə́ və̌-ywàálɛ nánzhəzhɔ̌, ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ dúdúmə́ dúdúmə́ nánzhəzhɔ̌, ¹⁴sə ǹ bə̀k'á jǐrh cìn-byilu cə́bal ń zɛ̃̀ ń swě Cinu ǹ Yi rí yò yé. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń ce ń shə́r Ezhibti tənà y wa, yómə́-jè y né mó;¹⁵wɔ́ ńmyɛ̌ ń ce ń byɛrhɛ gɔ-elũ èpòlò w ò já èta mɔ́ o súlí ò n'ô zɛ̃̀ lyì wu ni mú, ò sú ǹdə́ dɔma bə̀ swèsé jɛ̀ ǹdə́ nɛ̀mɛ̀, nə̀nyɛ̀lsɛ̀ tənà bə̀ t'â nɛ nɛ̃̌ è wẽ́ mó; wɔ́ ńmyɛ̌ ń ce nɛ̃̌ púrh nə̀mù-pyɔ̀ w wa, ǹmyɛ́ yilə; ¹⁶wɔ́ ńmyɛ̌ ń pɔ mɔ́ mánnɛ y èpòlò w wə, ǹ dabá y'à gwẽ̌ yə̀l è pár mɔ́ gɔ-elũ èpòlò w wə, ń jí mùnì ga n ce ń jǐrh cìn-lwəl cə́bal, sə n zhẽ̀ mó n zɛ̃̀ n ce ǹ nəkɔl nyǔ mú zə wu-nyɔ̃̀. ¹⁷Ǹ bə̀k'á bù ǹ wẽ́ ń wɔ̀: «Wɔ́ à jɛ̃̀ jàn yil à nɔ nə̀cɛ̀ndɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó yé»,¹⁸lyǐrh b'è wɔ́ Cinu ǹ Yi rí ń pɔ́ mɔ́ jàn rɛ́ ń mə́ nə nə̀cɛ̀ndɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó, ń la mə n pyìrh ń dɔbrɛ́ ń bwəl rə̀ nyí ǹ dabá nɛ, ǹdə ń gə́ nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ zà mɔ́. ¹⁹Rə̀myɛ́ ce ǹ gə já ǹ swě Cinu ǹ Yi rí yò, ń pú yə dwã kùrə̀, ń wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né ń mə́ cèrhé ne, à n'â bwəl mó nyí zà: á m'ǎ jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m. ²⁰Á m'ǎ jé tɛ̃́ ǹdə dwə́ né nyɛ̀bɛ́ Cinu ce nə jé tɛ̃́ mɔ́ ta, á gə yə̀ Cinu á Yi cəl ré cili.

Chapter 9

¹Esərayɛl, cili! Nyǐ mú ǹ la Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byɔrhɔ zà ń vò ń jì dwə́ nə̀ búl nə̀ já nə j'à jɛ̀ du mú, ń zwẽ nə̀ kɔn gakó ń yẽ̌ ne ǹdə́ nə̀ cɛmɛ nánfwààlɛ́, bə̀ lù byíl-fwàlsɛ dɛ̃̌dɛ̃̌ sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ yi wə, bə m'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́, ²e súlí dwí nánfɔ̀lɔ̀ rə̀dù, lyì-èdwààlɛ dwí, Anəcitəbá. Ǹ yě, ǹ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m rə̀ shò kwã nɛ́ bə̀ zhe: mɔ̌ ń nə wɔ̌ ń mà n zhì Anaakɛ byǎ bɛ́ yé né?³Ǹ m'ǎ lwar zà b'è wɔ́ Cinu ǹ Yi rí ń mà n yə̀ ǹ yé né n byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y ǹdə myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ j'â n'ê jí kɔn gakó ta. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n gurhi bi, n gu bi n ló tɛ̃́ ǹ yé né. Ǹ m'ǎ zwẽ bə̀ kɔn gakó ń yẽ̌ be, ń zɛ̃̀ ń ce bə jé tɛ̃́ làlà làlà ǹdə Cinu gə́ bwəl mó nyí ní.⁴Cinu ǹ Yi rí gə tú ń jì bi ǹ yé né, sə bə̀k'á wɔ̀ ǹ cìn ni: «Wɔ́ à gə́ wɔ́ cánga cə́bal mɔ́ yil Cinu ce a zù tənà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ a zwẽ y a cìní.» yé. Wɔ́ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ lyì bí gə́ wɔ́ dwə́ə́re cìnə́ mó è ce Cinu jì bi ǹ yé né yé.⁵È də̀ ǹ gə́ wɔ́ cángá cə́bal ráá wu-põ̀ cə́bal è ce ǹ la bə̀ tənà y wẽ́ zú ń zwẽ y ń cìní yé; zhə̀n yilə, wɔ́ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gə́ dó mó è ce Cinu ǹ Yi rí jì bi n zwẽ bə̀ kɔn gakó n yẽ̌ be ǹ yé né. Ń wɛ̀rhɛ́ èta myɛ n mə n pyìrh ń nyí rí, ǹdə ń gə́ yà ń bwəl re ǹ dabá Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ nɛ nɛ́.⁶Rə̀myɛ́ ce lwar b'è də̀ ǹ gə́ wɔ́ cángá cə́bal mɔ́ è ce Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ tənà náàcɛ̀nɛ́ y kɛ̀bɛ́ ǹ la cìnú yé, bə̀ ǹ wɔ́ yó-kùùlì cìnə́ dwí.⁷Lyǐrh sə ǹ bə́k'á swě bə̀ ǹ yù Cinu ǹ Yi rí lyim ni gɔ-elũ èpòlò w w yé. Kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ shə́r Ezhibti tənà y w á yí nyɔ̀nɔ̀, á j'á yə̀ Cinu nyí ni shɛ̀nɛ́ yé. ⁸Orɛɛbɛ pyɔ̀ w yó, á yù Cinu lyim ni, ń lyim rí zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ába kɔn m'e yí n pyà á gu lyə́m lyə́m.⁹À gə́ y'à jìl pyɔ̀ w yó à la m'a zwẽ nə́kulu bwə̀lsé, dɔbrɛ́ Cinu zɔ ǹd'ába mɔ́ nə́kulu bwə̀lsé, à mɛ̃ pyɔ̀ w yó dwã shə́-èna, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ ga, à yə̀ kùjú jí yé, à yə̀ nɛ̃̌ myɛ nywɛ̀ yé. ¹⁰Cinu pɔ nɛ nə́kulu bwə̀lsé sə̀lyè yə́, Yi cìcì y'à kɛ̃ ǹdə́ rə̀ jə̀fɔ̀lɛ́ mɔ́, Cinu nyə́ né nyɛ̀bɛ́ ń yà ń zhì myǐn mú w pyɔ̀ w yó, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á y'ǎ jě kúlí mú, n pə ába mɔ́, y'à kɛ̃ nə̀ yó.¹¹Sə wɔ́ dwã shə́-èna ǹdə́ cəcɛrh shə́-èna kwã nɛ́, Cinu pɔ nɛ nə́kulu bwə̀lsé sə̀lyè yə́, dɔbrɛ bwə̀lsé. ¹²Rə̀myɛ́ yi ní Cinu wə̀l ne: «Zɛ̃̀ tɛ̃́ ń só tɛ̃́ làlà, bə̀ ǹ dwí rí tu yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wẽ́, dwí rí tɛ̀bɛ́ ǹ ce rə shə́r Ezhibti ní mú; bə̀ yə̀ dɛnɛ bə m'e ywə̀r sɔ́má y à y'à cĩ́ bi è yó mó yó yé: bə̀ yə̌l lù bə m'e zùrhì yi èsã̌yùlú!»¹³Cinu súlí n wɔ̀ nɛ: «À yě dwí rí tɛ̀bɛ́ pár èlǎsɛ̃́: Rə̀ wɔ́ yó-kùùlì cìnə́ dwí. ¹⁴Yẽ̌ a nyǐ rə̀ ma, à m'a gurhi ri lyə́m lyə́m, a ce bə̀ yil ré jé tɛ̃́ cɛ y yó; sə à m'a ce ǹmyɛ́ pù ń jǐrh dwí rə̀ jɛ̀ rə̀ súlí rə̀ já du bi.»¹⁵À kwɛ̃̀ a shí pyɔ̀ w yó a só tɛ̃́, ǹdə́ dɔbrɛ́ bwə̀lsé sə̀lyè y à jɛ̀sɛ́ sə̀lyè y wə, ǹd'ô gakó y'à j'â wɔ́ myǐn. ¹⁶Rə̀myɛ́ yó à j'a lwar b'ǎ gwar Cinu á Yi rí, nũ̌-bwə̀lə̀ y kɛ̀bɛ́ á yə̌l lù á m'á zùrhì mú yilə; á yə̀ dɛnɛ á m'á ywə̀r sɔ́má y kɛ̀bɛ́ Cinu yà ń cĩ́ ába è yó mó yó yé.¹⁷Rə̀myɛ́ yi ní, à j'a pwà bwə̀lsé sə̀lyè yə́, a fwar sɛ tɛ̃́ ǹd'â jɛ̀rh sə̀lyè yə́, sə bɔbwɛlɛ á yírh wə. ¹⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à tu a zə à yé y a pú tɛ̃́ Cinu yé né; sə ǹdə twər nã́yéé ré ta, dwã shə́-èna, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ ga, à yə̀ kùjú jí yé, à yə̀ nɛ̃̌ myɛ nywɛ̀ yé, yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó á wɛ̀rhɛ́, á gə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh w mú yi ní, á m'á gwar mɔ mɔ́ yilə.¹⁹À wu y'à n'ô zɛ̃̀ Cinu lyim rí ǹdə́ ń lyim-cəcɔ̌ w yilə, ń lyim y'à n'ê yì nə́ba kɔn b'e yí ń nə́ ń yǎl n gurhi nə́ba; sə tɛ̀bɛ́ myɛ shò kwã nɛ́, Cinu kə́ n shɛ̀nɛ́ n cili à lwə̀lə́ yə́. ²⁰Cinu lyim y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Aarɔ̃ myɛ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn m'e yí ń yà ń nə́ ń yǎl n ce n jé tɛ̃́; sə à súlí à lwə̀l Yi Aarɔ̃ yilə.²¹Sə á yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kɔ̀bɔ́ á y'ǎ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ kɔn rɛ́: nũ̌-bwə̀lə̀ yə́, à kwè y a fúl, a yəywɛlɛ ya, a nɔ̀ y gúmgúm e jǐrh tɔ̀mɔ̀, a zɛ̃̀ a kwè è tɔ̀mɔ̀ w a vò á ló nə̀-gɔ̀lɔ̀ ò n'ô swé pyɔ̀ w mɔ́ wẽ́.²²Á yù Cinu lyim ni Tabəra ǹdə́ Maasa e súlí Cəbərɔɔtɛ-Taava nɛ́. ²³Sə Kadɛɛshɛ-Barnəya nɛ́, Cinu gə́ twĩ̀ ába n wɔ̀: «Jíl-nə á zwẽ tənà y à n'â pɛ ába mɔ́ á cìní» yi ní, á cẽ Cinu á Yi rí nyə́ né zõ yò, á yə̀ ń zhə̀n zal yé, á yə̀ ń cəl ré myɛ cili yé. ²⁴Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à lwar á pár yi ní ga mɔ́, á j'á n'á cẽ Cinu nyí ni.²⁵Rə̀myɛ́ ce, à j'a mɛ̃ a tu a zə à yé y a pú tɛ̃́ Cinu yé né à gə́ y'à tu a zə à yé y a pú tɛ̃́ mə̀gã̌ mɔ́, dwã shə́-èna, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ ga, Cinu gə́ yà ń nə́ ń zɔ̀m bə̀ ń mà n ce á jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m mó yilə. ²⁶À lwə̀l Cinu a wɔ̀: «Cinu Yi, bə̀k'á ce ǹ dwí rí jé tɛ̃́ yé, ǹ cəl dwí rí ǹ vwǎrh ǹ jɛ́nɛ́ nə̀jɛ̀lɛ̀ yilə, ń súlí ń ce rə shə́r Ezhibti ní ǹdə́ ǹ jɛ̃̀ y jàn rɛ́ mɔ́.²⁷Lyǐrh ǹ tùntùnnə Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ yò; ǹ bə̀k'á nyǐ dwí rí tɛ̀bɛ́ yó-kùlù tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹdə́ rə̀ wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí e súlí rə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sõ yé. ²⁸Bə̀ bə̀k'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê zɔ̀m tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ ce nə́ shə́r è wẽ́ mó w mó bə̀ zhe: «Cinu yà ń wàr ń la ce bə zù tənà y kɛ̀bɛ́ ń yà ń bwəl be è nyí mú wẽ́ yé, e súlí myɛ, ń yà ń súl bi: wɔ́ rə̀myɛ́ è ce ń ce bə shə́r mùnì ga n ce bə cì gɔ-elũ èpòlò w wə.› ²⁹E jà wɔ́ ǹmyɛ́ dwí rí, ǹ cəl dwí rí tɛ̀bɛ́ ǹ ce rə shə́r ǹdə́ ǹ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ ǹ ŋwɔ̀nɔ́ kaka bə rə̀ yàlà zhe mó!»

Chapter 10

¹Rə̀myɛ́ yó, Cinu wə̀l ne: «Sə́l nə́kulu bwə̀lse sə̀lyè ǹdə nã́yéésé ta, sə́ jì ń bə̀ à sõ pyɔ̀ w yó. Ǹ m'ǎ súlí ń zə dǎr ń mə́ fwar kùlkṍ. ²À m'a kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à kɛ̃ nã́yéésé ǹ fwar tɛ̃́ ń bɔbwɛlɛ mɔ́ yó mó, sə̀ yó; rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń kwè bwə̀lsé ń cĩ́ kùlkṍ w wẽ́.»³À zhə̀n ga zə ákáshá dǎr a m'a fwar kùlkṍ wə́, a sə̀ nə́kulu bwə̀lse sə̀lyè ǹdə nã́yéésé ta, a zə sɛ à jɔ̃̀ w a m'a jì pyɔ̀ w yó. ⁴Cinu kə́ n kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ shí y ń yà ń zhì myǐn cəcəl w pyɔ̀ w yó dwã-gùlú dɛ̃ rɛ́, n byili á yil mú, bwə̀lsé yó ǹdə́ kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ rə̀dù y ǹdə twər nã́yéé ré ta. Cinu zɛ̃̀ n kwè se n pɛ̃.⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à kwɛ̃̀ a shí pyɔ̀ w yó a só tɛ̃́; a zə bwə̀lsé a b'a cĩ́ kùlkṍ w à y'à fwar mɔ́ wẽ́, sə sə̀ j'a mɛ̃ gàà mɔ́ ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nɛ nyí ní.⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhì Bene-Yaakã zhǐlsé ne bə zhǐr bə zǎ Mɔsɛra səta. Wɔ́ gàà Aarɔ̃ cù ní bə ce mo; ń byǐ Eləyazaarɛ zɛ̃̀ n jǐrh vwĩ̀-zwə́lnə ń jàà wa. ⁷Bə̀ zhì gàà bə zhǐr bə vò Gɔdəgɔda səta, bə zɛ̃̀ bə zhì Gɔdəgɔda nɛ́ bə zhǐr bə zǎ Yɔtəbata, è wɔ́ nə̀-gwààlɛ tənà səta.⁸Rə̀myɛ́ yi ní Cinu cír Levyi kwálá y è la n'ê zhĩ Cinu dɔbrɛ kùlkṍ wə́, è n'ê zhì Cinu yé né è zwə́l vwĩ̀ rí è pɛ mɔ, s'e súlí e cĩ́ bwəl ń yil yilə, ǹdə è gə́ gwẽ̌ n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ zà zà mɔ́. ⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce, Levyi kwálá y bə cəl-tənà ráá cəl nə̀cɛ̀ndɛ zhe ǹdə è da-byǎ bɛ́ ta yé; wɔ́ Cinu ń wɔ́ è cəl ré, ǹdə Cinu ǹ Yi rí gə́ bwəl mo nyí ní.¹⁰À j'a mɛ̃ pyɔ̀ w yó ǹdə twər nã́yéé ré ta, dwã shə́-èna, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ ga, sə Cinu yà ń kə́ n cili ni kə́dò: ń yə̀ pyà n ce ń jé tɛ̃́ yé. ¹¹Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: «Zɛ̃̀ tɛ̃́! Zhəl dwí rí yé né ń pə rɛ nyí rə zhǐr; bə̀ m'a zù tənà y à bwəl è nyí bə̀ dabá nɛ b'à la bɛ pɔ mɔ́ wẽ́, bə zwẽ y bə cìní.»¹²Esərayɛl, wɔ́ bə̀kɔ́n Cinu ǹ Yi rí nə́ ń dɛ̃̀ ǹ sõ èlǎsɛ̃́? Ń nə́ ń yǎl bə̀ ǹmyɛ́ wúrí ń nyàm Cinu ǹ Yi rí ǹdə́ ń sɔ́msɛ́ gakó tó ǹdə́ Cinu ǹ Yi rí sónó ǹdə́ ń còrhó ǹdə́ ǹ wu gakó ǹdə́ ǹ cìn námpúm, ¹³ǹdə́ Cinu pùbùlə̀ né wɔ̀rhɔ́ e súlí ń nyə́ né à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ zõ, mùnì ń zə wu-nyɔ̃̀.¹⁴Zhə̀n ga, Cinu ǹ Yi rí ń cǐ dɛ̃̌-yi rí púlə́púlə́ ǹdə́ rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́ má mɔ́ ga e súlí cɛ y ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ è yó mó gakó. ¹⁵E jà wɔ́ ǹmyɛ́ dabá dúdú Cinu cír n dɛ̃ ń cìn ni ń la sónó; sə bə̀myɛ́ kwã nɛ́ wɔ́ bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́, è n'ê yǎl e wɔ̀ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ ń cír dwə́ né gakó cəcəl wə, ǹdə kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ zà zà mɔ́.¹⁶Rə̀myɛ́ ce á m'ǎ pə á wun ní Cinu ni, á t'á la yó-kùùli tũ̌ yé, ¹⁷bə̀ wɔ́ Cinu á Yi rí ń wɔ́ yə né gakó Yi ǹdə́ yó-cìnə́ bé gakó Yó-cə́bal, Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ já, rə̀ jàn bə swɛ̃́ zhe, lòlò myɛ kwàl rɛ́ mɔ́, rə̀ t'â cír rə̀ m'ê ce nyí lò kwã yé, bə̀ wàr rɛ bə̀ la yǒ ǹdə́ pansɛ́ yé,¹⁸rə̀ n'ê bùr bə̀tɛ̀lɛ́ ǹdə́ ejə̃̀-kɛ̃ bùrsí ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́, rə̀ n'ê pɛ kùjú ǹdə́ kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ zhə-bal nɛ rə̀ gə́ só mo mó yilə. ¹⁹Á m'ǎ swéné zhə-bal mɔ́, b'ǎmyɛ yàl zhələ Ezhibti tənà y wa.²⁰Wɔ́ Cinu ǹ Yi rí ǹ m'ǎ nyàm sə ń cèrhé mo, wɔ́ ńmyɛ̌ nɛ ǹ m'ǎ zhí, wɔ́ ńmyɛ̌ yil ré ǹ m'ǎ zə ń mə́ ń bwəl nyí. ²¹Ńmyɛ̌ ǹ m'ǎ cèrhé, ń wɔ́ ǹ Yi rí, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹdə́ wə̀-jààrɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ yírhə́ nɔ, ǹ yil mú.²²Ǹ nàmbala bɛ́ y'à wɔ́ nunə shə́-shàlpyɛ̀ sásálaa bə̀ gə́ zhǐr bə bə̀ Ezhibti mú yi ní, sə nyǐ mú èlǎsɛ̃́ Cinu ǹ Yi rí ce ń pù ń jǐrh nánzhəzhɔ̌ ǹdə dɛ̃̌-yi rí cã̀mə́sɔ̌sɛ́ ta.

Chapter 11

¹Ǹ m'ǎ swéné Cinu ǹ Yi rí, ń tó ń pùbùlə̀ né ne, ń zwẽ ń nyə́ né ǹdə́ ń lùl-e-púrsí twéé gakó.E pyà Cinu tũ̀-fwààlɛ́ kùr sú²Ámyɛ̌ lwar zà, Cinu á Yi rí còrhó mó kùrə̀, á lwar ń jɛ́nɛ́ rɛ́ ǹdə́ ń jɛ̃̀ y jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ ń ŋwɔ̀nɔ́ w kaka bə ò yàlà zhe mó párá, sə á byǎ bɛ́ yə̀ rɛ lwar myɛ yé, bə̀ súlí bə̀ yə̀ rɛ nɛ myɛ yé: ³ń myaarhɛ́ ǹdə́ ń tũ̀-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ ǹdə́ Ezhibti lyì bí púlə́púlə́ ne, Ezhibti tənà y wẽ́ mó;⁴ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ Ezhibti shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹd'ê shəshesé e súlí è búlə́ eshərh vwə̃tur rí ni, ń gə́ ce vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ wùl mə mɔ́lɛ́ bɛ tɛ̃́, bə̀ gə́ y'à n'ê jì ába yi ní mú: Cinu já n ce bə jé tɛ̃́ kɔn b'e yí zà; ⁵ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ á yil gɔ-elũ èpòlò w wə, kɔn b'e yí á nyɔ̀nɔ̀ twírí y mú.⁶E súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ Eləyaabɛ byǎ Datã ǹdə́ Abyəram, Orɔbɛn nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ, cɛ y gə́ pul è nyí e lyì bi Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó cəcəl wə, bə̀myɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à co nyí bə̀ kwã nɛ́ mɔ́. ⁷Á cìcì mú yírhə́ nɔ Cinu tũ̀-fwààlɛ́ gakó!⁸Rə̀myɛ́ ce, á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu nyə́ né, à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ n'ê byili mú gakó, mùnì ga á yə̀ wu-jɔ̀ cìnə́ sə á ŋwɛ̀nɛ́ á zwẽ tə̀nà y kɛ̀bɛ́ á la è wẽ́ zú á zwẽ á cìní mú á cìní, ⁹mùnì ga á myə̌l zə dwɛ̀lɛ̀ tənà y yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́, Cinu bwəl è nyí bə̀ ń la á dabá ǹdə́ bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ pɔ mɔ́ wẽ́.Tənà y Yi n'ê nyǐ è yò mó¹⁰Zhə̀n ga tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ la vò ń zù è wẽ́ ń zwẽ ń cìní mú də̀ ǹdə Ezhibti tənà y á shə́r è wẽ́ mó ta yé: gàà mɔ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ dwì ǹ twã́ nɛ́, ń zɛ̃̀ ń ji ni ń lyɛ̀ɛ̀ ǹdə dɔma bɔ́ɔ́ ta; ¹¹Sə tənà y á la byɔrhɔ á vò á zwẽ á cìní mú wɔ́ pyàr ǹdə́ nə̀-gwààlɛ tənà, dwà nɛ̃̌ mə̀ n'ê swẽ́ yə, ¹²è wɔ́ tənà kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń nyǐ è yò: Cinu ǹ Yi rí yírhə́ j'â pyǎ è yó twéé gakó, kɔn zhì byin rí kùr-jirə́ y e m'e vò rə̀ zhɔ̌ mɔ́.¹³Sə á gə zwẽ à nyə́ né à n'â pɛ ába zà mɔ́ zhə̀n zhə̀nà, á n'á swéné Cinu á Yi rí, á cèrhé mo ǹd'á wun gakó ǹd'á cìn námpúm, ¹⁴à m'a ce dwà y á cɛsɛ́ zhe è tum mú nyɔ̀ è yi rí wẽ́, cə-lumu yi rí dwà y ǹdə́ wàr rɛ́ yi rí dwà yá: ǹ m'ǎ kwar ǹ bə̀lɛ́ yá, ń nə ǹ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y ǹdə́ ǹ nwə̃̌ yə́; ¹⁵à m'a ce gɔ lyĩ ǹ cɛsɛ́ wẽ́ ǹ vwàmá nɛ́ yilə, sə ǹ m'ǎ nə kùjú ń búl ń jí ń sú.¹⁶Dɛ̌-na á cìn náàcɛ̀nɛ́ bə̀ bə̀k'a yíní ába bə swèlè á yẽ̌ sɔ́má y nɛ, á cèrhé yə dwã, sə á wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né yé: ¹⁷rə̀myɛ́ yi ní, Cinu lyim m'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ába dɛ̃́dɛ̃́, sə ń mà n pyi dɛ̃̌-yi rí, dwà y k'ê t'â la nyɔ́ yé, cɛsɛ́ wẽ̀ ré k'ê t'â la byíl yé, sə á m'ǎ jé tɛ̃́ tənà náàcɛ̀nɛ́ y kɛ̀bɛ́ Cinu nə́ ń pɛ ába mɔ́ wẽ́ làlà.¹⁸Á m'ǎ ce à zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á wẽ́, á kɛ̃ nɛ á wun ní wə, á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ nə̀ myɔrhɔ á lyẽ á jɛ̃̀ nɛ á súlí á wɛ̀rhɛ́ nə̀ myɔrhɔ á cĩ́ á cílə́ né ne. ¹⁹Á m'ǎ cĩ́ ni á byǎ bɛ́ nɛ, ń mə́ cèrhè be ne, ǹ gə ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w ráá ǹ wɔ sɔ́má yó ǹ nə́ ǹ zhə̀lə̀, ráá ǹ pyě tɛ̃́ ráá ǹ shí tɛ̃́ ń zɛ̃̀ yi ní;²⁰ǹ m'ǎ kɛ̃ nɛ ǹ jì y étwí-ènyí rí sarha nɛ́ dǎr rɛ́ yó, e súlí ǹ cɛmɛ nɛ́ bwə̀rsé ne, ²¹mùnì ga ámyɛ̌ ǹd'á byǎ bɛ́ dɛnɛ cɛ y Cinu bwəl è nyí á dabá nɛ bə̀ ń la bɛ pɔ mɔ́ yó, ǹdə dɛ̃̌-yi rí gə́ la j'a dɛnɛ cɛ y yə́-pɛ̀lɛ́ w nɛ́.²² Á zhə̀n ga gə zwẽ à nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó à n'â pɛ ába nyí bə̀ wɛ̀rhɛ́-na ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní, á n'á swéné Cinu á Yi rí, á n'á zhí mu, ²³ Cinu mà n jì dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó á yé né n zwẽ nə̀ tənèsé n pə ába á cìní, rə̀myɛ́ mɔ́ ce á m'ǎ zwẽ dwə́ nánfwààlɛ nə̀ súlí nə̀ jɛ̀ du ába tənə̀rh á cìní.²⁴Jààsɛ shɛ̀bɛ́ gakó á nà la sə̀ wẽ́ cṹ mú m'a yə̀ ámyɛ̌ nyɛ̌rh; kɔn zhì gɔ-elũ èpòlò w e m'e vò Lyəbã e súlí kɔn zhì Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y e m'e vò yi-zùr sõ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w m'a yə̀ á tənà yá. ²⁵Lò mə̀dù ga myɛ wàr ń mà n zhì ǹd'ába yé. Cinu mà n ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə tənà y kɛ̀bɛ́ á la nà è wẽ́ ju mú lyì bí, bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê kəkə ǹdə Cinu gə́ yà ń bwəl ába rə̀ nyí ní mú.²⁶Nyì wé: à n'â cĩ́ bwəl náàcɛ̀nɛ́ ǹdə́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ á yé né zà: ²⁷Á gə zwẽ Cinu á Yi rí nyə́ né à n'â pɛ ába zà mɔ́, á m'ǎ nə bwəl náàcɛ̀nɛ́, ²⁸sə á gə yə̀ Cinu á Yi rí nyə́ né zwẽ, á súlí á ywə̀r á yẽ̌ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ à n'â cĩ́ ába è yó zà mɔ́ nɛ, á pú yə dwã nyɛ̀bɛ́ á yə̀l nə́ pár mɔ́ kùrə̀, á m'ǎ nə bwəl námməlwɛ̀lɛ́.²⁹Cinu ǹ Yi rí gə tú ń ce ǹ zù tənà y ǹ la zõ ń cìní mú wẽ́, ǹ m'ǎ zhì Gərəzim pyɔ̀ w yó ń bwəl bwəl náàcɛ̀nɛ́ yá, ń zɛ̃̀ ń zhì Ebal pyɔ̀ w yó ń bwəl bwəl námməlwɛ̀lɛ́ yá. ³⁰Pyàr rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, ǹ gə tó kɔn zǎ yi-zùr sõ, Kanaã lyì bí bə̀ jě Araba nyí rí wẽ́, Jələgal yé y wə, More shɛ́ɛ́nɛbá yala nɛ.³¹Nyǐ á m'ǎ byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èlǎsɛ̃́ á vò á zwẽ tənà y Cinu á Yi rí nə́ ń pɛ ába mɔ́: á m'ǎ zwẽ y á cìní, á m'ǎ jòm è wẽ́. ³²Sə á m'ǎ ce jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né gakó ǹdə́ lùl-e-púrsí à n'â pɛ ába zà mɔ́ gə́ n'ê byili ní.

Chapter 12

¹Nyǐ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ ǹdə́ lùl-e-púrsí shɛ̀bɛ́ á m'ǎ ce jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ rə̀ gə́ n'ê byili ní, tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu, ǹ nàmbala bɛ́ Yi rí pɔ mɔ́ bə̀ ǹ cìní mú wẽ́, dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó ǹ la wɔ̀rhɔ́ cɛ yó mó wẽ́.Yi còrhó-jàà y m'a yə̀ èdù sásá ²Á m'ǎ cɔ̀ dwə́ né á la jǔ á zwẽ nə̀ tənà y jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó nə̀ y'à n'ê cèrhé nə̀ yə né sə̀ wẽ́ mó, pyàr rɛ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ yó ǹdə́ pyǎlsɛ́ yó, e súlí cèmé né nə̀ púrh vɔr mɔ́ kùr w mó kókó:³Á m'ǎ wǔr nə̀ vwĩ̀-jùúlí á súlí á yəywɛlɛ nə̀ nə́kulə né nə̀ cìì tɛ̃́ mɔ́; á m'ǎ ji Ashəra pálá nɛ́ myǐn; á m'ǎ pɔ́pɔ̀lɛ́ nə̀ yə né èsã̌yùúlí; á m'ǎ ce nə̀ yilə né jé tɛ̃́ jàà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́. ⁴Á t'á la wɔ̀rhɔ́ ǹdə dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ gə́ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ Cinu á Yi rí yil yé,⁵sə wɔ́ jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu á Yi rí mà n cír mú, á kwálsɛ́ gakó wẽ́, n ce ń yil ré è wẽ́, n yə̀ è wẽ́ mó w mó dúdú wẽ́, á m'ǎ pyà mɔ nɛ́; wɔ́ gàà mɔ́ ǹ m'ǎ bə̀ nɛ́. ⁶Á m'ǎ zə á vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹd'á yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né ǹd'á cəl kùr ré rə̀dù y kùrə̀ né shí y yó w mó ǹd'á pùbùlə̀ pansɛ́ ǹdə́ nyí rí á dwĩ̀ mú pyǐrh pansɛ́ ǹd'á yə̀wǎl pansɛ́, e súlí á vwàmá nánfwààlɛ́ ǹdə́ vwàmá námpɔ́lsɛ́ byì-yéésé, á m'á bə̀ gàà mɔ́.⁷Wɔ́ gàà mɔ́ myɛ, Cinu á Yi rí yé né, á m'ǎ jí kùjú w ní, á zɛ̃̀ á fùù ǹd'á kɛ̀lɛ́ y lyì bí, ǹ tumə né nyɛ̀bɛ́ gakó wẽ́ Cinu ǹ Yi rí cĩ́ bwəl ǹ yó mó yilə.⁸Á t'á la wɔ̀rhɔ́ ǹdə nə́ gə́ n'é wɛ̀rhɛ́ nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ zà mɔ́ ta yé, bə̀ lò gakó nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ́ ńmyɛ̌ yilə. ⁹Bə̀ á gwẽ̌ yə̀ shìrhə́ jàà yá, á cəl-tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ ába mɔ́ wẽ́ zwì yé,¹⁰sə á zhə̀n ga m'ǎ byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y á vò á jòm tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu á Yi rí nə́ ń pɛ ába, è la yə̀ á cəl-tənà y mɔ́ wẽ́: ń mà n pə ába shìrhə́ á zwə̀ bé bə̀ kə́kɛ́lɛ́ ába mɔ́ cəcəl wə, sə á m'ǎ jòm è wẽ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́. ¹¹Sə wɔ́ jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu á Yi rí cír ń la ń yil ré è wẽ́ co mó wẽ́, á m'ǎ zə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à pɔ ába rə̀ nyí mú á bə̀ nɛ́: á vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ á yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né ǹdə́ á cəl kùr ré rə̀dù y kùrə̀ né shí gakó yó w mó ǹdə́ á pùbùlə̀ pansɛ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó á la Cinu ni pɔ á m'á pyìrh nyí rí tɛ̀bɛ́ á dwĩ̀ mú yilə.¹²Á m'ǎ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ Cinu á Yi rí yé né, ámyɛ̌ ǹdə́ á byǎ bɛ́ ǹdə́ á bə̀kwá bɛ́ ǹdə́ á tùntùnnə, bala ǹdə́ kana ga, e súlí Levyi dwí rí lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ á cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó, ń gə́ bə cəl-tənà zhe á cəcəl w mó yilə.¹³Bə̀k'á shɛ̀nɛ́ ń zwə́l ǹ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ jàà kɛ̀bɛ́ gakó ǹ nɔ mɔ́ wẽ́ yé; ¹⁴wɔ́ jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu cír ǹ kwálá èdù wẽ́ dúdú wẽ́, ǹ m'ǎ zwə́l ǹ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ nɛ́; wɔ́ gàà mɔ́ ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â pɛ mɔ́ rə̀ nyí mú ní.¹⁵Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ gu ǹ vwàmá nɛ́ ń dɔ̃̀ nàmá ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́ ǹ cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́, kɔn tó dwã ǹdə bwəl ré tɛ̀bɛ́ ǹ nɔ Cinu ǹ Yi rí sõ mó ne. Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ jìmdi cə́bal ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń də̀ jìmdi cə́bal ga m'a dɔ̃̀ nàmá bɛ́ ǹdə bə̀ gə y'à wɔ́ nɛ̀mɛ̀ ráá ta nàmá ta. ¹⁶Sə á t'á la vwǎm mɔ́ jal mɔ́ jú yé: ǹ m'ǎ ló mo tɛ̃́ cɛ y yó ǹdə nɛ̃̌ ta.¹⁷Ǹ wàr ǹ m'ǎ jí ǹ bə̀lɛ́ y ráá ń nyɔ̃̀ ǹ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y ráá ń jí ǹ nwə̃́ y kùr ré rə̀dù y kùrə̀ né shí y yó w mó yé; ǹ wàr ǹ m'ǎ dɔ̃̀ ǹ vwàmá nánfwààlɛ́ ǹdə́ ǹ və̌-ywàálɛ́ byì-yéésé myɛ ráá ń jí pansɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó ǹ la pɔ ń mə́ pyìrh nyí rí ǹ dwĩ̀ ráá yə̀wǎl pansɛ́ ráá pùbùlə̀ pansɛ́ ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ yé;¹⁸wɔ́ Cinu ǹ Yi rí dúdú yé né ǹ m'ǎ jí ri ní, jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí mà n cír mú wə; ǹ m'ǎ jí ri ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ bə̀kwá bɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé, bala ǹdə́ kana ga, e súlí ǹdə́ Levyi dwí rí lò mó ń wɔ ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó; ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ Cinu ǹ Yi rí yé né, ǹ tumə né gakó ǹ ŋwɛ̀nɛ́ ń twĩ̀ mú yilə. ¹⁹Bə̀k'á shɛ̀nɛ́ ń swě Levyi dwí rí lò mó yò ǹ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́, ǹ cɛ y yó yé.²⁰Cinu ǹ Yi rí gə tú ń wɛ̀lɛ̀ ǹ tənà y ǹdə ń gə́ bwəl mó nyí ní, ń zɛ̃̀ ń wɔ̀: «À n'â yǎl nàmá à la dɔ́m», bə̀ shil gə́ zhe mó yilə, ǹ m'ǎ dɔ̃̀ nàmá ǹdə ǹ gə́ nə́ ń yǎl nɛ́.²¹Sə jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí la cír n ce ń yil ré è wẽ́ mó gə nyɛ ǹdə́ mɔ́, ǹ m'ǎ zə vwǎm mɔ̀bɔ́ Cinu ǹ Yi rí pɔ mɔ́ mɔ́ ǹ vwàmá nánfwààlɛ́ ǹdə́ ǹ və̌-ywàálɛ́ wẽ́ ń gu, ń dɔ̃̀ mə̀ nàmá bɛ́ ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́. ²²Ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ dɔ̃̀ bɛ ǹdə bə̀ gə́ n'ê dɔ̀m nɛ̀mɛ̀ ráá ta nàmá nɛ́. Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ jìmdi cə́bal ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń də̀ jìmdi cə́bal ga m'a tó dwã bə dɔ̃̀ bɛ.²³Ǹmyɛ́ wúrí pyɛ́nɛ́ ń zə ǹ cìn ǹ bə̀ jal mɔ́ jí yé, bə̀ nyǔ mú ŋwɛ́nɛ́ jal mɔ́ wẽ́, sə ǹ tá ǹ la nàmá bɛ́ dɔ́m ǹdə́ nyǔ mú bə̀ wẽ́ yé; ²⁴ǹ tá ǹ la jal mɔ́ jú yé; ǹ m'ǎ ló mo tɛ̃́ cɛ y yó ǹdə nɛ̃̌ ta. ²⁵Ǹ tá ǹ la mɔ jú yé; èta, ǹmyɛ́ cìcì mú m'a yə̀ wu-nyɔ̃̀ cə́bal, ǹ byǎ bɛ́, ǹ cu kwã nɛ́ mɔ́ myɛ, m'a yə̀ wu-nyɔ̃̀ cìnə́ ǹ gə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh mú yilə.²⁶Wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ǹ la zə ń bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu mà n cír mú w mú, wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ pɔ Yi ni mú ǹdə́ ǹ nyì-bwelé y pyǐrh pansɛ́ dúdú. ²⁷Ǹ m'ǎ zwə́l ǹ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́, ń ló nə̀ nàmá bɛ́ ǹdə́ nə̀ jal mɔ́ Cinu ǹ Yi rí vwĩ̀-jùlú w yó; ǹ m'ǎ ló ǹ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né jal mɔ́ Cinu ǹ Yi rí vwĩ̀-jùlú w yó, sə́ dɔ̃̀ nə̀ nàmá bɛ́.²⁸Zwẽ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ à n'â pɛ mɔ́ mɔ́ gakó sə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní; èta, ǹmyɛ́ cìcì mú m'a yə̀ wu-nyɔ̃̀ cə́bal, ǹ byǎ bɛ́, ǹ cu kwã nɛ́ mɔ́ myɛ, m'a yə̀ wu-nyɔ̃̀ cìnə́ twéé twéé yilə, ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn e jà rə̀ wɔ́ cángá Cinu ǹ Yi rí yírh w mú yilə.²⁹Cinu ǹ Yi rí gə tú ń ce dwə́ né ǹ la nə̀ sõ zú ń zwẽ nə̀ tənà y ń cìní mú jé tɛ̃́ ǹ yé né, ń zɛ̃̀ ń zwẽ nə̀ tənà y ǹ cǐ, ǹ jě è wẽ́ yi ní, ³⁰bə̀k'á shɛ̀nɛ́ ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́, nə̀ gə tú nə̀ jé tɛ̃́ ǹ yé né kwã nɛ́, ń tu pɔ̀mɔ̀ wẽ́ yé; bə̀k'á pyà nə̀ yə né ǹ mə́ ǹ wə̀lə̀: «Etər dwə́ né nyɛ̀bɛ́ y'à n'ê cèrhé nə̀ yə né né, àmyɛ m'a wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ ta?»³¹Ǹ tá ǹ la wɔ̀rhɔ́ ǹdə nə̀ ta Cinu ǹ Yi rí yil yé, bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ pwarha Cinu yil mú, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu súl mú, nə̀ wɛ̀rhɛ́ rɛ nə̀ yə né yilə: nə̀ y'à n'ê ji nə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ nə̀ bə̀kwá bɛ́ cìcì myǐn nə̀ yə né yilə! ³²Á m'ǎ zwẽ à nyǝ́ né s'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ gǝ́ byili ní mú gakó né, bǝ̀k'á súlí kɔn nɛ́ yé s'á bǝ́k'á vùr kɔn nɛ́ yé.

Chapter 13

¹Á m'ǎ ce jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né nyɛ̀bɛ́ à n'â pɛ ába mɔ́ gə́ n'ê byili ní; ǹ tá ǹ la kaka nɛ́ súlú yé, ǹ tá ǹ la kaka nɛ́ myɛ vǔr yé. ²Yi nyì-zwennə ráá lò mɔ̀bɔ́ Yi n'ê ce ń nɛ kɔn gə fwĩ́ tɛ̃́ ń nə́ ń bwə̀l ń byili mú bə̀ myɔrhɔ ráá tũ̀-fɔ̀lɔ̀ la tũ̌, ³myɔrhɔ w òmyɛ́ ráá tũ̀-fɔ̀lɔ̀ w ń bwəl mó ò nyí mú zɛ̃̀ o twĩ̀ zhə̀n ga, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Bà-na nə́ tó yə dwã nɛ sə nə́ cèrhé ne», yə né nyɛ̀bɛ́ ǹ yə̀l nə̀ pár mɔ́,⁴ǹ tá ǹ la nyì-zwennə mó ńmyɛ̌ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ ráá wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ lò ńmyɛ̌ mɔ́ nə́ ń nɛ mɔ́ cilu yé; b'è wɔ́ Cinu á Yi rí ń nə́ ń zhẽ̀ ába èta mùnì n lwar ǹdə́ á gə wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ só Cinu á Yi rí ǹd'á wun gakó, ǹd'á cìn námpúm. ⁵Wɔ́ Cinu á Yi rí kùr á m'ǎ tó, wɔ́ ńmyɛ̌ á m'ǎ nyàm, wɔ́ ńmyɛ̌ nyə́ né á m'ǎ zwẽ, wɔ́ ńmyɛ̌ cəl ré á m'ǎ cili, wɔ́ ńmyɛ̌ á m'ǎ cèrhé, wɔ́ ńmyɛ̌ nɛ á m'ǎ zhí.⁶È gə wɔ́ nyì-zwennə mó ńmyɛ̌ mɔ́ ráá lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nɛ wẽ̀ ré ńmyɛ̌ mɔ́ yilə, bə̀ m'a gu mu, ń gə́ wə̀l ába b'ǎ cẽ Cinu á Yi rí rə̀ ce á shə́r Ezhibti tənà y mɔ́, rə zwẽ ába yómə́-jè né mó zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ yilə; bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń yǎl n ce ń ywə̀r ń yẽ̌ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí cĩ́ mú è yó mó ne. Ǹ m'ǎ ce lwɛlɛ jé tɛ̃́ ǹ sono. ⁷Ǹ da-byǐ, ń wɔ́ ǹ ná-byǐ cìcì mú, ráá ǹ byǐ ráá ǹ bə̀kɔ́ ráá kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ vwɛ̃ n dɛ̃ ǹ cìn ni mú ráá ǹ jè-dõ mɔ̀bɔ́ ǹ só ǹdə ǹ cìcì ta, shèè bə b'e nə mɔ́, bə wɔ̀ mɔ́: «Bà-na nə́ cèrhé yə dwã», yə né nyɛ̀bɛ́ ǹmyɛ́ cìcì mú ráá ǹ nàmbal mɔ́ yə̀l nə̀ pár mɔ́,⁸dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bwə́l ráá nə̀ nyɛ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ába tənà y cə-yala gakó w mó yə né wẽ́, ⁹ǹ tá ǹ la shɔ̀nɔ́ yé, ǹ tá ǹ la ń zɔ̀mà nɛ́ cilu yé, ǹ tá ǹ la ń yə́-zhìl dǔr yé, ǹ tá ǹ la ń nɔ̀nɔ̀ dǔr yé, ǹ tá ǹ la ń nyí ní zõ yé;¹⁰ǹ gaga mɔ́ m'ǎ gu mu. Ǹ cìcì mú m'ǎ tó yé ń zhẽ̌ ǹ jɛ̃̀ y ń gu yilə, éfòró dwí rí púlə́púlə́ zɛ̃̀ rə zhẽ̌ rə̀ jɛ̃̀ ń yó; ¹¹ǹ m'ǎ dul mu ǹdə́ nə́kulə n cì, ń gə́ pyà sə n kɔl mɔ́ Cinu ǹ Yi rí rə̀ ce ń shə́r Ezhibti tənà y wa, yómə́-jè né mó kwã nɛ́, n mə n vò pyépyé mó yilə.¹²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó m'a nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m yò w òmyɛ́ mɔ́ zɔ̀mà, sə ywẽ m'a zə bɛ, bə̀ k'ê t'â la lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ ǹ cəcəl w èta yé. ¹³Ǹ gə nyɛ̀ɛ̀ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí pɔ mɔ́ bə̀ ǹ jǒm nə̀ wẽ́ mó òdù w bə̀ n'ê zɔ̀mà, ¹⁴bə̀ lyì bə̀ bə kùr zhe, bə̀ n'ê shí ǹ sõ, cìrh bə̀ cɛmɛ nɛ́ lyì bí bə ce né, bə̀ m'ê wə̀lə̀: «Bà-na nə́ vò nə́ cèrhé yə dwã», yə nyɛ̀bɛ́ á yə̀l nə̀ pár mɔ́,¹⁵rə̀myɛ́ yi ní, ǹ m'ǎ pyà yò w yé shò lwar, ń bwə̀rh bwə̀rh ń mə́ sú yò w kùr náàcɛ̀nɛ́; ǹ gə tú ǹ púrí bə̀ pwarha nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ twĩ̀ ǹ sõ zhə̀n ga, ¹⁶sə́ gu cɔ w òmyɛ́ mɔ́ lyì bí gakó ǹdə́ búlə́ shù: ǹ m'ǎ cɔ̀ cɔ w òmyɛ́ mɔ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ ò wẽ́ mó lyə́m lyə́m Cinu yilə, ń súlí ń gu cɔ w dɔ̀ w ǹdə́ búlə́ shù.¹⁷Ǹ m'ǎ pwà ò nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó ń ló dwã yó dwã-joló jàà y wa, ń zɛ̃̀ ń ji cɔ w púlə́púlə́ ǹdə́ ò nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó myǐn Cinu ǹ Yi rí yilə. Cɔ w òmyɛ́ mɔ́ m'a jǐrh jì-bwə̀r twéé twéé yilə, bə̀ k'ê t'â la w lú gaga yé. ¹⁸Ǹ tá ǹ la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ la cɔ̌ lyə́m lyə́m Cinu yil mú kaka myɛ kǒ yé. Eta, Cinu lyim rí rə̀ y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ m'a só, ń mà n dùr ǹ nɔ̀nɔ̀ n súlí n byili mú ń wu-bɔ̀nɔ̀ wá, n ce ń pù ń jǐrh nánzhəzhɔ̌ ǹdə ń gə́ yà ń bwəl nyí ǹ nàmbala bɛ́ nɛ nɛ́,

Chapter 14

¹Á wɔ́ Cinu á Yi rí byǎ. Rə̀myɛ́ ce, lò gə cùwə̀, á t'á la á yala nɛ́ kǎr yé, á t'á la á cíl ré ywésé fɔ́n yé. ²Bə̀ ǹ wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí cǐ námpúm mú; wɔ́ ǹmyɛ́ Cinu cír mùnì ga ń jǐrh dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ sə̀pwà cəl ré, dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ wɔ lũ w cə-yala gakó w mó wẽ́.³Ǹ tá ǹ la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ súsúlú kɔn mɔ́ jú yé. ⁴Nyǐ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á wɔ̌ á m'ǎ jí mú: nɔ̃ ǹdə́ pyì-bwɛ̀lɛ́ ǹdə́ bɔ̀-byǐ, ⁵ǹdə́ ta ǹdə́ nɛ̀mɛ̀ ǹdə́ bǔfǔ ǹdə́ gɔ-bə̀cìlə́ ǹdə́ pɔ̀lɔ̀ ǹdə́ shí e súlí gɔ-bwɛ̀nɛ́.⁶Á wɔ̌ á jí vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ nə̀-cɔ̀ w bɔ̀n dwã w rə̀lyè e jà mə̀ n'ê bwérhé gɔ mɔ́ dwí gakó. ⁷Sə vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê bwérhé gɔ e súlí vwǎm mɔ̀bɔ́ gakó mə̀ nə̀-cɔ̀ w bɔ̀n dwã w rə̀lyè mó dwí rí myɛ wẽ́, á t'á la yómó ǹdə́ zwèmé e súlí ywɛlɛ jú yé, bə̀ rə̀ n'ê bwérhé gɔ e jà rə̀ bə nə̀-càr zhe yé: rə̀ wɔ́ jìmdi kɔn ámyɛ̌ yilə;⁸e súlí kùkú, b'òmyɛ zhe nə̀-càr e jà ò t'â bwérhé gɔ yé, ò wɔ́ jìmdi kɔn ámyɛ̌ yilə: Á t'á la rə̀ nàmá bɛ́ dɔ́m yé, á súlí á t'á la rə̀ cùùrí myɛ dwə̌rh yé.⁹Bǔ wẽ̀ ré gakó wẽ́, nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á wɔ̌ á m'ǎ jí mú: á wɔ̌ á jí kɔn tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ zhe jəla ǹdə́ pwə̀ə̀rhè; ¹⁰sə bǔ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ bə jəla ǹdə́ pwə̀ə̀rhè zhe, rə̀ wɔ́ jìmdi kɔn á yilə.¹¹Á wɔ̌ á jí kúmí kɛ̀bɛ́ gakó è bə jìmdi zhe mó. ¹²Sə nyǐ kúmsí shɛ̀bɛ́ á t'á la jú mú: zhú ǹdə́ lyõ ǹdə́ còrhò, ¹³ǹdə́ bəlɛ̃nzhá ǹdə́ zúm ǹdə́ bəlɛ̃nzhə́rh dúdúmə́ dúdúmə́,¹⁴1ǹdə́ kààrhɛ́ dwə́ né gakó, ¹⁵ǹdə́ pyɔ̌-cóló ǹdə́ èkwə̀-túlúbí ǹdə́ bù-lyelé ǹdə́ ényɛ̌lsɛ́ dwí gakó, ¹⁶ǹdə́ èkwə̀l-byṹ ǹdə́ èkwə̀lə̀ ǹdə́ èkwə̀lə̀ dwí dõ ¹⁷ǹdə́ lyǎ-kúm-byṹ ǹdə́ zhú-yó-opɔ̀rɔ́ ǹdə́ bù-zúm¹⁸ǹdə́ nə̀myɔ̃̀ ǹdə́ osã́cə-kwáálɛ dwí gakó ǹdə́ gɔ-cə́-bya ǹdə́ ozhɛ̃̀yɔ̀lɔ́. ¹⁹Vwɛ̀mɛ̀ shisí gakó wɔ́ jìmdi kɔn ámyɛ̌ yilə, bə̀ t'â la sɛ jú yé. ²⁰Á wɔ̌ á m'ǎ jí vwɛ̀mɛ̀ ka kɛ̀bɛ́ è bə jìmdi zhe mó gakó.²¹Á t'á la vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ cù nàmá bɛ́ dɔ́m yé: ǹ m'ǎ pə bɛ zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń wɔ ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó ne, ńmyɛ̌ wɔ̌ ń mà n dɔ̃̀ bɛ; ráá sə́ yè be ǹdə́ zhə-bal. Bə̀ ǹ wɔ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí cǐ námpúm mú.Ǹ tá ǹ la ce bə shɛ̃̀ bɔ̀-bwɛ̀lɛ́ è ná y yil mú wẽ́ yé.²²Byin byin gakó, ǹ m'ǎ vùr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ dù ǹ cɛsɛ́ wẽ́ rə byì mú cəl kùr rə̀dù kùrə̀ shí yó w mó ń cĩ́ kwã nɛ́. ²³Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ń zə ǹ bə̀lɛ́ y ǹdə́ ǹ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y ǹdə́ ǹ nwə̃̌ y cəl kùr ré rə̀dù rə̀dù y kùrə̀ né shí shí gakó yó w mó, e súlí ǹ vwàmá nánfwààlɛ́ ǹdə́ ǹ və̌-ywàálɛ́ byì-yéésé ń vò ń jí Cinu ǹ Yi rí yé né, jàà y kɛ̀bɛ́ ń mà n cír n ce ń yil ré è wẽ́ mó; èta ǹ m'ǎ cèrhè Cinu ǹ Yi rí nyám dɛ̃ gakó.²⁴Sə sɔ́má y gə dwàl dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ ǹ wẽ̀ ré cəl kùr rə̀dù y kùrə̀ né shí yó w mó zə e m'e vò, bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí cír ń la ń yil ré è wẽ́ co mó nyɛ ǹdə́ ǹ sõ, e jà ǹ Yi rí j'a yɛ mɔ́ ǹdə́ rə̀ pansɛ́, ²⁵sə́ yè re, ń pú rə̀ wɛ́rɛ́ y ǹ jɔ̃̀ w ń mə́ vò jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí mà n cír mú wẽ́.²⁶Gàà mɔ́, ǹ m'ǎ zə wɛ́rɛ́ y ń yè kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ yǎl mɔ́: vwàmá nánfwààlɛ ǹdə́ və̌-ywàálɛ ǹdə́ də̀vɛ̃́ ǹdə́ kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà mɔ̀bɔ́ mə̀ co sã̀-nə̀byẽ̌, e súlí ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ shil zhe mó mó: ǹ m'ǎ zhì gàà Cinu ǹ Yi rí yé né ń jí ri, ń zɛ̃̀ ń fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí. ²⁷È gə wɔ́ Levyi dwí rí lò mó ń wɔ ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó yilə, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń bə cəl zhe mó, ń súlí ń bə cəl-tənà zhe ǹdə́ mɔ́ mɔ́, ǹ tá ǹ la ń yò sǒ yé.²⁸Byinə nə̀tɔ̀ nə̀tɔ̀ gakó, ǹ m'ǎ pàr byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ wẽ̀ ré cəl kùr ré rə̀dù y kùrə̀ né shí yó w mó gakó ń cĩ́ ǹ cɔ w wẽ́. ²⁹Èta, Levyi dwí rí lò mó ń bə cəl zhe mó ń súlí ń bə cəl-tənà zhe ǹdə́ mɔ́ mɔ́ ǹdə́ zhə-bal mɔ́ ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ y e súlí ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ bə̀ wɔ ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó, m'a bə̀ bə jí bə sú, mùnì ga Cinu ǹ Yi rí cĩ́ bwəl ǹ yó ǹ tumə né gakó wẽ́.

Chapter 15

¹Muyiisi súlí n wɔ̀: Byinə nyàlpyɛ̀ gakó, ǹ m'ǎ ce bə yẽ̌ jimə né kwã̀ɔ̃́ mɔ́ nɛ. ²Nyǐ jimə né kwã̀ɔ̃́ mɔ́ nɛ yõ̌ nə̀-twéésé: bə̀ gə bwə̀l jimə né kã̀ɔ̃̌ mɔ́ nɛ yõ̌ byin rí Cinu yilə, lò mɔ̀bɔ́ gakó ń jìmì sə̀byǐ ń jè-dõ ne kə́ ń tá ń la ce ń jè-dõ mó càrh mɔ yé: ń tá ń la ń jè-dõ mó ráá ń da-byǐ mú nyɔ́ɔ́ n càrh mɔ yé. ³Ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ nyɛ́ɛ́ zhə-bal mɔ́ n càrh mɔ́; sə ǹ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ ǹ da-byǐ mú sõ mó, ǹ m'ǎ yẽ̌ re ń pɔ̃.⁴Nə̀mɔ̀ bə mə̌ sə n nə ǹ sõ myɛ yé, bə̀ Cinu mà n búl n yɛ mɔ́ ǹdə́ pansɛ́ nánzhəzhɔ̌ tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́, è la yə̀ ǹ cəl-tənà y ń zwẽ ń cìní mú wẽ́, ⁵ǹmyɛ́ wúrí ń ce jàn nɛ́ ń cili Cinu ǹ Yi rí cəl ré cɛ̀nɛ̀, ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń nyə́ né à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ gə́ n'ê byili ní. ⁶Bə̀ Cinu ǹ Yi rí mà n cĩ́ bwəl ǹ yó ǹdə ń gə́ bwəl mó nyí ní. Rə̀myɛ́ yi ní, ǹ m'ǎ ce dwə́ nánzhəzhɔ̌ nyɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ jìmì ni mú jɛ̀nɛ̀ nə pɔ̃́ kɔna, sə ǹmyɛ́ tá ǹ la kɔn jùmù yé; ǹ m'ǎ cìní dwə́ nánzhəzhɔ̌, sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, nə̀ t'â la mɔ́ cùnú yé.⁷Nə̀mɔ̀ gə wɔ ǹ sõ, ń wɔ́ ǹ da-byǐ mə̀dù, ǹ cɛmɛ nɛ́ cɔ òdù wẽ́, tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ wẽ́, ǹ tá ǹ la ǹ wu w kúl ǹdə́ mɔ yé, ǹ tá ǹ la cõ ǹ jɛ̃̀ y pul ń tə̀ ǹdə́ ǹ da-byǐ mú ń wɔ́ nə̀mɔ̀ mɔ́ yé, ⁸ǹ m'ǎ búl ń pul ǹ jɛ̃̀ y ń pɔ̃ jimə nyɛ̀bɛ́ gakó ń mà ń pɔ̃́ kɔn nə̀ yil ń mà n zə nə̀ tum mú.⁹Bə̀k'á shɛ̀nɛ́ lò mɔ̀bɔ́ ń bə kùr zhe tɔ́rɔ́ mɔ́ yə̀ ǹ wẽ́, ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ wə̀l ǹ cìn ni: «Byinə nyàlpyɛ̀ byin rí, jimə né kwã̀ɔ̃́ mɔ́ nɛ yõ̌ byin rí yú rə zhɛ̀», ǹ mə́ ǹ nyǐ ǹ da-byǐ mú ń wɔ́ nə̀mɔ̀ mɔ́ ǹdə́ lyim, e jà ǹ tá ǹ la mɔ kaka pɔ yé. Rə̀myɛ́ yi ní ń wɔ̌ ń byẽ̀ ń ce Cinu ni n mə n cĩ́ yò ǹ yó, sə rə̀myɛ́ m'a yə̀ ǹmyɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́. ¹⁰Ǹ m'ǎ jìmì mu ǹdə́ ǹ wu gakó, sə è bə̀ k'e yə̀ ǹdə́ wu-zhùlù yé; èta Cinu ǹ Yi rí mà n cĩ́ bwəl ǹ yó ǹ tumə né nyɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ń twĩ̀ mú wẽ́.¹¹Sə nə̀mwà gə́ t'â la tənà y wẽ́ mùrù mú ce, à n'â pɛ mɔ́ nyí à wə̀lə̀: Ǹ m'ǎ j'á pul ǹ jɛ̃̀ y ń tə̀ ǹdə́ ǹ da-byǐ mú ǹdə́ zúzúnú cə́bal mɔ́ e súlí ǹdə́ nə̀mɔ̀ mɔ̀bɔ́ ń wɔ tənà y w mɔ́.Byinə nyàlpyɛ̀ byin rí: Ebərəbá bə̀ wɔ́ yómə́ mó m'a nə bə̀ cìnə̀¹²Ǹ da-byǎ Ebərəbá mə̀dù, bal ráá kɛ̃ gə yè ń cìn ǹdə́ mɔ́, n twĩ̀ n pɔ̃́ ǹdə yóm ta byinə nyə̀ldù, byinə nyàlpyɛ̀ byin rí, ǹ m'ǎ yẽ̌ mo n nə ń cìnə̀, n shə́r ǹ sõ. ¹³Ǹ gə tú ǹ la mɔ yõ̌ n nə ń cìn n shə́r ǹ sõ yi ní, ǹ tá ǹ la mɔ yõ̌ n shə́r ǹdə́ jə̀-fwə̀r yé; ¹⁴ǹ m'ǎ yɛ mɔ ǹdə́ pansɛ́, sə̀ wɔ́ ǹ və̌-ywàálɛ́ kɔna, ǹdə́ ǹ tuwə y kɔna, ǹdə́ ǹ dəvɛ̃́ byǎ bɛ́ pyárh ku w kɔna: kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la mɔ pɔ mɔ́ n'ê shí bwəl ré tɛ̀bɛ́ ǹ nɔ Cinu ǹ Yi rí sõ mó wẽ́.¹⁵Ǹ m'ǎ lyǐrh bə̀ ǹ yàl yóm Ezhibti tənà y wa, sə wɔ́ Cinu ǹ Yi rí ń vwǎrh mɔ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à n'â pɛ mɔ́ nyí rí tɛ̀bɛ́ zà. ¹⁶Sə yə-bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ gə wə̀l mó: «À t'â yǎl a shə́r ǹ sõ yé», ń gə́ só ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí, n jà ń zhe wu-nyɔ̃̀ ǹ sõ mó yilə; ¹⁷rə̀myɛ́ yó, ǹ m'ǎ zə ń zhɛ̃̌ rɛ́ ń dɛ̃ étwí-ènyí rí bòlò w ne ń zɛ̃̀ ń zə məshǐm ń mə́ pwə́r re, ń mà n já n jǐrh ǹ yə-bal twéé twéé yilə. Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta ǹdə́ ǹ yə-kɛ̃ mɔ́ myɛ.¹⁸Bə̀k'á bù b'e yẽ̌ mo n nə ń cìn n shə́r ǹmyɛ́ sõ mó wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ ǹ yil yé, bə̀ ń gə́ twĩ̀ n pɔ̃́ byinə nyə̀ldù wẽ́ mó ce ǹ nɛrɛ́ y du lò mɔ̀bɔ́ bə̀ kwè bə̀ n'ê kwɛ̃̌ mɔ́ twər rə̀lyè; Cinu ǹ Yi rí mà n cí bwəl ǹ yó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ wẽ́.Bə̀ m'a pə byì-yéésé Yi ni¹⁹Ǹ m'ǎ pə ǹ vwàmá nánfwààlɛ́ ǹdə́ ǹ və̌-yɔ̀lɔ́ w byì-yə́ə́ námbya gakó Cinu ǹ Yi rí ni; ǹ tá ǹ la ǹ vwàmá nánfwààlɛ́ byì-yə́ə́ y zə ń mə́ twĩ̀ ǹ tumə né yé, ǹ tá ǹ la ǹ və̌-ywàálɛ byì-yə́ə́ y kur rí kwar yé. ²⁰Wɔ́ Cinu ǹ Yi rí yé né ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí m'ǎ dɔ̃̀ è nàmá bɛ́ nɛ́ byin byin gakó, jàà y Cinu ǹ Yi rí cír mú wẽ́. ²¹Sə kɔn gə zhe vwǎm mɔ́, mə̀ gə n'ê twi cí ráá mə̀ wɔ́ lyìlyǒ ráá kɔn dɛ̌ dɛ̌ zhe mo, ǹ tá ǹ la mɔ zwə́l ń pə Cinu ǹ Yi rí ni yé:²²wɔ́ ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ ǹ m'ǎ dɔ̃̀ mə̀ nàmá bɛ́ nɛ́. Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ jìmdi cə́bal ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń bə jìmdi zhe ga m'a tó dwã bə dɔ̃̀ bɛ ǹdə è gə y'à wɔ́ nɛ̀mɛ̀ ráá ta nàmá ta. ²³S'e jà ǹ tá ǹ la mə̀ jal mɔ́ jú yé: ǹ m'ǎ ló mo tɛ̃́ cɛ y yó ǹdə nɛ̃̌ ta.

Chapter 16

¹Ǹ m'ǎ jí Pakɛ címsí Abyiibi cànàa y wẽ́ Cinu ǹ Yi rí yilə, b'è wɔ́ Abyiibi cànà y w Cinu ǹ Yi rí ce ń tó cəcɛ̃ nɛ ń shə́r Ezhibti ní. ²Ǹ m'ǎ zə və̌-ywàálɛ ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ ń mə́ zwə́l Pakɛ y vwĩ̀ rí, Cinu ǹ Yi rí yilə, jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu la cír n ce ń yil ré yə̀ è wẽ́ mó wə.³Címsí kùjú w jú yi ní, ǹ tá ǹ la búrú ò co sã̀-nə̀byẽ̌ dɔ́m yé; dwã nyàlpyɛ̀ wẽ́, ǹ m'ǎ dɔ̃̀ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce, zúzúnú búúri, b'è wɔ́ yə́-lumí ǹ mə́ shə́r Ezhibti tənà y wa, ń mə́ lyǐrh dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́ yò, ǹ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́. ⁴Bə̀ t'â la sã̀-nə̀byẽ̌ nɔ ǹ tənà y púlə́púlə́ wẽ́, dwã nyàlpyɛ̀ y nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ yé; vwàmá nɛ́ ǹ la gu dɛ̃ nã́yéé ré də̀dɛ̀nɛ̀ y nàmá bɛ́ kaka t'â la dǎl cəcɛ̃ y kɔn m'e yí cɛ-lár rɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́ y yé.⁵Ǹ wàr ǹ m'ǎ zwə́l Pakɛ y vwĩ̀ rí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Cinu nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ òdù ga wẽ́ yé: ⁶è m'a yə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí cír ń la ce ń yil ré è wẽ́ mó dúdú wẽ́, ǹ m'ǎ zwə́l Pakɛ y vwĩ̀ rí ní, də̀dɛ̀nɛ́, yi rí gə tú rə̀ n'ê zwì yi ní, yi rí tɛ̀bɛ́ ǹ shə́r Ezhibti ní mú cìcì.⁷Ǹ m'ǎ ce bə shɛ̃̀ vwǎm mɔ́, ń dɔ̃̀ mɔ jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí la cír mú wə. È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, ǹ m'ǎ kwɛ̃̀ ń vò ǹ kwə̀ə́rhé wə. ⁸Dwã nyə̀ldù wẽ́, ǹ m'ǎ dɔ̃̀ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce. Sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ m'a yə̀ címsí, Cinu ǹ Yi rí yil mú yó-gurə́ yə́. Ǹ tá ǹ la tum rə̀dù ga tũ̌ yé.⁹Ǹ m'ǎ gə̀ səmyɛnsɛ shàlpyɛ̀; sə wɔ́ bə̀ gə́ m'a ji jòró w kùr dɛ̃ rɛ́, ǹ m'ǎ ji kùr ń gə̀ səmyɛnsɛ́ shàlpyɛ̀ y nɛ́. ¹⁰Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń jíSəmyɛnsɛ́ címsíb Cinu ǹ Yi rí yilə, ń zə pùbùlə̀ pansɛ́ kɔn tó dwã ǹdə́ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí mə n yɛ mɔ́ mɔ́ ń mə́ bà.¹¹Ǹ m'ǎ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ Cinu ǹ Yi rí yé né, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǐ mú ǹdə́ ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə mó, bal ǹdə́ kɛ̃ ga, ǹdə́ Levyi dwí rí lò mó ń wɔ ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó, ǹdə́ zhə-bal mɔ́ ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ y e súlí ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ cəcəl w mó, jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí la cír n ce ń yil ré yə̀ è wẽ́ mó wə. ¹²Ǹ m'ǎ lyǐrh bə̀ ǹ yàl yóm Ezhibti ní. Ǹ m'ǎ zwẽ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní.¹³È gə wɔ́ kwə̀ə́rhé címsí yilə, ǹ m'ǎ jí si cdwã nyàlpyɛ̀, ǹ gə tú ǹ pwà ǹ turh jíjə́ né ń súlí ń wɛ̀rhɛ́ ǹ də̀vɛ̃́ y ǹ zhɛ̀ kwã nɛ́. ¹⁴Ǹ m'ǎ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ ǹ byǐ mú ǹdə́ ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə mó, bal ǹdə́ kɛ̃ ga, ǹdə́ Levyi dwí rí lò mó ǹdə́ zhə-bal mɔ́ ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ y e súlí ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ bə̀ wɔ ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó, ń mə́ jí ǹ címsí.¹⁵Ǹ m'ǎ jí címsi dwã nyàlpyɛ̀ Cinu ǹ Yi rí yilə, jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu la cír mú wə, bə̀ Cinu ǹ Yi rí gə́ cĩ́ bwəl ǹ yó ǹ cɛ y wẽ̀ ré ǹdə́ ǹ tumə né gakó shò kwã nɛ́ mɔ́ yilə; sə ǹ m'ǎ j'á sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ dúdú.¹⁶Twər rə̀tɔ̀ byin wẽ́, ǹ dwí rí lyì bí bala bɛ́ gakó m'a vò Cinu ǹ Yi rí yé né, jàà y ń la cír mú wə: búúrí rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó címsí ǹdə́ Səmyɛnsɛ címsí e súlí Kwə̀ə́rhé címsí yilə. Bə̀ t'â la Cinu yé né ǹdə́ jə̀-fwə̀r yé. ¹⁷Bə̀ mə̀dù gakó mà n zə kɔn ń jɔ̃̀ w n vò n pə kɔn tó dwã ǹdə́ pɛnɛ́ y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí pɔ mɔ mɔ́.¹⁸Ǹ m'ǎ cír bù-kárna ǹdə́ sá-kanna cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ wẽ́ ǹ kwálsɛ́ yilə; sə bə̀ m'a twĩ̀ bə̀ bùrsi bǔr tum rí dwí rí cəcəl w ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́. ¹⁹Ǹ tá ǹ la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá mɔ́ cã̌ byə́byɔ́lɔ́ yé, ǹ tá ǹ la nyí dóó cí mú kwã nɛ́ co yé, ǹ tá ǹ la shɔ̀nɔ́ ń zwẽ pansɛ yé, bə̀ pɛnɛ́ y n'ê lyə̌r lárma cìnə́ yírhə́ né e súlí è n'ê cɔ̀ cángá cìnə́ yò wə́. ²⁰Ǹ mà ǹ já ǹ nə́ ǹ pyà cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀, cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ dúdú, mùnì ga ń zə myə̌l sə́ ŋwɛ̀nɛ́ ń zwẽ tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ ń cìní.²¹Ǹ tá ǹ la yi pɛ́lɛ́ rə̀dù ga tɛ̃́ fwar vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ ǹ la lú Cinu ǹ Yi rí yil mú nyí ní, ǹ cìn yil yé. ²²Ǹ tá ǹ la nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí súl mú òdù ga tɛ̃́ cùù ǹ cìn yil yé.

Chapter 17

¹Ǹ tá ǹ la nɔ̃ kɔ̀bɔ́ ráá pyìrhə̀ kɛ̀bɛ́ kɔn dɛ̌ dɛ̌ zhe zwə́l ń pə Cinu ǹ Yi rí ni yé, bə̀ rə̀myɛ́ wɔ́ súsúlú kɔna, Cinu ǹ Yi rí yilə.²Bal ráá kɛ̃ gə wɔ ǹ sõ, cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ òdù wẽ́, ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu ǹ Yi rí yírh wə, ń nə́ ń cɔ̀ Cinu dɔbrɛ́, ³ń nə́ ń cèrhé yə dwã, ń nə́ ń wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né, ń nə́ ń wùlì tɛ̃́ nə̀nyɛ́nɛ́ y ǹdə́ cànà y e súlí cã̀mə́sɔ̌sɛ́ yé né, e jà àmyɛ́ yə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ nyí pɛ yé, ⁴bə̀ gə tú bə byili mú yò w ráá ǹ gə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m ò zɔ̀mà, ǹ m'ǎ pyà ń sú ò kùr náàcɛ̀nɛ́; ǹ gə tú ǹ púrí bə̀ súsúlú w òmyɛ́ mɔ́ twĩ̀ Esərayɛl nɛ́ zhə̀n ga,⁵ǹ m'ǎ zə bal mɔ́ ráá kɛ̃ mó ń twĩ̀ lwɛlɛ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ ń mə́ bə̀ ǹ cɔ w bwə̀rə̀ y wə, ń dul bi ǹdə́ nə́kulə ń gu. ⁶Bə̀ m'a cili zhə̀n-cìnə́ bə̀lyè ráá bə̀tɔ̀ nyí éfòró bə gu lò mó mɔbɔ́ ń mə̌ ǹdə́ cu mú; bə̀ t'â la mɔ gu, nyí tɛ̀bɛ́ zhə̀n-cə́bal mə̀dù sásá byili kwã yé. ⁷Zhə̀n-cìnə́ bé m'a tó yé bə dul mu ǹdə́ nə́kulə bə̀ la m'e gu mu, éfòró dwí rí púlə́púlə́ myɛ zɛ̃̀ rə dul mu. Ǹ m'ǎ ce lwɛlɛ jé tɛ̃́ ǹ sono.⁸Jal bə̀ ló tɛ̃́ yò ráá búlə́ yò ráá dwã cɔ̀mɔ̀ yò ráá bùrsí shɛ̀bɛ́ bə̀ kɔ́ bə zɛ̃̀ bə cẽ sə̀ gə́ kɔ́ nɛ́ mɔ́ yò, ǹ cɔ w bùrsí bǔr jàà y w mɔ́, gə zum dɛ̃́dɛ̃́ ǹ yilə, sə́ zɛ̃̀ ń vò jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí cír mú wə, ⁹ń nə Levyi dwí rí lyì bí bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé, ǹdə́ bù-kárna mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń bùr bùrsí dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́ mó: ǹ m'ǎ bwə̀rh be, bə byili mú yò w gə́ mə̌ s'o kə́ nɛ́.¹⁰Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń tó nyí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ byili mú jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu cír mú w mú, yò w kɔ́ mɔ́ shò kwã nɛ́, ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ byili mú mú gakó. ¹¹Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹdə cúcú mú mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ́ mɔ́ gə́ n'ê byili ní, e súlí ǹdə nyí rí bə̀ kwè yò w kɔ́ shò kwã nɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́, ǹ tá ǹ la ywə̌r ń yẽ̌ nyí rí bə̀ byili mu mú ni ń vò rə̀ jə̀-jĩ́ sõ ráá rə̀ jə̀-gwã̀ sõ yé.¹²Sə lò mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ ǹdə́ cìn-byilu, ń yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə mó ń wɔ gàà ń nə́ ń twĩ̀ Cinu ǹ Yi rí tum rí mú cili, ń yə̀ bù-kárna mɔ́ myɛ cili, bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ mà n cì. Ǹ m'ǎ ce lwɛlɛ rɛ́ jé tɛ̃́ Esərayɛl nɛ́. ¹³Dwí rí púlə́púlə́ m'a nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m yò w òmyɛ́ mɔ́ zɔ̀mà, rə̀ m'a dùr ywẽ, rə̀ k'ê t'â la cìn-byilu zal yé.¹⁴Ǹ gə tú ǹ zù tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ wẽ́, ń zɛ̃̀ ń zwẽ y ǹ cǐ ǹ jě e wẽ́ yi ní, ǹ gə wə̀lə̀: «À n'â yǎl a cír pyɔ̌ n cìní ni ǹdə dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ ta», ¹⁵lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ la cír n cìní mú mú mə̌ dwã sə n já n yə̀ pyɔ̌ mɔ̀bɔ́ Cinu ǹ Yi rí cìcì cír: wɔ́ ǹ da-byǎ bɛ́ cəcəl w ǹ m'ǎ cír pyɔ̌ nɛ́ ń ce n cìní mú, ǹ wàr ǹ m'ǎ cír zhə-bal, mɔ̀bɔ́ ń də̀ ǹ da-byǐ ń ce n cìní mú yé.¹⁶Ńmyɛ̌ wúrí ń bə̀ká n zə ń sə̀pwà eshərh nánzhəzhɔ̌ dɛ̃́dɛ̃́ yé, ráá ń bə̀ká n ce dwí rí kwɛ̃̀ rə vò Ezhibti mùnì ga rə̀ vò rə pyà eshərh nánzhəzhɔ̌ yé, bə̀ Cinu dámǎ n wɔ̀ ába: «Gaga, á k'á t'á la kwã̀ɔ̃̀ á kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ yé!» ¹⁷Pyɔ̌ mɔ́ bə mə̌ sə n zə kana nánzhəzhɔ̌ dɛ̃́dɛ̃́, rə ce ń wu bùlə̀ né zhɛ́rhɛ́ yé. È gə wɔ́ sə̀byǐ mú ǹdə́ sánə́má mɔ́ yilə, ń bə mə̌ sə n zə rə̀myɛ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ yé.¹⁸Sə ń gə tú ń jòm ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, ń mà n kɛ̃ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Levyi dwí rí lyì bí, bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó la mɔ pɔ mɔ́, sɛ́bɛ́ wẽ́ ń cìcì yilə. ¹⁹Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ ń nyí ni, ń m'ǎ nə́ ń kàrmə rɛ dɛ̃ gakó ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́, n mə n cèrhè Cinu ń Yi rí nyám, mùnì ga n zwẽ nyə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ gakó ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê byili mú gakó, sə n wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní,²⁰mùnì ga ń bə̀ká n jǐrh cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ cə́bal ń da-byǎ bɛ́ yírh w yé, e súlí myɛ mùnì ga ń bə̀ká n yẽ̌ nyə́ né ne n ywə̀r n vò nə̀ jə̀-jĩ́ sõ ráá nə̀ jə̀-gwã̀ sõ yé, mùnì ga ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ dɛnɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yilə.

Chapter 18

¹Levyi dwí rí lyì bí bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé mó, ǹdə́ Levyi kwálá y lyì bí dwã bɛ́ t'â la cəl ǹdə́ tənà zal ǹdə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ ta yé: bə̀ m'a kɔ̃̀ bə̀ cìn ǹdə́ Cinu kùjírə́ né e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń cəl ré mó. ²Levyi dwí rí lò mó bə cəl-tənà zhe ń da-byǎ bɛ́ cəcəl w yé: Cinu ń wɔ́ ń cəl-tənà y ǹdə ń gə́ bwəl mo nyí ní.³Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé mə̌ ǹdə́ rɛ dwí rí sõ e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwə́l nɔ̃ ráá pyìrhə̀ vwĩ̀ mú sõ: bə̀ m'a pə vɔ̃̀ w ǹdə́ nyə̀-pěsé e súlí sùlú w vwĩ̀-zwə́lnə mó ne. ⁴Ǹ m'ǎ pɔ̃ ǹ bə̀lɛ́ y byǎ nã́yə́ə́ bé ǹdə́ ǹ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ nã́yə́ə́ y ǹdə́ ǹ nwə̃̌ nã́yə́ə́ y e súlí ǹ və̌-yɔ̀lɔ́ w kur nã́yéé ré ǹ la kwar mɔ́. ⁵Bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ Cinu ǹ Yi rí cír kwálsɛ́ gakó cəcəl wə, mùnì ga n zhì gàà twéé twéé n twĩ̀ Cinu yil yilə.⁶Levyi dwí rí lò wɔ̌ ń zhǐr ǹ cɛmɛ nɛ́ cɔ òdù wẽ́ ń gə́ wɔ mə̀gã̌ mɔ́, Esərayɛl jàà kɛ̌ kɛ̌ wẽ́, ń twí jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu cír mú wẽ́ ǹdə ń gə́ nə́ ń yǎl nɛ́: ⁷ń mà n twĩ̀ Cinu ń Yi rí yil yilə, ǹdə ń da-byǎ, Levyi dwí rí lyì bí bə̀ n'ê zhì nyɔ̀nɔ̀ Cinu yé né mó gakó ta. ⁸Bə̀ ga cəl kùjú w m'a mɛrhɛ dwã bə̀ cìn kɔ́n yilə, e súlí kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̀dù mə̀dù gakó wɔ̌ ń mà n nə ń dabá nə̀cɛ̀ndɛ́ ń la yǒ mó ne.⁹Ǹ gə yú tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ wẽ́, ǹ tá ǹ la è lyì bí pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí zú yé: ¹⁰bə̀ t'â la lò mə̀dù ga myɛ nɔ ǹ sõ ń nə́ ń ji ń byǐ ráá ń bə̀kɔ́ myǐn ń mə́ ń zwə́l vwĩ̀ yé, ráá ń nə́ ń párh jə̀pársɛ yé, ráá ń nə́ ń twĩ̀ jə̀-myaarhɛ tumə yé, ráá ń nə́ ń byẽ̀ ywə́lse yé, ráá ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ námməlwɛ̀lɛ́ yé, ¹¹ráá ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ n mə́ ń lyẽ lyì yé, ráá ń nə́ ń párh jɛ̃̀ yé, ráá ń nə́ ń bwə̀rh cílə́ yé.¹²Cinu já ń súl lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ rə̀myɛ́ èta mɔ́, sə wɔ́ rə̀myɛ́ pwarha tumə né nə̀myɛ́ èta mɔ́ nə̀ ce Cinu ǹ Yi rí nə́ ń jì dwə́ né ǹ yé né mó. ¹³Ǹ m'ǎ j'á zhí Cinu ǹ Yi rí ni ǹdə́ ǹ wu gakó. ¹⁴Dwə́ né nyɛ̀bɛ́ ǹ la jǔ ń zwẽ nə̀ tənà y mɔ́ lyì bí n'ê cili lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ jə̀-myaarhɛ tumə né ǹdə́ nə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pár jɛ̃̀ mɔ́ cúcú mú. Sə Cinu ǹ Yi rí yə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí yǎl ǹ yil yé:¹⁵Wɔ́ nyì-zwennə ǹdə àmyɛ́ ta Cinu ǹ Yi rí la n ce n shí ǹ sõ, ǹ da-byǎ bɛ́ wẽ́ n pɔ̃́; sə wɔ́ ńmyɛ̌ á m'ǎ cili. ¹⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì ǹ yà ǹ lwə̀l Cinu ǹ Yi rí ni, kúlí y á jòm Orɛɛbɛ pyɔ̀ w yó mó dɛ̃ rɛ́, ǹ gə́ yà ǹ nə́ ǹ wə̀lə̀: «À k'â t'â yǎl a nyɛ̀ɛ̀ Cinu à Yi rí cəl ré kə́dò yé, à k'â t'â yǎl a nyǐ myǐn-zhù nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ yé: à t'â yǎl a cì yé!»¹⁷Rə̀myɛ́ yó Cinu wə̀l ne: «Bə̀ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ bə̀ gə́ zɔ̀m èta mɔ́ yilə. ¹⁸Wɔ́ nyì-zwennə ǹdə ǹ ta à m'a ce n shí bə̀ da-byǎ bɛ́ cəcəl w a pə bɛ; à m'a ce à zɔ̀mà nɛ́ ń nyú wə, sə ń mà n byili bi kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à la mɔ rə̀ nyí pɔ mɔ́. ¹⁹Lò gə zɛ̃̀ ń yə̀ à zɔ̀mà nɛ́ cili, nyɛ̀bɛ́ nyì-zwennə mó la zɔ̌m àmyɛ́ yil yilə, àmyɛ́ cìcì mú m'a pɔ̃ rə̀ còrhò-tum.²⁰Sə nyì-zwennə ńmyɛ̌ mɔ́ gə já n shɛnɛ n zɔ̀m zɔ̀mɛ̀ tɛ̀bɛ́ à yə̀ mo nyí pɛ bə̀ ń cĩ́ à yil yilə, ráá ń gə zɔ̀m yə dwã yil yilə, wɔ́ nyì-zwennə ńmyɛ̌ mɔ́ ń mà n cì.» ²¹Dɛ̀ga, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ǹ la ǹ cìn bwə̌rh ń wɔ̀: «Etər nə́ m'ǎ tó né nə́ lwar bə̀ zɔ̀mɛ̀ tɛ̀bɛ́ də̀ Cinu ń zɔ̀m rɛ?»²²Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nyì-zwennə mó zɔ̀m Cinu yil yil mú gə yə̀ pyìrh, rə̀ gə yə̀ wɛ̀rhɛ́ kɔn tó ǹdə ń gə́ byili ní, sə́ nyǐ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ də̀ Cinu ń zɔ̀m rɛ yé, wɔ́ cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ è ce nyì-zwennə mó zɔ̀m rɛ. Ǹ bə mə̌ sə́ dùr ywẽ rə̀ yil yé.

Chapter 19

¹Muyiisi súlí n wɔ̀: Cinu ǹ Yi rí gə tú ń ce dwə́ né nyɛ̀bɛ́ ń nə́ ń pɛ mɔ́ nə̀ tənà y mɔ́ jé tɛ̃́ ǹ yé né, ń zɛ̃̀ ń jì ni ń zwẽ nə̀ tənà y ǹ cǐ, ǹ jě nə̀ cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ nə̀ kǎlsɛ́ wẽ́ yi ní, ²ǹ m'ǎ bɔ̀n tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ è la yə̀ ǹ cəl-tənà mɔ́ kə̀kàlsɛ sə̀tɔ̀. ³Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń vùr cɔ òdù kə̀kàlsɛ́ sə̀myɛ́ èdù gakó wẽ́. Ń zɛ̃̀ ń vùr sɔ́msɛ́ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ zhəl yilə. Èta, shòò jàà m'a nə lò mó mɔ̀bɔ́ gakó ń gu lò yilə.⁴Nyǐ yò kɔ̀bɔ́ ò m'a ce lò mɔ̀bɔ́ ń gu lò dùr n vò n shèè gàà mùnì n zwẽ ń myə̌l ré: ń gə lyàrh ń tó-dõ mó, ń wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń tá ń súl shãã ga. ⁵È wɔ̌ è yàl ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń zhə̀l cèmé kǎ tú w w ǹdə́ ń tó-dõ ta; ń gə́ la cǒ w kǎ yi ní, ń jɛ̃̀ y j'a lyə́ə́se, dòló byǐ y j'a cìr è jèlè y ne e zə ń tó-dõ mó, tó-dõ mó já n cì; lò ńmyɛ̌ mɔ́ wɔ̌ ń mà n dùr n vò n shèè cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ òdù wẽ́, rə̀myɛ́ yi ní, ń mà n zwẽ ń myə̌l ré.⁶6 Bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n cĩ́ jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ ji bə̀ká n zə ń lyi-shùùrí n mə jì mɔ̀bɔ́ ń gu lò mó yé, ń bə̀ká n tó sɔ́má y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ dɛnnɛ n zə ń kùr ni n mà mɔ n gu yé. Bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń gu lò mó mó bə mə̌ ǹdə́ cu yé, bə̀ ń yà ń tá ń súl mɔ̀bɔ́ ń gu mú shãã ga yé. ⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à n'â pɛ mɔ́ nyí à wə̀lə̀: «Ǹ m'ǎ cĩ́ cɛmɛ nə̀tɔ̀ nə̀ nyí.»⁸Sə Cinu ǹ Yi rí gə wɛ̀lɛ̀ ǹ tənà y ǹdə ń gə́ bwəl rə̀ nyí ǹ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ n zɛ̃̀ n pɔ̃́ tənà y kɛ̀bɛ́ gakó ń bwəl nyí bə̀ ń la bɛ pɔ mɔ́, ⁹ǹ gə́ m'ǎ zwẽ à nyə́ né à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́, ń súlí ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní mú gakó yilə, ǹ mə́ ǹ swéné Cinu ǹ Yi rí, ǹ nə́ ǹ tó ń sɔ́msɛ́ dɛ̃ gakó mó yilə; rə̀myɛ́ yi ní, ǹ m'ǎ k'á súlí cɛmɛ nə̀tɔ̀ dwã nã́yə́ə́ né nə̀tɔ̀ y nɛ. ¹⁰Èta, bə-dóó-zhe cə́bal jal mɔ́ t'â la tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́, è la yə̀ ǹ cəl-tənà mɔ́ cəcəl w ló yé: è gə də̀ rə̀myɛ́, jal mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ m'a nyɔ̀ ǹ cìcì yó wə.¹¹Sə lò gə já ń súl ń jè-dõ, n yìlì mu, n yíní mu, n zɛ̃̀ n mà mɔ kɔn m'e yí n cì: má lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ gə zhə̀l n shèè cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ òdù wẽ́, ¹²ń cɔ w náncɛsɛ́ m'a twĩ̀ lò gàà n vò n zə mɔ, sə bə̀ m'a ce mo lò mó mɔ̀bɔ́ ń mə̌ sə n cĩ́ jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ jim mú jɔ̃̀ wa, mùnì n gu mu. ¹³Ǹ tá ǹ la ń nɔ̀nɔ̀ dǔr yé. Ǹ m'ǎ ce bə-dóó-zhe cə́bal jal tɛ̃́ ló jé tɛ̃́ Esərayɛl nɛ́, rə̀myɛ́ yi ní ǹ m'ǎ yə̀ wu-nyɔ̃̀ cə́bal.¹⁴Ǹ tá ǹ la ǹ jè-dõ mó cɛ y swɛ̃́ rɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tó yé mó cĩ́ mú, ǹ cəl ré ǹ nɔ tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ bə̀ ǹ cìní wẽ́ mó, fwǎr yé.¹⁵Zhə̀n-cə́bal mə̀dù sásá wàr ń mà n cĩ́ dóó lò mɔ̀bɔ́ ń gu lò ráá ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ráá ń dó dóó kɔ̌ ná-yil myɛ yó yé; bə̀ m'a cili zhə̀n-cìnə́ bə̀lyè ráá bə̀tɔ̀ nyí éfòró bə lwar ǹdə́ yò w gə wɔ́ zhə̀nà. ¹⁶Zhə̀n-kɔma cə́bal gə nə́ ń ce cà lò ne bə̀ ń nə́ ń cẽ nyə́ né zõ yò,¹⁷lyì bí bə̀myɛ́ bə̀lyè y bə̀ vwɛ̃ dwã Cinu yé né mó m'a zə dwã bə vò vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ bù-kárna bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ bə̀ tum rí dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́ mó yé né. ¹⁸Bù-kárna bɛ́ m'a kwɛrhɛ bə sú yò w kùrə̀; bə̀ m'a púrí bə̀ zhə̀n-cə́bal mɔ́ wɔ́ kɔma zhə̀n-cə́bal: ń gòm kɔma n mə n cĩ́ dóó ń da-byǐ mú yó wə. ¹⁹Á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ mɔ tɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń yǎl n wɛ̀rhɛ́ ń da-byǐ mú ni mú. Ǹ m'ǎ ce lwɛlɛ rɛ́ jé tɛ̃́ ǹ sõ.²⁰Lyì bí dwã bɛ́ m'a nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m yò w òmyɛ́ zɔ̀mà, bə̀ m'a dùr ywẽ, bə̀ k'ê t'â la lwɛlɛ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí wɔ̀rhɔ́ ǹ sõ yé. ²¹Ǹ tá ǹ la dóó cə́bal mɔ́ nɔ̀nɔ̀ dǔr yé: myə̌l bə̀ m'ê cĩ́ myə̌l jim, yírh bə̀ m'ê cĩ́ yírh jim, yélé bə̀ m'ê cĩ́ yélé jim, jɛ̃̀ bə̀ m'ê cĩ́ jɛ̃̀ jim, nà bə̀ m'ê cĩ́ nà jim.

Chapter 20

¹Ǹ gə tú ǹ shə́r ń vò ǹ la bú ǹdə́ ǹ zwə̀ bé, ń púrí eshərh ráá eshərh-vwə̃tur ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánjə̀jóló sə̀ du mú, ǹ tá ǹ la bə̀ ywẽ dǔr yé, bə̀ Cinu ǹ Yi rí, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń ce ń shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́.²Á gə tú á la búlə́ né kùr ju, vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n du n bə̀ dwí rí yé né n zɔ̀m ǹdə́ rɛ. ³Ń mà n wɔ̀ rɛ: «Esərayɛl, cili! Zà, á du á la bú ǹd'á zwə̀ bé: á wu-jɔ̀ w bə̀k'a bɔ̀ yé, á bə̀k'á dùr ywẽ yé, á wun bə̀k'a zɛ̃̀ yé, á bə̀k'á kəkə bə̀ yé né yé. ⁴B'è wɔ́ Cinu á Yi rí ń nə́ ń zhə̀l ǹd'ába, mùnì ga n ce nyí á kwã nɛ́, n bú ǹd'á zwə̀ bé, n zwẽ ába.»⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, dwí rí yé né cìnə́ bé m'a zɛ̃̀ bə zɔ̀m bə ce dwí rí ni bə wɔ̀: «Lò nə ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ń lù jì-dwə̃̀, ń gwẽ̌ yə̀ è wẽ́ zwì? Rə̀-ná-cí kwɛ̃̀ n vò jè, bə̀ ń wɔ̌ ń mɛ̃ búlə́ né wẽ́, lò dõ zɛ̃̀ ń la ń jì y w zú.⁶Lò nə ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ń zhele də̀vɛ̃́-cèmé, ń gwẽ̌ yə̀ nə̀ byǎ nã́yə́ə́ bé pɔ̌r? Rə̀-ná-cí kwɛ̃̀ n vò jè, bə̀ ń wɔ̌ ń mɛ̃ búlə́ né wẽ́, lò dõ zɛ̃̀ ń la be pɔ̌r. ⁷Lò nə ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ń pyà kɛ̃-byǐ ń gwẽ̌ yə̀ y jí? Rə̀-ná-cí kwɛ̃̀ n vò jè, bə̀ ń wɔ̌ ń mɛ̃ búlə́ né wẽ́, lò dõ zɛ̃̀ ń la kɛ̃-byǐ y ń pyà mɔ́ jú.»⁸Dwí rí yé né cìnə́ bé m'a zɔ̀m bə ce dwí rí ni bə súlí bə wɔ̀: «Lò nə ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ywẽ zhe mo ń wu-jɔ̀ w n'ô bɔ̀? Rə̀-ná-cí kwɛ̃̀ n vò jè, mùnì ga ń bə̀ká n ce ń da-byǎ bɛ́ wun gə ǹdə ń ta yé.» ⁹Sə dwí rí yé né cìnə́ bé gə tú bə̀ zɔ̀m ǹdə́ dwí rí bə̀ zhɛ̀, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə cír yé né cìnə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́ bə cìní dwí rí.¹⁰Ǹ gə tú ǹ bwəlse cɔ w kɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ yǎl ń bú ǹdə́ w mɔ́ nɛ, ǹ m'ǎ jɛ̀nɛ̀ ń lwə̀l cɔ w nɛ b'ò shɛ̀nɛ́ á ce dwã yó yə̀-zùlə́ wẽ́. ¹¹Cɔ w lyì bí gə lyár mɔ́ bə wɔ̀: «Nə́ m'ǎ ce dwã yó!», bə̀ gə pul ò bwə̀ə̀lé bə pɔ̃́ ń zù, ǹ m'ǎ nyɛ́ɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɔ w mɔ́ bə twĩ̀ tũ̀-kùlə̀ ǹ yilə, bə súlí bə twĩ̀ bə pɔ̃́.¹²Sə cɔ w lyì bí gə cẽ dwã yó co ǹdə́ mɔ́, bə zɛ̃̀ bə ji búlə́ né bú kùr ǹdə́ mɔ́, sə́ pú cɔ wá; ¹³Cinu ǹ Yi rí mà n ce w ǹ jɔ̃̀ wa, ń gu ò bala bɛ́ gakó ǹdə́ búlə́ shù.¹⁴Ǹ m'ǎ cìní kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ dɔ̀ w ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ cɔ w mɔ́, e súlí ò nə̀cɛ̀ndɛ́ dúdú búlə́ né kwã nɛ́; ǹ m'ǎ zə ǹ zwə̀ bé nə̀cɛ̀ndɛ́, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí pɔ mɔ́ mɔ́, ń mə́ kɔ̃̀ ǹ cìnə̀. ¹⁵Wɔ́ èta ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ nyɛ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ mɔ́, nə̀ də̀ tənà y ǹ la è wẽ́ jǒm mó cɛmɛ mɔ́ nɛ́.¹⁶Sə è gə wɔ́ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ cɛmɛ nɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ nə̀ la yə̀ ǹ cəl mó yilə, nə̀myɛ́ dúdú wẽ́ ǹ tá ǹ la lò mə̀dù ga myɛ nɛ yõ̌ nã́nyì yé. ¹⁷Zhə̀n ga, ǹ m'ǎ gu Yititəbá ǹdə́ Amɔrətəbá ǹdə́ Kanaã lyì bí ǹdə́ Pərəzhitəbá ǹdə́ Yivyitəbá e súlí Zhəbuusi lyì bí púlə́púlə́ Cinu yilə, ǹdə Cinu ǹ Yi rí gə́ pɔ mɔ́ nyí ní, ¹⁸mùnì ga bə̀ bə̀k'a cèrhè ába á tó be á twĩ̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê twĩ̀ bə̀ yə né yil mú yé: rə̀myɛ́ m'a ce á wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ á m'á gwar Cinu á Yi rí.¹⁹Ǹ gə tú ǹ pú cɔ ń dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́, ǹ nə́ ǹ bwí ǹdə́ w ǹ la mə́ zwẽ w yi ní, ǹ tá ǹ la dòló dɛ̃̌ zhõ̌ ń mə́ kà ò cèmé né yé, bə̀ wɔ́ nə̀myɛ́ byǎ bɛ́ ǹ la mə́ kɔ̃̀ ǹ cìnə̀: ǹ tá ǹ la nɛ kǎ yé. Cɛ cǒ wɔ́ numbyíní sə́ mə́ pú w nà? ²⁰Cǒ w kɔ̀bɔ́ ǹ m'ǎ lwar ò pár ò t'â ce byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jí mú dúdú ǹ m'ǎ kà ń ji tɛ̃́, ń súlí ń zə w ń mə́ wɛ̀rhɛ́ wẽ̀, ń mə́ pú cɔ w ò n'ô bwí ǹdə́ mɔ́ mɔ́ kɔn m'e yí ń ŋwɛ̀nɛ́ wa.

Chapter 21

¹Bə̀ gə tu lò bə̀ gu yó tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ bə̀ ǹ cìní mú wẽ́, ń yala nɛ́ pyě tɛ̃́ gɔ sõ, e jà bə̀ yə̀l lò-ná-dwí yil ń gu mu, ²ǹ náncɛsɛ́ ǹdə́ ǹ bù-kárna bɛ́ m'a du bə mɛrhɛ kɔn zhì cùù w jàà y e m'e yí cɛmɛ nɛ́ nə̀ bwə́l gàà mɔ́ nyɛn rɛ́;³bə̀ m'a nyǐ wɔ́ cɔ kɔ̌ ò bwəl cùù w ni du ò dwã bɛ́ mɔ́: cɔ w òmyɛ́ mɔ́ náncɛsɛ́ m'a zə nə̀-cɛl bə̀ gwẽ̌ yə̀ rɛ zə bə m'e twĩ̀, bə̀ gwẽ̌ yə̀ zhĩĩ rə̀ byã nɛ́ ce, ⁴bə zə rɛ bə só bə vò nə̀-gɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò j'â zhe nɛ̃̌ twéé mó yó, jàà kɛ̀bɛ́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ bur e jà bə̀ gwẽ̌ yə̀ dwì mú wẽ́; bə̀ m'a mà nə̀-cɛl ré byã y nɛ bə̀ gu ri gàà nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́⁵Rə̀myɛ́ yi ní, vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ wɔ́ Levyi dwí rí lyì bí m'a bwəlse, bə̀ wɔ́ bə̀myɛ́ Cinu ǹ Yi rí cír mùnì bə twĩ̀ ń yilə, sə bə súlí bə cĩ́ bwəl ń yil yilə, sə wɔ́ nyí rí tɛ̀bɛ́ bə̀myɛ́ n'ê byili mú rə̀ n'ê kɛ́ dwã-vɔ̃ ǹdə́ dwã-cɔ̀mɔ̀ ywẽ̀ né gakó.⁶Sə cɔ w náncɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ yú lò mó bə̀ gu mú yala nɛ́ nyí ni mú m'a sã̀ bə̀ jɛ̀sɛ́ nə̀cɛl rɛ́ bə̀ mà rə̀ byã y nɛ bə gu mú yó wə, nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wa, ⁷sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́ sə̀ m'a wɔ̀: «È də̀ nə́myɛ̌ jɛ̀sɛ́ sə̀ ló jal mɔ́ mɔ̀bɔ́ tɛ̃́ yé, nə́ yírhə́ myɛ yə̀ mə̀ tɛ̃́ ló mó nɛ yé.⁸Cinu pə sǔbri Esərayɛl ǹ dwí rí ǹ vwǎrh mɔ́ nɛ, sə ǹ bə̀k'á yẽ̌ bə-dóó-zhe cə́bal jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ yò w jòm Esərayɛl ǹ dwí rí yó w yé.» Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ m'a nə sǔbri, jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ shò kwã nɛ́. ⁹Sə ǹmyɛ́ m'ǎ ce bə-dóó-zhe cə́bal jal tɛ̃́ ló mó jé tɛ̃́ ǹ sono, ǹ gə́ mà ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh w mú yilə.¹⁰Ǹ gə tú ǹ du ń vò ń bú ǹdə́ ǹ zwə̀ bé, Cinu ǹ Yi rí ce be ǹ jɔ̃̀ wa, ń zɛ̃̀ ń zə bɛ yómə́, ¹¹ǹ gə nɔ kɛ̃-byǐ bə̀ wẽ́ è càn, ǹ bùlə̀ zhe y ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ yǎl y ǹ la jú è yə̀ ǹ kɛ̃, ¹²ǹ m'ǎ ce e zù ǹ sõ jù wə; è m'a fɔ̃̀ è yó wə́, e gõ̀ è jə̀fɔ́r rɛ́ pur rí,¹³e lyə́r è kàmə̀zwǐ y è y'à zù bə̀ gə́ zɔ y yi ní mú, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, è m'a mɛ̃ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ wa. È m'a kúrh è da ǹd'ê ná nɛ cànà námpúm, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ǹ m'ǎ zù ǹdə́ ya, ń jí yə, e yə̀ ǹ kɛ̃. ¹⁴Sə è gə tú è k'ê t'â swí ǹ yírh, ǹ m'ǎ yẽ̌ y e shə́r ǹdə́ è gə n'ê yàlá; ǹ tá ǹ la y yǒ ń mə́ pyà sə̀byǐ ráá ń ce e jǐrh yə-kɛ̃ yé, è gə́ yàl ǹ kɛ̃ mɔ́ yilə.¹⁵Bal gə zhe kana bə̀lyè, ń só mə̀dù y n zɛ̃̀ ń bə ń dõ mó só; bə̀ bə̀lyè y ga lù byǎ bə pɔ̃; ń byì-cɛ y zɛ̃̀ è wɔ́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń bə só mó byǐ, ¹⁶dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ tə́l ń byǎ bɛ́ nɛ mɔ́, ń wàr ń mà n pə cəl ré tɛ̀bɛ́ byì-cɛ y mə̌ ǹdə́ rɛ mɔ́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń só mó byǐ mu ni, n yẽ̌ byì-cɛ y è wɔ́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń bə só mó byǐ mú ni yé. ¹⁷Ń mà n shɛ̀nɛ́ bə̀ byì-cɛ y wɔ́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń bə só mó byǐ mú, sə n pɔ̃ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń zhe mó kùrə̀ né nə̀lyè yə́a: byǐ mú ńmyɛ̌ mɔ́, da mɔ́ jàn rɛ́ byì-cɛ yá, mə̌ dwã ǹdə́ byì-cɛ cəl ré.¹⁸Lò gə zhe byì-bənyɛnɛ ń súlí ń wɔ́ yó-kùlù cə́bal, ń tá ń cili ń da ǹdə́ ń na zɔ̀mà, bə̀ gə n'ê cící mu, ń já ń tá ń zwẽ bə̀ cúcú mú, ¹⁹ń da ǹdə́ ń ná m'a zə mɔ bə bə̀ ń cɔ w náncɛsɛ́ sõ, bwə̀rə̀ y nyí nib.²⁰Bə̀ m'a wɔ̀ náncɛsɛ́ nɛ: «Nyǐ nə́ byǐ mú, ń wɔ́ byì-bənyɛnɛ ǹdə́ yó-kùlù cə́bal, ń tá ń cili nə́ zɔ̀mà nɛ́ yé; ń wɔ́ jíjúrú ǹdə́ sə̀-nyɔ̀rɔ́!» ²¹Ń cɔ w lyì bí púlə́púlə́ m'a dul mu ǹdə́ nə́kulə bə gu. Ǹ m'ǎ ce lwɛlɛ rɛ́ jé tɛ̃́ ǹ sõ; Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó m'a nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m yò w òmyɛ́ mɔ́ zɔ̀mà, sə bə̀ m'a dùr ywẽ.²²Ǹ gə jele lò mɔ̀bɔ́ ń mə̌ ǹdə́ cu cǒ ne, ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə, ²³ń yala nɛ́ t'â la cǒ w yó zɔ̃́ yé; ǹ m'ǎ ce mo dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w cìcì, bə̀ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ jele dɛ̃̌ cǒ ne mó wɔ́ Yi bwelé námməlwɛ̀lɛ́. Ǹ tá ǹ la tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́, è la yə̀ ǹ cəl kɔn mɔ́ jìmdi co yé.

Chapter 22

¹Ǹ gə nɔ ǹ da-byǐ vwǎm mə̀ jé, nɔ̃ ráá pyìrhə̀, ǹ tá ǹ la wɔ̀rhɔ́ ǹdə ǹ yə̀ mɔ nɛ ta yé: ǹ tá ǹ la cẽ mə zal ń bə̀ ń pə ǹ da-byǐ mú ni yé. ²Da-byǐ mú ńmyɛ̌ gə bə bwə́l ǹdə́ mɔ́, ráá ǹ gə yə̀l ń párá, ǹ m'ǎ zə ń vwǎm mɔ́ ń ce ǹ sõ kɛ̀lɛ́ wa, sə mə̀ m'a mɛ̃ ǹ sõ kɔn m'e yí n bə̀ n ce mə̀ bwə̀rhə́; rə̀myɛ́ yi ní ǹ m'ǎ pɔ̃ mɔ.³Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta ń bə̀na y ǹdə́ ń kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y ga yilə, ǹ m'ǎ súlí ń wɛ̀rhɛ́ èta ǹ da-byǐ mú kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ jé ń zɛ̃̀ ń nə rɛ mɔ́ yilə: ǹ wàr ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ yə̀ rɛ nɛ ta yé. ⁴Ǹ gə nɔ ǹ da-byǐ bə̀na y ráá ń nɔ̃ w ò tu tɛ̃́ sɔ́má yó, ǹ tá ǹ la wɔ̀rhɔ́ ǹdə ǹ yə̀ w nɛ ta yé: ǹ tá ǹ la cẽ ǹ da-byǐ mú ni sãɔ̃ ń zhẽ̌ w dɛ̃̌ yé.⁵Kɛ̃ tá ń la bal gàndɛ zú yé; bal myɛ tá ń la kɛ̃ gàndɛ zú yé, bə̀ Cinu ǹ Yi rí súl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́.⁶Ǹ gə nɔ jǎl ǹ sɔ́má y yó, jàà kɛ̌ kɛ̌ wẽ́, cǒ yó ráá tɛ̃́ cɛ y yó, ǹdə́ kúmí-byǎ ráá kúmí-càlà rə̀ wẽ́, kúmí y ná y pyě càlà nɛ́ ráá byǎ bɛ́ yó, ǹ tá ǹ la kúmí ná y ǹd'ê byǎ bɛ́ ga pwǎ yé: ⁷ǹ m'ǎ yẽ̌ ná y nɛ e zɛ̃̀ e lyɛ̃, wɔ́ byǎ bɛ́ ǹ m'ǎ pwà. Èta, ǹ m'ǎ yə̀ wu-nyɔ̃̀ cə́bal sə ǹ myə̌l ré dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a súlí.⁸Ǹ gə lù jì nándwə̃̀, ǹ m'ǎ súlí ń lù byílí námpɔ́lɛ́ ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ lyarh rɛ́ nyí rí: èta lò tá ń la ǹ lyarh w shú n tu tɛ̃́, sə ń jal tɛ̃́ ló yò m'o jòm ǹ jì y yó w yé.Wẽ̀ ré dwə́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ bə mə̌ sə bə gùlí ni dwã nɛ mɔ́⁹Ǹ tá ǹ la cǒ dwí dõ dú ǹ də̀vɛ̃́-cèmé né wẽ́ yé, è gə də̀ rə̀myɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ ǹ dù mú byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ də̀vɛ̃́-cèmé né byǎ bɛ́ ga m'a jǐrh Yi nyə̀ná. ¹⁰Ǹ tá ǹ la nɔ̃ ǹdə́ bə̀na bə̀twə́ èdù ni co ń mə́ vɔ̀ yé. ¹¹Ǹ tá ǹ la kàmə̀zwǐ kɛ̀bɛ́ è nyal ǹdə́ kàmə̀jɛ̃̀ è sɔ̃̀ ǹdə́ pyì-kur rə̀ gùlí ǹdə́ lɛ̃̌ zú yé.¹²Ǹ m'ǎ ce bɔ̀rhá gàmə̀lyɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ǹ la pyìlù mú nə̀gúlə́ né nə̀na y nɛ.Nyə́ kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yə̀ zhìlì mú shò kwã nɛ́¹³Bal gə jú kɛ̃, n zù ǹdə́ mɔ́, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ ń kə́ ń bə mɔ só, ¹⁴ń nə́ ń ce mo cà ń cìn-zɛlɛ́ y shò kwã nɛ́, ń nə́ ń zhìlì ń yil ń zhe: «À jú kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́, a zù ǹdə́ mɔ́ sə à púrí ń də̀ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń yə̀l bal pár yé»,¹⁵rə̀myɛ́ yi ní, kə-bóm mó da ǹdə́ ń ná m'a zə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê byili bə̀ ń yə̀ bal pár lwar mɔ́ bə bə̀ bə byili náncɛsɛ́ nɛ cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni.¹⁶Kə-bóm mó da mà n wɔ̀ náncɛsɛ́ nɛ: «Mɔ̀bɔ́ wɔ́ àmyɛ́ bə̀kɔ́ à pɔ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nɛ bə̀ ń jí n yə̀ ń kɛ̃, sə ń kə́ ń bə mɔ só yé. ¹⁷Ń zɛ̃̀ n ji kur ń nə́ ń ce mo cà ń cìn-zɛlɛ́ y shò kwã nɛ́ ń mə́ ń zhe: «À púrí ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ də̀ lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀l bal pár yé.» Rə̀myɛ́ ce, nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê byili bə̀ zhə̀n ga à bə̀kɔ́ mɔ́ yə̀ bal pár lwar mɔ́!» Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ m'a lyɛ̀lɛ̀ pyə̀nə̀ y gɔ̀nɔ̀ w cɔ w náncɛsɛ́ yé né.¹⁸Cɔ w òmyɛ́ mɔ́ náncɛsɛ́ m'a ce bə zə bal mɔ́ bə pɔ̃ còrhò-tum: ¹⁹Sə̀ m'a ji mu sə̀byì-kùlsi zɔ̌m bwã̌, sə̀ la kɛ̃ mɔ́ da mɔ́ nɛ pɔ, bə̀ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ cɔ̀ Esərayɛl lyì bə̀kɔ́ ń yə̀l bal pár mɔ́ yil. Kə-bóm mó mà n já n yə̀ ń kɛ̃, ń yírhə́ gə j'â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yi ní gaga, ń wàr mɔ ń la zhɔ̃́ yé.²⁰Sə cà y ń nə́ ń ce mó gə j'â wɔ́ zhə̀nà, bə púrí kɛ̃-byǐ y də̀ lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀l bal párá, ²¹bə̀ m'a zə mɔ bə du ń da kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ y nyí ni; ń cɔ w lyì bí dul mu ǹdə́ nə́kulə bə gu, bə̀ ń twĩ̀ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ Esərayɛl nɛ́, ń gə́ fwə̌l ń da sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ yilə. Ǹ m'ǎ ce lwɛlɛ rɛ́ jé tɛ̃́ ǹ sono.²²Bə̀ gə zɔ bal ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń zhe byal, bə̀ bə̀lyè y ga m'a cì, bal mɔ́ ń zù ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ mɔ́, e súlí ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ cìcì mú. Ǹ m'ǎ ce lwɛlɛ rɛ́ jé tɛ̃́ Esərayɛl nɛ́.²³Bə̀ gə n'ê pyà kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è gwẽ̌ yə̀l bal pár bə̀ la bal nɛ pɔ, bal dõ zɛ̃̀ n vò n jəl y cɔ w wa, n zù ǹdə́ ya, ²⁴á m'ǎ zə bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga á m'á bə̀ cɔ w òmyɛ́ mɔ́ bwə̀rə̀ y nyí ni, á dul bi ǹdə́ nə́kulə á gu: kɛ̃-byǐ y wɔ́ è gə́ y'à wɔ cɔ w wa, e zɛ̃̀ è yə̀ búbwéé e m'e pyà sɛ̃ɛ̃́ mɔ́ yilə; bal mɔ́ wɔ́ ń gə́ zù ǹdə́ ń jè-dõ kɛ̃ mɔ́ mɔ́ yilə. Ǹ m'ǎ ce lwɛlɛ rɛ́ jé tɛ̃́ ǹ sono.²⁵Sə è gə wɔ́ gɔ sõ bal mɔ́ jəl kɛ̃-byǐ y bə̀ n'ê pyà mɔ́ nɛ́, n nyɛ́ɛ́ y n zù ǹdə́ ya, wɔ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ n zù ǹdə́ y mɔ́ dúdú ń mà n cì; ²⁶sə è gə wɔ́ kɛ̃-byǐ y yilə, ǹ tá ǹ la y kaka wɔ̀rhɔ́ yé, b'è yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ kɔ̀bɔ́ ò mə̌ ǹdə́ cu wɛ̀rhɛ́ yé. Yò w òmyɛ́ mɔ́ nyɛ̌ dwã ǹdə bal mɔ̀bɔ́ ń zɛ̃̀ ń jè-dõ yó n já n gu mu mú yò w ta: ²⁷wɔ́ gɔ sõ ń jəl y né; kɛ̃-byǐ y bə̀ n'ê pɛ byal nɛ mɔ́ búbwéé, sə lòlò yə̀ twí n sɛ̃ y yé.²⁸Bal gə jəl kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár bə̀ gwẽ̌ t'â pɛ y byal nɛ, n zə y n zù ǹdə́ yá, bə zɛ̃̀ bə tu bə̀ yó ǹdə́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ dwã, ²⁹rə̀myɛ́ yi ní, bal mɔ́ ń zù ǹdə́ kɛ̃-byǐ y mú mà n cə̀rh sə̀byì-kùlsi shí-ènu kɛ̃-byǐ y da mɔ́ nɛ; sə ń gə́ zù ǹdə́ y mɔ́ ce, è m'a já e yə̀ ń kɛ̃; ń yírhə́ gə j'â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yi ní gaga, ń wàr y ń la zhɔ̃́ yé.³⁰Lò mǝ̀dù bǝ̀ká n kwè ń da kɛ̃ yé, sǝ ń bǝ́ ká n púr ń da gàm-pyìlù yé.

Chapter 23

¹Lòlò tá ń la zú ǹdə́ ń da kɛ̃ yé; ń tá ń la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ ń da dúdú mú dwə̌rh yé.Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ twə́r tɛ̀nɛ́ Cinu kúlí y w mú ²Bal mɔ̀bɔ́ ń fɔ́-cálá bɔbwɛlɛ ǹdə́ bal mɔ̀bɔ́ ń bɛlɛ gòmə̀ t'â la tó bə jòm Cinu kúlí y yé.³Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ ébɔ́-byǐ tá ń la tó n jòm Cinu kúlí y yé: má ń nɛ̀mɛ́ kùrə̀ shí nyǎn rɛ́ myɛ t'â la tó rə jòm Cinu kúlí y yé. ⁴Amɔ̃ byǎ bɛ́ ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bí t'â la tó bə jòm Cinu kúlí y yé; má bə̀ nɛ̀mɛ́ kùrə̀ shí nyǎn rɛ́ myɛ t'â la tó rə jòm Cinu kúlí y yé,⁵bə̀ gə́ yə̀ búrú ǹdə́ nɛ̃̌ zə bə b'e jəl ába á Ezhibti ní dwirí y yi ní mú yilə, e súlí myɛ Mɔwaabɛ lyì bí gə́ kɔ̀n Bəwɔɔrɛ byǐ Balaam, Pətɔɔrɛ lyì bal, Məzopotəmyi dɛ̃̌-sõ mó mùnì n bwəl lwɛlɛ n pɔ̃́ mɔ́ yilə. ⁶Sə Cinu ǹ Yi rí cẽ ń yə̀ Balaam cili yé, Cinu ǹ Yi rí ce bwelé námməlwɛ̀lɛ́ y jǐrh bwələ́ náàcɛ̀nɛ́ ǹ yilə, bə̀ Cinu ǹ Yi rí só mó.⁷Ǹ yírhə́ gə j'â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yi ní, ǹ tá ǹ la bə̀ cɛ̀nɛ̀ ǹdə́ bə̀ wu-nyɔ̃̀ pyǎ yé. ⁸Ǹ tá ǹ la Edɔm dwí rí lò súl yé, bə̀ ń wɔ́ ǹ da-byǐ; ǹ tá ǹ la Ezhibti lò súl yé, bə̀ ǹmyɛ yàl zhə-bal ń tənà y wa.⁹Kɔn zhì bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ kùrə̀ né nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ bə̀ la lúl mú nyí rí m'a tó rə jòm Cinu kúlí yə́. ¹⁰Ǹ gə tú ǹ cĩ́ ǹ zulə́ jàà y ǹ zwə̀ bé yé y wə, ǹ m'ǎ dɛ̃̀ ǹ cìn ǹdə́ kɔn tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ lwɛlɛ mɔ́. ¹¹Kɔn gə yú ǹ shə̀dá èdù ni cəcɛ̃ nɛ, rə ce e jǐrh jìmdi cə́bal, è m'a du zulə́ jàà y wa, sə è k'ê t'â la kwã̀ɔ̃̀ e bə̀ è wẽ́ yé:¹²sə yi rí gə kɔ́wá, è m'a shɛ nɛ̃̌, yi rí gə zùwə̀, è m'a kwɛ̃̀ e bə̀ zulə́ jàà y wa. ¹³Ǹ m'ǎ pyà jàà kwã nɛ́, sə wɔ́ gàà ǹ mà ǹ nə́ ǹ dwi zulə́ jàà y w ǹ zhə̀l né. ¹⁴Ǹ m'ǎ pyà pɛ́lɛ́ ń súlí ǹ wẽ̀ ré ne, èta ǹ gə zhə̀l ǹ nà nɛ jǒm, ǹ m'ǎ zə rɛ ń mə́ gwàr gɔ́rɔ́ ń to ǹ byẽ̌ ré né, ń zɛ̃̀ ń swə̀l ń pyi.¹⁵Bə̀ Cinu ǹ Yi rí cìcì já ń nə́ ń zhə̀l dɛ̃̌ ǹ zulə́ jàà y wa, ń mə́ ń ce ǹ zwə̀ bé ǹ jɔ̃̀ wa, mùnì ga n yìlì mú: wɔ́ rə̀myɛ́ è ce ǹ zulə́ jàà y wɔ́ Yi jàà, Cinu zɛ̃̀ ń bə mə̌ sə n nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê ce mo cìzhìl è wẽ́ yé: è gə də̀ rə̀myɛ́, ń kə́ ń tá ń la ǹ kùr tó yé. ¹⁶Ǹ tá ǹ la yə-bal mɔ̀bɔ́ ń zhì ń yó-cə́bal sõ n dùr n bə̀ ǹ sõ mó ń yó-cə́bal mɔ́ nɛ cǎrh yé;¹⁷ń mà n jòm ǹdə́ mɔ́, ǹ lyì bí cəcəl wə, jàà y kɛ̀bɛ́ ń la cír mú wẽ́, ǹ cɛmɛ nɛ́ cɔ òdù wẽ́, mùnì ga n zə wu-nyɔ̃̀. Ǹ tá ǹ la pyǎ ń tó ń dɛnnɛ ń zɛ̃̀ yé.Yə né còrhó fwə̌l mó ¹⁸Bə̀ t'â la kɛ̃ nɔ Esərayɛl lyì bə̀kwá bɛ́ wẽ́ ń nə́ ń fwə̌l yə còrhó yil yé; bə̀ t'â la bal nɔ Esərayɛl lyì bala bɛ́ wẽ́ ń nə́ ń fwə̌l yə còrhó yil yé.¹⁹Ǹ já ǹ tá ǹ la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ kə-nə̀fòló nɔ mɔ́ ráá «kùlía» tum rí kwǎndɛ́ zə ń mə́ bə̀ Cinu ǹ Yi rí jì y wẽ́, rə yə̀ ǹ nyí rí ǹ bwəl mó vwĩ̀ rí pɛnɛ́ y gaga yé, bə̀ Cinu ǹ Yi rí súl rə̀myɛ́ kùrə̀ né nə̀lyè y ga.Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pyi bə̀ m'ê pyà twirí mú ²⁰Ǹ tá ǹ la kɔn rə̀dù ga ǹ da-byǐ ni pyu ń mə́ pyà twirí yé: è bə̀k'a yə̀ sə̀byǐ ráá kùjú myɛ yé, ráá kɔn tɛ̌ tɛ̌ rə̀ wɔ̌ rə̀ m'a nə twirí myɛ yé.²¹Ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ pyi kɔn zhə-bal nɛ ń mə́ pyà twirí, sə ǹ tá ǹ la rɛ wɔ̀rhɔ́ ǹ da-byǐ ni yé, mùnì ga Cinu ǹ Yi rí cĩ́ bwəl ǹ tumə né gakó yó, tənà y ǹ la è wẽ́ zú ń zwẽ ń cìní mú wẽ́.Nyì-bwəlé pyǐrh ²²Ǹ gə bwəl nyí Cinu ǹ Yi rí ni, ǹ tá ǹ la dɔnɔ ń mə́ pyìrh ri yé, è gə də̀ rə̀myɛ́ Cinu ǹ Yi rí tá ń la mɔ́ rə̀ bwə̀rhə́ bwə̌rh ne yõ̌ yé, sə rə̀myɛ́ mɔ́ m'a jǐrh yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ǹmyɛ́ yilə. ²³Sə ǹ gə já ǹ yə̀ Cinu yil ré zə ń mə́ bwəl nyí, rə̀myɛ́ t'â la yə̀-bəlɔ̀lɔ́ yál ǹmyɛ́ yil yé.²⁴Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ shə́r ǹ cìcì nyú w mú, ce jàn nɛ́ ń pyìrh ri, kɔn tó dwã ǹdə́ ǹ pùbùlə̀ nyí rí ǹ bwəl Cinu ǹ Yi rí ni, rə̀ shə́r ǹ cìcì nyú w mú.Sɔ́m-zhə̀lnə kùjú wə́ ²⁵Ǹ gə zù ǹ jè-dõ də̀vɛ̃́-cèmé cɛ wẽ́, ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ jí nə̀ byǎ bɛ́ ń sú ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́, sə ǹ bə mə̌ sə́ kwẽ be ń mə́ zhǐr yé.

Chapter 24

¹Bal gə jú kɛ̃ n zù ǹdə́ mɔ, n zɛ̃̀ n púrí kɔn zhe kɛ̃ mɔ́ rə̀ n'ê ce ńmyɛ̌ cìzhìlə̀, kɛ̃ mɔ́ kə́ ń tá ń swí ń yírh, ń nə́ ń kɛ̃ zhɔ̃́ sɛ́bɛ́ ń pɛ mɔ, n zɛ̃̀ n vùr mu ń sõ. ²Kɛ̃ mɔ́ gə zɛ̃̀ ń shə́r ń sõ, n vò n jí byal dõ,³byal dõ ńmyɛ̌ mɔ́ gə kə́ ń bə mɔ só, n zɛ̃̀ n kɛ̃ zhɔ̃́ sɛ́bɛ́ n pɔ̃ n vùr mu ń sõ, ráá byal dõ ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń yà ń jú mu mú gə cùwə̀, ⁴ń byal nã́yə́ə́ mó ń yà ń vùr mu mú kə́ ń wàr ń la mɔ jú yé, bə̀ kɛ̃ mɔ́ jǐrh jìmdi cə́kɛ̃. Rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ súsúlú Cinu yírh wə; ǹ tá ǹ la tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ è la yə̀ ǹ cəl-tənà mɔ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w co yé.⁵Bal gə jú kɛ̃ dùlì dùlì, ń tá ń la tó n vò búlə́ jàà w yé, bə̀ t'â bàn ń sõ yò kɔ̌ kɔ̌ yil myɛ yé, bə̀ m'a j'a yẽ̌ mo ń wɔ ń sõ byin námpúm, sə ń mà n ce kɛ̃ mɔ́ ń ju mú wu yə̀ nyàn.Nyí rí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwẽ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pyi mú yil mú shò kwã nɛ́⁶Bə̀ t'â la lò nə̀mṹ ǹd'ô byǐ zõ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pyi mu mú yil yé, è m'a yə̀ ń nyǔ mú púlə́púlə́ bə̀ zwẽ.Esərayɛl lyì bí lò zə e m'e dùr shò kwã nɛ́⁷Lò gə zə ń da-byǐ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́ n mə n dùr, n zɛ̃̀ n yè mo n mə n pyà kɔna, rə̀-ná-cí mà n cì. Ǹ m'ǎ ce lwɛlɛ rɛ́ jé tɛ̃́ ǹ sono.⁸Dɛ̃̌ ǹ cìn ǹdə́ címsí shɛ̀bɛ́ sə̀ nyɛ̌ ǹdə yə-bəcàndɛ címí y dwí rí mú ta, á n'á zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé mó la ába còrhò mó, sə á súlí á wɛ̀rhɛ́ ǹdə rə̀ gə́ n'ê byili ní mú; ce-nə jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né nyɛ̀bɛ́ à pɔ bɛ mɔ́ gə́ n'ê byili ní. ⁹Lyǐrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí wɛ̀rhɛ́ Myərəyam nɛ sɔ́má y yó, á Ezhibti ní dwirí y kwã nɛ́ mɔ́.¹⁰Ǹ gə jìmì kɔn dɛ̌ dɛ̌ ǹ jè-dõ ne, ǹ tá ǹ la ń sõ jù w zú ń kwè kɔn rə̀ jàà w yé. ¹¹Ǹ m'ǎ zhì pwẽ̀ ne, lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ jìmì mu ǹ kɔn rɛ́ mɔ́ mà n zə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la mɔ́ pɔ rə̀ jàà w mɔ́ n mə n du pwẽ̀ ne n pɔ̃́.¹²È gə wɔ́ zúzúnú cə́bal, ǹ tá ǹ la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ zwẽ ń sõ tɛ̀bɛ́ ǹ jìmì mu mú yil ne yõ̌ ǹ sõ rə zɔ̃̀ yé. ¹³Ǹ m'ǎ ká ń zə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ zwẽ ń sõ mó ń vò ń pɔ̃ yi rí zú bɔ̀l wa, ń mà n zə ń kàməzù-fwɛ̀lɛ̀ y n mə n pyìlì ń cìnə̀, sə ń mà n cĩ́ bwəl ǹ yó; sə ǹ m'ǎ yə̀ cángá cə́bal Cinu ǹ Yi rí yé né.¹⁴Ǹ tá ǹ la pyǎ ń tó ǹ tùntùnnə mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ zúzúnú cə́bal ǹdə́ nə̀mɔ̀, ń wɔ́ ǹ da-byǎ bɛ́ mə̀dù ráá zhələ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ tú bə̀ jě ǹ tənà y w mɔ́, ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó, mə̀dù ga myɛ dɛnnɛ tó ń zɛ̃̀ yé. ¹⁵Ǹ m'ǎ pɔ̃ ń tum rí kwǎndɛ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì yù wə; yi rí t'â la vò rə zù ǹdə́ ǹ gwẽ̌ yə̀ rɛ wɛ̀rhɛ́ yé; bə̀ ń wɔ́ zúzúnú cə́bal ń j'á nə́ ń dɛ̃̀ rɛ ǹdə́ ń wu gakó; ń bə̀ká n zə mɔ́ n mə n kúrh Cinu sõ yé: rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ǹ yilə.¹⁶Bə̀ t'â la dabá gu bə̀ byǎ bɛ́ jàà w yé; bə̀ t'â la byǎ bɛ́ myɛ gu bə̀ dabá jàà w yé; bə̀ m'a gu lò gakó ń cìcì yə̀-bəlwàálɛ yilə.¹⁷Ǹ tá ǹ la tə́tɔ̀ná co kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ zhə-bal ráá bə̀tɛ̀lɛ́ mə̌ ǹdə́ rɛ mɔ́ shò kwã nɛ́ yé. Ǹ tá ǹ la ejə̃̀-kɛ̃ kàmə̀zwǐ zõ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ jìmì mu mú yil yé. ¹⁸Ǹ m'ǎ lyǐrh bə̀ ǹmyɛ yàl yóm Ezhibti ní, sə Cinu ǹ Yi rí vwǎrh mɔ́ gàà mɔ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à n'â pɛ mɔ́ nyí bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyí rí tɛ̀bɛ́ gə́ n'ê byili ní.¹⁹Ǹ gə jə̀r ǹ cɛ yá, ń zɛ̃̀ ń swě jíjí ywẽ́ yò è wẽ́, ǹ tá ǹ la kwã̀ɔ̃̀ ń bə̀ pwà nɛ yé. Nə̀ m'a yə̀ zhə-bal mɔ́ ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ y e súlí ǹdə́ ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ cəl ré, mùnì ga Cinu ǹ Yi rí cĩ́ bwəl ǹ yó ǹ tumə né gakó wẽ́. ²⁰Ǹ gə tú ǹ pɔ̌r ǹ olyívyə́ə́ré byǎ bɛ́, ǹ tá ǹ la kwã̀ɔ̃̀ ń bə̀ ń gǔn bi yé; byɛ̀bɛ́ ǹ la bə̀ yò sǒ mó m'a yə̀ zhə-bal mɔ́ ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ y e súlí ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ cəl.²¹Ǹ gə pɔ̌r ǹ də̀vɛ̃́-cèmé né byǎ bɛ́, ǹ tá ǹ la kwã̀ɔ̃̀ ń bə̀ ń gǔn bi yé; byɛ̀bɛ́ ǹ la bə̀ yò sǒ mó m'a yə̀ zhə-bal mɔ́ ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ y e súlí ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ cəl. ²²Ǹ m'ǎ lyǐrh bə̀ ǹmyɛ yàl yóm Ezhibti tənà y wa; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à n'â pɛ mɔ́ nyí bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyí rí tɛ̀bɛ́ gə́ n'ê byili ní.

Chapter 25

¹Lyì gə zɛ̃̀ bə̀ n'ê vwɛ̃ dwã, bə̀ m'a zə dwã bə vò bùrsi, sə bə̀ m'a bùr bi; bə̀ m'a pə bùrì bə-dóó-zhe cə́bal mɔ́ nɛ, sə bə cĩ́ dóó, dóó cə́bal mɔ́ yó wə. ²Dóó cə́bal mɔ́ gə mə̌ ǹdə́ mààrɛ, bù-kárna mɔ́ mà n ce bə cĩ́ mu tɛ̃́, bə mà mɔ ń yírh wə, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ ń dóó wə́.³Bə̀ b'a mà mɔ ywàlá yírhə́ shə́-èna, kɔn t'â la gàà lyɔ̃ yé, bə̀ bə̀ gə mà mɔ kɔn dwini gàà, bə̀ wɔ̌ bə̀ cɛ̀mɛ̀ mɔ dɛ̃́dɛ̃́, bə j'a súlí bə fuuli ǹ da-byǐ mú ǹ yírh wə.⁴Ǹ tá ǹ la nɔ̃ w kɔ̀bɔ́ ò n'ô nɔ̀m bə̀lɛ́ y tɛ̃́ mɔ́ nyí rí lyõ yé.⁵Da-byǎ gə ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ dwã, bə̀ mə̀dù zɛ̃̀ n cì ǹdə́ ń yə̀ byǐ lùl, mɔ̀bɔ́ ń cù mú kɛ̃ mɔ́ tá ń la lò dõ kwã nɛ́, ń də̀ dwí rí lò jú yé; ń byal mɔ́ da-byǐ mú mà n zù ǹdə́ mɔ, n jí mu n yə̀ ń kɛ̃, n twĩ̀ ń da-byǔr rí yó-lyẽẽ́ tum rí ǹdə́ mɔ. ⁶Byǐ nã́yə́ə́ mó kɛ̃ mɔ́ la lúl mú mà n ce da-byǐ mú ń cù mú yil ré j'a gwẽ̌ yə̀ nɛ́; èta ń yil ré t'â la jó Esərayɛl nɛ́ yé.⁷Sə bal mɔ́ gə tá ń yǎl n jí ń da-byǐ mú kɛ̃ mɔ́, ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ mà n vò náncɛsɛ́ sõ bwə̀rə̀ y nyí ni, n yí n wɔ̀ sɛ: «À byal mɔ́ da-byǐ mú cẽ bə̀ ń tá ń la ce ń da-byǐ mú yil ré gwẽ̌ yə̀ Esərayɛl nɛ́ yé, ń cẽ bə̀ ń tá ń la ń da-byǔr rí yó-lyẽẽ́ tum rí tũ̌ à shò kwã nɛ́ yé.» ⁸Cɔ w náncɛsɛ́ m'a byẽ̀ mo sə zɔ̀m ǹdə́ mɔ. Ń gə gwẽ̌ zhì gàà n wɔ̀: «À t'â yǎl mɔ́ à la jú yé.»⁹Ń da-byǐ mú kɛ̃ mɔ́ mà n twẽ̌ n yí ń nyí ni, náncɛsɛ́ yírh wə; n vùr da-byǐ mú nə̀cìl ré ń nà y nɛ n zɛ̃̀ n pùrh tə̀tàr ń yé y wə; rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ mà n kwè ń nyí n wɔ̀: «Nyǐ bə̀ gə́ y'a wɛ̀rhɛ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń tá ń yǎl n kə́ n lù ń da-byǐ kɛ̀lɛ́ y nɛ́!» ¹⁰Sə Esərayɛl nɛ́ bə̀ m'a byẽ̀ mo bə̀ «lò mɔ̀bɔ́ bə̀ vùr ń nə̀cìl ré mó kɛ̀lɛ́ yá.»¹¹Lò ǹdə́ ń da-byǐ gə zɛ̃̀ bə̀ n'ê mà dwã, bə̀myɛ́ mə̀dù kɛ̃ zɛ̃̀ n yí ń la ń byal mɔ́ zõ ń búl-dõ mó jɔ̃̀ wa, n zɛ̃̀ n cèlè ń jɛ̃̀ y n zə ń byal mɔ́ búl-dõ mó bɛlɛ rɛ́ nɛ, ¹²sə́ gõ̀ kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ jɛ̃̀ yá. Ǹ tá ǹ la ń nɔ̀nɔ̀ dǔr yé.¹³Ǹ tá ǹ la dùmì mɔrhɔ wẽ̀ kùrə̀ nə̀lyè, kɔ̀ dùm kɔ̀ fùlə̀ə̀, zal ǹ lɔ̀bɔ̀ w w yé; ¹⁴ǹ tá ǹ la mɔrhɔ wẽ̀ kùrə̀ nə̀lyè, nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ námpɔ́lɛ́ zal ǹ sõ jù w yé;¹⁵wɔ́ dùmì mɔrhɔ ku w kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ ò yó ga, o j'a súlí ò mǎ, ǹdə́ wẽ̀ mɔrhɔ ku w kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ ò yó ga, o j'à súlí ò mǎ, rə̀ m'a yə̀ ǹ sõ, mùnì ga ǹ myə̌l ré zə dwɛ̀lɛ̀ cɛ y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ yó. ¹⁶Bə̀ Cinu ǹ Yi rí súl lò mó mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí, ń súl lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ myìnù tumə né mó.¹⁷Lyǐrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Amalɛɛkɛ lyì bí wɛ̀rhɛ́ mɔ́ sɔ́má y yó, Ezhibti ní dwirí y yi ní mú yò, ¹⁸bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ Yi nyàm, bə bə̀ bə jəl mó sɔ́má yó ǹdə́ ǹ yà ǹ lyɛ̀ɛ̀ kókó, ǹ jàn rɛ́ myɛ y'à zhɛ̀, bə gu ǹ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ kwã mɔ́. ¹⁹Rə̀myɛ́ ce, Cinu ǹ Yi rí gə tú ń pɔ mɔ́ shìrhə́ ǹ zwə̀ bé bə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ mɔ́ gakó cəcəl wə, tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ è la e yə̀ ǹ cəl-tənà ǹ la cìnú mú wẽ́, ǹ m'ǎ ce bə j'a búl bə swě Amalɛɛkɛ dwí rí yò cɛ y yó. Ǹ bə̀k'á swě yé!

Chapter 26

¹Ǹ gə tú ǹ yú tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ è la yə̀ ǹ cəl-tənà mɔ́ wẽ́, ń zɛ̃̀ ń zwẽ y ǹ cǐ mú yi ní, ǹ jě è wẽ́, ²ǹ m'ǎ vùr cəl ǹ cɛsɛ́ wẽ̀ ré byǎ bɛ́ nã́yə́ə́ bé gakó wẽ́, wẽ̀ ré byǎ bɛ́ ǹ la nɔ tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ wa, ń ce sə́yǎ w ń mə́ vò jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí cír ń la ń yil ré è wẽ́ co mó wẽ́.³Ǹ m'ǎ vò ń nə vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ tùm rí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w mú, ń wɔ̀ mɔ:«À n'â byili Cinu ǹ Yi rí ni zà, bə̀ nyǐ à yú tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu yà ń bwəl nyí nə́ nàmbala bɛ́ nɛ bə̀ ń la nə́ba pɔ mɔ́ wẽ́.» ⁴Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n zwẽ sə́yǎ y ǹ jɔ̃̀ w n cĩ́ Cinu ǹ Yi rí vwĩ̀-jùlú w yé né.⁵Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń kwè ǹ nyí Cinu ǹ Yi rí yé né ń wɔ̀:«À nàmbal mɔ́ yà ń wɔ́ Aram lyì bal ń yà ń nə́ ń zhə̀l dɛ̃̌. Ń tú n bə̀ n zul Ezhibti ní ǹdə zhə-bal ta, ǹdə́ lyì màngɛlɛ́ y byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tó mo mó.Sə gàà mɔ́, ń tú n pù, n jǐrh dwí nánjə̀jóló, rə̀ jɛ̀ rə̀ súlí rə̀ já.⁶Sə Ezhibti lyì bí búl bə nwɛ̀nɛ̀ nə́ba, bə ce nə́ba wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́, bə súlí bə nyɛ́ɛ́ nə́ba nə́ twĩ̀ tũ̀-kùlə̀. ⁷Rə̀myɛ́ yó, nə́ búbwéé nə́ ce Cinu nə́ nàmbala bɛ́ Yi rí ni, sə Cinu nyɛ̀ɛ̀ nə́ cəl ré; ń púrí bə̀ nə́ y'ǎ wɔ́ nə̀mwà ǹdə́ zúzúnú cìnə́ ǹdə́ yómə́.⁸Cinu tó ń jɛ̃̀ y jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ ń jɛ̃̀ còlò mó ǹdə́ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ myaarhɛ e súlí tũ̀-fwààlɛ, nə̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni dɛnnɛ n ce nə́ shə́r Ezhibti ní; ⁹ń ce nə́ yí jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́, n zɛ̃̀ n pə nə́ba tənà y kɛ̀bɛ́, yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́ mó.¹⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à zɛ̃̀ a zə cɛsɛ́ ǹ pɔ nɛ mɔ́ wẽ̀ ré byì-yéésé à bàn mɔ́ pɔ, Cinu.»Ǹ m'ǎ cĩ́ si tɛ̃́ Cinu ǹ Yi rí yé né, ń zɛ̃̀ ń tu ń zə ǹ yé ń pú tɛ̃́ Cinu ǹ Yi rí yé né, ¹¹sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń fùù ǹmyɛ́ ǹdə́ Levyi dwí rí lò mó ǹdə́ zhə-bal mɔ́ bə̀ wɔ ǹ sõ mó, wu-nyɔ̃̀ w kɔ̀bɔ́ Cinu ǹ Yi rí pɔ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ lyì bí ni mú yilə.¹²Byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́, wẽ̀ ré cəl kùr ré rə̀dù y kùrə̀ né shí y yó w pɔ byin rí, ǹ gə tú ǹ vùr wẽ̀ ré cəl kùr ré rə̀dù y kùrə̀ né shí y yó wə, ǹ jòró w gakó wẽ́, ń pə Levyi dwí rí lò mó ǹdə́ zhə-bal mɔ́ ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ y e súlí ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ nɛ bə jí bə búl bə sú ǹ cɔ w wẽ́ kwã nɛ́, ¹³ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń zhì Cinu ǹ Yi rí yé né ń wɔ̀:«À vùr Yi cəl ré à sõ jù wə, sə à pɔ rɛ Levyi dwí rí lò mó ǹdə́ zhə-bal mɔ́ ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ y e súlí ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ nɛ zhə̀n ga, ǹdə nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó ǹ pɔ nɛ mɔ́ gə́ n'ê byili ní, à yə̀ nɛ gar yé, à yə̀ nɛ swě yé;¹⁴wu-zhùlù gə́ y'à zhe ne yi ní, à yə̀ kaka vùr rə̀ wẽ́ a jí yé, à gə́ y'à wɔ́ jìmdi cə́bal yi ní, à yə̀ kaka myɛ vùr rə̀ wẽ́ yé, à súlí à yə̀ rə̀ kaka myɛ pɛ cùù ni yé.À cili Cinu à Yi rí cəl ré, à wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó rə tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ pɔ nɛ rə̀ nyí mú. ¹⁵Rə̀myɛ́ ce, jǒm ǹ jì y wə, dɛ̃̌-yi rí wə, ń nyǐ sə́ cĩ́ bwəl Esərayɛl ǹ dwí rí ǹdə́ cɛ y ǹ pɔ nə́ba mɔ́ yó, tənà y kɛ̀bɛ́ yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́ mó, ǹdə ǹ gə́ yà ǹ bwəl rə̀ nyí nə́ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ nɛ́.»¹⁶Zà, Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ nyí bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né nyɛ̀bɛ́ e súlí lùl-e-púrsí shɛ̀bɛ́ gə́ n'ê byili ní: ǹ m'ǎ zwẽ se ń súlí ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní ǹdə́ ǹ wu gakó e súlí ǹdə́ ǹ cìn námpúm. ¹⁷Wɔ́ Cinu ǹ ce n bwəl nyí zà bə̀ ń mà n yə̀ ǹ Yi rí, bə̀ ǹmyɛ m'ǎ tó ń sɔ́msɛ́, ń zwẽ ń nyə́ né, ń tó ń pùbùlə̀ né ǹdə́ ń lùl-e-púrsí sə ǹ m'ǎ súlí ń cili ń cəl ré.¹⁸Sə Cinu myɛ ce ń bwəl nyí zà bə̀ ǹ m'ǎ yə̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń sə̀pwà cəl ré mó, ǹdə ń gə́ bwəl mó nyí ní, bə̀ ǹ m'ǎ súlí ń zwẽ ń nyə́ né gakó, ¹⁹bə̀ ń mà n ce ń dwini dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə́ nyɔ̀mɔ̀ ǹdə́ yil nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ còrhó, èta mɔ́ ǹ m'ǎ jǐrh dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə nyɛrh-dõ zhe Cinu ǹ Yi rí yilə, ǹdə ń gə́ yà ń bwəl mó nyí ní.

Chapter 27

¹Muyiisi pɔ nyí dwí rí ni, ǹdə́ Esərayɛl náncɛsɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ, n wɔ̀: «Zwẽ-nə Cinu nyə́ né à n'â pɛ ába zà mɔ́ gakó. ²Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byɔrhɔ á zù tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ w mɔ́, ǹ m'ǎ kwè nə́kul-fwààlɛ ń cìì tɛ̃́ ń zɛ̃̀ ń zə tɔ̀mɔ̀ námpõ̀ dwí ń mə́ fwàl nɛ. ³Ǹ gə byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y ǹ zhɛ̀, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń kɛ̃ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ gakó nə̀ yó. Èta, ǹ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ ń zù tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ wa, yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́ mó, ǹdə Cinu ǹ nàmbala bɛ́ Yi rí gə́ bwəl mó nyí ní.⁴Á gə tú á byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y á zhɛ̀, á m'ǎ zɛ̃̀ á cìì nə́kulə né nə̀myɛ́ mɔ́ tɛ̃́ Ebal pyɔ̀ w yó, kɔn tó ǹdə nyí rí tɛ̀bɛ́ à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ gə́ n'ê byili ní, ń zɛ̃̀ ń zə tɔ̀mɔ̀ námpõ̀ dwí ń mə́ fwàl nɛ. ⁵Ǹ m'ǎ lù vwĩ̀-jùlú gàà Cinu ǹ Yi rí yilə, nə́kulu vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ lù ku yə̀ ò nə́kulə né ne dwə̀rh mó;⁶Wɔ́ nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ́ nə̀ yó ga mɔ́ ǹ la mə́ lù Cinu ǹ Yi rí vwĩ̀-jùlú wə́; wɔ́ vwĩ̀-jùlú w òmyɛ́ mɔ́ yó ǹ m'ǎ zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ nɛ́ ń pə Cinu ǹ Yi rí ni ní. ⁷Ǹ m'ǎ súlí ń zwə́l yə̀-zùlə́ vwə̃̀, ń jí kùjú w gàà, sə ǹ m'ǎ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ Cinu ǹ Yi rí yé né. ⁸Ǹ m'ǎ kɛ̃ nyə́ né zɔ̀mà nɛ́ gakó nə́kulə né yó; kɛ̃ nɛ náàcɛ̀nɛ́ mùnì ga nə̀ kàrmə yə̀ nàná.»⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi zɛ̃̀ n wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ ne, Levyi dwí rí lyì bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé mó y'à wɔ ń kwã nɛ́: «Esərayɛl lyì byǎ, yẽ̌-nə á sɔ̀ w nɛ á cili! Zà dɛ̃ rɛ́ Cinu ǹ Yi rí ce ń jǐrh dwí ńmyɛ̌ yilə.» ¹⁰Ǹ m'ǎ cili Cinu ǹ Yi rí cəl ré; ń wɛ̀rhɛ́ ń pùbùlə̀ né ǹdə́ ń nyə́ né nyɛ̀bɛ́ à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ gə́ n'ê byili ní.»¹¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Muyiisi pɔ nyí dwí rí ni n wɔ̀: ¹²«Nyǐ kwálsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ la Gərəzhim pyɔ̀ w yó zhǔ sə m'e cĩ́ bwəl dwí rí yó, á gə tú á byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y kwã mɔ́: Shəmənyɔ̃ ǹdə́ Levyi ǹdə́ Zhəda ǹdə́ Yəsakaarɛ ǹdə́ Zhozefu e súlí Bɛ̃zhamɛ kwálsɛ́.¹³Sə nyǐ kwálsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ la Ebal pyɔ̀ w yó zhǔ sə m'e bwəl lwɛlɛ rɛ́ sə pə mɔ́: Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ ǹdə́ Asɛɛrɛ ǹdə́ Zabyəlɔ̃ ǹdə́ Dan e súlí Nəfətəlyi kwálsɛ́. ¹⁴«Levyi dwí rí lyì bí m'a tó dwã bə bya dɛ̃̌dɛ̃̌, bə bwə̀l bə byili Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne bə wɔ̀:¹⁵‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń sə̀l yi ráá ń zùrhì yi èsã̌yùlú, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu já ń súl mú, numbyíní jɛ̃̀ kɔna, n zɛ̃̀ n shèè w jàà wẽ́ ń nə́ ń cèrhé w mó!› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a lyár rə wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›.¹⁶‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń fuuli ń da ǹdə́ ń ná!› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›. ¹⁷‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń fwǎr ń jè-dõ cɛ y swɛ̃́ rɛ́ rə̀ jàà kùr ré yó!› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›.¹⁸‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń ce lyìlyǒ dwĩ̀ ò sɔ́má yá!› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›. ¹⁹‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń ce tə́tɔ̀ná kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ zhə-bal ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ e súlí ejə̃̀-kɛ̃ mə̌ ǹdə́ rɛ mɔ́ shò kwã nɛ́!› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›.²⁰‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwì ǹdə́ ń da kɛ̃, bə̀ ń nə́ ń cɔ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ ń da dúdú mú!› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›. ²¹‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwì ǹdə́ vwǎm!› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›.²²‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwì ǹdə́ ń nəkɔ́, ń wɔ́ ń da mɔ́ bə̀kɔ́ ráá ń ná mɔ́ bə̀kɔ́› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›. ²³‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwì ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ ná mɔ́› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›.²⁴‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń shèè ń gwi ń jè-dõ!› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›. ²⁵‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń shɛ̀nɛ́ bə̀ kɔ̀n mɔ mùnì ga n gu lò mɔ̀bɔ́ ń bə dóó zhe mó!» Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›.²⁶‹Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń la Nyə́ né nyɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ pyǐrh n mə n wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní!› Sə dwí rí púlə́púlə́ m'a wɔ̀: ‹Amɛ̀n!›.

Chapter 28

¹«Ǹ gə cili Cinu ǹ Yi rí cəl ré zhə̀n zhə̀nà, ǹ nə́ ǹ ce jàn nɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń nyə́ né à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ gakó gə́ n'ê byili ní, rə̀myɛ́ yi ní, Cinu ǹ Yi rí mà n ce ń dwini tənà y dwə́ né gakó; ²nyǐ bwəl náàcɛ̀nɛ́ mɔ̀bɔ́ gakó mə̀ bàn ǹ yó mó, mə̀ bàn mɔ́ dwə̌rh mó, ǹ gə́ m'ǎ cili Cinu ǹ Yi rí cəl ré mó yilə:³Ǹ m'ǎ nə bwəl ǹ cɔ w wẽ́ ń súlí ń nə bwəl ǹ cɛsɛ́ wẽ́. ⁴Ǹ lùlì y ǹdə́ ǹ cɛ y wẽ̀ ré ǹdə́ ǹ vwàmá nɛ́ ǹdə́ ǹ nə̀-nyɛ̀mɛ̀ nɛ́ nə̀ zhe pǔrh mú e súlí ǹ pyì-nyɛ̀rh nábá bɛ́ m'a nə bwəl.⁵Cinu mà n cĩ́ bwəl ǹ sə́yǎ y ǹdə́ ǹ búrú kùlkṍ w yó. ⁶Ǹ m'ǎ nə bwəl ǹ shə́r mó ǹdə́ ǹ kwã̀ɔ̃̀ mɔ́ ga yi ní.⁷Ǹ zwə̀ bé gə du bə̀ la bú ǹdə́ mɔ́, Cinu mà n ce ń ŋwɛ̀nɛ́ bɛ; bə̀ gə kwè sɔ́má èdù bə̀ m'ê bàn bú ǹdə́ mɔ́, bə̀ m'a kwè sɔ́msɛ dúdúmə́ dúdúmə́ shàlpyɛ̀ bə m'e dùr ǹ yé né. ⁸Cinu mà n pə nyí bə̀ bwəl ré yál nɛ́ ǹdə́ mɔ́, ǹ bòbwèsé ǹdə́ ǹ tumə dwí gakó wẽ́, ń mà n súlí n cĩ́ bwəl ǹ yó, tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ wẽ́.⁹Cinu mà n ce ń yə̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ nyǎn, ǹdə ń gə́ bwəl mó nyí ní, ǹ gə́ m'ǎ zwẽ Cinu ǹ Yi rí nyə́ né ń j'ǎ tó ń sɔ́msɛ́ mɔ́ yilə; ¹⁰Tənà y dwə́ né púlə́púlə́ m'a zɛ̃̀ nə lwar bə̀ bə̀ byẽ̀ Cinu yil ré ǹ yó, sə nə̀ m'a nyàm mɔ́.¹¹Cinu mà n ce ǹ lùlì y ǹdə́ ǹ vwàmá nɛ́ ǹdə́ ǹ cɛsɛ́ wẽ̀ ré pù dɛ̃́dɛ̃́, tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu bwəl nyí ǹ nàmbala bɛ́ nɛ bə̀ ń la mɔ́ pɔ mɔ́ wẽ́, n mə n pɔ̃́ wu-nyɔ̃̀. ¹²Cinu mà n pul ku náàcɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cə̀r nɛ̃̌ mɔ́ ń cĩ́ ò wẽ́ dɛ̃̌-yi rí w mú nyí ni, mùnì ga n ce dwà y nyɔ̀ ǹ tənà y w è yi rí wə, sə n súlí n cĩ́ bwəl kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yó.Ǹ m'ǎ jìmì dwə́ nánzhəzhɔ̌ lyì ni, sə ǹmyɛ́ cìcì mú tá ǹ la kɔn jìmù lò sõ yé.¹³Ǹ gə́ m'ǎ cili Cinu ǹ Yi rí nyə́ né à n'â pɛ mɔ́ zà bə̀ ǹ zwẽ sə́ súlí ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní mú ce, ǹ tá ǹ la sɔ́msɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó à n'â cĩ́ ába sə̀ yó zà mɔ́ yó ywə̌r ń vò ǹ jə̀-jĩ́ sõ ráá jə̀-gwã̀ sõ yé, ¹⁴e súlí myɛ ǹ gə́ tá ǹ la yə dwã kùr pú ń mə́ cèrhé ne mó ce, Cinu mà n ce ń yə̀ nã́yə́ə́ mó, ǹ tá ǹ la kwã tà yé. Ǹ m'à j'â nə́ ǹ súlí ǹ la dɛ̃̌, ǹ tá ǹ la só ń (à voir)¹⁵«Sə ǹ gə yə̀ Cinu ǹ Yi rí cəl ré cili, ǹ gə́ yə̀ jàn nɛ́ ce ń wɛ̀rhɛ́ ń pùbùlə̀ né ǹdə́ ń nyə́ né à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ gə́ n'ê byili ni mú yilə, nyǐ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ la mɔ́ yú rə nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ mɔ́:¹⁶Lwɛlɛ m'a zə mɔ́ cɔ w ǹdə́ cɛsɛ́ ga wẽ́. ¹⁷Lwɛlɛ m'a yí ǹ sə́yǎ y ǹdə́ ǹ búrú kùlkṍ wə́.¹⁸Lwɛlɛ m'a zə ǹ lùlì yə́, rə yí ǹ cɛ y wẽ̀ ré ǹdə́ ǹ nə̀-nyɛ̀mɛ̀ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ zhe pǔrh mú e súlí ǹ pyì-nyɛ̀rh nábá bɛ́. ¹⁹Lwɛlɛ m'a zə mɔ́ ǹ shə́r mó ǹdə́ ǹ kwã̀ɔ̃́ mɔ́ ga yi ní.²⁰Cinu mà n ce lwɛlɛ ǹdə́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ còrhò-tum nɔ ywẽ zə mɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la yǎl ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó wẽ́, kɔn b'e yí ǹ yò zhìlì, ń jé tɛ̃́ làlà, lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la wɔ̀rhɔ́, ǹ gə́ m'ǎ yẽ̌ ne mó yilə. ²¹Cinu mà n ce cím-bəlwɛ̀lɛ́ zə mɔ́, sə è m'a ce ń jé tɛ̃́ tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ la è wẽ́ zú ń zwẽ ń cìní mú wə.²²Cinu mà n ji mú címí y kɛ̀bɛ́ è n'ê ce lò kwɛ̀rɛ̀ mɔ́ ǹdə́ kɛ̀bɛ́ è n'ê ce lò yala shɛ̃̀ mɔ́ ǹdə́ kɛ̀bɛ́ è n'ê ce lò yala mà pə́pǎr mɔ́ ǹdə́ kɛ̀bɛ́ è n'ê ce lò yala mɔ̌r mɔ́ ǹdə́ də̀kùlù ǹdə́ jíjí shəshàr rɛ́ címí y ǹdə́ jíjí byǎ bɛ́ címí y kɔn b'e yí sə ce ń jé tɛ̃́.²³Dɛ̃̌-yi rí ǹ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ m'a yə̀ ǹdə kàmmɔ ta; cɛ y ǹ nə̀rh kùr w mú m'a yə̀ ǹdə lù ta. ²⁴Cinu mà n ce tɔ̀mɔ̀ ǹdə́ kɔ́kɔ̀rhɔ́ nyɔ̀ dwà y jàà wa, ǹ tənà y yilə. Rə̀ m'a shí dɛ̃̌-yi rí w rə nyɔ̀ ǹ yó w kɔn b'e yí rə ce ń jé tɛ̃́.²⁵Cinu mà n ce ǹ zwə̀ bé ŋwɛ̀nɛ́ mɔ́: ǹ gə shə́r ǹ kwè sɔ́má èdù ǹ la mə́ vò ń bú ǹdə́ bɛ, ǹ m'ǎ tó sɔ́msɛ́ dúdúmə́ dúdúmə́ shàlpyɛ̀ ń mə́ dùr bə̀ yé né. Ǹ m'ǎ ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zə lũ w pyə̀-tənèsé gakó. ²⁶Ǹ cùù m'a yə̀ dɛ̃̌-yi rí kúmsí ǹdə́ ǹ tənà y gɔ-wẽ̀ ré kùjú, lòlò tá ń la nɔ n bə̀ n jì ri yé.²⁷Cinu mà n ji mú kúkùlə́ nyɛ̀bɛ́ ń yà ń ju Ezhibti lyì bí ni mú dwí rí, ǹdə́ nyəla ǹdə́ cɔ̀rɔ́ e súlí yə-tùlə̀ nə̀ wàr nə̀ la shulu gaga yé. ²⁸Cinu mà n ce nyə̀nyààrɛ ǹdə́ lyì-lyəə́re e súlí yó-zɛ̃̀ɛ̃́ zə mɔ́. ²⁹Ǹ mà ǹ nə́ ǹ tə́tɛ̀lɛ́ nə̀nyɔ́nɔ́ ecəl w ǹ mə́ ǹ zhə̀lə̀ ǹdə lyìlyǒ ta cə-byín wə, ǹ tá ǹ la ǹ sɔ́má y nɔ dǒdǒ yù w myɛ yé; ǹ mà ǹ já ǹ wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ m'à j'â n'ê vwǎrh ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ ń jɔ̃̀ wa, e jà lòlò myɛ tá ń bàn mɔ́ sãɔ̃ yé.³⁰Lò dõ mà n zù ǹdə́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ pyà mɔ́; ǹ tá ǹ la jì nándwə̃̀ y ǹ lù mú wẽ́ zú yé; də̀vɛ̃́-cèmé né ǹ zhele mó, ǹ tá ǹ la nə̀ byǎ bɛ́ nã́yə́ə́ bé cìcì mú pɔ̌r yé. ³¹Bə̀ m'a gu ǹ nɔ̃ w ǹ yírh wə, e jà ǹ tá ǹ la ò nàmá bɛ́ dɔ́m yé. Bə̀ m'a ŋwɔ̀ ǹ bə̀na y ǹ yírh wə, e jà è t'â la kwã̀ɔ̃̀ e bə̀ ǹ sõ yé; ǹ zwə̀ bé m'a n'ê zal ǹ pyì-nyɛ̀sɛ́ sə lòlò tá ń bàn mɔ́ sãɔ̃ yé.³²Dwí dõ lyì m'a zə ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́; dɛ̃ gakó ǹ m'ǎ jòm ǹ nə́ ǹ nyǐ sɔ́má nɛ ǹ mə́ ǹ dɛ̃̀ bə̀ kwã̀ɔ̃̀ mɔ́ ǹ yírhə́ lyɛ̀ɛ̀, sə ǹ wàr kaka ǹ la wɔ̀rhɔ́ yé.³³Dwí tɛ̀bɛ́ ǹ yə̀l rə̀ pár mɔ́ m'a jí ǹ cɛ y wẽ̀ ré ǹdə́ ǹ lyààrɛ́ kɔn rɛ́, sə ǹ mà ǹ já ǹ wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê vwǎrh ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó bə̀ súlí bə̀ n'ê cèè tɛ̃́. ³⁴Ǹ m'ǎ tə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ nɛ ǹdə́ ǹ yírh mú yil ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ nyɛ̃̀. ³⁵Cinu mà n ce kúkùlə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê yì, nə̀ wàr nə̀ la shulu ji ǹ nə̀dwə́nə́ né ǹdə́ ǹ cə̃́ né ne; nə̀ m'a zhì ǹ nə̀-pyìlə̀ né ne nə ji nə m'e yí ǹ yə́-pɛ̀lɛ́ ecəl wə.³⁶Cinu mà n ce ǹmyɛ́ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ǹ la cír n cìní mú mú ga vò tənà y kɛ̀bɛ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ nàmbala bɛ́ yə̀l è pár mɔ́ wẽ́, sə gàà mɔ́, ǹ m'ǎ cèrhé yə dwã: dɔ̌ ǹdə́ nə́kulu yə! ³⁷Ǹ m'ǎ jǐrh wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ kɔn ǹdə́ səswalá ǹdə́ mɔ̀n kɔn dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu ǹ Yi rí la n ce ń vò nə̀ sõ mó yilə.³⁸Ǹ m'ǎ dù wẽ̀ dwí nánjə̀jóló ǹ cɛsɛ́ wẽ́, e jà ǹ tá ǹ la kɔ̀-twə̌ jə̌r yé, bə̀ səsɔ̀mɛ̀ nɛ́ m'a jí rə̀ gakó. ³⁹Ǹ m'ǎ zhele də̀vɛ̃́-cèmé ń cili nə̀ sõ náàcɛ̀nɛ́, e jà ǹ tá ǹ la də̀vɛ̃́ nyɔ́ yé, ǹ tá ǹ la nə̀ byǎ cìcì myɛ pɔ̌r yé, bə̀ zə̀zɔ̀mɛ́ nɛ́ m'a jí bə̀ gakó.⁴⁰Ǹ m'ǎ zə olyivyə́ə́re ǹ tənà y nyí rí gakó wẽ́, e jà ǹ tá ǹ la nwə̃̌ nɔ ń tùr yé, bə̀ ǹ olyivyə́ə́ré byǎ bɛ́ m'a shìl tɛ̃́. ⁴¹Ǹ m'ǎ lù bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ, e jà ǹ tá ǹ la ŋwɔ̀nɔ́ ń ce bə mɛ̃ ǹdə́ mɔ́ yé, bə̀ bə̀ m'a pwà bɛ bə m'e vò yómə́-jè.⁴²Səsɔ̀mɛ̀ m'a dɔ̃̀ ǹ cèmé né ǹdə́ ǹ cɛsɛ́ wẽ̀ ré gakó. ⁴³Zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń wɔ ǹ sõ mó jàn rɛ́ mà j'â n'ê dwini mú rə̀ súlí, sə ǹmyɛ́ nyàn rɛ́ m'a j'â n'ê bɔ̀ rə̀ súlí ⁴⁴Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n jìmì mú, sə ǹmyɛ́ wàr kaka ǹ la mɔ jìmù yé. Ń mà n yə̀ nã́yə́ə́ mó, sə ǹmyɛ́ m'ǎ yə̀ nánkwaá mɔ́.⁴⁵Lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó m'a yí mú, rə nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ kɔn b'e yí ń jé tɛ̃́, ǹ gə́ tá ǹ la Cinu ǹ Yi rí pùbùlə̀ né ǹdə́ ń nyə́ né ń pɔ mɔ́ mɔ́ zõ ń mə́ cili ń cəl ré mó yilə. ⁴⁶Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ myɔrhɔ ǹdə́ tũ̀-fɔ̀lɔ̀ rə̀ m'a yí ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ nɛ twéé twéé yilə.⁴⁷Ǹ gə́ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ ń cèrhé Cinu ǹ Yi rí ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ fùwə́ nánfwɛ̀lɛ̀, ǹ gə́ yà ǹ tú ǹ zhe kɔn gakó yi ní mú ce, ⁴⁸ǹ m'ǎ twĩ̀ ń pə zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ Cinu la tũ̌ bə bə̀ ǹ sõ mó ne, ǹdə́ nɔrh ǹdə́ nə̀nyɛ̀lsɛ ǹdə́ cə̀-lwè e súlí nə̀mɔ̀ɔ̀rɛ nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́. Ń mà n cĩ́ lù zhĩĩ ǹ byã y yó kɔn b'e yí n ce ń jé tɛ̃́.⁴⁹Cinu mà n ce dwí rə̀ shí pyépyé, lũ yə́-pɛ̀lɛ́ sõ, rə̀ n'ê fɔ̌rh rə̀ bàn ǹdə zhú ta bə̀ rə bú ǹdə́ mɔ́, dwí rí tɛ̀bɛ́ ǹ tá ǹ la rə̀ zɔ̀mà nɛ́ kùr nyɔ̀ɔ̀ mɔ́, ⁵⁰dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ yé y kùlə̀, rə̀ t'â nyàm náncɛ rə̀ súlí rə̀ t'â dùr bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ myɛ nɔ̀nɔ̀ mɔ́. ⁵¹Rə̀ m'a dɔ̃̀ ǹ vwàmá nɛ́ ǹdə́ ǹ cɛsɛ́ wẽ̀ ré kɔn b'e yí ń jé tɛ̃́; rə̀ t'â la ǹ bə̀lɛ́ y ǹdə́ ǹ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y ǹdə́ ǹ nwə̃̌ y ǹdə́ ǹ nə̀-nyɛ̀mɛ̀ nɛ́ nə̀ zhe pǔrh mú e súlí ǹ pyì-nyɛ̀rh nábá bɛ́ kaka nɛ yõ̌ yé, kɔn b'e yí rə ce ń jé tɛ̃́.⁵²Rə̀ m'a pú mú ǹ cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́, rə̀ la bú ǹdə́ mɔ́ kɔn m'e yí ǹ tənà y byíl-fwàlsɛ́ sə̀ lù dɛ̃̌dɛ̃̌, ǹ zhe sə̀ zhə̀n mɔ́ shíshìrí tɛ̃́; rə̀ m'a pú mú ǹ cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́, ǹ tənà y Cinu ǹ Yi rí nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́ púlə́púlə́ wẽ́, rə̀ la bú ǹdə́ mɔ́. ⁵³Sə zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ǹ zwə̀ bé la mɔ́ ò wẽ́ co mó, bə̀ gə́ m'a pú mú bə̀ la bú ǹdə́ mɔ́ yi ní mú, ǹ m'ǎ dɔ̃̀ ǹ lùlì yə́, ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ bə̀kwá bɛ́ Cinu ǹ Yi rí pɔ mɔ́ mɔ́ nàmá bɛ́.⁵⁴Bal mɔ̀bɔ́ ń zhe cìn-dã̀ɔ̃́ du lyì bí gakó, ń wu j'â bə jɛ̀ námpɔ́lɛ́ kɛ̀ ga myɛ lyì bí gakó wẽ́ ǹ sõ mó mà ń nə́ ń jɛ̌l ń da-byǎ bɛ́ ǹdə́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń vwɛ̃ ń dɛ̃ ń cìn ni mú e súlí ń byǎ bɛ́ bə̀ dàl mɔ́, ⁵⁵bə̀ dɛ̀ga, zúzúnú w kɔ̀bɔ́ ǹ zwə̀ bé la mɔ́ ò wẽ́ co mó, bə̀ gə́ m'a pú mú bə̀ la bú ǹdə́ mɔ́, ǹ cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́ mó yi ní, ń gə́ mà n zɛ̃̀ ń la ń byǎ bɛ́ nàmá bɛ́ dɔ́m, ń tá ń la kaka nɛ yõ̌ mó, ń tá ń la kaka bə̀myɛ́ mə̀dù ni pɔ mɔ́ yilə.⁵⁶Kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń zhe cìn-dã̀ɔ̃́, ń wu j'â bə jɛ̀ námpɔ́lɛ́ kɛ̀ ga myɛ lyì bí gakó ǹ sõ mó wẽ́, mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cír cɛ y ń mə́ ń zhə̀lə̀, ń cìn-dã̀ɔ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ ń wu gə́ j'â bə jɛ̀ námpɔ́lɛ́ kɛ̀ ga mɔ́ yilə, mà n jɛ̌l bal mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń vwɛ̃ ń dɛ̃ ń cìn ni mú ǹdə́ ń byǐ mú ǹdə́ ń bə̀kɔ́ mɔ́ ⁵⁷ǹdə́ ń byǐ mɔ̀bɔ́ ń shə́r ń kùr w mú, byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ ń lùl mú; bə̀ ń mà n shèè n dɔ̃̀ bɛ, zúzúnú kɔ̀bɔ́ ǹ zwə̀ bé la mɔ́ ò wẽ́ co mó, bə̀ gə́ m'a pú mú bə̀ la bú ǹdə́ mɔ́, ǹ cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́ mó yi ní mú.⁵⁸Ǹ gə yə̀ jàn nɛ́ ce ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə Nyə́ né zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wẽ́ mó gə́ n'ê byili ní, ǹ tá ǹ nyàm yil ré tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe còrhó, rə̀ súlí rə̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni mú, ‹Cinu ǹ Yi rí›, ⁵⁹Cinu mà n ce màbyə́ə́re nánfwààlɛ ǹdə́ màbyə́ə́re tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â jɛ̀ rə̀ súlí rə̀ n'ê dɛnɛ ǹdə́ címsi námməlwǎlsɛ sə̀myɛ n'ê dɛnɛ zə ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ n mə n pə ába còrhò-tum.⁶⁰Ń mà n ce címsí shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ n'ê lyɛ́ɛ́, sə̀ ywẽ y'à zɔ mɔ́ Ezhibti ní mú kwɛ̃̀ sə bə̀ sə zə mɔ́, sə nwɛ̀nɛ̀ mɔ́. ⁶¹Má címsí shɛ̀bɛ́ gakó ǹdə́ màbyə́ə́ré tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yə̀ rə̀ zɔ̀mà zɔ̀m Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wẽ́, Cinu mà n ce rə búl rə nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ kɔn b'e yí ń jé tɛ̃́. ⁶²Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á yàl nánjə̀jóló ǹdə dɛ̃̌-yi rí cã̀mə́sɔ̌sɛ́ ta mɔ́, lyì màngɛlɛ́ sásálaa bə̀ m'a dàl á wẽ́, ǹ gə́ tá ǹ la Cinu ǹ Yi rí cəl ré cilu mú yilə.⁶³Ǹdə Cinu gə́ swéné n cili á sõ n ce á wu yə̀ nyàn á súlí á pù á jǐrh nánzhəzhɔ̌ mɔ́, èta myɛ, Cinu mà n swéné n cili á sõ mùnì ga n ce á jé tɛ̃́, n ce á cì, bə vùr ába tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ la è wẽ́ zú ń zwẽ ń cìnì mú wẽ́. ⁶⁴Cinu mà n zɛ̃̀ n làà mɔ́ tənèsé dwã bɛ́ wẽ́, kɔn zhì lũ kùr sõ e m'e yí ò yə́-pɛ̀lɛ́ sõ, sə gàà mɔ́ ǹ m'ǎ cèrhé yə dwã nyɛ̀bɛ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ nàmbala bɛ́ yə̀l nə̀ pár mɔ́: dɔ̌ ǹdə́ nə́kulu yə!⁶⁵Ǹ tá ǹ la shìrhə́ nɔ dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ lyì bí cəcəl w yé, ǹ tá ǹ la jàà myɛ cìcì nɔ ń cĩ́ ǹ nà y nɛ́ yé; sə Cinu mà n ce ǹ wu w m'a j'â n'ô zɛ̃̀, ǹ yírhə́ né jàn rɛ́ m'a j'â n'ê bɔ̀, ǹ cɛ yó nyǔ mú m'a jǐrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe yé. ⁶⁶Ǹ nyǔ mú m'a yə̀ ǹdə wɔ́ swə́rh mə̀ swə́rh mə̀ zhǐ ta ǹ yé né, ǹ m'ǎ kəkə nə̀nyɛ́nɛ́ ǹdə́ cəcɛ̃ ga, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ ce tə́tɔ̀ná ǹ nyǔ mú shò kwã nɛ́.⁶⁷Nəkɔkɛ́lɛ́ nɛ, ǹ m'ǎ wɔ̀: ‹Sə è nə wɔ́ dǒ cɛ y m'a yìì?›, sə də̀dɛ̀nɛ́ nɛ myɛ, ǹ m'ǎ k'á wɔ̀: ‹Sə è nə wɔ́ dǒ cɛ y m'a lá?›, ǹ wu w gə́ m'a zhìlì dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la nɔ ǹ yírh mú yilə. ⁶⁸Cinu mà n ce ń kwɛ̃̀ ń tó bwələ ne ń vò Ezhibti, tənà y kɛ̀bɛ́ à y'à wə̀l mó è shò kwã nɛ́ mɔ́: ‹Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la y nɔ gaga yé!›. Sə gàà mɔ́, á m'ǎ pyà á cìn yǒ mùnì ga á yə̀ ǹ zwə̀ bé yómə́, yómə́ bala ǹdə́ yómə́ kana ga, sə lòlò tá ń la nɔ n yè ába yé!»

Chapter 29

¹Muyiisi byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó dwã yó, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ:Á cìcì yírhə́ nɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu wɛ̀rhɛ́ á yírh w Ezhibti tənà y wa, Faraɔ̃ ǹdə́ ń tùntùnnə bé gakó, e súlí ń tənà y lyì bí púlə́púlə́ ne mó:²Màbyə́ə́ré nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ á nɔ ǹd'á yírh mú, myaarhɛ́ ǹdə́ tũ̀-fwààlɛ́. ³E jà kɔn b'e yí zà, Cinu yà ń gwẽ̌ yə̀ ce á lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ kùr yé, ń yà ń gwẽ̌ yə̀ ába yírhə́ pɛ mùnì ga á nə rɛ yé, n jà ń yà ń gwẽ̌ yə̀ ába zhã̌ pɛ mùnì ga á nyɛ̀ɛ̀ rɛ yé. ⁴À ce á vò dɛ̃̌ gɔ-elũ èpòlò w w byinə shə́-èna: á kàmə̀zwǐsí yə̀ cì á byərh né yé, ǹ nə̀cìlə̀ né myɛ yə̀ jí ǹ nə̀rh né yé.⁵È də̀ búrú á dɔ̀m yé, è k'ê də̀ də̀vɛ̃́ ǹdə́ kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà mɔ̀bɔ́ mə̀ co sã̀-nə̀byẽ̌ á nyɔ̀ yé: kɔn y'à n'ê nyɛ́ɛ́ b'ǎ lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Cinu à wɔ́ á Yi rí. ⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ á yú jàà y kɛ̀bɛ́ wa; Eshəbɔ̃ pyɔ̌ Səwɔn ǹdə́ Bashã pyɔ̌ Oge du bə jəl nə́ba, bə̀ bú ǹdə́ nə́ba, sə nə́ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ.⁷Nə́ zwẽ bə̀ tənà yá, nə́ zɛ̃̀ nə́ kwè y nə́ pə Orɔbɛn dwí rí lyì bí ǹdə́ Gaadɛ dwí rí lyì bí e súlí Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y lyì bí ni bə cìní, e yə̀ bə̀ cəl-tənà. ⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, á m'ǎ zwẽ dɔbrɛ́ tɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ sə á súlí á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní, mùnì ga kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó á la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ zwẽ nyí. ⁹Á gakó púlə́púlə́ zhǐ dɛ̃̌ zà Cinu á Yi rí yé né: á yó-cìnə́ bé ǹd'á kwálsɛ́ ǹd'á náncɛsɛ́ ǹd'á kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé e súlí Esərayɛl lyì bala bɛ́ gakó,¹⁰ǹd'á bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹd'á kana bɛ́, e súlí zhə-bal mɔ́ ń wɔ ǹ sõ, ǹ zulə́ jàà y wa, mùnì n kà cèmé n pɔ̃́ ráá n tɛ̃́ nɛ̃̌ n pɔ̃́ mɔ́; ¹¹ǹ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ ǹ la Cinu dɔbrɛ́ ń bwə̀l rə̀ yò ǹdə́ rə̀ còrhò-tum rí yò shɔ̀nɔ́, dɔbrɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń zal ǹdə́ mɔ́ zà mɔ́,¹²mùnì ga n ce ń jǐrh ń dwí zà, sə ńmyɛ̌ cìcì mú yə̀ ǹ Yi ǹdə ń gə́ bwəl mó nyí ní e súlí ǹdə ń gə́ bwəl rə̀ nyí ǹ nàmbala Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ nɛ nɛ́. ¹³Dɔbrɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ à bwə̀l rə̀ yò w rə̀ tó ǹdə́ còrhò-tum mú, də̀ ǹd'ámyɛ̌ dúdú à n'â zal rɛ yé,¹⁴à n'â zal rɛ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba nyɔ̀nɔ̀ zà, Cinu nə́ Yi rí yé né e súlí ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń tɛ̀nɛ́ ǹdə́ nə́ba nyɔ̀nɔ̀ zà mɔ́ ga. ¹⁵Á cìcì mú yě nə́ jòmə́ y Ezhibti tənà y w mɔ́ gə́ yàl nɛ́ ǹdə́ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ á tó nə̀ cəcəl w á lyɛ̃ mɔ́, cəcəl w tó e lyɛ̃ mɔ́ gə́ yàl nɛ́. ¹⁶Á nɔ nə̀ pwarha nɛ́ ǹdə́ nə̀ yə né nə̀ sõ mó: dɔ̌ ǹdə́ nə́kulu ǹdə́ sə̀byì-kùlì e súlí sánə́má yə né!¹⁷Rə̀myɛ́ yilə, bal ráá kɛ̃ ráá kɛ̀lɛ́ ráá kwálá bə̀k'a nə á sõ, è yẽ̌ Cinu nə́ Yi rí ni zà, e vò è n'ê cèrhé dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ yə né yé; cǒ w kɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê wɛ̀rhɛ́ cə́m mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê gwi lò ráá abəsɛ̃́tɛa nà y bə̀k'a nə á sõ yé. ¹⁸Lò gə cili bwəlsé shɛ̀bɛ́ sə̀ bwəl mó, n zɛ̃̀ ń nə́ ń bùl bə̀ ń nɔ bwəl n zɛ̃̀ ń nə́ ń wə̀l ń cìn ni: «À nɔ à cìnə̀, à gə́ j'â n'â wɛ̀rhɛ́ à pùbùlə̀ mó yilə, bə̀ wɔ́ zhə̀nà, cɛ y kɛ̀bɛ́ è swẽ́ mó bə nɛ̃̌ tum zhe yé», ¹⁹Cinu tá ń la shɔ̀nɔ́ n pə sǔbri lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ nɛ yé; Cinu lyi-shùùrí ǹdə́ ń bwɛ̃̌-dǔr mó m'a ló ń yə́-pɛ̀lɛ́ wa, sə bwəlsé shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wẽ́ mó m'a j'a pyẽ̀ sə kə́kɛ́lɛ́ mɔ, sə Cinu mà n ce ń yil ré jé tɛ̃́ cɛ y yó.²⁰Cinu mà n vùr mu Esərayɛl kwálsɛ́ wẽ́ n cĩ́ mu ń dúdú, sə è m'a yə̀ ń yò zhùlù yilə, kɔn tó dwã ǹdə́ dɔbrɛ́ bwəlsé sə̀ kɛ̃ Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó.Lwɛlɛ rɛ́ pyìrh ²¹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la ába pú mú nyí rí, á byǎ bɛ́ bə̀ bàn ámyɛ̌ kwã mɔ́, ǹdə́ zhə-bal mɔ́ ń mà n shí tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́ mó, gə nɔ màbyə́ə́ré tɛ̀bɛ́ rə̀ zɔ tənà y kɛ̀bɛ́, ǹdə́ címsí shɛ̀bɛ́ Cinu mə n pɛ y còrhò-tum mú m'a búbwéé bə wɔ̀:²²«Ǹ tənà y púlə́púlə́ jǐrh kwə́ ǹdə́ nə̀kwə̃̌ e súlí myǐn dúdú: twã́ t'â dwì è wẽ́ yé, gɔ t'â lyĩ è wẽ́ yé, cǒ òdù ga t'â lyĩ è wẽ́ yé, ǹdə Sɔdɔm ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ ǹdə́ Adəma e súlí Səboyim, Cinu zɔ lyim ǹdə́ lyi-shùùri n mə n cɔ̀ mɔ́ ta.» ²³Rə̀myɛ́ yó dwə́ né gakó m'a búbwéé nə wɔ̀: «È nə wɔ́ byè yil Cinu wɛ̀rhɛ́ tənà y kɛ̀bɛ́ èta? Byè yil ń lyim náncəcɔ̌ w kɔ̀bɔ́ zɛ̃̀?» ²⁴Sə bə̀ m'a lyár bə wɔ̀: «Nyǐ wɔ́ bə̀ gə́ yẽ̌ Cinu bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí dɔbrɛ́ rə̀ y'à zɔ ǹdə́ bɛ rə m'e ce bə shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́ yilə.²⁵Bə̀ zhə̀l bə vò bə cèrhé yə dwã, bə wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né, yə nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yə̀l nə̀ pár ǹdə́ yə nyɛ̀bɛ́ Cinu yà ń yə̀ be pɛ mɔ́. ²⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ yil Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì tənà y kɛ̀bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́, n zɛ̃̀ n ce lwɛlɛ bwəlsé shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wẽ́ mó wɔ bə̀ kwã nɛ́.²⁷Cinu mǔr bi bə̀ cɛ y wẽ́ ǹdə́ lyim ǹdə́ lyi-shùùri e súlí ǹdə́ lyim náncəcɔ̌ n zɛ̃̀ n dwĩ̀ bi tənà dõ wə, ǹdə kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ ma zà mɔ́.» ²⁸Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó wɔ́ Cinu nə́ Yi rí ń cǐ ri, sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ co pwẽ̀ ne mó wɔ́ nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ byǎ bɛ́ yil gaga yilə, mùnì ga nə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Nyə́ né nyɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ gakó gə́ n'ê byili ní.²⁹Wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ shèè mú, wɔ́ Bǝ zhɔ̌ zhe nǝ́ Yi rí nyǎn, sǝ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ co pwẽ̀ ne yírhǝ́ nǝ mɔ́ wɔ́ nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ byǎ yilǝ, mùnì ga nǝ́ ǹdǝ nyǝ́ né nyɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ gǝ́ n'ê byili ní mú gakó.

Chapter 30

¹Sə ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó gə tú rə̀ n'ê pyìrh ǹ yilə, bwəl náàcɛ̀nɛ́ y ǹdə́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ y à y'à cĩ́ ǹ yé né mó, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń zhì dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu ǹ Yi rí zə mɔ́ n vò n cĩ́ nə̀ sõ mó w ń tɛ́rɛ́: ²ǹ m'ǎ kwɛ̃̀ ń bə̀ Cinu ǹ Yi rí sõ, sə ǹ m'ǎ cili ń cəl ré ǹdə́ ǹ wu gakó, ǹdə́ ǹ cìn námpúm ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́, kɔn tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à n'â pɛ mɔ́ rə̀ nyí zà mɔ́ nɛ. ³Cinu ǹ Yi rí mà n kwɛrhɛ ǹ yò w n cĩ́ ò jàà y wa, ń mà n byili mú ń wu-bɔ̀nɔ̀ wá, ń mà n ká n zə mɔ́ ń shí dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó Cinu ǹ Yi rí yà ń làà ába nə̀ cəcəl w mó w n bə̀ n cĩ́ ába dwã yó.⁴Má bə̀ gə y'à zə mɔ́ bə vò lũ w yə́-pɛ̀lɛ́ sõ myɛ, Cinu mà ǹ bə̀ n zhì ga n cĩ́ ǹ lyì bí dwã yó, wɔ́ gàà ń mà n vò n zə mɔ́ nɛ́. ⁵Cinu ǹ Yi rí mà n ká n ce ń bə̀ ń zù tənà y ǹ dabá cìní mú wə, sə ǹ m'ǎ cìní yə; ń mà n ce ǹ wu yə̀ nyàn ń j'ǎ pù ń jǐrh nánjə̀jóló dwini ǹ nàmbala bɛ́.⁶Cinu ǹ Yi rí mà n ce ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ wun ní yə̀ ńmyɛ̌ nyǎn mùnì ga ń swéné Cinu ǹ Yi rí ǹdə́ ǹ wu gakó ǹdə́ ǹ cìn námpúm sə́ zə myè-èdɔ̀lɔ̀. ⁷Cinu ǹ Yi rí mà n zɛ̃̀ n pyìrh bwəlsé shɛ̀bɛ́ gakó ǹ zwə̀ bé bə̀ y'à n'ê jí zùùri ǹdə́ mɔ́ e jà bə̀ y'à shìlì bə̀ y'à pú ǹ kùr bə̀ n'ê jì mú mú yilə. ⁸Rə̀myɛ́ yi ní ǹ m'ǎ k'á cili Cinu cəl ré, ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń nyə́ né à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ gakó gə́ n'ê byili ní.⁹Cinu ǹ Yi rí mà n pɔ̃́ wu-nyɔ̃̀ ǹ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́, ń gə́ mà n ce ǹ lùlì y ǹdə́ ǹ vwàmá nɛ́ byǎ bɛ́ e súlí ǹ cɛsɛ́ wẽ̀ ré pù yi ní, bə̀ Cinu ǹ Yi rí mà n kə́ n swéné ǹ wu-nyɔ̃̀ w ǹdə ń gə́ wɛ̀rhɛ́ ǹ nàmbala bɛ́ yil ní mú, ¹⁰ǹ gə́ la Cinu ǹ Yi rí cəl ré cilu, ǹ la ń pùbùlə̀ né wɔ̀rhɔ́, ǹ la ń nyə́ né nə̀ kɛ̃ Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wẽ́ mó zõ, ń súlí ǹ la kwã̀ɔ̃̀ ń bə̀ Cinu ǹ Yi rí sõ ǹdə́ ǹ wu gakó e súlí ǹdə́ ǹ cìn-námpúm mú yilə.¹¹Zhə̀n zhə̀na, nyə́ né nyɛ̀bɛ́ à n'â pɛ mɔ́ zà mɔ́ zuni rí yə̀ cɛ nɛ lyɛ̃ ǹ yil yé, nə̀ də̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ yír yé. ¹²Nə̀ tɛ̀nɛ́ dɛ̃̌-yi rí wə, sə bə̀ la m'e wɔ̀: «Mɔ̌ ń nə mà n jì dɛ̃̌-yi rí w n vò n pyà nɛ ǹ bə̀ n pə nə́ba, n ce nə́ cili ni mùnì ga nə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní?»¹³Nə̀ tɛ̀nɛ́ nə̀-fwààlɛ́ èpákɛ̀ myɛ yé; sə bə̀ la m'e wɔ̀: «Mɔ̌ ń nə mà n byɛrhɛ n vò nə̀-fwààlɛ́ èpákɛ̀ n vò n pyà nɛ n mə n bə̀ n pə nə́ba, nə́ cili ni mùnì ga nə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní?» ¹⁴Zhə̀n zhə̀nà, zɔ̀mɛ̀ rɛ́ j'â bwə́l mó dɛ̃́dɛ̃́, rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ nyú w ǹdə́ ǹ wu w wẽ́, mùnì ga ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə rə̀ gə́ n'ê byili ní.¹⁵Nyì wé: zà à n'â cĩ́ nyǔ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ e súlí cu ǹdə́ wu-zhùlù ǹ yé né, ¹⁶àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à n'â pɛ mɔ́ nyí bə̀ ǹ swéné Cinu ǹ Yi rí, ń tó ń sɔ́msɛ́, ń wɛ̀rhɛ́ ń pùbùlə̀ né, ń súlí ń zwẽ ń nyə́ né ǹdə́ ń lùl-e-púrsí mú. Èta ǹ m'ǎ zə myə̌l, ń pù ń jǐrh nánzhəzhɔ̌, Cinu ǹ Yi rí mà n cĩ́ bwəl ǹ yó, tənà y ǹ la è wẽ́ zú ń zwẽ ń cìní mú wẽ́.¹⁷Sə ǹ wu w gə pyìrhí ò zǎ jàà dõ wə, ǹ gə yə̀ cili, ǹ gə yẽ̌ bə vwɛ̃ mɔ́ ń tó ń wùlì tɛ̃́ yə dwã yé né, ń cèrhé ne, ¹⁸à j'â n'â bwə̀l à byili mú zà: á m'ǎ jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m, á t'á la myè-èdɔ̀lɔ̀ zal tənà y ǹ la Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byɔrhɔ ń zù è wẽ́ ń zwẽ ń cìní mú wẽ́ yé.¹⁹Zà, à n'â zal dɛ̃̌-yi rí ǹdə́ cɛ y rə̀ la yə̀ zhə̀n-cìnə́ àmyɛ́ ǹd'ámyɛ̌ cəcəl wə: wɔ́ nyǔ ǹdə́ cu e súlí bwəl náàcɛ̀nɛ́ ǹdə́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ à cĩ́ á yé né. Ǹ m'ǎ cír nyǔ mú, mùnì ga ń zə myə-èdɔ̀lɔ̀, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ ga, ²⁰ǹ nə́ ǹ swéné Cinu ǹ Yi rí, ǹ nə́ ǹ cili ń cəl ré, ǹ nə́ ǹ zhí mu. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a ce ń zə nyǔ ń súlí ń zə myè-èdɔ̀lɔ̀, ǹ mə́ ǹ jě tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu bwəl nyí bə̀ ń la ǹ nàmbala Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ nɛ pɔ mɔ́ wẽ́.

Chapter 31

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi tú n zɔ̀m ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó. ²N wɔ̀ bɛ: «Zà, à zhe byinə zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè: à k'â wàr à tum rí à la tũ̌ yé, sə Cinu myɛ wə̀l ne: ‹Ǹ tá ǹ la Zhɔrdɛ̃ bwǐ y kɛ̀bɛ́ ǹ nə èta mɔ́ byɔrhɔ yé!› ³Wɔ́ Cinu ǹ Yi rí ń mà n yə̀ ǹ yé né, wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n ce dwə́ né nyɛ̀bɛ́ lyì bí jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m ǹ yé né, ń zɛ̃̀ ń zwẽ nə̀ tənà y ń cìní. Sə wɔ́ Zhozwe ń mà n yə̀ ǹ yé né ǹdə Cinu gə́ wə̀l né.⁴Cinu mà n wɛ̀rhɛ́ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ lyì bí ǹdə ń gə́ wɛ̀rhɛ́ Amɔrətəbá pyǎ bɛ́, Shəwɔɔnɛ ǹdə́ Oge e súlí bə̀ tənà y nɛ́: ń ce bə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m. ⁵Cinu mà n ce be á jɔ̃̀ wa, sə á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ bɛ ǹdə nyí rí tɛ̀bɛ́ à n'â pɛ ába mɔ́ gə́ n'ê byili ní. ⁶Zə-na wu-jɔ̀ sə á yə̀ bala, á bə̀k'á dùr ywẽ yé, á bə̀k'á kəkə bə̀ yé né myɛ yé, b'è wɔ́ Cinu ǹ Yi rí ń nə́ ń zhə̀l ǹdə́ mɔ́: ń tá ń la mɔ́ yõ̌ yé, ń tá ń la ń kwã zə n mə n zǎ mɔ́ gaga yé.»⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi byẽ̀ Zhozwe, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó yé né: «Zə wu-jɔ̀ sə́ yə̀ bal, b'è wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ zə dwí rí tɛ̀bɛ́ ń zù tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu bwəl nyí rə̀ nàmbala bɛ́ nɛ bə̀ ń la bɛ pɔ mɔ́ wẽ́; wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ la y bɛ pɔ e yə̀ bə̀ cəl-tənà. . ⁸Wɔ́ Cinu ń nə́ ń zhə̀l ǹ yé né, ńmyɛ̌ ń mà n yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́, ń tá ń la mɔ́ yõ̌ yé, ń tá ń la ń kwã zə n mə n zǎ mɔ́ gaga yé; bə̀k'á dùr ywẽ yé, ǹ wu bə̀k'a gə myɛ yé.»⁹Muyiisi kɛ̃ Nyə́ né nə̀myɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ n kwè ne n pə vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ wɔ́ Levyi byǎ bɛ́ bə̀ n'ê zhĩ Cinu dɔbrɛ kùlkṍ w mó, e súlí ǹdə́ Esərayɛl náncɛsɛ́ gakó ne. ¹⁰Muyiisi súlí n pə bɛ nyí n wɔ̀: «Byinə nyàlpyɛ̀ gakó, jimə né kwã̀ɔ̃́ nɛ yõ̌ mó byin rí yi rí, Kwə̀ə́rhé címsí yi ní, ¹¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó gə́ m'a bə̀ Cinu ǹ Yi rí yé né, jàà y kɛ̀bɛ́ ń la cír mú wẽ́, ǹ m'ǎ kàrmə̀ Nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó yé né, sə bə̀ m'a cili.¹²Ǹ m'ǎ cĩ́ dwí rí dwã yó, bala bɛ́ ǹdə́ kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́, e súlí zhə-bal mɔ́ ń jě ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó mùnì ga bə cili ni sə bə súlí bə cèrhè ne, mùnì ga bə nyàm Cinu á Yi rí, sə bə ce jàn nɛ́ bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə Nyə́ né nyɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ gakó gə́ n'ê byili ní. ¹³Bə̀ byǎ bɛ́ bə̀ yə̀l nyə́ né pár mɔ́ myɛ m'a cili ni; bə̀ m'a cèrhè Cinu á Yi rí nyám, dɛ̃ gakó, á gə́ m'ǎ zə nyǔ mə̀gã̌, tənà y kɛ̀bɛ́ á la Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byɔrhɔ á vò á zwẽ á cìní mú wẽ́.»¹⁴Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Nyǐ ǹ cu mú dɛ̃ rɛ́ bwəlse. Byẽ̌ Zhozwe; á m'ǎ zə dwã á bə̀ dwã-joló kòrhó w wə, à m'a pɔ̃ à nyə́ né.» Muyiisi ǹdə́ Zhozwe zə dwã bə vò dwã-joló w kòrhó w wə. ¹⁵Cinu lyí bi kòrhó w wə, ébɔ̃ w wẽ́; ebɔ̃ w y'à zhǐ kòrhó w nyí rí wə.¹⁶Cinu wɔ̀ Muyiisi ni: «Nyǐ ǹ m'ǎ twèlé ǹ dabá nɛ cúlú ní; sə dwí rí tɛ̀bɛ́ m'a k'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê fwə̀lə́, rə̀ gə́ m'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê tó dwə́ né dwã bɛ́ tənà y rə̀ la è wẽ́ zú yə né kùr mú yilə; rə̀ m'a yẽ̌ ne, rə̀ m'a súlí rə cɔ̀ dɔbrɛ́ à zɔ ǹdə́ rɛ mɔ́.¹⁷Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, à lyìm m'a j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ri. À m'a yẽ̌ re, à m'a shèè re à yé-zwã̌ yá. Rə̀myɛ́ yi ní, rə̀ m'a yə̀ dwə́ dwã lyì kùjú, màbyə́ə́re nánfwààlɛ ǹdə́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ m'a zə rɛ. Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, rə̀ m'a wɔ̀: ‹È də̀ à Yi rí gə́ k'ê tɛ̀nɛ́ ǹdə́ nɛ mɔ́ yil màbyə́ə́ré tɛ̀bɛ́ zhe ne?› ¹⁸Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə, à m'a gwẽ̌ n'â shèè à yé-zwã̌ yá, lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɛ̀rhɛ́, rə̀ gə́ pyìrhí rə zǎ yə dwã mɔ́ yilə.¹⁹Èlǎsɛ̃́, kɛ̃-na nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ á cìn yilə; cèrhè y Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, ce y bə̀ nyú wə, mùnì ga e yə̀ à zhə̀n-pɔ kɔn àmyɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə. ²⁰Zhə̀n ga, à m'a ce dwí rí tɛ̀bɛ́ zù tənà y kɛ̀bɛ́ yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́, à bwəl è nyí rə̀ nàmbalà bɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́; rə̀ m'a búl rə jí rə sú rə nù, sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, rə̀ m'a pyìrhí rə zǎ yə dwã; rə̀ m'a cèrhé ne sə rə̀ m'a fuuli àmyɛ́, rə̀ m'a cɔ̀ à dɔbrɛ́;²¹sə màbyə́ə́re nánfwààlɛ ǹdə́ zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀ gə tú rə̀ zhe re, nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ m'a cĩ́ dóó rə̀ yó wə, ǹdə zhə̀n-cə́bal ta, bə̀ rə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ t'â la è nún ni yõ̌ gaga yé. À zhə̀n ga dámǎ à yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê tɛ́rɛ́ zà mɔ́, ǹd'â gwẽ̌ yə̀ ce rə zù tənà y kɛ̀bɛ́ à bwəl be è nyí mú wẽ́ yé.»²²Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Muyiisi kɛ̃ nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ n súlí n cèrhè y Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ. ²³Cinu pə ń nyə́ né Nuuni byǐ Zhozwe ne n súlí n wɔ̀ mɔ: «Zə wu-jɔ̀ sə́ yə̀ bal, b'è wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ la ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zù tənà y kɛ̀bɛ́ à bwəl be è nyí mú wẽ́ mó; sə àmyɛ́ m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́.»²⁴Sə Muyiisi gə́ kɛ̃ Nyə́ né zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n zhɛ̀, ²⁵ń pɔ nyí Levyi dwí rí lyì bí bə̀ n'ê zhĩ Cinu dɔbrɛ́ kùlkṍ w ne n wɔ̀: ²⁶«Zwẽ-nə Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á cĩ́ Cinu á Yi rí dɔbrɛ kùlkṍ w yala nɛ; gàà mɔ́, rə̀ m'a yə̀ zhə̀n-pɔ kɔna, ǹ yilə.²⁷Bə̀ àmyɛ́ yě ǹ nyí-ni-cõ mó ǹdə́ ǹ yó-kùlù w yò: zà, à yírhə́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ à ŋwɛ́nɛ́ á cəcəl wə, á n'á cẽ Cinu nyí ni, etər kɔn la nɛ́ yál à gə tú à cù kwã nɛ́? ²⁸Cĩ́-nə á kwálsɛ́ náncɛsɛ́ gakó ǹd'á kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé dwã yó à yala nɛ; à m'a zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ zhã̌ nyɛ̀ɛ̀ nɛ, à m'a zə dɛ̃̌-yi rí ǹdə́ cɛ y rə yə̀ zhə̀n-cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ la yò bə̀ yó w cṹ mú. ²⁹Bə̀ à yě: à cu mú kwã nɛ́, á j'á la yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w w tu zhə̀n zhə̀nà, á m'ǎ ywə̀r á yẽ̌ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ à cĩ́ ába è yó mó ne; sə dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ m'a pú mú wẽ́, màbyóó m'a zə ába b'ǎ la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh mú wɔ̀rhɔ́ kɔn b'e yí á gwar mɔ ǹd'á³⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Muyiisi byili nwə̃́ y èmyɛ́ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ gakó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó cili.

Chapter 32

¹Dɛ̃̌-yi, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌, b'à la zɔ̌m;cɛ, cili zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à la zɔ̌m mɔ́. ²B'à cúcú mú dǔr tɛ̃́ ǹdə dwà y nɛ̃̌ mɔ́ ta;b'à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nyɔ́ ǹdə myɔ̀nɔ̀ w gə́ n'ô ce né,ǹdə dwà nɛ̃̌ mə̀ n'ê cìr gɔ w yó ta,e súlí ǹdə myɔ̀nɔ̀ ta gɔ w yó.³À m'a cèrhé Cinu yil ré;lwar-na bə̀ nə́ Yi rí j'â búl rə̀ já. ⁴Ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Pàtá y mɔ́, ń tum rí j'â cànń sɔ́msɛ́ gakó j'â wɔ́ cángá dúdú;ń wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ zhǐ rə̀ nà èdù yó,myìnù yə̀ mo gùlí yéń wɔ́ cángáǹdə́ zhə̀n cə́bal.⁵Ńmyɛ̌ Cinu yilə, bə̀ j'â wɔ́ yə̀-bəlwàálɛ cìnə́ dúdú,bə̀ lwɛlɛ rɛ́ ce bə̀ k'ê də̀ ń byǎ yé,dwí rí rə̀myɛ́ mɔ́ nyí rí lyì bí wɔ́ lwɛlɛ ǹdə́ yǔyǔ cìnə́. ⁶Wɔ́ èta á nə m'ǎ wɛ̀rhɛ́ Cinu ní,Nyə̀nyə̀rh dwí ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə surhə zhe mó?È nə də̀ ńmyɛ̌ ń wɔ́ ǹ da, ń ce ǹ zhe nyǔ nà?Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, n ce ǹ ŋwɛ́nɛ́.⁷Lyǐrh dwã nɛ́ nə̀ lyɛ̃ shãã ga mɔ́ yò,jə̀ə̀lè byinə né nə̀ lyɛ̃ mɔ́, byinə né gə́ pú pú dwã nɛ nɛ́ ń nyì wé,bwə̌rh ǹ da, nyǐ ń mà n cĩ́ mú ri,bwə̌rh ǹ náncɛsɛ́, sə̀ m'a cĩ́ mú ri: ⁸Dɛ̃̌-Cə́bal mɔ́ gə́ tú n pə dwə́ né ne nə̀ cəl tənèsé,ń gə́ tú n bɔ̀n bɔ̀n numbyínə́ bé dwã w n zhɛ̀,ń cĩ́ dwə́ né tənèsé swã́ nɛ́ kɔn tó dwã ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó wə́.⁹Sə cəl ré Cinu pɔ ń cìn ni mú wɔ́ ń dwí rí,Zhakɔɔbɛ wɔ́ cəl ré tɛ̀bɛ́ ń cǐ mú. ¹⁰Ń jəl ń dwí rí gɔ-elũ èpòlò w tənà y wa,cɛ-wǒ ò y'à sú ǹdə́ gɔ-wẽ̀ cìlə́ dúdú mú wẽ́:n zɛ̃̀ n nyǐ rə̀ yò, n pə rɛ còrhòn cili rə̀ sõ náàcɛ̀nɛ́ ǹdə ń gə́ nə́ ń cili ń yí-byǐ rí sõ né.¹¹Ń yàl ǹdə ényə̀lá y kɛ̀bɛ́ è n'ê ce yə̀wǎl è byǎ bɛ́ kùr w ta:è n'ê yál dɛ̃̌ è byǎ bɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa, è j'â n'ê lɛ̀lɛ̀ è vɔ̀mɛ̀ nɛ́ púlə́púlə́è n'ê pwà bɛ è zhĩ è vɔ̀mɛ̀ nɛ́ yó. ¹²Cinu dúdú ń nə́ ń kál ń dwí rí,yi dõ rə̀dù ga myɛ tə̀ ń yala nɛ yé.¹³Cinu nə́ ń ce ń dwí rí jìl tənà y pyàr rɛ́ yómùnì ga rə kɔ̃̀ rə̀ cìn ǹdə́ cɛsɛ́ wẽ̀ ré:ń nə́ ń ce rə̀ jí nə́kulə né gógwə̀ə́lé tùr rí,ń nə́ ń pɛ rɛ nwə̃̌ kɛ̀bɛ́ è byìl nə̀mù-pyàra rɛ́ yó mó,¹⁴ń nə́ ń pɛ rɛ nɛ̃ nɛ́ yil-nwə̃̌ y ǹdə́ pyììsí yil mú,ǹdə́ pyì-bwǎlsɛ́ ǹdə́ Bashã pyì-byesé ǹdə́ bə̀cǐlsí nwə̃̌ yə́,e súlí bə̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ è càn mɔ́;ǹ m'ǎ nyɔ̀ də̀vɛ̃́-cèmé byǎ nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ co sã̀-nə̀byẽ̌ mó.¹⁵Rə̀myɛ́ ce Yəshurunb já n nù, sə ń kə́ ń tá ń shɛ̀nɛ́ nyí ni yé,ǹ jú ń sú ń nù, ń jǐrh nánkokorosə ń yẽ̌ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɛ̀rhɛ́ mɔ mɔ́ nɛ,ń fuuli ń Pàtá yá, ń vwǎrh mɔ́. ¹⁶Bə̀ pɔ mɔ zhələ bə̀ wɔ́ ń búl-dwã,bə̀ n'ê gwar mɔ ǹdə́ súsúúli tũ̀twə̃̀ə̃̀ né,¹⁷bə̀ n'ê zwə́l vwə̃̀ bə̀ pɛ nə̀cílsí sə̀ də̀ Yi mú ni,yə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yə̀l nə̀ pár mɔ́ nɛ, də̀lànɛ̀ cìcì yə nándùlə̀ nə̀ túwə́,yə né nyɛ̀bɛ́ á nàmbala bɛ́ y'à t'â dùr nə̀ ywẽ mó. ¹⁸Ǹ fuuli Pàtá y kɛ̀bɛ́ è lùl mú mú;Ǹ swě Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ lùl mú mú yò.¹⁹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu nɔ mɔ́ ce, ń fuuli ń byǎ bɛ́ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́: bə̀ bə̀ fuuli mu. ²⁰Ń wə̀lə̀: «À m'a shèè be à yé-zwã̌ yá,a m'a nyǐ bə̀ gə́ la kɔn ná-dwí yil jǐrh.Dwí rí rə̀myɛ́ mɔ́ nyí rí lyì bí wɔ́ lwɛlɛ cìnə́,bə̀ wɔ́ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ lò wàr ǹ m'ǎ zə bə̀ zhə̀n yé.²¹Bə̀ ce à n'â dùr bwɛ̃̌ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ Yi mú,bə̀ ce à lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì bə̀ yə né èsã̌yùúlí.Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, àmyɛ m'a ce bə dùr bwɛ̃̌ ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ dwí zhə̀n zhə̀n mɔ́,à m'a ce bə̀ lyìm zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə surhə zhe mó.²²À lyim rí zɛ̃̀, rə̀ kwɛ̃́ rə̀ zhe ǹdə myǐn ta, zhə̀n ga;rə̀ myǐn mú jú mə vò mə yí cílə́ lũ w kùr wə,mə̀ jú cɛ y ǹd'ê wẽ̀ ré ga,mə̀ jú pyà rɛ́ kùrə̀ né gə́ cĩ́ tɛ̃́ mə̀gã̌ mɔ́.²³À m'a ce màbyə́ə́re nánzhəzhɔ̌ pú bi;à m'a tə bɛ ǹd'â cama nɛ́. ²⁴Nɔrh mɔ́ gə tú mə̀ ce bə j'a lyɛ̀ɛ̀ kókó,dwà-myǐn mú e súlí à lwɛlɛ rɛ́ swã̀ y è cɛ̀ mɔ́ gə tú rə̀ gu bi kwã nɛ́,à m'a ce gɔ-wẽ̀ ré bə̀ rə dɔ̃̀ bɛ,rə̀myɛ́ ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe swã̀ rə̀ n'ê fwàl tɛ̃́ mɔ́.²⁵Búlə́ shù w m'a gu bə̀ bə̀sɔ́ná bɛ́ pwẽ̀ ne, sə ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ m'a yə̀ jù wə;ébɔ́-dǎl mɔ́ ǹdə́ kɛ̃-byǐ y kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár mɔ́ yò w m'a yə̀ kɔn rə̀dù,byì-shɛ̀mɛ́ y ǹdə́ náncɛ y è ywésé pwèlè m'a tó dwã sə cì. ²⁶À wə̀lə̀: À y'à m'a j'a bɔbwɛlɛ bɛ kókó,a ce bə swě bə̀ yò numbyínə́ bé sõ,²⁷à gə y'à t'â dùr ywẽ b'à zù-bal mɔ́ mà n fuuli ni yilə.Bə̀ búl-dwã bɛ́ bə̀ bə̀ cìn jə́jɛ̀nɛ́bə̀ m'ê zhe: «Wɔ́ nə́myɛ̌ jɛ̃̀ y jàn rɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó,è də̀ Cinu ń wɛ̀rhɛ́ rɛ yé!»²⁸Bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɔ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê tɛ́rɛ́ rə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ n'ê lyɛ̃̀ kùrə̀,bə̀ bə surhə zhe yé. ²⁹Bə̀ gə y'à lɔ́wá, bə̀ y'à m'a nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùrə̀,bə̀ y'à m'a zə surhə bə̀ nəkɔl nyǔ mú yilə:³⁰‹Etər lò mə̀dù nə mà n ŋwɛ̀nɛ́ n tó né n jì nunə mɔ̀rhɔ̀,lyì bə̀lyè sásá myɛ ŋwɛ̀nɛ́ bə jì nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ shíyə́,ǹdə́ bə̀ Pàtá y yə̀ lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ yè,ǹdə́ Cinu yə̀ bɛ lyì jɔ̃̀ w ce? ³¹Bə̀ nə́ zwə̀ bé pàtá y də̀ ǹdə nə́ Pàtá y ta yé,bə̀myɛ́ cìcì mú yě re.›³²Bə̀ də̀vɛ̃́-cǒ w n'ô shí Sɔdɔm də̀vɛ̃́-cèmé né wẽ́,ò n'ô shí Gɔmɔɔrɛ də̀vɛ̃́-cèmé né cɛsɛ́ wẽ́;nə̀ byǎ bɛ́ wɔ́ byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe swã̀,nə̀ byǎ bɛ́ jɛ̀sɛ́ nyɛ̌ cɛ̀ɛ́.³³Nə̀ də̀vɛ̃́ y wɔ́ dɔm nánjǝ́gɔ́rɔ́ swã̀,dùdùlú swã̀ y kɛ̀bɛ́ è cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́. ³⁴È nə də̀ rə̀myɛ́ mɔ́ à cə̀r a cĩ́ à wẽ́,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à shèè a tɛnɛ a cĩ́ à wẽ́ à la m'a bú ǹdə́ bɛ nà?³⁵Àmyɛ́ à j'â la jim rí cṹ à súlí à la còrhò-tum rí pɔ,bə̀ nà y mǎ mɔ́ yi ní,bə̀ bə̀ zúzúnú w dɛ̃ rɛ́ bwəlse,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ tɛnɛ bə̀ yil mú t'â la dɔnɔ yé.»³⁶Cinu mà n bùr ń dwí rí bùrsi n pə rɛ bùrì,ń mà n dùr ń tùntùnnə bé nɔ̀nɔ̀,ń gə tú ń púrí bə̀ jɛ̀sɛ́ lyɛ̀ɛ̀ kókó,yóm ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń cǐ ń cìn k'ê tɛ̀nɛ́ nɛ́ yi ní mú.³⁷Rə̀myɛ́ yi ní, ń mà n wɔ̀: «Yẽ̀ bə̀ yə né ǹdə́ bə̀ pàtá y rə̀ y'à wɔ́ bə̀ shòò jààsɛ́ ŋwɛ́nɛ́? ³⁸Yẽ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê dɔ̀m bə̀ vwə̃̀ né nwǐsíbə̀ y'à súlí bə̀ n'ê nywɛ̀ bə̀ də̀vɛ̃́ y bə̀ y'à n'ê pɛ Yi ni mú ŋwɛ́nɛ́?Bə̀ zɛ̃̀ dɛ̃̌ bə b'e sɛ̃ ába,sə bə nə jàà bə pə ába á shèè è wẽ́!³⁹Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, nyǐ-nə èlǎsɛ̃́ á nyì wé:wɔ́ àmyɛ́, àmyɛ́ dúdú sásá,yi rə̀dù ga myɛ tɛ̀nɛ́ à nyí ni yé,àmyɛ́ à n'â ce lò cì, àmyɛ́ à n'â ce lò zə myə̌l myɛ,à gə cɛ̀mɛ̀ lò, àmyɛ́ à k'â n'â wárh mɔ myɛ,lòlò tɛ̀nɛ́ nɛ́ ń wɔ̌ ń mà n zwẽ lò àmyɛ́ jɔ̃̀ w yé. ⁴⁰À n'â zhẽ̌ à jɛ̃̀ à ce yi wə, à m'â bwəl nyí à wə̀lə̀: «À wɔ́ nã́nyì twéé twéé yilə!›⁴¹À gə dwèlè à búlə́ shù w ò n'ô jə́jɛ̀mɛ́ mɔ́, a zhẽ̌ à jɛ̃̀ y bùrsí dɛ̃ rɛ́,à m'a cĩ́ à jim rí à búl-dwã bɛ́ yó,à m'a pə còrhò-tum lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ súl ni mú ni.⁴²À búlə́ shù w gə tú ò n'ô jí numbyínsí nàmá bɛ́ yi ní,à m'a ce à cama nɛ́ vò nə̀ n'ê nywɛ̀ jal mɔ́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ gu mú ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pwà búlə́ né kwã mɔ́ jal mɔ́,ǹdə́ zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ ywésé mɛ̃ nɛ́ nándə̀dwààlɛ bə̀ yó w mó.»⁴³Dwə́ né, mǎ-na wu-nyɔ̃̀ búbwéése Cinu dwí rí yilə,bə̀ Cinu la ń tùntùnnə bé jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ jim cṹ,ń mà n cĩ́ ń jim rí ń búl-dwã bɛ́ yó;ń mà n tó rə̀ dɛnnɛ n pə ń tənà y ǹdə́ ń dwí rí ni rə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri.⁴⁴Muyiisi tú n bə̀ n byili nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ gakó dwí rí, ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe ń kwã nɛ́ rə cili. ⁴⁵Muyiisi gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ ne n zhɛ̀,⁴⁶ń wə̀l be: «Zwẽ-nə zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à m'â cĩ́ yò á yó w zà mɔ́ ǹd'á wun gakó, sə á pə nyí á byǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ ce jàn nɛ́ bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə Nyə́ né nyɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ gakó gə́ n'ê byili ní. ⁴⁷Bə̀ nə̀ də̀ zɔ̀mɛ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe á yil yé; zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ á nyǔ mú, e zɛ̃̀ wɔ́ rə̀myɛ́ dɛnnɛ á m'ǎ tó né á ce á myə̌l zə dwɛ̀lɛ̀ cɛ y á la Zhɔrdɛ̃-bwǐ y byɔrhɔ á vò á zwẽ á cìní mú yó.»⁴⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w cìcì, Cinu wə̀l Muyiisi ni: ⁴⁹«Jíl Abərim pyàr rɛ́ rə̀ twèlé twèlé dwã nɛ́ mɔ́ pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ yó, Nəbo pyɔ̀ w ò wɔ Mɔwaabɛ tənà y wa, Zheriko yé y w mó yó, sə́ nyǐ Kanaã tənà y à n'â pɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, è la yə̀ bə̀ cəl-tənà mɔ́.⁵⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ cì pyɔ̀ w ǹ la ò yó jíl mú yó, ń twèlé ǹ nàmbala bɛ́ nɛ ǹdə ǹ da-byǐ Aarɔ̃ ń cù Ore pyɔ̀ w yó, ńmyɛ twèlé ń nàmbala bɛ́ nɛ nɛ́; ⁵¹b'ǎ dó ne ǹdə́ dóó nánfɔ̀lɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə, Mərəba nàná bɛ́, Kadɛɛshɛ nɛ́ shò kwã nɛ́, Sin èpòlò wə, á gə́ yə̀ ce bə lwar b'à bə dõ zhe Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl w mó yilə. ⁵²Ǹ m'ǎ nə tənà y à n'â pɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́ ǹ yé né, sə ǹ tá ǹ la è wẽ́ zú yé.»

Chapter 33

¹Nyǐ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Muyiisi, Yi lò mó bwəl n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ éfòró n cì mú. ²Ń wə̀lə̀:Cinu shí Sənəyi n bà,ń shí lũ kùr w n du ǹdə nə̀nyɔ́nɔ́ ta, Səyiiri səta, bə̀myɛ́ yilə,ń zhì Paran pyɔ̀ w nɛ n yə̌r pwẽ̀;ń yú Mərəba, Kadɛɛshɛ nɛ́;n zhì ò jə̀-jĩ́ sõ n vò Pyǎlsɛ́ sə̀ n'ê swé mó ne bə̀myɛ́ yilə.³Zhə̀n ga, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ só dwə́ né mó,ǹ lyì bí gakó wɔ ǹ jɔ̃̀ wa.Bə̀ y'à tu bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́ ǹ nə̀rh kùr wə,bə̀ n'ê zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ byili bi ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́ mó. ⁴Muyiisi pɔ nə́ba ǹ nyə́ né,nyɛ̀bɛ́ ǹ pɔ Zhakɔɔbɛ lyì bí bə̀ y'à tú dwã yó mó ne bə̀ bə̀ zwẽ bə cìní mú,⁵Dwí rí yó-cìnə́ bé ǹdə́ Esərayɛl kwálsɛ́ gə́ y'à tú dwã yó yi ní,Yəshurun yà ń nɔ pyɔ̌. ⁶Yi pə myè-èdɔ̀lɔ̀ Orɔbɛn nɛ, ń bə̀ká n cì yé,sə ń lyì bí bə̀ wɔ́ màngɛlɛ́ mɔ́ gwẽ̌ yə̀ nɛ́.⁷Nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ ń wə̀l Zhəda shò kwã nɛ́:Cinu, cili Zhəda cəl ré,ká zə mɔ n bə̀ ń dwí rí wə;bə̀ ń cìcì bú ǹdə́ ń jɛ̀sɛ́ n zwẽ ń cìnə̀,ce nyí ń kwã nɛ́ ń bú ǹdə́ ń búl-dwã bɛ́.⁸Ń wə̀l Levyi shò kwã nɛ́:Cinu, ǹ Tummim y ǹdə́ ǹ Urim ywɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhǐ nà èdù yó ǹdə́ mɔ́ mɔ́ ń cǐ ri,lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ zhẽ̀ Masa nɛ́,ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ zhẽ̀ Mərəba nɛ́,ŋwúŋwùnú mú mə̀ ŋwúŋwùní nàná bɛ́ shò kwã nɛ́ mɔ́;⁹lò mó ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń wə̀l ń da ǹdə́ ń ná shò kwã nɛ́: À yə̀ bɛ nɛ yé!ń cẽ ń da-byǎ sõ cilu yòń yə̀ ń byǎ bɛ́ sõ nyǐ yé.Bə̀ zwẽ ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́,bə̀ bə dɛ̌ ǹ dɔbrɛ́ shò kwã yé,¹⁰Bə̀ n'ê cèrhè ǹ lùl-e-púrsí Zhakɔɔbɛ nɛ;bə̀ n'ê cèrhè ǹ nyə́ né Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ;bə̀ n'ê ce wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ ré wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ mɔ́ lwẽ́ ré yí ǹ myə̀lə́ wə,bə̀ n'ê zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹ vwĩ̀-jùlú w yó.¹¹Cinu, cĩ́ bwəl ń jàn rɛ́ yó,sə́ shɛ̀nɛ́ ń zwẽ ń jɛ̀rh tumə né;mǎ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ mɔ mɔ́ cěsé ń bɔbwɛlɛ,sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ súl mu bə̀ wẽ́ mó, bə̀k'a ŋwɛ̀nɛ́ bə kwẽ̌ dɛ̃̌ gaga yé.¹²Ń wə̀l Bɛ̃zhamɛ shò kwã nɛ́:Bɛ̃zhamɛ, mɔ̀bɔ́ Cinu já ń búl ń só dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́,jě ǹdə́ yə̀-zùlə́mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yìlì mu dɛ̃ gakó mó,e jà ń súlí ń jě ń pyǎlsɛ́ cəcəl w mó nə̀-jɛ̀lɛ̀ yilə.¹³Ń wə̀l Zhozəfu shò kwã nɛ́:Bə̀ Cinu cĩ́ bwəl ń tənà y yó!Bə̀ myɔ̀nɔ̀ wá, dɛ̃̌-yi rí pɛnɛ́ y kɛ̀bɛ́ è càn du sə̀ dwã bɛ́ gakó mó,ǹdə́ cɛ y kùr ré rə̀ pyě rə̀ la mɔ́,¹⁴kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn du rə̀ dwã bɛ́ gakó nə̀nyɔ́nɔ́ w n'ô ce rə̀ yàl nɛ́ mɔ́,ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn du rə̀ dwã bɛ́ gakó, rə̀ n'ê lyĩ cànà gakó mó, ¹⁵shãã shãã ga pyàr rɛ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ dõ tɛ̀nɛ́ mɔ́,ǹdə́ pyǎlsɛ́ sə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ càn du rə̀ dwã bɛ́ gakó mó,¹⁶ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ sú tənà y cəl ré tɛ̀bɛ́ rə̀ càn du rə̀ dwã bɛ́ gakó mó,ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń byili ń cìn sɔ̀lɔ̀ w wẽ́ mó sónó wə́:bə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó só Zhozefu yó w yó,rə̀ só mɔ̀bɔ́ bə̀ cír ń da-byǎ bɛ́ cəcəl w mó cíl rí yó.¹⁷Ń wɔ́ ń nə̀-bya yá, è súlí è wɔ́ byì-yə́ə́ mó, è yil ré nə còrhó!È nyimi ní wɔ́ gɔ-nɔ̃ nyimi,è n'ê zə nɛ è mà tənèsé lyì bí,lũ w cə-yala gakó wə.Nyǐ Efərəyim nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ yàà mɔ́,sə nyǐ Manasɛ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ nánzhəzhɔ̌ wá.¹⁸Ń wə̀l Zabyəlɔ̃ shò kwã nɛ́:Ce ǹ wu yə̀ nyàn Zabyəlɔ̃, sɔ́msɛ́ ǹ nə́ ǹ zhə̀l dɔ̌l mɔ́ yil mú,sə ǹmyɛ́ Yəsakaarɛ, ce ǹ wu yə̀ nyàn ǹ kwə̀ə́rhé wə. ¹⁹Bə̀ n'ê byẽ̀ tənèsé lyì bí pyɔ̀ w yó,bə̀ gə́ n'ê zwə́l vwə̃̀ né bə̀ n'ê lwə̀l mó mə̀gã̌ mɔ́;bə̀ j'â n'ê kɔkwɛnɛ nə̀-fwààlɛ́ nə̀cɛ̀ndɛ́,nə̀cɛ̀ndɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ shèè nyɔ̀rhɔ́ w kùr w mú.²⁰Ń wə̀l Gaadɛ shò kwã nɛ́:Bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pɛ cìn-cìnú Gaadɛ nɛ mɔ́ nə còrhó!Gaadɛ pyẽ̀ tɛ̃́ ǹdə bɔrɔ ta,ń nə́ ń dɔ̀m vwǎm mɔ̀bɔ́ ń zɔ mɔ́ vɔ̃̀ w ráá mə̀ yó w cìcì mú ń zhəzhɛrɛ.²¹Ń cír wə̀-yə́ə́ré ń cìn yilə,cəl ré bə̀ n'ê cĩ́ kwã nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ yil mú;ń twèlé dwí rí yó-cìnə́ bé ne,ń twĩ̀ mùnì ga Cinu cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí pyìrhsə Cinu nyə́ né myɛ pyìrh Esərayɛl yò kɔrhɔ yilə.²²Ń wə̀l Dan shò kwã nɛ́:Dan wɔ́ bɔrɔ nã́-étóló,ń shí Bashã nyí rí w n sàrh.²³Ń wə̀l Nəfətəlyi shò kwã nɛ́:Nəfətəlyi sú ǹdə́ sónó,ń sú ǹdə́ Cinu bwəl ré;ń zwẽ tənà y yi-zùr sõ ǹd'ê jə̀-jĩ́ sõ mó n cìní.²⁴Ń wə̀l Asɛɛrɛ shò kwã nɛ́:bə̀ Asɛɛrɛ yál byǐ mɔ̀bɔ́ ń nɔ bwəl byǎ bɛ́ gakó wẽ́,bə̀ bə̀ swéné mo ń da-byǎ bɛ́ cəcəl wə,bə̀ ń ji ń nà nwə̃̌ y wə; ²⁵bə̀ ǹ bwə̀ə̀lé sàfɔ̌r rɛ́ yál lù ǹdə́ kàmmɔ sàfɔ̌r,sə ǹ jàn rɛ́ yə̀ nɛ́ rə dɛnɛ rə mɛrhɛ dwã ǹdə́ ǹ myə̌l ré dwɛ̀lɛ̀ rɛ́.²⁶Yəshurun, lòlò tɛ̀nɛ́ ń nyɛrhɛ Yi yé,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń jòm éban rɛ́ ǹdə́ ń jàn rɛ́dɛ̃̌-yi rí w ń mə́ ń twí ń sɛ̃ mɔ́ mɔ́.²⁷Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ shãã shãã ga mɔ́ wɔ́ shòò jàà;rə̀ jɛ̃̀ y j'â gwẽ̌ zhe tum ni kùr-ju yi ní ga cɛ yó;rə̀ jì ǹ zù-bal mɔ́ ǹ yé né,rə zɛ̃̀ rə pə nyí rə wɔ̀: Gu lyə́m lyə́m!²⁸Esərayɛl jě ǹdə́ yə̀-zùlə́;Zhakɔɔbɛ nə̀-bùlìa y n'ê bùl è la,bə̀lɛ́ y ǹdə́ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y tənà y səta,dɛ̃̌-yi rí cìcì mú myɛ zɛ̃̀ rə ce myɔ̀nɔ̀ n'ô ce è wẽ́.²⁹Esərayɛl, nyǐ ǹ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cə́bal!Mɔ̌ lò ń nyɛrhɛ mɔ́, dwí rí tɛ̀bɛ́ Cinu tú n sɛ̃ rɛ mɔ́?Ń wɔ́ nə̀kò w kɔ̀bɔ́ ò n'ô sɛ̃ mɔ́ mɔ́,ń súlí ń wɔ́ búlə́ shù w kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ ǹ jàn rɛ́ mɔ́.Ǹ zwə̀ bé gə wɔ̌ sə bə myìnì mú má má myɛ,ǹ m'ǎ nɔ̀ bə̀ tənà y jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ tɛ̃́.

Chapter 34

¹Muyiisi zhì Mɔwaabɛ jésé w n jì n vò Nebo pyɔ̀ w yó, Pyəsəga pyɔ̀ w ò ŋwɛ́nɛ́ Zheriko yé y w mó yə́-pɛ̀lɛ́ y wa, Cinu zɛ̃̀ n byili mu tənà y nyí rí púlə́púlə́: kɔn zhì Galaadɛ e m'e vò Dan, ²ǹdə́ Nəfətəlyi nyí rí púlə́púlə́ ǹdə́ Efərəyim ǹdə́ Manasɛ tənèsé gakó, e súlí Zhəda tənà y nyí rí púlə́púlə́ kɔn b'e yí yi-zùr sõ nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá, ³ǹdə́ Nəgɛɛvɛ ǹdə́ kɔn gə́ bwə́l gàà mɔ́ nyí rí ǹdə́ Zheriko, kwěsé cɔ w vɔlɔ w nyí rí kɔn m'e yí Sɔwaarɛ.⁴Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ tənà y èmyɛ́ mɔ́ à bwəl è nyí Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ nɛ à y'à m'â wə̀lə̀: ‹Wɔ́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ à n'â pɛ ya› mɔ́. À ce ń nə y ǹdə́ ǹ yírhə́, e jà ǹ tá ǹ la byɔrhɔ ń zù è wẽ́ yé.» ⁵Sə Cinu tùntùnnə Muyiisi cù gàà, Mɔwaabɛ tənà y wa, ǹdə Cinu gə́ yà ń byili ní mú. ⁶Cinu co mo pyɔ̀-gɔ́rɔ́ w wa, Mɔwaabɛ tənà y wa, Bɛtɛ-Pəwɔɔrɛ yé y wə, sə lòlò já ń yə̀ ń bɔ̀l mɔ́ shò lwar kɔn b'e yí zà.⁷Muyiisi cù ǹdə́ ń yà ń zhe byinə zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè; ń yírhə́ né jàn rɛ́ y'à jmú. yə̀ bɔ̀ yé, ń jàn rɛ́ myɛ y'à yə̀ zhɛ̀ rə yẽ̌ mo yé. ⁸Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kúrh Muyiisi ni Mɔwaabɛ jésé wə, dwã shə́-ètɔ̀. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́ wu-zhùlù cìlə́ né Muyiisi cu mú shò kwã mɔ́ zhɛ̀;⁹Nuuni byǐ Zhozwe yà ń sú ǹdə́ lárma éshìrhə́, bə̀ Muyiisi yà ń cĩ́ ń jɛ̀rh ń yó; rə̀myɛ́ ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cili mu, bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né Cinu yà ń pɔ Muyiisi ni mú gə́ n'ê byili ní.¹⁰Yi nyì-zwennə dõ kə́ ń yə̀ nɛ́ yàl Esərayɛl nɛ́ ǹdə Muyiisi ta gaga yé, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ Cinu yà ń yě ń pár bə̀ gə́ zhì dwã yé y w mó yilə, ¹¹ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ Cinu yà ń twĩ̀ Ezhibti tənà y w n vò n wɛ̀rhɛ́ myaarhɛ́ ǹdə́ tũ̀-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó, Faraɔ̃ ǹdə́ ń tùntùnnə bé gakó e súlí ń tənà y lyì bí púlə́púlə́ yé né mó. ¹²Muyiisi mú ńmyɛ̌ mɔ́ ń yà ń twĩ̀ ǹdə́ ń jɛ̃̀ y jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w gakó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó yírh wə, n ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ rə̀ zhe lyì bí mú.

Joshua

Chapter 1

¹Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi gə́ tú n bə̀ n cì kwã nɛ́, Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe, Muyiisi sanna mɔ́ n wɔ̀ mɔ: ²«À tùntùnnə Muyiisi cùwə̀. Rə̀myɛ́ ce, èlǎsɛ̃́, zɛ̃̀ ń zə dwí rí gakó ń byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y ǹ nə èta mɔ́, ń vò tənà y kɛ̀bɛ́ à n'â pɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́. ³À pɔ ába jàà kɛ̀bɛ́ gakó á nà la è wẽ́ cṹ mú ǹdə à gə́ bwəl nyí Muyiisi ni.⁴Lòlò tá ń la ŋwɔ̀nɔ́ n zhì ǹ yé né ǹ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́ yé. À m'à yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́ ǹdə à gə́ yàl nɛ́ ǹdə́ Muyiisi ní ta. À t'â la mɔ́ yõ̌ yé, à t'â la à kwã zə a m'a zǎ mɔ́ gaga yé. ⁵Lòlò tá ń la ŋwɔ̀nɔ́ n zhì ǹ yé né ǹ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́ yé. À m'à yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́ ǹdə à gə́ yàl nɛ́ ǹdə́ Muyiisi ní ta. À t'â la mɔ́ yõ̌ yé, à t'â la à kwã zə a m'a zǎ mɔ́ gaga yé.⁶Zə wu-jɔ̀, sə́ yə̀ bal bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ pə tənà y kɛ̀bɛ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ rə cìní, tənà y kɛ̀bɛ́ à bwəl è nyí rə̀ nàmbala bɛ́ nɛ, b'à la bɛ pɔ mɔ́. ⁷Zhə̀nà, ǹmyɛ́ wúrí ń zə wu-jɔ̀ sə́ yə̀ bal sə ń ce jàn nɛ́ ń tó Nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó à tùntùnnə Muyiisi yẽ̌ n pɔ̃́ mɔ́. Bə̀k'á yẽ̌ re, ń ywə̀r ń vò ǹ jə̀-jĩ́ sõ ráá ń vò ǹ jə̀-gwã̀ sõ yé, mùnì ga ǹ kɔn gakó zwẽ nyí ǹ gə́ la mə̀gã̌ gakó.⁸Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ bə̀k'â lyɛ̃̀ ǹ nyǔ w yé. Ǹ mà ń nə́ ǹ sə́swɛ́mɛ́ nɛ ǹ nyú wə cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ ga, mùnì ga ń ce jàn nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ kɛ̃ rə̀ wẽ́ mó. Èta kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ la wɔ̀rhɔ́ gakó m'à zə kùrə̀, rə m'à zwẽ nyí. ⁹À yə̀ mó wə̀l bə̀ ǹ zə wu-jɔ̀ sə́ yə̀ bal? Bə̀ ywẽ dùr yé, ǹ wu bə̀k'á gə yé, bə̀ Cinu ǹ Yi rí mà n yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́, ǹ gə́ la mə̀gã̌ gakó.»¹⁰Rə̀myɛ́ yi ní Zhozwe pɔ nyí dwí rí nyə́ né byilnə bé ne n wɔ̀: ¹¹«Tó-nə lyì bí zulə́ jàà y wa, á wɔ̀ bɛ bə̀ bə̀ tɛnɛ kùjú bə ce bə̀ byẽ́, bə̀ nyǐ nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ dwã nə̀tɔ̀, bə̀ m'à byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y bə̀ nə èta mɔ́, bə vò bə zwẽ tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu bə̀ Yi rí nə́ ń pɛ bɛ mɔ́ bə cìní.»¹²N zɛ̃̀ n wɔ̀ Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ e súlí Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y lyì bí ni: ¹³«Lyǐrh-nə nyí rí Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi pɔ àba mɔ́ yò, ń gə́ yà ń nə́ ń wə̀l yi ní: «Cinu á Yi rí pɔ ába shìrhə́; ń pɔ ába tənà y kɛ̀bɛ́.»¹⁴Á kana bɛ́, á bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹd'á vwàmá nɛ́ b'a mɛ̃ tənà y kɛ̀bɛ́ Muyiisi pɔ ába mɔ́ wẽ́, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀. S'ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ búlə́ kàndar mɔ́ gakó, á m'ǎ du ǹd'á búlə́ wẽ̀ ré, á yə̀ á da-byǎ bɛ́ yé né, mùnì ga á sɛ̃ bɛ, ¹⁵kɔn b'e yí bə̀ Cinu á Yi rí pə bɛ shìrhə́ ǹdə ń gə́ pɔ shìrhə́ ámyɛ nɛ nɛ́; sə bə̀myɛ cìní tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu á Yi rí pɔ bə̀myɛ nɛ. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, á m'ǎ kwẽ̀ á b'ǎ cìní á tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi, pɔ ába Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ, è wɔ́ ámyɛ cəl ré mó.»¹⁶Bə lyár Zhozwe bə wɔ̀: «Nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ pɔ nə́ba nyí bə̀ nə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. Nə́ m'ǎ vò ǹ gə́ la nə́ba tũ̌ má gakó. ¹⁷Nə́ m'ǎ zwẽ ǹ nyí ni kɔn gakó wẽ́ ǹdə nə́ gə́ zwẽ Muyiisi nyí ni ní. Cinu ǹ Yi rí mà n yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́ ǹdə ń gə́ yàl nɛ́ ǹdə́ Muyiisi ní. ¹⁸Nyə́ né gakó ǹ la nə́ba pɔ mɔ́, lo mɔ̀bɔ́ gakó ń cẽ nə̀ zõ yò ń yə̀ ǹ zɔ̀mà nɛ́ cili, bə m'a gu rə̀-nà-cí. Ǹmyɛ́ wúrí ń zə wu-jɔ̀ sə́ yə̀ bal!»

Chapter 2

¹Nuuni byǐ Zhozwe zhì Shitim ní n twĩ̀ bala bə̀lyè, bə̀ bə̀ zhəl bə̀ shèè bə zə surhə bə byɛ́lɛ́ tənà y ǹdə́ Zheriko cɔ wá. Bə lyɛ̃ bə vò. Bə yí bə zul kə-nə̀fòló òdù ò y'à yíl Arayaabɛa sõ jù wə, bə zɔ̃̀ gàà. ²Sə lyì cĩ́ rə̀ nyí Zheriko pyɔ̌ mɔ́ nɛ bə wɔ̀ mɔ: «Nyǐ lyì tú nyɛ̀má cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́, sə wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ, bə̀ n'ê pyà nə́ tənà y yé shò lwar.» ³Zheriko pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Arayaabɛ nɛ: «Vǔr bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tú bə zul ǹ sõ jù w mú ǹ sõ mó ń ce pwẽ̀ nè, byɛ̀bɛ́ bə zul ǹ sõ jù w mú; bə̀ wɔ́ nə́ tənà y gakó yé shò lwar bə̀ n'ê pyà bə m'e bà.»⁴Sə kɛ̃ mɔ́ zə bala bɛ́ bə̀lyè y n vò n shèè. N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Zhə̀nà, bala bɛ́ tú à sõ, sə à y'à yə̀l bə̀ gə́ shí má yé. ⁵Bə̀ shə́r ǹdə́ cɛ y byíbyílí, bə̀ gə́ tú bə̀ n'ê pyi cɔ w bwə̀rə̀ y nyí rí yi ní. À yə̀l bə̀ gə́ zǎ má yé. Jǐ-nə bə̀ kwã làlà b'ǎ m'ǎ zə bɛ.»⁶E jà Arayaabɛ yà ń ce bə jì lyarh wa, n shèè bè lɛ̃b dǎr kùr wə̀; ń yà ń ló re gàà bə̀ ń y'à ń zhe rə̀ tum. ⁷Pyɔ̌ mɔ́ lyì bí zhǐr bə kwè Zhɔrdɛ̃ bwǐ y sɔ́má yá, bə̀ m'ê jì bə̀ kwã, bə zǎ byɛɛ́sɛ́ səta. Sə bə̀ pyi bwə̀rə̀ y nyí rí pyɔ̌ mɔ́ lyì bí gə́ tú bə shə́r cɔ w wẽ́ kwã nɛ́.⁸Arayaabɛ twèlé bala bɛ́ nɛ, lyarh rɛ́ wa, ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ bə tɛ̃́ pyě yé, ⁹n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ̀: «À yě bə̀ Cinu Yi pɔ ába tənà yá; wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zhe nə́ba; tənà y lyì bí gakó kəkə á yé né.¹⁰Nə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Cinu Yi ce vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w jǐrh cə-kùlì á yé né, á gə́ shə́r Ezhibti ní yi ní mú. Nə́ nyɛ̀ɛ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ Amɔrətibá pyǎ bɛ́ bə̀lyè y, Səwɔnɛ ǹdə́ Oge ne, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ mɔ́ myɛ: á gu bi á súlí á cɔ̀ bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ lyə́m lyə́m Cinu Yi yiləc. ¹¹Nə́ nyɛ̀ɛ̀ rɛ̀, nə́ mə̀dù mə̀dù gakó wu zɛ̃̀; nə́ wun gɔwa. Cinu á Yi rí wɔ́ Yi, dɛ̃̌-yi rí wə ǹdə́ tɛ̃́ cɛ yó.¹²Rə̀myɛ́ ce, bwəl-nə nyí èlǎsɛ̃́ Cinu Yi yé né, b'ǎ m'ǎ zə à dwí lyì bí ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ à gə́ zɔ ába ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ mɔ́ yilə. Pə-na nɛ myɔrhɔ ò m'a byili bə̀ zhə̀n ga ¹³á m'ǎ yẽ̌ à da ǹd'â ná nɛ, à nəbwá ǹd'â da-bə̀kwá bɛ́ nɛ́ nã́nyìrh; s'á m'ǎ súlí á yẽ̌ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ bə̀myɛ́ nyǎn mɔ́ nɛ, s'á m'ǎ zwẽ nə́ba cu jɔ̃̀ wa.»¹⁴Bala bɛ́ lyár mɔ bə wɔ̀: «Á gə yə̀ nə́ kùr nì jál, nə́myɛ gə yə̀ ǹ náncɔ̀nɔ̀ w kwɛ̃̌, sə nə́ cì á jàà wà. Cinu gə tú ń pɔ nə́ba tənà yá, nə́ m'ǎ zə mɔ́ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ wu-põ̀.»¹⁵N zɛ̃̀ n ce bə tó nyíní ni bə tó ń jì y tú-kwə́rə́ y bə só tɛ̃́, bə̀ ń jì y y'à lù byílí y è y'à kə́kɛ́lɛ́ cɔ w mɔ́ nɛ; wɔ́ gàà ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ nɛ́. ¹⁶N wɔ̀ bɛ̀: «Zhəl-nə pyɔ̀ w səta mùnì ga byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jì á kwã mɔ́ bə̀k'á zə ába yé. Shèè-nə gàà dwã nə̀tɔ̀ kɔn b'e yí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jì á kwã mɔ́ k'á kwẽ̀ bə bà. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, á m'ǎ zɛ̃̀ á zhílí á sɔ́má yá.» ¹⁷Bala bɛ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «nyǐ nə́ gə́ m'ǎ pyìrh nyí rí tɛ̀bɛ́ ǹ ce nə́ bwəl mó mó né:¹⁸«Nə́ gə tú nə́ bàn tənà y w zú yi ní, ǹ m'ǎ lyẽ tə́tɔ̃̌ nyíní nánshɛ̃̀ y kɛ̀bɛ́ tú-kwə́rə́ y ǹ ce nə́ tó y nə́ só tɛ̃́ mɔ́ nɛ. Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń zə ǹ da ǹdə́ ǹ ná ǹdə́ ǹ nəbwá bɛ́ ǹdə́ ǹ dwí lyì bí gakó ń bə̀ ń cĩ́ dwã yó ǹ sõ jù wə̀. ¹⁹Lò mɔ̀bɔ́ ń zɛ̃̀ n gar ǹ étwí-ènyí rí á wẽ́ ń du pwẽ̀ nè, rə̀-ná-cí cu mú yò w zhǐ ń cìcì yó wə; rə̀myɛ́ yi ní, dóó tɛ̀nɛ́ nə́ yó w yé. Sə bə̀ gə gu lò ǹdə́ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ jù wə̀, rə̀-ná-cí cu mú yò w zhǐ nə́ yó wə.²⁰Sə ǹ gə jál nə́ kùr nì, nyí rí tɛ̀bɛ́ ǹ ce nə́ bwəl mó mó k'ê yə̀ nə́ba lyẽ yé.» ²¹N lyár bɛ n wɔ̀: «Kɔn yál ǹdə á gə́ zɔ̀m nɛ́.» N zɛ̃̀ n ce bə zhǐr bə lyɛ̃. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ n zɛ̃̀ n kwè tə́tɔ̃́ nyíní nánshɛ̃̀ y n lyẽ tú-kwə́rə́ y né.²²Bə lyɛ̃ bə zǎ pyɔ̀ w səta. Bə mɛ̃ gàà dwã nə̀tɔ̀ kɔn b'e yí lyì bí byɛ̀byɛ́ bə̀ y'à n'ê jì bə̀ kwã mɔ́ k'á kwẽ̀ bə bà. E jà lyì bí bə̀myɛ́ j'á pyà bɛ sɔ́má y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ga, sə bə̀ yə̀ be nɛ yé.²³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bala bɛ́ bə̀lyè y k'á shí pyɔ̀ w wa bə só tɛ̃́; bə byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y bə vò Nuuni byǐ Zhozwe sõ; bə cĩ́ mu kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nɔ mɔ́. ²⁴Bə̀ wə̀l mò: «Zhə̀n ga, Cinu Yi co tənà y púlə́púlə́ nə́ jɔ̃̀ wa: tənà y lyì bí gakó kəkə nə́ yé né.»

Chapter 3

¹Zhozwe dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́. Ńmyɛ̌ ǹdə́ gakó zhǐr Shitim ní bə vò bə yí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nyí ni, bə̀ mɛ̃ gàà bə zɔ̃̀ éfòró bə zɛ̃̀ bə byɛrhɛ.²Sə dwã nə̀tɔ̀ kwã nɛ́, nyə́ né byilnə bé zɛ̃̀ bə tó bə̀ zulə́ jàà y wẽ́ ³bə pə nyí bə wɔ̀: «Á gə tú á nɔ Cinu á Yi rí dɔbrɛ́ kùlkṍ w, Levyi kwálá y byǎ bɛ́ bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó zhĩ, s'á zhǐr jàà y kɛ̀bɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó w, á pú ò kùrə̀. ⁴Ámyɛ̌ wúrí á yẽ̌ bwə̌l ne, ámyɛ̌ ǹdə́ òmyɛ́ cəcəl w mə yí ǹdə jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè ta, á bə̀k'á bwəlse w yé. Èta, á m'ǎ lwar sɔ́má kɛ̀bɛ́ á mə̌ s'á kwè mó párá, b'ǎ gwẽ̌ yə̀ sɔ́má y èmyɛ́ kwè gaga yé.»⁵Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ dwí rí ni: «Tɛnɛ-na á cìn Cinu yiləa, nyǐ nəkɔl dɛ̃́ rɛ́, ń la tũ̀-fwààlɛ̀ tũ̌ á cəcəl wə.» ⁶N wɔ̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé ne: «Zhĩ-nə dɔbrɛ́ kùlkṍ w s'á lyɛ̃ á yə̀ dwí rí yé né.» Bə zhĩ dɔbrɛ́ kùlkṍ wə́, bə lyɛ̃ bə vò bə̀ yə̀ dwí rí yé né bə̀ n'ê zhə̀lə̀.⁷Cinu Yi wɔ̀ Zhozwe ne: «Zà, à m'a ji kùr a ce ǹ yil n'ê dwi púlə́púlə́ cəcəl wə, mùnì ga bə lwar b'a m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́ ǹdə à gə́ yàl nɛ́ ǹdə́ Muyiisi ní. ⁸È gə́ wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ m'ǎ pə nyí vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ n'ê zhĩ dɔbrɛ́ kùlkṍ w mó ne ń wɔ̀: «Á gə tú á yú Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ nyí ní, s'á zù á zhì è wẽ́.»⁹Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: «twẽ̌-nə á bwəlse nyɔ̀nɔ̀ á cili Cinu á Yi rí zɔ̀mà nɛ́.» ¹⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Nyǐ-nə kɔn dɛ̀bɛ́ á m'ǎ tó rə̀ dɛnnɛ á lwar bə̀ Yi nã́nyì y ŋwɛ́nɛ́ á cəcəl wə, sə rə̀ m'à jì Kanaã lyì bí, Yititibá, Yivyitibá, Pərəzhitibá Gərəgəshitibá, Amɔrətibá e súlí Zhəbuzhitibá á yé né, rə zwẽ bə̀ tənà y rə pə ába zhə̀n ga: ¹¹Cɛ y gakó Cinu mú dɔbrɛ́ kùlkṍ w m'à yə̀ á yé né o byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́.¹²Èlǎsɛ̃́, zɛ̃̀-nà á vùr bala shí ǹdə́ bə̀lyè kwálsɛ́ wẽ́, kwálá gakó lò mə̀dù. ¹³Vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ zhĩ Cinu Yi, cɛ y gakó Cinu Yi rí kùlkṍ w nèsé gə tú sə cĩ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ yi ní, è nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ shí dɛ̃̌ sõ mə̀ n'ê dùr mə̀ bàn mɔ́ m'a gõ̀; sə mə̀ b'a mɔ dwã nɛ mə zhì.»¹⁴Vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhĩ dɔbrɛ́ kùlkṍ w mó y'à ŋwɛ́nɛ́ dwí rí yé né, rə̀ gə́ tú rə shə́r rə̀ kwə̀ə́rhé wẽ́ rə la Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byɔrhɔ yi ní. ¹⁵Zhɔrdɛ̃ bwǐ y y'a sú e bɔrh è jààsɛ́ gakó jíjí jòró w yi rí wə. Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhĩ kùlkṍ w mó gə́ yú è yó, bə̀ nèsé gə́ j'á dwə̀rh nɛ̃̌ mɔ́ bù-cǔ w yó mó yi ní, ¹⁶nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ shí dɛ̃̌ sõ mə̀ n'ê dùr mə̀ bàn mɔ́ j'á zhì, mə mɔ dwã nɛ mə̀ zhǐ dɛ̃̌, pyépyé, Adamɛ nɛ́, cɔ w kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ Sarətã yala nɛ mɔ́ wẽ́. Nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ shí dɛ̃̌ sõ mə̀ n'ê dùr mə̀ bàn Araba nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá, è n'ê yǎl e wɔ̀ Nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w, səta mɔ́ myɛ j'a gõ̀ kókó. Dwí rí zɛ̃̀ rə byɛrhɛ kɔn zǎ Zheriko yé y wə.¹⁷Vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhĩ Cinu Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w zhì jàà èdù, cə-kùlì y wẽ́, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y cəcəl ré wə; rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ púlə́púlə́ n'ê tó cə-kùlì wẽ́ bə̀ byɛrhɛ, kɔn b'e yí tənà y púlə́púlə́ m'e byɛrhɛ ya.

Chapter 4

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́ gə́ tú rə byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y rə zhɛ̀, Cinu Yi zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozwe ne: ²«Vǔr-nə bala shí ǹdə́ bə̀lyè dwí rí wẽ́, kwálá gakó lò mə̀dù ³s'á pə bɛ nyí á wɔ̀: «Vǔr-nə nə́kulə shí ǹdə́ nə̀lyè Zhɔrdɛ̃ bwǐ y cəcəl ré wə, vwĩ̀-zwə́lnə bé nèsé gə́ cĩ́ sə zhì má cìcì mú. Zə-na nɛ á byɛrhɛ, á vò á cĩ́ á gə́ zul á la zɔ̃̀ mə̀gã̌ mɔ́.»⁴Zhozwe zɛ̃̀ n byẽ̀ bala shí ǹdə́ bə̀lyè y byɛ̀bɛ́ ń yà ń cír wẽ́, kwálá gakó lò mə̀dù mú, ⁵n wɔ̀ bɛ̀: «Lyɛ̃-na á vò Cinu á Yi rí kùlkṍ w yé né, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y cəcəl ré wə, sə lò gakó vùr nə́kulu òdù ń zhĩ ǹ pyə́pyɛla wa, kwálsɛ́ yó wə́,⁶mùnì ga rə yə̀ myɔrhɔ á cəcəl wə. Dɔnɔ yí ní, á byǎ bɛ́ gə tú bə̀ n'ê bwə̀rh ába bə̀ zhe: ‹Sə nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ myɛ kùrə̀?›, ⁷s'á lyár bɛ á wɔ̀: ‹Nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ n'ê lyǐrh nɛ kɔn b'e la gaga, bə̀ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ gòm dwã wa Cinu Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w yé né, ò gə́ tú ò tó è wẽ́ o lyɛ̃ yi ní. Mə̀ zhə̀n ga gòm dwã wa.›»⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ e ce wɛ̀rhɛ́ ǹdə Zhozwe gə́ yà ń pɔ bɛ nyí bə̀ bə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́: bə̀ vùr nə́kulə shí ǹdə́ nə̀lyè Zhɔrdɛ̃ bwǐ y cəcəl ré wə, kwálsɛ́ yó wə́, bə zhĩ, ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń byili Zhozwe ne né. Bə zə ne bə byɛrhɛ bə vò bə cĩ́ bə̀ gə́ zul bə zɔ̃̀ mə̀gã̌ mɔ́. ⁹Zhozwe ce bə cĩ́ nə́kulə shí ǹdə́ nə̀lyè y dwã yó nə zhì dɛ̃̌ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y cəcəl ré wə, vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhĩ kùlkṍ gə́ y'à cĩ́ bə̀ nèsé mə̀gã̌ mɔ́. Sə nə̀ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ gàà ǹdə́ zà ga.¹⁰Vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhĩ kùlkṍ w, zhì Zhɔrdɛ̃ bwǐ y cəcəl ré wə, kɔn b'e yí Cinu Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń yà ń twĩ̀ Zhozwe bə̀ n byili ń dwí rí ni mú pyìrh kókó; rə tó kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Muyiisi yà ń pɔ rə̀ nyí Zhozwe ne mó. Sə dwí rí wɛ̀rhɛ́ làlà rə byɛrhɛ. ¹¹Dwí rí púlə́púlə́ gə́ tú rə byɛrhɛ rə zhɛ̀ kwã nɛ́, Cinu Yi kùlkṍ w ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé lyɛ̃ bə vò bə yə̀ rə̀ yé né.¹²Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ e súlí Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y lyì bí lyɛ̃ bə yə̀ yé né ǹdə́ bə̀ búlə́ wẽ̀ ré, ǹdə Muyiisi gə́ yà ń wə̀l be né. ¹³Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ tó Cinu Yi yé né bə lyɛ̃ ǹdə́ bə̀ nə̀rh, ǹdə́ bə̀ búlə́ wẽ̀ ré bə zǎ Zheriko jə́ y səta mɔ́, búlə́ né yil mú, y'à yú ǹdə bala mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ɛ̀na ta. ¹⁴Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, Cinu Yi ce Zhozwe yil du Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ cəcəl wə; sə bə̀ nyàm Zhozwe ń nyǔ mú púlə́púlə́ yi ní ǹdə bə̀ gə́ nyàm Muyiisi ní ta.¹⁵1Cinu Yi zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozwe ne: ¹⁶«Pə nyí vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ zhĩ dɔbrɛ́ nyə́ né kùlkṍ w ne, bə̀ bə̀ du Zhɔrdɛ̃ bwǐ y wə.»¹⁷Zhozwe pə bɛ nyí rí n wɔ̀: «Du-nə Zhɔrdɛ̃ bwǐ y wə.» ¹⁸Sə bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhĩ Cinu Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w gə́ tú bə du Zhɔrdɛ̃ bwǐ y cəcəl ré w yi ní, bə̀ nèsé gə́ zhẽ̌ sə̀ la cə-kùlì y wẽ́ cṹ yi ní, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ k'á kwẽ̀ mə bə̀ mə̀ jàà y wa, mə sú mə bɔrh, mə̀ n'ê dùr ǹdə shãã ga ta.¹⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ du Zhɔrdɛ̃ bwǐ y wẽ́ cànà nã́yéé dwã shí yùwə̀a sə bə̀ zul Jələgal nɛ́, Zheriko yə́-pɛ̀lɛ́ wa, kɔn zǎ yi-púrhí sõ. ²⁰Sə è gə wɔ́ nə́kulə né shí ǹdə́ nə̀lyè y nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à vùr Zhɔrdɛ̃ bwǐ y wẽ́ mó yilə, Zhozwe ce bə cìì ni tɛ̃́ nə̀ zhì dɛ̃̌, Jələgal nɛ́. ²¹N zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: «Dɔnɔ yi ní, á byǎ bɛ́ gə tú bə̀ n'ê bwə̀rh bə̀ dabá bə̀ zhe: ‹Sə nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ myɛ kùrə̀?›,²²2á m'ǎ cĩ́ bi á wɔ̀ mùnì bə lwar: ‹tó cə-kùlì wẽ́ bə byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́. ²³Cinu á Yi rí ce Zhɔrdɛ̃ bwǐ y jǐrh cə-kùlì á yé né, á byɛrhɛ ǹdə ń gə́ yà ń ce vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w jǐrh cə-kùlì nə́ yé né nə́ byɛrhɛ mɔ́ ta. ²⁴Wɔ́ mùnì ga dwə́ né gakó cɛ y yó mó lwar bə̀ Cinu Yi zhe jàn dɛ̃́dɛ̃́, s'á nyɛ̀ Cinu á Yi rí dɛ̃ gakó.›»

Chapter 5

¹Amɔrətibá pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-zùr sõ mó, ǹdə́ Kanaã lyì pyǎ bɛ́ bə̀ y'à jě bə zǎ Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ mɔ́ gakó nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Cinu Yi ce Zhɔrdɛ̃ bwǐ y jǐrh cə-kùlì yé né, bə byɛrhɛ; sə wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ bɛ yilə, bə̀ wun ga.²Rə̀myɛ́ yi ní, Cinu Yi zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozwe ne: «Sə́l nə̀myìn-põ̀-dwèlsè nə́kul-põ̀ shǐsí, ń ká ń mə́ ń gõ̀.» ³Zhozwe sə̀l nə́kul-põ̀ shǐsí n mə n gõ̀ jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ góm pyɛ̀lɛ́ y mɔ́ yó.⁴Nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ ce Zhozwe gõ̀ be mó. Dwí rí tɛ̀bɛ́ gakó rə y'à shə́r Ezhibti ní mú, bala bɛ́ ǹdə́ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ̌ búlə́ jàà w bə̀ m'à vò né gakó y'à cù sɔ́má yó, gɔ-elũ èpòlò w wə, bə̀ gə́ shə́r mó kwã nɛ́. ⁵E jà dwí rí tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à shə́r Ezhibti ni mú y'à gòmə̀. Sə dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ lùl sɔ́má yó, gɔ-elũ èpòlò w wə, Ezhibti ní shə́r mó kwã nɛ́ mɔ́, y'à yə̀ gòm yé.⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhə̀n ga zhə̀l gɔ-elũ èpòlò w wə byinə shí-ɛ̀na, kɔn b'e yí bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ̌ búlə́ jàà w bə̀ m'à vò né, bə̀ y'à shə́r Ezhibti ní mú, nyí rí gakó cì, bə̀ gə́ y'à yə̀ Cinu Yi cəl ré cili yilə. Cinu Yi yà ń zɛ̃̀ n bwəl nyí bə̀ bə̀ t'â la tənà y ń bwəl è nyí bə̀ dabá nɛ, bə̀ ń la nə́ba pɔ mɔ́, nɔ bə nyǐ yé; yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ tənà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́a. ⁷Wɔ́ bə̀ byǎ bɛ́ ń cĩ́ bə̀ jàà y wa; sə wɔ́ bə̀myɛ́ Zhozwe gòmə̀, bə̀ gə́ y'à yə̀ gòm mó yilə; bə̀ y'à yə̀ be gòm sɔ́má yó yé.⁸Sə bə̀ gə́ tú bə gõ̀ bə̀ nyí rí púlə́púlə́ bə zhɛ̀, bə̀ mɛ̃ kùr yó, bə̀ zulə́ jàà y wa, kɔn b'e yí bə̀ wárh. ⁹Cinu Yi zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozwe ne: «Zà dɛ̃ rɛ́, à byíbyílí Ezhibti cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ w á nyí ni á ce kwã nɛ́.» Wɔ́ rə̀myɛ́ e ce bə̀ j'á n'ê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ mɔ́ bə̀ Jələgalb kɔn b'e yí zà.¹⁰Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zul Jələgal nɛ́, bə jí Pakɛ y cànà y dwã shí ǹdə́ nə̀na yùwə̀c də̀dɛ̀nɛ́ yi ní, jə́ y è bwə́l Zheriko ne mó wə. ¹¹Pakɛ y zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, bə̀ jú tənà y kùjú: búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce, e súlí jíjí ywẽ́ bə̀ wòwə̀, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ̀ yù w cìcì.¹²Sə bə̀ gə́ jú tənà y kùjú w zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, è j'á yə̀ mánnɛ y nyí ga. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'ê yə̀ mánnɛ nɛ yé. Bə̀ jú kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ jə̀r Kanaã tənà y wẽ́ byin rí rə̀myɛ́ mɔ́.¹³Dɛ̃ rə̀dù, Zhozwe yà ń bwə́l Zheriko ne. Ń gə́ kwẽ̌ n nyǐ dɛ̃̌, n púrí bal mə̀dù ǹdə́ ń shù ń fwə̌rh ń zhe ń jɔ̃̀ wa, ń mə́ ń zhǐ ń yé né. Zhozwe twẽ̌ n yí ń nyí ni n bwə̀rh mò n wɔ̀: «Ǹ nyí wɔ nə́ kwã nɛ́ ráá nə́ zwə̀ bé kwã nɛ́?»¹⁴Bal mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «À nyí tə̀ lòlò kwã nɛ́ yé. Àmyɛ́ wɔ́ Cinu Yi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal. À bàn èlǎsɛ̃́.» Rə̀myɛ́ yi ní, Zhozwe tu, n zə ń yé n pú tɛ̃́, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Nyí tɛ̌ ǹ la ǹ tùntùnnə mó ne pɔ, yó-cə́bal?» ¹⁵Cinu Yi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ wɔ̀ Zhozwe ne: «Vǔr ǹ nə̀cìlə̀d né ǹ nèsé ne, bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ zhǐ è wẽ́ mó wɔ́ Yi jàà.» Sə Zhozwe vùr ń nə̀cìlə̀ né.

Chapter 6

¹Zheriko cɔ w bwə̀ə̀lé y'à sàásɛ cɛ̀nɛ̀ cɛ̀nɛ̀ yilə: lòlò yà ń tá ń shí ò wẽ́ ń dwi pwẽ̀ nè yé, lòlò myɛ yà ń tá ń zwì ò wẽ́ yé. ²Cinu Yi wɔ̀ Zhozwe ne: «Nyǐ à co Zheriko ǹd'ô pyɔ̌ mɔ́ ǹd'ô shə̀dɛ́-byesé ǹ jɔ̃̀ wa.³S'ámyɛ̌ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó á wɔ̌ búlə́ né jàà wà á m'ǎ vò né mó, á m'ǎ vò á m'á kə́lɛ́lɛ́ cɔ w cã̌, twər rə̀dù dɛ̃ gakó. Á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta dwã nyə̀ldù. ⁴Vwĩ̀-zwə́lnə bwàlpyɛ̀ m'a zə pyì-byərh nyimi pɔ́lsɛa shàlpyɛ̀ bə m'e yə̀ kùlkṍ w yé né. Dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, á m'ǎ vò á m'á kə́kɛ́lɛ́ cɔ w cã̌ twər tàlpyɛ̀, sə vwĩ̀-zwə́lnə bé b'à wúl pɔ́lsɛ́.⁵Pyì-bya nyu pɔ́lá y gə tú è wúl, á gə tú á nyɛ̀ɛ̀ pɔ́lá y cəl ré, dwí rí púlə́púlə́ m'a mà búbwéé nánfwɛ̀lɛ̀ rə cẽ́. Cɔ w byílí y m'à wǔr e ló tɛ̃́ è jàà kùr ré yó. Sə rə̀myɛ́ yi ní, dwí rí púlə́púlə́ m'à zù cɔ w wẽ́ ǹdə́ búlə́ né, lò gakó já ǹ nə́ ǹ bwí ǹ yé né ǹ mə́ ǹ la.»⁶Nuuni byǐ Zhozwe zɛ̃̀ n byẽ̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé n wɔ̀ bɛ̀: «Kwě-nə dɔbrɛ́ kùlkṍ w á zhĩ, sə vwĩ̀-zwə́lnə bwàlpyɛ̀ yə̀ ò yé né ǹdə́ pyì-byərh nyimi pɔ́lsɛ shàlpyɛ̀.» ⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ dwí rí ni: «Lyɛ̃-na, á vò á m'á kə́kɛ́lɛ́ cɔ w cã̌, sə shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê yàl yé né mó yə̀ Cinu Yi kùlkṍ w yé né.»⁸Kɔn gakó yàl ǹdə Zhozwe gə́ yà ń byili dwí rí ni ní: vwĩ̀-zwə́lnə bé bwàlpyɛ̀ y bə̀ y'à zə pyì-byərh nyimi pɔ́lsɛ́ bə̀ m'ê ŋwɛ́nɛ́ Cinu Yi yé né mó lyɛ̃, sə bə̀ wúl pɔ́lá. Cinu Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w pú bə̀ kùrə̀. ⁹Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê yàl yé né mó y'à n'ê zhə̀l vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ y'à n'ê wúl pɔ́lsɛ́ mɔ́ yé né, kwã-púrnə-shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə̀ n'ê zhə̀l kùlkṍ w kwã nɛ́. Zhəl mó y'à n'ê zhə̀l ǹdə́ pɔ́lsɛ́ n'ê wúlə́.¹⁰Zhozwe pə nyí dwí rí ni n wɔ̀: «Á t'á la búbwéé mǎ yé, á t'á la ce bə nyɛ̀ɛ̀ á cəl yé, á t'á la á nyí púr yé, kɔn b'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la ába nyí pɔ, éfòró á mà búbwéé á cẽ́.» ¹¹Cinu Yi kùlkṍ w kə́kɛ́lɛ́ cɔ w cã̌ twər rə̀dù, bə k'á kwẽ̀ bə̀ b'e zɔ̃̀ bə̀ zulə́ jàà y wẽ́.¹²Zhozwe dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã. Vwĩ̀-zwə́lnə bé kwè Cinu Yi kùlkṍ w bə zhĩ. ¹³Vwĩ̀-zwə́lnə bé bwàlpyɛ̀ y bə̀ y'à zə pyì-byərh nyimi pɔ́lsɛ́ shàlpyɛ̀ y bə̀ m'ê ŋwɛ́nɛ́ Cinu Yi kùlkṍ w yé né mó, k'ê zɛ̃̀ bə̀ n'ê zhə̀l ǹdə́ bə̀ n'ê wúl pɔ́lsɛ́. Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê yàl yé né mó y'à n'ê zhə̀l bə̀ yé né, kwã-púrnə-shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə pú Cinu Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w kùrə̀. Zhəl mó y'à n'ê zhə̀l ǹdə́ pɔ́lsɛ́ n'ê wúlə́. ¹⁴Bə̀ zhə̀l bə m'e kə́kɛ́lɛ́ cɔ w cã̌ twər rə̀dù, dwã nə̀lyè dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, bə k'á kwẽ̀ bə bə̀ bə̀ zulə́ jàà y wa. Bə̀ wɛ̀rhɛ́ èta dwã nyə̀ldù.¹⁵Sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, bə̀ dámǎ bə zɛ̃̀ ǹdə́ yi rí gwẽ̌ yə̀ púrh yé, bə vò bə m'e kə́kɛ́lɛ́ cɔ w cã̌ ǹdə bə̀ gə́ yà n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́. Sə wɔ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ dúdú yù w bə̀ zhə̀l bə m'e kə́kɛlɛ́ cɔ w cã̌ twər tàlpyɛ̀. ¹⁶Twər tàlpyɛ̀ y yó wə, vwĩ̀-zwə́lnə bé wúl pɔ́lsɛ́, Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ dwí rí ni: «mǎ-na búbwéé á cẽ́ bə̀ Cinu Yi co cɔ w á jɔ̃̀ wa.¹⁷Nə́ m'ǎ cɔ̀ cɔ w ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó lyə́m lyə́m Cinu Yi yilə. Kə-nə̀fòló Arayaabɛ dúdú ń mà n lú, ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ m'à yə̀ ǹdə́ mɔ jù w mú, ń gə́ shèè tùntúmə́ bé byɛ̀bɛ́ nə́ y'ǎ twĩ̀ mú yilə. ¹⁸È gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, s'á dɛ̃̀ á cìn á bə̀k'á kwè kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə cɔ̀ lyə́m lyə́m Cinu Yi yil mú yé. È gə də̀ rə̀myɛ́ á m'ǎ vwɛ̃ lwɛlɛ á cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zulə́ jàà y yó wə á ce e jé tɛ̃́. ¹⁹Sə̀byǐ mú gakó, sánə́má mɔ́ gakó, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bə̀ zùrhì ǹdə kàmmɔ ráá ǹdə cɔ̀bɔ́ m'à yə̀ Cinu Yi ń cǐ ri, sə bə̀ m'à ló re Cinu Yi nə̀cɛ̀ndɛ́ yó.»²⁰Zhozwe gə́ tú n pə nyə́ né nyɛ̀bɛ́ n zhɛ̀, dwí rí zɛ̃̀ rə mà búbwéé rə cẽ́, bə súlí bə wúl pɔ́lá. Rə̀ gə́ nyɛ̀ɛ̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé pɔ́lsɛ́ cəl ré, rə mà búbwéé nánfwɛ̀lɛ̀ rə cẽ́. Cɔ w byílí y j'á wǔr e ló tɛ̃́ è jàà kùr ré yó. Bə j'á zù cɔ w wa ǹdə́ búlə́ né, lò gakó j'á nə́ ń bwí ń yé né ń mə́ ń la; sə bə̀ zwẽ cɔ wa. ²¹Bə gu cɔ w lyì bí gakó ǹd'ô vwàmá nɛ́ gakó lyə́m lyə́m ǹdə́ búlə́-shìmì Cinu Yi yilə: bala, kana, ebwá, náncərh; nə̀-byərh, pyììsì, bènərh²²Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ bala bɛ́ bə̀lyè y bə̀ y'à zhə̀l bə zə surhə bə byɛ́lɛ́ tənà y mɔ́ nɛ: «Zhəl-nə á zù kə-nə̀fòló w sõ jù wə̀ s'á vùr w ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ ò nyǎn mɔ́ á ce pwẽ̀ nè ǹd'á gə́ bwəl w nyí ní.»²³Ébwá-dàlá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhə̀l bə zə surhə bə byɛ́lɛ́ tənà y mɔ́, vò bə zù bə vùr Arayaabɛ, ǹdə́ ń da mɔ́, ǹdə́ ń ná mɔ́, ǹdə́ ń nəbwá bɛ́ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ́ ń nyǎn mɔ́ bə ce pwẽ̀ nè. Bə súlí bə vùr lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ́ ń dwí rí lyì mú, bə vò bə cĩ́ bi jàà kɛ̀bɛ́ è y'à də̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zulə́ jàà y wẽ́. ²⁴Bə zɛ̃̀ bə ji cɔ w ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó myǐn; è gə də̀ sə̀byǐ mú, e súlí sánə́má mɔ́ ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à zùrhì ǹdə́ kàmmɔ ráá ǹdə́ cɔ̀bɔ́ mɔ́ dúdú bə̀ yə̀ myǐn ji yé. Bə̀ ló rə̀myɛ́ Cinu Yi jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ yó.²⁵Zhozwe yẽ̌ kə-nə̀fòlò w Arayaabɛ nɛ ǹdə́ ń dwí lyì bí ni nã́nyìrh. Ń súlí n yẽ̌ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ́ ń nyǎn mɔ́ nɛ. Arayaabɛ jòm cəcəl w kɔn b'e yí zà, ń gə́ yà ń shèè tùntúmə́ bé byɛ̀bɛ́ Zhozwe yà ń twĩ̀ bə vò bə zə surhə bə byɛ́lɛ́ Zheriko cɔ w mɔ́ yilə.²⁶Rə̀myɛ́ yi ní, Zhozwe ce bə dwĩ̀ nyí bə wɔ̀:«Cinu Yi mà n ce yò pú lò mɔ̀bɔ́ń mà n zɛ̃̀ ń la Zheriko cɔ w kɔ̀bɔ́ lú mú.È m'à yə̀ ń byì-cɛ y ń la n mə n ce ò zhì dɛ̃̌n zɛ̃̀ n zə ń byì-kwã y n mə n ce ò bwə̀ə̀lé né.» ²⁷Cinu Yi yàl nɛ́ ǹdə́ Zhozwe sə Zhozwe yil ré y'à du tənà y púlə́púlə́ wə.

Chapter 7

¹Akã dówə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə cɔ̀ lyə́m lyə́m Cinu Yi yil mú shò kwã nɛ́. Bal mə̀dù ń yà ń yil Akã co jɛ̃̀ kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́. Rə̀myɛ́ ce Cinu Yi lyim zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́ rə̀ n'ê yì ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Akã yà ń wɔ́ Zhəda kwálá y lò mə̀dù, Kərəmyi byǐ, Zhəbədi nɔ̃̌, ń nàmbal mɔ́ yà ń yíl Zhɛraa.²Zhozwe zhì Zheriko né n twĩ̀ bala Ayi ní n wɔ̀: «Zhəl-nə á zə surhə á byɛ́lɛ́ tənà yá.» Ayi y'à ŋwɛ́nɛ́ Bɛtɛ-Awɛn yala nɛ, ǹ gə ŋwɛ́nɛ́ Bətɛl nɛ́, è y'à ŋwɛ́nɛ́ yi-púrhí sõ. Bə lyɛ̃ bə vò bə byɛ́lɛ́ ya. ³Bə shí gàà bə kwẽ̀ bə b'e wɔ̀ Zhozwe ne: «Dwí rí púlə́púlə́ bə̀k'á vò búlə́ né bú yil yé. Bala mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè ráá mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ m'à vò bə bú ǹdə́ Ayi. Bə̀k'á pə lyààrɛ̀ rə̀myɛ́ dwí rí púlə́púlə́ ne yé, b'è lyì bí bə já yé.»⁴Bala bə̀ y'à yú ǹdə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ta, shə́r dwí rí wẽ́ bə vò Ayi, sə bə̀ dùr Ayi lyì bí yé né. ⁵Ayi lyì bí gu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lyì bə yí ǹdə́ shí-ɛ̀tɔ̀ ǹdə́ bwə̀ldù ta; bə súlí bə jì bì bə lyɛ̃ cɔ w bwə̀rə́ y nyí rí bə m'e yí Shebərəyim sə bə̀ gu bi bə̀ gə́ tú bə̀ n'ê swé bə̀ bàn Zheriko səta yi ní. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wun zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ wun gə kókó.⁶Zhozwe ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ náncɛsɛ́ kǎr bə̀ gàndɛ́, bə pwà shó bə ló bə̀ yə́-pǎlsɛ́ wa, bə tu bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́ Cinu Yi kùlkṍ w yé né kɔn b'e yí də̀dɛ̀nɛ́a. ⁷Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀: «Nyì wé Cinu Yi, byè yil ǹ ce dwí rí byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́? Wɔ́ mùnì ga ń yẽ̌ nə́ba ń ce Amɔrətibá jɔ̃̀ wa sə ń mə ce nə́ jé tɛ̃́ yilə? Nə́ gə y'ǎ wò bə̀ nə́ b'ǎ mɛ̃ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ y'à bə cɔ̃̀!⁸À n'â lwə̀l mó Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ zɛ̃̀ è dùr è zwə̀ bé yé né èta mɔ́, wɔ́ bə̀kɔ́n à la wál èlǎsɛ̃́? ⁹Kanaã lyì bí ǹdə́ tənà y lyì bí gakó m'à nyɛ̀ɛ̀, bə̀ m'à zɛ̃̀ bə bú ǹdə́ nə́ba, sə bə̀ m'à ce nə́ yil ré jé tɛ̃́ tənà y wẽ́. Bə̀kɔ́n ǹ la ń zɛ̃̀ ń wɛ̀rhɛ́ ǹ yil ré rə̀ du mú yilə?»¹⁰Cinu Yi wɔ̀ Zhozwe ne: «Zɛ̃̀ dɛ̃̌! Byè yilə ǹ tu ń zə ǹ yé y ń pú tɛ̃́? ¹¹dówə́ Bə̀ zhìlì à dɔbrɛ́ à y'à zɔ ǹdə́ bɛ mɔ́. Bə̀ zhə̀n ga co jɛ̃̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə cɔ̀ lyə́m lyə́m à yil mú wẽ́; bə̀ gaga mɔ́ ŋwɔ̀l kɔn rə̀ wẽ́, bə̀ shèè rè, bə̀ co re bə̀ wẽ̀ ré wẽ́. ¹²Rə̀myɛ́ ce bə̀ k'ê wàr bə̀ m'à zhì bə̀ zwə̀ bé yé né yé, bə̀ m'a dùr bə̀ yé né, bə̀ bə̀ vwɛ̃ lwɛlɛ bə pə bə̀ cìn ni. Á gə yə̀ ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á y'à mə̌ s'á cɔ̀ lyə́m lyə́m à yil mú jé tɛ̃́ á cəcəl wə, à k'â t'â la nɛ́ yál ǹd'ába yé.¹³Zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń tɛnɛ dwí rí à yilə. Ǹ m'ǎ wɔ̀ rɛ̀: ‹Tɛnɛ-na á cìn Cinu yilə, nəkɔl dɛ̃ rɛ́, bə wɔ́ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí ń nə́ ń wə̀lə̀: «Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á y'ǎ mə̌ dwã s'á cɔ̀ à yil mú ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Ǹ wàr ǹ mà ń zhì ǹ zwə̀ bé yé né gaga ǹdə́ è gə də̀ á vùr rè á cəcəl w yé.›¹⁴Nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ yá, á m'ǎ twẽ̌ á bə̀ kwálá kwálá, sə kwálá y kɛ̀bɛ́ Cinu Yi la cír mú m'à e twẽ̌ e bə̀ jì jì; jì kɛ̀bɛ́ Cinu Yi la cír mú m'à twẽ̌ e bə̀ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, sə kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ Cinu Yi la cír mú lyì bí m'à twẽ̌ bə bə̀ mə̀dù mə̀dù. ¹⁵Bə̀ m'à ji lò mɔ̀bɔ́ ń co jɛ̃̀ kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ wẽ́ mó myǐn, ńmyɛ̌ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń nyǎn mɔ́ gakó, ń gə́ zhìlì Cinu dɔbrɛ́, n súlí n twĩ̀ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́ mɔ́ yilə.»¹⁶Zhozwe dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔlɛ́ shãã shãã, n ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ twẽ̌ e bə̀, kwálá kwálá sə tántɛ́ɛ́ y zɔ Zhəda kwálá yá. ¹⁷N zɛ̃̀ n ce Zhəda kwálá y twẽ̌ e bə̀ jì jì, sə tántɛ́ɛ́ zɔ Zhɛraa jì yə́. N ce Zhɛraa jì y twẽ̌ e bə̀, kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́, sə tántɛ́ɛ́ y zɔ Zhəbədi kɛ̀lɛ́ yá. ¹⁸N zɛ̃̀ n ce Zhəbədi kɛ̀lɛ́ y lyì bí twẽ̌ bə bə̀ mə̀dù mə̀dù. Tantɛ́ɛ́ y zə Kərəmyi byǐ Akã, Zhəbədi nɔ̃̌ wá, ń nàmbal mɔ́ yà ń yíl Zhɛraa.¹⁹Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ Akã nɛ: «À byǐ, cèrhé Cinu Yi, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí, sə́ ji ń yə̀-bya; cĩ́ ni kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, bə̀k'á shèè ǹ wu yé.» ²⁰Akã lyár Zhozwe n wɔ̀: «Zhə̀nà, wɔ́ àmyɛ́ à gwar Cinu Yi, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí. Nyǐ à gə́ wɛ̀rhɛ́ ma: ²¹À y'à nɔ Shənəyarɛ kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ búlə́ wẽ̀ ré wẽ́, è cɛ̀nɛ̀ rɛ́ y'à bə dõ zhe yé, ǹdə́ sə̀byì-kùlsì zwã̌-èlyè, ǹdə́ sánə́má mə̀ dùmì rí y'à yú ǹdə sə̀byì-kùlsì shí-ènu dùmì ta; rə̀ bwɛ̃̌ zɔ nɛ a zɛ̃̀ a pwà rɛ̀. À shèè rè tɛ̃́, à kòrhó w cəcəl ré wə, sə̀byǐ mú ŋwɛ́nɛ́ rə̀ kùr wə̀.»²²Zhozwe twĩ̀ tùntúmə́ bə dùr bə̀ vò kòrhó w wẽ́: bə̀ púrí zhə̀n ga wẽ̀ ré y'à shèè ń kòrhó w wẽ́, sə̀byǐ mú zɛ̃̀ mə̀ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ kùr wə̀. ²³Bə vùr wẽ̀ ré tɛ̃́ kòrhó w cəcəl wə, bə zə rə bə b'e pə Zhozwe ǹdə́ gakó ne: bə ló re tɛ̃́ Cinu Yi yé né.²⁴Zhozwe ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ gakó zə Zhɛraa byǐ Akã, bə súlí sə̀byǐ mú ǹdə́ kàmə̀-zù-fwɛ̀lɛ́ yá, ǹdə́ sánə́má mɔ́ nɛ bə m'e vò Akɔɔrɛ pyə̀-gɔ́rɔ́ w wẽ́. Bə̀ zə ń byǎ bɛ́ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́ ǹdə́ ń nɔ̃ wá, ǹdə́ ń bə̀na yá, ǹdə́ ń vwàmá námpɔ́lsɛ́, ń kòrhó w ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ́ ń nyǎn mɔ́ bə m'e súlí bə̀ vò gàà.²⁵Bə̀ gə́ yú gàà, Zhozwe wɔ̀ Akã nɛ: «Byè yil ǹ vwɛ̃ lwɛlɛ ń pə nə́ba? Cinu Yi mà n ce lwɛlɛ pú mú zà dɛ̃ rɛ́.» Rə̀myɛ́ yó, púlə́púlə́ dul mu ǹdə́ nə́kulə. Bə̀ dul be ǹdə́ nə́kulə bə súlí bə ji bi myǐn. ²⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ zɛ̃̀ bə cĩ́ nə́kul-púl ń yó, nə́kul-púl ré gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ zà gwẽ̌. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ gwẽ̌ n'ê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ mɔ́ zà bə̀ «Akɔɔrɛ pyə̀-gɔ́rɔ́.»Rə̀myɛ́ yó Cinu Yi lyim rí rə̀ y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ k'á tu.

Chapter 8

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Cinu Yi wò Zhozwe ne: «Bə̀k'á dùr ywẽ yé, sə ǹ wu bə̀k'á ga myɛ yé. Zɛ̃̀ n zə lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó ǹ tɛnɛ búlə́ né bú yil mú, ń vò ń bú ǹdə́ Ayi lyì bí. Nyì wé, à co Ayi pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń lyi bí ǹdə́ ń cɔ w e súlí ń tənà y ǹ jɔ̃̀ wa. ²Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ Ayi ǹd'ô pyɔ̌ mɔ́ ǹdə ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ Zheriko ǹd'ô pyɔ̌ mɔ́ nɛ́. Sə á wɔ̌ á m'ǎ pwà wẽ̀ ré ǹdə́ vwàmá nɛ́ búlə́ né kwã nɛ́, á cìcì yilə. Tɛnɛ ǹ gə́ m'ǎ shèè ń tó cɔ w kwã nɛ́ ń bú ǹdə́ w nɛ́ mɔ́ ń cĩ́.»³Zhozwe já n zɛ̃̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó ń tɛnɛ búlə́ né bú yil mú, ń la n vò n bú ǹdə́ Ayi. N cír bala mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-etɔ̀, shə̀dɛ́-byərh, n zɛ̃̀ n twĩ̀ bì ǹdə́ cəcɛ̃. ⁴Ń yà ń pɔ bɛ nyí n wɔ̀: «Nyǐ-nə á la vò á shèè á tó cɔ w kwã nɛ́ á m'á bú ǹdə́ wa; á bə̀k'á twẽ̌ ò yala nɛ á vò pyépyé dɛ̃́dɛ̃́ yé; s'á gakó tɛnɛ á zhì.⁵Àmyɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ mó, nə́ m'ǎ vò nə́ bwəlse cɔ w nɛ. Ò lyì bí gə du bə̀ la nə́ba jəl, nə́ m'ǎ dùr bə̀ yé né, ǹdə twər nã́yéé ré ta. ⁶Sə bə̀ m'à du bə pú nə́ kùrə̀, kɔn b'e yí nə́ zə bɛ́ nə́ du cɔ w wa, nə́ yí pyépyé; bə̀ bə̀ m'à wɔ̀ dwã nɛ: ‹Bə̀ n'ê dùr nə́ yé né ǹdə twər nã́yéé ré ta›; sə́ nə́ m'ǎ dùr bə̀ yé né. ⁷Rə̀myɛ́ yi ní, ámyɛ̌ m'ǎ sàrh á shòò jàà y wẽ́, á zɛ̃̀ á zù á zwẽ cɔ wa, Cinu á Yi rí co w á jɔ̃̀ wa.⁸Á gə tú á zwẽ wə, s'á ji w myǐn; á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu Yi gə́ pɔ nyí ní. Wɔ́ nyí rí rə̀myɛ́ à n'â pɛ ába.» ⁹Zhozwe ce bə zɛ̃̀ bə vò bə̀ shòò jàà y wẽ́. Bə̀ zhə̀l bə vò bə jòm Bətɛl ǹdə́ Ayi bwə̌l mó wə, Ayi cɔ w yi-zùr səta. Zhozwe mɛ̃ n zɔ̃̀ dwí rí cəcəl wə cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́.¹⁰N dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, n byɛ́lɛ́ rɛ. Ńmyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lyì bí náncɛsɛ́ yə̀ rə̀ yé né bə shə́r bə̀ la vò bə bú ǹdə́ Ayi. ¹¹Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à tɛnɛ búlə́ né bú yil mú, bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́, tó mo bə vò bə bwəlse cɔ w yé né; bə zɛ̃̀ bə zul Ayi jə̀-gwã̀ sõ. Nə̀-gɔ̀lɔ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bə̀myɛ́ ǹdə́ Ayi cəcəl wə. ¹²Zhozwe vùr bala bə yí ǹdə mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀nu ta, n ce bə shèè Bətɛl ǹdə́ Ayi bwə̌l mó wə, Ayi cɔ w yi-zùr sõ.¹³Dwí rí zul Ayi jə̀-gwã̀ sõ, kwã-púrnə-shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zul cɔ w yi-zùr sõ. Zhozwe zɔ̃̀ pyə̀-gɔ́rɔ́ w wẽ́ cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́. ¹⁴Ayi pyɔ̌ mɔ́ gə́ nɔ rə̀myɛ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń dwí rí púlə́púlə́ ǹdə́ cɔ w lyì bí, zɛ̃̀ làlà bə du bə̀ la vò bə bú ǹdə́ sə-jɔrhɔ́ w yó, Araba yé né. Ń yà ń yə̀l bə̀ bə̀ y'à tɛnɛ bə shèè cɔ w kwã bə̀ la m'e bú ǹdə́ mɔ yé.¹⁵Zhozwe ǹdə́ púlə́púlə́ yẽ̌ bə jì bi, bə zɛ̃̀ bə dùr bə̀ yé né bə zǎ èpòlò w səta. ¹⁶Bə byẽ̀ cɔ w lyì bí púlə́púlə́ bə ce bə̀ kwã nɛ́, mùnì ga bə jì bi. Bə jì Zhozwe, sə rə̀myɛ́ zɔ bɛ bə du cɔ w wa, bə yí jàà kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́. ¹⁷Lò mə̀dù ga yə̀ Ayi ǹdə́ Bətɛl nɛ́ mɛ̃, ń yə̀ dwi n tó n pú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùr yé. Bə̀ cɔ w bwə̀ə̀lé y'à pul bə̀ gə́ y'à tú bə̀ pú kùrə̀ bə̀ n'ê jì yí ní.¹⁸Cinu Yi zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozwe ne: «Cìì swé ré ǹ jɔ̃̀ w mɔ́ ń mə zǎ Ayi cɔ w, b'à la w ǹ jɔ̃̀ w co.» Zhozwe cìì swé ré ń jɔ̃̀ w mɔ́ n zǎ Ayi səta. ¹⁹Ń gə́ cèlè ń jɛ̃̀ y yi ní, bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shèè mó j'á sàrh làlà bə du bə̀ shòò jàà y wẽ́, bə dùr bə zù cɔ w wa, bə zwẽ w; bə yə̀ làlà bə ji w myǐn.²⁰Ayi lyì bí pyìrhí bə nyǐ: bə púrí cɔ w nyɛ̀rh sə̀ la yi wə. Lò mə̀dù ga myɛ yà ń kə́ ń bə jàn zhe ń la dùr ǹ vò jàà kə̀l kə̀l wẽ́ yé. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê dùr bə̀ la èpòlò w səta mɔ́ pyìrhí bə̀ k'â bàn Ayi lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pú bə̀ kùr bə̀ n'ê jì bi mú səta. ²¹Zhozwe ǹdə́ púlə́púlə́ púrí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shèè mó zwẽ cɔ wa, nyɛ̀rh myɛ n'ê dwi cɔ w wa sə̀ la dɛ̃̌; bə k'á kwɛ̃̀ bə̀ bə bə bú ǹdə́ Ayi lyì bí.²²Bə̀ dwã bɛ́ shí cɔ w wẽ́ bə du bə b'è jəl be; Ayi lyì bí y'à zɛ̃̀ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ cəcəl wə: bə̀ byɛ̀bɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ èpákɛ̀, byɛ̀bɛ́ myɛ ŋwɛ́nɛ́ èpá dõ mó. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gu bi: lò mə̀dù ga myɛ yə̀ dùr n lú yé, mə̀dù ga myɛ yə̀ dàl nã́nyì yé. ²³È gə wɔ́ Ayi pyɔ̌ mɔ́ yilə, bə̀ zɔ ńmyɛ̌ nã́nyì bə̀ m'e vò bə pə Zhozwe ne.²⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ tú bə gu Ayi lyì bí púlə́púlə́ gɔ sõ, èpòlò w kɔ̀bɔ́ Ayi lyì bí y'à jì bi bə m'e vò ò wẽ́ mó bə zhɛ̀, bə̀ gə́ gu bə̀ gakó lyə́m lyə́m ǹdə́ búlə́-shìmì bə zhɛ̀, bə̀ púlə́púlə́ k'á kwɛ̃̀ bə bə̀ Ayi, bə gu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ gakó ǹdə́ búlə́-shìmì. ²⁵Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə cù dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w mú yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀lyè, bala ǹdə́ kana ga; bə̀ gakó y'à wɔ́ Ayi lyì. ²⁶Zhozwe yə̀ ń jɛ̃̀ y kɛ̀bɛ́ ń yà n mə n cìì swé ré mó kwẽ̀ yé, è gə də̀ ń gə́ gu Ayi lyì bí gakó n zhɛ̀ Cinu Yi yil mú kwã nɛ́.²⁷Sə pwà cɔ w vwàmá nɛ́ ǹdə́ búlə́ wẽ̀ ré, rə yə̀ bə̀ cəl, ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń pɔ nyí Zhozwe ne né. ²⁸Zhozwe ji Ayia myǐn, n ce cɔ w gakó jǐrh jì-bwə̀r, jàà kɛ̀bɛ́ lòlò kə́ ń tɛ̀nɛ́ è wẽ́ mó; jàà y èmyɛ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ zà zà.²⁹È gə wɔ́ Ayi pyɔ̌ mɔ́ yilə, ń ce bə tɔ̌r mɔ cǒ yó, n mɛ̃ gàà kɔn b'e yí də̀dɛ̀nɛ́. Sə yi rí gə́ tú rə zù kwã nɛ́, Zhozwe pə nyí bə só ń cù w tɛ̃́ cǒ w yó. Bə ji w tɛ̃́ cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni, bə zɛ̃̀ bə ló nə́kul-púl nánfɔ̀lɔ̀ ò yó; nə́kul-púl ré rə̀myɛ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ zà zà.³⁰Zhozwe zɛ̃̀ n lù vwĩ̀-jùlú* Cinu Yi, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí yilə, Ebal pyɔ̀ w yó ³¹kɔn tó ǹdə Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi nyí rí ń yà ń pɔ nɛ mɔ́ nɛ, ǹdə rə̀ gə́ y'à kɛ̃ Muyiisi Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né: vwĩ̀-jùlú òmyɛ́ lù ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ lù ku yə̀ sə̀l. Bə cĩ́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ rə̀ yó bə pə Cinu Yi ni; bə súlí bə pə yə̀-zùlə́ vwə̃̀. ³²Zhozwe zɛ̃̀ n kə́ n kɛ̃ Nyə́ né Muyiisi yà ń kɛ̃ n pə nɛ mɔ́, nə́kulə né yó n pə bɛ.³³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ ǹdə́ náncɛsɛ́ ǹdə́ nyə́ né byilnə bé ǹdə́ bùr-kárna bɛ́, e súlí zhələ bé ǹdə́ tənà y cìcì lyì bí y'à zhǐ dɔbrɛ́ kùlkṍ w jə̀-jĩ́ ǹd'ô jə̀-gwã̀ ga sõ. Bə̀ y'à zhǐ vwĩ̀-zwə́lnə bé, bə̀ wɔ́ Levyitibá bə̀ zhĩ Cinu Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w yé né. Bə̀ kə̀kàlà y èdù y'à zhǐ Gərəzhim pyɔ̀ w yé né, bə̀ kə̀kàlà y dõ mó zɛ̃̀ è y'à zhǐ Ebal pyɔ̀ w yé né. Kɔn tó Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi nyí rí ń yà ń pɔ shãã ga Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí bwəl cṹ yilə.³⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhozwe kàrmə̀ Nyə́ né zɔ̀mà nɛ́ gakó, bwəl náàcɛ̀nɛ́ ǹdə́ bwəl námbəlwɛ̀lɛ́ ga, ǹdə rə̀ gə́ kɛ̃ Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né gakó. ³⁵Zɔ̀mɛ̀ rə̀dù ga tɛ̀nɛ́, nyɛ̀bɛ́ gakó Muyiisi yà ń byili mú wẽ́, Zhozwe yə̀ kàrmə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó gakó yé né yé; e súlí kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ zhələ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl w mɔ́ yé né yé.

Chapter 9

¹Sə pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-zùr sõ mó, pyàr rɛ́ nyí rí wẽ́, pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ nyí rí wẽ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě bə twèlé Mədətərəne y vɔ̃̀ w nɛ, Lyəbã yala nɛ mɔ́, è n'ê yǎl e wɔ̀ Yititibá, Amɔrətibá, Kanaã lyì bí, Pərəzhitibá Yivyitibá, Zhəbuzhitibá pyǎ bɛ́, ²ce nyí dwã wa bə̀ la m'e tó dwã bə bú ǹdə́ Zhozwe ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́.³Gabaɔ̃ lyì bí nyɛ̀ɛ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ Zhozwe wɛ̀rhɛ́ Zheriko ǹdə́ Ayi ni; ⁴bə̀myɛ zɛ̃̀ bə pyà surhə: bə̀ lyə́r bə̀ cìnə̀ mùnì ga bə̀ bə̀k'á lwar bə̀ pár yé bə̀ pwà ywə́ə́le nándwə́ ǹdə́ sɛ̃́ bɔ̀lsɛ̀ nándwə́rh sə̀ kǎr kǎr bə nyɛl nyɛl bə zhĩ bə̀ bə̀nesé ne; ⁵bə pwà nə̀-cìl-dwə́ nə̀ nyɛl nyɛl bə ce, bə zɛ̃̀ bə zù kàmə̀-zù-dwə́rh; búrú w kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à co bə̀ byẽ́ sɔ́má kǒ yil mú gakó y'à wɔ́ búr-eywaalɛ nánkùlsì.⁶Bə̀ zhə̀l bə vò bə nə Zhozwe Jələgal zulə́ jàà y wa, bə wɔ̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bala bɛ́ nɛ: «Nə́ shí tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́. Nə́ n'ê lwə̀l ába b'ǎ shɛ̀nɛ́ a zə dɔbrɛ ǹdə́ nə́ba.» ⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bala bɛ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀ Yivyitibá nɛ: «dədɛ̌nnɛ, á jě nə́ cəcəl wə, etər nə́ m'ǎ tó né nə́ zə dɔbrɛ ǹd'ába?» ⁸Sə bə̀ wə̀l Zhozwe ne: «Nə́ wɔ́ ǹ tùntùnnə.» Zhozwe zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: «Byɛ̌ lyì ǹd'ába? Yẽ̀ á shí ní?»⁹Bə lyár mɔ́ bə wɔ̀: «Ǹ tùntùnnə bé shí tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ dɛ̃́dɛ̃́ wẽ́, Cinu ǹ Yi rí yilə, bə̀ nə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ gə́ n'ê zɔ̀m ń yil ré rə̀ du mú yò né. Nə́ nyɛ̀ɛ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ Ezhibti ní ¹⁰ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ Amɔrətibá pyǎ bɛ́ bə̀lyè y bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ mɔ́ nɛ: Eshəbɔ̃ pyɔ̌ Səwɔnɛ ǹdə́ Bashã pyɔ̌ Oge ń yà ń jě Ashətarɔtɛ nɛ́ mɔ́.¹¹Nə́ náncɛsɛ́ ǹdə́ nə́ tənà y lyì bí gakó wə̀l nə́ba: ‹Tɛnɛ-na kùjú á ce á byẽ́ sɔ́má kǒ yilə; zhəl-nə á nə bɛ s'á wɔ̀ bɛ̀: nə́ wɔ́ á tùntùnnə.› Rə̀myɛ́ yilə, shɛ̀nɛ́-na á zə dɔbrɛ ǹdə́ nə́ba èlǎsɛ̃́. ¹²Nyǐ nə́ búrú wə́: ò y'à wɔ́ bárhɛ́ nə́ gə́ co w nə́ byẽ́ nə́ sõ kǎlsɛ́ w yi ní, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ shə́r nə́ bàn á sõ mó; èlǎsɛ̃́, nyǐ wə, ò jǐrh yəywaal-kùlsì. ¹³Sɛ̃́ bɔ̀lsɛ́ shɛ̀bɛ́ nə́ y'ǎ ce sə sú ǹdə́ sə̀ y'à gwẽ̌ wɔ́ nándùrh mú, nyǐ si sə̀ kǎr kǎr; nyǐ nə́ kàmə̀zwìísí ǹdə́ nə́ nə̀cìlə̀ né, rə̀ jú kókó sɔ́má nyɛn rɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yilə.»¹⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zwẽ bə̀ wẽ̀ ré bə̀ y'à co bə̀ byẽ́ mó, e jà bə̀ yə̀ pyà sə bə sú Cinu Yi cəl yé. ¹⁵Zhozwe shɛ̀nɛ́ bə ce dwã yó ǹdə́ bɛ n zɛ̃̀ n zə dɔbrɛ ǹdə́ bɛ; dɔbrɛ́ rə̀myɛ́ ce bə mə̌ sə bə yẽ̌ be nã́nyìrh. Dwí rí yé né cìnə́ bé gakó dwĩ̀ nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́.¹⁶Sə gə́ shɛ̀nɛ́ bə zə dɔbrɛ ǹdə bɛ, dwã nə̀tɔ̀ kwã nɛ́, bə̀ tú bə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ bə̀ jə̀-dwã, bə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl wə. ¹⁷Bə zɛ̃̀ bə vò bə zù bə̀ cɛmɛ nɛ́ nə̀ y'à wɔ́ Gabaɔ̃, Kəfyəra, Bɛɛrɔɔtɛ ǹdə́ Cərəyatɛ-Yərim mɔ́ wẽ́.¹⁸Sə bə̀ yə̀ be gwi yé, dwí rí yé né cìnə́ bé gə́ y'à dwĩ̀ nyí ǹdə́ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí yil ré, bə̀ bə̀ t'â la bɛ gu mú yilə. Sə dwí rí púlə́púlə́ ŋwúŋwùní ǹdə́ yé né cìnə́ bé. ¹⁹Yé né cìnə́ bé gakó zɛ̃̀ bə wɔ̀ dwí rí púlə́púlə́ ne: «Nə́ dwĩ̀ nyí ǹdə́ bɛ ǹdə́ Cinu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí; nə́ k'é wàr bɛ lwɛlɛ nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ gaga yé.²⁰Nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ bɛ mɔ́: nə́ m'ǎ yẽ̌ be bə gwẽ̌ zə myə̌l, mùnì ga lyi-shùùrì bə̀k'á ló nə́ yó wə nyí rí nə́ dwĩ̀ bə̀ shò kwã nɛ́ mɔ́ yil yé.» ²¹Yé né cìnə́ bé gə́ wò bə̀ bə̀ yẽ̌ be bə gwẽ̌ zə myə̌l bə̀ shò kwã nɛ́ mɔ́, bə j'á jǐrh də̀-lwərnə ǹdə́ nə̀-mɔnna dwí rí púlə́púlə́ yilə, ǹdə yé né cìnə́ bé gə́ y'à byili bi ní mó.²²Zhozwe zɛ̃̀ n byẽ̀ bè, n wɔ̀ bɛ̀: «Byè yilə á jɛ́jɛ̀rɛ́ nə́ba, á wɔ̀ b'ǎ gə́ shí má jàà y nyɛ dɛ̃́dɛ̃́ e jà á jě nə́ cəcəl wə? ²³Kɔn zhí zà è m'é la gaga, lwɛlɛ tu á kwã nɛ́; á mə̀dù ga myɛ wàr ń mà n yə̀ kɔn dõ ǹdə́ è gə də̀ yə-bal yé. Á m'ǎ yə̀ də̀-lwərnə ǹdə́ nə̀-mɔnna dúdú, à Cinu Yi jì y yilə.»²⁴Bə zɛ̃̀ bə lyár Zhozwe: «Nə́ dùr á ywẽ dɛ̃́dɛ̃́, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce nə́ wɛ̀rhɛ́ èta: twər nánzhəzhɔ̌ bə y'à tú bə cĩ́ nə́myɛ̌ ǹ tùntùnnə bé ne, nyí rí ǹ Cinu Yi rí yà ń pɔ ń tùntùnnə Muyiisi ni mú. Ń byili bə̀ ń la ába tənà y púlə́púlə́ pɔ, sə n gu è lyì bí gakó á yé né. ²⁵Èlǎsɛ̃́, nyǐ nə́ba ǹ jɔ̃̀ wa, wɛ̀rhɛ́ nə́ba ǹdə kɔn gə́ càn e jà rə̀ mǎ ǹdə́ mɔ́ nɛ́.»²⁶Zhozwe zɔ bɛ èta, sə ń zwẽ be jɔ̃̀ wà, bə̀ yə̀ be gwi yé. ²⁷Kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ e m'e yí zà, ń ce bə jǐrh də̀-lwərnə, nə̀-mɔnna dwí rí ǹdə́ Cinu Yi vwĩ̀-jùlú w yilə, jàà y kɛ̀bɛ́ Cinu Yi la cír mú wẽ́.

Chapter 10

¹Zhərəzalɛm pyɔ̌ Adonyi-Sɛdɛkɛ tú n bə̀ n nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Zhozwe zwẽ Ayi cɔ w sə ń cɔ̀ w lyə́m lyə́m Cinu Yi yilə; sə ń wɛ̀rhɛ́ Ayi ǹd'ô pyɔ̌ mɔ́ ǹdə ń gə́ wɛ̀rhɛ́ Zheriko ǹd'ô pyɔ̌ mɔ́ nɛ́. Ń nyɛ̀ɛ̀ myɛ bə̀ Gabaɔ̃ lyì bí myɛ y'à co dwã yó ǹdə́ sə bə jě bə̀ cəcəl wə. ²Sə rə̀myɛ́ gakó y'à n'ê zɛ̃̀ wu ni dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ Gabaɔ̃ y'à wɔ́ cə-fɔ̀lɔ̀, ò y'à wɔ́ pyə̀-cɔ dõ, ò y'à du Ayi, s'ò bala bɛ́ gakó j'à y'à wɔ́ kàndar.³Zhərəzalɛm pyɔ̌ Adonyi-Sɛdɛkɛ twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Ebərɔ̃ pyɔ̌ Oyam nɛ ǹdə́ Yərəmɔɔtɛ pyɔ̌ Pyərəyam nɛ ǹdə́ Ləciishi pyɔ̌ Yəfyiyə nɛ e súlí Egəlɔ̃ pyɔ̌ Dəbyiiri ni: ⁴«Bà-nà á sɛ̃ nɛ nə́ bú ǹdə́ Gabaɔ̃, ò gə́ zɔ dɔbrɛ ǹdə́ Zhozwe ǹdə́ mɔ́ yilə.»⁵Amɔrətibá pyǎ bɛ́ bə̀nu yə́, Zhərəzalɛm pyɔ̌ mɔ́, Ebərɔ̃ pyɔ̌ mɔ́, Yərəmɔɔtɛ pyɔ̌ mɔ́, Ləciishi pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Egəlɔ̃ pyɔ̌ mɔ́ co nyi dwã wa bə zɛ̃̀ bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó vò, bə zù Gabaɔ̃ cɔ w wẽ́, bə bú ǹdə́ wa.⁶Gabaɔ̃ lyì bí twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Zhozwe né, Jələgal zulə́ jàà y wẽ́: «Bə̀k'á cẽ ǹ tùntùnnə bé ne sãɔ̃ yé. Bà-nà nə́ sõ làlà á sɛ̃ nə́ba, á zwẽ nə́ba bə Amɔrətibá pyǎ bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ pyàr rɛ́ w mɔ́ gakó co nyí dwã wa bə m'ê bwí ǹdə́ nə́ba.» ⁷Zhozwe já n zhì Jələgal nɛ́ n zhǐr ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à tɛnɛ búlə́ né bú yil mú e súlí shə̀dɛ́-byəsé gakó bə vò.⁸Cinu Yi wɔ̀ Zhozwe ne: «Bə̀k'á dùr ywẽ yé, nyǐ à co be ǹ jɔ̃̀ wa; bə̀ mə̀dù ga wàr ń mà n zhì ǹ yé né yé.»⁹Zhozwe zhə̀l cəcɛ̃ y námpúm n mə n shí Jələgal, n yí n lyí Amɔrətibá. ¹⁰Cinu Yi ce bə dùr bə là dwã nɛ yé né, n ce bə búl bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ Gabaɔ̃ nɛ́. N jì bi n mə n vò Bɛtɛ-Orɔ̃ sə-jìlə́ y səta, ń bú ǹdə́ bɛ́ n mə n yí Azɛka ǹdə́ Makəda.¹¹Sə bə̀ gə́ y'à n'ê dùr yé né, bə yí Bɛtɛ-Orɔ̃ sɔ̃́-swə́rə́ yi ní, Cinu Yi zhì dɛ̃̌-yi wə n dul be ǹdə́ nə́kul-fwààlɛ̀ bə m'e yí Azɛka; sə bə̀ cùwə̀. Byɛ̀bɛ́ nə́kulə né nə̀ shí dɛ̃̌ ǹdə bədũ̀kwələ ta gu mú k'ê du byɛ̀bɛ́ gu ǹdə́ búlə́-shìmì ní mú.¹²Zhozwe zɛ̃̀ n zɔ̀m n ce Cinu Yi ni, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu Yi co Amɔrətibá jɔ̃̀ w mɔ́. Ń zɔ̀m Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yírh wə n wɔ̀:«Nə̀nyɔ́nɔ́, swə́rh zhì Gabaɔ̃ yə́-pɛ̀lɛ́ wa, cànà, swə́rh zhì Ayalɔ̃ vɔlɔ w yó!»¹³Sə nə̀nyɔ́nɔ́ w swə́rh o zhì, cànà y myɛ zhì jàà èdù kɔn b'e yí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cĩ́ è jim è zwə̀ bé yó. Nə̀nyɔ́nɔ́ w swə́rh o zhì jàà èdù dɛ̃̌-yi rí cəcəl wə, kɔn yí ǹdə dɛ̃ námpúm ta, sə ò yə̀ pyà o zù làlà yé. Bə̀ kɛ̃ yò w òmyɛ́ Cángá cə́bal mɔ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ¹⁴Dɛ̃ yə̀ nɛ́ yàl, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yé né ráá dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, rə̀ nyɛrhɛ dwã ǹdə dɛ̃ tɛ̀bɛ́ Cinu Yi zwẽ numbyíní nyí ni mú ta yé; bə̀ Cinu Yi yà nə́ ń sɛ̃ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ ń bwí búlə́ né.¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhozwe ǹdə́ púlə́púlə́ k'á kwẽ̀ bə vò bə̀ zulə́ jàà y wa, Jələgal nɛ́. Zhozwe ce be gu pyǎ bɛ́ bə̀nu y Makəda nɛ́ ¹⁶Amɔrətibá pyǎ bɛ́ bə̀nu y y'à dùr bə vò bə shèè myèlé ré wə, Makəda nɛ́. ¹⁷Sə bə̀ tú bə wɔ̀ Zhozwe ne: «Bə̀ nɔ pyǎ bɛ́ bə̀nu y bə̀ shèè myèlé ré wə, Makəda nɛ́.»¹⁸Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀: «Byíbyílí-nə nə́kul-fwààlɛ̀ á m'á pyi myèlé ré nyí rí, s'á cĩ́ bala rə̀ nyí ni bə yìlì rì. ¹⁹Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, á bə̀k'á zhì yé, jǐ-nə á zwə̀ bé, cə̌r-nə byɛ̀bɛ́ bə̀ pú kwã mɔ́ nyí rí; á bə̀k'á yẽ̌ be, bə zù bə̀ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ yé, bə̀ Cinu á Yi rí co be á jɔ̃̀ wa.²⁰Sə Zhozwe ǹdə́ gə́ tú bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, bə gu bí lyə́m lyə́m bə zhɛ̀ yi ní, lyì jàlà vwǎrh bə dùr bə zù cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à lù bə kə́kɛ́lɛ́ nɛ bə̀ m'ê yìlì nì mú wẽ́. ²¹Dwí rí púlə́púlə́ kwẽ̀ rə bà rə̀ zulə́ jàà y wa, Zhozwe yala nɛ, Makəda nɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́; lòlò kə́ ń yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nyí pyà yé.²²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhozwe zɛ̃̀ n pə nyí n wɔ̀: «Pul-nə myèlé ré nyí rí s'á vùr pyǎ bɛ́ bə̀nu y byɛ̀bɛ́ á ce pwẽ̀ nè á pɛ̃.» ²³Bə̀ wɛ̀rhɛ́ èta zhə̀n ga, sə bə̀ vùr pyǎ bɛ́ bə̀nu y myèlé ré wə bə ce pwẽ̀ nè bə zə bɛ bə vò Zhozwe sõ: wɔ́ Zhərəzalɛm pyɔ̌ mɔ́, Ebərɔ̃ pyɔ̌ mɔ́, Yərəmɔɔtɛ pyɔ̌ mɔ́, Ləciishi pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Egəlɔ̃ pyɔ̌ mɔ́.²⁴Sə bə̀ gə́ tú bə vùr be bə ce pwẽ̀ nè bə m'e vò Zhozwe sõ yi ní, Zhozwe byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bala bɛ́ gakó, n zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tɛnɛ búlə́ né bú yil mú yé né cìnə́ bé, bə̀ y'à n'ê tó mo mó ne: «Twẽ̌-nə á yí, cĩ́-nə á nə̀rh pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ byə̃sé yóa.» Bə twẽ̌ bə yí, bə̀ cĩ́ bə̀ nə̀rh pyǎ bɛ́ byə̃sé yó. ²⁵Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Á bə̀k'á dùr ywẽ yé, á wun bə̀k'á gə myɛ yé. Yál-na wu-jɔ̀ cìnə́. Wɔ́ èta Cinu Yi mà n wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ǹdə́ á zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ gakó á la bú ǹdə́ bɛ mɔ́.»²⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Zhozwe gu pyǎ bɛ́, n ce bə jele be dɛ̃̌ cèmé nə̀nu ne; sə bə̀ mɛ̃ dɛ̃̌ cèmé né ne kɔn b'e yí də̀dɛ̀nɛ́. ²⁷Yi rí gə́ tú rə̀ n'ê zwì yi ní, Zhozwe pə nyí bə̀ bə só be tɛ̃́ cèmé né yó, sə bə ló be myèlé ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shèè rə̀ wẽ́ mó wə. Bə zɛ̃̀ bə pyi myèlé ré nyí rí ǹdə́ nə́kul-fwààlɛ̀; rə̀ ná y j'á gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ gàà kɔn b'e yí zà.²⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, Zhozwe bú n zwẽ Makəda, n gu ò pyɔ̌ mɔ́ ǹd'ô lyì bí gakó ǹdə́ búlə́-shìmì. N cɔ̀ cɔ w, n gu ò lyì bí gakó lyə́m lyə́m Cinu Yi yilə. Ń yə̀ lòlò ne yẽ̌ nã́nyì yé. Ń wɛ̀rhɛ́ Makəda pyɔ̌ mɔ́ ǹdə ń gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ Zheriko pyɔ̌ mɔ́ nɛ́.²⁹Zhozwe zhì Makəda nɛ́ n vò Lyəbəna, sə púlə́púlə́ tó mo; sə ń bú ǹdə́ Lyəbəna. ³⁰Cinu Yi ce Lyəbəna ǹd'ô pyɔ̌ mɔ́ ga jɔ̃̀ wà. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó gakó. È yə̀ ò lò mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ nã́nyì yé. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ ò pyɔ̌ mɔ́ ǹdə bə̀ gə́ y'à wɛ̀rhɛ́ Zheriko pyɔ̌ mɔ́ nɛ́.³¹Zhozwe zhì Lyəbəna nɛ́ n vò Ləciishi, sə púlə́púlə́ tó mo. N pú cɔ w, n zɛ̃̀ n bú ǹdə́ wa. ³²Cinu Yi ce Ləciishi jɔ̃̀ wà. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bú e zwẽ w dwã nə̀lyè dɛ̃ rɛ́ yùwə̀; Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gu lyì bí bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó gakó ǹdə́ búlə́-shìmì ǹdə e gə́ y'à wɛ̀rhɛ́ Lyəbəna nɛ́ ta.³³Rə̀myɛ́ yi ní, Gɛzɛɛrɛ pyɔ̌ Oram zɛ̃̀ n vò ń la Ləciishi ni sãɔ̃ n bú, sə Zhozwe gu ńmyɛ̌ ǹdə́ ń lyì bí, ń yə̀ ń lò mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ nã́nyì yé.³⁴Zhozwe zhì Ləciishi ní n vò Egəlɔ̃, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ tó mo; bə pú cɔ w, bə zɛ̃̀ bə bú ǹdə́ wa. ³⁵Bə zwẽ cɔ w dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w cìcì, bə gu ò lyì bí gakó ǹdə́ búlə́-shìmì. N gu lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə y'à ŋwɛ́nɛ́ cɔ w wẽ́ mó dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀ cìcì Cinu Yi yilə ǹdə ń gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ Ləciishi ní ta.³⁶Zhozwe zhì Egəlɔ̃ nɛ́ n vò Ebərɔ̃, sə púlə́púlə́ tó mo; sə ń bú ǹdə́ Ebərɔ̃. ³⁷Bə zwẽ Ebərɔ̃ cɔ w, bə gu ò lyì bí, ò pyɔ̌ mɔ́ ǹd'ô cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ nə̀ wẽ́ mó ǹdə́ búlə́-shìmì. Ń yə̀ lò mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ nã́nyì yé; kɔn yàl ǹdə ń gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ Egəlɔ̃ nɛ́. Ń cɔ̀ cɔ w, n gu ò lyì bí gakó lyə́m lyə́m Cinu Yi yilə.³⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhozwe pyìrhí n zǎ Dəbyiiri, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tó mo, sə ń bú ǹdə́ Dəbyiiri. ³⁹N zwẽ Dəbyiiri ǹd'ô pyɔ̌ mɔ́ ǹd'ô cɛmɛ nɛ́. Bə gu ò lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó ǹdə́ búlə́-shìmì, Cinu Yi yilə. Zhozwe yə̀ lò mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ nã́nyì yé. Ń wɛ̀rhɛ́ Dəbyiiri ǹd'ô pyɔ̌ mɔ́ ǹdə ń gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ Ebərɔ̃ ǹdə́ Lyəbəna ǹd'ô pyɔ̌ mɔ́ nɛ.⁴⁰Zhozwe zwẽ tənà y gakó: pyàr rɛ́ nyí rí, Nəgɛɛvɛ nyí rí, pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ nyí rí, pyàr rɛ́ nə̀bán rɛ́ nyí rí ǹdə́ nə̀ pyǎ bɛ́ gakó. Ń yə̀ lò mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ nãnyì yé, ń gu kò-nyì gakó Cinu Yi yilə ǹdə Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí, gə́ yà ń pɔ nyí ní. ⁴¹Zhozwe ŋwɛ̀nɛ́ bɛ kɔn gə́ zhì Kədɛshɛ-Barənəya e m'e yí Gaza e súlí kɔn gə́ zhì Gɔshɛn tənà y nyí rí e m'e yí Gabaɔ̃ mɔ́.⁴²Ń tó dwã n zwẽ pyǎ bɛ́ bé ǹdə́ bə̀ tənèsé ga twər rə̀dù, bə̀ Cinu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí y'à n'ê sɛ̃ nɛ rə̀ bwí búlə́ bú yi ní. ⁴³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhozwe ǹdə́ púlə́púlə́ k'á kwẽ̀ bə vò bə̀ zulə́ jàà y wa, Jələgal nɛ́.

Chapter 11

¹Asɔɔrɛ pyɔ̌ Yabɛ̃ gə́ tú n nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Zhozwe bú ǹdə́ pyǎ bɛ́ n zwẽ bə̀ tənèsé, ń twĩ̀ tùntúmə́ Madɔ̃ pyɔ̌ Yɔbabɛ ǹdə́ Shəmərɔ̃ pyɔ̌ e súlí Akəshəfɛ pyɔ̌ mɔ́ sõ. ²N súlí n twĩ̀ tùntúmə́ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ jə̀-gwã̀ sõ pyàr rɛ́ nyí rí wẽ́ mó sõ; ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Araba nɛ́ ǹdə́ Cənərɔtɛa bù-fwɛ̀lɛ̀ y jə̀-jĩ́ sõ mó sõ; ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ nyí rí wẽ́ mó sõ; e súlí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Dɔɔrɛ jə́ y wẽ́ yi-zùr w mú sõ. ³Kanaã lyì bí y'à ŋwɛ́nɛ́ yi-púrhí ǹdə́ yi-zùrh wə̀; Amɔrətibá, Yititibá, Pərəzhitibá ǹdə́ Zhəbuzhitibá y'à ŋwɛ́nɛ́ pyàr rɛ́ wa; Yivyitibá y'à jě Erəmɔ̃ pyɔ̀ w kùr wə̀, Myəsəpa tənà y wa.⁴Bə zɛ̃̀ bə du, bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó, dwí nánzhəzhɔ̌ ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ nyí nyɔ̀rhɔ́ byǎ ta, ǹdə́ shəshərh ǹdə́ búlə́ eshərh-vwə̃turb nánzhɔ̌. ⁵Pyǎ bɛ́ bə̀myɛ́ gakó pə nyí dwã nɛ bə̀ bə̀ bə jà dwã, bə̀ b'e zul Myərɔm nàná bɛ́ nyí ni bə la m'e bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́.⁶Cinu Yi wɔ̀ Zhozwe ne: «Bə̀k'á dùr bə̀ ywẽ yé, bə̀ nəkɔl dɛ̃ rɛ́, yi rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ cìcì, à m'à ce bə̀ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bí jɔ̃̀ wa, náncùùrì. Ǹ m'ǎ gõ̀ bə̀ shəshesé nə̀-gwěsé ń súlí ń ji bə̀ búlə́ eshərh-vwə̃tur rí myǐn.» ⁷Zhozwe ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ tɛnɛ búlə́ né bú yil mú bə̀ bə lyí bi Myərɔm nàná bɛ́ nyí ni, bə j'a zù bə̀ yó bə bú ǹdə́ bɛ.⁸Cinu Yi ce be bə̀ jɔ̃̀ wa, sə bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, bə jì bi bə m'e yí Sədɔ̃ Cə-fɔ̀lɔ̀ wá, ǹdə́ Myəsərəfɔtɛ-Məyim e súlí Myəsəpɛ jə́ y wə, yi-púrhí wə. Bə̀ gu bi, bə̀ yə̀ mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ nã́nyì yé. ⁹Zhozwe wɛ̀rhɛ́ bɛ kɔn dɛ̀bɛ́ Cinu Yi yà ń wə̀l mo bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́: ń gòm bə̀ shəshesé nə̀-gwěsé, n súlí n ji bə̀ búlə́ eshərh-vwə̃tur rí myǐn.¹⁰Rə̀myɛ́ yi ní, Zhozwe ká n kwẽ̀ n bə̀ n bú n zwẽ Asɔɔrɛ. N gu ò pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ búlə́ shù. Shãã ga, Asɔɔrɛ y'à wɔ́ pyǎ bɛ́ bə̀myɛ́ gə́ y'à cǐ ní mú nyí rí púlə́púlə́ cə-fɔ̀lɔ̀ wá. ¹¹Bə gu lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó ǹdə́ búlə́-shìmì Cinu Yi yilə mùnì ga bə ce bə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m. Kò-nyi rə̀dù ga myɛ yə̀ dàl yé; bə zɛ̃̀ bə ji Asɔɔrɛ myǐn.¹²Zhozwe zwẽ pyǎ bɛ́ bə̀myɛ́ cɛmɛ nɛ́ gakó ǹdə́ nə̀ pyǎ bɛ́ gakó; n zɛ̃̀ n gu nə̀ pyǎ bɛ́ ǹdə́ búlə́ shù. N gu bi Cinu Yi yilə ǹdə Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi gə́ yà ń pɔ nyí ní. ¹³Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yə̀ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ jì-bwə̀ə̀ré də̀dwə́lə́ yó mó òdù ga myǐn ji yé, è gə də̀ Asɔɔrɛ dúdú Zhozwe ju myǐn.¹⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pwà wẽ̀ tɛ̀bɛ́ bə zwẽ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́ búlə́ né yi ni mú, ǹdə́ vwàmá nɛ́, bə̀ cìcì yilə. Sə bə̀ gu numbyínsí gakó lyə́m lyə́m ǹdə́ búlə́-shìmì. Bə̀ yə̀ kò-nyì rə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ yé. ¹⁵Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi yà ń byili Zhozwe ne kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Cinu Yi yà ń pɔ ńmyɛ̌ nɛ rə̀ nyí mú. Sə Zhozwe yə̀ kaka nɛ yẽ̌ rə tu tɛ̃́ Cinu Yi nyə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ yé.¹⁶Zhozwe zwẽ tənà y èmyɛ́ mɔ́ púlə́púlə́: Pyààrɛ́ nyí rí ǹdə́ Nəgɛɛvɛ púlə́púlə́ nyí rí ǹdə́ Gɔshɛn tənà y púlə́púlə́, ǹdə́ pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ y nyí rí, Araba, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyɔ̀ wá, ǹd'ô tɛ̃́-sõ nyí rí. ¹⁷Zhozwe zɔ, kɔn zhì Alakɛ pyɔ̀ w ò zhǐ dɛ̃̌ kɔn zǎ Səyiiri səta mɔ́ e m'e yí Baal-Gaadɛ, Lyəbã jə́ y wə, Erəmɔ̃ pyɔ̀ w kùr wə̀, pyǎ bɛ́ gakó, n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ n zɛ̃̀ n gu bi.¹⁸Zhozwe bú ǹdə́ pyǎ bɛ́ bə̀myɛ́ gakó, dwã nánzhəzhɔ̌. ¹⁹Cɔ òdù ga yə̀ nɛ́ yàl ò pyà yə̀-zùlə́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, è gə də̀ Yivyitibá dúdú bə̀ jě Gabaɔ̃ nɛ́ mɔ́. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tó búlə́ dɛnnɛ bə m'e zwẽ cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ gakó. ²⁰Cinu Yi yà ń gu ń wẽ́ n kù bə̀ wun ní mùnì ga bə bú ǹdə́ sə n tó rə̀ dɛnnɛ n ce bə gu bi lyə́m lyə́m ńmyɛ̌ yilə. Èta bə̀ t'á la bə̀ nɔ̀nɔ̀ dǔr yé, sə bə ŋwɛ̀nɛ́ bə gu bi lyə́m lyə́m ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní.²¹Rə̀myɛ́ yi ní, Zhozwe tú n gu Anəcitibá bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ pyàr rɛ́ w mɔ́, ǹdə́ Ebərɔ̃ nɛ́, Dəbyiiri ǹdə́ Anaabɛ nɛ́ e súlí Zhəda ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyàr rɛ́ gakó yó. Zhozwe gu bi, n cɔ̀ bə̀ cɛmɛ nɛ́ lyə́m lyə́m Cinu Yi yilə. ²²Anəcitibá mə̀dù ga myɛ yə̀ dàl tənà y wẽ́ yé. Sə bə̀ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ Gaza nɛ́, Gaatɛ ǹdə́ Ashədɔɔdɛ nɛ́.²³Zhozwe zwẽ tənà y púlə́púlə́ kɔn gakó tó ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń wə̀l Muyiisi ni ní. N zɛ̃̀ n kwè y n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, n tə̀ y kwálá gakó ǹdə́ è cəl. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, tənà y shǐrh ǹdə́ búlə́ né bú.

Chapter 12

¹Nyǐ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ búlə́ né wẽ́, bə zwẽ bə̀ tə̀nà y bə cìní Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ, kɔn zhì Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ e m'e yí Erəmɔ̃ pyɔ̀ w nɛ ǹdə́ Araba jə́ y nyí rí gakó, yi-púrhí səta mɔ́: ²Wɔ́ Səwɔnɛ, Amɔrətibá pyɔ̌ mɔ́: ń yà ń jě Eshəbɔ̃ nɛ́. Ń yà ń cǐ Arɔwɛɛrɛ cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nyí ni. Ń yà ń súlí ń cǐ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nyí rí cəcəl ré, e súlí Galaadɛ tənà y kə̀kàlà, kɔn m'e vò Yabɔkɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ, Amɔ̃ byǎ bɛ́ swɛ̃́ rɛ́.³Ń yà ń súlí ń cǐ Araba, e m'e vò Cənərɔtɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nɛ, yi-púrhí wə, ǹdə́ kɔn m'e vò Araba bù-fwɛ̀lɛ̀ y nɛ, Nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ, yi-púrhí wə, kɔn zǎ Bɛt-Yəshəmɔtɛ səta; e súlí Pyəsəga pyɔ̀ w nə̀bán rɛ́ kùr wə̀, jə̀-jĩ́ sõ, ǹdə́ kɔn gə́ bwə́l gàà mɔ́ nyí rí. ⁴Pyɔ̌ mɔ́ dõ mó y'à wɔ́ Oge, Bashã pyɔ̌ mɔ́, Erəfəyitibá bə̀ gwẽ̌ dàl mɔ́ mə̀dù. Ń yà ń jě Ashətarɔtɛ ǹdə́ Edərəyi ní. ⁵Ń yà ń cǐ Erəmɔ̃ pyɔ̀ wá, ǹdə́ Saləka ǹdə́ Bashã nyí rí púlə́púlə́ kɔn b'e yí Gəshuritibá ǹdə́ Myəkətitibá swã́ nɛ́; e súlí e ce Galaadɛ tənà y kə̀kàlà nɛ́, Eshəbɔ̃ pyɔ̌ Səwɔnɛ tənà yá.⁶Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi ǹdə́ y'à ŋwɛ̀nɛ́ bɛ búlə́ né wẽ́. Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi zɛ̃̀ n pə tənà y èmyɛ́ nyí rí gakó Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ lyì bí ni, e súlí Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y nɛ.⁸⁷Zhozwe ǹdə́ ŋwɛ̀nɛ́ pyǎ bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ búlə́ né wẽ́, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-zùr sõ, kɔn zhì Baal-Gaadɛ nɛ́, Lyəbã jə́ y wə e m'e yí Alakɛ pyɔ̀ w ò zhǐ dɛ̃̌ Səyiiri səta mɔ́. Zhozwe pə tənà y èmyɛ́ nyi rí gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ nɛ sə cìní, kɔn tó ǹdə sə gə́ jě jě né: 8 Pyààrɛ́ wa, pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ y nyí rí wa, Araba nɛ́, Pyààrɛ́ nə̀bán rɛ́ nyí rí wa, èpòlò wə ǹdə́ Nəgɛɛvɛ nɛ́. Wɔ́ Yititibá, Amɔrətibá, Kanaã lyì bí, Pərəzhitibá, Yivyitibá ǹdə́ Zhəbuzhitibá bə̀ y'à jě gàà mɔ́. Nyǐ pyǎ bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́:⁹Zheriko pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Ayi cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ Bətɛl yala nɛ mɔ́ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. ¹⁰Zhərəzalɛm pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Ebərɔ̃ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. ¹¹Yərəmɔɔtɛ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Ləciishi pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. ¹²Egəlɔ̃ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Gɛzɛɛrɛ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù.¹³Dəbyiiri pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Gɛdɛɛrɛ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. ¹⁴Orəma pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Araadɛ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. ¹⁵Lyəbəna pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Adəlam pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. ¹⁶Makəda pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Bətɛl pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù.¹⁷Tapɔwa pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Efɛɛrɛ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. ¹⁸Afɛɛkɛ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Ləshərɔ̃ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. ¹⁹Madɔ̃ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Asɔɔrɛ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. ²⁰Shəmərɔ̃-Myərɔ̃ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Akəshəfɛ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù.²¹Taanakɛ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Mejido pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. ²²Kədɛshɛ pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Yɔkənəyam pyɔ̌ mɔ́, Karəmɛl nɛ́, mə̀dù. ²³Dɔɔrɛ pyɔ̌ mɔ́, Dɔɔrɛ jə́ y wə, mə̀dù. Goyim pyɔ̌ mɔ́, Gəlile nɛ́, mə̀dù. ²⁴Tərəsa pyɔ̌ mɔ́, mə̀dù. Pyǎ bɛ́ gakó wɔ́ shí-etɔ̀ ǹdə́ mə̀dù.

Chapter 13

¹Zhozwe yà ń jǐrh náncɛ, ń byinə né yó w y'à ju ní. Cinu Yi zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Ǹ jǐrh náncɛ, e jà tənà y kɛ̀bɛ́ è n'ê yǎl zõ e cìní mú nyí rí rə̀ dàl mɔ́ gwẽ̌ já dɛ̃́dɛ̃́.²Nyǐ tənà y nyí rí rə̀ gwẽ̌ dàl mɔ́: wɔ́ Shilisəti lyì bí ǹdə́ Gəshəritibá cɛmɛ nɛ́ gakó; ³kɔn zhì Shəwɔrɛ nɛ́, Ezhibti tənà y yé y ne mó, e m'e vò jə̀-gwã̀ sõ, Ekərɔ̃ tənà y nɛ, bə̀ mə̌ sə bə nyǐ y ǹdə wɔ́ Kanaã lyì bí bə̀ cǐ y ta: wɔ́ pyǎ bɛ́ bə̀nu y byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ Shilisəti lyì bí bə̀ jě gàà: Gaza pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Ashədɔɔdɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Ashəkəlɔ̃ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Gaatɛ pyɔ̌ mɔ́, e súlí Ekərɔ̃ pyɔ̌ mɔ́. Avitibá súlí bə̀ jě gàà.⁴Kɔn zhì jə̀-jĩ́ sõ, e ce Kanaã lyì bí tənà y gakó ǹdə́ Məyara Sədɔ̃ lyì bí cǐ mú, e m'e yí Afɛka, e súlí e m'e yí Amɔrətibá swɛ̃́ rɛ́. ⁵E ce Gəbələtibá tənà y ǹdə́ Lyəbã nyí rí púlə́púlə́ né, yi-púrhí w mú, kɔn zhì Baal-Gaadɛ nɛ́, Erəmɔ̃ pyɔ̀ w kùr wə̀ e m'e yí Ləbo-Amaatɛ.⁶Pyààrɛ́ lyì bí gakó, e zhì Lyəbã nɛ́ e m'e vò Myəsərəfɔtɛ-Məyim, ǹdə́ Sədɔ̃ lyì bí gakó. Àmyɛ́ cìcì m'à jì bì a zwẽ bə tənà y a pə nɛ. Ǹmyɛ́ tum rí wɔ́ ń tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ ń tə̀ y ń pə nɛ dúdú, e cìní ǹd'â gə́ pɔ mɔ́ nyí ní. ⁷Èlǎsɛ̃́, zɛ̃̀ ń tə̀ tənà y èmyɛ́ n pə kwálsɛ́ nə̀bɔ́ y ǹdə́ Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y nɛ e yə̀ sə̀ cəl.»⁸Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ e súlí Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y dõ mó lyì bí nɔ cəl-tənà y kɛ̀bɛ́ Muyiisi pɔ bɛ mɔ́ wẽ́, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, yí-púrhí wə, rə mɛrhɛ ǹdə Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi gə́ yà ń pɔ bɛ nɛ́ mɔ́: ⁹kɔn zhì Arɔwɛɛrɛ cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nyí ni, e súlí, kɔn zhì cɔ w kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w cəcəl ré w mɔ, e ce Mɛdəba tə̀na y è wɔ́ jə́-è-zɛ̃̀-dɛ̃̌ nɛ́ e m'e yí Dibɔ̃¹⁰E súlí Amɔrətibá pyɔ̌ Shəwɔɔnɛ, ń yà ń cǐ Eshəbɔ̃, cɛmɛ nɛ́ gakó e m'e yí Amɔ̃ byǎ bɛ́ swɛ̃́ rɛ́. ¹¹E súlí Galaadɛ ǹdə́ Gəshuritibá ǹdə́ Myəkətitibá tənà y ǹdə́ Erəmɔ̃ pyɔ̀ w púlə́púlə́ ǹdə́ Bashã nyí rí púlə́púlə́ e m'e yí Saləka. ¹²E súlí Oge ń yà ń cǐ Ashətarɔtɛ ǹdə́ Edərəyi mɔ́, Erəfəyitibá byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à gwẽ̌ dàl mɔ́ mə̀dù, tənà y púlə́púlə́, Bashã nyí rí wẽ́. Muyiisi yà ń ŋwɛ̀nɛ́ bɛ búlə́ né wẽ́ n zɛ̃̀ n jì bì n zwẽ bə̀ tənèsé n cìní.¹³Sə yə̀ Gəshuritibá ǹdə́ Myəkətitibá jì bə zwẽ bə̀ tənèsé bə cìní yé. Rèmyɛ́ rə ce Gəshuuri ǹdə́ Myəkətɛ mɛ̃ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kɔn b'e yí zà gwẽ̌.¹⁴E jà Muyiisi yə̀ cəl pɛ Levyi kwálá y nɛ yé: wɔ́ pansɛ shɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ Cinu Yi ni, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí ni mú, sə̀myɛ́ sə̀ wɔ́ è cəl ǹdə ń gə́ yà ń byili ní.¹⁵Muyiisi pə cəl Orɔbɛn kwálá y byǎ bɛ́ nɛ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí. ¹⁶Bə̀ nɔ tənà y kɛ̀bɛ́ è zhì Arɔwɛɛrɛ cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nyí ni mú, ǹdə́ cɔ w kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w cəcəl ré w mó, e ce tənà y kɛ̀bɛ́ è wɔ́ jə́-è-zɛ̃̀-dɛ̃̌ nɛ́, Mɛdəba yala nɛ mɔ́ nɛ́.¹⁷E súlí Eshəbɔ̃ ǹd'ô cɛmɛ nɛ́ gakó nə̀ ŋwɛ́nɛ́ tənà y è wɔ́ jə́-è-zɛ̃̀-dɛ̃̌ w mɔ́: Dəbɔ̃ Bəmɔtɛ-Baal ǹdə́ Bɛtɛ-Baal-Mewɔ̃, ¹⁸Yaasɛ ǹdə́ Kədəmɔtɛ ǹdə́ Myəfaatɛ, ¹⁹Cərəyətəyim, Səbəma, Sɛrɛtɛ-Shaarɛ jə́ y yó gurə́ pyàr rɛ́ yó.²⁰Bɛtɛ-Pəwɔɔrɛ, Pyəsəga pyɔ̀ w nə̀bán rɛ́ ǹdə́ Bɛtɛ-Yəshəmɔtɛ, ²¹tənà y è wɔ́ jə́-è-zɛ̃̀-dɛ̃̌ cɛmɛ nɛ́ gakó, Amɔrətibá pyɔ̌ Shəwɔɔnɛ ń yà ń cǐ Eshəbɔ̃, gə́ yà ń cǐ mú nyí rí gakó. Muyiisi yà ń ŋwɛ̀nɛ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ Majanɛ yé né cìnə́ bé búlə́ né wẽ́: Evyi, Erəkɛm, Suuri, Uuri ǹdə́ Erəba, bə̀ y'à jě tənà y wẽ́, Shəwɔɔnɛ yà ń cǐ bi.²²Bəwɔɔrɛ ń yà ń wɔ́ jə̀-pɛ́rɛ́ cə́bal mɔ́, byǐ Balamɛ, yàl lyì bí byɛ̀bɛ́ gu ǹdə́ búlə́-shìmì ní mú mə̀dù. ²³Orɔbɛn byǎ bɛ́ swɛ̃́ rɛ́ y'à wɔ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y ǹdə́ kɔn gə́ bwə́l gàà mɔ́ nyí rí. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Orɔbɛn byǎ bɛ́ cəl ré ǹdə́ nə̀ cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́, kɔn²⁴Muyiisi pə cəl Gaadɛ kwálá y nɛ: n pə cəl Gaadɛ byǎ bɛ́ nɛ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí. ²⁵Bə̀ nɔ Yazɛɛrɛ tənà y, ǹdə́ Galaadɛ cɛmɛ nɛ́ gakó, e súlí Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənà y kə̀kàlà kɔn b'e vò Arɔwɛɛrɛ cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ Araba yé y w mó. ²⁶E súlí, kɔn zhì Eshəbɔ̃ è m'e yí Aramatɛ-Myəsəpɛ ǹdə́ Bətonyimi e súlí kɔn zhì Məyənəyimi e m'e yí Lɔdəvwaarɛ swɛ̃́ rɛ́;²⁷e súlí jə́ y nyí rí wẽ́: Bɛtɛ-Aramɛ, Bɛtɛ-Nəmyəra, Səkɔɔtɛ ǹdə́ Safɔ̃, Eshəbɔ̃ pyɔ̌ Shəwɔɔnɛ gə́ yà ń cǐ mú nyí rí rə̀ dàl mɔ́, e súlí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y ǹdə́ kɔn gə́ bwə́l gàà mɔ́ nyí rí, e m'e yí Cənərɛtɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y yó-gurə́, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ. ²⁸Wɔ́ Gaadɛ byǎ bɛ́ cəl ré ǹdə́ rə̀ cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́ èta, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí.²⁹Muyiisi pə cəl Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y nɛ́, n pə cəl Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y byǎ bɛ́ nɛ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí. ³⁰Bə̀ tənà y zhì Məyənəyimi ní, e ce Bashã nyí rí púlə́púlə́ né, Bashã pyɔ̌ Oge gə́ yà ń cǐ mú nyí rí gakó, e súlí Yəyiiri kwə̀ə́rhé gakó rə̀ wɔ́ cɛmɛ shə́-shə̀ldù Bashã nyí rí wẽ́. ³¹Galaadɛ tənà y kə̀kàlà, e súlí Ashətarɔtɛ ǹdə́ Edərəyi Oge gə́ yà ń cǐ mú nyí rí cɛmɛ nɛ́, Bashã nyí rí wẽ́, yàl Manasɛ byǐ Məciiri byǎ bɛ́ cəl, è n'ê yǎl è wɔ̀ Məciiri byǎ bɛ́ kə̀kàlà yá, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí.³²Wɔ́ cəl ré rə̀myɛ́ Muyiisi zhì Mɔwaabɛ jə́ y wə, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zheriko, n tə̀ mɔ́. ³³Sə Muyiisi yə̀ cəl pɛ Levyi kwálá y nɛ yé: wɔ́ Cinu Yi, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí ń wɔ́ è cəl ré ǹdə ń gə́ yà ń byili ri bi ní.

Chapter 14

¹Nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ nɔ, rə̀ wɔ́ bə̀ cəl Kanaã tənà y wẽ́; cəl ré tɛ̀bɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə* Eləyazaarɛ ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe ǹdə́ kwálsɛ́ jìsí cìnə́ pɔ bɛ.²Bə̀ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ, bə tə̀ cəl bə pə kwálsɛ́ nə̀bɔ́ y èdù èdù gakó ne ǹdə́ kwálá y kə̀kàlà y nɛ ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní. ³Bə̀ Muyiisi yà ń pɔ cəl kwálsɛ́ sə̀lyé y ǹdə́ kwálá y kə̀kàlà y sə̀ wɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ mó ne, sə ń yà ń yə̀ cəl pɛ Levyitibá nɛ bə̀ dwã bɛ́ cəcəl w yé. ⁴Zhozefu byǎ bɛ́ gə́ y'à wɔ́ kwálsɛ sə̀lyè mɔ́, Manasɛ ǹdə́ Efərəyim, ce bə zɛ̃̀ bə̀ yə̀ cə̀l rə̀dù ga myɛ pɛ Levyitibá nɛ, tənà y wẽ́ yé, è gə də̀ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ la nə̀ wẽ́ jǒm mó dúdú e súlí jààsɛ́ nə̀ nyí ni mú, bə̀ vwàmá nɛ́ ǹdə́ bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ yilə. ⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń pɔ nyí Muyiisi ni ní, bə̀ m'e tə̀ tənà yá.⁶Zhəda byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə b'è nə Zhozwe Jələgal nɛ́. Rə̀myɛ́ yi ní, Kənəzhitibá lò mə̀dù, Yəfũne byǐ Kalɛɛbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Ǹ yě pamparɛ̃ɛ̃ kɔn dɛ̀bɛ́ Cinu Yi wə̀l Muyiisi Yi lò mó ne, àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ shò kwã nɛ́, Kədɛshɛ-Barənəya nɛ́. ⁷Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi twĩ̀ nì, a zhì Kədɛshɛ-Barənəya nɛ́ a vò a zə surhə a byɛ́lɛ́ tənà y, ǹd'â zhe byinə shí-ɛ̀na; sə à kwẽ̀ a b'à pul à wu a cĩ́ mu kɔn dɛ̀bɛ́ à y'à nɔ mɔ́.⁸À da-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tó ne bə vò mó ce dwí rí wu gə kókó, s'àmyɛ́ y'à n'â tó Cinu à Yi rí ni ǹd'â wu gakó. ⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, Muyiisi dwĩ̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ n wɔ̀: ‹Zhə̀n zhə̀nà, à n'â dwĩ̀ nyí bə̀ tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ cĩ́ ǹ nà y è wẽ́ mó m'à yə̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ cəl, twéé twéé yilə, ǹ gə́ tó Cinu à Yi rí ni ǹdə́ ǹ wu gakó mó yilə.›¹⁰Èlǎsɛ̃́, Cinu Yi ce à yírhə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə ń gə́ byili ni, byinə shí-ɛ̀na ǹdə́ nə̀nu kwã nɛ́ ń gə́ zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi ní. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w wa è n'ê zhə̀lə̀. Sə nyǐ àmyɛ́ à zhe byinə shə́-lyɛlɛ ǹdə́ nə̀nu zà. ¹¹Zà, à gwẽ̌ jɛ̀ ǹdə Muyiisi gə́ yà ń twĩ̀ nì yi ní ta. À zà zà jàn rɛ́ ǹdə́ jàn rɛ́ à y'à m'á zhə̀l búlə́ né jàà y w à k'â twí mú gwẽ̌ wɔ́ rə̀dù.¹²Rə̀myɛ́ ce, pɛ̃ pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Cinu Yi zɔ̀m ò zɔ̀mà, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w mú, bə̀ ǹ nyɛ̀ɛ̀ rə̀ yùwə̀ bə̀ Anəcitibá ǹdə́ cə-fwààlɛ̀ bə̀ lù byílsí dɛ̃̌dɛ̃̌ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ gàà. Dədɛ̌nnɛ Cinu Yi mà n yə̀ nɛ́ ǹdə́ nɛ, rə̀myɛ́ ce à m'à ŋwɛ̀nɛ́ a zwẽ w a cìní ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń bwəl nyí ní.»¹³Zhozwe cĩ́ bwəl* Yəfũne byǐ Kalɛɛbɛ yó n zɛ̃̀ n pɔ̃ Ebərɔ̃ cɔ w, ò la yə̀ ń cəl. ¹⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce Yəfũne, Kənəzhitibá lò mó, byǐ Kalɛɛbɛ nɔ Ebərɔ̃ cɔ w ò wɔ́ ń dwí rí cəl kɔn b'e yí zà dɛ̃ rɛ́; wɔ́ ń gə́ tó Cinu Yi, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí ni ǹdə́ ń wu gakó mó yilə. ¹⁵Ebərɔ̃ cɔ w y'à jɛ̀rɛ̀ ò yil Cərəyatɛ-Arəba: Arəba yà ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ Anəcitibá gakó cəcəl wə. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ tənà y shǐrh ǹdə́ búlə́ né bú.

Chapter 15

¹Nyǐ Zhəda kwálá y byǎ bɛ́ cəl ré kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí. Rə̀ y'à twèlé rə vò Edɔm swɛ̃́ rɛ́ səta, Shini èpòlò wə́, kɔn zǎ jə̀-jĩ́ sõ Təyəmã səta. ²Bə̀ swɛ̃́ rɛ́ jə̀-jĩ́ sõ mó y'à zhì Nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ y nɛ, kɔn zhì nə̀-fɔ̀lɔ̀ w kə̀kàlà y è nyɛ̌ dwã ǹdə mə̀jòlò ta è zǎ Nəgɛɛvɛ nɛ,³rə twèlé rə tó Akərəbyim sə-jìlə́ y ne rə vò jə̀-jĩ́ səta, rə tó Shini ní rə lyɛ̃, rə zɛ̃̀ rə kwẽ̌ rə vò Kədɛshɛ-Barənəya jə̀-jĩ́ sõ, rə tó Eshərɔ̃, rə kwẽ̌ rə zǎ Adaarɛ, rə zɛ̃̀ rə gwɛ̃́ rə̀ zǎ Karəka; ⁴rə tó Ashəmɔ̃ rə lyɛ̃, rə twèlé rə yí Ezhibti nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ, rə vò rə m'e yí Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ. «Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'à yə̀ á jə̀-jĩ́ sõ swɛ̃́ rɛ́.»⁵Yi púrhí wə, swɛ̃́ rɛ́ y'à wɔ́ Nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w e m'e vò Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó-gurə́ y ne.Jə̀-gwã̀ sõ mó, rə̀ y'à zhì nə̀-fɔ̀lɔ̀ w y kə̀kàlà y è zù tənà y wẽ́ mó ne rə̀ vò Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó-gurə́ y nɛ. ⁶Swɛ̃́ rɛ́ y'à kwẽ̌ rə vò Bɛtɛ-Ogəla, rə tó Bɛtɛ-Araba jə̀-gwã̀ nɛ, rə zɛ̃̀ rə kwẽ̌ rə lyɛ̃ rə yí Orɔbɛn byǐ Bɔwanɛ Nə́kulu w ni.⁷Rə̀ y'à kwẽ̌ rə lyɛ̃ rə tó Akɔɔrɛ pyə̀-gɔ̀rɔ́ w nɛ, rə zǎ Dəbyiiri; rə zɛ̃̀ rə gwɛ̃́ jə̀-gwã̀ sõ rə zǎ Jələgal Adumyimi sə-jìlə́ y yé né, nə̀-gɔ̀lɔ̀ w jə̀-jĩ́ sõ. Rə̀ y'à n'ê tó Eyin-Shəmɛshɛ nàná bɛ́ nyí ni rə zɛ̃̀ rə yí Eyin-Orəgwɛl. ⁸Swɛ̃́ rɛ́ y'à kwẽ̌ rə twèlé Bɛn-Yənome pyə̀-gɔ́rɔ́ w nɛ, Zhəbuzhitibá vɔ̃̀ nɛ, jə̀-jĩ́ sõ, è n'ê yǎl e wɔ̀ Zhərəzalɛm, rə zɛ̃̀ rə lyɛ̃ rə jì pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ Yənome pyə̀-gɔ́rɔ́ w yé né, yi-zùr w mú, yə́-pɛ̀lɛ́ wa, Erəfəyitibá vɔlɔ w yó-gurə́ y wə, jə̀-gwã̀ sõ mó.⁹Swɛ̃́ rɛ́ y'à zhì pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, rə gwɛ̃́ rə yí Nəfətwa nàná bɛ́ nə̀-bùlì y yó, rə lyɛ̃ rə twèlé rə zǎ Yəyim Efərɔ̃ pyɔ̀ w wẽ́, rə zɛ̃̀ rə gwɛ̃́ rə zǎ Baala, è n'ê yǎl e wɔ̀ Cərəyaatɛ-Yəyərim. ¹⁰Rə zhì Baala nɛ́ rə gwɛ̃́ yi-zùr wə̀, rə zǎ Səyiiri pyɔ̀ wá, rə tó túr pyɔ̀ w sarh nɛ, jə̀-gwã̀ sõ, è n'ê yǎl e wɔ̀ Kəsalɔ̃, rə só rə vò Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ, rə tó Təməna rə lyɛ̃.¹¹Rə y'à twèlé rə tó Ekərɔ̃ sarh nɛ, jə̀-gwã̀ sõ, rə gwɛ̃́ Shəkarɔ̃ nɛ́, rə tó Baala pyɔ̀ w wa rə lyɛ̃ rə yí Yabənəyɛl, rə zɛ̃̀ rə vò rə gu yó Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ. ¹²Yi-zùr swɛ̃́ rɛ́ y'à wɔ́ Mədətərəne y ǹdə́ kɔn gə́ bwə́l gàà mɔ́ nyí rí. Wɔ́ Zhəda byǎ bɛ́ tənà y, kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ nɛ́ èta, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí.¹³Bə̀ pɔ cəl Yəfũne byǐ Kalɛɛbɛ nɛ, Zhəda byǎ bɛ́ cəcəl wə, ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń pɔ nyí Zhozwe ne né: wɔ́ Cərəyatɛ-Arəba, ò wɔ́ kɔn rə̀dù ǹdə́ Ebərɔ̃. Arəba yà ń wɔ́ Anakɛ da. ¹⁴Kalɛɛbɛ jì Anakɛ byǎ bə̀tɔ yá: Shəshəyi, Ayəmã ǹdə́ Tələməyi n zwẽ bə̀ tənà yá. Bə̀ wɔ́ Anakɛ nɛ̀mɛ́. ¹⁵Ń zhì gàà n zhǐr n vò n bú ǹdə́ Dəbyiiri lyì bí; Dəbyiiri yil nã́yéé ré y'à wɔ́ Cərəyatɛ-Səfɛɛrɛ.¹⁶Kalɛɛbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «À m'à pə à bə̀kɔ́ Akəsa lò mó mɔ̀bɔ́ ń mà n bú ǹdə́ Cərəyatɛ-Səfɛɛrɛ n zwẽ w mó ne, n yə̀ ń kɛ̃.» ¹⁷Kənaazɛ byǐ Otənyɛl, Kalɛɛbɛ da-byǐ mú, zɛ̃̀ n bú n zwẽ cɔ wa; Kalɛɛbɛ já n pɔ̃ ń bə̀kɔ́ Akəsa ń la n yə̀ ń kɛ̃.¹⁸Sə Akəsa gə́ yú Otənyɛl sõ yi ní, ń ce Otənyɛl lwə̀l cɛ ń da Kalɛɛbɛ nɛ. Akəsa gə́ só tɛ̃́ ń bə̀na y yó, Kalɛɛbɛ zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yàlá?»¹⁹N lyár mɔ n wɔ̀: «À n'â lwə̀l mó kɔn rə̀dù. Ǹ gə́ pɔ nɛ cɛ Nəgɛɛvɛ nyí rí wẽ́ mó yilə, súlí ń pɛ̃ nɛ̃̌ myɛ jààsɛ̀.» Kalɛɛbɛ pɔ̃ dɛ̃̌-sõ pwə́ə́lé ǹdə́ tɛ̃́-sõ pwə́ə́lé.²⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Zhəda kwálá y byǎ bɛ́ cəl ré kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí.²¹Cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhəda byǎ bɛ́ kwálá yə́-pɛ̀lɛ́ wa, Edɔm swɛ̃́ rɛ́ səta, Nəgɛɛvɛ nɛ́, y'à wɔ́ Kavəsəyɛl, Edɛrɛ, Yəguri, ²²Cəna, Jəmɔna, Adəyada ²³Kədɛshɛ, Asɔɔrɛ-Yətənã, ²⁴Zifi, Tɛlɛm, Bəyalɔtɛ,²⁵Asɔɔrɛ-Nándũ̀ wə́, Kərəyɔɔtɛ-Esərɔ̃, è n'ê yǎl e wɔ̀ Asɔɔrɛ ²⁶Amamɛ, Shəma, Mɔlada, ²⁷Asar-Gada, Eshəmɔ̃, Bɛtɛ-Pəlɛɛtɛ, ²⁸Asar-Shəwal, Bɛɛr-Shəba ǹdə́ kɔn gə́ bwə́l gàà mɔ́ nyí rí,²⁹Baala, Yəyim, Ekɛmɛ, ³⁰30 Elətɔladɛ, Kəshili, Orəma, ³¹Shəkəlagɛ, Madəmãna, Sanəsana, ³²Ləbəwɔtɛ, Shələyim, Eyin-Erəmɔ̃: nə̀ gakó wɔ́ cɛmɛ shí-èlyè ǹdə́ nə̀bɔ́ e súlí nə̀ cə-bwǎlsɛ́.³³Pyààrɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ y nyí rí cɛmɛ nɛ́ y'à wɔ́: Eshətawɔl, Sɔrɛya, Ashəna, ³⁴Zanwa, Ein-Gənimi Tapɔwa, Enamɛ, ³⁵Yərəmɔɔtɛ, Adəlam, Soko, Azɛka, ³⁶Shərəyim, Adətəyim, Gədəra, Gədərətəyim: cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀na ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.³⁷Sənã, Adəsha, Myəgədal-Gaadɛ, ³⁸Jələyã, Myəsəpɛ, Yɔkətɛyɛl, ³⁹Ləciishi, Bɔsəkatɛ, Egəlɔ̃,⁴⁰Kəbɔ̃, Lamasɛ, Cətəlishi, ⁴¹Gədərɔtɛ, Bɛtɛ-Dagɔ̃, Naama, Makəda: cɛmɛ shí ǹdə́ nyə̀ldù ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.⁴²Lyəbəna, Etɛɛrɛ, Ashã ⁴³Yəfəta, Ashəna, Nəshibi ⁴⁴Kəyəla, Akəzəbi, Marɛsha: cɛmɛ nə̀bɔ́, ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.⁴⁵45 Ekərɔ̃ ǹd'ô cɛmɛ nɛ́ e súlí ò cə-bwǎlsɛ́. ⁴⁶46 Kɔn zhì Ekərɔ̃ e súlí kɔn zǎ yi-zùr mú, cɔ kɔ̀bɔ́ gakó ò bwə́l Ashədɔɔdɛ nɛ ǹd'ô cə-bwǎlsɛ́. ⁴⁷47 Ashədɔɔdɛ, ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí ǹd'ô cə-bwǎlsɛ́, Gaza ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí ǹd'ô cə-bwǎlsɛ́ kɔn m'e yí Ezhibti nə̀-gɔ̀lɔ̀ w, Mədətərəne ǹdə́ kɔn gə́ bwə́l gàà mɔ́ nyí rí.⁴⁸Pyààrɛ́ nyí rí wẽ́ wɔ́: Shəmyiri, Yətiiri, Soko ⁴⁹Danna, Cərəyatɛ-Sanna, è n'ê yǎl e wɔ̀ Dəbyiiri, ⁵⁰Anaabɛ, Eshətəmɔwa, Animyi ⁵¹Gɔshɛn, Olɔ̃, Gəlo: cɛmɛ shí ǹdə́ òdù ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.⁵²Araabɛ Dumə, Eshəyã, ⁵³Yənum, Bɛtɛ-Tapɔwa, Afɛka, ⁵⁴Yɔməta, Cərəyatɛ-Arəba, è n'ê yǎl e wɔ̀ Ebərɔ̃, Shəwɔɔrɛ: cɛmɛ nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.⁵⁵Məwɔ̃, Karəmɛl, Zifi, Yutə, ⁵⁶Zhəzərɛyɛl, Yɔrəkəyam, Zanwa, ⁵⁷Kəyin, Jəbəya, Təməna: cɛmɛ shíyə́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.⁵⁸Aləwuli, Bɛtɛ-Suuri, Gədɔɔrɛ ⁵⁹Maaratɛ, Bɛtɛ-Anɔtɛ, Elətəkɔ̃: cɛmɛ nyə̀ldù ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.⁶⁰Cərəyatɛ-Baal, è n'ê yǎl e wɔ̀ Cərəyatɛ-Yərəyim Araba: cɛmɛ nə̀lyè ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́. ⁶¹Èpòlò w nyí rí wẽ́ wɔ́: Bɛtɛ-Araba, Myidin, Shəkaka, ⁶²Nəbəshã, Yir-Mɛla, Eyɛ̃-Gedi: cɛmɛ nyə̀ldù ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.⁶³Sə è gə́ wɔ́ Zhəbuzhitibá bə̀ y'à jě Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ shò kwã nɛ́, Zhəda byǎ bɛ́ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə jì bi bə zwẽ bə̀ tənà y bə cìní yé. Rə̀myɛ́ ce, Zhəbuzhitibá jě ǹdə́ Zhəda byǎ bɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́ kɔn b'e yí zà dɛ̃ rɛ́.

Chapter 16

¹Zhozefu byǎ bɛ́ cəl ré y'à ju kùr Zhɔrdɛ̃ bwǐ y Zheriko yala nɛ mɔ nɛ, Zheriko nàná bɛ́ yi-púrhí sõ. Wɔ́ èpòlò w kɔ̀bɔ́ ò zhì Zheriko né o vò Bətɛl pyɔ̀ w yó. ²Rə̀ y'à zhì Bətɛl nɛ́ rə lyɛ̃ rə twèlé rə yí Luuzi, rə tó Arikitibá swɛ̃́ rɛ́ səta Atərɔtɛ nɛ́,³rə só rə vò yi-zùr wə̀, Yəfələtitibá swɛ̃́ rɛ́ səta, rə yí Bɛtɛ-Orɔ̃ tənà y è wɔ Tɛ̃́-sõ mó ǹdə́ Gɛzɛɛrɛ, rə zɛ̃̀ rə vò rə gu yó Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ. ⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Zhozefu byǎ Manasɛ ǹdə́ Efərəyim cəl ré.⁵Nyǐ Efərəyim byǎ bɛ́ swɛ̃́ rɛ́ kɔn tó dwã ǹdə bə̀ jìsí: yi-púrhí wə, bə̀ cəl ré swɛ̃́ rɛ́ y'à wɔ́ Atərɔtɛ-Adaarɛ e m'e yí Bɛtɛ-Orɔ̃ tənà y è wɔ Dɛ̃̌-sõ mó. ⁶Yi-zùr wə̀, swɛ̃́ rɛ́ y'à twèlé rə vò Myəkəmyətatɛ səta, jə̀-gwã̀ sõ rə zɛ̃̀ rə gwɛ̃́ kɔn zǎ yi-púrhí wə, Taanatɛ-Shilo nɛ́; rə tó Taanatɛ-Syilo kɔn zǎ yi-púrhí wə, rə lyɛ̃ rə zǎ Yanwa. ⁷Rə zhì Yanwa nɛ́ rə só rə̀ bə̀ Atərɔtɛ ǹdə́ Naarata, rə lyɛ̃ rə yí Zheriko, rə lyɛ̃ rə twèlé rə yí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nɛ.⁸Rə̀ zhì Tapɔwa nɛ́ rə lyɛ̃ rə vò Kana nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ, yi-zùr w səta, rə zɛ̃̀ rə lyɛ̃ rə yí Nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Efərəyim kwálá y byǎ bɛ́ cəl ré kɔn tó dwã ǹdə bə̀ jìsí. ⁹E súlí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́ bə̀ y'à cĩ́ kwã nɛ́ Efərəyim byǎ bɛ́ yilə, Manasɛ́ byǎ bɛ́ cəl ré wẽ́ mó.¹⁰Sə bə̀ yə̀ Kanaã lyì bí bə̀ y'à jě Gɛzɛɛrɛ nɛ́ mɔ́ jì yé. Kanaã lyì bí j'â jòm ǹdə́ Efərəyim kɔn b'e yí zà; sə bə ce Efərəyim lyì bí n'ê twĩ̀ tũ̀-kùlə̀ ǹdə yómə́ ne.

Chapter 17

¹Nyǐ Manasɛ kwálá y cəl ré, è gə́ y'à wɔ́ Zhozefu byì-cɛ y yilə: Manasɛ byì-cɛ, Məciiri, Galaadɛ da mɔ́, nɔ Galaadɛ ǹdə́ Bashã ń gə́ yà ń wɔ́ kàndɔ búlə́ né shò kwã nɛ́ mɔ́ yilə. ²Nyǐ Manasɛ byǎ bɛ́ dwã bɛ́ cəl ré kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí: Abyəzɛɛrɛ byǎ bɛ́, Elɛkɛ byǎ bɛ́, Asərəyəə byǎ bɛ́, Shəshɛm byǎ bɛ́, Efɛɛrɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Shəmyəda byǎ bɛ́: Zhozefu byǐ Manasɛ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ bala mɔ́, kɔn tó dwã ǹdə bə̀ jìsí.³Manasɛ lùl Məciiri. Məciiri zɛ̃̀ n lù Galaadɛ. Galaadɛ zɛ̃̀ n lù Efɛɛrɛ. Efɛɛrɛ zɛ̃̀ n lù Səlɔfaadɛ. Sə Sələfəyadɛ yə̀ bal-byǐ lùl yé; è wɔ́ kana-byǎ dúdú ń lùlə̀; bə̀ yilə né y'à wɔ́: Mala, Nəwa, Ogəla, Myələka ǹdə́ Tərəsa. ⁴Bə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ bə vò vwĩ̀-zwə́lnəEləyazaarɛ ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe e súlí yé né cìnə́ bé sõ, bə wɔ̀ bɛ̀: «Cinu Yi pɔ nyí Muyiisi ni bə̀ ń pə nə́ba cəl nə́ nəbwá bɛ́ cəcəl wə!» Sə bə̀ pɔ bɛ cəl bə̀ da mɔ́ da-byǎ bɛ́ cəcəl w ǹdə́ Cinu Yi gə́ yà ń pɔ nyí ní.⁵Rə̀myɛ́ ce, Manasɛ nɔ cələ shíyə́, e súlí Galaadɛ tənà y ǹdə́ Bashã, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ mó ne. ⁶Manasɛ bə̀kwá bɛ́ zhə̀n ga nɔ cəl ń bala-byǎ bɛ́ cəcəl wə; sə Galaadɛ tənà y yàl Manasɛ byǎ bɛ́ dwã bɛ́ bə̀ cìní yə.⁷Manasɛ swɛ̃́ rɛ́ y'à zhì Asɛɛrɛ nɛ rə̀ vò Myəkəmyətatɛ, Shəshɛm yé né mó; rə y'à zhə̀l Yəmyin səta, Yəshəvi səta, Eyin-Tapɔwa nɛ́. ⁸Manasɛ yà ń cǐ Tapɔwa tənà y, sə wɔ́ Efərəyim byǎ bɛ́ bə̀ y'à cǐ Tapɔwa kɔn k'â la Manasɛ swɛ̃́ rɛ́ səta.⁹Swɛ̃́ rɛ́ y'à só rə bə̀ Kana nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ, jə̀-jĩ́ sõ. Wɔ́ Efərəyim kwálá y è cǐ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ Manasɛ cɛmɛ nɛ́ cəcəl wə. Manasɛ swɛ̃́ rɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w jə̀-gwã̀ sõ; rə̀ y'à gu yó Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ. ¹⁰Jə̀-jĩ́ sõ mó, y'à wɔ́ Efərəyim kwálá y è cǐ, jə̀-gwã̀ sõ mó y'à wɔ́ Manasɛ kwálá y è cǐ; Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w y'à wɔ́ bə̀ swɛ̃́ rɛ́; sə sə̀ y'à zhí Asɛɛrɛ nɛ, jə̀-gwã̀ sõ, ǹdə́ Yəsakaarɛ nɛ, yi-púrhí sõ.¹¹Yəsakaarɛ ǹdə́ Asɛɛrɛ nɛ́, Manasɛ nɔ Bɛtɛ-Shəyã ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí, Yəbələyam nd'ô gə́ cǐ má nyí rí, Dɔɔrɛ ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí, Eyin-Dɔɔrɛ ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí, Taanakɛ ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí, Məjido ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí; Dɔɔrɛ cɔ w ò y'à wɔ jə́ y nyí rí wẽ́ mó y'à wɔ́ cɛmɛ nə̀tɔ̀ nyɔ̃̌ wá. ¹²Sə Manasɛ byǎ bɛ́ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə zwẽ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ bə cìní yé; Kanaã lyì bí myɛ nyɛ́ɛ́ jàn bə jòm tənà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́.¹³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jàn rɛ́ gə́ tú rə súlí yi ní, bə̀ ce Kanaã lyì bí n'ê twĩ̀ tũ̀-kùlə̀, sə bə yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə jì bì yé.¹⁴Zhozefu byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀ Zhozwe ne: «Byè yil ǹ nə pɔ nə́ba cəl rə̀dù sásá, e jà nə́ wɔ́ dwí nánzhəzhɔ̌, bə̀ Cinu Yi cĩ́ bwəl nə́ yó kɔn b'e yí zà?» ¹⁵Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ̀: «Ǹ gə wɔ́ dwí nánzhəzhɔ̌ e jà Efərəyim pyàr rɛ́ wɔ́ nánshəshɛ́ndɛ ǹ yilə, sə zɛ̃̀ ń vò tú w səta, Pərəzhitibá ǹdə́ Erəfəyitibá tənà y wẽ́, ń kà jàà ǹ cìcì yilə.»¹⁶Zhozefu byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ wɔ̀: «Pyààrɛ́ nyí rí yír nə́ba yé; e súlí myɛ, Kanaã lyì bí bə̀ ŋwɛ́nɛ́ jə́ y nyí rí wẽ́ mó zhe lùr eshərh-vwə̃tur; èta myɛ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Bɛtɛ-Shəyã ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí ga wẽ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhəzərɛyɛl jə́ y nyí rí wẽ́ mó myɛ. ¹⁷Rə̀myɛ́ yi ní, Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozefu dwí rí ni Efərəyim ǹdə́ Manasɛ nɛ: «Ǹ wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ já, e jà ǹ zhe jàn; ǹ tá ǹ la cəl rə̀dù sásá jú yé. ¹⁸Manasɛ yà ń cǐ Tapɔwa tənà y, sə wɔ́ Efərəyim byǎ bɛ́ bə̀ y'à cǐ Tapɔwa kɔn k'â la Manasɛ swɛ̃́ rɛ́ səta.

Chapter 18

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́ tú dwã yó Shilo né. Sə bə̀ y'à pú Yi kòrhó w gàà. Bə̀ y'à zhe ŋwɔ̀nɔ́ tənà y yó wə. ²Kwálsɛ shàlpyɛ̀ y'à dàl cəcəl wə, sə̀ y'à gwẽ̌ yə̀ cəl nɛ yé.³Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: «Á nə m'ǎ jòm á dɛ̃̀ kɔn b'e yí dǒ, éfòró á vò á zwẽ tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu, á dabá Yi rí, pɔ ába mɔ́ á cìní?» ⁴Cír-nə bala bə̀tɔ̀ kwálá gakó wẽ́, àmyɛ́ m'à zɛ̃̀ a twĩ̀ bì. Bə̀ m'à vò bə byɛ́lɛ́ tənà y, sə bə m'à byili kɔn gə́ b'à mɛrhɛ ǹdə́ bə̀ cəl né, sə bə k'á kwẽ̀ bə bə̀ à sõ.⁵Sə Levyitibá t'â la cəl nɔ á cəcəl w yé, bə̀ bə̀myɛ́ cəl ré wɔ́ Cinu vwĩ̀-zwə́lnə tum rí. È gə wɔ́ Gaadɛ ǹdə́ Orɔbɛn e súlí Manasɛ kwálá kə̀kàlà y yilə, bə nɔ bə̀ cəl ré Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi pɔ bɛ, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ.» ⁶Ámyɛ̌ kɛ̃-na á m'á byili tənà y gə́ wɔ́ nɛ́, kɔn tó dwã ǹdə́ tòló kùrə̀ nyàlpyɛ̀ y nɛ, á z'á b'ǎ pɛ̃ nyɔ̀nɔ̀. À m'à tə́ tántɛ́ɛ́ nyɔ̀nɔ̀, Cinu nə́ Yi rí yé né, á yilə.⁷Sə Levyitibá t'â la cəl nɔ á cəcəl w yé, bə̀ bə̀myɛ́ cəl ré wɔ́ Cinu vwĩ̀-zwə́lnə tum rí. È gə wɔ́ Gaadɛ ǹdə́ Orɔbɛn e súlí Manasɛ kwálá kə̀kàlà y yilə, bə nɔ bə̀ cəl ré Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi pɔ bɛ, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ.»⁸Bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ cír mú shí tɛ̃́ bə zɛ̃̀ bə lyɛ̃ bə vò. Zhozwe pə nyí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à la kãɔ̃ bə m'e byili tənà y gə́ wɔ́ nɛ ma mɔ́ nɛ n wɔ̀: «Zhəl-nə, á tó tənà y wẽ́ á byɛ́lɛ́ ya, á kɛ̃ á m'á b'ǎ byili è gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́, s'á k'á kwẽ̀ á b'à sõ; à m'à zɛ̃̀ a tə́ tántɛ́ɛ́ nyɔ̀nɔ̀, Shilo né, Cinu Yi yé né, á yilə. ⁹Sə bala bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ zhə̀lə̀, bə tó tənà y wẽ́ bə lyɛ̃, bə kɛ̃ è gə́ wɔ́ nɛ́, kɔn tó dwã ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ tə́l tòló kùrə̀ nyàlpyɛ̀. Bə zɛ̃̀ bə vò Zhozwe sõ èlasɛ̃́, Shilo né, zulə́ jàà y wa.¹⁰Zhozwe tə́ tántɛ́ɛ́ Shilo né, Cinu Yi yé né, bə̀ yilə. N zɛ̃̀ n tə̀ tənà y n pə nɛ, kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ gə́ jě jě né.¹¹Cəl ré tántɛ́ɛ́ y zɔ mɔ́ yàl Bɛ̃zhamɛ kwálá y byǎ bɛ́ cəl kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ bə̀ jìsí. Bə̀ cəl-tənà y y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhəda byǎ bɛ́ tənà y ǹdə́ Zhozefu byǎ bɛ́ tənà y cəcəl wə. ¹²Jə̀-gwã̀ sõ mó, bə̀ swɛ̃́ rɛ́ y'à zhì Zhɔrdɛ̃ bwǐ y ni, rə kwẽ̌ rə̀ vò Zheriko sarh nɛ, jə̀-gwã̀ sõ, rə jì pyàr rɛ́ wa, yi-zùr səta, rə lyɛ̃ rə vò rə gu yó èpòlò w ne, Bɛtɛ-Awɛn nɛ́.¹³Rə̀ y'à zhì gàà rə vò Luuzi sarh nɛ, jə̀-jĩ́ sõ, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ Bətɛl; rə̀ y'à só rə bà Atərɔtɛ-Adaarɛ, pyɔ̀ w ò ŋwɛ́nɛ́ Bɛtɛ-Orɔ̃ tənà y è wɔ́ Tɛ̃́-sõ mó yó, jə̀-jĩ́ sõ. ¹⁴Rə̀ y'à lwəl rə gwɛ̃́ kɔn zǎ yi-zùr wə̀ rə zǎ jə̀-jĩ́ səta, kɔn zhì pyɔ̀ w ò ŋwɛ́nɛ́ Bɛtɛ-Orɔ̃ yé né jə̀-jĩ́ sõ mó; rə zɛ̃̀ rə lyɛ̃ rə yí Cərəyatɛ-Baal, bə̀ n'ê súlí bə̀ byẽ̀ bə̀ Cərəyatɛ-Yərəyim ò wɔ́ Zhəda byǎ bɛ́ cɔ. Wɔ́ kɔn gə́ zǎ yi-zùr mú èta.¹⁵Kɔn zǎ jə̀-jĩ́ sõ, swɛ̃́ rɛ́ y'à n'ê ji kùr Cərəyatɛ-Yərəyim ní; rə lyɛ̃ rə twèlé rə zǎ Yəyim ǹdə́ Nəfətwa bwǐ y nàná bɛ́ nə̀-bùlì y səta. ¹⁶Rə̀ y'à só rə vò pyɔ̀ w ò zhǐ Bɛn-Yənome pyə̀-gɔ́rɔ́ w yé né yó-gurə́ y səta, ǹdə́ Erəfəyitibá vɔlɔ w wẽ́, jə̀-gwã̀ sõ. Rə só Yənome nə̀-gɔ̀lɔ̀ w Zəbəzhitibá sarh nɛ, jə̀-jĩ́ sõ, rə zɛ̃̀ rə só rə bə̀ Eyin-Orəgwɛl.¹⁷Rə̀ y'à gwɛ̃́ jə̀-gwã̀ sõ rə lyɛ̃ rə yí Eyin-Shəmɛshɛ ǹdə́ Gələlɔtɛ, Adumyimi sə-jìlə́ y yé né, rə zɛ̃̀ rə só rə bə̀ Orɔbɛn byǐ Bɔwanɛ Nə́kulu w ni. ¹⁸Rə tó ò sarh nɛ, jə̀-gwã̀ sõ, Araba yé né, rə zɛ̃̀ rə só rə bə̀ Araba səta.¹⁹Swɛ̃́ rɛ́ y'à n'ê tó Bɛtɛ-Ogəla sarh nɛ, jə̀-gwã̀ sõ, rə lyɛ̃ rə yí Nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w kə̀kàlà y è zù tənà y wẽ́ mó ne, jə̀-gwã̀ sõ, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó-gúrə́ y sõ. È wɔ́ jə̀-jĩ́ sõ mó swɛ̃́ rɛ́ èta. ²⁰Yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ y'à wɔ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́. Wɔ́ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ cəl ré ǹdə́ rə̀ swã́ nɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ y èta kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí.²¹Bɛ̃zhamɛ kwálá y byǎ bɛ́ cɛmɛ nɛ́ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ bə̀ jìsí y'à wɔ́: Zheriko, Bɛtɛ-Ogəla, Emɛkɛ-Kəshisi, ²²Bɛtɛ-Araba, Kəmərəyim, Bətɛl, ²³Abyim, Para, Ofəra, ²⁴Kəfar-Amɔna, Ofəni, Gəba: cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀lyè ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.²⁵Gabaɔ̃, Arama, Bɛɛrɔtɛ, ²⁶26 Myəsəpɛ, Kəfəra, Mɔsa, ²⁷Erəkɛm, Yərəpəyɛl, Tarala, ²⁸Səla, Elɛɛfɛ, Zhəbuzhiti mú, è n'ê yǎl e wɔ̀ Zhərəzalɛm, Jəbəya, Cərəyatɛ-Yərim: cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀na ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́. Wɔ́ èta Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ cəl ré yàl nɛ́, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ bə̀ jìsí.

Chapter 19

¹Twər rə̀lyè nyǎn rɛ́, cəl ré tántɛ́ɛ́ zɔ mɔ́ yàl Shəmənyɔ̃ kwálá y byǎ bɛ́ yilə kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ bə̀ jìsí. Bə̀ cəl ré y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhəda byǎ bɛ́ nyǎn rɛ́ cəcəl wə.²Cəl ré bə̀ nɔ mɔ́ y'à wɔ́: Bɛɛr-Shəba, Shəma, Mɔlada, ³Asaarɛ-Shəwal, Bala, Ekɛɛmɛ, ⁴Elətɔladɛ, Bətuli, Orəma,⁵Shəkəlagɛ, Bɛtɛ-Mərəkəbɔtɛ, Aasarɛ-Swəza, ⁶Bɛtɛ-Ləbəwɔtɛ, Shərəwɛn: cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́. ⁷E súlí Eyin-Erəmɔ̃, Etɛɛrɛ ǹdə́ Ashã: cɛmɛ nə̀na ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ.⁸E súlí cə-bwǎlsɛ shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ cɛmɛ nɛ kɔn b'e vò Baalatɛ-Bɛɛrɛ, bə̀ n'ê súlí bə̀ byẽ̀ bə̀ Aramatɛ, jə̀-jĩ́ sõ mó. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Shəmənyɔ̃ kwálá y byǎ bɛ́ cəl ré kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí. ⁹Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́ cəl ré shí Zhəda byǎ bɛ́ cəl ré wẽ́, bə̀ Zhəda byǎ bɛ́ cəl ré y'à já dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ yilə; wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́ nɔ bə̀ cəl ré Zhəda byǎ bɛ́ nyǎn rɛ́ wẽ́.¹⁰Twər rə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́, cəl ré tántɛ́ɛ́ y zɔ mɔ́ yàl Zabyəlɔ̃ byǎ bɛ́ yilə, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ bə̀ jìsí. Bə̀ cəl ré swɛ̃́ rɛ́ y'à lyɛ̃ rə yí Səriidi. ¹¹Rə̀ y'à kwẽ̌ rə̀ vò yi-zùr səta ǹdə́ Marəyala səta, rə̀ y'à n'ê dwə̀rh Dabəshɛtɛ ǹdə́ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ Yɔkənəyam yé né mó ne.¹²Rə̀ y'à zhì Səriidi ní rə gwɛ̃́ rə zǎ yi-púrhí səta, Cəsəlɔtɛ-Tabɔɔrɛ swɛ̃́ rɛ́ yó, rə lyɛ̃ rə twèlé rə zǎ Dəbəratɛ, rə zɛ̃̀ rə kwẽ̌ rə vò Yəfəya ¹³Rə̀ y'à zhì gàà, rə tó yi-zùr wə, Gaatɛ-Efɛɛrɛ nɛ́, Yəta-Kəsin ní, rə lyɛ̃ rə zǎ Erəmɔ̃na, ò yé y zǎ Nəya səta mɔ́.¹⁴Swɛ̃́ rɛ́ y'à n'ê tó Erəmɔ̃na cã̌ nɛ, jə̀-gwã̀ sõ, kɔn zǎ Anatɔ̃ səta rə zɛ̃̀ rə vò rə gu yó Yəfətaa-Elɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ. ¹⁵E súlí Katatɛ ǹdə́ Naalal ǹdə́ Shəmərɔ̃ ǹdə́ Yədəyala ǹdə́ Bɛtələyɛma: cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀lyè ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́. ¹⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Zabyəlɔ̃ byǎ bɛ́ cəl ré ǹdə́ rə̀ cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə jìsí.¹⁷Twər rə̀na nyǎn rɛ́, cəl ré tántɛ́ɛ́ y zɔ mɔ́ yàl Yəsakaarɛ byǎ bɛ́ yilə kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí. ¹⁸Bə̀ tə̀nà y cɛmɛ nɛ́ y'à wɔ́ Zhəzərɛyɛl, Kəsəlɔtɛ, Shənɛm ¹⁹Afərəyim ǹdə́ Səyɔ̃ ǹdə́ Anaaratɛ,²⁰2ǹdə́ Arəbiti ǹdə́ Cəshəyɔ̃ ǹdə́ Ebɛɛsɛ ǹdə́ ²¹Erəmətɛ ǹdə́ Ein-Gənimi ǹdə́ Eyin-Ada ǹdə́ Bɛtɛ-Pasɛɛsɛ səta. ²²Swɛ̃́ rɛ́ y'à n'ê dwə̀rh Tabɔɔrɛ, Shaacəma, Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ, rə lyɛ̃ rə vò rə gu yó Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó: cɛmɛ shí ǹdə́ nyə̀ldù ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.²³Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Yəsakaarɛ kwálá y byǎ bɛ́ cəl ré ǹdə́ rə̀ cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí.²⁴Twər rə̀nu nyǎn rɛ́, cəl ré tántɛ́ɛ́ y zɔ mɔ́ yàl Asɛɛrɛ kwálá byǎ bɛ́ yilə, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí. ²⁵Bə̀ tənà y cɛmɛ nɛ́ y'à wɔ́: Eləkatɛ, Alyi, Bətɛnɛ, Akəshəfɛ, ²⁶Aləmyəlɛkɛ, Aməyadɛ, Myəshəyal; bə̀ swɛ̃́ rɛ́ y'à lyɛ̃ rə yí Karəmɛl, yi-zùr wə̀ e súlí Shəwɔrɛ-Lyəbənatɛ;²⁷rə̀ y'à n'ê gwɛ̃́, yi rí gə́ n'ê púrh mə̀gã̌, Bɛtɛ-Dagɔ̃ nɛ́, rə lyɛ̃ rə yí Zabyəlɔ̃ ǹdə́ Yəfəta-Elɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ Bɛtɛ-Emɛkɛ ǹdə́ Nəyɛl jə̀-gwã̀ sõ; rə lyɛ̃ rə twèlé rə vò Kəbul səta, jə̀-gwã̀ sõ, ²⁸ǹdə́ Abədɔ̃, Erəwɔbɛ, Amɔ̃ ǹdə́ Kana səta, e b'e yí Sədɔ̃, Cə-fɔ̀lɔ̀-wá.²⁹Rə̀ y'à gwɛ̃́ rə zǎ Arama səta, rə lyɛ̃ rə yí Tiiri cɔ w bə̀ lù byíl-fwɛ̀lɛ̀ bə kə́kɛ́lɛ́ w bə̀ m'ê yìlì w mú; rə zɛ̃̀ rə gwɛ̃́ rə zǎ Wɔsa ǹdə́ Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta, rə zɛ̃̀ rə vò rə gu yó Maalɛbɛ ǹdə́ Akəzibi ³⁰ǹdə́ Ako ǹdə́ Afɛɛkɛ ǹdə́ Erəwɔbɛ nɛ́: cɛmɛ shí-èlyè ǹdə́ nə̀lyè ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́.³¹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Asɛɛrɛ kwálá y byǎ bɛ́ cəl ré ǹdə́ nə̀ cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí.³²Twər tə̀ldù nyǎn rɛ́, cəl ré tántɛ́ɛ́ y zɔ mɔ́ yàl Nəfətəlyi byǎ bɛ́ yilə, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí. ³³Bə̀ swɛ̃́ rɛ́ y'à zhì Elɛɛfɛ nɛ́, e súlí Elɔ̃ nɛ́ ǹdə́ ǹ gə tó Sənənim ǹdə́ Adəmyi-Nəkɛɛbɛ nɛ́ ǹdə́ Yabənəyɛl nɛ́ rə m'e vò Ləkum, rə vò rə gu yó Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó. ³⁴Swɛ̃́ rɛ́ y'à gwɛ̃́ Azənɔtɛ-Tabɔɔrɛ nɛ́, rə zǎ yi-zùr səta; rə zɛ̃̀ rə zhì gàà rə lyɛ̃ rə twèlé rə vò Ukooke səta. Rə̀ y'à n'ê fwàl Zabyəlɔ̃ nɛ, jə̀-jĩ́ sõ, ǹdə́ Asɛɛrɛ nɛ yi-zùr sõ, e súlí Zhəda Zhɔrdɛ̃ bwǐ y ni, kɔn zǎ yi rí gə́ n'ê púrh mə̀gã̌ mɔ́.³⁵Cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à lù nə kə́kɛ́lɛ́ bə̀ m'ê yìlì ni mú y'à wɔ́: Sidim ǹdə́ Sɛɛrɛ ǹdə́ Amaatɛ ǹdə́ Arakaatɛ ǹdə́ Cənərɛtɛ ³⁶ǹdə́ Adəma ǹdə́ Arama ǹdə́ Asɔɔrɛ ³⁷ǹdə́ Kədɛshɛ ǹdə́ Edərəyi ǹdə́ Eyin-Asɔɔrɛ³⁸ǹdə́ Yərɔ̃ ǹdə́ Myəgədal-Elɛ ǹdə́ Orɛm ǹdə́ Bɛtɛ-Anatɛ ǹdə́ Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ; cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́. ³⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Nəfətəlyi kwálá y byǎ bɛ́ cəl ré ǹdə́ rə̀ cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí.⁴⁰Twər tàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́, cəl ré tántɛ́ɛ́ y zɔ mɔ́ yàl Dan kwálá y byǎ bɛ́ yilə, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí. ⁴¹Bə̀ cəl ré swɛ̃́ rɛ́ y'à wɔ́ Sɔrɛya ǹdə́ Eshətawɔl ǹdə́ Yiri-Shəmɛshɛ ⁴²ǹdə́ Shələbin ǹdə́ Ayalɔ̃ ǹdə́ Yətəla,⁴³Elɔ̃ ǹdə́ Təmənata ǹdə́ Ekərɔ̃ ⁴⁴ǹdə́ Elətəkɛ ǹdə́ Gəbətɔ̃ ǹdə́ Baalatɛ ⁴⁵ǹdə́ Yəwudi ǹdə́ Bənɛ-Bərakɛ, Gaatɛ-Erəmɔ̃ ⁴⁶ǹdə́ Yərəkɔ̃ nàná bɛ́, Arəkɔ̃ ǹdə́ tənà y è ŋwɛ́nɛ́ Zhafa yé né mó.⁴⁷Sə bə̀ tú bə zwẽ Dan byǎ bɛ́ tənà y bə̀ jɔ̃̀ wa. Rə̀myɛ́ yi ní, Dan byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə vò bə́ bú ǹdə́ Ləshɛm cɔ w, bə zwẽ wə. Bə gu ò lyì bí ǹdə́ búlə́-shìmì, bə̀ zɛ̃̀ bə zwẽ w bə cìní. Bə j'á jòm gàà; bə̀ zɛ̃̀ bə zə Dan, bə̀ nàmbal mɔ́ yil ré, bə m'ê byẽ̀ Ləshɛm. ⁴⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Dan kwálá y byǎ bɛ́ cəl ré ǹdə́ rə̀ cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí.⁴⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ tú bə tə̀ tənà y kɔn tó dwã ǹdə́ è swã́ nɛ́ bə zhɛ̀, bə pɔ cəl Nuuni byǐ Zhozwe ne, bə̀ cəcəl wə. ⁵⁰Bə̀ pɔ mɔ Təmənatɛ-Sɛraa, cɔ w kɔ̀bɔ́ ń yà ń lwə̀l mó, Efərəyim pyàr rɛ́ wa, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nyí ní. Zhozwe kwɛrhɛ n lù cɔ w, sə ń já n jòm gàà.⁵¹Wɔ́ cələ né nyɛ̀bɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə* Eləyazaarɛ ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe ǹdə́ kwálsɛ́ jìsí cìnə́ bé tó tántɛ́ɛ́ y dɛnnɛ bə tə̀ Shilo né Cinu Yi yé né, Yi kòrhó étwí-ènyí rí ni. Wɔ́ èta bə̀ tə̀l Kanaã tənà y nɛ́ bə zhɛ̀.

Chapter 20

¹Cinu Yi zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozwe ne: ²«Wál nɛ: «Cír-nə cɛmɛ nyɛ̀bɛ́ à tó Muyiisi dɛnnɛ a zɔ̀m nə̀ zɔ̀mà ǹd'ába mɔ́, nə yə̀ shòò jààsɛ̀ á yilə. ³Èta, lò mɔ̀bɔ́ ń lyàrh lò, ń yə̀ ń gu mú pyà, mà n dùr n vò gàà, sə nə̀ m'à yə̀ á shòò jààsɛ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n cĩ́ jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ jim mú yé né.⁴Gurə y mà e dùr e zǎ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ òdù wə, e yí e zhì ò bwə̀ə̀rə̀ y nyí ni, e cĩ́ è yò w cɔ w òmyɛ́ náncɛsɛ́ nɛ; bə̀ m'à zwẽ y cɔ w wẽ́, bə̀ yala nɛ, sə bə̀ m'à pɛ y jàà e jòm ǹdə́ bɛ.⁵Sə mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n cĩ́ jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ jim rí gə twèlé y gàà, cɔ w náncɛsɛ́ t'â la gurə y vǔr bə pɔ̃ yé, bə̀ wɔ́ lyárh ń lyàrh ń dõ mó, è də̀ ń yà ń jɛ̀nɛ̀ ń súl mu yil yé. ⁶Gurə y mà e jòm cɔ w òmyɛ́ wẽ́ kɔn b'e yí bə zə y bə bùr dwí rí yé né, e súlí kɔn b'e yí yi rí rə̀myɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y cu. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, è mà e kwẽ̀ e vò è cɔ̀ w wa, è sõ kɛ̀lɛ́ wa, cɔ w kɔ̀bɔ́ è zhì ò wẽ́ e dùr mú wə.»⁷Bə̀ zɛ̃̀ bə cír Kədɛshɛ Gəlile né Nəfətəlyi pyàr rɛ́ wa ǹdə́ Shəshɛm Efərəyim pyàr rɛ́ wa ǹdə́ Cərəyatɛ-Arəba, bə̀ n'ê súlí bə̀ byẽ̀ bə̀ Ebərɔ̃, Zhəda pyàr rɛ́ wa, rə̀myɛ́ yilə. ⁸Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ Zheriko, yi-púrhí sõ, bə̀ cír Bəsɛɛrɛ èpòlò w wə, ǹdə́ Orɔbɛn kwálá y tə̀na y è wɔ́ jə́-è-zɛ̃̀-dɛ̃̌ mɔ́ ǹdə́ Aramɔɔtɛ Galaadɛ nɛ́ Gaadɛ kwálá y wẽ́; e súlí Gɔlã Bashã nɛ́, Manasɛ kwálá y wẽ́.⁹Wɔ́ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ bə̀ cír gakó yilə, ǹdə́ zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl w mó yilə, mùnì ga lò mɔ̀bɔ́ gakó ń lyàrh lò ŋwɛ̀nɛ́ n vò n shèè nə̀ wẽ́: èta lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n cĩ́ jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ jim tá ń la mɔ gu ǹdə́ bə̀ yə̀ jɛ̀nɛ̀ bə zə mɔ bə bùr dwí rí yé né yé.

Chapter 21

¹Levyitibá jìsí cìnə́ zɛ̃̀ bə̀ b'e nə vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ ǹdə́ Nuuni byǐ Zhozwe ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwàlsɛ́ jìsí cìnə́ bé, ²Shilo né, Kanaã tənà y wẽ́ bə̀ wɔ̀ bɛ̀: «Cinu Yi tó Muyiisi dɛnnɛ n pə nyí bə̀ ń mà n pə nə́ba cɛmɛ nə́ jòm nə̀ wẽ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́ nə́ vwàmá nɛ́ yilə.³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə zù bə̀ cəl ré wẽ́ bə vùr cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ǹdə́ nə̀ cə-bwǎlsɛ́ bə pə Levyitibá ne ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń pɔ nyí ní.⁴Tántɛ́ɛ́ y bə̀ tɔ́ mɔ́ zɔ Kəyətitibá jìsí; Levyitibá bə̀myɛ́ mɔ́ kə̀kàlà, vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ byǎ bɛ́, tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə nə Zhəda ǹdə́ Shəmənyɔ̃ ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ kwálsɛ́ cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀tɔ̀. ⁵Kəyaatɛ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə nə Efərəyim ǹdə́ Dan kwálsɛ́ e súlí Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y cɛmɛ shíyə́.⁶Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə nə Yəsakaarɛ ǹdə́ Asɛɛrɛ ǹdə́ Nəfətəlyi kwálsɛ́ e súlí Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ Bashã nyí rí wẽ́. ⁷Myərəri byǎ bɛ́ nɔ cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀lyè Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ ǹdə́ Zabyəlɔ̃ kwálsɛ́ wẽ́ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí.⁸Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə pə cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ ǹdə́ jààsɛ́ nə̀ yala nɛ mɔ́ Levyitibá nɛ ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń tó Muyiisi dɛnnɛ n pə nyí ní. ⁹Bə̀ pɔ Zhəda ǹdə́ Shəmənyɔ̃ kwálsɛ́ cɛ̀mɛ́ nɛ nyɛ̀bɛ́: Cərəyatɛ-Arəba bə̀ n'ê súlí bə̀ byẽ̀ bə̀ Ebərɔ̃ mɔ́ ¹⁰ǹdə́ jààsɛ́ sə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Kəyətitibá Levyi byǎ bɛ́ wẽ́ mó ne, Zhəda pyàr rɛ́ wẽ́; tántɛ́ɛ́ gə́ tó yé e zə bɛ mɔ́ yilə. Arəba y'à wɔ́ Anakɛ da.¹¹Bə zɛ̃̀ bə pə cɔ w cɛsɛ́ ǹd'ô cə-bwǎlsɛ Yəfũne byǐ Kalɛɛbɛ nɛ n cìní. ¹²Bə pə cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ la yə̀ gurə shòò jààsɛ̀ vwĩ̀-zwə́lnə Aarɔ̃ byǎ bɛ́ nɛ: Ebərɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Lyəbəna ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́,¹³Yətiiri ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Eshətəmɔwa ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ¹⁴Olɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Dəbyiiri ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ¹⁵Ashã ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ́ mɔ́, Yəta ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀bɔ́ bə̀ vùr kwálsɛ́ sə̀myɛ́ sə̀lyè y wẽ́. ¹⁶Ashã ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ́ mɔ́, Yəta ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀bɔ́ bə̀ vùr kwálsɛ́ sə̀myɛ́ sə̀lyè y wẽ́.¹⁷Bɛ̃zhamɛ kwálá y wẽ́ bə̀ pɔ bɛ: Gabaɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Gəba ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ¹⁸Anatɔɔtɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Aləmɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀na. ¹⁹Vwĩ̀-zwə́lnə byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ cɛmɛ nɛ́ gakó y'à wɔ́ cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ ǹdə́ jààsɛ́ nə̀ yala nɛ mɔ́.²⁰Kəyaatɛ byǎ bɛ́ dwã bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Levyitibá, jìsí tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə nə Efərəyim kwálá y cɛmɛ. ²¹Bə̀ pɔ bɛ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ la yə̀ gurə shòò jààsɛ̀: Shəshɛm ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ Efərəyim pyàr rɛ́ wẽ́ ǹdə́ Gɛzɛɛrɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ²²Kəbəsəyim ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Bɛtɛ-Orɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀na.²³Dan kwálá y wẽ́ bə̀ pɔ bɛ Elətəkɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ́ mɔ́, Gɛbətɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ²⁴Ayalɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Gaatɛ-Erəmɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀na.²⁵Manasɛ́ kwálá y kə̀kàlà y wẽ́ bə̀ pɔ bɛ Taanakɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Yəbələyam ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀lyè. ²⁶Cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə pɔ Kəyaatɛ byǎ bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ nɛ́ mɔ́ gakó jìsí ne mó wɔ́ cɛmɛ shíyə́, ǹdə́ jààsɛ́ nə̀ yala nɛ mɔ́.²⁷Manasɛ kwálá kə̀kàlà y dõ mó wẽ́ bə pɔ: Gɛrəshɔn byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ Levyitibá nɛ: Gɔlã, Bashã nɛ́ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Byəəshətəra ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ nə̀ la yə̀ gurə shòò jààsɛ: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀lyè.²⁸Yəsakaarɛ kwálá y wẽ́ bə̀ pɔ bɛ: Cəshɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Dəbəratɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ²⁹2Yərəmɔɔtɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Ein-Gənimi ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀na. ³⁰Asɛɛrɛ kwálá y wẽ́ bə̀ pɔ bɛ: Myəshəyal ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Abədɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ³¹Eləkatɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Erəwɔbɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀na.³²Nəfətəlyi kwálá y wẽ́ bə̀ pɔ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ la yə̀ gurə shòò jààsɛ̀: Kədɛshɛ Gəlile né ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Amaatɛ-Dɔɔrɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Karətã ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀tɔ̀. ³³Gərəshonitibá cɛmɛ nɛ́ gakó, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí, wɔ́ cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ ǹdə́ jààsɛ́ nə̀ yala nɛ mɔ́.³⁴Bə̀ pɔ Myərəri byǎ bɛ́ jìsí, Levyitibá dwã bɛ́ nɛ Zabyəlɔ̃ kwálá y cəl ré wẽ́, Yɔkənəyam ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Karəta ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ³⁵Erəmɔ̃na ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Naalal ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀na.³⁶Zhɔrdɛ̃ bwǐ y Zheriko né mɔ́ kwã nɛ́, Orɔbɛn kwálá y wẽ́ bə pɔ Bəsɛɛrɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, tə̀na y è wɔ́ jə́-è-zɛ̃̀-dɛ̃̌ mɔ́ èpòlò w wẽ́, Yaasɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ³⁷Kədəmɔtɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Myəfaatɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́: nə̀ wɔ́ cɛmɛ nə̀na; nə la yə̀ gurə shòò jààsɛ̀. ³⁸Gaadɛ kwálá y wẽ́, bə̀ pɔ cɛmɛ nyɛ̀bɛ́ nə̀ la yə̀ gurə shòò jààsɛ̀: Aramatɛ Galaadɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Məyənəyimi ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́,³⁹Eshəbɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Yazɛɛrɛ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́. Nə̀ gakó wɔ́ cɛmɛ nə̀na. ⁴⁰Cɛmɛ nɛ́ gakó bə̀ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə pə Myərəri byǎ bɛ́ dwã bɛ́ bə̀ wɔ́ Levyitibá nɛ, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə bə̀ jìsí wɔ́ cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀lyè.⁴¹Levyitibá cɛmɛ nɛ́ gakó cəl ré wẽ́ mó wɔ́ cɛmɛ shí-ɛ̀na ǹdə́ lyɛlɛ ǹdə́ nə̀ jààsɛ́ nə̀ yala nɛ mɔ́. ⁴²Cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ òdù gakó jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ y'à kə́kɛ́lɛ́ wa. Kɔn y'à wɔ́ èta cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ gakó yilə.⁴³Cinu pɔ nɛ tənà y kɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń bwəl nyí bə̀ ń la bə̀ dabá nɛ pɔ mɔ́. Bə̀ zwẽ y bə cìní, bə j'á jòm gàà. ⁴⁴Cinu Yi pə bɛ shìrhə́, kɔn gə́ y'à kə́kɛ́lɛ́ bɛ mɔ́ nyí rí gakó wẽ́, kɔn gakó tó ǹdə ń gə̀ yà ń bwəl nyí bə̀ dabá nɛ nɛ́; bə̀ zwə̀ bé gakó wẽ́, lò mə̀dù ga myɛ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n zhì bə̀ yé né yé. Cinu Yi yà ń co bə̀ zwə̀ bé gakó bə̀ jɔ̃̀ wa. ⁴⁵Cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu bwəl n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí ni mú rə̀dù ga myɛ yə̀ mɛ̃ nánfò yé. Rə̀ gakó pyìrh.

Chapter 22

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhozwe zɛ̃̀ n byẽ̀ Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ ǹdə́ Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y byǎ bɛ́. ²N wɔ̀ bɛ̀: «Á zwẽ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi yà ń pɔ ába rə̀ nyí mú, s'á cili ni kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à byili ába mɔ́ wẽ́. ³Byinə nánzhəzhɔ̌ w nə̀ lyɛ̃ mɔ́ wẽ́ kɔn b'e yí zà gwẽ̌, á yə̀ dùr á yẽ̌ á da-byǎ bɛ́ nɛ yé; á pyà s'á tó Cinu á Yi rí nyí rí.⁴Èlǎsɛ̃́, Cinu á Yi rí pɔ shìrhə́ á da-byǎ bɛ́ nɛ ǹdə ń gə́ yà ń bwəl be nyí ní. Rə̀myɛ́ ce, èlǎsɛ̃́, á wɔ̌ á k'á kwẽ̀ á zhə̀l á kwə̀ə̀rhé wẽ́, tənà y kɛ̀bɛ́ è wɔ́ ámyɛ̌ nyǎ y wẽ́, Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi pɔ ába, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ mó. ⁵Ámyɛ̌ wúrí á ce jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ Cinu á Yi rí tùntùnnə Muyiisi byili ába mɔ́ e súlí Nyə́ né ń pɔ ába mɔ́ náàcɛ̀nɛ́. Swéné-nə Cinu á Yi rí; tó-nə ń sɔ́msɛ́ gakó, zwẽ-nə ń nyə́ ne, zhí-nə mo, twĩ̌-nə ń yilə ǹd'á wu gakó ǹd'á cìn námpúm.» ⁶Zhozwe cĩ́ bwəl bə̀ yó n zɛ̃̀ n cĩ́ bi sɔ́má yó; bə lyɛ̃ bə vò bə̀ kwə̀ə̀rhé wẽ́.⁷Muyiisi yà ń pɔ cəl Manasɛ kwálá y kə̀kàlà èdù ni Bashã nyí rí wẽ́. Zhozwe zɛ̃̀ n pə cəl è kə̀kàlà y dõ mó ǹdə́ è da-byǎ bɛ nɛ, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y tɛ̃́ sõ, yi-zùr wə. Zhozwe súlí n cĩ́ bwəl bə̀ yó ń gə́ tú n ce bə kwẽ̀ bə la bə̀ kwə̀ə̀rhé w yi ní ⁸N wɔ̀ bɛ: «Kwẽ̀-nà á vò á kwə̀ə̀rhé w ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌, ǹdə́ vwàmá nánjə̀jóló, ǹdə́ sə̀byǐ, ǹdə́ sánə́má ǹdə́ kàmmɔ ǹdə́ cɔ̀bɔ́ ǹdə́ gàndɛ nánzhəzhɔ̌. Tə́l-nə kɔn dɛ̀bɛ́ á pwà á zwə̀ bé sõ ǹd'á da-byǎ bɛ́.⁹Wɔ́ èta Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ ǹdə́ Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y byǎ bɛ́ kɔ̃̌ mɔ́ tó né. Bə̀ zhǐr bə yẽ̌ dwã bɛ́ nɛ Syilo né, Kanaã tənà y wẽ́, bə la Galaadɛ tənà y wẽ́, bə̀ cəl cɛ y wẽ́; cɛ y kɛ̀bɛ́ bə̀ tó Muyiisi dɛnnɛ bə nə ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń pɔ nyí ní mú.¹⁰Bə̀ gə́ tú bə yí Gələlɔtɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y səta, Kanaã tənà y wẽ́ Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ ǹdə́ Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ lù vwĩ̀-jùlú nánfɔ̀lɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yala nɛ. ¹¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ ǹdə́ Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y byǎ bɛ́ lù vwĩ̀-jùlú Kanaã tənà y yé né, Gələlɔtɛ nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yala nɛ, kɔn k'â bàn səta.»¹²Bə̀ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rɛ̀, bə byẽ̀ dwã Syilo né mùnì bə vò bə bú ǹdə́ bɛ.¹³Bə twĩ̀ vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ byǐ Pyənaasɛ Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ ǹdə́ Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y byǎ bɛ́ sõ; ¹⁴e súlí yé né cìnə́ shíyə́, bə tó mo, kwálá gakó yé né cə́bal mə̀dù kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ yó w ga; kɔn tó ǹdə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ bɔ̀n jì jì ní, bə̀myɛ́ mə̀dù gakó y'à wɔ́ jì-cə́bal Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jìsí wẽ́.¹⁵Bə bə̀ bə nə Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ ǹdə́ Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y byǎ bɛ́ Galaadɛ tənà y wa, bə̀ zɛ̃̀ bə wɔ̀ bɛ̀: ¹⁶«Nyǐ-nə Cinu Yi dwí rí púlə́púlə́ nyí rí: «Bə̀kúku dóó ǹdə́ kɔ̀bɔ́ á m'á gwar Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí èta? Bə̀kɔ́n yil á yẽ̌ Cinu kùr tó ne á m'á lwì vwĩ̀-jùlú? Bə̀kɔ́n yil á cẽ Cinu nyí ni zà?¹⁷Nə́ dóó w Pəwɔrɛ (cf. Nb 25,5-10) nɛ́ yə̀ nə́ba yí? Kɔn b'e yí zà, ǹdə́ màbyóó y'à pú Cinu Yi dwí rí tɛ̃́ ga, nə́ gwẽ̌ yə̀ ò wẽ́ shə́r nə́ zhɛ̀ yé. ¹⁸Ámyɛ̌, zɛ̃̀ á n'á yẽ̌ Cinu Yi kùr tó ne zà! Á n'á cẽ Cinu Yi nyí ni zà! Nəkɔl dɛ̃ rɛ́, wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n kwè lyim ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́.¹⁹Tənà y kɛ̀bɛ́ á cǐ mú gə zhe jìmdi s'á byɛrhɛ á vò tənà y kɛ̀bɛ́ Cinu Yi cǐ mú wẽ́, ń jì y gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́; zwẽ-nə cəl nə́ cəcəl wə, s'á bə̀k'à cẽ Cinu Yi nyí ni yé, á bə̀k'á cẽ nə́ nyí ni, á zɛ̃̀ á m'á lwì vwĩ̀-jùlú dõ, Cinu nə́ Yi vwĩ̀-jùlú w yala nɛ yé. ²⁰Zhɛraa byǐ Akã gə́ yà ń kwè kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə cɔ̀ Cinu Yi yil mú yi ní, Cinu lyi-shùùrí də̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́ yó w rə̀ ló né nà? E súlí myɛ è yə̀ yàl ń dúdú ń cù ń dóó w yil yé.»²¹Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ kwálsɛ́ ǹdə́ Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y byǎ bɛ́ lyár Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jìsí yé né cìnə́ bé bə wɔ̀: ²²«Yə né Yi rí, Cinu Yi, yə né Yi rí yě re, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mà lwar rɛ! È gə wɔ́ Cinu Yi nyí ni nə́ cẽ né, è gə wɔ́ gwár nə́ gwar mɔ sə ń bə̀ká n zwẽ nə́ba zà dɛ̃ rɛ́ yé! ²³Nə́ gə lù nə́ vwĩ̀-jùlú w sə nə́ m'e yẽ̌ Cinu Yi kùr tó ne yilə, e súlí nə́ la m'é pə vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə́ pansɛ yilə, e súlí è gə wɔ́ nə́ la m'é zwə́l yə̀-zùlə́ vwə̃̀ yilə, sə Cinu Yi bwə̀rh nə́ba.²⁴Nyǐ è də̀ rə̀myɛ́ yil yé. Wɔ́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ e ce nə́ wɛ̀rhɛ́ èta: nə́ bùl bə̀ nəkɔl dɛ̃ rɛ́, á byǎ bɛ́ wɔ̌ bə̀ wə̀l nə́ byǎ bɛ́ nɛ: ‹Bə̀kɔ́n rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ámyɛ̌ ǹdə́ Cinu Yi, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí bwə̌l wə?²⁵Cinu Yi cĩ́ swɛ̃́ nə́myɛ̌ ǹd'ámyɛ̌ Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ byǎ bɛ́ cəcəl wə, wɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́. Á bə cəl zhe Cinu Yi byẽ́ yé!› Á byǎ bɛ́ m'à cìrh nə́ byǎ bɛ́ bə cẽ́, bə̀ k'ê t'â la Cinu Yi nyám yé.²⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ e ce nə́ zɛ̃̀ nə́ wɔ̀ nə́ cìn nì: «Kɔn n'ê nyɛ́ɛ́ bə̀ nə́ lú vwĩ̀-jùlù w kɔ̀bɔ́, è də̀ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ yil ráá vwə̃̀ dwã yil yé; ²⁷wɔ́ mùnì ga o yə̀ zhə̀n pɔ myɔrhɔ nə́myɛ̌ ǹd'ámyɛ̌ cəcəl wə, nə́ byǎ bɛ́ cəcəl wə, ò n'ô byili b'è wɔ́ Cinu Yi nə́ n'é cèrhé ǹdə́ nə́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ e súlí nə́ vwə̃̀ né dwã bɛ́ ǹdə́ nə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né; èta, nəkɔl dɛ̃ rɛ́, á byǎ bɛ́ t'â la nə́ byǎ bɛ́ nɛ wál bə̀ bə̀ bə cəl zhe Cinu Yi byẽ́ yé.²⁸Nə́ wə̀l nə́ cìn nì: ‹Bə̀ gə zɔ̀m èta bə ce nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ byǎ bɛ́ nɛ nəkɔl dɛ̃ rɛ́, nə́ m'ǎ wɔ̀ bə̀ bə̀ nyǐ Cinu Yi vwĩ̀-jùlú w gaga mɔ́ nə́ dabá lù mú gə́ nyɛ̌ nɛ́; è də̀ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ yil yé, è də̀ vwə̃̀ dwã yil yé. Wɔ́ zhə̀n pɔ myɔrhɔ nə́myɛ̌ ǹd'ámyɛ̌ cəcəl w yilə. ²⁹Bə̀kúku dóó w òmyɛ́ mɔ́ la yál, nə́ gə cẽ Cinu Yi nyí ni, nə́ súlí nə́ yẽ̌ ń kùr tó ne, nə́ zɛ̃̀ nə́ lù vwĩ̀-jùlú vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ yilə, ǹdə́ pansɛ ǹdə́ vwə̃̀ dwã yilə, nə́ yẽ̌ Cinu nə́ Yi rí vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ ń kòrhó w yé né mó ne!›³⁰Vwĩ̀-zwə́lnə Pyənaasɛ ǹdə́ dwí rí yé né cìnə́ bé ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jìsí yé né cìnə́ bé bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mo mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ ǹdə́ Manasɛ byǎ bɛ́ nyì-zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́, bə̀ wun yàl nyàn. ³¹Vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ byǐ Pyənaasɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ ǹdə́ Manasɛ byǎ bɛ́ nɛ: «Nə́ yě zà bə̀ Cinu Yi ŋwɛ́nɛ́ nə́ cəcəl wə, á gə́ yə̀ Cinu Yi gwar mɔ́ yilə. Èta á zwẽ Cinu Yi jɔ̃̀ wà.»³²Vwĩ̀-zwə́lnə Eləyazaarɛ byǐ Pyənaasɛ ǹdə́ yé né cìnə́ bé zhǐr bə yẽ̌ Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ byǎ bɛ́ nɛ, bə kwẽ̀ bə shí Galaadɛ tənà y wa bə bə̀ Kanaã tənà y wa, sõ, bə̀ cĩ́ bi kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ mɔ́. ³³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wun yə̀ nyàn, bə zɛ̃̀ bə ce Yi nə̀báná. Bə j'á yẽ̌ búlə́ né bə̀ y'à la vò bə bú ǹdə́ Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ byǎ bɛ́ mɔ́, sə bə súlí bə cɔ̀ cɔ w bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó yò w ne o tu tɛ̃́.³⁴Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ byǎ bɛ́ ce vwĩ̀-jùlù w yil bə̀ «ò n'ô pɛ zhə̀n nə́ cəcəl w bə̀ Cinu wɔ́ Yi.»

Chapter 23

¹Cinu Yi yà ń tú n pə shìrhə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, bə̀ zwə̀ bé bə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ bɛ mɔ́ gakó cəcəl wə. Sə kɔn gə́ dɛnɛ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, yó-cìnə́ bé ²Zhozwe byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́, náncɛsɛ́, yó-cìnə́ bé, bùr-kárna bɛ́ ǹdə́ nyə́ né byilnə bé ǹdə́ ń byinə né y'à ju ni, ń y'à jǐrh náncɛ, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ̀: «À wɔ́ náncɛ, à byinə né ju ní. ³Á cìcì mú nɔ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Cinu á Yi rí wɛ̀rhɛ́ tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó ne á yilə bə̀ wɔ́ Cinu á Yi rí ń bú ǹd'á zwə̀ bé á jàà wà.⁴Nyǐ-nə, à ce bə tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə pə cɛmɛ nyɛ̀bɛ́ nə́ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ zwẽ mó ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó à ŋwɛ̀nɛ́ a zwẽ búlə́ né wẽ́ mó á kwálsɛ́ nɛ, kɔn zhì Zhɔrdɛ̃ bwǐ y ni e m'e yí Mədətərəne y nɛ yi-zùr wə̀. ⁵Cinu á Yi rí cìcì mú nə́ ń jì bì á nyí ni ń ce kwã nɛ́; ń nə́ ń jì bì mùnì ga ámyɛ̌ b'ǎ zwẽ bə̀ tənà y á cìní ǹdə ń gə́ bwəl ába nyí mú ní.⁶Rə̀myɛ́ ce zə-na wu-jɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ s'á wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó rə tó kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ Muyiisi Nyə́ ne sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ ne; á bə̀k'á yẽ̌ re, á ywə̀r á vò jə̀-jĩ́ sõ ráá jə̀-gwã̀ sõ yé. ⁷Á bə̀k'á gùlí dwã nɛ ǹdə́ dwə́ né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ á nyí ní mú yé, á bə̀k'á byẽ̀ bə̀ yə né bə̀ nə̀ b'e sɛ̃ ába yé, á bə̀k'á zə ne á m'á dwĩ̀ nyí yé, s'á bə̀k'á wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né á m'á cèrhé ne yé. ⁸S'á gə zhí Cinu á Yi rí dúdú ni ǹd'á gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ kɔn b'e yí zà mɔ́ ta,⁹Cinu Yi mà n jì dwə́ né nə̀ wɔ́ nánzhəzhɔ̌, è jà nə̀ zhe jàn á yé né. E jà kɔn b'e yí zà mɔ́, lòlò yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n zhì á yé né yé. ¹⁰Ámyɛ̌ mə̀dù nə́ n jì bə̀ nunə mɔ̀rhɔ̀, bə̀ wɔ́ Cinu á Yi rí ń nə́ ń bwí ǹdə́ bɛ á jàà wa, ǹdə ń gə́ bwəl ába nyí mú ní. ¹¹Rə̀myɛ́ ce s'ámyɛ̌ dɛ̃̀ á cìn náàcɛ̀nɛ́: swéné-nə Cinu á Yi rí.¹²S'á gə yẽ̌ ń kùr tó ne á zɛ̃̀ á zə dɔbrɛ ǹdə́ dwə́ dwã bɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ á yala nɛ mɔ́, á gə jú bə̀ bə̀kwá, á gə gùlí bi, bə̀myɛ́ gùlí ába, ¹³s'á lwar pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ Cinu á Yi rí kə́ ń tá n la bɛ jǔ á yé né yé. Dwə́ né nə̀myɛ́ b'a jǐrh gùndwǐ ǹdə́ cɔ̀bɔ́ á yilə, ywàlá á cěsé yilə ǹdə́ sɔr á yírhə́ né wẽ́, kɔn b'e yí á jé tɛ̃́ cɛ náàcɛ̀nɛ́ kɛ̀bɛ́ Cinu á Yi rí pɔ ába mɔ́ wẽ́.¹⁴1Nyǐ àmyɛ́ n'â lyɛ̃ zà ǹdə kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó gə́ n'ê lyɛ̃ nɛ́. S'ámyɛ̌, zwẽ-nə nyí ǹd'á wu gakó ǹd'á cìn-námpúm bə̀ cɛ̀nɛ̀ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu á Yi rí bwəl n pə ába mɔ́ rə̀dù ga myɛ yə̀ mɛ̃ nánfò yé. Rə̀ gakó pyìrh á yilə; rə̀ rə̀dù ga myɛ yə̀ mɛ̃ nánfò rə̀ yə̀ pyìrh yé. ¹⁵Zhə̀nà! ǹdə Cinu á Yi rí gə́ pyìrh cɛ̀nɛ̀ tɛ̀bɛ́ ń bwəl n pə ába mɔ́ nɛ́, èta myɛ ń mà n pyìrh lwɛlɛ tɛ̀bɛ́ ń bwəl n pə ába mɔ́ kɔn b'e yí n ce á jé tɛ̃́ cɛ náàcɛ̀nɛ́ kɛ̀bɛ́ ń pɔ ába mɔ́ wẽ́.¹⁶Á gə cɔ̀ Cinu á Yi rí dɔbrɛ́, dɔbrɛ́ ń zɔ ǹd'ába mɔ́, á gə zɛ̃̀ á n'â wùlì tɛ̃́ yə dwã yé né á m'á cèrhé ne, rə̀myɛ́ yi ní Cinu Yi mà n kwè lyim ǹd'ába; s'á m'ǎ jé tɛ̃́ tənà náàcɛ̀nɛ́ kɛ̀bɛ́ ń pɔ ába mɔ́ wẽ́ làlà.»

Chapter 24

¹Zhozwe cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ gakó dwã yó Shəshɛm nɛ́, n zɛ̃̀ n byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ náncɛsɛ́, yó-cìnə́ bé, bù-kárna bɛ́ ǹdə́ nyə́ ne byilnə bé, bə bə̀ Yi yé né. ²Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì-zhǎ bɛ́ gakó ne: «Nyǐ-nə Cinu Yi, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí nyí rí: Shãã ga, wɔ́ Efəraatɛ, Bù-fwɛ̀lɛ̀ y èpákɛ̀ á dabá, Abəraam ǹdə́ Nəwɔrɛ da Təraa, jòm né, sə bə̀ y'à n'ê cèrhé yə dwã.³À zɔ á da Abəraham á shí Bù-fwɛ̀lɛ̀ y èpákɛ̀, a ce n byɛrhɛ Kanaã tənà y púlə́púlə́, a ce ń dwí rí pù, a pɔ mɔ Yəzakɛ. ⁴À pɔ Zhakɔɔbɛ ǹdə́ Ezəyu Yəzakɛ nɛ, a zɛ̃̀ a pə Səyiiri pyɔ̀ w Ezəyu ni n cìní. Zhakɔɔbɛ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə vò Ezhibti.5 Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ à twĩ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃, a tó kɔn dɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ Ezhibti ni dɛnnɛ, a pə w còrhò-tum. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, a zɛ̃̀ a ce á shə́r gàà.⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ à twĩ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃, a tó kɔn dɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ Ezhibti ni dɛnnɛ, a pə w còrhò-tum. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, a zɛ̃̀ a ce á shə́r gàà. ⁶À ce á dabá shə́r Ezhibti ní, á zɛ̃̀ á b'ǎ yí vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni. Ezhibti lyì bí jì á dabá ǹdə́ lùr eshərh-vwə̃tur ǹdə́ eshə-jòmnə bə m'e yí vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni.⁷Á dabá wǔrh bə ce Cinu Yi ni. Cinu Yi ce cə-byín yə̀ ámyɛ̌ ǹdə́ Ezhibti lyì bí cəcəl wə, n ce nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ lyì bi tɛ̃́. Á yírhə́ nɔ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à wɛ̀rhɛ́ Ezhibti ni mú. Á mɛ̃ gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ dwã nánzhəzhɔ̌.⁸À zɔ ába a vò Amɔrətibá bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ tənà y wẽ́, sə bə̀ bú ǹd'ába. À co be á jɔ̃̀ wà, s'á zwẽ bə̀ tənà y á cìní, à gu bi lyə́m lyə́m á yé né.⁹Cəpɔɔrɛ byǐ Balaakɛ, Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́, du tɛ̃́, ń la bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. N twĩ̀ bə̀ vò bə byẽ̀ Bəwɔɔrɛ byǐ Balaamɛ mùnì ga n bwəl lwɛlɛ n pə ába. ¹⁰Sə à yə̀ yǎl a cili Balaamɛ yé. Ń gaga mɔ́ kə́ n bwəl cɛ̀nɛ̀ n pə ába, a m'a zwẽ ába ń jɔ̃̀ wa.¹¹Á byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y á yí Zheriko. Zheriko cǐnnə bé, Amɔrətibá, Pərəzhitibá, Kanaã lyì bí, Yititibá, Gərəgəshitibá, Yivyitibá ǹdə́ Zhəbuzhitibá, bú ǹd'ába s'à co be á jɔ̃̀ wa. ¹²À twĩ̀ tù-bəlyẽlyẽẽse dwí á yé né sə jì Amɔrətibá pyǎ bɛ́ bə̀lyè y sə ce pyépyé á yala nɛ. È yə̀ yàl ǹdə́ á búlə́-shìmì ráá ǹd'á twərh yé.¹³. À pɔ ába tənà y kɛ̀bɛ́ á yə̀ è wẽ́ lyɛ̀ɛ̀ yé, ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á yə̀ lwì mú á j'ǎ ŋwɛ́nɛ́ nə̀ wẽ́, e súlí də̀vɛ̃́ -cèmé ǹdə́ olyivyə́ə́ré, á yə̀ zhele mó, á j'ǎ n'á jí nə̀ byǎ!¹⁴Rə̀myɛ́ ce, èlǎsɛ̃́, nyám-na Cinu Yi, cèrhé-nə mo wu-põ̀ ǹdə́ zhə̀n wẽ́. Vǔr-nə yə né nyɛ̀bɛ́ á dabá cèrhé Bù-fwɛ̀lɛ̀ y èpákɛ̀ ǹdə́ Ezhibti ní mú á cəcəl wə, s'á cèrhé Cinu Yi. ¹⁵Sə á gə t'á yǎl á cèrhé Cinu Yi, s'á cír yi rí tɛ̀bɛ́ á n'â yǎl á cèrhé mó zà: yə nyɛ̀bɛ́ á dabá cèrhé ǹdə́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Bù-fwɛ̀lɛ̀ y èpákɛ̀ ráá Amɔrətibá á ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cɔ w wẽ́ mó yə né. È gə wɔ́ àmyɛ́ ǹd'ǎ kɛ̀lɛ́ y lyì bí yilə, nə́myɛ̌ wɔ́ Cinu Yi nə́ b'ǎ cèrhé.»¹⁶Lyì-zhǎ bɛ́ lyár bə wɔ̀: «Bə̀kúku dóó òmyɛ́ mɔ́ la yál nə́ gə yẽ̌ Cinu Yi ni, nə́ zɛ̃̀ nə́ n'é cèrhé yə dwã! ¹⁷Wɔ́ Cinu ń wɔ́ nə́ Yi, ńmyɛ̌ ń ce nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ dabá shə́r Ezhibti tənà y wa, yómde-jè y né. Ń wɛ̀rhɛ́ myaarhɛ nánfwààlɛ nə́ yírhə́ na: ń yìlì nə́ba sɔ́má y nə́ kwè mó yó ǹdə́ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə́ tó nə̀ cəcəl w nə́ lyɛ̃ mɔ́ wẽ́. ¹⁸Cinu Yi jì dwə́ né gakó nə́ yé né, kɔn du Amɔrətibá bə̀ jě tənà y wẽ́ mó. Nə́myɛ b'ǎ cèrhé Cinu Yi bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ nə́ Yi.»¹⁹Zhozwe wɔ̀ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ: «Á wàr á m'ǎ cèrhé Cinu Yi yé, bə̀ ń wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe, ń wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê yǎl bə̀ bə̀ swéné rə̀ dúdú, ń tá ń la á nyí-ni-cõ mó ǹd'á dwə́ə́ré yò shɔ̀nɔ́ yé. ²⁰Á gə tú á yẽ̌ Cinu Yi ni á zɛ̃̀ á n'â cèrhé yə dwã, ń mà n pə ába còrhò-tum; ń mà n ce á jé tɛ̃́ cɛ̀nɛ̀ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ ába mɔ́ kwã nɛ́.»²¹Lyì-zhǎ bɛ́ wɔ̀ Zhozwe ne: «Gaga, wɔ́ Cinu Yi nə́myɛ̌ la còrhó.» ²²Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Ámyɛ̌ á wɔ́ á cìcì zhə̀n-cìnə́ bə̀ wɔ́ Cinu Yi á cír á la còrhó.» Bə lyár bə wɔ̀: «Nə́ wɔ́ rə̀ zhə̀n-cìnə́.» ²³«Rə̀myɛ ce, èlǎsɛ̃́ vǔr-nə zhələ bé yə né, nə̀ ŋwɛ́nɛ́ á cəcəl w mó, s'á pyìrhí á wun ní nə zǎ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí.»²⁴Lyì-zhǎ bɛ́ wɔ̀ Zhozwe ne: «Nə́ b'ǎ cèrhé Cinu nə́ Yi rí, sə nə́ m'ǎ cili ń cəl ré.» ²⁵Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, Zhozwe zə lyì-zhǎ bɛ́ n bwəl nyí. N vùr nyə́ ǹdə́ lùl-e-púrse Shəshɛm nɛ́ bə̀ yilə. ²⁶Zhozwe kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ Yi Nyə́ ne sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. N kwè nə́kul-fɔ̀lɔ̀ n cìì tɛ̃́ gàà, shɛ́ɛ́nɛa kùr wə̀, Cinu Yi jì y wẽ́.²⁷Zhozwe zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì-zhǎ bɛ́ gakó ne: «Nyǐ-nə, nə́kulu w kɔ̀bɔ́ m'à yə̀ zhə̀n pɔ kɔna nə́ shò kwã nɛ́, b'ò nyɛ̀ɛ̀ Cinu Yi zɔ̀mà nɛ́ gakó, ń gə́ tú ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ nə́ba mɔ́ yi ní. Ò m'a yə̀ zhə̀n pɔ kɔna á shò kwã nɛ́ mùnì ga á bə̀k'á zhɛ̃̀ á Yi rí yé.» ²⁸Zhozwe zɛ̃̀ n ce dwí rí kwɛ̃̀, lò gakó vò ń cəl-tənà y wẽ́.²⁹Ywẽ̀ né nə̀myɛ́ kwã nɛ́, Nuuni byǐ Zhozwe, Cinu Yi tùntùnnə mó tú n bə̀ n cì ǹdə́ ń zhe byinə zɔ̌m ǹdə́ shíyə́. ³⁰Bə ce mó ń cəl-tənà y wẽ́, Təmənatɛ-Sɛraa nɛ́, Efərəyim pyàr rɛ́ wa, Gaashɛ pyɔ̀ w jə̀-gwã̀ sõ.³¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cèrhé Cinu Yi, Zhozwe ǹdə́ náncɛsɛ́ sə̀ y'à pú mu mú e jà sə̀ y'à yě kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Cinu y'à wɛ̀rhɛ́ yil mú, nyǔ mú púlə́púlə́ yi ní.³²E gə wɔ́ Zhozefu yala nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à kwè bə m'e shí Ezhibti mú, bə̀ shèè nè Shəshɛm nɛ́, cɛ y nyí rí Zhakɔɔbɛ yà ń yè sə̀byì-kùlsì zɔ̌m, Shəshɛm da Amɔɔrɛ byǎ bɛ́ sõ mó wẽ́; nyí rí rə̀myɛ́ súlí rə yə̀ Zhozefu byǎ bɛ́ cəl ré wẽ́. ³³Aarɔ̃ byǐ Eləyazaarɛ tú n bə̀ n cì sə bə̀ co mo ń byǐ Pyənaasɛ pyɛ̀lɛ́ y yó. Bə̀ y'à pɔ mɔ pyɛ̀lɛ́ èmyɛ́ mɔ́ Efərəyim pyàr rɛ́ wa.

Judges

Chapter 1

¹Zozwe cu mú kwã nɛ́, Esərayəə lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə bwə̀rh Bə-zhɔ-zhe bə wɔ̀ : Wɔ́ mɔ̌ lò ń ŋwɛ́nɛ́ nə́ wẽ ń mà n yə̀ nã́yéé n vò n jəl Kana lyì bí n bú ǹdə́ bɛ mɔ́ ? ²Bə-zhɔ-zhe lyár bɛ n wɔ́ : Wɔ́ Zhudə ń mà n yə̀ yé né, nyǐnə à co cɔ w á jɔ̃̀ wa. ³Zhuda wɔ̀ ń da-byǐ Shəmɔnyɔ nɛ : Bə̀ ń lyɛ̃ ń tó nə́ vò cɔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ cír bə pɛ̃ ò la yə̀ àmyɛ́ nyɔ̃̌ mɔ́ wa, nə́ bú ǹdə́ Kana lyì bí, sə àmyɛ b’a tó mó a vò cɔ w kɔ̀bɔ́ bə cír ò la yə́ ńmyɛ nyɔ̃̌ mɔ́ wa, Səmyənyɔ̃ já n zhǐr n tó mo.⁴Zhudə zhǐr n vò, n yí Bə-zhɔ-zhe ce Kananyɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Fərəzhɛ̃ɛ̃bá ńmyɛ̌ ǹdə́ Shəmənyɔ jɔ̃̀ wa ; bə ŋwɛ̀nɛ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ shíyə́ Bəzɛkɛ nɛ́. ⁵Bə nə Adoni-Bəzɛkɛ lyì bal ń yíl Bəzɛkɛ, bə bú ǹdə́ mɔ́, bə ŋwɛ̀nɛ́ Kananyɛ̃bá ǹdə́ Fərəzhɛ̃ɛ̃bá.⁶Adoni-Bəzɛkɛ dùr, bə jì mu bə za, bə kwɛ̃̀ ń jə̀-fɔ́ púr rí ǹdə́ ń nə-fɔ́ púr ri. ⁷Adoni-Bəzɛkɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : Àmyɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ pyǎ shə́-shàlpyɛ̀ jə̀-fɔ́r ǹdə́ bə̀ nə̀-fɔ́r a kwɛ̃̀ a ló à də̀-gwã́ kùr wə̀, sə Yi k’a cárh nɛ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ mɔ́. Bə zə mɔ bə bə̀ Zhərəzalɛm n cì gàà mɔ́.⁸Zhuda byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə bú ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí, bə zwẽ cɔ wá, bə kà ò lyì bí ǹdə́ búlə́ shú, bə ji cɔ w myǐn. ⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Zhudə byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ la bú Kananyɛ̃ɛ̃bá byɛ̀bɛ́ bə̀ jě pyɔ̀ w yó kɔn zǎ yì-zùr sõ vɔlɔ w mɔ́. ¹⁰Zhuda zɛ̃̀ n vò n bú ǹdə́ Kananyɛ̃ɛ̃bá byɛ̀bɛ́ bə̀ jě Ebərɔ̃ nɛ́ mɔ́, shãã ga bə̀ y’à n’ê byẽ̀ Ebərɔ̃ bə̀ Kərəjatɛ-Arəba ; bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ Səshəsəkayi ǹdə́ Ayimanɛ ǹdə́ Tələməyi.¹¹Bə zhì gàà bə lyɛ̃ bə vò bə bú ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Bəbyiiri ní mú ; Bə̀ y’à n’ê byẽ̀ Dəbyiiri shãã ga bə̀ Kərəjatɛ-Səfɛɛrɛ. ¹²Rə̀myɛ́ yó né, Kalɛbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń bú ǹdə́ Kərəjatɛ-Səfɛɛrɛ n zwẽ cɔ w òmyɛ́ mɔ́, ń mà n pɔ̃ ń bə̀kɔ́ Akəsa n jí. ¹³Rə̀myɛ́ yó né, Kənazɛ byǐ Otənəyəə, Kalɛbɛ nyɛ̃, zɛ̃̀ n bú ǹdə́ cɔ wá, n ŋwɛ̀nɛ́ w n zwẽ, Kalɛbɛ já n kwè ǹ bə̀kɔ́ Akəsa n pɔ̃ n jí.¹⁴Ń gə tú n bə̀ n zù Otənəyəə sõ n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ bə̀ lwə̀l cɛ ń da sono n pɔ̃, n zɛ̃̀ n só ń bə̀na y yó, Kalɛbɛ wɔ̀ mɔ́ : wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yàlá ? ¹⁵N lyár mɔ n wɔ̀ : À n’â lwə̀l mó pɛnɛ́, bə̀ ǹ pɔ nɛ cə-da ; pə nɛ zhǐlsi myɛ. Kalɛbɛ zɛ̃̀ n pɔ̃ zhǐlsi sə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ sõ mó ǹdə́ sə̀ dwã sə̀ ŋwɛ́nɛ́ tɛ̃́ sõ.¹⁶Muyiisi cɛ́m-bal Kənənya byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə zhǐr bə̀myɛ́ ǹdə́ Zhudə byǎ vò Paləmɔ rɛ́ cɔ wa, Zhudə gɔ-elũ èpòlò w Aradɛ nɛ yi-púrhí sõ mó wə, bə jòm dwí rí cəcəl w gàà mɔ́. ¹⁷Zhudə ǹdə́ ń da-byǐ Shəmənyɔ̃ ǹdə́vò bə bú ǹdə́ Kananyɛ̃ɛ̃bá byɛ̀bɛ́ bə̀ jě Təsəfatɛ nɛ́ mɔ́ ; bə gu cɔ w lyì bí, bə kwè w bə pə Bə-zhɔ-zhe ne, bə zɛ̃̀ bə ce cɔ w yil bə̀ Orəmɔ.¹⁸Zhuda kə́ n zə Gaza n zwẽ ǹdə́ ń gə cǐ mə̀gã̌ mɔ́ nyí rí ga, n kə́ n zə Asəkalɔnɛ n zwẽ ǹdə́ ń gə́ cǐ mə̀gã̌ mɔ́ nyí rí ga ; n kə́ n zə Ekərɔ̃ n zwẽ ǹdə́ ń gə́ cǐ mə̀gã̌ mɔ́ nyí rí ga. ¹⁹Bə-zhɔ-zhe yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Zhudə ; ce ń yà ń zwẽ pyɔ̀ w nyí rí ń cǐ, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě vɔlɔ w wẽ́ mɔ́, búlə́ eshə̃-vwãtuuri y’a wɔ́ cɔ̌brɛ, ce ń yə̀ bə̀myɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ n jì yé.²⁰Bə zɛ̃̀ bə kwè Ebərɔ̃ bə pə Kalɛbɛ nɛ ǹdə Muyiisi gə́ yà ń byili ní ; n zɛ̃̀ ŋwɛ̀nɛ́ n jì Anakɛ byǎ bɛ́ bə̀tɔ̀ yá. ²¹Bɛ̃zhamɛ̃ byǎ bɛ́ yə̀ Zəbəshɛ̃bá bə̀ y’à jě Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ jí yé, ce Zəbəshhɛ̃bá j’a jòm Zhərəzalɛm nɛ́ bə̀myɛ́ ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ̃ byǎ kɔn m’e zà.²²Zozhɛfu lyì bí zɛ̃̀ bə vò bə bú ǹdə Bətɛlɛ, sə Bə-zhɔ-zhe y’ǎ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ́. ²³Zofɛfu lyì bí zɛ̃̀ bə tó Bətɛlɛ wẽ́ bə byɛ́lɛ́, bə̀ y’à n’ê byẽ̀ Bətɛlɛ shãã ga bə Luzi. ²⁴Byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à twĩ̀ mú nə bal mə̀dù ǹdə́ ń shí cɔ w ń nə́ ń dwi, bə bwə̀rh bə wɔ̀ : Wɔ́ yẽ̀ nə́ wɔ̌ nə́ b’ǎ tó né nə́ zù cɔ w wa ; ǹ gə byili nə́ba, nə́ b’ǎ pɔ̃ kɔna.²⁵N zɛ̃̀ n byili bi bə̀ gə́ b’a tó mə̀gã̌ bə̀ zù cɔ w w mɔ́. Bə j’a zə búlə́ shù bə gu cɔ w lyì púlə́púlə́ ; bə zɛ̃̀ yẽ̌ bal mɔ́ ń dwí rí dúdú ni bə lyɛ̃. ²⁶Bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ já n lyɛ̃ n vò Etəshɛ̃bá tənà y wa ; n yí n ji cɔ òdù kùr gàà mɔ́, n ce ò yil bə Luzi, wɔ́ yil ré rə̀myɛ́ bə̀ m’e byẽ̀ cɔ w òmyɛ́ mɔ́ ǹdə́ zà.²⁷Manasɛ yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Bɛtɛ-Səshəyanɛ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ dwã ò y’à cǐ mú lyì bí jì yé ; ń yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Dɔrɛ nɛ, ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ ò cǐ mú lyì bí jì yé ; ń yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Jəbələyamɛ nɛ́ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ ò y’à cǐ mú lyì bí jì yé ; ń yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Məbijidido ne ǹdə́ cɛmɛ dwã ò y’à cǐ mú lyì bí jì yé ; sə Kananyɛ̃bá y’à n’ê yǎl bə jòm tənà y èmyɛ́ mɔ́ wa. ²⁸Esərayɛl gə́ tú è zhe ŋwɔ̀nɔ́ yi ní, è ce Kananyɛ̃bá n’ê kwɛ̃̌ myə̌l-lɔrɔ́ ; sə bə̀ yə̀ bɛ jì yé.²⁹Efərəyimi yə̀ Kananyɛ̃bá bɛ́ bə̀ y’à jě Gəzɛrɛ nɛ́ mɔ́ jì yé, Kananyɛ̃bá y’à jě Efərəyimibá cəcəl w Gəzɛrɛ nɛ́.³⁰Zabəlɔ̃ yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Kərɔ̃nɛ, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Nayɔlɔlɛ nɛ́ jì yé, sə Kananyɛ̃bá y’à jě Zabəlɔ̃ lyì bí cəcəl wə. Bə zɛ̃̀ bə ce bə̀ n’ê kwɛ̃̌ myə̌l-lɔrɔ́.³¹Asɛɛrɛ yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Akɔ nɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Sədɔ̃ nɛ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Akəlalɛ, Akəzibi, Eləba, Afəka ǹdə́ Rəyɔbɛ jì yé ; ³²Asərətɛbá y’à jě Kananyɛ̃bá bə̀ wɔ́ tənà cìnə́ mó cəcəl wə, bə̀ yə̀ bɛ jì yé.³³Nəfətəli yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Bɛtɛ-Səshəɛsɛ nɛ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Bɛtɛ-Anatɛ nɛ́ mɔ́ jì yé, n zɛ̃̀ ń jě Kananyɛ̃bá bə̀ wɔ́ tənà cìnə́ bé mó cəcəl wə, sə bə̀ y’à ce Bɛtɛ-Səshəsɛsɛ lyì bí ǹdə́ Bɛtɛ-Anatɛ lyì bí n’ê kwɛ̃̌ myə̌l-lɔrɔ́.³⁴Amɔrənyɛ̃bá zɛ̃̀ bə k’a jì Danɛ byǎ bɛ́ bə ce pyɔ̀ w wa, bə̀ yə̀ bɛ yẽ̌ bə bə̀ vɔlɔ w w yé. ³⁵Amɔrənyɛ̃bá y’à n’ê yǎl bə mɛ̃ Arərɛsɛ, ǹdə́ Ajalɔ̃ ǹdə́ Səshəələbimi ní ; sə Zozefu lyì bí ŋwɛ̀nɛ́, bə ce bə̀ n’ê kwɛ̃̌ myə̌l-lɔrɔ́. ³⁶Amɔrənyɛ̃bá jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ y’à cǐ mú, y’à zhì Akərabimi ní e m’e vò Səla dɛ̃̌ sono.

Chapter 2

¹Bə--zhɔ-zhe twĩ̀ ń tùntùnnə mə̀dù n shí Giləgalɛ n bə̀ Bəkimi n wɔ̀ : Wɔ́ àmyɛ́ à vùr ába Ezhipti a du á bə̀ tənà y kɛ̀bɛ́ à y’à bwəl è nyí à la á dabá nɛ pɔ mɔ́ wẽ́. À wə̀lə̀ : à dɔbərɛ́ cɔ̌ ǹdə́ ába gaga yé ; ²sə è gə wɔ́ yilə, à bə̀k’á shɛ̀nɛ́ á zə dɔbərɛ ǹdə́ tə̀nà y kɛ̀bɛ́ lyì bí yé, s’á wǔr bə̀ vwĩ̀-jùúlí á ló tɛ̃́. Sə á yə̀ á yə̀ à nyí rí zwẽ yé. È nə wɔ́ bə̀kɔ́n yil á wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ ?³À t’â la tənà y lyì bí jǔ á yé né yé ; bə̀ b’a tó ába bə yə̀ nɛ́, sə bə̀ yə né b’a yə̀ pɔ̀mɔ̀ á yilə. ⁴Bə-zhɔ-zhe tùntúm mú gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ n zhɛ̀, dwí rí zɛ̃̀ rə̀ n’ê kúr dɛ̃́dɛ̃́. ⁵Dwí rí zɛ̃̀ rə ce jàà y rə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó yil bə̀ Pokimi, rə zwə́l vwə̃̀ gàà mɔ́ rə pə Bə-zhɔ-zhe ne.⁶Rə̀myɛ́ yó né, Zozwe zɛ̃̀ n yẽ̌ dwí rí ni, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̀dù mə̀dù gakó zhǐr ń la vò n zwẽ ń cəl jàà y tənà y w mɔ́. ⁷Dwí rí tó Bə-zhɔ-zhe pùbùlə̀ ne ǹdə́ Zozwe y’ǎ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó dwã nɛ́ gakó, Zozwe cu mú kwã nɛ́ myɛ, dwí rí tó Bə-zhɔ-zhe pùbùlə̀ ne ǹdə́ náncɛsɛ́ sə̀ yàl nɛ́ ǹdə́ Zozwe, sə nə ywẽ̀ né nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe wɛ̀rhɛ́ n pə Esərayɛl nɛ mɔ́ gakó mɔ́. ⁸Nuni byǐ Zozwe, Bə-zhɔ-zhe tùntùnnə̀ mó, cù ǹdə́ ń zhe byinə zɔ̌m ǹdə́ shíyə́.⁹Bə kwè mo bə vò bə ce ń cəl bɔnɔ w bə̀ y’à pɔ mɔ́ Təmənatɛ-Erɛsɛ nɛ́, Efərayimi pyɔ̀ w yó Gaashɛ pyɔ̀ w ò ŋwɛ́nɛ́ lũ-jə̀gwã̀ sõ mó. ¹⁰Lyì bí bə̀myɛ́ gakó tú bə cì bə vò bə̀ dabá sono. Bə̀myɛ́ kwã nɛ́, wɔ́ bə̀ byǎ bə̀myɛ k’e bà, byǎ bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ yə̀ Bə-zhɔ-zhe pár lwar, bə̀ yə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ n pə Esərayɛl lyì byǎ nɛ́ mɔ́ myɛ pár lwar gaga yé.¹¹Rə̀myɛ́ ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ Bə-zhɔ-zhe pùbùlə̀ yé, bə zù Baalɛbá wẽ́ bə̀ n’ê cèrhé. ¹²Bə yẽ̌ Bə-zhɔ-zhe còrhó mó ne, bə̀ dabá Yi rí, rə̀ y’à vùr be Ezhipti tənà y wẽ́ mó, bə yẽ̌ rə̀myɛ́ còrhó mó ne, bə̀ k’a n’ê wùlì dwə́ né nə̀ kə́kɛ́lɛ́ bɛ mɔ́ yə né yé né, bə ce Bə-zhɔ-zhe lyim rí zɛ̃̀. ¹³Bə̀ yẽ̌ Bə-zhɔ-zhe còrhó ne, bə k’â n’ê cèrhé Baalɛ ǹdə́ Asətarɛtɛ.¹⁴Bə-zhɔ-zhe lyim rí j’a zɛ̃̀ Esərayɛl lyì bí yó. N ce lyì zə bɛ bə zwẽ bə̀ wẽ̀ ré, n kwè be n yè bə̀ zwə̀ bé bə̀ jě bə kə́kɛ́lɛ́ bɛ mɔ́ sono, bə̀ k’ê wàr bə̀ zwə̀ bé yé né sə bə zhì ní yé. ¹⁵Bə̀ gə la mə̀gã̌ mə̀gã̌ gakó, Bə-zhɔ-zhe nə́ ń bwí ǹdə́ bɛ́, ń wɛ̀rhɛ́ bɛ lwɛlɛ, ǹdə Bə-zhɔ-zhe gə́ yà ń byili ní, ǹdə Bə-zhɔ-zhe gə́ yà ń bwəl be rə̀ nyí rí ní. Bə̀ j’a ŋwɛ́nɛ́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́ èta.¹⁶Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n vùr bù-kárna, mùnì ga byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê twí bə̀ zwẽ bə̀ wẽ̀ ré mó gə bànà sə bù-kárn bɛ́ zwẽ bə̀ vwǎrna bɛ́ jɔ̃̀ wa. ¹⁷Sə bə̀ y’à bə̀ shɛ̀ bə̀ bù-kárna bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ cilu yé, bə cẽ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ yə né dwã bɛ́ kwã nɛ́, bə̀ n’ê wùlì nə̀ yé né. Bə j’a dùr là là bə yẽ̌ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ bə̀ dabá y’à n’ê tó mó ne, bə̀ yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Bə-zhɔ-zhe nyə́ né gə́ n’ê byili ni, ǹdə Bə̀ dabá gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́.¹⁸Rə̀myɛ́ yi ní, Bə-zhɔ-zhe gə vùr bù-kárna bɛ́, ń yà n tó bù-kárna mə̀dù dɛnnɛ n zwẽ be bə̀ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, ń yà n wɛ̀rhɛ́ èta èta, kɔn m’e yí bù-kárna mɔ́ cu. Bə-zhɔ-zhe yà ń nə́ ń dùr bə̀ nɔ̀nɔ̀, bə̀ cǐl ré bə̀ y’à n’ê kúrh lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê nwɛ̀nɛ̀ bɛ mɔ́ shò kwã nɛ́ mɔ́ yilə. ¹⁹Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bù-kárna mɔ́ gə cùwə̀, bə k’e kwɛrhɛ bə yẽ̌ Bə-zhɔ-zhe ne kɔn dwene bə̀ dabá gə́ y’à wɛ̀rhɛ́ nɛ́, bə vó bə̀ n’ê wùlì tɛ̃́ yə dwã yé né bə̀ cèrhé ne, bə̀ y’a j’a n’ê wɛ̀rhɛ́ tùntwĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ èta, ǹdə́ wu-kùlù w òmyɛ́ òdù w èta.²⁰Bə-zhɔ-zhe lyim rí k’e zɛ̃̀ Esərayɛl lyì bí yó, n wɔ̀ : Tənà y kɛ̀bɛ́ lyì bí yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə à dɔbrɛ́ à y’à kɛ̃ a pə bə̀ dabá nɛ́ mɔ́ gə́ n’ê byili ní yé, bə̀ gə́ yə̀ à nyə́ né zwẽ mó ce, ²¹à t’â la tənèsé shɛ̀bɛ́ Zozwe tú ń la cú n zhǐr n yẽ̌ mó lyì bí jǔ bə̀ yé né yé. ²²Èta, à m’a zə tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ a m’a zhẽ̀ be a nyǐ, ǹdə́ bə̀ gə t’â la bə̀ cìn dãɔ̃ ráá bə̀ b’a dɛ̃̀ bə̀ cìn bə̀ tó Bə-zhɔ-zhe nyə́ né, ǹdə́ bə̀ dabá gə́ dɛ̃̀ bə̀ cìn bə̀ tó n né. ²³Sə Bə-zhɔ-zhe yẽ̌ tənèsé sə̀myɛ́ né ǹdə́ yə̀-zùlə́, ń yə̀ sɛ Zozwe jɔ̃̀ w ce yé, ń yə̀ pɔpɔrɛ n jì sə̀myɛ́ mɔ́ yé.

Chapter 3

¹Nyǐnə tənèsé shɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe yẽ̌ ń la mə n zhẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yə̀ búlə́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ bú Kana nɛ́ nɛ mɔ́. ²Ń yà nə́ ń yǎl sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tà-kwã bə̀ lù, bə̀ yə̀ búlə́ né pár lwar mɔ́, cèrhè búlə́ né bú, sə bə lwar nə̀ párá. ³Tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ y’à wɔ́ : Fələsətɛ̃bá pyǎ bɛ́ bə̀nu yə́, Kananyɛ̃bá gakó, Sədɔnyɛ̃bá, ǹdə́ Evwɛ̃bá byɛ̀bɛ́ bə̀ jě Ləbã pyɔ̀ w yó, kɔn zhì Baalɛ-Arəmɔ̃ pyɔ̀ w e m’e yí ǹdə́ ǹ tú ǹ nə́ ǹ zwì Amatɛ nyí rí w mɔ́.⁴Bə̀ yẽ̌ tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ nɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhõ̀ yilə, mùnì ga Bə-zhɔ-zhe tó sə̀myɛ́ dɛnnɛ n nyǐ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə b’a wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né nyɛ̀bɛ́ ń tó Muyiisi dɛnnɛ n kɛ̃ n pə bə̀ dabá nɛ mɔ́ gə́ n’ê byili ní. ⁵Esərayɛl lyì byǎ j’a jòm Kananyɛ̃bá ǹdə́ Ecɛ̃bá ǹdə́ Amɔrənyɛ̃bá ǹdə́ Fərəzhɛ̃bá ǹdə́ Evwɛ̃bá ǹdə́ Zhəbəshɛ̃bá bɛ́. ⁶Esərayɛl lyì byǎ zɛ̃̀ bə̀ jí tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ lyì bí bə̀kwá bɛ́, bə̀ kwè bə̀ sə̀pwà bə̀kwá myɛ bə pə tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ byǎ bɛ́ nɛ bə jí. Bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê cèrhé tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ yə né.⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ Bə-zhɔ-zhe pùbùlə́ né mó, bə swě Bə-zhɔ-zhe yò, bə̀ k’â n’ê cèrhé Baalɛ ǹdə́ cèmé né. ⁸Rə̀myɛ́ ce Bə-zhɔ-zhe lyim rí zɛ̃̀ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, n kwè be n ce Məsopotəmi pyɔ̌ Kəshanɛ-Arəshəyətəyimi jɔ̃̀ wa. Bə yə̀ Kəshanɛ-Arəshəyətəyimi yómə́ byinə lyɛlɛ.⁹Rə̀myɛ́ yí ní, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə wǔr bə búbwéé bə ce Bə-zhɔ-zhe ne, Bə̀-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n vùr Otənəyəə bə̀ wẽ́ ń la ce n zwẽ be ; Otənəyəə yà ń wɔ́ Kənazɛ byǐ, Kalɛbɛ nyɛ̃́. ¹⁰Bə-zhɔ-zhe Eshìrhə́ y y’à só ń yó, n jǐrh bù-kárna Esərayɛl nɛ́, n zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Məsotəmi pyɔ̌ Kəshanɛ-Arəshəyətəyimi, ń jàn rɛ́ dwene Kəshanɛ-Arəshəyətəyimi. ¹¹Rə̀myɛ́ yó né bəsàzùlí jòm tənà w byinə shɛ́-èna. Kənazɛ byǐ Otənəyəə zɛ̃̀ n cì.¹²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k’e wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ Bə-zhɔ-zhe pùbùlə̀ yé, ce Bə-zhɔ-zhe pə jàn Mɔwabɛ pyɔ̌ Egəlɔ̃ nɛ ń la mə n bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, bə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ Bə-zhɔ-zhe pùbùlə̀ né mó yilə. ¹³Egəlɔ̃ zɛ̃̀ n byẽ̀ Amɔnɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Amələsitibá n ce dwã yó, n zɛ̃̀ ń mə́ ń la búlə́ né bú. N yí n ŋwɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, n zə bɛ n zwẽ pələmyə́ ré cɔ wa. ¹⁴Esərayɛl lyì byǎ zɛ̃̀ bə yə̀ Mɔwabɛ pyɔ̌ Egəlɔ̃ yómə́ byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ.¹⁵Esərayɛl lyì byǎ zɛ̃̀ bə kúrh bə búbwéé bə ce Bə-zhɔ-zhe ne, Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n vùr Gəra byǐ Eyu, Bɛ̃zhamɛ kwálá y lò bə̀ cəcəl wə, ń la ce n zwẽ be. Eyu yà ń wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə ń twĩ̀ jə̀rhà. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə twĩ̀ mù Mɔwabɛ pyɔ̌ Egəlɔ̃ ǹdə́ pansɛ.¹⁶Eyu zɛ̃̀ n dwèlè búlə́ shù ò yé y ǹdə́ ò kwã y ga, shù ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ jə̀tórhó yìrh, n kwè ce ń kàmə̀-zwǐsí kùr w n lyẽ ń jə̀jĩ́ sarh rɛ́ nɛ́. ¹⁷N yí n kwè pansɛ́ n pə Mɔwabɛ pyɔ̌ Egəlɔ̃ nɛ : Egəlɔ̃ yà ń wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń nù bòmbòm nwə̃̌ dúdú. ¹⁸Ń gə́ tú n pə pansɛ́ n zhɛ̀, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ n ká n tó byɛ̀bɛ́ bə̀ zə pansɛ́ bə bə̀ mɔ́ nɛ n du, bə̀ gə́ tú bə yí cèmé né nə̀ wɔ́ nə́kulə bə̀ n’ê zwə́l Gələgalɛ nɛ́ mɔ́ nyí ni, n ce bə lyɛ̃ bə̀ la ;¹⁹n zhì gàà mɔ́, n cìcì mú ká n kwɛ̃̀ n bə̀ pyɔ̌ mɔ́ sono n wɔ̀ : Pyɔ̌, ǹ yě yò ! à zhe tɛ̃́tɛ̃́ zɔ̀mɛ̀ à n’â yǎl a byili mú. Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ : Sna gu ǹ nyí shɛ́ɛ́ ! byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ mɔ́ gakó j’a du. ²⁰Eyu zɛ̃̀ n yí ń nyí ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n vò ń jě ń də̀gã́ y è ŋwɛ́nɛ́ ń jìní y wàr gə tú rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń nə́ ń zwì ń jòm è yó mó yó. N wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ : À pyɔ̌ ! nyǐ à zhe Yi zɔ̀mɛ̀ rə̀dù à la mɔ́ byilu ǹ yilə. Egəlɔ̃ shí n zɛ̃̀ ń də̀gwã́ y yó.²¹Rə̀myɛ́ yó né, Eyu já n ce ń jə̀gwã̀ ń jə̀jĩ́ sharh rɛ́ w n vùr búlə́ shù w ń jə̀jĩ́ w mú n zò pyɔ̌ mɔ́ sùlú w o zhù. ²²Ń jə̀-gúl ré j’a tó rə zù shù w nyí rí w o tó èpákɛ̀ o du, ń yə́ ń yə̀ shù w vùr pyɔ̌ mɔ́ sùlú w yé. ²³Eyu zɛ̃̀ n tó étwí-ènyí rí n du, n ká n sàásɛ bòlò w ǹdə́ bwə̀l-byǐ pyɔ̌ mɔ́ nyí ní ni, n vùr bwə̀l-byǐ yə́.²⁴Eyu gə du kwã nɛ́, pyɔ̌ mɔ́ kwã-lyì zɛ̃̀ bə bə̀ bə yí bə pwírí bòlò sàásɛ ǹdə́ bwə̀l-byǐ. Bə zɛ̃̀ bə̀ zhe : È bə tə́tɔ̀ná zhe yé, wɔ́ ń nà nɛ ń jě né (il se couvre les pieds). ²⁵Bə dɛ̃̀ dɛ̃̀ kɔn dɛnɛ, bə̀ gə́ pwírí ń tá ń pol bòlò w mó ce bə zɛ̃̀ bə zə bwə̀l-byǐ bə pol bòlò wə́, bə pwírí bə̀ yó-cə́bal mɔ́ ń cù ń pyě tɛ̃́.²⁶Bə̀ gə́ zɛ̃̀ bə̀ n’ê jíjírhí ǹdə́ ń sõ cilu mú, Eyu j’a n dùr n lyɛ̃ cèmé né nə́kulə né bə̀ b’ê zwə́l mó nyí rí, n dùr n lyɛ̃ n lú. ²⁷Ń lyɛ̃ n dùr n bə̀ n yí Efərəyimi pyɔ̀ w yó, n zɛ̃̀ n wúl pɔ́lá. Esərayɛl lyì byǎ j’a tó mo bə só pyɔ̀ w wa, n jà n zɛ̃̀ ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ yé né.²⁸N wɔ̀ bɛ : Tónə à kùrə̀, bə̀ Bə-zhɔ-zhe co Mɔwabɛbá, bə̀ wɔ́ á zwə̀ bé mó á jɔ̃̀ wa. Bə j’a tó mo bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń kwã nɛ́, bə cə̀r Mɔwabɛ bwǐsí sɔ́msɛ yé né, lò lò kə́ ń wàr ń nə́ ń lyɛ̃ yé. ²⁹Rə̀myɛ́ yó né, bə̀ j’a ŋwɛ̀nɛ́ Mɔwabɛ́ kã̀dar rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ só rə̀ cìn mú, nunə bə̀ y’à yú mɔ̀ɔ̀rhɛ shíyə́, mə̀dù ga yə̀ lú yé. ³⁰Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w Mɔwabɛ jú cìzhìl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né. Tənà y zɛ̃̀ e jòm yə̀-zùlə́ wẽ́ byinə shə́-lyɛlɛ.³¹Eyu kwã nɛ́, wɔ́ Anatɛ byǐ Səshaməgarɛ ń yàl Esərayɛl bù-kárna. Ńmyɛ̌ wɔ́ nə̀-vwààlɛ cɔ̀bɔ́ n mə n bú ǹdə́ Fələsətɛ̃bá n ŋwɛ̀nɛ́ bə̀ nunə zɔ̌m nyə̀ldù. Ńmyɛ yàl Esərayɛl zwennə.

Chapter 4

¹Eyu cu mú kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k’e wɛ̀rhɛ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ Bə-zhɔ-zhe pùbùlə̀ yé. ²N kwè n ce Kanaã pyɔ̌ Jədini jɔ̃̀ wa. Jədini yà ń nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Atəsɔrɛ nɛ́. Ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ yà ń yíl Səsəra, ń yà ń jě Arəsəshətɛ-Goyimi ní. ³Jədini yà ń zhe búlə́ eshə-vwãtuuri zɔ̌m nə̀bɔ́, rə̀ y’à wɔ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jàn dɛ̃́dɛ̃́, ce n zɛ̃̀ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ Eəsərayɛl byǎ bɛ́ ǹdə́ jàn nánfɔ̀lɔ̀ byinə shí-èlyè gakó. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə kúrh bə búbwéé bə ce Bə-zhɔ-zhe ne.⁴Rə̀myɛ́ yó né ǹdə́ wɔ́ Dəbɔra ń yà ń wɔ́ bù-kárna Esərayɛl nɛ́. Ń yà ń wɔ́ Ləpyidətɛ kɛ̃. Dəbɔra yà ń wɔ́ Yi nyì-zwennə myɛ. ⁵Ń y’ǎ zhe pələmyəbá, bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Rama ǹdə́ Bətɛlɛ bwə̌l mó w Efərəyimi pyɔ̀ w yó ; bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Dəbɔra pələmyəbá. Ń gə la bùrsi bǔr, wɔ́ nə̀myɛ́ kùr w ń yà ń nə́ ń jòm né. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə zhe bùrsi gakó ; wɔ́ gàà mɔ́ bə̀ y’a bə̀ nɛ́ n kə́ bə̀ bùrsí.⁶È dɛ̃ rə̀dù, n zɛ̃̀ n twĩ̀ bə byẽ̀ Kədɛsɛ lyì bal Abyinɔyamɛ byǐ Barakɛ Nəfətali ní n bà ; n wɔ̀ : Nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ pɔ nyì rə wɔ̀ : Zhəl Tabɔrɛ pyɔ w yó, Nəfətəli ǹdə́ Zəbəlɔ̃ byǎ bɛ́ sono, ń cír nunə mɔ̀rhɔ̀ ń mə́ súlí ǹ cìn ni ; ⁷à m’a zə Jədini pyɔ̌ Sisəra ǹdə́ ń búlə́ eshə̃-vwɛ̃tuuri ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó n bə̀ Kəsɔnɛ bwǐ səta, a ce ń jí bɛlɛ ń yó.⁸Barakɛ wɔ̀ Bəbɔra nɛ : Ǹ gə m’a tó ne, sə́ nyǐ à m’a vò ; sə ǹ gə tá ǹ la nɛ tó, sə́ nyǐ à t’â la yé. ⁹Dəbɔra lyár mɔ n wɔ̀ : Zhə̀nà, à m’a tó mó a vò ; sə́ lwar bə̀ ǹ tá ǹ la zùwə́ nɔ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ǹ kwè mó yó gaga yé, bə̀ è b’a yə̀ ǹdə wɔ́ kɛ̃ jɔ̃̀ w Bə-zhɔ-zhe co Səsira nɛ́. Rə̀myɛ́ yó né, Dəbɔra já n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n tó Barakɛ nɛ bə̀ la Kədɛsɛ.¹⁰Bə̀ gə́ tú bə yí bə zhɛ̀, Barakɛ zɛ̃̀ n byẽ̀ Zəbyəlɔ̃ ǹdə́ Nəfətəli lyì bí Kədɛsɛ nɛ́ ; n zə nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ shíyə́ bə tó mó, Dəbɔra tó mo.¹¹Kənəyɛ̃bá lyì bal Ebɛrɛ yà ń tú n pɔr n yẽ̌ Kənənyɛ̃bá lyì bal Obabɛ byǎ bɛ́ nɛ. Obabɛ yà ń wɔ́ Muyiisi cɛ́m-bal. Obabɛ yà ń pú ń kòrhó Təsəyəyimi vɔlɔ w wa, Kədɛsɛ nyí ni.¹²Rə̀myɛ́ yó né lyì vò bə wɔ̀ Sisəra nɛ ; bə̀ nyǐ Abyənayabɛ byǐ Barakɛ tú ń ŋwɛ́nɛ́ Təbɔrɛ pyɔ̀ w yó. ¹³Sisəra já n zɛ̃̀ n ji kùr Arəsəshɛte-Goyimi nɛ́ n ce ń búlə́ eshə̃-vwãtuuri rə̀ zhe jàn ǹdə cɔ̀bɔ́ ta mɔ́, mɔ̀ɔ̀rhɛ zɔ̌m nə̀bɔ́ bə̀ dwã yó, ńmyɛ̌ cìcì mú ǹdə́ dwí rí gakó bə̀ bə̀ zhǐ dwã yó, Kəsɔ̃ bwǐ y nyí ni.¹⁴Rə̀myɛ́ yó né Dəbɔra zɛ̃̀ n wɔ̀ Barakɛ : Zɛ̃̀ tɛ̃́, nyǐ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe la Sisəra ǹ jɔ̃̀ w co mó. È də̀ Bə-zhɔ-zhe ń ŋwɛ́nɛ́ ǹ yé né nà ? Barakɛ zɛ̃̀ n zə nunə bé mɔ̀ɔ̀rhɛ́ shí y n mə n só Taɔɔrɛ pyɔ̀ w yó bə tó mo.¹⁵Bə-zhɔ-zhe zə búlə́ shú w ò də̀ nyí dwí mú n mə n ce Səsira ǹdə́ ń búlə́ eshə̃-vwãtuuri ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó dùr Barakɛ yé né. Səsira shí ń eshã-vwã-tuuru w yó n só tɛ̃́ n dùr ǹdə́ ń nèrh. ¹⁶Barakɛ já n pú eshə̃-vwã-tuurí ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùr n jì jì n mə nyí Arrəsəsɛtɛ-Goyimi ; n já gu shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó lyɛ́lyɛ́ ǹdə́ búlə́ shú, lò mə̀dù ga myɛ cìcì yə̀ dàl yé.¹⁷Sisəra zɛ̃̀ n dùr ń la vò n shèè Kənənyɛ̃bá lyì bal Ebɛrɛ kɛ̃ Jəyəə sõ kòrhó wə ; bə̀ rə̀myɛ́ yó né ǹdə́ yə̀-zùlə́ y’à ŋwɛ́nɛ́ Asəsɔrɛ pyɔ̌ Jədimi ǹdə́ Kənənyɛ̃bá lyì bal Ebɛrɛ cəcəl wə. ¹⁸Jəwəə zɛ̃̀ n du n jəl Sisəra n wɔ́ mɔ̀ : À yó-cəbal, bə̀ ń zù à sono, ǹ bə̀ká dùr ywẽ gaga yé. Sisəra zù kòrhó w wə, Jəwəə zɛ̃̀ n zə gàmə̀-lyɔ̀ɔ̀ n pyìlì mu, n mə n shèè mo.¹⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ : À n’â lwəl mó nɛ̃̌ à la nyɔ́, bə̀ nə̀-nyɛ̀lɛ̀ y zhe ne. N zɛ̃̀ ń kwə̀lə̀ ǹdə́ yil è wẽ́ n twərh n pɔ̃ n nyɔ̀, n ká n pyìlì mu. ²⁰N zɛ̃̀ n kə́ n zɔ̀m ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ n wɔ̀ : Zhəl ń zhì kòrhó w nyí rí ni, lò gə tú ń nə́ ń bwə̀rh mó ń zhe : Lò yə̀ nyɔ̀nɔ̀ twí yé ? Sə́ wɔ̀ mɔ̀ : ɔ̃́’ɔ̃.²¹lyàà gə́ y’à zù Sisəra dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce n já ń pyě ń dɛ̌ bwə́rə́. Rəmyɛ́ yó né, Ebɛrɛ kɛ̃ Jəwəə, já n zhǐr n kwè kòrhó w pɛ́lɛ́ rə̀dù n nyɛ̃́nyɛ̃́ n yí n kwè mə̀rə̀tó n cĩ́ pyɛ́lɛ́ rɛ́ Sisəra yə̀-pɛ̀lɛ́ w n pəpa, pyɛ́lɛ́ lyɛ̃ rə zù tɛ̃́ cɛ y wa ; n já n cì. ²²Rə̀myɛ́ yó né, ǹdə́ Barakɛ yà ń gwẽ̌ nə́ ń jì Sisəra kwã ń mə́ ń pyà mɔ̀ ; Jəwəə du n jəl mo n wɔ̀ : Bə̀ nyɔ̀nɔ̀, à m’a byili mú bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ pyà mɔ́. Barakɛ yí n zù kòrhó w wə n pwírí Sisəra ń cù ń pyě tɛ̃́ pɛ́lɛ́ zò mo rə lyɛ̃ rə zù tɛ̃́ cɛ y wa.²³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə̀, Yi ce Kana pyɔ̌ Jədimi jí cìzhìl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né. ²⁴Rə̀myɛ́ yó né, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y’à j’â zhe ŋwɔ̀nɔ́ Kana pyɔ̌ Jədimi yó, kɔn yàl èta kɔn m’e yí bə zhìlì Kana pyɔ̌ Jədimi jàn rɛ́ lyə́mlyə́m.

Chapter 5

¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yùwə̀, Dəbɔra zɛ̃̀ ń nə́ ń nún nwə̃́ə̃́ y kɛ̀bɛ́ ńmyɛ́ ǹdə́ Abyənəyamɛ byǐ Barakɛ ; ń zhe : ²Nyǐ yó-cìnə́ zɛ̃̀ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Esərayɛl dwí rí yé né, dwí rí j’a byili bə̀ rə̀ tɛnɛ rə̀ la búlə́ né bú ; Bə-zhɔ-zhe yil ré nə còrhó !³Pyǎ, cili-nə, yó-cìnə́, pyèrhè-na á zhã̌ á cili ! à la Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí nún. ⁴Ǎ, Bə-zhɔ-zhe ! Ǹ gə́ du Səyiri ní mú, ǹ gə́ tú ǹ nə́ ǹ zhə̀l ǹ bàn Edome cɛsɛ́ mɔ́ yi ní, cɛ y dom e zhízhǐ, dɛ̃̌ yə né yə̌l, bə́ban nɛ́ yə̌l nɛ̃̌ ;⁵Pyàr rɛ́ zhizhǐ Bə-zhɔ-zhe yé né, Sənəyi ò wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí mú. ⁶Anatɛ byǐ Səshamagarɛ ǹdə́ Jəwəə yi ní, bə̀ y’à yẽ̌ sɔ́msɛ́ páá mɔ́ kǒ ne, sɔ́m-zhə̀lnə bé k’a n’ê byə́byɛ́lɛ́.⁷Esərayɛl yé né cìnə́ bé y’à k’ê bə ŋwɔ̀nɔ́ zhe Esərayɛl nɛ́ yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ yó né, àmyɛ́ Dəbɔra shí tɛ̃́ a zɛ̃̀ a zhì dɛ̃̌ ǹdə ná ta Esərayɛl nɛ́. ⁸Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y’à k’ê cír yə dwã : Rəmyɛ́ yó né, bə̀ zwə̀ bé k’ê zɛ̃̀ búlə́ ne bə̀ bàn tə̀nà y wa ; Esərayɛl lyì bí bə̀ ŋwɛ́nɛ́ búlə́ né yil mó, wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ shə́-èna ; e jà búlə́ ku kɔ̀bɔ́ lò mə́ ń cə̀r ń cìn yé né búlə́ jàà w tɛ̀nɛ́, swə́ né myɛ tɛ̀nɛ́ yé.⁹À wu j’a zɛ̃̀ ò n’ô zɛ̃̀ Esərayɛl yé né cìnə́ bé ǹdə́ dwí rí rə̀ tɛnɛ rə̀ la búlə́ bú mú yil mó. Cèrhé-nə Bə-zhɔ-zhe yil ré. ¹⁰Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’á jòm bə̀nə pwèsé mó, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’á zhə̀l təpyisí yó mó, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’á zhə̀l sɔ́msɛ́ yó mó, núnə !¹¹ǹdə lyì bɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ wẽ́ cəcəl w bə̀ n’ê tə̀l ta, cèrhé Bə-zhɔ-zhe ń tũ̀-fwààlɛ́ yilə, ń nə̀nɔ̀n mɔ́ tũ̀-fwààlɛ́ Esərayɛl nɛ́ mɔ́ yilə ! Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ-zhe dwí rí j’a du cɔ w wa.¹²Dəbɔra, zɛ̃̀ dɛ̃̌, zɛ̃̀ dɛ̃̌ ! zɛ̃̀ dɛ̃̌, zɛ̃́ dɛ̃̌, ń nún búlə́ nwə̃́ə̃́ ! Abyənəyamɛ byǐ, Barakɛ, zɛ̃̀ dɛ̃̌, ń zə lyì bí yóm ré jàà w mɔ́ ń ká ń mə́ ń bə̀ jè ! ¹³Rə̀myɛ́ yi ní, Esərayɛl lyì bí nə̀-kùr dàlà y ŋwɛ̀nɛ́ jàn cìnə́, Bə-zhɔ-zhe ce a jí bɛlɛ kã̀dar yó.¹⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jú bɛlɛ bə̀ yó Amalɛkɛ nɛ́ mɔ́, zɛ̃̀ bə du Efərəyiimi. Bɛ̃zhamɛ̃ tó mó, ə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́. Yé né cìnə́ bé zhì Məkiri ní bə bà, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byili kɔn gə́ mə̌ sə rə tó né mó zhí Zəbyəlɔ̃ nɛ́ bə bà.¹⁵Esakarɛ pyǎ bɛ́ bə̀ bə zù Dəbɔra, Bə ce Esakara kwálá lyì tó Barakɛ gə́ tó mə̀gã̌ mɔ́ bə vò vɔlɔ w wa. Sə Rəbɛnɛ lyì bí sono mó yàl nyə̀-pár dúdú rə̀ t’â zhɛ̀ yé.¹⁶Wɔ́ byè yil ǹ zhə̀l ń vò n zhǐ vwàmá jìlə cəcəl w ń mə́ ǹ cili nə̀ k’ê n’ê kúrh né ? Ǹ nə́ ǹ cili Rəbɛnɛ nyə̀-pɔ̌ w ò t’â zhɛ̀ mɔ́ !¹⁷Galadɛ yə̀ ń nə̀-kùr jàà w zhǐr Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ mɔ́ w yé. Sə wɔ́ bə̀kɔ́n yil Danɛ já n zhì bǔ-bal ré wẽ́ mó ? Asɛrɛ já n jòm nə̀-fɔ̀lɔ̀ bù-cǔ w yó, bǔ-bwələ né gə́ n’ê gə́ n’ê twí nə̀ zhì mə̀gã̌ mɔ́ n shǐrh. 18 Cɛsɛ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ sõ mó, ¹⁸Zhəbyəlɔ̃ lyì bí t’â gá cu ni yé, Nəfətəli myɛ nyə̀ná bɛ́ wɔ́ èta.¹⁹Pyǎ shí ní bə bə̀ bə bú ǹdə́ nə́ba, Kana lyì pyǎ bɛ́ gə́ tú bə bú ǹdə́ nə́ba Tayanakɛ nɛ́, Məgidədo bwǐsi w mú, bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə pwà nə̀ wẽ̀ ré ǹdə́ wársɛ dwí-byǐ kɛ̀ ga yé. ²⁰Dɛ̃̌ yi rí ǹdə́ càmmə́sɔ̌rsɛ́ cìcì mú tó sə bú ǹdə́ Səsəra.²¹Kəsɔ̃ bwǐsí nɛ̃̌ mɔ́ pwà bɛ mə m’e lyɛ̃, Kəsɔ̃ bwǐsí nándwésé. À nɔ̀m kã̀dar rɛ́ tɛ̃́ ǹdə́ à nèrh ! ²²Bə̀ búlə́ kã̀dar rɛ́ dùr, ǹdə́ esherh nə̀cɛ̀r n’ê dom tɛ̃́.²³Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka y zɛ̃̀ e wɔ̀ : Bwəlnə lwɛlɛ á pə Mərəzɛ nɛ, bwəlnə lwɛlɛ, bwəlnə lwɛlɛ á pə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě ń wẽ́ mó ne, bə̀ ń lyì bí t’â la Bə-zhɔ-zhe kúrhí sãɔ̃ yé, bə̀ t’â la bə̀ bə tó Bə-zhɔ-zhe búlə́ dã̀dar rɛ́ nɛ bə sɛ̃ Bə-zhɔ-zhe kúrhí yé.²⁴Yi m’à n cĩ́ bwəl Jəwəə kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ Kənyɛ̃bá lyì bal Ebɛrɛ kɛ̃ mɔ́ yó ! Yi m’a cĩ́ bwəl kana lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń kòrhó w wẽ́ mó myɛ yó ! ²⁵Səsəra lwə̀l nɛ̃̌, n kwè yil n pɔ̃, n pɔ̃ nə̀zhĩ̀-ècɛ̀nɛ́ wu nwə̃̌.²⁶N kwè pɛ́lɛ́ n zə ń jɔ̃̀ wa, n kwè tùntùnnə̀ bé mərəto ǹdə́ ń jə̀-jĩ́, n zò Səsəra n lo ń yó, n vɔvwa pɛ́lɛ́ rɛ́ tó èpákɛ́ rə̀ zù, ²⁷n tu Jəwəə nèrh kùr w shɛ́ɛ́. Zhə̀nà, ń tu ń nèsé kùr wə. Jàà y kɛ̀bɛ́ ń tu è wẽ́ mó, ń kə́ ń dom yé.²⁸rə̀myɛ́ yi ní, Səsara ná tó túkwéré cɛ̌brɛ́ bɔ̀là bɛ́ ń nə́ ń nyǐ, n zɛ̃̀ kúrh n búbwéé ń zhe : wɔ́ bə̀kɔ́n yò, ń eshə-vwə̃-tuuru w m’ô dɛnɛ ò t’â yí, wɔ́ bə̀kɔ́n yò, ń eshə-vwã-tuuri m’ê dùr námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ mɔ́ ?²⁹Ń kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe surhə dɛ̃́dɛ̃́ du mú lyár mɔ, ń cìcì mú myɛ lyár ń cìn n wɔ̀ : È gə è də̀ wẽ̀ myɛ̌ bə̀ nɔ búlə́ né jàà wa ? È gə è də̀ rə̀myɛ́ bə̀ n’ê tə̀lə̀ ? Bal gakó la nə Kɛ̃-byǐ èdù, ráá bal gakó la nə kana-byǎ bə̀lyè. ³⁰Dɛ̀ga wɔ́ gã̀-èpɔ̀ɔ̀lɛ bə̀ nə bə̀ la Səsəra nɛ pɔ. Də̀ga wɔ́ gã̀-sɔ̃̀ɔ̃̀rɛ nã́-èpɔ̀ɔ̀lɛ, gɔ̀nɔ̀ nã́pɔ̀pɔ̀lɔ̀, gàndɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ sɔ̃̀ mɔ́ bə̀ nɔ bùlə́ jàà w bə̀ la búlə́ kã̀dɔ w nɛ pɔ.³¹Ǎ Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ èta ǹ zwə̀ bé gakó b’a cì ní ! Sə byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ só mó mó b’a yə̀ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ta. Pwẽ̀ ré gə́ tú rə̀ yə̌r, bə̀ zɛ̃̀ bə zhì ǹ jàn rɛ́ wẽ́ yi ní, tənà y jòm yə̀-zùlə́ wẽ́ byinə shə́-èna.

Chapter 6

¹1Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn Cinu Yi yírh wə. Rə̀myɛ́ ce Cinu yẽ̌ be n ce Majã lyì bí jɔ̃̀ w byinə nyàlpyɛ̀. ²Majã lyì bí nwɛ̀nɛ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à pyà shòò jààsɛ́ pyàr rɛ́ rə̀ lo mɔ́ bɔ̀là bɛ́ wẽ́ ǹdə́ myə̀lə́ né wẽ́ e súlí pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ wa.³E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə du bə dù bə̀ twã́ nɛ́ kwã nɛ́ gakó, Majã lyì bí ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí e súlí Yi-púrhí lyì bí n'ê twí bə̀ bwí ǹdə́ bɛ. ⁴Bə̀ y'à n'ê zul Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yala nɛ, bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê cɔ̀ cɛsɛ́ wẽ̀ ré kɔn m'e yí Gaza səta. Bə̀ t'â yẽ̌ kɔn dɛ̀bɛ́ lò la ń kwè n ce ń nyǔ wə, ráá pyìrhə̀ ráá nɔ̃ ráá bə̀na èdù ga myɛ nɛ tɛ̃́ Esərayɛl nɛ́ yé.⁵Bə̀ y'à n'ê shə́r bə̀ twí ǹdə́ bə̀ dɔ̀ w e súlí bə̀ kwə̀ə́rhé, nánzhəzhɔ̌ ǹdə səsɔ̀mɛ̀ ta. Bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ yómdé ga y'à bə yó zhe bə̀ n'ê byili yé. Bə̀ y'à n'ê twí bə̀ zwì tənà y wẽ́ bə̀ la m'e cɔ̀ ya. ⁶Rə̀myɛ́ ce, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à k'ê bə yó zhe Majã lyì bí kùr w yé. Bə zɛ̃̀ bə búbwéé bə ce Cinu ni bə lwə̀l sɛ̃ɛ̃́.⁷Majã lyì bí gə́ ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ búbwéé bə̀ ce Cinu ni yi ní, ⁸Cinu Yi twĩ̀ nyì-zwennə bə̀ sõ, n bə̀ n wɔ̀ bɛ: «Cili-nə Cinu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí nyí rí: Wɔ́ àmyɛ́ à ce á shə́r Ezhibti ní, a ce á shə́r yómə́-jè né. ⁹À zwẽ ába Ezhibti lyì bí ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ ába mɔ́ jɔ̃̀ wa; à jì bi á yé né, a zɛ̃̀ a pə ába bə̀ tənà y á cìní. ¹⁰À wə̀l ába: ‹Àmyɛ́ à wɔ́ Cinu, á Yi rí. Á bə mə̌ s'á cèrhé Amɔrətibá á jě bə̀ tənà y wẽ́ mó yə né yé. S'á yə̀ à nyí ni zwẽ yé.›»¹¹Cinu Malɛka y tú e b'e jòm Ofəra tərəbɛ̃́tɛa y kùr wə. Cǒ w òmyɛ́ mɔ́ y'à wɔ́ Abyəzɛɛrɛ kwálá y lò Yɔwaashɛ nyɔ̃̌. Ń byǐ Zhədəyɔ̃ yà ń nə́ ń mà bə̀lɛ́, bə̀ gə́ n'ê pyárh də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́ mə̀gã̌ mɔ́. Èta sə n mə n shèè re Majã lyì bí yé né. ¹²Rə̀myɛ́ yi ní, Cinu màlɛ́ka y lyí mú e wɔ̀ mɔ: «Cinu Yi ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́, búlə́ kàndɔ!»¹³Zhədəyɔ̃ lyár y n wɔ̀: «Sə nyǐ wɛ̀y, à yó-cə́bal! Cinu gə ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba, è nə wɔ́ byè yil ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó n'ê yí nə́ba? Yẽ̀ ń tũ̀-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ nàmbala bɛ́ y'à n'ê cĩ́ nə́ba rə̀ nyí mú ŋwɛ́nɛ́? Bə̀ y'à n'ê wə̀l bə̀ m'ê gwi yó bə̀ zhə̀n ga Cinu ce nə́ shə́r Ezhibti ní. Sə èlǎsɛ̃́, n zɛ̃̀ n kwè nə́ba n ce Majã lyì bí jɔ̃̀ wa»¹⁴Cinu Yi pyìrhí ń yé n zǎ mɔ n wɔ̀ mɔ: «Zhəl ǹdə́ jàn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ zhe mó, ń zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Majã lyì bí jɔ̃̀ wa. Wɔ́ àmyɛ́ à n'â twĩ̀ mú!» ¹⁵Zhədəyɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Ǹ cìcì mú na wɛ̀y yó-cə́bal! Etər à nə m'a tó né a m'a zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́? Manasɛ kwálá y wẽ́, wɔ́ àmyɛ́ dwí rí rə̀ bə jàn zhe dwə́ né gakó wẽ́. E súlí myɛ à da sõ kɛ̀lɛ́ wa, wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ bə̀ gakó nyɛ̃́ mɔ́.¹⁶Cinu Yi lyár mɔ n wɔ̀: «À m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́, èta ǹ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ Majã lyì bí ǹdə bə gə y'à wɔ́ lò mə̀dù ta. ¹⁷Zhədəyɔ̃ wɔ̀ mɔ: «À gə sú ǹ yírh zhə̀n ga, sə́ pɛ̃ myɔrhɔ ò n'ô byili bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ zɔ̀m ǹdə́ nɛ. ¹⁸À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ zhǐ nyɔ̀nɔ̀ ń dɛ̃̀ a vò a zə à pɛnɛ́ y a b'a pɔ̃́.» Cinu lyár mɔ n wɔ̀: «À m'a dɛ̃̀ mɔ́, ń kwɛ̃̀ ń bà.»¹⁹Zhədəyɔ̃ zhǐr n vò n gu bɔ̀-bwɛ̀lɛ́, n zə mún mə̀ m'a sú yóló, n mə n tɛnɛ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce. N ce nàmá bɛ́ sə́yǎ wa, n zɛ̃̀ n ce də̀-gwàl mɔ́ nə́kwɛ́nɛ́ wẽ́, n zə rə̀ gakó n vò n cĩ́ Zhədəyɔ̃ da Yɔwaashɛ tərəbɛ̃́tɛ y kùr w n pə Cinu màlɛ́ka y nɛ. ²⁰Yi màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ: «Kwě nàmá bɛ́ ǹdə́ búúrí, ń cĩ́ nə́kulu w kɔ̀bɔ́ yó, sə́ ló də̀-gwàl mɔ́ ò yó!» Zhədəyɔ̃ wɛ̀rhɛ́ ǹdə è gə byili ní.²¹Cinu màlɛ́ka y zə də̀-dɔ̀lɔ̀ w ò y'à wɔ è jɔ̃̀ w mɔ́ yó w e m'e dwə̀rh nàmá bɛ́ ǹdə́ búúrí. Myǐn shí nə́kulu w wẽ́, mə jí nàmá bɛ́ ǹdə́ búúrí ga. Rə̀myɛ́ yó, Cinu Yi màlɛ́ka y j'a jé ń yé né.²²Zhədəyɔ̃ zɛ̃̀ n lwar b'è y'à wɔ́ Cinu màlɛ́ka yá, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «À nɔ yò Cinu, Yi! È nə wɔ́ Cinu màlɛ́ka à yírhə́ nɔwa!» ²³Cinu Yi wɔ̀ mɔ: «Yə̀-zùlə́ yál nɛ́ ǹdə́ mɔ́! Ǹ bə̀k'á dùr ywẽ yé; ǹ tá ǹ la cú yé.» ²⁴Zhədəyɔ̃ lù vwĩ̀-jùlú gàà, n pə Cinu Yi ni; n ce ò yil bə̀: «Cinu Yi wɔ́ yə̀-zùlə́ Yi.» Vwĩ̀-jùlù w òmyɛ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ Ofəra nɛ́(ǹdə́ zà), Abyəzɛɛrɛ dwí rí gə cǐ má nyí rí wẽ́.²⁵Cəcɛ̃ y èmyɛ́, Cinu Yi wɔ̀ Zhədəyɔ̃ nɛ: «Zə ǹ da nə̀-bya yə, wu yírhə́ nə̀lyè nyǎ y è zhe byinə nyàlpyɛ̀ mɔ́, sə ń vò ń wǔr Baalɛ vwĩ̀-jùlú w ǹ da zhe mó, ń gõ̀ Ashəra dɔ̌ w kɔ̀bɔ́ ò cìì tɛ̃́ ò sarh nɛ mɔ́. ²⁶Ǹ mà ń zɛ̃̀ ń lù vwĩ̀-jùlú ǹdə kɔn gə́ mə̌ sə rə yə̀ nɛ́, pyɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ y wa, Cinu ǹ Yi rí yilə. Ń zɛ̃̀ ń zə wu yírhə́ nə̀lyè nə̀-byǎ y n mə́ ń zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ Ashəra dɔ̌ w kɔ̀bɔ́ ǹ gòm mó yó.»²⁷Zhədəyɔ̃ vùr nunə shíyə́ ń tùntùnnə bé wẽ́, n wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu gə́ yà ń byili mu ní. Sə ń gə́ yà ń nə́ ń dùr ń da-byǎ bɛ́ ǹdə́ cɔ̌ w lyì bí ywẽ mó ce, ń tó cəcɛ̃ nɛ, ń yə̀ nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ tó yé.²⁸Cɔ w lyì bí dùlí bə zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã bə púrí Baalɛ vwĩ̀-jùlú w wǔr o ló tɛ̃́, Ashəra dɔ̌ w ò y'à ŋwɛ́nɛ́ ò yala nɛ́ mɔ́ gòmə̀, sə bə̀ y'à zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə́ wu-yirhə́ nə̀lyè nə̀-bya, vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à lù kɔn y'à gwẽ̌ yə̀ dɛnɛ mɔ́ yó. ²⁹Bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwə̀rh dwã bə̀ zhe: «Mɔ̌ ń twĩ̀ èta mɔ́?» Bə bwə̀rh bwə̀rh, bə súlí bə pyà pyà, bə púrí wɔ́ Yɔwaashɛ byǐ Zhədəyɔ̃ ń wɛ̀rhɛ́ èta.³⁰Rə̀myɛ́ yi ní, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ Yɔwaashɛ nɛ: «vǔr ǹ byǐ mú n ce pwẽ̀ ne bə̀ ń mǎ ǹdə́ cu. Ń wǔr Baalɛ vwĩ̀-jùlú w n lo tɛ̃́, n súlí n gõ̀ Ashəra dɔ̌ w ò y'à wɔ ò sarh nɛ mɔ́ myɛ.»³¹Yɔwaashɛ wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à tú bə̀ zhǐ ń nyí ni mú ni: «È nə wɔ́ ámyɛ̌ á m'ǎ zwẽ Baalɛ nyí ni? Ámyɛ̌ á m'ǎ zwẽ mo? Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń zwẽ Baalɛ nyí ni mə̌ ǹdə́ cu ǹdə́ cɛ y gwẽ̌ yə̀ lɛ́ yé! Baalɛ gə wɔ́ Yi, sə n zwẽ ń cìcì nyí ni Zhədəyɔ̃ gə́ wǔr ń vwĩ̀-jùlú w mú yilə.» ³²Kɔn zhí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w ga, bə̀ co Zhədəyɔ̃ yil bə̀ Yərubaalɛ, rə̀ kùr wɔ́: «Bə̀ Baalɛ bú ǹdə́ mɔ n zwẽ ń cìcì nyí ni» Zhədəyɔ̃ gə́ wǔr ń vwĩ̀ jùlù w mú yilə.³³Majã lyì bí gakó e súlí Amalɛɛkɛ lyì bí ǹdə́ Yi-púrhí lyì bí tú bə mù dwã nɛ bə byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y bə vò bə zul Zhəzərɛyɛl jə́ y wə.³⁴Cinu Eshirhə y só Zhədəyɔ̃ yó e zù mu, n zɛ̃̀ n wúl pɔ́lá n mə n byẽ̀ Abyəzɛɛrɛ dwí rí lyì bí bə tó mo. ³⁵N twĩ̀ lyì Manasɛ tənà y púlə́púlə́ wẽ́, bə byẽ̀ yə, bə̀ èmyɛ b'e tó mo. N twĩ̀ bə byẽ̀ Asɛɛrɛ ǹdə́ Zabyəlɔ̃, e súlí Nəfətəlyi kwálsɛ́ lyì bí myɛ, bə vò bə jəl be.³⁶Zhədəyɔ̃ wɔ̀ Cinu ni: «È gə wɔ́ àmyɛ́ dɛnnɛ ǹ nə́ ǹ yǎl ń tó né ń mə́ ń zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə ǹ gə́ byili ní, ³⁷nyǐ à m'a lɛ̀lɛ̀ pyì-kur tuwə y wə; myɔ̀nɔ̀ w gə swẽ́ rə̀ dúdú è ja cɛ y è kə́kɛ́lɛ́ rɛ mɔ́ mɛ̃ nánkùlì, à m'a lwar bə̀ ǹ nə́ ǹ yǎl ń tó à dɛnnɛ ń zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə ǹ gə́ byili ní.»³⁸Sə kɔn yàl èta. È zɛ̃̀ nəkɔkɛlɛ́ y Zhədəyɔ̃ gə́ zɛ̃̀, ń kàm pyì-kuurí nɛ̃̌ mɔ́ n ce kǎzɔ̌m yírh.³⁹Zhədəyɔ̃ wɔ̀ Cinu ni: «À gə zɔ̀m a súlí sə ǹ bə̀k'á kwè lyim ǹdə́ nɛ yé. Shɛ̀nɛ́ a mɛrhɛ kɔn rə̀dù, twər nánkwɛ́ɛ́ rɛ́, ǹdə́ pyì-kuurí. Ce pyì-kuurí dúdú mɛ̃ nánkùùlì sə myɔ̀nɔ̀ w swẽ́ cɛ y è kə́kɛ́lɛ́ rɛ mɔ́ gakó.» ⁴⁰Cəcɛ̃ y èmyɛ́, Yi wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ Zhədəyɔ̃ lwə̀l mo mó: pyì-kuurí dúdú mɛ̃ nánkùùlì, sə myɔ̀nɔ̀ w swẽ́ cɛ y è y'à kə́kɛ́lɛ́ rɛ mɔ́ gakó.

Chapter 7

¹Yərubaalɛ, è n'ê yǎl e wɔ̀ Zhədəyɔ̃, dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ bə vò bə zul Arɔɔdɛ nə̀-bùlì y yala nɛ. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Majã lyì bí zulə́ y y'à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ jə̀-gwã̀ sõ, More pyɛ̀lɛ́ y səta, jə́ y wə.²Cinu Yi wɔ̀ Zhədəyɔ̃ nɛ: «Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ mɔ́ já dɛ̃́dɛ̃́ s'a m'a ce Majã lyì bí bə̀ jɔ̃̀ wa. È gə yàl èta, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê cèrhé bə̀ cìn bə yẽ̌ àmyɛ́ còrhó ne bə̀ zhe: «È wɔ́ nə́ jɛ̃̀ jàn nə́ m'e zwẽ nə́ cìnə̀.» ³Rə̀myɛ́ ce, bwə̌l ń byili lyì bí ni: «Lò mɔ̀bɔ́ gakó ywẽ zhe n zɛ̃̀ ń nə́ ń kəkə, sə n ká n kwɛ̃̀ n zhì Galaadɛ pyɔ̀ w w n vò jè!» Nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè shə́r lyì bí cəcəl w bə kwɛ̃̀ bə vò jè bə zɛ̃̀ bə dàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́.⁴Cinu kə́ n wɔ̀ Zhədəyɔ̃ nɛ: «Lyì bí gwẽ̌ já dɛ̃́dɛ̃́! Zə bɛ́ ń yí nɛ̃̌ mɔ́ nyí ni. À m'a zhẽ̀ be gàà a cír be a pɔ̃́. Èta, lò mɔ̀bɔ́ gakó à wò bə̀ ń mà n tó mó n vò, mà n tó mó. Sə lò mɔ̀bɔ́ gakó à wò bə̀ ń bə mə̌ sə n tó mó n vò, ń tá ń la mɔ́ tó yé.»⁵Rə̀myɛ́ yi ní, Zhədəyɔ̃ zə lyì bí n yí nɛ̃̌ mɔ́ nyí ni, Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Cĩ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ la bə zə bə̀ mə̀jòlò w bə̀ nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ ǹdə kùlí ta bə̀ nyí, sə cĩ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ la bə jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó bə m'e nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ myɛ bə̀ nyí.» ⁶Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ gàl nɛ̃̌ mɔ́ ǹdə́ bə̀ jɛ̃̀ bə nyɔ̀ mɔ́ yàl nunə zwã̌-ètɔ̀. Byɛ̀bɛ́ bə̀ dal mɔ́ gakó y'à jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó bə m'e nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́.⁷Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhədəyɔ̃ nɛ: «È wɔ́ nunə zwã̌-ètɔ̀ y byɛ̀bɛ́ bə̀ gàl nɛ̃̌ mɔ́ bə nyɔ̀ mɔ́ dɛnnɛ à la nɛ́ tó a m'a zwẽ ába s'a súlí a ce Majã lyì bí ǹ jɔ̃̀ wa. Lyì-zhǎ bɛ́ dwã bɛ́ kwɛ̃̀, lò gakó vò ń sõ.» ⁸Nunə zwã̌-ètɔ̀ y zwẽ lyì-zhǎ bɛ́ kùjú w e súlí bə̀ pɔ́lsɛ́. Zhədəyɔ̃ zɛ̃̀ n ce bə kwɛ̃̀ lò gakó vò ń kòrhó w wẽ́, sə ń cə̀r zwã̌-ètɔ̀ y bə mɛ̃. Majã lyì bí zulə́ y y'à wɔ ń nyǎ y kùr wə, jə́ y wə.⁹Cəcɛ̃ y èmyɛ́, Cinu wɔ̀ Zhədəyɔ̃ nɛ: «Zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń só ń vò Majã lyì bí zulə́ jàà y wa, nyǐ à co y ǹ jɔ̃̀ wa. ¹⁰Ywẽ gə zhe mó, ǹ tá ǹ yǎl ń só ń vò, sə́ zə ǹ tùntùnnə Purə n tó mó ń só ń vò. ¹¹Ǹ m'ǎ nyɛ̀ɛ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ lyì bí n'ê zɔ̀m gàà mɔ́. Ǹ wu-jà y m'a e súlí sə ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń ŋwɛ̀nɛ́ ń só ń vò ń bú ǹdə́ bɛ.» Rə̀myɛ́ yi ní n zɛ̃̀ n zə Purə ń tùntùnnə mó n só n yí zulə́ jàà y nyí ni.¹²Majã lyì bí ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí e súlí Yi-púrhí lyì bí y'à ləlɛ jə́ y w nánzhəzhɔ̌ ǹdə səsɔ̀mɛ̀ ta. Bə̀ yómdé y'à wɔ́ nánzhəzhɔ̌ ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ nyí nyɔ̀rhɔ́ w ta, rə̀ y'à bə yó zhe bə̀ n'ê byili yé.¹³Zhədəyɔ̃ gə́ tú ń nə́ ń yí gàà yi ní, ǹdə́ bal mə̀dù nə́ ń cĩ́ ń dàrhà ń tó-dõ ne ń zhe: «Nyǐ dàrhà à dàrh: à nɔ orəzhɛa búr-dɔ̌ ò y'à n'ô jíjílí tɛ̃́ Majã lyì bí zulə́ y wẽ́. Ò y'a vò o yí kòrhó w ne, o zhə̀r wə, o byirh wə, o pə́pɔ̀lɛ́ w o gùlí dwã. Kòrhó w y'à wǔr o ló tɛ̃́.» ¹⁴Ń tó-dõ mó lyár mɔ n wɔ̀: «È də̀ kɔn dõ yé, wɔ́ Yɔwaashɛ byǐ Zhədəyɔ̃, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lò mó, búlə́ shù wə́. Yi co Majã lyì bí ǹdə́ bə zulə́ jàà y gakó ń jɔ̃̀ wa.»¹⁵Zhədəyɔ̃ gə́ cili dàrhà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê cĩ́ mú ǹdə́ nə̀ kùr rí myɛ n zhɛ̀, ń zɛ̃̀ n wùlì tɛ̃́ n ce Yi nə̀báná, n ká n kwɛ̃̀ n bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zulə́ jàà y wa, n wɔ̀ bɛ: «Zɛ̃̀-na dɛ̃̌ bə̀ Cinu co Majã lyì bí zulə́ jàà y á jɔ̃̀ wa.» ¹⁶Zhədəyɔ̃ tə̀l nunə zwã̌-ètɔ̀ y kùrə̀ nə̀tɔ̀. N zɛ̃̀ n pə pɔ́lsɛ ǹdə́ kwǎlnɛ nánfwə́ə́re ǹdə́ myǐn mààlɛ́ nə̀ wẽ́ bə̀ gakó ne.¹⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «J'á n'á nyǐ ni, s'á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́. À gə tú à yú zulə́ jàà y nyí ni, kɔn dɛ̀bɛ́ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ s'ámyɛ wɛ̀rhɛ́ rɛ. ¹⁸Àmyɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la yə̀ ǹdə́ nɛ mɔ́ m'ǎ wúl pɔ́lsɛ́, rə̀myɛ́ yi ní ámyɛ m'a kə́kɛ́lɛ́ zulə́ jàà y á wúl pɔ́lsɛ́ á súlí á búbwéé á wɔ̀: ‹È wɔ́ Cinu Yi ǹdə́ Zhədəyɔ̃ yilə.› »¹⁹Zhədəyɔ̃ ǹdə́ nunə zɔ̀mɛ́ y bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ yú zulə́ jàà y nyí ni ǹdə́ wɔ́ ecɛ̃-swélé y yùlù mú kùr jirə́. Bə̀ y'à lyə́r lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê yìlì y mú kɔn y'à gwẽ̌ yə̀ dɛnɛ yé. Bə̀ wúl pɔ́lsɛ́ bə zɛ̃̀ bə lo kwǎlnɛ́ nə̀ y'à wɔ bə̀ jɔ̃̀ w mɔ́.²⁰Rə̀myɛ́ yi ní, kùrə̀ né nə̀tɔ̀ y lyì bí ga wúl pɔ́lsɛ́ bə súlí bə lo kwǎlnɛ́. Bə zə myǐn màálɛ́ ǹdə́ bə̀ jə̀-gwə̀rh, bə zə pɔ́lsɛ́ ǹdə́ bə̀ jə̀-jírh bə̀ la wúl. Bə̀ y'à n'ê búbwéé bə̀ zhe: «Búlə́ shù Cinu Yi ǹdə́ Zhədəyɔ̃ yilə.» ²¹Bə̀ gə́ y'à tú bə kə́kɛ́lɛ́ zulə́ jàà yá, lò gakó ń jàà y w bə̀ zhǐ yi ní, è lyì bí gakó j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê dùrə̀, bə̀ n'ê mà wìísi, bə súlí bə̀ n'ê pyà bə̀ la lú.²²Pɔ́lsɛ́ zwã̌-ètɔ̀ y gə́ tú sə̀ n'ê wúl yi ní, Cinu Yi ce lò gakó ká n pyìrhí ń nə́ bwí ǹdə́ ń dõ mó ǹdə́ ń búlə́ shù wə́, zulə́ jàà y wa. Bə̀ gakó dùr bə yí Bɛtɛ-Shəta, Sərəya səta, e súlí Abɛl-Məwɔla bù-cǔ w ni, Tabatɛ yala nɛ. ²³Rə̀myɛ́ yó, bə̀ byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə shí Nəfətəlyi ǹdə́ Asɛɛrɛ kwálsɛ́ wẽ́ e súlí Manasɛ kwálá y púləpúlə́ wẽ́ bə bə̀ bə pú Majã lyì bí kùr bə jì.²⁴Zhədəyɔ̃ twĩ̀ lyì Efərəyim pyàr rɛ́ wẽ́ bə vò bə wɔ̀: «Só-nə tɛ̃́ á jəl Majã lyì bí s'á jɛ̀nɛ̀ bɛ á zwẽ nɛ̃̌ jààsɛ́ kɔn b'e yí Bɛtɛ-Bara e súlí Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́.» Bə byẽ̀ Efərəyim lyì bí gakó, sə bə̀ tú bə zwẽ nɛ̃̌ jààsɛ́ kɔn b'e yí Bɛtɛ-Bara e súlí Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́. ²⁵Bə̀ zɔ Majã yé né cìnə́ bé bə̀lyè yə́, Orɛɛbɛ ǹdə́ Zɛyɛɛbɛ. Bə̀ gu Orɛɛbɛ, Orɛɛbɛ Nə́kulu w nyí ni, bə gu Zɛyɛɛbɛ, Zɛyɛɛbɛ də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́ pyárh jàà y wa. Bə̀ zɛ̃̀ bə jì Majã lyì bí bə m'e yí Majã səta. Bə zə Orɛɛbɛ ǹdə́ Zɛyɛɛbɛ ywẽ́ né bə shí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ bə̀ kwɛ̃̀ bə b'è pə Zhədəyɔ̃ nɛ.

Chapter 8

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Efərəyim lyì bí zɛ̃̀ bə wɔ̀ Zhədəyɔ̃ nɛ: «Tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ nə́ba èta mɔ́ kùr wɔ́ byè? Byè yil ǹ yə̀ nə́ba byẽ̀ ǹ gə́ tú ǹ la ń vò ń bú ǹdə́ Majã lyì bí yi ní?» Bə̀ zɛ̃̀ bə̀ bú mu dɛ̃́dɛ̃́.²Zhədəyɔ̃ lyár bɛ n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n à wɛ̀rhɛ́ rə m'a mɛrhɛ tɛ̀bɛ́ ámyɛ̌ wɛ̀rhɛ́ mɔ́? Efərəyim lyì bí gə n'ê gǔn də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́ bə cɔ̃̀ Abyəzɛɛrɛ lyì bí gə n'ê kwẽ be bə̀ gə byìl yi ní mú? ³Wɔ́ ámyɛ̌ jɔ̃̀ w Cinu co Majã yé né cìnə́ bé, Orɛɛbɛ ǹdə́ Zɛyɛɛbɛ nɛ́. Bə̀kɔ́n à ŋwɛ̀nɛ́ a wɛ̀rhɛ́ rə̀ m'a mɛrhɛ tɛ̀bɛ́ ámyɛ̌ wɛ̀rhɛ́ mɔ́?» Ń gə́ zɔ̀m zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ yi ní bə̀ lyi-shùùrí j'a k'a tu.⁴Zhədəyɔ̃ zhə̀l n vò n yí n byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ* yə́, ńmyɛ̌ ǹdə́ bala zwã̌-ètɔ̀ y byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́. Bə̀ y'à lyɛ̀ɛ̀ kókó è jà bə̀ y'à gwẽ̌ pú bə̀ zwə̀ bé kùr bə̀ n'ê jì. ⁵Bə̀ gə́ yú Səkɔɔtɛ, Zhədəyɔ̃ wɔ̀ cɔ w òmyɛ́ lyì bí ni: «À n'â lwə̀l ába s'á pə búrú mún ŋwǎmsɛ lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tó à kùr mú ni, nyǐ bə̀ lyɛ̀ɛ̀ kókó, e jà à pú Majã pyǎ Zɛba ǹdə́ Sələmunə kùr à n'â jì.»⁶Sə Səkɔɔtɛ yé né cìnə́ bé lyár mɔ bə wɔ̀: «Ǹ gwẽ̌ cĩ́ jɛ̃̀ Zɛba ǹdə́ Sələmunə yó nà, nə́ m'é pɛ búrú ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ?» ⁷Zhədəyɔ̃ wɔ̀ bɛ: «Á yě nà, Cinu gə tú ń co Zɛba ǹdə́ Sələmunə à jɔ̃̀ w yi ní, à m'a mà ába ǹdə́ èpòlò sɔr e súlí bààsɔ̀bɔ́ sɔr á yala nɛ́ kǎr.»⁸Ń zhì gàà n kwẽ̌ n vò Pənɔwɛlɛ, n zɔ̀m ǹdə́ ò lyì bí ǹdə ń gə́ yà ń jɛ̀nɛ̀ n zɔ̀m ǹdə́ Səkɔɔtɛ lyì bí ní. Sə Pənɔwɛlɛ lyì bí myɛ lyár mɔ ǹdə Səkɔɔtɛ lyì bí ta. ⁹N wɔ̀ Pənɔwɛlɛ lyì bí myɛ nɛ: «À gə kwɛ̃̀ à tú ǹdə́ yə̀-zùlə́, à m'a wǔr jì-fwɛ̀lɛ̀ nánjíjíní y kɛ̀bɛ́ è byílsí nánkokwəəre è lù e vò dɛ̃̌dɛ̃̌ èta mɔ́, á m'á yìlì á cɔ w mɔ́ a ló tɛ̃̌!»¹⁰Zɛba ǹdə́ Sələmunə y'à ŋwɛ́nɛ́ Karəkɔɔrɛ nɛ́ ǹdə́ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́, sə̀ y'à yú nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀nu. È y'à wɔ́ Yi-púrhí lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à dàl bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó wẽ́ mó ga. Bə̀ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè, bə̀ y'à yě búlə́ bú ǹdə́ búlə́ shìmì y'à cùwə̀.¹¹Zhədəyɔ̃ kwẽ̌ n tó byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwɛ̃̀ kwə̀ə́rhé wẽ́ mó sɔ́má yá, Nɔba ǹdə́ Yɔgəbwa yi-púrhí sõ mó. Ń bú ǹdə́ ń zwə̀ bé n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, e jà bə̀ y'à n'ê bùl bə̀ yò y'à t'â la bɛ yú yé. ¹²Zɛba ǹdə́ Sələmunə zɛ̃̀ bə̀ n'ê dùr mùnì bə lú. Sə Zhədəyɔ̃ pú Majã pyǎ bɛ́ bə̀lyè y kùr n jì bi n za. N ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó.¹³Búlə́ né gə́ zhɛ̀ kwã nɛ́, Yɔwaashɛ byǐ Zhədəyɔ̃ ká n tó Erɛɛsɛ sə-jìlə́ y n mə n kwɛ̃̀. ¹⁴Rə̀myɛ́ yi ní, n zə Səkɔɔtɛ ébɔ́-dǎl mə̀dù n bwə̀rh mo Səkɔɔtɛ yé né cìnə́ bé ǹdə́ ò náncɛsɛ́ yilə né, n zɛ̃̀ n ce n kɛ̃ nɛ n pɔ̃: bə̀ yàl nunə shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ bwàlpyɛ̀.¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n lyɛ̃ n yí Səkɔɔtɛ lyì bí sõ n wɔ̀ bɛ: «Nyǐ-nə Zɛba ǹdə́ Sələmunə byɛ̀bɛ́ á zɔ̀m á fulsi ni bə̀ shò kwã nɛ́ mɔ́, á wɔ̀: «Ǹ gwẽ̌ cĩ́ jɛ̃̀ Zɛba ǹdə́ Sələmunə yó nà, nə́ m'é pɛ búrú ǹ lyì bí bə̀ lyɛ̀ɛ̀ kókó mó ne?» ¹⁶N zɛ̃̀ n zə cɔ w náncɛsɛ́ n ce bə zə èpòlò sɔr rɛ́ ǹdə́ bààsɔ̀bɔ́ sɔɔrɛ́ bə̀ m'e pə còrhò-tum Səkɔɔtɛ lyì bí ni. ¹⁷N wǔr Pənɔwɛlɛ jì-fwɛ̀lɛ̀ nánjíjíní y è lù e vò dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ n ló tɛ̃́, n súlí n gu cɔ w lyì bí.¹⁸Zhədəyɔ̃ zɛ̃̀ n bwə̀rh Zɛba ǹdə́ Sələmunə: «Etər lyì bí byɛ̀bɛ́ á gu Tabɔɔrɛ pyɔ̀ w yó mó y'à nyɛ̌ nɛ́?» Bə lyár mɔ: «Bə̀ y'à nyɛ̌ ǹdə ǹ ta. Bə̀ mə̀dù gakó yà ń nyɛ̌ ǹdə pyɔ̌ byǐ ta.» ¹⁹N wɔ̀ bɛ: «È y'à wɔ́ à da-byǎ, à ná-byǎ! Ǹdə́ Cinu Yi, á gə y'ǎ yẽ̌ be nã́nyìrh à y'à t'â la ába gu yé.»²⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń byì-cɛ Yɛtɛɛrɛ nɛ: «Zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń gu bi!» Sə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yə̀ ń shù w fwə̌rh ò pyá w yé, bə̀ ywẽ y'à zhe yə, è gə́ y'à gwẽ̌ wɔ́ bə̀sɔ́bwàl-go mó yilə. ²¹Zɛba ǹdə́ Sələmunə zɛ̃̀ bə wɔ̀ Zhədəyɔ̃ nɛ: «Ǹ cìcì mú zɛ̃̀ ń gu nə́ba. Bal wɔ́ bal. Wɔ́ ń bɛlɛ rɛ́ byilu èta.» Rə̀myɛ́ yi ní, Zhədəyɔ̃ shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n gu Zɛba ǹdə́ Sələmunə. N zɛ̃̀ n vùr bə́bwár wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à co bə̀ yómdé byesé ne mó.²²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɔ̀ Zhədəyɔ̃ nɛ: «Ǹ cìcì mú yál nə́ cǐnnə; ǹmyɛ́ kwã sə è yə̀ ǹ byǐ mú, ǹ byǐ mú kwã sə e yə̀ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ zwẽ nə́ba Majã lyì bí jɔ̃̀ wa.» ²³Zhədəyɔ̃ lyár: «È də̀ àmyɛ́ ráá à byǐ ń m'a n yə̀ á cǐnnə yé. Bə̀ Cinu Yi yál á cǐnnə.»²⁴Zhədəyɔ̃ súlí n wɔ̀ bɛ: «Yẽ̌-nə a lwə̀l ába kɔn rə̀dù. Á mə̀dù gakó pɛ̃ cìbyǔ òdù zwə̀ bé wẽ̀ ré á zwẽ mó wẽ́. Bə̀ zwə̀ bé bə̀ y'à ŋwɛ̀nɛ́ mɔ́ y'à zhe sánə́má cìbyǔrh zhə̀n ga bə̀ bə̀ y'à wɔ́ Yəsəmayəəitəbá. ²⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lyár bə wɔ̀ bə̀ bə̀ m'a pɔ̃ rɛ. Bə zɛ̃̀ bə lyɛ̀lɛ̀ kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ tɛ̃́, bə̀ mə̀dù gakó vùr cìbyǔ òdù wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zwẽ bə̀ zwə̀ bé sõ mó wẽ́ n ji ní.²⁶Sánə́má cìbyǔrh tɛ̀bɛ́ ń lwə̀l mó dùmì rí y'à yú cəə́le shí-èlyè ǹdə́ bə̀ gə vùr byərh ébwár wẽ̀ ré ǹdə́ zhɛ̃̌-kwànà nɛ́ e súlí Majã pyǎ bɛ́ kàməzù-shɛ̃̀sɛ́ bə̀ y'à n'ê zwì ǹdə́ byã-dɔ̀msɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à co bə̀ yómdé byesé ne mó twə́r né.²⁷Zhədəyɔ̃ zə sánə́má mɔ́ n mə n zùrhì ku n cĩ́ Ofəra nɛ́ ń cìcì cɔ w wa. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó yẽ̌ Cinu ni bə bə̀ bə̀ n'ê cèrhé wə. Sə ku w òmyɛ́ jǐrh pɔ̀mɔ̀ Zhədəyɔ̃ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ lyì bí yilə. ²⁸Èta, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a ŋwɛ̀nɛ́ Majã lyì bí gaga, bə̀ k'ê yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə zhẽ̌ bə̀ yó dɛ̃̌ yé. Sə tənà y jòm yə̀-zùlə́ wẽ́ byinə shɛ́-èna Zhədəyɔ̃ yi ní.²⁹Yɔwaashɛ byǐ Yərubaalɛ ká n kwɛ̃̀ n vò n jòm ń sõ kɛ̀lɛ́ wa. ³⁰Ń lùl byǎ shə́-shàlpyɛ̀, ń jal byǎ, bə̀ ń kana bɛ́ y'à wɔ́ nánzhəzhɔ̌. ³¹Ń kɛ̃-dõ mɔ̀bɔ́ ń yà ń wɔ Shəshɛmɛ nɛ mɔ́ myɛ lù byǐ n pɔ̃, n ce ń yil bə̀ Abyəməlɛɛkɛ.³²Yɔwaashɛ byǐ Zhədəyɔ̃ nɔ caarɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn, n zɛ̃̀ n cì. Bə̀ co mo Yɔwaashɛ lú-bɔl mɔ wa, Ofəra nɛ́, Abyəzɛɛrɛ dwí rí cɔ wá. ³³Sə Zhədəyɔ̃ gə́ tú n bə̀ n cì kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ji kùr bə k'â n'ê cèrhé Baaləbá, bə zɛ̃̀ bə cír Baal-Bəriti n yə̀ bə̀ yi.³⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ swě Cinu bə̀ Yi rí yò. Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à zwẽ be bə̀ zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ bɛ mɔ́ jɔ̃̀ w mɔ́. ³⁵Ǹdə́ cɛ̀nɛ̀ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ bɛ mɔ́ ga, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'ê yə̀ wu-bɔ̀nɔ̀ də́-byǐ ga zal ǹdə́ Yərubaal-Zhədəyɔ̃ kɛ̀lɛ́ y yé.

Chapter 9

¹Yərubaalɛa byǐ Abyəməlɛɛkɛ zhə̀l n vò n nə ń ná nəbwá bɛ́ ǹdə́ ń ná da-dǒ w dwí rí lyì bí gakó Shəshɛm nɛ́ n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: ²«Bwə̌rh-nə Shəshɛm cɔ w cǐnnə bé gakó á nyì: Wɔ́ tɛ̌ rə̀ cɔ̃̀ ámyɛ̌ yilə? Yərubaalɛ byǎ shí-shàlpyɛ̌ y ga cìní ába ráá lò mə̀dù sásá cìní ába? Lyǐrh-nə bə̀ àmyɛ́ ǹdə́ ámyɛ̌ ga wɔ́ jal mə̀dù.»³Ń ná nəbwá bɛ́ cĩ́ Abyəməlɛɛkɛ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ gakó Shəshɛm cɔ w cǐnnə bé gakó ne sə bə̀ gakó wun ní swéné mo bə̀ bə̀ y'à n'ê wə̀l bə̀ ń wɔ́ bə̀ dwí lò. ⁴Rə̀myɛ́ ce bə zɛ̃̀ bə̀ vùr wár-kùlsì shə́-shàlpyɛ̀ Baal-Bəriti còrhó-jì y w bə pɔ̃. N zə sɛ n mə n kɔ̃̀ lyì bə̀ bə kùr zhe ǹdə́ lyì-bəyùúrhi, n ce ń kwã nɛ́.⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ n zhǐr n vò n zù ń da kɛ̀lɛ́ y wẽ́, Ofəra nɛ́, n tó dwã n gu ń da-byǎ bɛ́, Yərubaalɛ byǎ bɛ́ shə́-shàlpyɛ̀ y ga. Yɔtam, Yərubaalɛ byǐ-kwaá y dúdú è lú bə̀ è y'à dùr e shèè. ⁶Shəshɛm cǐnnə bé gakó ǹdə́ Bɛtɛ-Myəlo lyì bí gakó jòm dwã yó bə zɛ̃̀ bə̀ vò bə̀ pə pyɛ̀lɛ̀ Abyəməlɛɛkɛ nɛ nə́kulu w bə̀ cìì tɛ̃́ tərəbɛ̃́tɛ y yala nɛ, Shəshɛm nɛ́ mɔ́.⁷Yɔtam lwar rɛ. N zɛ̃̀ n vò n jì Gərəzim pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa. N zhì gàà n zhẽ̌ ń cəl dɛ̃̌ n búbwéé n wɔ̀ bɛ: «Cili-nə ne Shəshɛm cǐnnə, Yi la n zɛ̃̀ n cili ámyɛ. ⁸Cèmé nə̀ y'a zɛ̃̀ nə tó dwã nə̀ la vò nə cír lò mɔ̀bɔ́ ń la n yə̀ nə̀ pyɔ̌, sə nə tútǔ mu ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌*. Nə yí nə wɔ̀ olyivyé y ne: ‹Yál nə́ pyɔ̌!›⁹Olyivyé y lyár nɛ e wɔ̀: ‹Á n'á bùl bə̀ àmyɛ́ m'a yẽ̌ à nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ yə né ǹdə́ numbyínə́ bé ga só mó ne, a zɛ̃̀ a vò à n'â yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌ cèmé yə́-pɛ̀lɛ́ wa?› ¹⁰Cèmé né zɛ̃̀ nə wɔ̀ épyìlú w ne: ‹È gə wɔ́ èta sə ǹmyɛ́ bə̀ ń yə̀ nə́ pyɔ̌.› ¹¹Épyìlú w lyár nɛ o wɔ̀: ‹Á n'á bùl bə̀ àmyɛ́ m'a yẽ̌ à nyàn rɛ́ ǹdə́ à byǐ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y nɛ a zɛ̃̀ a vò à n'â yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌ cèmé yə́-pɛ̀lɛ́ wa?›¹²Cèmé né zɛ̃̀ nə wɔ̀ də̀vɛ̃́-cǒ w ne: ‹È gə wɔ́ èta sə ǹmyɛ́ bə̀ ń yə̀ nə́ pyɔ̌.› ¹³Də̀vɛ̃́-cǒ w lyár nɛ o wɔ̀: ‹Á n'á bùl bə̀ àmyɛ́ m'a yẽ̌ à də̀vɛ̃́ y è n'ê pɛ wu-nyɔ̃̀ yə ǹdə́ numbyínə́ ga mɔ́ nɛ, a zɛ̃̀ a vò à n'â yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌ cèmé yə́-pɛ̀lɛ́ wa?› ¹⁴Rə̀myɛ́ yó, cèmé né gakó zɛ̃̀ nə wɔ̀ swɛ̀lɛ̀ nɛ: ‹È gə wɔ́ èta sə ǹmyɛ́ bə̀ ń yə̀ nə́ pyɔ̌.›¹⁵Sə swɛ̀lɛ̀ rɛ́ lyár cèmé né rə wɔ̀: ‹Á gə n'á tútǔ ni ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ ǹdə́ á wun gakó mùnì ga a yə̀ á pyɔ̌, s'á bà á círhí á cìn à ywə́l mó wə. Sə è gə də̀ ǹdə́ á wun gakó sə myǐn shí swɛ̀lɛ̀ rɛ́ wẽ́ mə jí Lyəbã sɛ́dərəbáb.› » ¹⁶Yɔtam súlí n wɔ̀: «Sə nyǐ-nə èlǎsɛ̃́, á gə pɔ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Abyəməlɛɛkɛ nɛ ǹdə́ á wun gakó ǹdə́ wu-põ̀, tɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ gə mǎ ǹdə́ Yərubaalɛ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí, tɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ mɔ mɔ́ gə mə̌ dwã ǹdə́ ń tũ̀-ècɛ̀nà nɛ́,¹⁷e jà à da bú búlə́ á yilə, ń yə̀ ń myə̌l ré ne gá á yil yé, ń zwẽ ába Majã lyì bí jɔ̃̀ wa, ¹⁸ámyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ zà á n'á bwí ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí, á gu ń byǎ bɛ́, bala shə́-shàlpyɛ̀ twər rə̀dù, á zɛ̃̀ á pə pyɛ̀lɛ̀ ń yə-kɛ̃ byǐ Abyəməlɛɛkɛ nɛ, ń la n cìní Shəshɛm cǐnnə bé, bə̀ ń wɔ́ á da-byǐ yilə.¹⁹Zà, tɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ Yərubaalɛ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ lyì bí ni gə wɔ́ ǹd'á wun gakó ǹdə́ wu-põ̀ zhə̀n ga, sə Abyəməlɛɛkɛ yə̀ á wu-nyɔ̃̀ s'ámyɛ yə̀ ńmyɛ wu-nyɔ̃̀! ²⁰Sə è gə də̀ èta, sə myǐn shí Abyəməlɛɛkɛ wẽ́ mə du mə jí Shəshɛm cǐnnə bé ǹdə́ Bɛtɛ-Myəlo lyì bí; sə myǐn myɛ shí Shəshɛm ǹdə́ Bɛtɛ-Myəlo cǐnnə bé wẽ́ mə du mə jí Abyəməlɛɛkɛ myɛ.» ²¹Yɔtam gə́ zɔ̀m èta n zhɛ̀, n dùr n jé n vò ń jě Bəyɛɛrɛ nɛ́; gàà mɔ́ ń yà ń nyɛ ǹdə́ ń da-byǐ Abyəməlɛɛkɛ.²²Abyəməlɛɛkɛ cìní Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byinə nə̀tɔ̀, ²³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yi co nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ Abyəməlɛɛkɛ ǹdə́ Shəshɛm cǐnnə bé cəcəl wə, rə̀myɛ́ ce Shəshɛm cǐnnə bé y'à zɛ̃̀ bə̀ k'ê bə bə̀ nà èdù yó zhǐ ǹdə́ Abyəməlɛɛkɛ yé. ²⁴Bə̀ kɔn y'à n'ê nyɛ́ɛ́ bə̀ Yərubaalɛ byǎ shí-shyàlpyɛ̀ y cu mú ǹdə́ bə̀ jal mɔ́ bə̀ da-byǐ Abyəməlɛɛkɛ yà ń ló tɛ̃́ mɔ́, yò w nyɔ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ Shəshɛm cǐnnə bé bə̀ y'à cìrh mù bə cẽ́ n gu bi mú yó wə.²⁵Shəshɛm cǐnnə bé cĩ́ lyì pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ w bə̀ la m'e cɔ̀ ń yò; sə bə̀ y'à ce bə̀ n'ê vwǎrh lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê kwè sɔ́má y bə̀ tó bə̀ nyí ni mú. Bə ce Abyəməlɛɛkɛ lwar rɛ.²⁶Dɛ̃ rə̀dù, Ebɛɛdɛc byǐ Gaalɛ ǹdə́ ń da-byǎ tú bə tó Shəshɛm bə̀ n'ê lyɛ̃ sə Shəshɛm cǐnnə bé zɔ ń zhə̀nà. ²⁷Bə shə́r bə vò bə̀ cɛsɛ́ wẽ́ bə vò bə kwẽ də̀vɛ̃́-cǒ byǎ, bə bə̀ bə vùr bə̀ nɛ̃̌ mɔ́ bə m'e wɛ̀rhɛ́ də̀vɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. Bə bə̀ bə̀ yi rí còrhó-jì y wẽ́ bə jí bə súlí bə nyɔ̀. Bə zɛ̃̀ bə súlí bə bwəl lwɛlɛ* bə pə Abyəməlɛɛkɛ nɛ.²⁸Ebɛɛdɛ byǐ Gaalɛ mɔ́ yà ń zhe: «Abyəməlɛɛkɛ wɔ́ byè Shəshɛm yil sə n mə n cìní nə́ba? Yərubaalɛ byǐ mú ǹdə́ Zəbuuli ń yà ń pú mú mú y'à də̀ Shəshɛm da Amɔɔrɛ lyì bí bə̀ y'à cǐ bi nà? Byè yil ń mə̌ sə n cìní nə́myɛ̌? ²⁹Bə̀ gə y'à shɛ̀nɛ́ bə ce a cìní lyì bí byɛ̀bɛ́ à y'à m'à jì Abyəməlɛɛkɛ!» N zɛ̃̀ n súlí n zɔ̀m ń nə́ ń ce Abyəməlɛɛkɛ nɛ ń zhe: «Súlí ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó w sə́ ń bə̀ nə́ bú.»³⁰Cɔ w yó-cə́bal Zəbuuli gə́ nyɛ̀ɛ̀ Ebɛɛdɛ byǐ Gaalɛ zɔ̀mà nɛ́ ń lyim j'a zɛ̃̀. ³¹N shèè n twĩ̀ lyì bə vò bə wɔ̀ Abyəməlɛɛkɛ nɛ: «Nyǐ Ebɛɛdɛ byǐ Gaalɛ ǹdə́ ń da-byǎ tú Shəshɛm bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n'ê cìrh lyì bí bə̀ ce né mùnì bə bú ǹdə́ mɔ́.³²Rə̀myɛ́ ce, zɛ̃̀ ń tó cəcɛ̃ nɛ, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ mɔ́ á vò á shèè gɔ sõ á m'á bú ǹdə́ bɛ. ³³Nəkɔkɔ́lɛ́ yá, yí rí gə tú rə̀ púrh, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń vò ń jì cɔ w yó ń mə́ bú ǹdə́ wa. Gaalɛ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ m'a du bə jəl mó. Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ bɛ ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ́.»³⁴Abyəməlɛɛkɛ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ tə̀ dwã kùrə̀ nə̀na, bə tó cəcɛ̃ nɛ bə vò bə shèè Shəshɛm yala nɛ. ³⁵Ebɛɛdɛ byǐ Gaalɛ gə́ yà ń du ń zhǐ cɔ w bwə̀rə̀ y nyí rí ni yi ní, Abyəməlɛɛkɛ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ j'a shí bə̀ shòò jàà y wẽ́ bə sàrh bə du.³⁶Gaalɛ gə́ nɔ shədɛ́ɛ́sɛ́ n zɛ̃̀ n wɔ̀ Zəbuuli ni: «Nyǐ lyì bə̀ shí pyàr rɛ́ yó bə̀ n'ê swé tɛ̃́!» Sə Zəbuuli lyár n wɔ̀: «È wɔ́ pyàr rɛ́ ywə́l mó ǹ nə́ ǹ zə ǹ mə́ ǹ yàl lyì.» ³⁷Gaalɛ kə́ n wɔ̀ mɔ kə́dò: «Nyǐ lyì bə̀ shí tənà y cəcəl ré səta bə̀ bànà e súlí bə̀ dwã myɛ bə̀ tó jə̀-pársɛ cìnə́ shɛ́ɛ́nɛd y sɔ́má y bə̀ bànà.»³⁸Zəbuuli wɔ̀ mɔ: «Yẽ̀ ǹ zɔ̃̀-fwààlɛ́ ŋwɛ́nɛ́ èlǎsɛ̃́, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ zhe bə̀ Abyəməlɛɛkɛ wɔ́ byè sə n mə n cìní nə́myɛ̌? È də̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀myɛ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ fulsi nà? Zɛ̃̌ ń du èlǎsɛ̃́ ń vò ń bú ǹdə́ mɔ.» ³⁹Gaalɛ du n yə̀ Shəshɛm cǐnnə bé yé né n vò n bú ǹdə́ Abyəməlɛɛkɛ. ⁴⁰Sə Abyəməlɛɛkɛ pú Gaalɛ kùr n jì, sə Gaalɛ dùr n lú ń yé né. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cɛ̀mɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ nánzhəzhɔ̌ tu tɛ̃́ bə cì kɔn b'e yí cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni.⁴¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Abyəməlɛɛkɛ zhǐr n vò n jòm Arumə nɛ́, sə Zəbuuli jì Gaalɛ ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ mùnì bə̀ bə̀k'a ŋwɛ̀nɛ́ bə jòm Shəshɛm nɛ́ yé. ⁴²È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y cɔ w lyì bí du bə vò bə̀ kálsɛ́ wa. Sə Abyəməlɛɛkɛ nyɛ̀ɛ̀ rɛ. ⁴³N zɛ̃̀ n tə̀ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ dwã w kùrə̀ nə̀tɔ̀ n vò n shèè gɔ sõ, ń la mə n bú ǹdə́ bɛ. Ń gə́ nɔ bɛ bə̀ du bə̀ bàn mɔ́ ń já n jàr bɛ n bú ǹdə́ bɛ, n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ.⁴⁴Abyəməlɛɛkɛ ǹdə́ kùkùl ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ lyì bí dùr bə vò bə cər cɔ w bwə̀rə̀ y ne bə̀ zhǐ bə̀ n'ê dɛ̃̀. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ kùkùlə̀ né nə̀lyè y dwã bɛ́ lyì bí dùr bə̀ vò bə̀ n'ê bwí ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ gɔ sõ mó, bə̀ n'ê gwi bi. ⁴⁵Abyəməlɛɛkɛ bú ǹdə́ cɔ w dɛ̃ rɛ́ námpúm n ŋwɛ̀nɛ́ n zwẽ wə, n zɛ̃̀ n gu lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ ò wẽ́ mó, n wǔr w n cɔ̀ n zɛ̃̀ n lə nə̀kwə̃̌ tɛ̃́ ò wẽ́e.⁴⁶Myəgədalɛ-Shəshɛm cǐnnə bé gakó gə́ nyɛ̀ɛ̀ rɛ bə̀ dùr bə vò bə zù El-Bəriti còrhó-jì y tɛ̃́-kùr w jì y wẽ́. ⁴⁷Bə ce Abyəməlɛɛkɛ lwar bə̀ Myəgədalɛ-Shəshɛm cǐnnə y'à tú dwã yó.⁴⁸Abyəməlɛɛkɛ zɛ̃̀ n vò n jì Saləmɔ pyɔ̀ w yó, ńmyɛ̌ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́. N zə dòló n mə n kà cǒ-jɛ̃̀, n zhẽ̌ y n cĩ́ ń pyə́pyɛla w n zɛ̃̀ n wɔ̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ nɛ: «Á nɔ à gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́, ámyɛ ce-nə jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ èta làlà ǹdə à ta.» ⁴⁹Shə̀dáá èdù èdù gakó kà cǒ-jɛ̃̀ e zɛ̃̀ e kwè y e cĩ́ è pyə́pyɛl w e m'e tó Abyəməlɛɛkɛ kùrə̀. Sə vò sə ló dàárɛ́ dwã yó sə dɛ̃ Baalɛ còrhó-jì y tɛ̃́-kùr w jì y ni, sə zɛ̃̀ sə mà myǐn sə ce byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ è wẽ́ mɔ́ kwã. Wɔ́ èta Myəgədalɛ-Shəshɛm lyì bí gakó myɛ tó né bə m'e cì; bə̀ y'à yú ǹdə nunə mɔ̀rhɔ̀ ta, bala ǹdə́ kana ga.⁵⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Abyəməlɛɛkɛ zhǐr n vò Təbɛɛsɛ. N yí n pú cɔ w n zɛ̃̀ n bú n zwẽ wə. ⁵¹Jì-fwɛ̀lɛ̀ nánjíjíní è byílsí nánkokwəəre è lù e vò dɛ̃̌dɛ̃̌ bə̀ y'à m'ê yìlì cɔ w mɔ́ y'à wɔ ò cəcəl ré wə. Wɔ́ gàà bala bɛ́ gakó e súlí kana bɛ́ gakó ǹdə́ cɔ w cǐnnə bé gakó y'à dùr bə vò bə shèè né mùnì ga bə lú. Bə y'à vwɛ̃ bwə̀ə̀lé bə pyi bə̀ nyí ni bə zɛ̃̀ bə jì jì y lyarh rɛ́ wa⁵²Abyəməlɛɛkɛ bə̀ ń la bú ǹdə́ jì-fwɛ̀lɛ̀ yá; n zɛ̃̀ n twẽ̌ n yí è nyí rí ni ń la myǐn è wẽ́ co. ⁵³Rə̀myɛ́ yó, kɛ̃ mə̀dù kwè nə̀mṹ n ji ń yó w yó, o j'a lo. ⁵⁴Abyəməlɛɛkɛ já n yə̀ làlà n byẽ̀ ébɔ́-dǎl mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà nə́ ń zhĩ ń búlə́ wẽ̀ ré mó n wɔ̀ mɔ: «Vǔr ǹ búlə́ shù w ń mə jər à myə̌l ré, è gə də̀ rə̀myɛ́ bə̀ m'a wɔ̀ bə̀ wɔ́ kɛ̃ ń gu ni.» Ebɔ́-dǎl mɔ́ já n vùr ń búlə́ shù w n zò mo n gu⁵⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ púrí Abyəməlɛɛkɛ cùwə̀, bə k'a kwɛ̃̀ lò gakó vò ń sõ. ⁵⁶Èta, Yi ce lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Abyəməlɛɛkɛ yà ń wɛ̀rhɛ́ ń da nɛ ń gə́ gu ń da-byǎ bɛ́ shə́-shàlpyɛ̀ y yi ní mú k'a nyɔ̀ ń cìcì yó wə. ⁵⁷Yi súlí rə ce Shəshɛm lyì bí wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gakó k'a nyɔ̀ bə̀ cìcì yó wə. Wɔ́ èta, Yərubaalɛ byǐ Yɔtam lwɛlɛ rɛ́ ń yà ń bwəl n pɛ bɛ mɔ́ pyìrh né.

Chapter 10

¹Abyəməlɛɛkɛ cu mú kwã nɛ́, è yàl Puvə byǐ Tɔla, Dodo nɔ̃̌ wá, Yəsakaarɛ kwálá lò, ń pú mu, n zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Ń yà ń jě Shəmyiri ní, Efərəyim pyàr rɛ́ wẽ́. ²Ń yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bù-kárna byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀tɔ̀. Rə̀myɛ́ kwã, ń tú n bə̀ n cì sə bə co mo Shəmyiri ní.³Tɔla cu mú kwã nɛ́, è yàl Galaadɛ dwí rí lò Yəyiiri ń pú mu. Ń yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bù-kárna, byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀lyè. ⁴Ń yà ń zhe byǎ shɛ́-ètɔ̀ bə̀ y'à n'ê jòm bə̀nə-bwǎlsɛa shɛ́-ètɔ̀, bə̀ y'à cǐ cɛmɛ shɛ́-ètɔ̀ Galaadɛ tənà y wa, bə̀ j'â gwẽ̌ n'ê byẽ̀ ne zà zà bə̀ Yəyiiri cɛmɛ. ⁵Rə̀myɛ́ kwã, Yəyiiri tú n bə̀ n cì, sə bə̀ co mo Kamɔ̃ nɛ́.⁶Yəyiiri cu mú kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'e zɛ̃̀ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn Cinu Yi yírh wə. Bə̀ cèrhé Baaləbá ǹdə́ Ashətarətebá, e súlí Siri lyì bí yə né ǹdə́ Sədɔ̃ lyì bí yə né ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bí yə né ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ yə né ǹdə́ Shilisəti lyì bí yə né. Bə̀ zɛ̃̀ bə yẽ̌ Cinu Yi ni bə̀ k'ê yə̀ mɔ cèrhé yé. ⁷Cinu Yi lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́, rə̀myɛ́ ce n ce be Shilisəti lyì bí ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ jɔ̃̀ wa.⁸Byin rí rə̀myɛ́ mɔ́ e súlí byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ nyɛ̀bɛ́ nə̀ pú mú, bə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ bə wɛ̀rhɛ́ jɛ̃̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byǎ bɛ́ nɛ bə súlí bə nwɛ̀nɛ̀ bɛ. È yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lyì byǎ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à jě Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ mó, Amɔrətibá tənà y wa, Galaadɛ nɛ́ mɔ́. ⁹Amɔ̃ byǎ bɛ́ byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y bə̀myɛ vò bə bú ǹdə́ Zhəda e súlí Bɛ̃zhamɛ ǹdə́ Efərəyim kwálsɛ́. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zúzúnú w y'à pɔ̀lɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́.¹⁰Rə̀myɛ́ yi ní, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə búbwéé bə ce Cinu ni, bə wɔ̀: «Nə́ dó mó bə̀ nə́ yẽ̌ nə́ Yi rí ni nə́ n'é cèrhé Baaləbá.» ¹¹Cinu Yi lyár bɛ n wɔ̀: «Ezhibti lyì bí ǹdə́ Amɔrətibá e súlí Amɔ̃ byǎ bɛ́ ǹdə́ Shilisəti lyì bí, ¹²e súlí Sədɔ̃ lyì bí ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí ǹdə́ Məwun lyì bí gə́ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ ába jɛ̃̀ yi ní á zɛ̃̀ á búbwéé á ce ne mó, à yə̀ ába zwẽ bə̀ jɔ̃̀ wa?¹³Sə ámyɛ̌ yẽ̌ ne á zɛ̃̀ á cèrhé yə dwã. Rə̀myɛ́ ce àmyɛ k'â t'â la ába zõ kə́dò yé. ¹⁴Zhəl-nə! Búbwéé-nə á byẽ̀ á ce yə né nyɛ̀bɛ́ á cír mó ne. Bə̀ nə̀myɛ́ mɔ́ b'è zwẽ ába á zúzúnú w yi rí wẽ́.»¹⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀ Cinu ni: «Nə́ dówə́. Wɛ̀rhɛ́ nə́ba ǹdə kɔn gə́ mə̌ ǹmyɛ́ yil ní. Sə ǹmyɛ́ wúrí ń zwẽ nə́ba zà!» ¹⁶Rə̀myɛ́ yó, bə zɛ̃̀ bə vùr dwə́ né dwã bɛ́ yə né bə̀ cəcəl w bə̀ dwĩ̀; bə zɛ̃̀ bə cèrhé Cinu Yi. Sə Cinu Yi yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n pyɛ́nɛ́ n yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə nwɛ̀nɛ̀ yé.¹⁷Amɔ̃ byǎ bɛ́ byẽ̀ dwã sə bə̀ zul Galaadɛ nɛ. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ myɛ byẽ̀ dwã sə bə̀ zul Myəsəpa nɛ́. ¹⁸Galaadɛ lyì bí ǹdə́ bə̀ yó-cìnə́ bé zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwə̀rh dwã bə̀ zhe: «Mɔ̌ ń mà n vò n ji búlə́ né kùr ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́? Rə̀-ná-cí mà n yə̀ Galaadɛ lyì bí gakó yó-cə́bal.»

Chapter 11

¹Galaadɛ lyì-bal Zhefəte yà ń wɔ́ búlə́ kàndɔ. Ń ná yà ń wɔ́ kə-nə̀fòló. Ń da mɔ́ yà ń yíl Galaadɛ. ²Galaadɛ kɛ̃ mɔ́ myɛ yà ń súlí n lù byǎ n pɔ̃. Kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ byǎ bɛ́ gə́ tú bə byì bə zhɛ̀, bə̀ jì Zhefəte bə wɔ̀: «Ǹ tá ǹ la cəl nɔ nə́ da jɛ̃̀-kɔn rɛ́ wẽ́ kɛ̀lɛ́ w yé, bə̀ ǹ wɔ́ kɛ̃ dõ byǐ.» ³Rə̀myɛ́ ce, Zhefəte dùr n vò jàà kɛ̀bɛ́ e nyɛ ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ wẽ́, n vò n jòm Tɔɔbɛ tənà y wa. Lyì, bə̀ bə kùr zhe, wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù ǹdə́ mɔ bə̀ m'ê zhə̀l bə̀ bwí búlə́.⁴Sə kɔn gə tú e dɛnɛ námpɔ́lɛ́ kwã nɛ́, Amɔ̃ byǎ bɛ́ zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. ⁵Sə Amɔ̃ byǎ bɛ́ gə́ tú bə̀ n'ê bwí ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yi ní, Galaadɛ náncɛsɛ́ zɛ̃̀ sə vò sə zə Zhefəte Tɔɔbɛ tənà y w sə m'e bà. ⁶Sə wɔ̀ mɔ: «Bə̀ ń yə̀ nə́ búlə́ né yé né, sə nə́ vò nə́ bú ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́.»⁷Zhefəte lyár Galaadɛ náncɛsɛ́ n wɔ̀: «È də̀ ámyɛ̌ á súl ne á zɛ̃̀ á jì ni à da kɛ̀lɛ́ y wẽ́ nà? Byè yil á n'á pyà à jàà shò èlǎsɛ̃́, wɔ́ á gə́ ŋwɛ́nɛ́ zúzúnú wẽ́ mó yilə?» ⁸Galaadɛ náncɛsɛ́ wɔ̀ Zhefəte ne: «Nə́ gə́ kwɛ̃̀ nə́ bə̀ ǹ sõ èlǎsɛ̃́ mɔ́, wɔ́ mùnì ga ń bə̀ ń ce nyí nə́ kwã, ń bú ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́, sə́ ń yə̀ nə́myɛ̌ ǹdə́ Galaadɛ lyì bí gakó yó-cə́bal.»⁹Zhefəte wɔ̀ Galaadɛ náncɛsɛ́ nɛ: «Á gə ce a k'a kwɛ̃̀ a b'a bú ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́, Cinu gə zɛ̃̀ ń co be à jɔ̃̀ wa, sə́ nyǐ wɔ́ àmyɛ́ à m'a yə̀ á yó-cə́bal.» ¹⁰Galaadɛ náncɛsɛ́ lyár mɔ sə wɔ̀: «Cinu mà n yə̀ bù-kárna nə́myɛ̌ ǹdə́ ǹmyɛ́ cəcəl w ǹdə́ nə́ gə yə̀ tɛ̀bɛ́ ǹ byili mú wɛ̀rhɛ́.» ¹¹Zhefəte zhǐr n tó Galaadɛ náncɛsɛ́ nɛ n vò. Sə lyì bí shɛ̀nɛ́ bə zwẽ mo ǹdə bə̀ yó-cə́bal ta e súlí ǹdə bə̀ búlə́ yó-cə́bal ta. Ń gə́ yú Myəsəpa, n ká n kwè ń nyí Cinu yé né.¹²Rə̀myɛ́ kwã, Zhefəte twĩ̀ lyì Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ sõ bə vò bə wɔ̀ mɔ: «Bə̀kɔ́n à m'a gwar mɔ́ ń mə́ ń bə̀ ǹ la bú ǹdə́ à tənà yá?» ¹³Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ lyár lyì bí byɛ̀bɛ́ Zhefəte twĩ̀ ń sõ mó n wɔ̀: «Wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ zwẽ à tənà y kɔn zhì Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w e m'e yí Yabɔɔkɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w e súlí e m'e yí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y bə̀ gə́ du Ezhibti ní yi ní mú yilə. Sə ǹ gə n'ê yǎl èlǎsɛ̃́ sə́ dámǎ ń càrh nɛ à tənà y shɛ́ɛ́.»¹⁴Zhefəte bwérhé n twĩ̀ lyì Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ sõ, ¹⁵n wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ àmyɛ́ Zhefəte à n'â wə̀l mó: Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yə̀ Mɔwaabɛ ráá Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənèsé zwẽ yé. ¹⁶Nyǐ bə̀ gə́ tú bə shə́r Ezhibti ní yi ní, bə̀ tó gɔ-elũ èpòlò w wə, bə vò bə m'e yí vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w bə zɛ̃̀ bə yí Kadɛshɛ.¹⁷Bə̀ zhì gàà bə twĩ̀ lyì Edɔm pyɔ̌ mɔ́ sõ, bə wɔ̀ mɔ: «Nə́ n'é lwə̀l mó bə̀ n pə nə́ba sɔ́má nə́ tó ǹ tənà y wẽ́ nə́ lyɛ̃.» Sə Edɔm pyɔ̌ mɔ́ yə̀ bə̀ sõ cili yé. Bə twĩ̀ lyì myɛ Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́ sõ, sə ńmyɛ yə̀ shɛ̀nɛ́ yé. Rə̀myɛ́ ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a mɛ̃ Kadɛshɛ nɛ́. ¹⁸Bə zɛ̃̀ bə zhì gàà bə tó gɔ-elũ èpòlò w wə, bə vò bə byə́byɛ́lɛ́ Edɔm ǹdə́ Mɔwaabɛ tənèsé cã̌, bə zɛ̃̀ bə zhì yi-púrhí səta bə bə̀ bə yí Mɔwaabɛ tənà yá. Bə zul Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w èpákɛ̀ sə bə̀ yə̀ Mɔwaabɛ tənà y wẽ́ zwì yé. Bə̀ wɔ́ Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w ò y'à wɔ́ Mɔwaabɛ swɛ̃́ rɛ́.¹⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhì gàà bə twĩ̀ lyì Amɔrətibá pyɔ̌ Səwɔnɛ ń yà ń jě Eshəbɔnɛ nɛ́ mɔ́ sõ bə vò bə wɔ̀ mɔ: «Nə́ n'é lwə̀l mó bə̀ n pə nə́ba sɔ́má nə́ tó ǹ tənà y wẽ́ nə́ lyɛ̃ nə́ yí nə́ gə́ la mə̀gã̌ mɔ́.» ²⁰Sə Səwɔnɛ yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhə̀n zal yé. Rə̀myɛ́ ce n cẽ ń tənà y wẽ́ tó e lyɛ̃̀ yò. N zɛ̃̀ n cĩ́ ń cɔ w lyì bí gakó dwã yó Yaasɛ nɛ́ n bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́.²¹Sə Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí co Səwɔnɛ ǹdə́ ń cɔ w lyì bí gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jɔ̃̀ wa, sə bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ. Bə zwẽ Amɔrətibá tənà y kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě è wẽ́ mó púlə́púlə́ bə cìní. ²²Bə̀ cìní Amɔrətibá tənà y púlə́púlə́, kɔn zhì Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ e m'e yí Yabɔɔkɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá, e súlí kɔn zhì gɔ-elũ èpòlò w ne e m'e yí Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́.²³Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí jì Amɔrətibá n zwẽ bə̀ tənà y n pə ń dwí rí ni, ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ yǎl ń jì ri n zwẽ yə? ²⁴Ǹ bə tɛ̀bɛ́ Kəmɔshɛ, ǹ yi rí, zwẽ n pɔ̃́ mɔ́ cǐ nà? Sə nə́myɛ̌ zɛ̃̀ nə́ bə̀ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu nə́ Yi rí zwẽ n pə nə́ba mɔ́ cìní? ²⁵Ǹ nə́ ǹ bùl bə̀ ǹ du Shəpɔɔrɛ byǐ Balaakɛ, Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́ nà? Ń gaga mɔ́ yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nyí pyà sə rə ce n bú ǹdə́ bɛ yé²⁶E zhe byinə zwã̌-àtɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ tú bə̀ jě Eshəbɔnɛ ǹdə́ ò cə-bwǎlsɛ́ wẽ́ né, e súlí Arɔwɛɛrɛ ǹdə́ ò cə-bwǎlsɛ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ twèlé Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ wẽ́ né, byè yilə á yə̀ nə̀ zwẽ rə̀myɛ́ yi ní ga? ²⁷È gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, à yə̀ mó dwé yé. È wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ lwɛlɛ ǹ gə́ nə́ ǹ bwí ǹdə́ nɛ mɔ́ yilə. Bə̀ Cinu ń wɔ́ bù-kárna mɔ́ kə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ bùrsí!» ²⁸Sə Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ yə̀ Zhefəte zɔ̀mà nɛ́ ń yà ń twĩ̀ bə cĩ́ mu mú cili yé.²⁹Cinu Eshìrhə́ y só Zhefəte yó wə. N zɛ̃̀ n tó Galaadɛ ǹdə́ Manasɛ tənèsé wẽ́ n lyɛ̃ n yí Myəshəpea, Galaadɛ nɛ́; n zɛ̃̀ n zhì gàà n lyɛ̃ n vò Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənà y wa. ³⁰N dwĩ̀ nyí Cinu yé né n wɔ̀: «Ǹ gə co Amɔ̃ byǎ bɛ́ à jɔ̃̀ w zhə̀n ga, ³¹à gə kwɛ̃̀ à shí bə̀ sõ à tú jè ǹdə́ yə̀-zùlə́, à m'a pə lò mó mɔ̀bɔ́ ń mà n du n jəl ne à étwí-ènyí rí ni mú Cinu ni n cìní, sə à m'a zə mɔ a m'a zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ a pɔ̃́.»³²Zhefəte byɛrhɛ n vò n zù Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənà y wẽ́ n bú ǹdə́ bɛ, sə Cinu co be ń jɔ̃̀ wa. ³³Ń ŋwɛ̀nɛ́ cɛmɛ shí-èlyè, kɔn zhì Arɔwɛɛrɛ e m'e vò e bwəlse Miniti, e súlí kɔn b'e yí Abɛl-Kərəmim. Ń búl n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ zhə̀n ga. Èta, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a ŋwɛ̀nɛ́ Amɔ̃ byǎ bɛ́.³⁴Zhefəte gə́ ká n kwɛ̃̀ ń bàn ń sõ kɛ̀lɛ́ w Myəsəpa nɛ́ yi ní, ń bə̀kɔ́ mɔ́ shí kɛ̀lɛ́ w n du ǹdə́ gùlí ń nə́ dwí ń mə́ ń sɛ n bə̀ n jəl mo. Ń yà ń wɔ́ ń byì-dùwə̀: ń yà ń bə̀ byǐ ráá bə̀kɔ́ dõ zhe e súlí ńmyɛ̌ nɛ yé. ³⁵Zhefəte yírh gə́ j'a jòm ń yó yi ní, ń kǎr ń kàmə̀zwìísí, n zɛ̃̀ ń nə́ ń wɔ́wɛ́lɛ́ ń zhe: «À bə̀kɔ́, ǹ nə́ ǹ ce ne wu-zhùlù wẽ́. Ǹ wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ce ne zúzúnú wẽ́ mó mə̀dù. À dwĩ̀ nyí Cinu yé né e jà à k'á wàr rɛ à la kwǎrh yé.»³⁶Sə ń bə̀kɔ́ mɔ́ wə̀l mo: «À da, ǹ dwĩ̀ nyí Cinu yé né; wɛ̀rhɛ́ nɛ kɔn tó zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀ shə́r ǹ nyǔ w mu ni, bə̀ Cinu cĩ́ ǹ jìm Amɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀ wɔ́ ǹ zwə̀ bé mó yó.» ³⁷N súlí n wɔ̀ ń da nɛ: «Shɛ̀nɛ́ ń pɛ̃ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la mɔ́ lwə̌l mó: yẽ̌ ne à dúdú cànsɛ̀ sə̀lyè, à m'a vò a jì pyàr rɛ́ yó àmyɛ́ ǹdə́ à tó-dwã bɛ́, a m'a kúrh à gə́ t'â la byal pár lwar gaga mɔ́ yilə.»³⁸Zhefəte wɔ̀ mɔ: «Zɛ̃̀ ń vò.» Ń yẽ̌ mo n vò cànsɛ̀ sə̀lyè. Ń bə̀kɔ́ mɔ́ zhǐr n lyɛ̃, ńmyɛ̌ ǹdə́ tó-dwã bɛ́. Sə ń zhə̀l n vò ń kúrh pyàr rɛ́ yó ń gə́ tá ń la byal pár lwar gaga mɔ́ yilə. ³⁹Cànsɛ́ sə̀lyè y kwã nɛ́, ń ká n kwɛ̃̀ n bə̀ ń da sõ sə ń da zɔ mɔ n mə n pyìrh nyí rí tɛ̀bɛ́ ń yà ń dwĩ̀ mú. Ń gə́ yà ń yə̀ bal pár lwar mɔ́ ce rə̀myɛ́ mɔ́ jǐrh lùl-e-púrí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́. ⁴⁰Byin byin gakó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lyì bə̀kwá bɛ́ mə̌ dwã sə bə kúrh Galaadɛ lyì bal Zhefəte bə̀kɔ́ mɔ́ nɛ, dwã nə̀na.

Chapter 12

¹Efərəyim lyì bí byẽ̀ dwã bə zɛ̃̀ bə byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y bə vò Safɔ̃ səta. Bə yí bə wɔ̀ Zhefəte ne: «Byè yil ǹ zhə̀l ń vò ń bú ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ e jà ǹ yə̀ nə́ba byẽ̀ nə́ tó mó? Nə́ m'ǎ ji ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ y ga myǐn.» ²Zhefəte lyár bɛ n wɔ̀: «Àmyɛ́ ǹdə́ à lyì bí y'à nə́ n'é bwí búlə́ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́. À byẽ̀ a ce ába rə̀myɛ́ yi ní, sə á yə̀ twí á zwẽ ne bə̀ jɔ̃̀ w yé³À gə́ tú a púrí á t'á bàn nɛ sãɔ̃ yi ní, à zhɔ̃̀ à myə̌l re a vò a bú ǹdə́ bɛ, sə Cinu co be à jɔ̃̀ wa. È nə wɔ́ byè yil á tú á la bú ǹdə́ nɛ zà?» ⁴Zhefəte zɛ̃̀ n byẽ̀ Galaadɛ lyì bí gakó n cĩ́ dwã yó, n mə n bú ǹdə́ Efərəyim lyì bí sə Galaadɛ lyì bí ŋwɛ̀nɛ́ Efərəyim lyì bí. Efərəyim lyì bí y'à n'ê wə̀lə̀: «Galaadɛ lyì, á wɔ́ Efərəyim lyì á dùr á b'ǎ jě Manasɛ lyì bí cəcəl wə.»⁵Rə̀myɛ́ yó, Galaadɛ lyì bí zɛ̃̀ bə cə̀r Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byarhsɛ́ sə zǎ Efərəyim səta mɔ́. Rə̀myɛ́ ce, Efərəyim lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń dùr mùnì n lú, gə tú ń nə́ ń lwə̀l bə̀ bə̀ yẽ̌ mo n lyɛ̃ yi ní, Galaadɛ lyì bí y'à n'ê bwə̀rh mo: «Ǹ wɔ́ Efərəyim lò na?» Ń gə lyár bə̀ «Ɔ̃́'ɔ̃», ⁶bə̀ y'a zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ bə̀ ń wál bə̀ «Shəbɔlɛtɛ». Sə ń yà ń nə́ ń wə̀l bə̀ «Səbɔlɛtɛ», ń gə́ ń yà ń wàr ń zɔ̀m zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ cɛ̀nɛ̀ yilə. Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ y'à n'ê zal mɔ bə̀ zwə́l* Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byarhsɛ́ nyí ni. Efərəyim nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shɛ́-èna ǹdə́ rə̀lyè cù yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wa.⁷Galaadɛ lyì bal Zhefəte bùr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bùrsí byinə nyə̀ldù. Ń tú n bə̀ n cì sə bə̀ co mo ń cɔ w wẽ́ Myəsəpe né, Galaadɛ nɛ́.⁸Zhefəte cu mú kwã nɛ́, è yàl Bɛtǝlǝyɛm lyì bal Yəbəsã ń yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bù-kárna. ⁹N yà ń zhe bala-byǎ shɛ́-ètɔ̀ ǹdə́ kana-byǎ shɛ́-ètɔ̀. N kwè ń bə̀kwá bɛ́ n pə byə́nə́ ne kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n zə dwə́ dwã bə̀kwá n bə̀ n pə ń byǎ bɛ́ nɛ́ bə jí. Yəbəsã yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bù-kárna byinə nyàlpyɛ̀.¹⁰Ń tú ǹ bə̀ n cì sə bə̀ co mo Bɛtələyɛm nɛ́. ¹¹Yəbəsã cu mú kwã nɛ́, è yàl Zabyəlɔ̃ lyì bal Elɔ̃ ń yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bù-kárna. Ń cìní bi byinə shíyə́. ¹²Ń tú n bə̀ n cì sə bə̀ co mo Ayalɔ̃ nɛ́, Zabyəlɔ̃ tənà y wa.¹³Elɔ̃ cu mú kwã nɛ́, è yàl Pyərɛyatɔ̃ lyì bal Yəlɛlɛ byǐ Abədɔ̃ ń yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bù-kárna. ¹⁴Ń yà n zhe byǎ shə́-èna ǹdə́ nɛ̀mɛ́ shɛ́-ètɔ̀, bə̀ ga y'à n'ê jòm bə̀nə-bwǎlsɛ́ shə́-shàlpyɛ̀. Ń cìní Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byinə lyɛlɛ. ¹⁵Pyərɛyatɔ̃ lyì bal Yəlɛlɛ byǐ Abədɔ̃ tú n bə̀ n cì sə bə̀ co mo Pyərɛyatɔ̃ nɛ́, Efərəyim tənà y wa, Amalɛɛkɛ pyɔ̀ w nyí rí wə.

Chapter 13

¹Abədɔ̃ cu mú kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'e zɛ̃̀ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn Yi yírh wə, rə̀myɛ́ ce Cinu co be Shilisəti lyì bí jɔ̃̀ w byinə shɛ́-èna. ²Bal mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Sɔrɛya nɛ́, Dan kwálá y lò, ń yà ń yíl Manɔwa. Ń kɛ̃ mɔ́ yà ń wɔ́ kə-eju, ń yà ń yə̀ byǐ lùl yé.³Cinu màlɛ́ka* y bə̀ e lyí kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ e zɛ̃̀ e wɔ̀ mɔ: «À yě bə̀ ǹ wɔ́ kə-eju, n yə̀ byǐ lùl yé, sə ǹ mǎ zə pǔ ń lù byǐ. ⁴Kɔn zhí zà, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ zə ǹ cìnə̀, sə ǹ bə́k'á nyɔ̀ də̀vɛ̃́ ráá kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà mɔ̀bɔ́ mə̀ co sã̀-nə̀byẽ̌ yé. Bə̀k'á jí kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi* yé. ⁵Bə̀ nyǐ ǹ m'ǎ zə pǔ ń lù byǐ. Fwɛ̀nɛ̀ t'â la ń yó w co yé, bə̀ bal-byǐ y èmyɛ́ m'a yə̀ Cinu ń cǐ yə, ǹdə́ è gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ è ná wẽ́ ga. Sə wɔ́ èmyɛ́ è m'a zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Shilisəti lyì bí jɔ̃̀ wa.»⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, kɛ̃ mɔ́ zhǐr n yí jè n wɔ̀ ń byal mɔ́ nɛ: «Nyǐ Yi lò mə̀dù tú n bə̀ n nə nɛ. Ń yà ń nyɛ̌ ǹdə wɔ́ Yi màlɛ́ka* ta, bə̀ ǹ gə nɔ mɔ ǹ já ǹ kwàl mɔ yé. À yə̀ mo bwə̀rh ń gə́ shí mə̀gã̌ yé, sə ńmyɛ yə̀ ne ń yil ré byili yé. ⁷Ń wò ne: «Nyǐ ǹ m'ǎ zə pǔ ń lù byǐ. Sə kɔn zhí zà, bə̀k'á nyɔ̀ də̀vɛ̃́ ráá kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà mɔ̀bɔ́ mə̀ co sã̀-nə̀byẽ̌ yé; bə̀k'á jí kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi yé, bə̀ bal-byǐ y m'a yə̀ Cinu ń cǐ yə, ǹdə́ è gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ è ná wẽ́ ga kɔn b'e yí è cu.»⁸Rə̀myɛ́ yó, Manɔwa zɛ̃̀ n lwə̀l Cinu ni n wɔ̀: «Cinu Yi, yá yi ni ń ce Yi lò mó mɔ̀bɔ̀ ǹ yà ǹ twĩ̀ mú ká n kwɛ̃̀ n bə̀ n byili nə́ba kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ bal-byǐ y yilə, è gə tú è lùl yi ní.» ⁹Sə Yi zwẽ Manɔwa lwə̌l mó. Yi màlɛ́ka y k'e bə̀ kɛ̃ mɔ́ sõ ǹdə́ ń yà ń jě tɛ̃́ cɛ y wa. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ ń byal Manɔwa yà ń tɛ̀nɛ́ ń nyí ni yé.¹⁰Kɛ̃ mɔ́ já n dùr làlà n vò n cĩ́ ń byal mɔ́ nɛ n wɔ̀: «Nyǐ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń tú à sõ, rə̀ dɛ̃ rɛ́ nɛ mɔ́, kə́ n lyí ni.» ¹¹Manɔwa shí tɛ̃́ n zɛ̃̀, n tó ń kɛ̃ mɔ́ kùr n bə̀ bal mɔ́ sõ. N zɛ̃̀ n bwə̀rh mo: «Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ yà ǹ zɔ̀m ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́?» Bal mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Wɔ́ àmyɛ́ cìcì.»¹²Manɔwa wɔ̀ mɔ: «Sə ǹ zɔ̀mà nɛ́ gə tú nə̀ pyìrh yi ní, wɔ́ nyí tɛ̌ nə́ m'ǎ tó bal-byǐ y shò kwã nɛ́? Bə̀kɔ́n nə́ mə̌ sə nə́ wɛ̀rhɛ́ è yilə?» ¹³Cinu màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ: «Kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̌ dwã sə n yẽ̌ kɔn tɛ̀bɛ́ à byili mu mú ni: ¹⁴Ń bə mə̌ sə n ce də̀vɛ̃́-cǒ kɔn ń nyú w yé; ń bə̀ də̀vɛ̃́ ráá kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà mɔ̀bɔ́ mə̀ co sã̀-nə̀byẽ̌ nywɛ̀ yé; ń bə̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi jí yé. Kɔn súlí myɛ, ń mə̌ sə n tó kɔn tɛ̀bɛ́ gakó à byili mu mú.»¹⁵Manɔwa zɛ̃̀ n wɔ̀ Cinu màlɛ́ka y nɛ: «Nə́ n'é lwə̀l mó bə̀ ǹ dɛ̃̌ nə́ zə bɔ̀-bwɛ̀lɛ́ nə́ m'é tɛnɛ kùjú nə́ pɔ̃́.» ¹⁶Cinu màlɛ́ka y wɔ̀ Manɔwa nɛ: «Má ǹ gə cə̀r ne myɛ, à t'â la ǹ kùjú w jú yé; sə è gə wɔ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ ǹ nə́ ǹ yǎl ń zwə́l, sə zwə́l re ń pə Cinu ni.» Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Manɔwa yà ń gwẽ̌ ń yə̀l bə̀ wɔ́ Cinu màlɛ́ka y yé.¹⁷Manɔwa zɛ̃̀ n wɔ̀ Cinu màlɛ́ka y nɛ: «Sə ǹmyɛ́ yíl byè, èta ǹ zɔ̀mà nɛ́ gə tú nə̀ pyìrh sə nə́ cèrhé mó?» ¹⁸Cinu màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ: «Byè yil ǹ nə́ ǹ bwə̀rh ne à yil ré? Nyǐ rə̀ kùr nɔ zum.»¹⁹Manɔwa zə bɔ̀-bwɛ̀lɛ́ n mə n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ nə́kulu w yó n súlí vwĩ̀ pɛnɛ́ y nɛ n pə Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ̀ mɔ́ nɛ. Rə̀myɛ́ yi ní, Manɔwa ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ y'à zɛ̃̀ bə̀ zhǐ bə̀ n'ê nyǐ. ²⁰Sə vwĩ̀-jùlú myìn-zho w gə́ y'à n'ô jìl ò la dɛ̃̌-yi w yi ní, Cinu màlɛ́ka y zù ò wẽ́, e tó w e jì dɛ̃̌. Manɔwa ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ gə́ nɔ rə̀myɛ́, bə tu bə zə bə̀ yésé bə pú tɛ̃́.²¹Cinu màlɛ́ka y k'ê yə̀ Manɔwa ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ lyí gaga yé. Rə̀myɛ́ yó Manɔwa já n lwar bə̀ è y'à wɔ́ Cinu màlɛ́ka yá. ²²Manɔwa wɔ̀ ń kɛ̃ mɔ́ nɛ: «Nyǐ nə́ m'ǎ cì, bə̀ nə́ nɔ Yi ǹdə́ nə́ yírhə́.»²³Sə ń kɛ̃ mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Cinu gə yà ń nə́ ń yǎl nə́ cu, ń yà ń tá ń la shɔ̀nɔ́ n zwẽ nə́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ nə́ vwĩ̀ rí pɛnɛ́ y nə́ jɔ̃̀ w yé. Ń yà ń tá ń la ce nə́ yírhə́ nə tɛ̀bɛ́ gakó nə́ nɔ mɔ́ yé. E súlí myɛ ń yà ń tá ń la kɔn dɛ̀bɛ́ ń byili nə́ba èlã̌sɛ̃́ mɔ́ byilu yé.»²⁴Kɛ̃ mɔ́ tú n bə̀ n lù byǐ, n ce ń yil bə̀ Saməsɔ̃. Bal-byǐ y byìlə̀ sə Cinu cĩ́ bwəl è yó. ²⁵Cinu Eshirhə y ju kùr e ce Saməsɔ̃ nə́ ń twĩ̀ ǹdə́ ń wɔ Dan zulə jàà y wa, Sɔrɛya ǹdə́ Eshətawɔl bwə̌l mó wə.

Chapter 14

¹Dɛ̃ rə̀dù Saməsɔ̃ yà ń zhə̀l Təməna, n yí gàà n nə kɛ̃-byǐ èdù Shilisəti lyì bə̀kwá bɛ́ wẽ́. ²Ń gə́ ká n kwɛ̃̀ n vò n yí jè yi ní, ń wə̀l ń da ǹdə́ ń ná nɛ: «Nyǐ-nə à nɔ kɛ̃-byǐ èdù Shilisəti lyì bə̀kwá bɛ́ wẽ́, Təməna nɛ́. Zhəl-nə á vò á pyà y á b'ǎ pɛ̃ à la jú.»³Ń da ǹdə́ ń ná zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «È nə wɔ́ kɛ̃-byǐ è tɛ̀nɛ́ ǹ da-byǎ bɛ́ ǹd'â dwí rí púlə́púlə́ bə̀kwá bɛ́ wẽ́, ǹ mə́ ǹ là Shilisəti lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ góm mó bə̀kɔ́ jú? Sə Saməsɔ̃ wə̀l ń da nɛ: «Zhəl ń vò ń pyà y ń pɛ̃, b'è wɔ́ èmyɛ́ à só.» ⁴Sə Saməsɔ̃ da ǹdə́ ń ná y'à yə̀l bə̀ wɔ́ Cinu sõ rə̀ y'à shí ní yé. Cinu ń yà nə́ ń pyà ń gə́ mà ń tó né n bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí, bə̀ bə̀ y'à zhe ŋwɔ̀nɔ́ Eərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó rə̀myɛ́ yi ní.⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Saməsɔ̃ zɛ̃̀, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń da ǹdə́ ń ná shə́r bə la Təməna yá. Bə̀ gə́ tú bə̀ n'ê yí Təməna də̀vɛ̃́-cèmé né nyí ni yi ní, n púrí bɔrɔ nã́-étóló òdù, ò n'ô swər o bə̀ o jəl mo. ⁶Rə̀myɛ́ yó, Cinu Eshirhə y j'a só ń yó w e zù mù. N já n zə bɔrɔ w n kǎr w dwã w kùrə̀ nə̀lyè ǹdə bɔ̀-bwɛ̀lɛ́ ta e jà kaka y'à tə̀ ń jɔ̃̀ w yé. Sə Saməsɔ̃ yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ cĩ́ ń da ǹdə́ ń na nɛ yé.⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń lyɛ̃ n yí Təməna, n zhərh ǹdə́ Shilisəti lyì bə̀kɔ́ mɔ́. Sə ń swéné bə̀kɔ́ mɔ́. ⁸Dwã màngɛlɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n ká n kwɛ̃̀ n vò Təməna ń la ń kɛ̃ mɔ́ vǔr. Ń gə́ yà ń wɔ sɔ́má nɛ ń la yi ní, ń ywə̀r ń la vò n byɛ́lɛ́ bɔrɔ w cùù wə. N yí n púrí tùrh ǹdə́ sə̀ tùr bɔrɔ w yala-kúúrí gə́gwə̀ə́lé wẽ́. ⁹N fɔ́n tùr rí n ce ń jə̀-bɔ̀ wa, n zɛ̃̀ ń nə́ ń jí ǹdə́ ń nə́ ń zhə̀lə̀. Ń gə́ ká n kwɛ̃̀ n yí ń da ǹdə́ ń ná sõ yi ní, ń fɔ́n n pə bə̀myɛ nɛ bə jí. Sə ń yə be wə̀l bə̀ nyǐ wɔ́ bɔrɔ w yala-kúúrí gə́gwə̀ə́lé wẽ́ ń vùr tùr rí ní yé.¹⁰Saməsɔ̃ da yí n lyɛ̃ n vò Shilisəti lyì bí bə̀kɔ́ mɔ́ dǒ-sõ. Sə Saməsɔ̃ yà ń tɛnɛ kɛ̃-jú címsi gàà, bə̀ wɔ́ èta ébwá-dàlá bɛ́ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́. ¹¹Sə Shilisəti lyì bí gə́ nɔ mɔ, bə ce mo bə zhɛ̀ kwã nɛ́, bə vùr tó-dwã shɛ́-ètɔ̀ bə̀ la yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ.¹²Saməsɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Nyǐ-nə à zhe səswalá à la ju a pə ába. Á gə ŋwɛ̀nɛ́ á lwar è kùr ré á byili ni címsí dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y wẽ́, à m'a pə ába kàmə̀zù-elyɛ̃ɛ́nsɛ bə̀ n'ê zwì kùrù w shɛ́-ètɔ̀ ǹdə́ címsí kàmə̀zwǐsi shɛ́-ètɔ̀ á súlí. ¹³Sə á gə yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ á byili ni è kùr ré, wɔ́ ámyɛ̌ á m'ǎ pɛ̃ kàmə̀zù-elyɛ̃ɛ́nsɛ bə̀ n'ê zwì kùr w mú shɛ́-ètɔ̀ ǹdə́ címsi kàmə̀zwǐsi shɛ́-ètɔ̀.» Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Ji ǹ səswalá y ń bə̀ nə́ nyì. Nə́ n'é cili.»¹⁴Saməsɔ̃ wɔ̀ bɛ:«Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê jí mú,n'ê shí kɔ̀n rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zal rə̀ jí mú wẽ́,e súlí myɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ bwɛ̃̀bwɛ̃̀ mɔ́n'ê shí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ kẽkẽ mó wẽ́?Wɔ́ bə̀kɔ́n ǹdə́ rə̀myɛ́ mɔ́?»È wɛ̀rhɛ́ dwã nə̀tɔ̀ ǹdə́ ébwá-dàlá bɛ́ gwẽ̌ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə byili səswalá y kùr ré yé¹⁵Dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, bə wɔ̀ Saməsɔ̃ kɛ̃ mɔ́ nɛ: «Swèlè ǹ byal mɔ́ n byili nə́ba səswalá y kùr ré; è gə də̀ rə̀myɛ́ nə́ m'ǎ ji ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ da kɛ̀lɛ́ y ga myǐn. Wɔ́ byẽ́ á byẽ̀ nə́ba á la m'á zwẽ nə́ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó á yẽ̌ nə́ba nà?»¹⁶Saməsɔ̃ kɛ̃ mɔ́ yà ń já ń ŋwɛ́nɛ́ ń kwã nɛ́ ǹdə́ yə́-nàná ń mə́ ń zhe: «Ǹ nə́ ǹ súl ne; ǹ bə ne só yé. Ǹ yə̀ nɛ səswalá y kɛ̀bɛ́ ǹ ju ń pə à dwí lyì bí ni mú kùr ré byili yé.» N lyár ń kɛ̃ mɔ́ n wɔ̀: «À yə̀ è kùr ré à da ǹdə́ à ná myɛ nɛ cìcì byili yé, e zɛ̃̀ è nə wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à m'a byili ri!» ¹⁷Saməsɔ̃ kɛ̃ mɔ́ já n pú ń kùr ǹdə́ yə́-nàná címsí dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y ga. Sə dwã nyàlpyɛ̀ y dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, n vùr səswalá y kùr ré n byili ń kɛ̃ mɔ́ nɛ bə̀ ń yà ń lyɛ̀ɛ̀ mɔ dɛ̃́dɛ̃́. Ń kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n zə rɛ ǹ vò ń cĩ́ ń dwí lyì bí ni.¹⁸Dwã nyàlpyɛ̀ y dɛ̃̀ rɛ́ yùwə̀, cɔ w lyì bí wɔ̀ Saməsɔ̃ nɛ ǹdə́ yi rí gwẽ̌ yə̀ zwì yé: «Bə̀kɔ́n rə̀ nyɛ̀ du tùr?bə̀kɔ́n rə̀ zhe jàn du bɔrɔ?»N lyár bɛ n wɔ̀:«Á gə y'ǎ yə̀ à nə̀-cɛl rɛ́ zə á m'á jǐrh cɛ yá,á y'ǎ t'á la à səswalá y kùr ré lwar yé.»¹⁹Rə̀myɛ́ yó, Cinu Eshirhə y só Saməsɔ̃ yó wə e zù mu. N zɛ̃̀ n zhǐr n vò Ashəkəlɔ̃, n yí n gu cɔ w nunə shɛ́-ètɔ̀, n pwà bə̀ kàmə̀zwìísí n bə̀ n pə byɛ̀bɛ́ bə̀ byili mu səswalá y kùr ré mú ni. N zə lyim nánfɔ̀lɔ̀ n ká n kwɛ̃̀ n vò ń da kɛ̀lɛ́ y wa. ²⁰Sə bə̀ kwè Saməsɔ̃ kɛ̃ mɔ́ bə pə ń tó-dõ mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń wɔ́ címsí yó-cə́bal mɔ́ mɔ́ nɛ.

Chapter 15

¹Kɔn gə́ dɛnɛ námpɔ́lɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀lɛ́ y kɔrɔ́ w yi ní, Saməsɔ̃ zɛ̃̀ n zə bɔ̀-bwɛ̀lɛ́ n mə n vò n gwɛ̃ ń kɛ̃ mɔ́ nɛ. N yí n wɔ̀: «À n'â yǎl a zù à kɛ̃ mɔ sõ, ń jì-zɔ̃̀rà y wẽ́.» Sə ń kɛ̃ mɔ́ da mɔ́ yə̀ shɛ̀nɛ́ n pɔ̃ sɔ́má n zù yé. ²Kɛ̃ mɔ́ da mɔ́ wɔ̀ Saməsɔ̃ nɛ: «À y'à n'â bùl bə̀ ǹ nə́ ǹ súl mo dɛ̃́dɛ̃́, rə̀myɛ́ ce, a zɛ̃̀ a kwè mo a pə ǹ tó-dõ mó ń wɔ́ ǹ címsí yó-cə́bal mɔ́ nɛ. Sə ń nyɛ̃́ mɔ́ cɔ̃̀ mɔ. Já n zwẽ ńmyɛ̌ n zhì ń jàà y wa!»³Saməsɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Èlǎsɛ̃́ myɛ̌, m'â gə wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ Shilisəti lyì bí ni myɛ, lòlò tá ń la dóó à yó w cṹ yé.» ⁴Rə̀myɛ́ yó, Saməsɔ̃ zhǐr n vò n zə zúlə́ zwã̌-ètɔ̀, n zə nə̀ nə̀byílə́ né n lyẽ dwã nɛ nə̀lyè nə̀lyè, n zɛ̃̀ n súlí myǐn màálɛ nɛ n lyẽ, nə̀byílə́ nə̀lyè gakó cəcəl wə.⁵N zɛ̃̀ n zɔ̌r màálɛ́ myǐn. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń dwĩ̀ zúlə́ né ne nə zù Shilisəti lyì bí jíjə́ né wẽ́. N ji bə̀lɛ́ y è y'à cĩ́ cíl cíl mó ǹdə́ kɛ̀bɛ́ è y'à gwẽ̌ zhǐ dɛ̃̌ ga mɔ́ myǐn, e súlí də̀vɛ̃́-cèmé né ǹdə́ olyivyə́ə́ré. ⁶Shilisəti lyì bí zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwə̀rh bə̀ zhe: «Mɔ̌ ń twĩ̀ tɛ̀bɛ́?» Bə lyár bɛ bə wɔ̀: «wɔ́ Saməsɔ̃, Təməna lyì bal cə́m-bal mɔ́, bə̀ ń zwẽ Saməsɔ̃ kɛ̃ mɔ́ n pə ń tó-dõ mó ń yà ń wɔ́ ń címsí yó-cə́bal mɔ́ nɛ.» Shilisəti lyì bí j'a lyɛ̃ bə̀ vò bə ji kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń da ga myǐn.»⁷Saməsɔ̃ wɔ̀ bɛ́: «Á gə́ twĩ̀ èta mɔ́ ce, à t'â la shǐrh ǹd'â yə̀ à jim cĩ́ á yó w yé.» ⁸Saməsɔ̃ já ń bú ǹdə́ bɛ ǹdə́ ń jàn gakó kɔn b'e yí n búl n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń kwɛ̃̀ n vò ń ŋwɛ́nɛ́ Etamɛ pyɔ̀ w ò lo gə́gòló òdù wẽ́.⁹Shilisəti lyì bí du bə vò bə zul Zhəda tənà y w bə jòm gàà bə twèlé bə b'e yí Leyia. Lyì bí zhǐr bə vò Zhəda tənà y wa, bə vò bə bú ǹdə́ Leyi lyì bí. ¹⁰Zhəda lyì bí bwə̀rh be: «Byè yil á tú á la bú ǹdə́ nə́ba?» Shilisəti lyì bí lyár bɛ bə wɔ̀: «È wɔ́ Saməsɔ̃ nə́ tú nə́ la lyõ. Nə́ la mɔ wɔ̀rhɔ́ ǹdə ń gə́ wɛ̀rhɛ́ nə́ba nɛ́.»¹¹Rə̀myɛ́ yi ní, Zhəda lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ zhə̀l Etamɛ pyɔ̀ w ò lo gə́gòló w nyí ni bə yí bə̀ wɔ̀ Saməsɔ̃ nɛ: «Ǹ yə̀l bə̀ Shilisəti lyì bí zhe ŋwɔ̀nɔ́ nə́ yó nà? Bə̀kɔ́n ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́?». Sə Saməsɔ̃ lyár bɛ n wɔ̀: «À wɛ̀rhɛ́ bɛ ǹdə bə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ nɛ́.»¹²Bə wɔ̀ Saməsɔ̃ nɛ: «Nə́ tú nə́ la mɔ́ lyõ nə́ vò nə́ pə Shilisəti lyì bí ni.» Saməsɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Bwəl-nə ne nyí bə̀ ámyɛ̌ cìcì mú t'á la ne gu yé.» ¹³Bə lyár mɔ bə wɔ̀: «Ɔ̃́'ɔ̃, nə́ t'á la mɔ́ gu yé. Nə́myɛ̌ n'é yǎl nə́ lyẽ mó sə nə́ ce mó bə̀ jɔ̃̀ w dúdú.» Bə zɛ̃̀ bə zə nyínsi nándùrh sə̀lyè bə m'e lyẽ mo, bə vwɛ̃ mɔ bə vùr pyɔ̀ w gə́gòló w wẽ́ bə cĩ́ pwẽ̀ ne.¹⁴Ń gə́ tú n bwəlse Leyi yi ní, Shilisəti lyì bí zə búbwéése bə m'e jəl mo. Sə rə̀myɛ́ yi ní, Cinu Eshirhə y só ń yó wə e zù mu: nyínsí shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à m'e lyẽ ń jɛ̀sɛ́ mɔ́ jǐrh ǹdə lɛ̃̌ tə́tɔ̃̌ myǐn jú ta, sə jí kókó sə yẽ̌ ń jɛ̀sɛ́ nɛ.¹⁵Rə̀myɛ́ yi ní, n nə bə̀na bə̀ y'à gu lǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́ nyə̀-pǎ tɛ̃́ sə ń cèlè n jɛ̃̀ n kwè yə, n zə y n gu nunə mɔ̀rhɔ̀. ¹⁶Saməsɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀:«À zə bə̀na nyə̀-pǎ a m'a jí bɛlɛ bə̀ yó wə,à zə bə̀na nyə̀-pǎ a m'a gu nunə mɔ̀rhɔ̀.»¹⁷Ń gə́ zɔ̀m èta n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n kwè bə̀na nyə̀-pǎ y n dul kwã nɛ́. Bə zɛ̃̀ bə ce jàà y èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ Aramatɛ-Leyib. ¹⁸Nə̀-nyɛ̀lsɛ́ gə́ y'à zhe mo dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, ń byẽ̀ n ce Cinu ni n wɔ̀: «Ǹmyɛ́ ǹ ce ǹ tùntùnnə mó ŋwɛ̀nɛ́ n jí bɛlɛ nánfɔ̀lɔ̀ ń zwə̀ bé yó wə. Sə èlǎsɛ̃́, ǹ nə m'ǎ yẽ̌ nə̀-nyɛ̀lsɛ̀ gu ni, sə a súlí a tu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ gòm mó jɔ̃̀ wa?»¹⁹Yi pul gɔ́rɔ́ nánwowòrhó tɛ̃́ Leyi ní, nɛ̃̌ n'ê dwi ò wẽ́. Samə̀sɔ̃ tɛ̃́ nɛ̃̌ mɔ́ n nyɔ̀, n ká n nə jàn, ń yala nɛ́ k'a bə̀ dwã yó. Wɔ́ rə̀myɛ́ e ce bə̀ n'ê byẽ̀ nə̀-bùlì y èmyɛ́ mɔ́ bə̀ Eyɛ̃-Korec. È gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ Leyi ní zà zà. ²⁰Saməsɔ̃ yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bù-kárna byinə shí-èlyè Shilisəti lyì bí gə́ y'à n'ê jí pyɛ̀lɛ̀ yi ní.

Chapter 16

¹Bal mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Efərəyim pyàr rɛ́ wẽ́ bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ Myəkəyəwua. ²Dɛ̃ rə̀dù n wɔ̀ ń ná nɛ: «Ǹ wár-kùlsí mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zɔ̀mɛ́ y bə̀ kwè ń zɛ̃̀ ń bwəl lwɛlɛ n ce sə̀ kwã, ń byili ni ń k'á bwérhé mó wɔ à sõ; wɔ́ àmyɛ́ à y'à kwè se!» Ń ná zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Cinu Yi mà n kwar lwɛlɛ rɛ́ à y'à bwəl mó, sə n cĩ́ bwəl ǹ yó, à byǐ!»³N ká n kwè wár-kùlsí mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zɔ̀mɛ́ y n pə ń ná nɛ, sə ń ná wə̀l mo: «Nyǐ à cìcì mú gaga mɔ́ y'à pɔ wársɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ Cinu Yi ni, ǹ yilə, à byǐ; bə̀ la zə sɛ bə zùrhì yi, bə yə̌l lù bə ló rə̀ yó. À m'a k'a kwè se a pɔ̃́ èlǎsɛ̃́.»⁴Èta, Myəkəyəwu gə́ kwè wársɛ́ n pə ń ná nɛ, ń ná vùr wár-kùlsì zwã̌-èlyè n pə yǎl-bal mɔ́ nɛ. N zə sɛ n mə n zùrhì yi, n yə̌l lù ń ló rə̀ yó. Bə zɛ̃̀ bə kwè re bə vò bə cĩ́ Myəkəyəwu sõ jù wə. ⁵E jà Myəka ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń zhe ń yi còrhó-jì. N ce bə nyal vwĩ̀-zwə́lnə́ kàmə̀zwǐ bə súlí bə zùrhì yə dwã èsã̌yùúli námpɔ́lsɛ. N zɛ̃̀ n pə ŋwɔ̀nɔ́ ń byǐ mə̀dù ni n jǐrh ń vwĩ̀-zwə́lnə.⁶Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ pyɔ̌ yà ń gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́ yé. Lò gakó yà ń nə́ ń twĩ̀ ń bùlə̀. ⁷E jà Levyi dwí rí ébɔ́-dǎl mə̀dù yà ń jě Bɛtələyɛm nɛ́, Zhəda tənà y wa.⁸Ébɔ́-dǎl ńmyɛ̌ mɔ́ shə́r Bɛtələyɛm nɛ́, ń la n vò n pyà zulə́ jàà. Ń zhə̀l n yí Efərəyim pyàr rɛ́ wẽ́, sə ń gə́ lyɛ̃ ń nə́ ń zhə̀l yi ní, ń yú Myəka kɛ̀lɛ́ yá. ⁹Myəka bwə̀rh mo: «Yẽ̀ ǹ shí ní?» N lyár mɔ: «À wɔ́ Levyi dwí rí lò, Bɛtələyɛm nɛ́, Zhəda tənà y wa. À n'â pyà zulə́ jàà.»¹⁰Myəka zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «È gə wɔ́ èta sə́ mɛ̃ à sõ, ń yə̀ à dab ǹdə́ à vwĩ̀-zwə́lnə. Byin byin gakó, àmyɛ́ m'a pɔ̃́ wár-kùlsì shíyə́, kàmə̀zǔrh shɛ̀bɛ́ ǹ zhe sə̀ tum mú ǹdə́ ǹ nyí-kùjú wə́.» Levyi dwí rí lò mó zhǐr n lyɛ̃. ¹¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Levyi dwí rí lò mó shɛ̀nɛ́ ń la n jòm ǹdə́ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ sə Myəka kwè ébɔ́-dǎl mɔ́ ǹdə ń cìcì byǐ ta. ¹²Myəka pə ŋwɔ̀nɔ́ Levyi dwí rí lò mo né; ébɔ́-dǎl mɔ́ jǐrh ń vwĩ̀-zwə́lnə sə ń mɛ̃ ń sõ kɛ̀lɛ́ wa.¹³Dǝlǝla wɔ̀ Samǝsɔ̃ nɛ: Kɔn m'e yí èlǎsɛ̃́ wɔ́ jǝ́ ǹ nǝ́ ń jǝ́jɛ̀rɛ́ nɛ, ǹ gòm kɔma ń pɛ̃. Byili ni wɔ́ bǝ̀kɔ́n à m'a zǝ a m'a lyẽ mó mó? N wɔ̀ mɔ: ¹⁴Bǝ à ywésé kùrǝ̀ tàlpyɛ̀ ǹdǝ́ kàmǝ̀-jẽ̀. N já n zɛ̃̀ n zǝ sɛ n lyẽ ń nèrh ne. N zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Samǝsɔ̃, nyǐ Fyǝlǝsǝtɛ̃bá yú ǹ sono! N já n shí ń jɛ̃ nɛ́ w n zɛ̃̀, n já n vwɛ̃ kàmǝ̀-jɛ̃̀ y ń nèrh ne mó ǹdǝ́ kàmǝ-jɛ̃̀ ga n mǔr¹⁵N zɛ̃̀ n wɔè mɔ: È nǝ wɔ́ byè yil ǹ m'a wɔ̀ nɛ: À só mó, e jà ǹ wu w tɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ nɛ mɔ́? Nyǐ èlǎsɛ̃́ wɔ́ twǝr rǝ̀tɔ̀ ǹ jǝ́jɛ̀rɛ́ à nyí, ǹ yǝ̀ nɛ ǹ jàn rɛ́ náfɔ̀lɔ̀ gǝ́ shí mǝ̀gã̌ mɔ́ yé. ¹⁶È gǝ́ wɔ́ dɛ̃ gakó ń nǝ́ ń lyɛ̀ɛ̀ èta mɔ́ ce, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bùl ń wẽ́ sǝ cu kwè mo,¹⁷n zɛ̃̀ n pul ń wu gakó ǹdǝ́ mɔ n wɔ̀ mɔ: Nyǐ wɔ́ fɔ̀nɛ̀ e è gwẽ̌ yǝ̀ à yó ce yé, bǝ̀ wɔ́ à ná pǔ w yi ní ga bǝ̀ pɔ nɛ Yi ni. À yó w gǝ y'à fɔ̀nà, à jàn rɛ́ y'à m'a yẽ̌ ne, a jǐrh nǝ̀bwɛ̃̀, a yǝ̀ ǹdǝ lò gakó ta.¹⁸Dǝlǝla púrí ń pul ń wu w gakó n pɔ̃, n zɛ̃̀ n ce bǝ byẽ̀ Fǝlsǝtɛ̃bá pyǎ bɛ́, n ce bǝ wɔ̀ bɛ: Bǝ̀-na èlǎsɛ̃́, nyǐ ń pul ń wu w n pɛ̃. Rǝ̀myɛ́ yó né, Fǝlǝsǝtɛ̃bá pyǎ bɛ́ j'a bǝ̀ ń sono, bǝ zǝ sǝ̀byǐ bǝ b'e pɔ̃. ¹⁹N ce n pyẽ̀ ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ n dɛ̀ɛ̀. N byẽ̀ bal mǝ̀dù n bà, n zɛ̃̀ n fɔ̃̀ Samǝsɔ̃ ywésé kùkùlǝ̀ né nyàlpyɛ̀ nǝ̀ bɔ mɔ́, n zɛ̃̀ n ji kùr n swǝ̀l mo. Ń jàn rɛ́ jé.²⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀: Samǝsɔ̃, nyǐ Fǝlǝsǝtɛ̃bá yú ǹ yó! N shí ń jan rɛ́ w n zɛ̃̀, n wɔ̀: À m'a k'a du ǹdǝ twéé mó ta, a lyɛ̃. Sǝ ń yà ń yǝ̀l bǝ̀ Bǝ zhɔ zhe vùr ń cìn n yẽ̌ mo yé. ²¹Rǝ̀myɛ́ yó né Fǝlasǝtɛ̃bá zǝ mɔ, bǝ lǝ́ ń yírhǝ́ né, bǝ zǝ mɔ bǝ zhǐr bǝ̀ la Gaza, bǝ lyẽ mo ǹdǝ́ kàmɔ̃ nyáná. (Il tournait la meule dans la prison) ²²Ǹdǝ́ ga ń ywésé ji kùr sǝ̀ n'ê lyĩ, bǝ̀ gǝ́ fɔ̀n sɛ kwã nɛ́ mɔ́.²³Fǝlǝsǝtɛ̃bá pyǎ bɛ́ zɛ̃̀ bǝ bǝ̀ dwã yó bǝ̀ vwĩ̀ nánfɔ̀lɔ̀ zwǝ́l bǝ pǝ bǝ̀ yi rí bǝ̀ n'ê bǝ̀ Dagɔ̃ mɔ́ nɛ, sǝ bǝ fùù. Bǝ̀ y'à zhe: Nyǐ nǝ́ yi rí zɔ́ nǝ́ zù-bal Samǝsɔ̃ rǝ ce nǝ́ jɔ̃̀ wa. ²⁴Dwí rí gǝ́ nɔ bɛ, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cèrhé bǝ̀ yi rí, bǝ̀ zhe: nǝ́ yi rí zɔ nǝ́ zù-bal mɔ́ rǝ ce nǝ́ jɔ̃̀ wa, zù-bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nǝ́ ń cɔ̀ nǝ́ tǝnà y mɔ́, n gu nǝ́ lyì nánzhǝzhɔ̌ mɔ́.²⁵Bǝ tǝ̀ wu-nyɔ̃̀ w yilǝ, bǝ̀ zhe: bǝ̀ bǝ̀ byẽ̌ Samsɔ̃ n bǝ̀ n ce mɔ̀n nɛ! Bǝ ce bǝ vò bǝ vùr Samsɔ̃ byǝ̀nǝ́-jì y wǝ, n bǝ̀ ń nǝ́ ń nún bǝ yé né. Bǝ ce n zhì pyilyǝ né bwǝ̌l mó wǝ. ²⁶Samsɔ̃ wɔ̀ ébwá-dàlá bɛ́ bǝ zhe mó ǹdǝ́ bǝ̀ jɛ̃̀rh mɔ́ nɛ: Yẽ̌-nǝ a ŋwɛ̀nɛ a zǝ à jɛ̀rh a zhí pyilyǝ né nǝ̀ kwɛ̃́ jì y mú ni.²⁷Jì y y'à sú ǹdǝ́ bala ǹdǝ́ kana; Fǝlǝsǝtɛ̃ pyǎ bɛ́ gakó myɛ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà, Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ lyarh rɛ́ w mɔ́ y'à yú nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ rǝ̀tɔ̀, bala ǹdǝ́ kana, bǝ̀ y'à zhǐ bǝ̀ n'ê nyǐ Samsɔ̃ gǝ́ nǝ́ ń dwí ń dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré né.²⁸Rǝ̀myɛ́ yi ní yó né, Samsɔ̃ byẽ̀ Bǝ zhɔ zhe n wɔ̀: À Cǐnnǝ, Bǝ zhɔ zhe! à n'â lwǝ̀l mó, lyǐrh à yò; Ǎ Yi! Pɛ nɛ jàn èlǎsɛ̃́ èta mɔ́ dúdú, mùnì ga twǝr rǝ̀dù sásá, a zwẽ a cìn nyí ni, à yírhǝ́ Fǝlǝsǝtɛ̃bá lɔ́ mɔ́ yilǝ! ²⁹Samsɔ̃ já n zɛ̃̀ n zǝ ń jɛ̀rh n zǝ pyilyǝ né nǝ̀lyè y nǝ́ kwɛ̃́ jì y mú ni, n pyɛ́l nɛ; rǝ̀dù y'à wɔ́ ń jǝ̀jĩ́ ni, rǝ̀ dõ mó wɔ ń jǝ̀gwã̀ nɛ.³⁰Samsɔ̃ wɔ̀: B'à cí ǹdǝ́ Fǝlǝsǝtɛ̃bá! N jà n lwǝl n zhí ri ǹdǝ́ jàn dɛ̃́dɛ̃́, jì y j'a tú pyǎ bɛ́ ǹdǝ́ dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ gakó yó. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ tó bǝ̀ cì mú y'à du byɛ̀bɛ́ ńdǝ́ ń yírhǝ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ mɔ́. ³¹Ń da-byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da kɛ̀lɛ́ y lyì bí bǝ̀ bǝ kwè mo bǝ m'e kwɛ̃̀. Bǝ yí bǝ ce mo Tǝsǝrǝya ǹdǝ́ Esǝkǝtǝlole bwǝ̌l mo wǝ, ń da Mǝnwakɛ lú-bɔ̀l mɔ́ wẽ́. Ń yàl bù-kárna Esǝrayɛl nɛ́ byinǝ shí-èlyè.

Chapter 17

¹Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Efǝyim pyɔ̌ w yó, ń yà ń yíl Mǝka. ²N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń ná nɛ: Ǹ sǝ̀byì kùlsí mɔ̀rhɔ̀ ǹdǝ́ zɔ̌m y bǝ̀ y'à kwè, n zɛ̃̀ ń zɔ̀m lwɛlɛ sǝ̀ yil à cìcì zhã̌ nyɛ̀ɛ̀ mɔ́, nyǐ wɔ́ àmyɛ́ à kwè se, nyǐ si sǝ̀ ŋwɛ́nɛ à jɔ̃̀ wa. Ń mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: Bǝ̀ Bǝ zhɔ zhe cĩ́ bwǝl à byǐ mú yó.³N zɛ̃̀ n pǝ sǝ̀byì kúlsí mɔ̀rhɔ̀ ǹdǝ́ zɔ̌m y ń ná nɛ; ń ná zɛ̃̀ n wɔ̀: À m'a pǝ wársɛ́ shɛ̀bɛ́ Bǝ zhɔ zhe ne ǹdǝ́ à sǝ̀pwà jɛ̀rh, a m'a wɛ̀rhɛ́ èsã̌yùlú kɔ̀bɔ́ bǝ̀ shǝ̀l nyɔrhɔ ǹdǝ́ kàmɔ̃ èsã̌yùlú nyɔrhɔ à byǐ mú yilǝ, Wɔ́ èta à la nɛ́ wɔ̀rhɔ́ a m'a pǝ mɔ́ mɔ. ⁴N kwè wársɛ́ n pǝ ń ná nɛ. Ń ná zwe sǝ̀byì kùlsi mɔ̀rhɔ̀ ǹdǝ́ zɔ̌m mɔ́. N kwè sǝ̀byǐ mú n pǝ yǎl-bal nɛ n mǝ n shǝ̀ èsã̌yùlú ǹdǝ́ kàmɔ̃ èsã̌yùlú. Bǝ kwè re bǝ cĩ́ Mǝka sõ jùwǝ̀.⁵Mǝka mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń zhe Yi jì; il wɛ̀rhɛ́ efɔdɛ èdù ǹdǝ́ Tǝrǝfyimi, n kwè ń byǐ mǝ̀dù n pǝ n jǐrh vwĩ̀-zwǝ́lna. ⁶Rǝ̀myɛ́ yi ní mú ǹdǝ́ pyɔ̌ yà ń tɛ̀nɛ́ Esǝrayɛl nɛ́ yé. Lò gakó yà ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ ń gǝ́ nǝ́ ń yǎl nɛ́.⁷Zhidǝ kwálá y ébɔ́-dǎl mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Bǝtǝlǝyɛm nɛ́; ń yà ń wɔ́ Lǝvyi, yà ń tú ń ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́. ⁸Bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n zhǐr Zhidǝ, Bǝtǝlǝyɛm cɔ w wa, ń la jàà kɛ̀kɛ́ è sú ń pyǎ n jòm. Ń gǝ́ wɔ sɔ́má yó ń la yi ní, ń tú n yí Efǝrǝyim pyɔ̀ w n lyɛ̃ n yí Mǝka sõ kɛ̀lɛ́ wa. ⁹Mǝka bwǝ̀rh mo: Wɔ́ yẽ̀ ǹ shí ní? N lyár mɔ n wɔ̀: À wɔ́ lǝvyi Zhǝda Bǝtǝlǝyɛm nɛ́, à zɛ̃̀ à n'â pyà jàà kɛ̀kɛ́ è sú à yírh à la jǒm.¹⁰Mǝka wɔ̀ mɔ: Mɛ̃ à sono; ń yǝ̀ à da ǹdǝ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ, bǝ̀ byin gakó à m'a pɔ̃́ sǝ̀byì kùlsi shíyǝ́, ǹdǝ́ kàmǝ̀-zǔrh shɛ̀bɛ́ ń sǝ̀ tum, ǹdǝ́ ǹ yò nyǔ. Levyi mú já n zù kɛ̀lɛ́ wa. ¹¹N já n shɛ̀nɛ́ n mɛ̃ bal mɔ́ ńmyɛ̌ sono, ń nǝ́ ń ébɔ́-dǎl mɔ́ ǹdǝ ń byǎ bɛ́ mǝ̀dù ta.¹²Mǝka já n pǝ Levyi mú Yi ni, ébɔ́-dǎl mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ já n mɛ̃ ń sõ kɛ̀lɛ́ w n yǝ̀ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ. ¹³Mǝka zɛ̃̀ n wɔ̀: Èlǎsɛ̃́ à yě bǝ̀ Bǝ zhɔ zhe mà wɛ̀rhɛ́ nɛ cɛ̀nɛ̀, bǝ̀ à zhe levyi mú mɔ̀bɔ́ ǹdǝ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ ta.

Chapter 18

¹Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, ǹdə́ pyɔ̌ yà ń gwẽ̌ ń tɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́ yé. E jà, Dan kwálá y y'à zɛ̃̀ è n'ê pyà tənà è la è wẽ́ jǒm, bə̀ kɔn b'e yí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ bə̀ yə̀ tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ nɛ tó bə nə cəl-tənà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ cəcəl w yé. ²Dan byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə vùr nunə bə̀nu bə̀ dwí rí wẽ́, bə̀myɛ́ cìcì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́, bə zhì Sɔrɛya ǹdə́ Eshətawɔl nɛ́ bə twĩ̀ bi, bə̀ bə̀ zhəl bə shèè bə byɛ́lɛ́ tənà y bə lwar è yé shò. Bə̀ wə̀l be: «Zhəl-nə á pyà á lwar tənà y yé shò.» Nunə bé bə̀nu y zhə̀l bə yí Efərəyim pyàr rɛ́ wẽ́, bə zɛ̃̀ bə vò bə yí Myəka kɛ̀lɛ́ yá. Bə mɛ̃ gàà bə zɔ̃̀.³Sə bə̀ gə́ tú bə bwəlse Myəka kɛ̀lɛ́ y yi ní, bə̀ lwar Levyi dwí rí ébɔ́-dǎl mɔ́ cəl ré párá. Bə̀ zhə̀l bə yí ń nyí ni bə bwə̀rh mo: «Mɔ̌ ń ce ń bə̀ nyɔ̀nɔ̀? Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ nyɔ̀nɔ̀? Bə̀kɔ́n rə̀ n'ê nyɛ́ mɔ́ bə̀ n mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀?» ⁴Levyi dwí rí lò mó lyár bɛ n wɔ̀: «Myəka wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ n súlí n wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ à yilə: ń kwè ne ń nə́ ń kwɛ̃̌ n súlí n ce á jǐrh ń vwĩ̀-zwə́lnə.»⁵Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Rə̀myɛ́ sə́ bwə̀rh Yi mùnì nə́ lwar ǹdə́ nə́ sɔ́má y gə m'a zə kùrə̀.» ⁶Vwĩ̀-zwə́lnə mó wɔ̀ bɛ: «Zhəl-nə ǹdə́ yə̀-zùlə́! Cinu ŋwɛ́nɛ́ á yé né sɔ́má y á la kǒ mó yó.»⁷Nunə bé bə̀nu y lyɛ̃ bə vò Ləyishia. Bə yí bə púrí cɔ w lyì bí jě ò wẽ́, kaka y'à t'â zɛ̃̀ bə̀ wu ni yé. Bə̀ y'à jě yə̀-zùlə́ wẽ́, ywẽ myɛ j'à y'à bə bɛ zhe yé, ǹdə Sədɔ̃ lyì bí ta. Lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ ráá lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ kɔ̃̌ kɔ̃̌ myɛ yà ń tɛ̀nɛ́ tənà y wẽ́ yé. Ləyishi lyì bí y'à nyɛ ǹdə́ Sədɔ̃ lyì bí, e súlí myɛ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ bə̀ nyí ni. ⁸Bala bɛ́ bə̀nu y k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ da-byǎ bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Sɔrɛya ǹdə́ Eshətawɔl nɛ́ mɔ́ sõ. Sə bə̀ da-byǎ bɛ́ bwə̀rh be bə wɔ̀: «Bə̀kɔ́n á n'á bùl tənà y shò kwã nɛ́?»⁹Bə lyár bɛ bə wɔ̀: «Zɛ̃̀-na dɛ̃̌ nə́ vò nə́ bú ǹdə́ Ləyishi lyì bí, bə̀ nə́ byɛ́lɛ́ tənà y sə nə́ púrí è wɔ́ tənà kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃́dɛ̃́.» Ámyɛ̌ zɛ̃̀ á jě á t'á wə̀l bə̀ kaka yé! Á nə̀wàcɔ̀rɔ̀ w bə̀k'a cə̀r ába b'ǎ du á vò á zù tənà y wẽ́, á bú á zwẽ y á cìní yé. ¹⁰Á gə tú á zù tənà y w yi ní, á m'ǎ púrí ywẽ bə è lyì bí zhe yé. Tənà y pul è pyě á yé né, bə̀ Yi co y á jɔ̃̀ wa. È wɔ́ jàà kɛ̀bɛ́ cɛ y kɔ̀-ècɛ̀nɛ́ èdù ga yə̀ né mùrì yé.»¹¹Rə̀myɛ́ ce Dan dwí rí nunə zɔ̃̌-nyə̀ldù zhì Sɔrɛya ǹdə́ Eshətawɔl nɛ́ bə zhǐr ǹdə́ bə̀ búlə́ wẽ̀. ¹²Bə vò bə zul Cərəyatɛ-Yəyərim ní, Zhəda tənà y wa. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ n'ê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ mɔ́ zà gwẽ̌ bə̀ Dan zulə́ jàà. È ŋwɛ́nɛ́ Cərəyatɛ-Yəyərim yi-zùr sõ.¹³Bə̀ zhì gàà bə tó Efərəyim pyàr rɛ́ wẽ́, bə zɛ̃̀ bə vò bə yí Myəka kɛ̀lɛ́ yá. ¹⁴Nunə bé bə̀nu y bə̀ y'à zhə̀l bə shèè bə byɛ́lɛ́ bə lwar Ləyishi tənà y yé shò mó, zɛ̃̀ bə wɔ̀ bə̀ da-byǎ bɛ́ nɛ: «Á yě bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ e súlí yə èsã̌yùúli námpɔ́lsɛ ǹdə́ yi bə̀ zùrhì bə yə̌l lù bə ló rə̀ yó wɔ jìsí shɛ̀bɛ́ wẽ́? Lwar-na èlǎsɛ̃́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á mə̌ s'á wɛ̀rhɛ́ mɔ́.»¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ zhǐr bə vò Myəka sõ kɛ̀lɛ́ wa, bə yí bə zù Levyi dwí rí ébɔ́-dǎl mɔ́ sõ jù wə, bə bwə̀rh mo ń jàn bwə̀rhə́. ¹⁶Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Dan byǎ bɛ́ nunə zɔ̃̌-nyə̀ldù y lyɛ̃̀ bə̀ búlə́ wẽ̀ ré bə̀ m'ê zhǐ bwə̀rə̀ y nyí ni.¹⁷Nunə bə̀nu y bə̀ y'à zhə̀l bə shèè bə byɛ́lɛ́ bə lwar tənà y yé shò mó jì bə zù dɛ̃̌-yó jì y wẽ́. Bə kwè yi rí bə̀ y'à zùrhì mú ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ y e súlí yə né èsã̌yùúlí námpɔ́lsɛ́ ǹdə́ yi rí bə̀ zùrhì bə yə̌l lù bə ló rə̀ yó mó. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə mó ǹdə́ nunə zɔ̃̌-nyə̀ldù y bə̀ y'à lyɛ̃̀ bə̀ búlə́ wẽ̀ ré mó y'à zhǐ bwə̀rə̀ y nyí ni. ¹⁸Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zù Myəka sõ jù w mú gə́ kwè yi rí bə̀ y'à zùrhì mú ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ y e súlí yə né èsã̌yùúlí námpɔ́lsɛ́ ǹdə́ yi rí bə̀ zùrhì bə yə̌l lù bə ló rə̀ yó mó, vwĩ̀-zwə́lnə mó bwə̀rh be n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n á n'á wɛ̀rhɛ́ gàà?»¹⁹Bə lyár mɔ bə wɔ̀: «Pyi ǹ nyí rí, ce e yə̀ rə̀ga. Sə ń bə̀ ń lyɛ̃ ń tó nə́ba! Bə̀ ń yə̀ nə́ da ǹdə́ nə́ vwĩ̀-zwə́lnə. Ǹ la ń yə̀ lò mə̀dù kɛ̀lɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə è cɔ̃̀ ráá ǹ la ń yə̀ kwálá ǹdə́ dwí vwĩ̀-zwə́lnə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́ mɔ́ è cɔ̃̀?» ²⁰Vwĩ̀-zwə́lnə mó wu yə̀ nyàn zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yilə. N zɛ̃̀ n kwè vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ y ǹdə́ yə né èsã̌yùúlí námpɔ́lsɛ́ e súlí yi rí bə̀ zùrhì mú n lyɛ̃ n tó lyì-zhǎ bɛ́ nɛ.²¹Dan byǎ bɛ́ k'a kwɛ̃̀ bə kwè sɔ́má, bə ce bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ dɔ̀ wá, e súlí bə̀ zhĩĩ rí bə̀ yé né. ²²Sə bə̀ gə́ tú bə lyɛ̃ bə yẽ̌ Myəka kɛ̀lɛ́ y nɛ bə yí pyépyé yi ní, bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ kǎlsɛ́ y'à wɔ Myəka kɛ̀lɛ́ y yala nɛ mɔ́ du nánzhəzhɔ̌ bə bə̀ dwã yó, bə zɛ̃̀ bə pú Dan byǎ bɛ́ kùr bə̀ n'ê jì. ²³Bə búbwéé bə ce Dan byǎ bɛ́ kwã nɛ́, sə Dan byǎ bɛ́ pyìrhí bə bwə̀rh Myəka bə wɔ̀: «Byè yil ǹ ce lyì bí byɛ̀bɛ́ du nə́ kwã nánzhəzhɔ̌ èta mɔ́?»²⁴Myəka lyár bɛ n wɔ̀: «Á pwà à yə né nyɛ̀bɛ́ à y'à wɛ̀rhɛ́ à cìcì yil mú, á súlí á zə à vwĩ̀-zwə́lnə mó myɛ á m'á lyɛ̃ á la. Bə̀kɔ́n rə̀ dàl à yilə? Á nə wɔ̌ á m'ǎ bwə̀rh ne bə̀ wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ zhe ne?» ²⁵Dan byǎ bɛ́ lyár mɔ bə wɔ̀: «Nə́ bə̀ká k'é nyɛ̀ɛ̀ ǹ cəl kə́dò yé. È gə də̀ rə̀myɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nyǎr bə̀ cìn mú wɔ̌ bə̀ twí bə̀ bwí ǹd'âba, sə bə̀ wɔ̌ bə̀ gwi ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí.» ²⁶Dan byǎ bɛ́ lyɛ̃ bə zhílí bə̀ sɔ́má y bə̀ la, sə Myəka gə́ púrí bə̀ jàn rɛ́ du mu mú ce n ká n kwɛ̃̀ n bə̀ ń sõ kɛ̀lɛ́ wa.²⁷Dan byǎ bɛ́ pwà kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Myəka yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ bə súlí bə zə ń vwĩ̀-zwə́lnə mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń twĩ̀ ń sõ mó bə lyɛ̃ bə yí Ləyishi. Bə yí bə zù cɔ w lyì bí bə̀ y'à jě yə̀-zùlə́ wẽ́ mó, ywẽ myɛ j'à y'à bə bɛ zhe mó yó. Bə gu bi ǹdə́ búlə́ shìmì. Bə zɛ̃̀ bə ji cɔ w myǐn. ²⁸Lòlò yə̀ nɛ n shí kwã nɛ́ n bə̀ n zwẽ Ləyishi lyì bí yé, bə̀ bə̀ cɔ w y'à nyɛ ǹdə́ Sədɔ̃, e súlí myɛ, ò y'à n'ô twĩ̀ ò nyí ni. Ləyishi y'à ŋwɛ́nɛ́ jə́ y è pyě è la Bɛtɛ-Rəyɔɔbɛ səta mɔ́ wẽ́. Dan byǎ bɛ́ k'a kwɛrhɛ bə lù w bə zɛ̃̀ bə jòm ò wẽ́. ²⁹Bə zɛ̃̀ bə zə bə̀ da Dan, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yà ń lùl mú yil ré bə m'e byẽ̀ cɔ w bə̀ Dan. Sə kùr ju yi ní cɔ w y'à yíl Ləyishi.³⁰Dan byǎ bɛ́ pyà jàà bə cĩ́ Myəka yi rí ń yà ń zùrhì mú ní. Sə è yàl Gɛrəshɔn byǐ Yɔnatanɛ, Muyiisi nɔ̃̌ wa, ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə̀ yàl Dan kwálá y vwĩ̀-zwə́lnə kɔn b'e yí bə pwà bɛ bə m'e shə́r tənà y wẽ́. ³¹Dan byǎ bɛ́ pyà jàà bə cĩ́ Myəka yi rí ń yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ́, sə rə̀ mɛ̃ gàà rə dɛnɛ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə Yi còrhó-jì y gə́ dɛnɛ Shilo né né.

Chapter 19

¹Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́ ǹdə́ pyɔ̌ yà ń gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ Esərayɛl nɛ́ yé. Levyi dwí rí lò mə̀dù ń yà ń jě Efərəyim pyàr rɛ́ kwã nɛ́ kwè kɛ̃-dõ ń nə́ ń shí Bɛtələyɛm, Zhəda tənà y wa. ²Dɛ̃ rə̀dù, kɛ̃ dõ-mó kwè lyim ǹdə́ mɔ n zɛ̃̀ n shə́r n yẽ̌ mo n kwɛ̃̀ n vò ń da kɛ̀lɛ́ y wẽ́, Bɛtələyɛm nɛ́, Zhəda tənà y wa, n mɛ̃ gàà cànsɛ̀ sə̀na.³Ń byal mɔ́ zɛ̃̀ ń la n vò n nə mɔ, sə n zhərh ǹdə́ mɔ zhərhə́ kɛ̀bɛ́ è m'a swẽ́ ń wu ni, mùnì sə n ká n zə̀ mɔ n bə̀ n sõ. Ń yà ń zɔ ń tùntùnnə mó ǹdə́ bə̀nərh sə̀lyè. Ń kɛ̃-dõ mó zwẽ mo n ce n zù ń da kɛ̀lɛ́ y wẽ́. Kɛ̃ mɔ́ da mɔ́ gə́ nɔ mɔ yi ní ń zɔ wu-nyɔ̃̀ n bə̀ n mə n jəl mo. ⁴Ń cə́m-bal mɔ́, kə-bóm mó da mɔ́, cə̀r mo n mɛ̃ ń sõ dwã nə̀tɔ̀; bə jí, bə nyɔ̀ bə súlí bə zɔ̃̀ ń sõ.⁵Dwã nɛ́ nə̀na dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, bə zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, Levyi dwí rí lò mó zɛ̃̀ ń nə́ ń tɛnɛ ń la lyɔ̃. Rə̀myɛ́ yi ní kə-bóm mó da mɔ́ wə̀l ń cə́m-bal mɔ́ nɛ: «Dɔ́m búrú námpɔ́lɛ́ mùnì ń zə jàn, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ á m'ǎ zɛ̃̀ á vò.» ⁶Bala bɛ́ bə̀lyè y kwɛ̃̀ bə jòm tɛ̃́, bə tó dwã bə jí bə súlí bə nyɔ̀. Kə-bóm mó da mɔ́ wɔ̀ bal mɔ́ nɛ: «À n'â lwə̀l mó sə́ shɛ̀nɛ́ ń mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ ń zɔ̃̀ sə ń ce ǹ wu yə̀ nyàn»⁷Cɛ y gə́ lɔ́wá, bal mɔ́ zɛ̃̀ n zɛ̃̀ ń nə́ ń tɛnɛ ń la lyɔ̃. Ń cə́m-bal mɔ́ nyí ŋwɛ̀nɛ́ mɔ, rə̀myɛ́ ce ń bùlə̀ né zhɛ́rhɛ́ n zɛ̃̀ n ká n mɛ̃ gàà mɔ́ n zɔ̃̀. ⁸Dwã nə̀nu dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã ń nə́ ń tɛnɛ ń la lyɔ̃. Sə kə-bóm mó da mɔ́ wə̀l mo: «À n'â lwə̀l mó sə ń jí kùjú mùnì ń zə jàn, s'á pyɛ́nɛ́ á dɛ̃̀ yi rí lwəl.» Bə zɛ̃̀ bə tó dwã bə jí.⁹È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Levyi dwí rí lò mó zɛ̃̀ ń nə́ ń tɛnɛ ń la lyɔ̃, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̃-dõ mó e súlí ń tùntùnnə mó, sə ń cə́m-bal mɔ́, kə-bóm mó da mɔ́ wə̀l mo: «Nyǐ yi rí kɔ́wá, cɛ y yìì e zhɛ̀, rə̀myɛ́ ce mɛ̃-na á zɔ̃̀! Nyǐ yí rí zù rə zhɛ̀, mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ ń zɔ̃̀ sə ce ǹ wu yə̀ nyàn! Nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ y á m'ǎ zɛ̃̀ á kwè sɔ́má sə ǹ m'ǎ k'á yí ǹ kòrhó w wə.»¹⁰Sə bal mɔ́ yà ń tá ń yǎl n zɔ̃̀ kə́dò yé. N zɛ̃̀ n zɛ̃̀ ǹdə́ ń bə̀nesé sə̀lyè y ǹdə́ sə̀ zhĩĩ rí e súlí ń kɛ̃-dõ mó n vò n bə̀ n bwəlse Zhəbuusi, è n'ê yǎl e wɔ̀ Zhərəzalɛm. ¹¹Bə̀ gə́ tú bə bwəlse Zhəbuusi yi ní ǹdə́ yi rí y'à kɔ́ kókó, sə tùntùnnə mó wə̀l ń yó-cə́bal mɔ́ nɛ: «Bà-na nə́ mɛ̃ Zhəbuusi lyì bí cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ nə́ zɔ̃̀!»¹²Ń yó-cə́bal mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Nə́ t'á la zhələ cɔ w kɔ̀bɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̀dù ga tɛ̀nɛ́ ò wẽ́ mó w mãɔ̃ nə́ zɔ̃̀ yé. Nə́ m'ǎ lyɛ̃ nə́ yí Jəbəya.» ¹³N súlí n wɔ̀: «Vǔr-nə nə́ vùr nə́ nà mùnì nə́ yí Jəbəya ráá Arama. Nə́ m'ǎ zɔ̃̀ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ òdù wẽ́.»¹⁴Bə lyɛ̃ bə zhílí bə̀ sɔ́má y bə bwəlse Jəbəya, Bɛ̃zhamɛ tənà y wa ǹdə́ yi rí y'à n'ê zwì. ¹⁵Sə bə̀ ywə̀r bə la vò bə zɔ̃̀ Jəbəya nɛ́. Levyi dwí rí lò mó zù cɔ w wa, n vò n jòm ò dwã joló w jàà y wa. Sə lò mə̀dù ga myɛ yə̀ bə̀ zhəəle zwẽ ń sõ jù w mùnì bə dɛ̀ɛ̀ yé.¹⁶Sə́ nyǐ náncɛ èdù myɛ y'à shí è kɛ́lɛ́ wa, e kwɛ̃̀ ǹdə́ cɛ y byíbyílí. È y'à wɔ́ Efərəyim pyàr rɛ́ w lò, sə è y'à jě Jəbəya nɛ́, e jà cɔ w òmyɛ́ lyì bí y'à wɔ́ Bɛ̃zhamɛ dwí rí lyì. ¹⁷Náncɛ y gə́ kwẽ̌ è la nyǔ e nə sɔ́m-zhə̀lnə̀ mó cɔ w dwã joló w jàà y wa. E zɛ̃̀ e bwə̀rh mo e wɔ̀: «Yẽ̀ ǹ la nɛ́, yẽ̀ ǹ shí ní?»¹⁸Sɔ́m-zhə̀lnə mó lyár mɔ n wɔ̀: «Nə́ shí Bɛtələyɛm, Zhəda tənà y wa, nə́ la Efərəyim pyàr rɛ́ kwã nɛ́. Wɔ́ gàà à zul né. À y'à zhə̀l Bɛtələyɛm, Zhəda tənà y wa. À n'â zhə̀l Cinu còrhó-jì y wẽ́, sə lò mə̀dù ga myɛ yə̀ nɛ zwẽ ń sõ jù w yé. ¹⁹E jà, nə́ zhe màálɛ ǹdə́ gɔ-cílə́ nə́ bə̀nesé yilə; à súlí à zhe búrú ǹdə́ də̀vɛ̃́, àmyɛ́ ǹdə́ ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ ǹdə́ ébɔ́-dǎl mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹ tùntùnnə mó kwã nɛ́ mɔ́ yilə. Kaka yə̀ nə́ba mùrì yé.»²⁰Bal mɔ́ náncɛ y lyár mɔ n wɔ̀: «Yə̀-zùlə́ yál nɛ́ ǹdə́ mɔ́! À m'a nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ zhe rə̀ tum mú yò. Sə ǹ bə̀k'á zɔ̃̀ dwã joló jàà y w yé» ²¹N zə bɛ n vò ń sõ kɛ̀lɛ́ w n pə gɔ bə̀nesé ne. Sɔ́m-zhə̀lnə̀ bé sə̃̀ bə̀ nə̀rh bə zɛ̃̀ bə jí bə súlí bə nyɔ̀.²²Sə bə̀ wun ní gə́ y'à ju kùr nə̀ n'ê zal nyàn yi ní, cɔ w lyì bə̀ bə kùr zhe, bə̀ bə kə́kɛ́lɛ́ kɛ̀lɛ́ bə mà bòlò w dɛ̃́dɛ̃́ bə wɔ bal mɔ́ náncɛ y ń yà ń wɔ́ kɛ̀lɛ́ y cə́bal mɔ́ nɛ: «Vǔr bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń zù ǹ sõ mó ń ce pwẽ̀ ne mùnì ga nə́ zù ǹdə́ mɔ.» ²³Kɛ̀lɛ́ y cə́bal mɔ́ du n wɔ̀ bɛ: «À da-byǎ, à n'â lwə̀l ába, á bə̀k'á twĩ̀ lwɛlɛ yé. Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ gə́ zù à sõ n zhɛ̀, á bə̀k'á twĩ̀ cìzhìl tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ yé!²⁴Nyǐ-nə à zhe bə̀kɔ́ ń gwẽ̌ yə̀l bal pár yé, ń súlí bal mɔ́ kɛ̃ mɔ́ nɛ. À n'â lwə̀l ába, yẽ̌-nə a vùr be a ce pwẽ̀ ne. Zə-na bɛ á wɛ̀rhɛ́ ǹdə á gə́ n'á yǎl nɛ́. Sə á bə mə̌ sə á twĩ̀ cìzhìl ré tɛ̀bɛ́ dwí rí ǹdə́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yé!» ²⁵Sə lyì bí yə̀ pyà sə bə cili ń zɔ̀mà nɛ́ yé. Rə̀myɛ́ yi ní, Levyi dwí rí lò mó zə ń kɛ̃-dõ mó n du n vò n pə bɛ pwẽ̀ ne. Bə zù ǹdə́ mɔ, bə nwɛ̀nɛ̀ mɔ cəcɛ̃ y námpúm kɔn b'e yí cɛ-lár. Sə cɛ y gə́ tú è n'ê lɛ́ yi ní, bə̀ zhǐr bə yẽ̌ mo. ²⁶Cɛ y gə́ tú è bwə́l lɔ́ yi ní, bal mɔ́ kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n bə̀ n tu bal mɔ́, ń byal mɔ́ yà n wɔ ń sõ mó, bwə̀rə̀ y nyí rí ni, ń pyě, kɔn b'e yí cɛ y lá.²⁷È cɛ-lár rɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, ń byal mɔ́ zɛ̃̀ n pul kɛ̀lɛ́ y bòlò wə́, n du ń la ń sɔ́má y zhúlú, n púrí ń kɛ̃-dõ mó ń pyě tɛ̃́ tə̀rrr... bwə̀rə̀ y nyí ni, ń jɛ̀sɛ́ wɔ bwə̀r-zwìì rí wə. ²⁸N wɔ̀ mɔ: «Zɛ̃̀ dɛ̃̌ nə́ vò!» Sə ń yə̀ mɔ lyár yé. Rə̀myɛ́ yó, n kwè mo n cĩ́ ń bə̀na y yó, n lyɛ̃ n yí jè.²⁹Ń gə́ yú ń sõ kɛ̀lɛ́ w yi ní, n zə shǐ n mə n pyir ń kɛ̃-dõ mó cùù w nǎm nǎm shí ǹdə́ bə̀lyè, n mə n tə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ shí ǹdə́ sə̀lyè y gakó ne. ³⁰Levyi dwí rí lò mó yà ń pɔ nyí lyì bí byɛ̀bɛ́ ń yà ń twĩ̀ mú ni n wɔ̀: «Zhəl-nə á wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne: «Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ shə́r Ezhibti ní yi ní ga kɔn b'e yí zà, tɛ̀bɛ́ dwí rí gwẽ̌ wɛ̀rhɛ́? Tɛ́rɛ́-na yò w òmyɛ́ shò kwã nɛ́, zhərh-nə ǹdə́ dwã, sə á lyár!» Sə lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nɔ tɛ̀bɛ́ yà ń nə́ ń wə̀lə̀: «Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ shə́r Ezhibti ni yi ní ga kɔn b'e yí zà, tɛ̀bɛ́ dwí rí gwẽ̌ yə̀ wɛ̀rhɛ́ rə̀ súlí rə̀ gwẽ̌ yə̀ nɛ gaga yé!»

Chapter 20

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó du ǹdə lò mə̀dù ta, kɔn zhì Dan e m'e yí Bɛr-Shəbaa e súlí Galaadɛ tənà yá, bə bə̀ dwã yó Cinu yé né, Myəsəpa nɛ́. ²Dwí rí gakó yé né cìnə́ bé ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ gakó bə̀ bə jòm Yi dwí rí kúlí y wẽ́. Bə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àna, bə̀ n'ê zhə̀l tɛ̃́ búlə́ bú yi ní e jà bə̀ y'à yě búlə́ bú ǹdə́ búlə́ shìmì.³Bɛ̃zhamɛ̃ byǎ bɛ́ lwar bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ zhə̀l Myəsəpa.Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Cĩ́-nə nə́ba cu mú mɔ̀bɔ́ yò w gə́ tó né ò m'o twĩ̀.» ⁴Levyi dwí rí lò mó, kɛ̃-dõ mó bə̀ y'à gu mú byal mɔ́ lyár n wɔ̀: «À y'à zhə̀l a yí Jəbəya, Bɛ̃zhamɛ tənà y wa, àmyɛ́ ǹdə́ à kɛ̃ dõ mó, nə́ zɛ̃̀ nə́ la zɔ̃́.⁵Jəbəya lyì bí zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ nɛ. Bə tó cəcɛ̃ y nɛ bə̀ bə̀ bə kə́kɛ́lɛ́ kɛ̀lɛ́ y à y'à wɔ è wẽ́ mó. Bə̀ y'à n'ê pyà à gu, bə zɛ̃̀ bə zə à kɛ̃-dõ mó bə zù ǹdə́ mɔ kɔn b'e yí n cì. ⁶Rə̀myɛ́ ce, a zɛ̃̀ a kwè à kɛ̃-dõ mó cùù wə́, a pyirh nǎm nǎm a pə Esərarayɛl kwálsɛ́ shí ǹdə́ sə̀lyè y gakó ne, bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ twĩ̀ yò kɔ̀bɔ́ ò t'â pɛ nyɔ̀mɔ̀ lò ne e jà ò súlí ò wɔ́ cìzhìl kɔna. ⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lyì byǎ, nyǐ ába á jě dwã yó, zhərh-nə ǹdə́ dwã s'á kə́ yò wə́!»⁸Dwí rí gakó shí tɛ̃́ rə zɛ̃̀ ǹdə lò mə̀dù ta, rə̀ zhe: «Nə́ mə̀dù ga tá ń la kwã̀ɔ̃̀ n vò ń kòrhó w wẽ́ ráá n vò ń sõ jù w yé.» ⁹Sə nyǐ-nə kɔn dɛ̀bɛ́ nə́ la Jəbəya nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́: nə́ m'ǎ tə́ tántɛ́ɛ́ nə́ zɛ̃̀ nə́ vò nə́ bú ǹdə́ cɔ wá.¹⁰Nə́ m'ǎ vùr bala shí zɔ̌m gakó yó wə, bala zɔ̌m mɔ̀rhɔ̀ gakó yó wə, bala mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí gakó yó w Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ gakó wẽ́, bə pyà kùjú lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la vò bə pə còrhò-tum Jəbəya lyì bí ni, Bɛ̃zhamɛ tənà y w mɔ yilə, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə cìzhìl ré tɛ̀bɛ́ bə̀ twĩ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́ mɔ́ ta.» ¹¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ce nyí dwã w ǹdə lò mə̀dù ta, bə̀ la vò bə bú ǹdə́ Jəbəya.¹²Bə zɛ̃̀ bə twĩ̀ lyì Bɛ̃zhamɛ kwálá y púlə́púlə́ wẽ́ bə̀ bə̀ zhəl bə bwə̀rh bə wɔ̀: «Bə̀kɔ́n cu yò ǹdə́ kɔ̀bɔ́ ò twĩ̀ á cəcəl w mo?» ¹³Vǔr-nə lyì bí bə̀myɛ́ bə̀ bə kùr zhe èta mɔ́ á ce nə́ jɔ̃̀ wa, mùnì ga nə́ gu bi sə nə́ vùr lwɛlɛ rɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́. Sə Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ yə̀ pyà sə bə cili bə̀ da-byǎ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé. ¹⁴Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ shí bə̀ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ bə bə̀ bə jəl dwã Jəbəya nɛ́ mùnì ga bə vò bə bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́.¹⁵Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ bə̀ shí cɛmɛ nɛ́ wẽ́, bə̀ gal bɛ mɔ́, y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ tə̀ldù ǹdə́ Jəbəya lyì bí twə́r gə tɛ̀nɛ́ nɛ́. Bə y'à yě búlə́ bú ǹdə́ búlə́ shìmì. Jəbəya lyì bí y'à wɔ́ nunə zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ e jà bə̀ y'à yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ gakó. ¹⁶Sə lyì bí bə̀myɛ́ gakó wẽ́, nunə zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ y'à yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ gakó, bə̀ y'à n'ê twĩ̀ jə̀rhə̀. Bə̀myɛ́ mə̀dù gakó yà ń wɔ̌ ń zə kɔ́làmpá nə́kulu ń dul ywə́ ń zala, ń tá ń dwé y yé.¹⁷Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ twə́r gə vùr né, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ gàl mɔ́ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àna, bə̀ y'à yě búlə́ bú ǹdə́ búlə́ shìmì, e súlí myɛ bə̀ gakó y'à wɔ́ búlə́ kàndar. ¹⁸Bə zhǐr bə vò Bətɛl bə̀ la vò bə sú Yi wu. Bə yí bə bwə̀rh mo: «Mɔ̌ ń mà n yə̀ nã́yéé mó nə́ wẽ́ n bú ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́?» Sə Cinu lyár bɛ n wɔ̀: «Zhəda mà n yə̀ nã́yéé mó!»¹⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã bə vò bə zul Jəbəya yala nɛ. ²⁰Bə̀ gə́ tú bə̀ la bú ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ yi ní, bə̀ du bə tɛnɛ bə zhì Jəbəya yé y wə. ²¹Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ shí Jəbəya bə du, sə bə̀ gu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀.²²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhǐr bə vò bə kúrh Cinu yé né kɔn b'e yí yi rí zù, bə súlí bə pyà bə sú Cinu wu, bə bwə̀rh mo: «Nə́ mə̌ sə nə́ k'é vò nə́ bú ǹdə́ nə́ da-byǎ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́?» Sə Cinu lyár bɛ n wɔ̀: «Zhəl-nə á vò á bú ǹdə́ bɛ.» ²³Rə̀myɛ́ ce, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'e kə̃̀ bə̀ wun bə vò bə zhì jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tɛnɛ bə zhì è wẽ́ dɛ̃ nã́yéé ré mó.²⁴Dwã nə̀lyè dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'e yí Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ nyí ni. ²⁵Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ shí Jəbəya bə du bə jəl be. Bə k'e gu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ lyɛlɛ, e jà bə̀myɛ́ gakó y'à yě búlə́ bú ǹdə́ búlə́ shìmì.²⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhə̀l búlə́ né jàà w mɔ́ gakó zhǐr bə vò Bətɛl. Bə yí bə jòm tɛ̃́ Cinu yé né bə kúrh. Bə súlí bə lyẽ bə̀ nyí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w kɔn b'e yí yi rí zù. Bə zɛ̃̀ bə zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ e súlí yə̀-zùlə́ vwə̃̀ Cinu yé né.²⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə la sú Cinu Yi wu, bə̀ dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà. ²⁸Eləyazaarɛ byǐ Pyənaasɛ, Aarɔ̃ nɔ̃̌ wá, yà ń nə́ ń twĩ̀ vwĩ̀-zwə́lnə́ tum dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bwə̀rh Cinu bə wɔ̀: «Nə́ mə̌ dwã sə nə́ du nə́ vò nə́ bú ǹdə́ nə́ da-byǎ Bɛ̃zhamɛ̃ byǎ bɛ́ ráá nə́ mə̌ dwã sə nə́ yẽ̌?» Sə Cinu lyár bɛ n wɔ̀: «du-nə á vò á bú ǹdə́ bɛ, bə̀ nəkɔl dɛ̃ rɛ́ à m'a ce be á jɔ̃̀ wa.»²⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə ce lyì kə́kɛ́lɛ́ Jəbəya bə shèè bə la m'e bú ǹdə́ cɔ wá. ³⁰Dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ du bə̀ la vò bə bú ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́. Bə zɛ̃̀ bə tɛnɛ bə zhì bə̀ la vò bə bú ǹdə́ Jə̀bəya ǹdə shãã ga mɔ́ ta.³¹Bɛ̃zhamɛ̃ byǎ bɛ́ du bə jəl be. Sə bə̀ yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ vwɛ̃ bɛ bə du cɔ w wa, bə yí pyépyé. Bə zɛ̃̀ bə ji kùr bə̀ n'ê gwi lyì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́. Byɛ̀bɛ́ bə gu mú yú ǹdə nunə shɛ́-ètɔ̀ ta, sə-jǐlsí èdù y è la Bətɛl ǹdə́ è dõ mó è la Jəbəya gɔ w sõ mó yó.³²Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Nyǐ-nə nə́ k'á ŋwɛ̀nɛ́ bɛ ǹdə́ twə́r nã́yéé ré ne.» Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à wə̀l bə̀ cìn ni: «Nə́ m'ǎ dùr bə̀ yé né nə́ vwɛ̃ bɛ bə du cɔ w wa, bə yí pyépyé sɔ́msɛ́ yó.» ³³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó j'a jàr jàr bə shí bə̀ jàà y wẽ́ bə du bə tɛnɛ bə zhì Baalɛ-Tamaarɛ nɛ́. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shèè mó myɛ shí bə shòò jàà y w bə du bə zǎ Jəba vɔlɔ w wa.³⁴Nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́, bə̀ y'à yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ gakó shə́rh Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ wə, bə vò bə yí Jəbəya yé y wə. Búlə́ né zɔ càn dɛ̃́dɛ̃́. Sə Bɛ̃zhamɛ̃ byǎ bɛ́ y'à yə̀l bə̀ zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀ y'à n'ô pú bi tɛ̃́ yé. ³⁵Cinu Yi bú ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ̃ byǎ bɛ́, n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé ne. Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gu nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu ǹdə́ nunə zɔ̌m Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ wẽ́, bə̀myɛ́ ga y'à yě búlə́ bú ǹdə́ búlə́ shìmì.³⁶Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ tú bə púrí bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ.Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byǎ bɛ́ yẽ̌ bə jì bi námpɔ́lɛ́ bə̀ bə̀ y'à yě bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shèè bə̀ la zɛ̃̀ bə bú ǹdə́ Jəbəya mɔ́ nyí ni. ³⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lyì bí byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shèè bə̀ la zɛ̃̀ bə bú mú j'a du làlà bə zǎ Jəbəya, bə yí bə gu cɔ w lyì bí ǹdə́ búlə́ shìmì. ³⁸E jà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shèè bə la zɛ̃̀ bə bú mú y'à zɔ̀m bə cĩ́: lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shèè mó y'à mə̌ dwã sə bə ce nyɛ̀rh du cɔ w w sə vò dɛ̃̌ rə yə̀ myɔrhɔ.³⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lyì byǎ zɛ̃̀ bə pyìrhí bə̀ k'â n'ê dùrə̀. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ y'à ju kùr bə n'ê gwi Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Byɛ̀bɛ́ bə̀ gu mú y'à yú ǹdə nunə shə́-ètɔ̀ ta. Sə Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ y'à n'ê wə̀l bə̀ cìn ni: «Zhə̀n ga, nyǐ nə́ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ pamparɛ̃ɛ̃ ǹdə twər nã́yéé ré ta.»⁴⁰Rə̀myɛ́ yi ní, nyɛ̀ɛ́sɛ́ sə̀ wɔ́ myɔrhɔ w mɔ́ y'à ju kùr sə̀ n'ê shí cɔ w w sə dwi sə̀ la dɛ̃̌. Sə Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ gə́ pyìrhí bə̀ la bə̀ kwã nɛ́ nyǔ, bə̀ púrí cɔ w púlə́púlə́ kwɛ̃́ myǐn mə̀ la dɛ̃̌-yi wə. ⁴¹Rə̀myɛ́ yó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'a kwɛ̃̀ bə̀ bànà sə ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ bə̀ bə̀ púrí zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀ y'à pu bi.⁴²Bə̀ zɛ̃̀ bə kwɛ̃̀ bə̀ n'ê dùr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né bə zǎ èpòlò w səta. Sə búlə́ né y'à pyě bə̀ nə̀kúlə́ yó. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ byɛ̀bɛ́ myɛ bə̀ y'à shí cɛmɛ nɛ́ wẽ́ bə̀ bàn mɔ́ y'à n'ê kwár bɛ bə̀ gwi.⁴³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kə́kɛ́lɛ́ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ bə ce cəcəl wə, bə pú bə̀ kùr bə jì bi, bə yə̀ be yẽ̌ bə shǐrh yé, bə gu bí bə m'e yí Jəbəya yé y è zǎ yi-púrhí mú wə. ⁴⁴Nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ lyɛlɛ tu bə cì, Bɛ̃zhamɛ̃ byǎ bɛ́ wẽ́, bə̀myɛ́ ga y'à wɔ́ kàndar.⁴⁵Byɛ̀bɛ́ bə̀ lú mú kwɛ̃̀ bə dùr bə zǎ èpòlò w wə, Erɛmɔ̃ nə́kulu w səta. Bə jì nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀nu kùr ni bə zə bə gu sɔ́msɛ́ yó. Bə pú byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à dàl mɔ́ kùr bə jì, bə m'e yí Jədɔ̃. Bə k'e gu bə̀myɛ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè. ⁴⁶Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ bə̀ cù mú yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu. Bə̀myɛ́ ga y'à yě búlə́ bú ǹdə́ búlə́ shìmì, bə̀ gakó myɛ j'à y'à wɔ́ kàndar.⁴⁷Bə̀ nunə zɔ̃̌-nyə̀ldù dùr búlə́ né yé né bə lú bə vò gɔ-elũ èpòlò w wə, Erɛmɔ̃ nə́kulu w səta. Bə mɛ̃ gàà cànsɛ̀ sə̀na. ⁴⁸Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'a pyìrhí bə bə̀ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ sõ bə gu bi ǹdə́ búlə́ shìmì: lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó, e súlí vwàmá nɛ́ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yírh y'à n'ê nɛ mɔ́. Bə zɛ̃̀ bə súlí bə ji cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ y'à wɔ bə̀ yé né mó myǐn.

Chapter 21

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à dwĩ̀ nyí Myəsəpa nɛ́ bə wɔ̀: «Nə́ mə̀dù ga tá ń la ń bə̀kɔ́ Bɛ̃zhamɛ byǐ ni pɔ n jí yé.» ²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə bə̀ Bətɛl, bə bə̀ bə mɛ̃ bə jòm tɛ̃ Cinu yé né kɔn b'e yí yi rí zù. Bə̀ mà wìísi, bə bobwere yə́-nàná tɛ̃́. ³Bə̀ y'à zhe: «Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi, byè rə̀ ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálá èdù tɛ̀nɛ́ nɛ́ zà?»⁴È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y dwí rí dùlí rə zɛ̃̀ rə lù vwĩ̀-jùlú jàà y èmyɛ́ mɔ́ wa, rə zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ e súlí yə̀-zùlə́ vwə̃̀. ⁵Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwə̀rh dwã bə̀ zhe: «Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ gakó wẽ́ mó, wɔ́ kwálá kɛ̌ è yə̀ kúlí y wẽ́ jòm Cinu yé né mó?» Bə̀ y'à dwĩ̀ nyí nánfɔ̀lɔ̀ bə wɔ̀ bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ tó n vò Cinu yé né Myəsəpa nɛ́ mə̌ ǹdə́ cu.⁶Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ n'ê kúrh bə̀ da-byǎ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ nɛ́ bə̀ zhe: «Zà, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálá èdù n'ê jé tɛ̃́. ⁷Etər nə́ m'ǎ tó né nə́ nə kana nə́ pə byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ nɛ, e jà nə́ zə Cinu nə́ dwĩ̀ nyí bə̀ nə́ t'á la bɛ nə́ bə̀kwá bɛ́ pɔ bə jí?»⁸Bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh dwã bə̀ wɔ̀: «Lò ŋwɛ́nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ wẽ́ ń yə̀ tó n vò Cinu yé né Myəsəpa nɛ́?» Sə bə̀ púrí lòlò yə̀ Yabɛɛshɛ Galaadɛ nɛ́ shí n vò kúlí y jàà wa, zulə́ jàà w yé. ⁹Bə̀ gə́ gàl dwí rí bə̀ púrí bə̀ zhə̀n ga Yabɛɛshɛ Galaadɛ nɛ́, lò mə̀dù ga yà ń tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé. ¹⁰Rə̀myɛ́ yó, dwí rí zɛ̃̀ rə vùr nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀lyè rə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́ rə twĩ̀ ǹdə́ nyí rə wɔ̀: «Zhəl-nə á vò á gu Yabɛɛshɛ Galaadɛ nɛ́ lyì bí ǹdə́ búlə́ shìmì, e súlí kana ǹdə́ bə̀sɔ́ná ga.¹¹Nyǐ-nə kɔn dɛ̀bɛ́ á la wɔ̀rhɔ́ mɔ́. Gu-nə bal gaga e súlí kɛ̃ mɔ̀bɔ́ gakó ń lwar bal párá, Cinu Yi yilə.» ¹²Sə bə̀ nɔ kana-byǎ zwã̌-àna, Yabɛɛshɛ nɛ́, Galaadɛ nɛ́, bə̀ y'à yə̀ bal pár lwar yé, bə zɛ̃̀ bə zə bɛ bə bə̀ zulə́ jàà y wa, Shilo né, Kanaã tənà y wa.¹³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, dwí rí púlə́púlə́ zɛ̃̀ rə twĩ̀ nyí-cínnə Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Erɛmɔ̃ nə́kulu w yala nɛ mɔ́ sõ ǹdə́ yə̀-zùlə́ nyí. ¹⁴Rə̀myɛ́ yi ní, Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ k'a kwɛ̃̀ bə bà. Bə zɛ̃̀ bə pɛ bɛ kana-byǎ bɛ́ bə̀ zə bə shí Yabɛɛshɛ Galaadɛ nɛ́, bə̀ y'à yẽ̌ nã́nyìrh mú. Sə bə̀ yə̀ kana nɛ bə pə bə̀ ga nɛ yé. ¹⁵Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ nɔ̀nɔ̀ zə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, bə̀ Cinu yà ń pul bɔ̀l Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ wẽ́.¹⁶Dwí rí náncɛsɛ́ zɛ̃̀ sə wɔ̀: «Etər nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mùnì bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ nə kana, Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ kana bɛ́ gakó gə́ cù mú?» ¹⁷Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ wɔ̌ bə̀ b'a nə dwí mùnì ga kwálá èdù bə̀ tɛ̃́ jé Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́?¹⁸Nə́myɛ̌ cìcì mú wàr nə́ m'ǎ pɛ bɛ nə́ bə̀kwá bɛ́ bə jí yé. Zhə̀n ga, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à dwĩ̀ nyí bə wɔ̀: «Lwɛlɛ m'a zə lò mɔ̀bɔ́ ń pɔ kɛ̃ Bɛ̃zhamɛ byǐ ni.» ¹⁹Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Byin byin gakó, bə̀ n'ê jí Cinu címsía Shilo né. Shilo ŋwɛ́nɛ́ Bətɛl jə̀-gwã̀ sõ, sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è n'ê shí Bətɛl è la Shəshɛm yi-púrhí wə, Ləbɔna jə̀-jĩ́ sõ.»²⁰Bə zɛ̃̀ bə pə nyí Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ nɛ bə wɔ̀: «Zhəl-nə á vò á shèè də̀vɛ̃́-cèmé né wẽ́! ²¹Sə á n'á nyǐ Shilo kana-byǎ bɛ́ gə tú bə̀ du bə la tó dwã bə sə yi ní, s'á shə́r də̀vɛ̃́-cèmé né wẽ́, á mə̀dù gakó zə kɛ̃-byǐ bə̀ wẽ́ n mə n lyɛ̃̀ n vò Bɛ̃zhamɛ tənà y wa.²²Kana-byǎ bɛ́ dabá ráá bə̀ nə́bwá bɛ́ gə tú bə̀ la nə́ nyí pyǎ, nə́ m'ǎ wɔ̀ bɛ: «Yál-na wu-bɔ̀nɔ̀ cìnə́ ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́, bə̀ nyǐ nə́ lò mə̀dù ga yə̀ kɛ̃ kwè Yabɛɛshɛ búlə́ né yi ní bə̀myɛ́ mə̀dù gakó yil yé. E súlí myɛ, á cìcì mú y'ǎ wàr kana á la bɛ pɔ yé. Á gə y'ǎ pɔ bɛ kana myɛ, dóó y'à m'a jòm á yó wə.»²³Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ gə́ byili ní. Kana-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə zɔ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê sɛ mɔ́ wẽ́ bə m'e vò jè mó, mɛrhɛ dwã ǹdə́ bə̀ yó wə́. Bə̀ kwɛ̃̀ bə vò bə̀ tənà y wa, bə lù bə̀ cɛmɛ nɛ́, bə jòm nə̀ wẽ́. ²⁴Rə̀myɛ́ yi ní, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ làà dwã nɛ, lò gakó kwɛ̃̀ n vò ń kwálá y wẽ́, ń dwí rí wẽ́ ǹdə́ ń tənà y wa.²⁵Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, ǹdə́ pyɔ̌ yà ń gwẽ̌ ń tɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ́ yé. Lò gakó yà ń nə́ ń twĩ̀ ń bùlə̀.

Ruth

Chapter 1

¹Bùkárna bɛ́ yi yí ní nɔrh jòm tǝnà y wa. Rǝ̀myɛ́ yi ní Bǝtǝlɛm lyì bal mǝ̀dù zɔ ń kɛ̃ ǹdǝ́ ń byǎ bǝ̀lyè n mǝ n vò n jòm Mɔwabɛ tǝnà y wa. ²Bal mɔ́ yà ń yíl Elyǝmǝlɛkɛ; ń kɛ̃ mɔ́ yà ń yíl Nǝwǝmi, ń byǎ bɛ́ mǝ̀dù yà ń yíl Mǝshǝlɔ̃ ń dõ ya̱ ń yíl Cǝlǝjɔ̃; bǝ̀ y'à wɔ́ Efǝrayishɛ̌ kwálá lyì Bǝtǝlɛm nɛ́ Zhide tǝnà y wa. Bǝ yí bǝ jòm Mɔwabɛ tǝna y wa.³Bǝ̀ gǝ́ yú gàà Nǝwomi byal Elǝmyǝlɛkɛ cì, n yẽ̌ ń kɛ̃ mɔ́ ǹdǝ́ byǎ bɛ́ bǝ̀lyè y ne. ⁴Byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bǝ jí Mɔwabɛ lyì bǝ̀kwá, mǝ̀dù yà ń yíl Orǝpa ń dõ mó yíl Oruti. Bǝ jòm gàà mɔ́, bǝ̀ y'à yú ǹdǝ byinǝ shí ta. ⁵Rǝ̀myɛ́ yó né Mǝshǝlɔ̃ ǹdǝ́ Cǝlǝjɔ̃ bǝ̀lyè y ga cì, Nǝwomi zɛ̃̀ ń jě ń dúdú ń byal mɔ́ ǹdǝ́ ń byǎ bɛ́ bǝ̀lyè y ga k'ê tɛ̀nɛ́.⁶Dɛ̃ rǝ̀dù já n zɛ̃̀ n zhì Mɔwabɛ tǝnà w n nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ Bǝzhɔzhe gwɛ̃ ń dwí rí jàà wa, n sɛ̃ rɛ rǝ̀ zhe kùjú. ⁷Rǝ̀myɛ́ ce n já n zɛ̃̀ n zǝ ń byì-cansɛ́ sǝ̀lyè y n du ń gǝ́ yà ń mǝ̀gã̌ mɔ́ bǝ tó mo n kwè sɔ́má n ká n kwɛ̃̀ ń la Zhidǝ tǝnà y wa.⁸Bǝ̀ gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má yó bǝ̀ la, n zɛ̃̀ n wɔ̀ byì-cansɛ́ nɛ: ká-na á kwɛ̃̀, lò gakó ká n vò ń ná sõ kɛ̀lɛ́ wa! ⁹bǝ̀ Bǝzhɔzhe mà n wɛ̀rhɛ́ ába cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ á gǝ́ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cùwǝ̀ ǹdǝ́ àmyɛ́ ga nɛ nɛ́ ta. Bǝ̀ Bǝzhɔzhɔ mà n pǝ byal á mǝ̀dù gakó ne á jòm gàà mɔ́ á shǐrh! Bǝ̀myɛ́ j'a zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê kúrh bǝ̀ cǝlǝ la yi wǝ; ¹⁰bǝ wɔ̀ mɔ̀: ɔ̃́'ɔ̃, nyǐ nǝ́ t'á la kwãɔ̃ yé, nǝ́ m'ǎ tó mó nǝ́ vò ǹ dwí rí sono.¹¹wɔ̀: À bǝ̀kwá! Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil á la nɛ tó? Nyǐ à nǝ k'â zhe byǎ à wẽ́ à la lúl a pǝ ába a jí ? ¹²À bǝ̀kwá k'á kwɛ̃̀ á vò! À cɛ à k'â wàr byal à la jú kǝ́dò yé. Má à gǝ y'à wò ába, bǝ̀ nyǐ à m'a zɛ̃̀ cǝcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ a vò a zù ǹdǝ́ byal a lù byǎ, ¹³á wɔ̌ á m'ǎ shɛ̀nɛ́ á dɛ̃̀ bǝ byì bǝ jí ába? À bǝ̀kwá, Ɔ̃́'ɔ̃! Nyǐ wɔ́ ámyɛ̌ yil à wu zhìlì dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ Bǝzhɔzhe zhẽ̌ ń jɛ̃̀ à yó ń nǝ́ ń bwí ǹdǝ́ nɛ.¹⁴Bǝ zɛ̃̀ bǝ k'é zɛ̃̀ cìlǝ́ ne kǝ́dò bǝ̀ cǝlǝ la yi wǝ. Orǝpa zɛ̃̀ n kwǝ̀ǝ̀le ń nyɛ̀ mɔ́ nɛ n kwɛ̃̀. Oruti myɛ̌ já ń cǝ̀ǝ̀le ń zhǐ ǹdǝ́ ń nyɛ̀ mɔ́. ¹⁵Nǝwomi zɛ̃̀ n wɔ̀ Oruti ni: Nyǐ ǹ dõ mó ká n kwɛ̃̀ ń ń dwí rí ǹdǝ́ ń né sono; ce ǹmyɛ ká ń kwɛ̃̀ ń vò ǹdǝ ǹ dõ mó myɛ ta.¹⁶Oruti lyár n wɔ̀: Ǹ bǝ̀ká nyɛ́ɛ́ nɛ a kwɛ̃̀ ǹ nyí ni a vò kwã nɛ́ gaga a yẽ̌ mó yé! Ǹ gǝ́ la mǝ̀gã̌ mɔ́ wɔ́ gàà mɔ́ à la nɛ́; ǹ gǝ́ la mǝ̀gã̌ yál mɔ́ wɔ́ gàà mɔ́ à la nɛ́ yál; ǹ dwí rí m'a yǝ́ dwí, ǹ Yi rí m'a yǝ̀ à Yi; ¹⁷ǹ gǝ́ la mǝ̀gã̌ cú mú wɔ́ gàà mɔ́ à la nɛ́ cú, bǝ ce ne tɛ̃́ gàà. Bǝ̀ Bǝzhɔzhe wɛ̀rhɛ́ nɛ ǹdǝ ń gǝ́ nǝ́ ń yǎl nɛ́ gakó ǹdǝ́ è gǝ cu mǝ̀ tú mǝ pɔr nɛ dwã nɛ ǹdǝ́ mɔ́! ¹⁸Nǝwomi gǝ́ pwírí è j'â wɔ́ ń yǝ́byĩ́ gakó ń zhǐ ń la mɔ tó mó ce ń já n yẽ̌ mo.¹⁹Bǝ̀ ga j'a tó dwã bǝ kwè sɔ́má bǝ vó bǝ yí Bǝtǝlǝyɛm. Bǝ̀ tú bǝ yí Bǝtǝlǝyɛm bǝ zhɛ̀, cɔ w púlǝ́púlǝ́ wu yǝ̀ nyɛ̀n ń yilǝ, kana bɛ́ zɛ̃̀ bǝ̀ zhe: mɔ̀bɔ́ dǝ̀ Nǝwomi nà? ²⁰N lyár bɛ n wɔ̀: bǝ̀k'á k'á byẽ̀ ne bǝ̀ Nǝwomi yé; byẽ̌-nǝ ne bǝ̀ Mara, bǝ̀ Jàn-bǝ-dõ zhe cǝ́bal ce à wu w sú ǹdǝ́ wu-zhìlù. ²¹Nyǐ à y'à tú à n'â zhǐr ǹdǝ́ à jɛ̃̀ y'à zhɛ kɔn rǝ bɔrh, sǝ nyǐ Bǝzhɔzhɔ ká n zǝ nɛ n kwɛ̃̀ ǹdǝ́ jǝ̀-fwǝ̌r. È nǝ wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil á nǝ m'ǎ zɛ̃̀ á n'á byẽ̀ bǝ̀ Nǝwomi mú, ǹdǝ́ Bǝzhɔzhe kɔ́ à bùrsi mú, ǹdǝ́ Jàn-bǝ-dõ cǝ́bal pɔ nɛ wu-zhìlù w mú?²²Èta, Nǝwomi ǹdǝ́ byi-can Mɔwabɛ lyì bǝ̀kɔ́ Oruti mú shí Mɔwabɛ tǝnà w bǝ bǝ̀ nɛ́. Bǝ̀ tú bǝ yí Bǝtǝlǝyɛm ǹdǝ́ è wɔ́ Orges jòró yi.

Chapter 2

¹Nǝwomi byal Elǝmyǝlɛkɛ yà ń zhe ń da-byǐ mǝ̀dù, ń yíl Bowǝze. ²Rǝ̀myɛ́ yó né, Mɔwabyiti lyì bǝ̀kɔ́ Oruti zɛ̃̀ n wɔ̀ ǝwomi ni: À n'â lwǝ̀l mó sǝ́ yě̌ a vò a gǔn jíjí ń mà n nyǐ ni n nǝ kɛ́lɛ́ wa. Nǝwomi lyár mɔ n wɔ̀: À bǝ̀kɔ́, zhǝl wɛ̀.³N zɛ̃̀ n lyɛ̃ n vò cɛ èdù wẽ́ ń ń ŋwɛ́nɛ́ jǝ̀rnǝ̀ kwã nɛ́ ń nǝ́ ń gùnǝ́. Sǝ́ nyǐ cɛ y èmyɛ́ mɔ́ wɔ́ Elǝmyǝlɛkɛ da-byǐ Bowǝze nyǎ. ⁴Bowǝze shí Bǝtǝlǝyɛm n yí n ce jǝ̀rnǝ̀ bé n wɔ̀: Bǝzhɔzhe yál nɛ́ ǹd'ába! Bǝ lyár mɔ bǝ wɔ̀: Bǝzhɔzhe cĩ́ bwǝl ǹ yó!⁵Bowǝze zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnǝ mó ń nǝ́ ń cili jǝ̀rnǝ̀ bé sõ mó ne : Kǝ-bóm mó èta mɔ́ wɔ́ yẽ̀ lò? ⁶ń tùntùnnǝ mó ń nǝ́ ń cili jǝ̀rnǝ̀ bé sõ mó wɔ̀ mɔ: Nyǐ wɔ́ Mɔwabɛ lyì bǝ̀kɔ́ ń tó Nǝwomi ni n shí Mɔwabɛ tǝnà y w n bà. ⁷Ń tú n wɔ̀: À n'â lwǝ̀l ába s'á yẽ̌ a tó jǝ̀rnǝ̀ bé kwã nɛ́ a gǔn. Sǝ wɔ́ nǝkɔkɔ́lɛ́ ga ń tú n já ń zhǐ dɛ̃̌ nǝ́ ń gǔn kɔn m'e yí èlǎsɛ̃́, ń yǝ̀ zhǝ̀l n jòm kɛ̀lɛ́ w n shǐrh námpɔ́lɛ́ myɛ ci⁸Rǝ̀myɛ́ yó né Bowǝze wɔ̀ Oruti ni: À bǝ̀kɔ́, cili, ǹ bǝ̀ká zhǐr nyɔ̀nɔ̀ ń vò cɛ dõ w yé né gaga ń gǔn yé, mɛ̃ à jǝ̀rnǝ̀ bé sõ. ⁹Nyǐ jǝ̀rnǝ̀ bé gǝ jǝ̀r mǝ̀gã̌ cɛ y w mɔ́, sǝ́ yǝ̀ bǝ̀ kwã nɛ́. À pɔ à tùntùnnǝ̀ bé nyí bǝ̀ bǝ̀k'a shɛ̀nɛ́ bǝ dwǝ̀rh mó yé. Nɔrh gǝ tú mǝ̀ zhe mó, sǝ́ vò kwǎlnɛ́ à tùntùnnǝ̀ bé tɛ̃́ mɔ́ bǝ ló né mó wẽ́ ń tɛ̃́ nɛ̃̌ ń nyɔ̀.¹⁰Oruti já n zɛ̃̀ n tu tɛ̃́ n zǝ ń yé n pú tɛ̃́, n wɔ̀ Bowǝze ne: Wɔ́ etǝr kɔn tó né àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ zhǝ-kɛ̃ mɔ́ m'a sú ǹ yírh à yò m'e zù mú mú ? ¹¹Bowǝze lyár mɔ n wɔ̀: Nyǐ à nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ zɔ̀m ǹ yò bǝ byili ni, kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹ nyɛ̀ mɔ́ nɛ ǹ byal mɔ́ gǝ́ cù yi ní ga mɔ́, ǹdǝ́ ǹ gǝ́ zhǐr ń yẽ̌ ǹ da ǹdǝ́ ǹ ná nɛ mɔ́, ń zhǐr ń yẽ̌ ǹ tǝnà y ǹ lùl è wẽ́ mó, ń mǝ́ zhǐr ń bǝ̀ dwí tɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ yǝ̀l rǝ̀ pár shããga gaga mɔ́ sono mó. ¹²Bǝ̀ Bǝzhɔzhe mà n càrh mɔ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, sǝ Bǝzhɔzhe, Esǝrayɛl Yi rí ǹ tú ce ǹ yó rǝ̀ kùr w mó pɔ̃́ rǝ̀ paánsɛ́ námpúm?¹³N zɛ̃̀ n wɔ̀: Ǎ! nyǐ à sú à yó-cǝ́bal mɔ́ yírhǝ́! Bǝ̀ nyǐ ǹ swẽ́ à wu ni, ǹ zɔ̀m kɔn rǝ zù ǹ tùntùnnǝ̀ mó wu w wẽ́. E j'à dǝ̀ ǹdǝ ǹ tùntùnnǝ̀ bé mǝ̀dù myɛ nɛ yé.¹⁴Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ̀ la kùjú jú yi ní, Bowǝze wɔ̀ Oruti ni: bwǝlse, dɔ́m búrú wǝ́, sǝ́ mɔ́rh ǹ búrú kǝ̀kàlà y nɛ̃̌ mɔ́ kárɛ́ mɔ́ wẽ́. N zɛ̃̀ n jòm tɛ̃́ jǝ̀rnǝ̀ bé nyí ni. Bǝ kwè búrú w ò co myǐn mú w mú n dɔ̃̀ n sú, n cĩ́ ò kùr ré.¹⁵N já n kǝ́ n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń gùnǝ́. Bowǝze pǝ nyí ń tùntùnnǝ̀ bé ne wɔ̀: Yẽ̌-nǝ mo gǔn tɛ̀bɛ́ rǝ̀ lyẽ cíl cíl mó myɛ wẽ́; s'á bǝ̀k'á zhìlì ń wu ni yé, ¹⁶á gaga mɔ́ yẽ̌ jíjí ywẽ́ jàlà nɛ á pɔ̃ n jǔn.¹⁷N já n jǔn jǔn kɔn m'e yí dǝ̀dɛ̀nɛ́, n zɛ̃̀ n mà tɛ̀bɛ́ ń gǔn mú. N ce Orzhe ku wẽ́. ¹⁸N kwè n mǝ n vò cɔ w wa, ń nyɛ̀ mɔ́ nǝ tɛ̀bɛ́ ń gǔn mú. N zɛ̃̀ n vùr ń kùjú w ń yà ń jú dàl mɔ́ myɛ n pǝ ń nyɛ̀ mɔ́ nɛ.¹⁹Ń nyɛ̀ mɔ́ bwǝ̀rh mo: Wɔ́ yẽ̌ ǹ zhǝ̀l ń gǔn ní zà, yẽ̌ ǹ twĩ̀ ní ? Yi b'a cĩ́ bwǝl lò mó mɔ̀bɔ́ ń nyǐ mú n nǝ mɔ́ yó! Oruti zɛ̃̀ n zɔ̀m lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhǝ̀l n twĩ̀ ń sõ mó ǹdǝ́ ń nyɛ̀ mɔ́ n wɔ̀: Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ à twĩ̀ ń sõ zà mɔ́ yíl Bowǝze. ²⁰Nǝwomi wɔ̀ ń byì-cɛ̃ mɔ́ nɛ: Bǝzhɔzhe mà n cĩ́ bwǝl ń yó ǹdǝ Bǝzhɔzhe gǝ́ nǝ́ ń dùr byɛ̀bɛ́ bǝ́ yírhǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀ cù mú nɔ̀nɔ̀ nɛ́ mɔ́ ta! Lwar bǝ̀ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ wɔ́ nǝ́ dwí rí lyì bal, wɔ́ lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ dwí rí bǝ̀ zhe sɔ́má bǝ̀ kwɛ̃̌ nǝ́ ye y bǝ m'e zwẽ nǝ́ba mɔ́.²¹Rǝ̀myɛ́ yó né Mɔwabɛ lyì bǝ̀kɔ́ Oruti wɔ̀ : Nyǐ ń wò ne: Mɛ̃ ń tó à tùntùnnǝ̀ bé kɔn m'e yí jòró w zhɔ̌ mɔ́. ²²Nǝwomi wɔ̀ ń byì-cɛ̃ mɔ́ nɛ: À bǝ̀kɔ́, Kɔn càn, sǝ́ já ǹ nǝ́ ǹ tó ń kana bɛ́ bǝ̀ wɔ́ ń tùntùnnǝ̀ bé mó ne n dwi, sǝ lò bǝ̀ká n nǝ mɔ́ cɛ dõ wẽ́ yé.²³N já mɛ̃ ǹdǝ́ kana bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Bowǝze tùntùnnǝ̀ bé mó ne, ń mǝ́ ń gùnǝ́, n gǔn gǔn kɔn m'e yí orzhe jòró w zhɔ̌ mɔ́. N já ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ ń nyɛ̀ mɔ́.

Chapter 3

¹Ń nyɛ̀, Nǝwomi wɔ̀ mɔ: À bǝ̀kɔ́, à n'â yǎl a pyà a pɔ̃́ ń jòm ń shǐrh, mùnì ga ń yǝ̀ wu-nyɔ̀ cǝ́cɛ̃. ²Kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Bowǝze tùntùnnǝ̀ bé ǹ yàl nɛ́ ǹdǝ́ bɛ́ mɔ́, Bowǝze mó nǝ dǝ̀ nǝ́ dwí rí lò nà? Nyǐ cǝcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ wẽ́ ń la ń orzhɛ còlò ń tuwǝ y wǝ.³Zɛ̃̀ ń shɛ nɛ̃̌ ń tùr nwǝ̃̌, ń zù ǹ gàndɛ́, ń vò tuwǝ wǝ. Sǝ bǝ̀ká yẽ̌ n lwar ǹ pár yé, ń dɛ̃̀ n jí kùjú n nyɔ̀ zhɛ̀. ⁴Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́ ń gǝ zhǐr ń la tɛ̃́ pyõ̌, sǝ́ myǝ̀lɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ ń la nɛ́ pyõ̌ mó. Sǝ́ vò ń pyà ń nèsé gǝ́ wɔ má, sǝ́ pyè gàà mɔ́. Sǝ́ yẽ̌ bǝ̀ ń cìcì mà n bwǝ̀rh mó kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ zhe ǹ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́. ⁵Oruti lyár mɔ n wɔ̀: À m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ byili ni mú.⁶N zhǐr n vò tuwǝ y wǝ, n wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń nyɛ̀ mɔ́ pɔ nyí bǝ̀ ń wɛ̀rhɛ̀ mɔ́. ⁷Bowǝze jí n nyɔ̀, ń wu nyɛ̀. N zɛ̃̀ n vò ń pyě tɛ̃́ jíjí cíl rǝ̀dù vɔ̃̀ nɛ. Oruti já n nyɛ́nyɛ́, n vò n nǝ ń nèsé jàà shò, n pyè gàà mɔ́.⁸cɛ y gǝ́ tú e swǝl yi ní, kɔn j'a wɛ̀rhɛ́ bal mɔ́ nɛ, n pyìrhí ń la gwãɔ̃ n pwírí wɔ́ kɛ̃ ń pyě ń nèrh sǝta. ⁹N bwǝ̀rh: Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌? N lyár n wɔ̀: Àmyɛ́ wɔ́ Oruti, ǹ tùntùnnǝ mó; cèlè ǹ jɛ̃̀ y ǹ tùntùnnǝ mó yó, bǝ̀ ǹ zhe sɔ́má ǹ kwẽ̌ à ye yǝ́.¹⁰N súlí n wɔ̀: À bǝ̀kɔ́, bǝ̀ Bǝzhɔzhe cĩ́ bⱳǝl ǹ yó! Bǝ̀ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ èlǎsɛ̃́ mɔ́ n'ê byili zhǝ̀n ǹ yil du nã́yéé ré, bǝ̀ ǹ yǝ̀ ébɔ́-dǎl nǝ̀mɔ̀ ráá nǝ̀cɛ̀mbal pyà yé. ¹¹Rǝ̀myɛ́ ce, à bǝ̀kɔ́, èlǎsɛ̃́, bǝ̀ká dùr ywẽ yé; nyǐ à m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ la byili mú; bǝ̀ à dwí rí gakó yě bǝ̀ ǹ wɔ́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń yě ń ń yé.¹²È wɔ́ zhǝ̀nà, à zhe sɔ́má à kwɛ̃̌ ǹ ye y a zwẽ mó, sǝ nyǐ lò dõ ŋwɛ́nɛ́ ńmyɛ̌ ká bwǝl du àmyɛ́. ¹³Rǝ̀myɛ́ ce, mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ cǝcɛ̃ yá, nǝkɔla, ń gǝ nǝ́ ń yǎl n kwɛ̃̌ ǹ ye y nǝkɔkɔlɛ́ y shãã shãã y mɔ́, sǝ n kwɛ̃̌ ya, sǝ ǹ gǝ yǝ̀ ń pùbùlǝ̀ yí ń la kwɛ̃̌ ń ye yǝ́, rǝ̀myɛ́ yi ní àmyɛ́ m'a kwɛ̃̌, bǝ̀ Bǝzhɔzhe wɔ́ nã́nyì! Mɛ̃ ń pyě ń mǝ́ dɛ̃̀ nǝkɔl nǝkɔkɔlɛ́ shãã shãã.¹⁴N já n mɛ̃ n pyè ń nèsé sǝta n mǝ n dɛ̃̀ nǝkɔl nǝkɔkɔlɛ́ shãã shãã, n zɛ̃̀ ǹdǝ́ lò lò yǝ̀ ń dõ pár lwar yé. Bowǝze wɔ̀: Lò lò bǝ̀ká n lwar bǝ̀ kɛ̃ tú tuwǝ y w yé. ¹⁵N súlí n wɔ̀: Pɛ̃ kàmǝ̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w ǹ pyìlì mú, zǝ wa. N zǝ wa, n zɛ̃̀ n mɛrhɛ orzhe y ku yírhǝ́ shǝ̀ldù, n kwè n zhĩ mu. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́ n lyɛ̃ n vò cɔ w wa.¹⁶Oruti ká n bǝ̀ ń nyɛ̀ mɔ́ sono, Nǝwomi zɛ̃̀ n wɔ̀: À bǝ̀kɔ́ wɔ́ ǹmyɛ́? Oruti já n zɛ̃̀ n byili mu kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ ń yil mó gakó. ¹⁷Ń yà ń zhe: Ń pɔ nɛ orzhɛ y kɛ̀bɛ́ ku yírhǝ́ né shǝ̀ldù yǝ́, n zɛ̃̀ ń yà ń zhe: Ǹ tá ǹ la kwãɔ̃ nánfò ń vò ǹ nyɛ̀ mɔ́ sõ yé. ¹⁸Nǝwomi zɛ̃̀ n wɔ̀: À bǝ̀kɔ́, zǝ ǹ yala nɛ, ń shèè kɔn rɛ́ ǹ wẽ́ ń nyǐ rǝ̀ yó gǝ́ la vò rǝ gu ní, bǝ̀ nyǐ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ já ń tá ń la shǐrh zà dɛ̃ rɛ́ ǹdǝ́ ń yǝ̀ yò w kɔ̀bɔ́ kwɛrhɛ n zhɛ̀ yé

Chapter 4

¹Bowǝze zɛ̃̀ n vò cɔ w bwǝ̀rǝ̀ wǝ, ń jě tɛ̃́ gàà mɔ́. Rǝ̀myɛ́ yó né bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ Bowǝze yà ń zɔ̀m ń yò w bǝ́ wɔ́ ńmyɛ̌ ń ń yè ye y mó, ń nǝ́ ń lyɛ̃. Bowǝze zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ èta mɔ́, bwǝlse, zhǐ nyɔ̀nɔ̀. Bal já n bwǝlse n zhì. ²Rǝ̀myɛ́ yó né Bowǝze zɛ̃̀ n zǝ nunǝ shí cɔ w náncɛsɛ́ wẽ́ bǝ bà, n wɔ̀: Jǒm-nǝ tɛ̃́ nyɔ̀nɔ̀. Bǝ j'a jòm.³Rǝ̀myɛ́ yó né n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀bɔ́ ń zhe sɔ́má ń la ká n yè ye y mó ne n wɔ̀: Nyǐ nǝwǝmi ká n shí Mɔwabɛ tǝnà w n kwɛ̃̀ n bà, sǝ ń yà ń yè nǝ̀ da-byǐ Elǝmyǝlɛkɛ cɛ yá. ⁴Wɔ́ rǝ̀myɛ́ à tɛ́rɛ́ à la ce ń lwar, s'a wɔ̀ mɔ́: zwẽ y ń ká yè, cɔ w lyì bí ǹdǝ́ dwí rí náncɛsɛ́ yé né. Ǹdǝ́ ǹ gǝ nǝ́ ǹ yǎl ń ká yè, sǝ́ yè; sǝ ǹ gǝ tá ǹ yàlá, sǝ́ byili ri ni, mùnì ga a lwar. Bǝ̀ lò tɛ̀nɛ́ ń zhe sɔ́má ń mà n jɛ̀rɛ̀ ǹmyɛ́ n yè y yé, à zhe sɔ́má, sǝ wɔ́ ǹmyɛ́ kwã nɛ́ é fòró. N lyár n wɔ̀: À m'a k'a yè yǝ̀.⁵Bowǝze wɔ̀: Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ gǝ zwẽ cɛ y Nǝwomi jɔ̃̀ wa, ǹ mà ń já ń tó dwã ń zwẽ ǹdǝ́ Mɔwabɛ lyì bǝ̀kɔ́ Oruti ń byal mɔ́ cù mú myɛ ń súlí, byal mɔ́ yil ré bǝ̀k'a jé ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ yilǝ. ⁶Mɔ̀bɔ́ ń zhe sɔ́má ń la ye yǒ mó wɔ̀: À wàr à la yǒ a súlí a ce à byẽ́ yé, mùnì ga à bǝ̀k'a cɔ̀ à nyǎn rɛ́ yé; ká zwẽ à sɔ́má y kɛ̀bɛ́ à y'à zhe à mǝ̌ s'a yè mó, b'àmyɛ́ wàr à la yǒ yé.⁷Shãã ga Esǝrayɛl nɛ́, lò gǝ y'ǎ kwè ń kɔn n yè ń dõ ráá ń lyǝ́r ń kɔn ń dõ sõ, n ká ń nǝ́ ń yǎl n zwẽ re n ká yè ráá n ká n zwẽ re n lyǝ́r. Rǝ́myɛ́ yí ní, mǝ̀dù nǝ́ ń vùr ń nǝ̀cìl n pǝ ń dõ mó ne: rǝ̀myɛ́ è y'à wɔ́ zhǝ̀n-kɔn Esǝrayɛl nɛ́. ⁸Èta lò mó ń yà ń zhe sɔ́má ń mǝ̌ sǝ n ká n yè cɛ y mɔ́, wɔ̀ Bowǝze ne: Zwẽ cɛ y ń ń yè ń jí! N zɛ̃̀ n vùr ń nǝ̀cìl ré.⁹Rǝ̀myɛ́ yó né, Bowǝze zɛ̃̀ n wɔ̀ náncɛsɛ́ ǹdǝ́ dwí rí gakó ne: Zà dɛ̃ rɛ́, nyǐ á wɔ́ zhǝ̀n-cìnǝ́ bǝ̀ à zwẽ Elǝmyǝlɛkɛ ǹdǝ́ cilijɔ̃ ǹdǝ́ Mǝsǝlɔ̃ wẽ̀ ré à cǐ, ¹⁰bǝ̀ à zwẽ Mɔwabɛ lyì bǝ̀kɔ́ Oruti Mǝsǝlɔ̃ kɛ̃ mɔ́ myɛ a jí, mùnì ga mɔ̀bɔ́ ń cù mú nǝ̀cɛ̀ndɛ́ yǝ̀ nɛ́ ń yil ré yilǝ, mùnì mɔ̀bɔ́ ń cù mú yil ré bǝ̀k'á jé ń da-byá bɛ́ wẽ́ yé, sǝ ń kɛ̀lɛ́ myɛ kùr bǝ̀ jé yé. Á wɔ́ rǝ̀myɛ́ zhǝ̀n-cìnǝ́.¹¹Dwí rí rǝ̀ ǹdǝ́ náncɛsɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à jě cɔ w bwǝ̀rǝ̀ y nyí ni mú wɔ̀: Nǝ́ wɔ́ rǝ̀myɛ́ zhǝ̀n-cìnǝ́! Bǝ̀ Bǝzhɔzhe mà n ce kɛ̃ mɔ́ ń zù ǹ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ yǝ̀ ǹdǝ Rǝshǝǝ ǹdǝ́ Lǝya ta, wɔ́ bǝ̀myɛ̀ y ga bǝ̀ lù Esǝrayɛl kɛ̀lɛ́ yá! ¹²Byili ǹ jàn rɛ́ Efǝrata nɛ́, sǝ́ ce ǹ yil ré du Bǝtǝlǝyɛm nɛ́! Bǝ̀ nɛ̀mɛ́ nyɛ̀bɛ́ Bǝzhɔzhe la tó kǝ-bóm mó mɔ̀bɔ́ dɛnnɛ n pɔ̃́ mɔ́ ce ǹ ǹ kɛ̀lɛ́ y yǝ̀ ǹdǝ Pǝrɛsɛ kɛ̀lɛ́ ta, bǝ́ wɔ́ gàà mɔ́ Tamaarɛ lù mo n pǝ Zhida nɛ nɛ́.¹³Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yó né, Bowǝze kwè Oruti, n jí ń kɛ̃, n zɛ̃̀ n zù ǹdǝ́ mɔ. Bǝzhɔzhe sɛ̃ mɔ n zǝ pwǐ, n lù byǐ. ¹⁴Kana bɛ́ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ Nǝwomi ni: Bǝzhɔzhe nǝ còrhó, bǝ̀ ń yǝ̀ mɔ́ yẽ̌ gaga ń lyɛ̃̀ bal zà n zwẽ ǹ cɛ y n ká yè yé, bǝ̀ ń yil ré m'a du Esǝrayɛl nɛ́! ¹⁵Nyǐ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ b'a swẽ́ ǹ wu ni, è m'a zǝ mɔ́ ǹ cɔɔrɛ wẽ́; bǝ̀ wɔ́ ǹ byì-can mɔ́ ń só mó mó, ń lùl yǝ, byì-can mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń cɔ̃̀ byǎ bwàlpyɛ̀ mɔ́.¹⁶Nǝwomi kwè bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ n cĩ́ ń nǝ̀cǝlǝ yó, ń nǝ́ ń yìlì yǝ. ¹⁷Ń jǝ̀-dwã bɛ́ ce ń yil bǝ̀ zhe: Bǝ̀ lùl byǐ bǝ pǝ Nǝwomi ni! Bǝ̀ n'ê byẽ̀ mo bǝ̀ Obɛdɛ. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń yàl Izǝyi, Izǝyi zɛ̃̀ n lù Dǝvyidi.¹⁸Nyǐ Pǝrɛsɛ byǎ bɛ́. Pǝrɛsɛ lùl Etǝsǝrɔ̃; ¹⁹Etǝsǝrɔ̃ lù Aramɛ, Aramɛ lù Amǝnadabɛ; ²⁰Amǝnadabɛ lù Nashǝsɔ̃; Nashǝsɔ̃ lù Salmɔ; ²¹Salmɔ lù Bowǝze; Bowǝze lù Obɛdɛ; ²²Obɛdɛ lù Yǝzǝyi; Yǝzǝyi lù Davyidi.

1 Samuel

Chapter 1

¹Bal mə̀dù yà ń jě Arəmətəyiima-Sofim ní, Efərəyim pyàr rɛ́ wa. Ń yà ń yíl Eləkana, ń yà ń wɔ́ Yərɔwam byǐ, Yərɔwam zɛ̃̀ ń wɔ́ Eləwu byǐ, Eləwu zɛ̃̀ ń wɔ́ Towu byǐ, Towu zɛ̃̀ ń wɔ́ Suufu byǐ, Efəraatɛ lò. ²Ń yà ń zhe kana bə̀lyè: mə̀dù y yà ń yíl Annɛb, ń dõ mó zɛ̃̀ ń yíl Pənina. Pənina yà ń zhe byǎ, sə Annɛ yà ń bə byǐ zhe yé.³Byin byin gakó, bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń zhì ń cɔ w wa, Arama nɛ́ ń zhə̀l ń wùlì tɛ̃́ ń cèrhé lũ gakó Cinu, ń nə́ ń súlí ń zwə́l vwĩ̀ n pɔ̃ Shilo né. Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ wɔ́ Elyi byǎ bɛ́ bə̀lyè yə́, Ofəni ǹdə́ Pyənaasɛ bə̀ y'à wɔ́ Cinu vwĩ̀-zwə́lnə gàà. ⁴Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Eləkana nə́ ń zwə́l ń vwĩ̀ rí mú ń ya n vùr cələ n pə ń kɛ̃ Pəninə nɛ, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ ń kana-byǎ bɛ́ gakó ne.⁵Sə ń yà ń nə́ ń pɛ cəl tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê pɛ nyɔ̀mɔ̀ lò ne Annɛ nɛ b'è wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń só dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ Cinu yà ń ce ń wɔ́ kə-eju ga yírh wə. ⁶Annɛ bya-kɛ̃ mɔ́ yà ń já ń nə́ ń fuuli mu twéé gakó mùnì ga n ce mo cìzhìl Cinu gə́ yà ń ce ń wɔ́ kə-eju yilə.⁷Wɔ́ èta Eləkana yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ byin byin gakó. Sə Annɛ gə zhə̀l Cinu còrhó-jì y w gakó, Pəninə yà ń nə́ ń fuuli mu. Rə̀myɛ́ ce byin rə̀dù, Annɛ já n zɛ̃̀ ń nə́ ń kúrhə́, n cẽ kùjú yò. ⁸Ń byal Eləkana zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Annɛ, byè yil ǹ nə́ ǹ kúrhə́? Bə̀kɔ́n rə̀ ce ǹ tá ǹ yǎl ń jí kùjú? Bə̀kɔ́n rə̀ ce ǹ wu zhìlì? Àmyɛ́ bə bala-byǎ shí cɔ̃̀ ǹmyɛ́ yilə?»⁹Shilo né, bə̀ gə́ tú bə jí bə súlí bə nyɔ̀ bə zhɛ̀, Annɛ shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n vò còrhó-jì y wẽ́. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Elyi yà ń jě ń də̀gwã́ y yó Cinu còrhó-jì y nyí rí ni. ¹⁰Annɛ wu w y'à sú ǹdə́ wu-zhùlù, ń lwə̀l sɛ̃ɛ̃́ Cinu ni ǹdə́ yə́-nàná.¹¹N zɛ̃̀ n dwĩ̀ nyí n wɔ̀: «Lũ gakó Cinu, ǹ gə shɛ̀nɛ́ ǹ dùr àmyɛ́ ǹ tùntùnnə mó nɔ̀nɔ̀, ń súlí ń lyǐrh à yò, ǹ yə̀ à yò swě, ń zɛ̃̀ ń pɛ̃ bal-byǐ, à m'a pɔ̃́ mɔ ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́; sə fwɛ̀nɛ̀ myɛ t'â la ń yó w co yé.»¹²Annɛ yi-co w gə́ y'à n'ô dɛnɛ Cinu yé né mó ce, Elyi yà ń já ń nə́ ń nyǐ ń nyì-vɔr rɛ́. ¹³Annɛ yà ń nə́ ń zɔ̀m ń wẽ́. Ń nyì-vɔr rɛ́ dúdú rə̀ y'à n'ê vɔ́vwǎ. Bə̀ y'à bə ń cəl ré nyɛ̌ yé. Elyi zɛ̃̀ n zə mɔ n yə̀ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ sɛ̃́ zhe. ¹⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Sɛ̃́ mɔ́ m'a zə mɔ́ kɔn b'e yí dǒ? Du pwẽ̀ ne ǹ də̀vɛ̃́ y shə́r!»¹⁵Annɛ lyár mɔ n wɔ̀: «À də̀ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̀bɛ́ ń nə́ ń yǎl mɔ́ yé, à yó-cə́bal. À yə̀ də̀vɛ̃́ ráá kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê zal lò nywɛ̀ yé. Wɔ́ à wu w à pul Cinu yé né a m'a byili mu à wu-zhùlù wə́. ¹⁶Bə̀k'á kwè ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń bə kùr zhe ta yé, b'è wɔ́ à twə́lə́ né ǹd'â wu-zhùlù w rə̀ lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ rə̀ ce a zɔ̀m kɔn m'e yí èlǎsɛ̃́.»¹⁷Elyi zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Zhəl ǹdə́ yə̀-zùlə́, sə Esərayɛl Yi rí pɔ̃́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ lwə̀l mo mó!» ¹⁸Annɛ myɛ zɛ̃̀ n lyár mɔ n wɔ̀: «Yi m'a ce ń nyǐ ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ ń na!» Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Annɛ zhǐr n lyɛ̃ n zhílí ń sɔ́má yá. Ń jú kùjú sə wu-zhùlù w y'à jé ń yé y wə.¹⁹Eləkana ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã bə wùlì tɛ̃́ Cinu yé né, bə m'e cèrhé mo; bə zɛ̃̀ bə kwɛ̃̀ bə vò jè, Arama nɛ́. Eləkana zù ǹdə́ ń kɛ̃ Annɛ, sə Cinu lyǐrh Annɛ yò. ²⁰Annɛ zɔ pǔ byin rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, n lù bal-byǐ. N ce ń yil bə̀ Saməwəə; bə̀ ń yà ń zhe: «À lwə̀l mo Cinu ni.»²¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń byal Eləkana zə ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó n vò n zwə́l byin byin gakó vwĩ̀ rí n pə Cinu ni sə n súlí n pyìrh nyí rí ń yà ń dwĩ̀ mú. ²²Sə Annɛ yə̀ mo tó n vò yé. Ń yà ń wə̀l mo: «Nə́ b'ǎ dɛ̃̀ sə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kwər yil ne. Rə̀myɛ́ yi ní, à m'a zɛ̃̀ a zə y a vò a byili Cinu ni Shilo né, sə è mà e mɛ̃ gàà twéé twéé yilə.» ²³Ń byal Eləkana wɔ̀ mɔ: «Wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ mɔ́ mɔ́. Mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ kɔn m'e yí bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kwər yil ne. Cinu wúrí n pyìrh ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́.» Kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n mɛ̃, n ŋwɔ̀ ń byǐ mú kɔn m'e yí n kwər yil ne.²⁴Annɛ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y gə́ tú e kwər yil ne, ń zɔ y n mə n vò Shilo. N súlí n zə nə̀-byərh sə̀tɔ̀c ǹdə́ mún e súlí də̀vɛ̃́ nə̀-bɔ̀là n mə n vò Cinu còrhó-jì y wẽ́. ²⁵Bə zə nə̀-bya y èdù bə m'e zwə́l vwĩ̀, bə zɛ̃̀ bə zə Saməwəə bə vò bə pə Elyi ni.²⁶Rə̀myɛ́ yó, Annɛ wə̀l Elyi ni: «Sǔbri à yó-cə́bal! Zhə̀n zhə̀nà, ǹdə́ ǹmyɛ́ cìcì mú ǹ yírhə́ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń zhì ǹ yala nɛ nyɔ̀nɔ̀ cìcì n lwə̀l Cinu sɛ̃ɛ̃́ y mɔ́. ²⁷Wɔ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ nɔ yil à co Yi, sə Cinu pɔ nɛ kɔn tɛ̀bɛ́ à y'à n'â lwə̀l mo mó. ²⁸Àmyɛ k'â n'â kwè y à pɛ Cinu ni. À pɔ y Cinu ni è nyǔ mú púlə́púlə́ yilə.» Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə wùlì tɛ̃́, Cinu yé né bə m'e cèrhé mo.

Chapter 2

¹Rə̀myɛ́ yó, Annɛ co Yi n wɔ̀:«À n'â fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ Cinu yilə.Cinu zhẽ̌ à yó dɛ̃̌.À wɔ̌ à m'a mɔ̀n à zwə̀ bé:À n'â fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀Cinu, ǹ gə́ jú bɛlɛ mɔ́ yilə.²Lò tɛ̀nɛ́ ń wɔ́ ǹdə Cinu ta yé.Lò dõ tɛ̀nɛ́ è gə də̀ ǹmyɛ́ dúdú.Pàtá tɛ̀nɛ́ è jàn rɛ́ yú nə́ Yi rí jàn rɛ́ yé.³Á bə̀k'á j'á n'á zɔ̀m cìn-byilu zɔ̃̀-zhɔ̌ á j'á ŋwɛ́nɛ́ yé,dwã fulsi zɔ̀mà bə̀k'a shə́r á nyú w yé:Cinu wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ yě kɔn gakó,wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń jə̀ə̀le numbyínsí tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń mə́ ń kɛ́ bùrsí. ⁴Búlə́-kàndar rɛ́ twesé kɔ́ dwã wa,byɛ̀bɛ́ bə̀ jàn rɛ́ n'ê gɛ mɔ́ nɔ jàn, rə̀ wɔ́ bə̀ cã̌-tɔ̀nɔ̀.⁵Lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê jí bə̀ swí mú,zɛ̃̀ bə̀ n'ê twĩ̀ mùnì ga bə nə kùjú,sə lyì byɛ̀bɛ́ nɔrh y'à zhe mó jě tɛ̃́, bə̀ n'ê jí bə̀ swí.Èta myɛ kə-eju w n'ô lùl twər tàlpyɛ̀,sə kə-lǔl mó jǐrh kə-eju.⁶Cinu ń nə́ ń ce lò cì,e jà ń nə́ ń ce lò zə myə̌l;ń nə́ ń ce lò zhə̀l cúlúe jà n ce lò shí cúlú n kwɛ̃̀ n bə̀ myɛ. ⁷Cinu ń nə́ ń ji nə̀mɔ̀ɔ̀rɛ̀e jà ń nə́ ń pɛ nə̀cɛ̀ndɛ myɛ;ń nə́ ń lwəl numbyíní yó tɛ̃́,e jà ń nə́ ń zhẽ̌ è yó dɛ̃̌.⁸Ń nə́ ń kwẽ̌ nə̀mɔ̀ mɔ́ pùlú w mú dɛ̃̌,n súlí n vùr zúzúnú cə́bal mɔ́ n du ywə̀ə̀rhé wẽ́,mùnì n ce bə jòm ǹdə́ pyǎ byǎ bɛ́sə n súlí n pə bɛ còrhó jààsɛ.B'è wɔ́ Cinu ń cǐ lũ w púlə́púlə́,ńmyɛ̌ ń cĩ́ w wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ kwɛ̃́ w mɔ́ yó.⁹Ń nə́ ń dɛ̃̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ zhǐ nà èdù yó ǹdə́ mɔ mɔ́ zhəl mó,sə ń nə́ ń ce lyì-bəlwǎlsɛ́ cì cə-byín rí wẽ́;bə̀ numbyíní wàr è m'a jí bɛlɛǹdə́ è sə̀pwà jàn yé.¹⁰Cinu mà n zhì dɛ̃̌-yi wə,n ce dwà bya e bɔbwɛlɛ ń zwə̀ bé.Cinu mà n kə́ lũ w púlə́púlə́ bùrsí.Ń mà n pə jàn nánfɔ̀lɔ̀ ń pyɔ̌ mɔ́ nɛ,ń mà n zhẽ̌ mɔ̀bɔ́ ń cír mú yó dɛ̃̌.»¹¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Eləkana ká n kwɛ̃̀ n vò jè, Arama nɛ́. Sə è gə wɔ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yilə, è y'à n'ê twĩ̀ Cinu yilə, vwĩ̀-zwə́lnə Elyi yala nɛ.¹²Elyi byǎ bɛ́ y'à wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à bə kùr zhe yé, bə̀ y'à yə̀l Cinu pár yé. ¹³Nyǐ vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀myɛ́ mɔ́ gə́ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ǹdə́ dwí rí: bə̀ gə tú bə̀ n'ê zwə́l vwĩ̀, nàmá bɛ́ shã̀ɔ̃́ mɔ́ yi ní, vwĩ̀-zwə́lnə mó tùntùnnə mó yà n twẽ̌ n yí ǹdə́ nàmá-lyelé è yə́lə́ nə̀tɔ̀ ń jɔ̃̀ wa. ¹⁴Ń yà n zə y n zò nə̀zhì-fwɛ̀lɛ̀ y wẽ́ ráá nə̀bwɛ́nɛ́ y wẽ́ ráá dɔ-nə́kwɛ́nɛ́ y wẽ́. Sə kɔn tɛ̀bɛ́ gakó nàmá-lyelé y yə́lə́ né y'à n'ê zhẽ̌ dɛ̃̌ mɔ́, vwĩ̀-zwə́lnə mó yà ń nə́ ń zwẽ re ń cìcì yilə. Wɔ́ èta Elyi byǎ bɛ́ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê twí Shilo né gàà mɔ́.¹⁵Kɔn du, vwĩ̀-zwə́lnə mó tùntùnnə mó nə́ ń twí ń wə̀l lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwə́l vwĩ̀ rí ni ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ rə̀ nwǐsí myǐn ji yé: «Pə nàmá bə̀ la wó vwĩ̀-zwə́lnə mó yilə. È wɔ́ nã̀-go w dúdú ń mà n shɛ̀nɛ́ n zwẽ, ń tá ń la nã̀shã̀ã̀ bɛ́ yò shɔ̀nɔ́ yéa.» ¹⁶Sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń tú ń la vwĩ̀ rí zwə́l mó gə wə̀l mo: «Yẽ̌ bə jɛ̀nɛ̀ bə ji nwǐsí myǐn, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ sə́ zɛ̃̀ ń vùr tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ yǎl mɔ́», ń ya n lyár mɔ n wɔ̀: «Ɔ̃́'ɔ̃, wɔ́ èlǎsɛ̃́ ǹ mə̌ sə ń pə rɛ, è gə də̀ rə̀myɛ́ à m'a zwẽ re ǹdə́ jàn.» ¹⁷Elyi byǎ bɛ́ dóó w y'à já dɛ̃́dɛ̃́ Cinu yé né, bə̀ bə̀ y'à n'ê fuuli pɛnɛ́ y bə̀ y'à n'ê pɛ Cinu ni mú.¹⁸È gə wɔ́ Saməwəə myɛ̌ yilə, ń yà ń nə́ ń twĩ̀ ń tum rí Cinu yé né. Ń yà ń nə́ ń zwì lɛ̃̌ kàmə̀zwǐ. ¹⁹Ń ná yà ń nə́ ń nyal kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ námpɔ́lɛ́ ń zhə̀l ń pɛ mɔ ń gə tó ń byal mɔ́ nɛ bə̀ la vò bə zwə́l byin byin gakó vwĩ̀ rí yi ní.²⁰Elyi yà ń nə́ ń cĩ́ bwəl Eləkana ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ yó ń zhe: «Bə̀ Cinu ce kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ lù byǎ n pɔ̃́ ń cĩ́ mɔ̀bɔ́ ń pɔ Cinu ni mú jàà wa!» Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ y'a k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ jè Eləkana sõ kɛ̀lɛ́ wa. ²¹Cinu gə́ tú n dùr Annɛ nɔ̀nɔ̀, ń zɔ pǔ n lù bala-byǎ bə̀tɔ̀ ǹdə́ kana-byǎ bə̀lyè. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Saməwəə yà ń nə́ ń byìl Cinu yé né.²²Elyi yà ń tú n bə̀ n jǐrh náncɛ dɛ̃́dɛ̃́. Ń yà ń nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê cĩ́ ń byǎ bɛ́ gə́ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó nɛ́ mɔ́; e súlí myɛ bə̀ gə́ y'à n'ê zwì ǹdə́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ Yi kòrhó w étwí-ènyí rí ni mu mú. ²³N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń byǎ bɛ́ nɛ: «Byè yil á n'â twĩ̀ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́? Dwí rí púlə́púlə́ n'ê zɔ̀m lwɛlɛ rɛ́ à nyɛ̌ bə̀ n'ê cĩ́ á shò kwã nɛ́ mɔ́ yò. ²⁴À byǎ, yẽ̌-nə rə̀myɛ́ mɔ́ nɛ, bə̀ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à nyɛ̌ Cinu dwí rí n'ê cĩ́ mú bə shɛ̀ culu yé!²⁵Lò gə dó ń dõ ne, Yi m'a kə́ bùrsí. Sə lò gə dó Cinu ni, mɔ̌ ń mà n kə́ bùrsí?» Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ yə̀ bə̀ da mɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cili yé. Bə̀ Cinu yà ń nə́ ń yǎl n ce bə cì. ²⁶Sə è gə́ wɔ́ Saməwəə myɛ̌ yilə, ń yà ń nə́ ń byìlə̀, ń zhə̀zhèèlé myɛ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ y'à n'ê súlí Cinu ǹdə́ numbyínə́ bé myɛ yírh wə.²⁷Yi lò mə̀dù tú n nə Elyi, n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Cinu nyí rí: À yə̀ à cìn byili ǹ nàmbal mɔ́ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni ǹdə́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti ní, pyɔ̌ Faraɔ̃ kɛ̀lɛ́ y lyì bí jɔ̃̀ w nà! ²⁸Ǹ nàmbal Aarɔ̃ wɔ́ àmyɛ́ à cír mu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ gakó wẽ́, ń la n yə̀ à vwĩ̀-zwə́lnə, ń nə́ ń zwə́l vwə̃̀ à vwĩ̀-jùlú w yó, ń nə́ ń ji wẽ̀ rǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ myǐn, sə n súlí ń nə́ ń pyà n sú à wu. À pɔ ǹ nàmbal mɔ́ dwí rí lyì bí ni Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pansɛ́ bə̀ y'à n'ê pɛ nɛ mɔ́ kə̀kàlà.²⁹Byè yil á n'â cèè vwĩ̀ rí ǹdə́ pɛnɛ́ y à pɔ nyí bə̀ bə̀ pɛ̃ à còrhó-jì y w mú tɛ̃́ á nə̀rh kùr wə? Byè yil ǹ nə́ ǹ nyàm ǹ byǎ bɛ́ du àmyɛ́ cìcì mú? Nyǐ á n'á zə à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ càn du sə̀ dwã bɛ́ gakó mó á m'á kɔ̀n á cìn á nù. ³⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Cinu, Esərayɛl Yi rí nyí rí: Zhə̀nà, à y'à bwəl nyí a wɔ̀: ‹Ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ǹdə́ ǹ nàmbal mɔ́ dwí rí lyì bí m'a yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə twéé twéé yilə.› Sə èlǎsɛ̃́, nyǐ Cinu nyí rí: bwelé y èmyɛ́ də̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a pyìrh yé! B'à n'â nyàm lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nyàm nɛ mɔ́, s'a n'â fulsi lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê fulsi ni mú.³¹Nyǐ dɛ̃ bànà, à m'a ce byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀jàlà ǹ sõ kɛ̀lɛ́ y w ǹdə́ ǹ nàmbal mɔ́ dwí rí w mú jé tɛ̃́: èta náncɛ k'ê t'â la nɔ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ y w kə́dò yé. ³²Ǹ m'ǎ nə lò dõ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹ jàà y wa, còrhó-jì y wẽ́, e súlí cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń la Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́. Sə bə̀ t'â la náncɛ nɔ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w kə́dò yé. ³³À m'a yẽ̌ ǹ dwí rí lò mə̀dù ni à vwĩ̀-jùlú w yala nɛ mùnì n ce ǹ yírhə́ lá sə ǹ wu sú ǹdə́ wu-zhùlù. Ǹ kɛ̀lɛ́ y byǎ bɛ́ gakó m'a ká bə tu.³⁴Tɛ̀bɛ́ rə̀ la ǹ byǎ bə̀lyè yə́, Ofəni ǹdə́ Pyənaasɛ, nɛ yú mú m'a yə̀ myɔrhɔ ǹ yilə: bə̀ bə̀lyè y ga m'a tó dwã bə cì dɛ̃ rə̀dù. ³⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à m'a cír vwĩ̀-zwə́lnə mɔ̀bɔ́ à zhe ń zhə̀n mɔ́. Ń mà n twĩ̀ ǹdə à wu bùlə̀ né gə́ n'ê yǎl nɛ́. À m'a ce ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ j'â wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə twéé twéé yilə. Ń mà n yə̀ nɛ́ twéé twéé ǹdə́ mɔ̀bɔ́ à la cír mó.³⁶Lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ gakó m'a bə̀ bə wùlì tɛ̃́ ń yé né, mùnì ga bə nə wár-kùlì ǹdə́ búrú dɔ̌ òdù sə bə̀ m'a wɔ̀ mɔ: ‹À n'â lwə̀l mó, pɛ̃ vwĩ̀-zwə́lnə tum tɛ̌ tɛ̌ a twĩ̀ mùnì a nə à nyí-kùjú.› »

Chapter 3

¹Saməwəə yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Elyi ń mə́ ń twĩ̀ Cinu tum rí ń bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga. Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, Cinu yà ń kə́ ń tá ń zɔ̀m ǹdə́ ń dwí rí pɔ́n-pɔ́n yé, ń yà ń kə́ ń tá ń ce bə̀ nə kɔn myɛ ń shò kwã nàná èta yé. ²Cəcɛ̃ èdù, Elyi yà ń pyě ń twéé twéé jàà y wa. Ń yírhə́ né jàn rɛ́ y'à ju kùr rə̀ n'ê bɔ̀. Ń yà ń ká ń bə nə́ nɛ cɛ̀nɛ̀ cɛ̀nɛ̀ yé. ³Saməwəə yà ń pyě Cinu còrhó-jì y wẽ́, Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w gə́ y'à wɔ mə̀gã̌ mɔ́, sə bə̀ y'à gwẽ̌ yə̀ Yi pàntɛ́mɛ́ y cì yé. ⁴Cinu byẽ̀ Saməwəə. N lyár mɔ n wɔ̀: «Nyǐn ni!»⁵Saməwəə zə ywə́l n vò Elyi sõ, n yí n wɔ̀ mɔ: «Ǹmyɛ́ ǹ byẽ̀ ne, nyǐn ni.» Elyi lyár mɔ n wɔ̀: «À yə̀ mó byẽ̀ yé. Kwɛ̃̀ ń vò ń pyẽ̀ tɛ̃́.» N kwɛ̃̀ n vò ń pyě tɛ̃́. ⁶Cinu kə́ n byẽ̀ Saməwəə kə́dò. Saməwəə shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n vò n nə Elyi n wɔ̀ mɔ: «Ǹmyɛ́ ǹ byẽ̀ ne, nyǐn ni.» Elyi lyár mɔ n wɔ̀: «À byǐ, à yə̀ mó byẽ̀ yé. Kwɛ̃̀ ń vò ń pyẽ̀ tɛ̃́.»⁷Saməwəə yà ń gwẽ̌ ń yə̀l Cinu pár yé. Cinu yà ń gwẽ̌ ń yə̀ zɔ̀m ǹdə́ mɔ èta gaga yé. ⁸Cinu kə́ n byẽ̀ Saməwəə twər rə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́. N zɛ̃̀ n vò n nə Elyi, n wɔ̀ mɔ: «Ǹmyɛ́ ǹ byẽ̀ ne, nyǐn ni.» Rə̀myɛ́ yó, Elyi lwar b'è wɔ́ Cinu ń yà ń nə́ ń byẽ̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yá.⁹Elyi zɛ̃̀ n wɔ̀ Saməwəə ne: «Kwɛ̃̀ ń vò ń pyẽ̀ tɛ̃́. Ń gə byẽ̀ mó, sə́ wɔ̀ mɔ: zɔ̌m, Cinu, ǹ tùntùnnə mó nə́ ń cili.» Rə̀myɛ́ yi ní, Saməwəə já n kwɛ̃̀ n vò n pyẽ̀ tɛ̃́ ń twéé twéé jàà y wa.¹⁰Sə Cinu tú n zhì ń yala nɛ. N zɛ̃̀ n byẽ̀ mo ǹdə twər ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lyɛ̃ mɔ́ ta: «Saməwəə, Saməwəə!» Saməwəə shɛ̀ n wɔ̀: «Zɔ̌m, ǹ tùntùnnə mó nə́ ń cili.» ¹¹Cinu wɔ̀ mɔ: «Nyǐ à la kɔn rə̀dù wɔ̀rhɔ́ Esərayɛl nɛ́, sə rə̀ m'a ce dweme lò mɔ̀bɔ́ gakó ń la rɛ nyɔ̀ɔ̀ mɔ́ zhã̌ wa.¹²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, à m'a pyìrh lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à bwəl a pə Elyi ni ń kɛ̀lɛ́ y shò kwã nɛ́ mɔ́, rə̀dù ga t'â la dǎl yé. ¹³À m'a byili mu b'à m'a kə́ ń kɛ̀lɛ́ y bùrsí twéé twéé yilə, ń dóó w yilə: ń yà ń yě bə̀ ń byǎ bɛ́ y'à n'ê fulsi Yi, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń yə̀ be búlə́ ji yé. ¹⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à n'â bwəl à ce Elyi kɛ̀lɛ́ y kwã nɛ́: vwĩ̀ tɛ̃̌tɛ̃̌ ráá pɛnɛ́ kɛ̃̌kɛ̃̌ wàr è m'a vùr Elyi kɛ̀lɛ́ y dóó w gaga yé.»¹⁵Saməwəə mɛ̃ ń pyə̀nə̀ y wẽ́ kɔn b'e yí cɛ-lár. N zɛ̃̀ n zɛ̃̀ n pul Cinu jì y bwə̀ə̀lé. Sə ywẽ y'à zhe mo ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń nɔ mɔ́ Elyi ni cṹ. ¹⁶Elyi zɛ̃̀ n byẽ̀ mo, n wɔ̀ mɔ: «À byǐ Saməwəə.» Saməwəə shɛ̀ mɔ n wɔ̀: «Nyǐn ni.»¹⁷Elyi wɔ̀ mɔ: «Bə̀kɔ́n Cinu wə̀l mó? À n'â lwə̀l mó, bə̀ re shèè yé. Bə̀ Yi pɔ̃́ còrhò-tum mɔ̀bɔ́ mə̀ bə dõ zhe ǹdə́ ǹ gə shèè ne zɔ̀mɛ̀ byǐ èdù cìcì zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó ń zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ mɔ́ wẽ́.» ¹⁸Rə̀myɛ́ yi ní, Saməwəə zɛ̃̀ n cĩ́ mu Cinu zɔ̀mà nɛ́ gakó, ń yə̀ mo rə̀dù ga shèè yé. Elyi zɛ̃̀ n wɔ̀: «Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Cinu mú. Ń wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń bùlə̀.»¹⁹Saməwəə yà ń nə́ ń byìlə̀. Cinu yà ń ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ ǹdə́ mɔ, sə Cinu zɔ̀mɛ̀ rə̀dù ga yə̀ shó w twi yé. ²⁰Esərayɛl púlə́púlə́, kɔn zhì Dan e m'e yí Bɛɛr-Shəba, lwar bə̀ zhə̀n ga, Saməwəə yà ń wɔ́ Cinu Yi nyì-zwennə. ²¹Cinu yà ń já ń nə́ ń lyí Saməwəə Shilo né. Zhə̀n ga, ń yà ń nə́ ń tó ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ dɛnnɛ ń byili mu ń cìn Shilo né.

Chapter 4

¹Sə Saməwəə yà ń nə́ ń zə Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń yí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó.Dɛ̃ rə̀dù, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhə̀l bə bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí. Bə̀ zul Ebɛn-Ezɛɛrɛ yala nɛ, sə Shilisəti lyì bí zul Afɛɛkɛ nɛ́. ²Shilisəti lyì bí tɛnɛ bə zhì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé y wə, búlə́ né yàl búlə́ nánfɔ̀lɔ̀, sə Shilisəti lyì bí ŋwɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, bə gu bə̀ nunə bə̀ yú ǹdə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na ta búlə́ né jàà wa, gɔ sõ.³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ kwɛ̃̀ bə vò zulə́ jàà y wa, náncɛsɛ́ wə̀lə̀: «Byè yil Cinu ce Shilisəti lyì bí ŋwɛ̀nɛ́ nə́ba zà mɔ́? Bà-na nə́ vò nə́ kwè Cinu Yi dɔbrɛ kùlkṍ w Shilo né nə́ m'é bà, o yə̀ nə́ cəcəl w o zwẽ nə́ba nə́ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa!» ⁴Dwí rí twĩ̀ lyì Shilo né. Sə bə̀ zhə̀l bə kwè lũ gakó Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń jě Shərəbɛ̃́bá yó w mó dɔbrɛ kùlkṍ wə́, bə m'e bà. Elyi byǎ bɛ́ bə̀lyè y Ofəni ǹdə́ Pyənaasɛ y'à wɔ Yi dɔbrɛ kùlkṍ w yala nɛ.⁵Cinu Yi dɔbrɛ kùlkṍ w gə́ j'a yí zulə́ jàà y w yi ní, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó tó dwã bə mà wu-nyɔ̃̀ búbwéé nánfwɛ̀lɛ̀ bə ce né. Rə̀myɛ́ yó, cɛ y j'a zhízhǐ. ⁶Shilisəti lyì bí gə́ nyɛ̀ɛ̀ wu-nyɔ̃̀ búbwéé nánfwɛ̀lɛ̀ yá, bə̀ yòwə̀: «Wu-nyɔ̃̀ búbwéé nánfwɛ̀lɛ̀ y èta mɔ́ Ebərəbá zulə́ jàà y wẽ́ mó kùrə̀?» Sə bə̀ tú bə lwar bə̀ Cinu Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w y'à tú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zulə́ jàà y wa.⁷Ywẽ zɔ Shilisəti lyì bí, bə̀ bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «yi rə̀dù tú bə̀ zulə́ jàà y wa.» Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Múcúlú zhe nə́ba! Bə̀ kɔn yə̀ èta yàl dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyɛ̃ mɔ́ wẽ́ yé. ⁸Múcúlú zhe nə́ba! Mɔ̌ ń mà n zwẽ nə́ba yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ jàn cə́bal mɔ́ jɔ̃̀ wa? Wɔ́ yi rí rə̀myɛ́ rə̀ pɔ zwini dwí gakó Ezhibti lyì bí ni gɔ-elũ èpòlò w w mó. ⁹Zə-na wu-jɔ̀! Sə á yə̀ bala, Shilisəti lyì. È gə də̀ rə̀myɛ́, ámyɛ m'ǎ yə̀ bə̀ yómə́ ǹdə bə̀myɛ cìcì mú gə́ yàl á yómə́ né. Yál-na bala sə á bú ǹdə́ bɛ!»¹⁰Shilisəti lyì bí j'a zɛ̃̀ búlə́ né bú ni. Bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dùr bə vò bə̀ kwə̀ə́rhé wẽ́. Bə̀ búl bə ŋwɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́: bə̀ gu Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à n'ê zhə̀l tɛ̃́ búlə́ bú yi ní mú mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ¹¹Bə zwẽ Yi dɔbrɛ kùlkṍ wə́; sə Elyi byǎ bɛ́ bə̀lyè yə́, Ofəni ǹdə́ Pyənaasɛ cùwə̀.¹²Bɛ̃zhamɛ kwálá y bal mə̀dù zhì búlə́ né jàà w n zə ywə́l n yí Shilo dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w ga. Ń gàndɛ́ y'à kǎr kǎr, ń yə́-pɛ̀lɛ́ y y'à sú ǹdə́ shóa. ¹³Ń gə́ yú Shilo yi ní ǹdə́ Elyi yà ń jě ń də̀gwã́ y yó sɔ́má y nyí ni, ń nə́ ń dɛ̃̀, bə̀ ń wu y'à n'ô zɛ̃̀ Yi dɔbrɛ kùlkṍ w yilə. Bal mɔ́ cĩ́ nyí rí cɔ w wa, sə cɔ w púlə́púlə́ zɛ̃̀ wìísi ni.¹⁴Elyi gə́ nyɛ̀ɛ̀ wìísí, n wɔ̀ ń cìn ni: «Bə̀kɔ́n sɔ̀ lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ n'ê ce èta mɔ́?» Bal mɔ́ bə̀ làlà n vùr nyí rí n cĩ́ Elyi ni. ¹⁵Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Elyi yà ń zhe byinə shə́-nə̀bɔ́ ǹdə́ lyɛlɛ. Ń yírhə́ né y'à shǐrh e jà nə̀ y'à bə nɛ́ nɛ yé.¹⁶Bal mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ búlə́ né jàà w à zhì ní a dùr zà cìcì.» Elyi zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «À byǐ, bə̀kɔ́n rə̀ wɛ̀rhɛ́?» ¹⁷Lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à twĩ̀ mú lyár mɔ n wɔ̀: «Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dùr Shilisəti lyì bí yé né; dwí rí lyì bí nánzhəzhɔ̌ cùwə̀; ǹ byǎ bɛ́ bə̀lyè yə́, Ofəni ǹdə́ Pyənaasɛ myɛ cùwə̀; sə bə̀ súlí bə zwẽ Yi dɔbrɛ kùlkṍ wə́.»¹⁸Ń gə́ zɔ̀m Yi dɔbrɛ kùlkṍ w zɔ̀mà yi ní Elyi já n shí ń də̀gwã́ y yó n byirh n tu tɛ̃́ bwə̀rə̀ y vɔ̃̀ nɛ, n kə́ ń byã n já n cì. Bə̀ ń yà ń cɛ, n jà ń yà ń dùmə̀. Elyi yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bù-kárna byinə shə́-èna.¹⁹Elyi byì-can, Pyənaasɛ kɛ̃ mɔ́, pǔ y'à cɛ ń bwə́l lúl. Ń gə́ nyɛ̀ɛ̀ Yi dɔbrɛ kùlkṍ w zõ mó nyí rí, e súlí ń nyɛ̀ mɔ́ ǹdə́ ń byal mɔ́ cu mú nyí rí, ń pwǐ y j'a zɛ̃̀ è n'ê yì rə̀myɛ́ yi ní, n swər n jòm tɛ̃́ n já n lù. ²⁰Sə ń yé y gə́ y'à n'ê jé ń nə́ ń jàrh yi ní, kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Bə̀k'á dùr ywẽ yé: bə̀ wɔ́ bal-byǐ ǹ lùlə̀.» Sə ń yə̀ be lyár yé, ń yə̀ bə̀ sõ cili yé.²¹Ń tú n bə̀ n ce bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yil bə̀ Yəkabɔɔdɛ, rə̀ n'ê yǎl rə̀ wɔ̀: «Còrhó k'ê tɛ̀nɛ́ yé», bə̀ ń yà ń nə́ ń wə̀l bə̀ còrhó w jé tɛ̃́ Esərayɛl nɛ́, bə̀ gə́ y'à zwẽ Yi dɔbrɛ kùlkṍ wə́, e súlí ń nyɛ̀ mɔ́ ǹdə́ ń byal mɔ́ cu mú yilə. ²²Ń yà ń wòwə̀: «Cinu Yi còrhó w jé tɛ̃́ Esərayɛl nɛ́», bə̀ bə̀ zwẽ Yi dɔbrɛ kùlkṍ wə́.

Chapter 5

¹Shilisəti lyì bí zhə̀n ga y'à zwẽ Yi kùlkṍ wə́. Bə̀ zə w bə zhì Ebɛn-Ezɛɛrɛ bə m'e vò Ashədɔɔdɛ. ²Bə̀ kwè w bə vò bə cĩ́ Dagɔ̃ còrhó-jì y wẽ́, Dagɔ̃ sarh nɛ. ³Ashədɔɔdɛ lyì bí gə́ dùlí bə zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, bə púrí Dagɔ̃ yà ń tu n zə ń yé n pú tɛ̃́ Yi kùlkṍ w yé né. Bə kwè mo bə k'a cĩ́ ń jàà y wa.⁴È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, bə dùlí bə zɛ̃̀ bə k'a púrí Dagɔ̃ tu n zə ń yé n pú tɛ̃́, Yi kùlkṍ w yé né. Ń yó w ǹdə́ ń jɛ̀sɛ́ sə̀lyè y ga gòm rə̀ pyě tɛ̃́ jì y étwí-ènyí rí wə. Ń bòbõ̌ w dúdú ò y'à dàl. ⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce ǹdə́ zà gwẽ̌, Ashədɔɔdɛ nɛ́, Dagɔ̃ vwĩ̀-zwə́lnə bé e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê zwì Dagɔ̃ jì y wẽ́ mó t'â cĩ́ nà jì y étwí-ènyí rí yó yé.⁶Cinu kwɛrhɛ n zhẽ̌ ń jɛ̃̀ y Ashədɔɔdɛ lyì bí yó, wu-zhùlù ce bə̀ wun zhizhiri. Ń ce nyəla ji Ashədɔɔdɛ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ lyì bí yala nɛ́ nɛ. ⁷Ashədɔɔdɛ lyì bí gə́ púrí kɔn y'à wɔ́ èta, bə̀ wə̀lə̀: «Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí kùlkṍ w t'â la nə́ sõ mãɔ̃ yé. Bə̀ bə̀ Yi rí búl rə zhẽ̌ rə̀ jɛ̃̀ y nə́myɛ̌ ǹdə́ Dagɔ̃, nə́ yi rí, ga yó!»⁸Bə zɛ̃̀ bə twĩ̀ bə byẽ̀ Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé gakó bə cĩ́ dwã yó bə̀ sõ, bə bwə̀rh be bə wɔ̀: «Bə̀kɔ́n nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí kùlkṍ wə́?» Bə lyár bə wɔ̀: «Bə̀ kwě w bə m'e vò Gaatɛ.» Sə bə̀ kwè w bə m'e vò Gaatɛ. ⁹Sə bə̀ gə́ kwè w bə m'e yí gàà yi ní, Cinu zhẽ̌ ń jɛ̃̀ y cɔ w òmyɛ́ mɔ́ lyì bí yó. Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ bɛ. Nyəla ji cɔ w òmyɛ́ mɔ́ lyì bí, bə̀sɔ́ná ǹdə́ náncɛrh ga yala nɛ́ nɛ.¹⁰Rə̀myɛ́ yi ní, Gaatɛ lyì bí ce Yi kùlkṍ w vò Ekərɔ̃. Sə Yi kùlkṍ w gə́ yú Ekərɔ̃ yi ní, cɔ w lyì bí búbwéé bə wɔ̀: «Bə̀ kwè Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí kùlkṍ w bə m'e bə̀ nə́ sõ mùnì ga bə gu nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ dwí rí.»¹¹Bə̀myɛ ce bə byẽ̀ Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé bə cĩ́ dwã yó, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Cǎrh-na Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí kùlkṍ w o kwɛ̃̀ o vò ò jàà y wa, mùnì ga ò bə̀k'a gu nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ dwí rí yé.» Cu wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ y'à zhe cɔ w lyì bí gakó, bə̀ Yi y'à búl rə zhẽ̌ rə̀ jɛ̃̀ bə̀ yó. ¹²Nyəla y'à n'ê ji lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yə̀ cì mú yala nɛ́ nɛ. Sə cɔ w lyì bí zúzúnú w búbwéésé y'à la dɛ̃̌-yi wə.

Chapter 6

¹Cinu Yi kùlkṍ w mɛ̃ Shilisəti tənà y w cànsɛ̀ shàlpyɛ̀. ²Shilisəti lyì bí byẽ̀ bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ jə̀pársɛ́ cìnə́ bé, bə bwə̀rh be bə wɔ̀: «Bə̀kɔ́n nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ Cinu kùlkṍ wə́? Byili-nə nə́ba nə́ gə́ m'ǎ tó né nə́ k'á càrh w ò jàà y w nɛ́.»³Bə lyár bə wɔ̀: «Á gə n'á yǎl á càrh Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí kùlkṍ w ò jàà y wa, sə á bə̀k'á càrh w nánfò yé. Jɛ̀nɛ̀-na á pyà yò w kɔrhɔ cə̀ə̀ré, á pə bə̀ Yi rí ni. Èta, á m'ǎ wárh, sə á m'ǎ lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à ce rə̀ y'à j'â búl rə̀ n'ê zhẽ̌ rə̀ jɛ̃̀ á yó twéé twéé èta mɔ́ kùrə̀.» ⁴Shilisəti lyì bí bwə̀rh be bə wɔ̀: «Cə̀ə̀re dwí tɛ̌ nə́ mə̌ sə nə́ pə rɛ?» Vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ jə̀pársɛ́ cìnə́ bé lyár bɛ bə wɔ̀: «Pə-na rɛ wẽ̀ rə̀nu rə̀ zùrhì ǹdə́ sánə́má, rə̀ n'ê myɛrhɛ nyəla nɛ́ nə̀ ju lyì bí yala nɛ́ nɛ mɔ́, e súlí sánə́má yíbədwə̀ə́le rə̀nu èsã̌yùúli rə mɛrhɛ Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé yó wə́. Wɔ́ címí y èmyɛ́ èdù y è zɔ ámyɛ̌ ǹdə́ á yó-cìnə́ bé ga.⁵Rə̀myɛ́ ce, zùrhì-nə nyəla nɛ́ nə̀ ju lyì bí yala nɛ́ nɛ mɔ́ èsã̌yùúli e súlí yíbədwə̀ə́lé rə̀ y'à n'ê cɔ̀ á tənà y mɔ́ èsã̌yùúli, sə á cèrhé Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí. Dədɛ̌nnɛ, rə̀ wu m'a swẽ́ ǹd'ába, ámyɛ̌ ǹdə́ á yə né, ǹd'á tənà y ga. ⁶Bə̀kɔ́n yil á m'ǎ nyɛ́ɛ́ á kù á wun ní ǹdə Ezhibti lyì bí ǹdə́ Faraɔ̃ gə́ y'à wɛ̀rhɛ́ nɛ́. Yi rí rə̀myɛ́ gə́ co be cìzhìl kwã nɛ́, ń yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ yẽ̌ bə shə́r bə lyɛ̃?⁷Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, zɛ̃̀-na á wɛ̀rhɛ́ vwə̃tu nándũ̀, sə á zə nə̀nyɛ̀mɛ̀ nə̀lyè nə̀ n'ê ŋwɔ̀ e jà nə̀ gwẽ̌ yə̀ zhĩĩ zhĩ; ce-nə nə̀nyɛ̀mɛ̀ nɛ́ nə̀lyè y vwə̃tu w ni, sə á pɔr nə̀ byǎ bɛ́ nə̀ kwã nɛ́ á b'ǎ yẽ̌ ne nə̀-jil ré wə. ⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, sə á kwè Cinu kùlkṍ w á cĩ́ vwə̃tu w wẽ́. Á m'ǎ zɛ̃̀ á kwè sánə́má wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cə̀ə̀ré á la Yi ni pɔ mɔ́, á ce kùlkwémé wẽ́ á cĩ́ Yi kùlkṍ w sarh nɛ, sə á yẽ̌ vwə̃tu w ni o zhǐr o vò. ⁹Á m'ǎ zɛ̃̀ á n'á nyǐ cɛ̀nɛ̀: ò gə kwè Esərayɛl tənà y sɔ́má y o zǎ Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ səta, sə́ nyǐ wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí cìcì rə̀ wɛ̀rhɛ́ nə́ba lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó. Sə kɔn gə yə̀ èta tó, nə́ m'ǎ lwar b'è də̀ rə̀myɛ̌ rə̀ zhẽ̌ rə̀ jɛ̃̀ y nə́ yó yé, wɔ́ yò-jɔ̀rɔ̀.»¹⁰Sə lyì bí wɛ̀rhɛ́ èta. Bə̀ zɔ nə̀nyɛ̀mɛ̀ nə̀lyè nə̀ y'à n'ê ŋwɔ̀, bə ce vwə̃tu w ni, bə zɛ̃̀ bə cə̀r nə̀ byǎ bɛ́ bə mɛ̃ jil ré wə. ¹¹Bə zɛ̃̀ bə kwè Cinu kùlkṍ w ǹdə́ kùlkwémé yə́, e súlí sánə́má yíbədwə̀ə́lé èsã̌yùúlí ǹdə́ nyəla nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à ju lyì bí yala nɛ́ nɛ mɔ́ sánə́má èsã̌yùúlí bə cĩ́ ò yó. ¹²Nə̀nyɛ̀mɛ̀ nɛ́ j'a kwè Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ sɔ́má y cángá nə̀ la. Nə̀ kwè sɔ́má y èmyɛ́ èdù y nə̀ n'ê kúrhə́, nə̀ yə̀ ywə̀r nə vò jə̀-jĩ́ sõ ráá jə̀-gwã̀ myɛ yé. Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé y'à wɔ nə̀ kwã nɛ́ bə̀ n'ê zhə̀lə̀ bə m'e yí Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ swɛ̃́ rɛ́.¹³Rə̀ yù wə, Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ lyì bí y'à wɔ vɔlɔ w w bə̀ n'ê kwar bə̀lɛ́ yá. Bə̀ gə́ kwẽ̌ dɛ̃̌ bə̀ la nyǔ, bə púrí Cinu kùlkṍ wə́, sə bə̀ wun zɔ nyàn bə̀ gə́ nɔ w mɔ́ yilə.¹⁴Vwə̃tu w gə́ yú Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ lyì bal Zhozwe cɛ y w yi ní, ò swə́rh o zhì. Nə́kul-fɔ̀lɔ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́. Bə̀ lo vwə̃tu w dǎr rɛ́, bə zɛ̃̀ bə zə nə̀nyɛ̀mɛ̀ nɛ́ bə zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ bə pə Cinu ni. ¹⁵Levyi dwí rí lyì bí y'à só Cinu kùlkṍ w tɛ̃́ e súlí kùlkwémé y kɛ̀bɛ́ è y'à wɔ ò sarh nɛ, sánə́má wẽ̀ ré y'à wɔ è wẽ́ mó, bə zɛ̃̀ bə kwè re bə cĩ́ nə́kul-fɔ̀lɔ̀ w yó. Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ lyì bí zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́, bə súlí bə zwə́l vwə̃̀ dwã bə pə Cinu ni.¹⁶Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé bə̀nu y k'a kwɛ̃̀ bə vò Ekərɔ̃ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə, bə̀ gə́ nɔ rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́.¹⁷Nyǐ sánə́má nyəla nɛ́ èsã̌yùúlí rə̀nu w Shilisəti lyì bí pɔ Cinu ni cə̀ə̀ré yil mú: rə̀dù Ashədɔɔdɛ yilə, rə̀dù Gaza yilə, rə̀dù Ashəkəlɔ̃ yilə, rə̀dù Gaatɛ yilə, rə̀dù Ekərɔ̃ yilə. ¹⁸È gə wɔ́ sánə́má yíbədwə̀ə́lé èsã̌yùúlí yilə, rə̀ yó w y'à mɛrhɛ dwã ǹdə́ Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé bə̀nu y gə́ y'à cǐ má mɔ́ nyí rí cɛmɛ nɛ́ yó wə́, nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ́ e súlí cə-bwǎlsɛ́. Bə̀ tənà y y'à zhə̀l e vò e yí nə́kul-fɔ̀lɔ̀ w cɛ y nɛ, nə́kul-fɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ bə̀ cĩ́ Cinu kùlkṍ w ò yó mó. Nə́kulu w òmyɛ́ mɔ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ lyì bal Zhozwe cɛ y wẽ́ zà zà.¹⁹Sə Cinu gu Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ lyì bí, bə̀ gə́ y'à nyǐ ń kùlkṍ y wẽ́ mó yilə. Ń gu lyì shə́-shàlpyɛ̀ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu w wẽ́, dwí rí wu zhìlì rə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ Cinu yà ń gu mú yilə. ²⁰Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ lyì bí zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Mɔ̌ ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n zhì Cinu yé né, Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó yé né?» Bə súlí bə wɔ̀: «Ń kùlkṍ w gə zhǐr nə́ sõ, yẽ̀ nə́ m'ǎ ce o búl o vò né?»²¹Bə twĩ̀ lyì Cərəyaatɛ-Yəyərim lyì bí sõ bə vò bə wɔ̀ bɛ: «Shilisəti lyì bí càrh Cinu kùlkṍ w ò kwã nɛ́. Bà-na á kwè w á m'á vò á sõ.»

Chapter 7

¹Cərəyaatɛ-Yəyərim lyì bí bə̀ bə kwè Cinu kùlkṍ w bə m'e vò bə̀ sõ. Bə zə w bə vò bə cĩ́ Abyənadaabɛ sõ jù wə, pyɛ̀lɛ́ y yó, bə zɛ̃̀ bə cír ń byǐ Eləyazaarɛ ń la n dɛ̃̀ wa. ²Bə̀ gə́ kwè kùlkṍ w bə b'e cĩ́ Cərəyaatɛ-Yəyərim ní mú kwã nɛ́, ò mɛ̃ gàà o dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́, kɔn yí byinə shí-èlyè. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à zɛ̃̀ bə̀ n'ê kúrh Cinu kwã.³Saməwəə zɛ̃̀ n wɔ̀ Esərayɛl dwí rí púlə́púlə́ ne: «È gə wɔ́ ǹdə́ á wun gakó á n'á yǎl á kwɛ̃̀ á bə̀ Cinu sõ, sə á vùr dwə́ né dwã bɛ́ yə né e súlí Ashətarətəbá á sõ; sə á zə á wun ní á zǎ Cinu Yi, á cèrhé ńmyɛ̌ dúdú sásá. Rə̀myɛ́ yi ní ń mà n zwẽ ába Shilisəti lyì bí jɔ̃̀ wa.» ⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə vùr Baaləbá ǹdə́ Ashətarətəbá bə̀ sõ, bə zɛ̃̀ bə cèrhé Cinu dúdú sásá.⁵Saməwəə wɔ̀: «Cĩ́-nə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó dwã yó Myəsəpa nɛ́: à m'a zə Cinu Yi cã̌ nɛ gàà bə̀ yilə.» ⁶Bə̀ tú dwã yó Myəsəpa nɛ́. Bə mɔ nɛ̃̌ bə ló tɛ̃́ Cinu yé né. Bə lyẽ bə̀ nyí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, bə zɛ̃̀ bə zhì jàà y èmyɛ́ mɔ́ w bə wɔ̀: «Nə́ dó Cinu ni.» Wɔ́ Myəsəpa nɛ́ Saməwəə kɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bùrsí ní.⁷Shilisəti lyì bí nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à tú dwã yó Myəsəpa nɛ́. Rə̀myɛ́ yi ní bə̀ yó-cìnə́ bé zhə̀l bə̀ la vò bə bú ǹdə́ bɛ. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, Shilisəti lyì bí ywẽ zɔ bɛ. ⁸Bə wɔ̀ Saməwəə ne: «Bə̀k'á shĩ̌ ǹ nyí yé! Bə̀k'á yẽ̌ nə́ba yé! Búbwéé ń ce Cinu nə́ Yi rí ni, mùnì n zwẽ nə́ba Shilisəti lyì bí jɔ̃̀ wa!»⁹Rə̀myɛ́ yó, Saməwəə zɔ pyì-bwɛ̀lɛ́ è gwẽ̌ n'ê ŋwɔ̀ yil n mə n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ n pə Cinu ni. N zɛ̃̀ n zɛ̃̀ n búbwéé n ce Cinu ni, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə, sə Cinu zwẽ ń co wə́.¹⁰Saməwəə gə́ yà ń tú ń nə́ ń zwə́l vwĩ̀ rí yi ní, Shilisəti lyì bí y'à twẽ̌ bə bə̀ bə̀ la bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Sə dɛ̃ rə̀myɛ́ yù wə, Cinu ce dwà y bya byɛɛ́sɛ nánfwàlsɛ, e ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə bɛ. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní. ¹¹Esərayɛl lyì bí shə́r Myəsəpa nɛ́ bə pú Shilisəti lyì bí kùr bə jì, sə bə̀ gu bi Bɛtɛ-Kaarɛ kùr wə.¹²Saməwəə zɛ̃̀ n kwè nə́kulu n cìì tɛ̃́ Myəsəpa ǹdə́ La Dan bwə̌l mó wə. N byẽ̀ w bə̀ Ebɛn-Ezɛɛrɛ, è n'ê yǎl e wɔ̀ «Sɛ̃ɛ̃́ Nə́kulu» bə̀ ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: «Cinu sɛ̃ nə́ba kɔn b'e yí nyɔ̀nɔ̀.»¹³Èta, Shilisəti lyì bí jú cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀. Cinu zhẽ̌ ń jɛ̃̀ y bə̀ yó Saməwəə nyǔ mú púlə́púlə́ yi ní, sə bə̀ k'ê yə̀ mɛrhɛ bə zù Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tənà y wẽ́ yé. ¹⁴Shilisəti lyì bí k'a càrh cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à zhì Ekərɔ̃ nə m'e vò Gaatɛ, bə̀ y'à zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ mó. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zwẽ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ nyí rí Shilisəti lyì bí jɔ̃̀ wa. Sə rə̀myɛ́ yi ní, yə̀-zùlə́ jòm bə̀myɛ́ ǹdə́ Amɔrətəbá cəcəl wə.¹⁵Saməwəə yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bù-kárna ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́. ¹⁶Byin byin gakó, ń yà ń nə́ ń zhə̀l Bətɛl ǹdə́ Jələgal ǹdə́ Myəsəpa, ń mə́ ń bùr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bùrsí jààsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ gakó wẽ́. ¹⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń ya n ká n kwɛ̃̀ n vò Arama, bə̀ wɔ́ gàà ń kɛ̀lɛ́ y y'à ŋwɛ́nɛ́. Wɔ́ gàà ń yà ń nə́ ń bùr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bùrsí ní; ń yà ń súlí n lù vwĩ̀-jùlú gàà n pə Cinu ni.

Chapter 8

¹Saməwəə gə́ tú n jǐrh náncɛ yi ní, ń ce ń byǎ bɛ́ jǐrh Esərayɛl bù-kárna. ²Ń byì-cɛ y y'à yíl Zuwəə, bə̀lyè nyǎn mɔ́ zɛ̃̀ ń yíl Abya. Bə̀ y'à jě Bɛɛr-Shəba nɛ́ bə̀ m'ê kɛ́ bùrsí. ³Sə ń byǎ bɛ́ yə̀ ń nà kwè yé. Nɛrɛ́ pyǎ yǔyǔ wẽ́, e súlí pansɛ yò shɔ̀nɔ́ dwĩ̀ bi, bə̀ k'ê t'â bùr bùrsí sə̀ tó cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́ yé.⁴Esərayɛl náncɛsɛ́ gakó nə dwã sə bə̀ sə nə Saməwəə Arama nɛ́. ⁵Sə wɔ̀ mɔ: «Nyǐ ǹ jǐrh náncɛ e jà ǹ byǎ bɛ́ t'â kwè ǹ nà y yé. Rə̀myɛ́ ce, pə nə́ba pyɔ̌ èlǎsɛ̃́ ń la n bùr nə́ bùrsí ǹdə dwə́ né dwã bɛ́ ta.»⁶Sə sə̀ gə́ wə̀l Saməwəə ne: «Pə nə́ba pyɔ̌ mùnì n bùr nə́ bùrsí» mú zhìlì ń wu ni. Rə̀myɛ́ yi ní n zɛ̃̀ n vò n zə Cinu cã̌ nɛ. ⁷Cinu wɔ̀ Saməwəə ne: «Cili nyí rí tɛ̀bɛ́ dwí rí n'ê cĩ́ mú mú rə̀ kɔn gakó wẽ́, b'è də̀ ǹmyɛ́ rə̀ n'ê zhɛ̃̀ yé, wɔ́ àmyɛ́ rə̀ n'ê zhɛ̃̀. Rə̀ k'ê t'â yǎl b'à jí pyɛ̀lɛ̀ rə̀ yó kə́dò yé.⁸Rə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə rə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ nɛ́ kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ à ce rə shə́r Ezhibti ní kɔn b'e yí zà mɔ́. Rə̀ y'à n'ê yẽ̌ ne rə zɛ̃̀ rə̀ n'ê cèrhé yə dwã. ⁹Rə̀myɛ́ ce, cili rə̀ nyí rí èlǎsɛ̃́. Sə ǹ bə̀k'á cẽ re cúcú pɔ yé: byili ri pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń la pyɛ̀lɛ̀ rə̀ yó jú mú gə́ mà n kal rɛ nɛ́.»¹⁰Saməwəə kə́ n kwè Cinu zɔ̀mà nɛ́ gakó n bə̀ n cĩ́ dwí rí rə̀ y'à n'ê lwə̀l pyɔ̌ mɔ́ nɛ. ¹¹Ń yòwə̀: «Nyǐ-nə pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń la pyɛ̀lɛ̀ jú á yó mó gə́ mà n kál ába nɛ: Ń mà n zə á byǎ bɛ́ n ce bə̀ n'ê nyǐ ń búlə́ eshərh-vwə̃tur rí ǹdə́ ń eshesé yò, bə̀ m'a súlí bə̀ n'ê dùr ń cìcì eshã-vwə̃tu w yé né. ¹²Ń mà n zə jàlà n ce bə yə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ shí-ènu shí-ènu yó-cìnə́. Ń mà n ce jàlà n'ê vwàl ń cɛsɛ́, jàlà n'ê jə̀r ń jòró wə́, jàlà n'ê wɛ̀rhɛ́ ń búlə́ wẽ̀ ré, e súlí ń eshərh-vwə̃tur rí wẽ̀ ré.¹³Ń mà n zə á bə̀kwá bɛ́ n ce bə̀ jàlà n'ê tɛnɛ nǔrh shɛ̀bɛ́ sə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, bə̀ jàlà n'ê tɛnɛ kùjú, bə̀ jàlà n'ê mà búrú. ¹⁴Ń mà n zwẽ á cɛsɛ́ ǹdə́ á də̀vɛ̃́-cèmé né e súlí á olyivyə́ə́ré, rə̀myɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ càn du rə̀ dwã bɛ́ mɔ́ n pə ń tùntùnnə bé ne. ¹⁵Ń mà n vùr kùr rə̀dù á jíjí byǎ bɛ́ ǹdə́ á də̀vɛ̃́-cèmé né byǎ bɛ́ kùrə̀ shí gakó yó wə, n pə ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé ǹdə́ ń tùntùnnə bé ne.¹⁶Ń mà n ce á tùntùnnə bé, bala ǹdə́ kana ga, e súlí á ébwá-dàlá byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀ du bə̀ dwã bɛ́ mɔ́ ǹdə́ á bə̀nesé twĩ̀ ń tumə né. ¹⁷Ń mà n vùr vwǎm mə̀dù á vwàmá shí gakó yó wə́. Á cìcì mú m'ǎ jǐrh ń yómə́. ¹⁸Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, á m'ǎ wɔ́wɛ́lɛ́ pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ á cír mú kùr wə. Sə rə̀myɛ́ yi ní Cinu tá ń la ába cilu gaga yé.»¹⁹Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, dwí rí cẽ Saməwəə culu yò. Rə wɔ̀: «Kɔn gə wɔ́ ná-dwí yil myɛ, wɔ́ pyɔ̌ ń mà n cìní nə́ba. ²⁰Nə́myɛ m'ǎ yə̀ ǹdə dwə́ né dwã bɛ́ gakó ta. Nə́ pyɔ̌ mɔ́ mà n bùr nə́ bùrsí, ń mà n du n yə̀ nə́ yé né, n mə n bú nə́ búlə́ né.»²¹Saməwəə cili dwí rí zɔ̀mà nɛ́ gakó, n zɛ̃̀ n kwè ne n cĩ́ Cinu ni. ²²Rə̀myɛ́ yó, Cinu wə̀l Saməwəə ne: «Cili bə̀ nyí rí, sə́ pə bɛ pyɔ̌.» Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Saməwəə wə̀l Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ: «Kwɛ̃̀-na, lò gakó vò ǹ cɔ w wa.»

Chapter 9

¹Rə̀myɛ́ yi ní, bal mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y wẽ́ bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ Ciishi, ń yà ń wɔ́ Abyəyɛl byǐ. Abyəyɛl da yà ń yíl Sərɔɔrɛ, Sərɔɔrɛ da zɛ̃̀ ń yà ń yíl Bəkɔraatɛ, Bɛ̃zhamɛ kwálá y lò, Afiyə byǐ. Ciishi yà ń wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à n'ê nyàmà. ²Ń yà ń zhe byǐ ń yíl Səyuuli. Səyuuli yà ń wɔ́ ébɔ́, lò mə̀dù ga yà ń tɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́ ń cɛ̀nɛ̀ rɛ́ y'à yú mu yé. Ń dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ myɛ y'à du bə̀ gakó.³Səyuuli da Ciishi bə̀nə-nyɛ̀rh tú sə b'e jé, Ciishi zɛ̃̀ n wɔ̀ ń byǐ Səyuuli ni: «Zə kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə bé mə̀dù n tó mó á vò á pyà bə̀nə-nyɛ̀sɛ́.» ⁴Səyuuli ǹdə́ ń tùntùnnə mó zɛ̃̀ bə tó Efərəyim pyàr rɛ́ w bə lyɛ̃, bə tó Shaləsha tənà y wẽ́ bə lyɛ̃, sə bə̀ yə̀ sɛ nɛ yé. Bə tó Shəəlyim tənà y wẽ́ bə lyɛ̃, sə bə̀ yə̀ sɛ nɛ yé. Bə tó Bɛ̃zhamɛ tənà y w bə lyɛ̃, sə bə̀ yə̀ sɛ nɛ yé.⁵Bə̀ gə́ yú Suufu tənà y wẽ́ yi ní, Səyuuli wə̀l kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń tó mo mó ne: «Bə̀ nə́ kwɛ̃̀ nə́ vò jè. Nyǐ à da wɔ̌ ń swě bə̀nə-nyɛ̀sɛ́ yò, ń wu zɛ̃̀ ò n'ô zɛ̃̀ nə́ shò kwã nɛ́.» ⁶Kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə mó wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Yi lò mə̀dù ŋwɛ́nɛ́ cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́! Ń yil ré duwə! Kɔn tɛ̀bɛ́ gakó ń byili mú n'ê pyìrh zhə̀n ga. Bə̀ nə́ vò ń sõ, dɛ̀ga, ń mà n byili nə́ba kɔn nə́ sɔ́má y nə́ shə́r mó shò kwã nɛ́.»⁷Səyuuli wɔ̀ ń tùntùnnə mó ne: «Sə nə́ gə zhə̀lə̀, wɔ́ bə̀kɔ́n nə́ la zə nə́ vò nə́ pɔ̃? Búrú k'ô tɛ̀nɛ́ nə́ lɔ̀bə̀rɛ́ wẽ́ yé, kɔn súlí myɛ, nə́ bə mə̌ sə nə́ pə kùjú kɔ̀bɔ́ nə́ co nə́ byẽ́ sɔ́má y kǒ yil mú Yi lò mó ne yé. Bə̀kɔ́n nə́ zhe nə́ wɔ̌ nə́ pɛ mɔ?» ⁸Kɛ̀lɛ́ tùntùnnə mó kə́ n lyár Səyuuli n wɔ̀: «À zhe wár-kùlì kə̀kàlà èdù, è kə̀kàlsɛ́ sə̀na y yó wə, à byẽ́. À m'a pɛ y Yi lò mó ne, ń mà n zɛ̃̀ n byili nə́ba kɔn nə́ sɔ́má y shò kwã nɛ́.»⁹Shãã ga, Esərayɛl nɛ́, bə̀ gə la vò bə pyà bə sú Cinu wu, bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «Bà-na nə́ vò nə́ nə mɔ̀bɔ́ ń nɛ̃́ mɔ́.» Lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à n'ê byẽ̀ bə̀ «Yi nyì-zwennə» zà zà mɔ́, shãã ga bə̀ y'à n'ê byẽ̀ mo bə̀ «mɔ̀bɔ́ ń nɛ̃́ mɔ́.» ¹⁰Səyuuli wɔ̀ ń tùntùnnə mó ne: «Ǹ zɔ̀m cɛ̀nɛ̀. Bə̀ nə́ vò.» Sə bə̀ zhə̀l cɔ w kɔ̀bɔ́ Yi lò mó yà ń ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó wə. ¹¹Bə̀ gə́ y'à kwè cɔ w sə-jìlə́ y bə̀ la yi ní, bə̀ nɔ kana-byǎ bə̀ y'à du bə̀ la nɛ̃̌ tã́ɔ̃́. Bə bwə̀rh be bə wɔ̀: «Mɔ̀bɔ́ ń nɛ̃́ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀?»¹²Bə lyár bɛ bə wɔ̀: «Ɔ̃̀ɔ̃̂, ǹ yé y gə́ j'a zǎ má mɔ́! Ce jàn nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ làlà, bə̀ ń tú cɔ w zà, bə̀ lyì bí tú bə̀ la vwĩ̀ zwə́l vwə̃̀ né zwə́l mó jàà y waa. ¹³Á gə j'á yú cɔ w wa, á m'ǎ j'á nə mɔ ǹdə́ ń gwẽ̌ yə̀ vwĩ̀ rí zwə́l jàà y w zhə̀l, kùjú w jú yil yé, bə̀ dwí rí bə mə̌ sə rə jí ǹdə́ ń gwẽ̌ ń yə̀ yí yé. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mə̌ sə n cĩ́ bwəl vwĩ̀ rí yó; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ byẽ̀ mó zɛ̃̀ bə jí. Zhəl-nə èlǎsɛ̃́ b'ǎ m'ǎ nə mɔ zà dɛ̃ rɛ́.»¹⁴Səyuuli ǹdə́ ń tùntùnnə mó lyɛ̃ bə zhílí bə̀ sɔ́má y bə̀ la cɔ w wa. Bə̀ gə́ tú bə̀ n'ê yí cɔ w cəcəl ré w yi ní, bə̀ púrí Saməwəə ń du bə̀ yé né, ń la vwə̃̀ né zwə́l jàà y wa.¹⁵E jà Cinu yà ń jɛ̀nɛ̀ n swal Səyuuli twírí y Saməwəə ne ǹdə́ è dǎl bə̀ nəkɔla, ń yà ń wə̀l mo: ¹⁶«Nəkɔl dɛ̃ rɛ́, yi rí tɛ̀bɛ́ èta cìcì, à m'a twĩ̀ Bɛ̃zhamɛ kwálá y bal mə̀dù ǹ sõ, sə ǹ m'ǎ cír mu mùnì n jǐrh Esərayɛl à dwí rí pyɔ̌. Ńmyɛ̌ ń mà n zwẽ à dwí rí Shilisəti lyì bí jɔ̃̀ wa, nyǐ à nɔ à dwí rí, rə̀ wu-zhùlù búbwéé y yú à sõ.»¹⁷Saməwəə gə́ nɔ Səyuuli yi ní, Cinu já n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ bal mɔ́ à zɔ̀m ń yò ǹdə́ mɔ́ mɔ́: wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n cìní à dwí rí.» ¹⁸Səyuuli twẽ̌ n yí Saməwəə nyí ni bwə̀rə̀ y cəcəl ré w n wɔ̀ mɔ: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ byili ni mɔ̀bɔ́ ń nɛ̃́ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y shò.» ¹⁹Saməwəə lyár Səyuuli n wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nɛ̃́ mɔ́. Tó à yé nə́ jì nə́ vò vwə̃̀ né zwə́l jàà y wa. Á m'ǎ tó ne á jí zà. Nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ yá, à gə tú à byili mú kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ yǎl ń lwar mɔ́ a zhɛ̀, à m'a zɛ̃̀ a cĩ́ mú sɔ́má yó ń vò jè.²⁰È gə wɔ́ ǹ bə̀nə-nyɛ̀sɛ́ sə̀ jé è zhe dwã nə̀tɔ̀ mɔ́ yilə, bə̀k'á kə́ cĩ́ sə̀ twə́lə́ ǹ wẽ́ yé: Sə̀ nɔwa. Wɔ́ mɔ̌ ń cǐ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ kɔ̀-twə̌ Esərayɛl nɛ́ mɔ́? È də̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ da kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó á cǐ ri nà?» ²¹Səyuuli lyár n wɔ̀: «È də̀ Bɛ̃zhamɛ kwálá y Esərayɛl kwálsɛ́ gakó lò námpɔ́lɛ́ ǹdə́ nɛ nà, à jì y də̀ Bɛ̃zhamɛ kwálá y jìsí gakó nánkwaá y nà? È nə́ wɔ́ byẽ̀ yil ǹ nə nə́ ǹ zɔ̀m ǹdə́ nɛ́ èta mɔ́?»²²Saməwəə zə Səyuuli ǹdə́ ń tùntùnnə mó n mə n zù kùjú w jì y wẽ́, n pə bɛ jàà nã́yéé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à byẽ̀, bə̀ y'à yú nunə shə́-ètɔ̀ mɔ́ cəcəl wə.²³Saməwəə wɔ̀ kùjú tɛnna mɔ́ nɛ: «Zə nɔ̌m mɔ́ mɔ̀bɔ́ à y'à pɔ mɔ́ bə̀ n cĩ́ kwã nɛ́ mɔ́, ń mə́ bà.» ²⁴Kùjú tɛnna mɔ́ zə kùr-cí rí n bə̀ n cĩ́ Səyuuli yé né, Saməwəə zɛ̃̀ n wɔ̀: «Nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə̀ cĩ́ ǹ yé né. Wɔ́ ǹ cə̀l ré bə̀ y'à cĩ́ kwã nɛ́ ǹ yilə, zà mɔ́ yilə: tó lyì bí byɛ̀bɛ́ à byẽ̀ mó ne ń jí.» Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Səyuuli já n tó Saməwəə ne n jí.²⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ shí vwə̃̀ né zwə́l jàà y wa, bə só tɛ̃́ bə bə̀ cɔ w wa. Sə Saməwəə zhərh ǹdə́ Səyuuli ń jì y lyarh rɛ́ wa. ²⁶Bə̀ dámǎ bə zɛ̃̀, sə cɛ y gə́ tú è n'ê lɛ́ yi ní, Saməwəə byẽ̀ Səyuuli lyarh rɛ́ wa, n wɔ̀ mɔ: «Zɛ̃̀ dɛ̃̌ à m'a zhìì mú a cĩ́ sɔ́má nɛ.» Səyuuli zɛ̃̀, bə̀ bə̀lyè y ga, ńmyɛ̌ ǹdə́ Saməwəə du bə kwè sɔ́má.²⁷Bə̀ y'à zhə̀l zhə̀l bə yí cɔ w swɛ̃́ rɛ́ nɛ. Rə̀myɛ́ yó, Saməwəə wɔ̀ Səyuuli ni: «Wál ǹ tùntùnnə mó ne bə̀ ń lyɛ̃ n yə̀ nə́ yé né.» Tùntùnnə mó lyɛ̃ n yə̀ bə̀ yé né. Saməwəə zɛ̃̀ n wɔ̀ Səyuuli ni: «Ǹmyɛ́ cìcì mú zhǐ nyɔ̀nɔ̀ èlǎsɛ̃́, à m'a cĩ́ mú kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu byili mú ń cili.»

Chapter 10

¹Saməwəə kwè kwə̀lə̀ y ǹdə́ nwə̃̌ y è wẽ́ mó, n ló Səyuuli yó w n zɛ̃̀ n kwə̀ə̀lè mo, n wɔ̀: «È də̀ Cinu ń cír mú mùnì ń jǐrh ń dwí rí rə̀ wɔ́ ń cəl ré mó pyɔ̌ nà? ²Zà dɛ̃ rɛ́, ǹ gə́ m'ǎ zhǐr ń yẽ̌ ne kwã nɛ́, ǹ m'ǎ jəl bala bə̀lyè Arashəə lú-bɔ̀l mɔ́ nyí ni, Bɛ̃zhamɛ tənà y swɛ̃́ rɛ́ yó, Sɛləsa nɛ́. Sə bə̀ m'a wɔ̀ mɔ́: ‹Bə̀nə-nyɛ̀sɛ́ ǹ yà ǹ zhə̀l pyǎ mɔ́ nɔwa. Èlǎsɛ̃́ ǹ da swě sə̀ yò w yò, sə twə́lə́ zhe mo á shò kwã nɛ́. Ń nə́ ń bwə̀rh ń cìn ń zhe: bə̀kɔ́n à wɔ̌ à m'a wɛ̀rhɛ́ à byǐ mú yilə?›³Ǹ m'ǎ zhì gàà ń zhǐr ń vò yé né sə ǹ m'ǎ yí Tabɔɔrɛ shɛ́ɛ́nɛa yá. Gàà mɔ́, bala bə̀tɔ̀ bə̀ n'ê jìl bə̀ la Bətɛl Yi còrhó-jì y wẽ́ m'a b'e jəl mó. Mə̀dù y mà n zhĩ bɔ̀-bwǎlsɛ sə̀tɔ̀, ń dõ mó mà n zhĩ búúri rə̀tɔ̀, bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́ mà n zhĩ də̀vɛ̃́ nə̀-bɔ̀là. ⁴Bə̀ m'a ce mó, bə zɛ̃̀ bə vùr búúri rə̀lyè bə pɔ̃́: ǹ mà ń zwẽ re bə̀ jɔ̃̀ wa.⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ mà ń lyɛ̃ ń yí Jəbəya-Eloyim, Shilisəti yé né cìnə́ bé gə́ wɔ mə̀gã̌ mɔ́. Ǹ gə tú ǹ zù cɔ w wa, ǹ m'ǎ tu nyì-zwennə kùkùl rə̀dù yó rə̀ shí vwə̃̀ né zwə́l jàà y w rə̀ n'ê swé rə̀ bànà; zɔ̀n ǹdə́ gǔlsi ǹdə́ wúrh ǹdə́ bwàárɛ cìnə́ m'a yə̀ rə̀ yé né. Bə̀ cìcì m'à n'ê pə́pǎ ǹdə nyì-zwennə bé gə́ y'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê pə́pǎ nɛ́ mɔ́. ⁶Rə̀myɛ́ yi ní, Cinu Eshirhə y m'a só ǹ yó wə, e zù mú, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ pə́pǎ ǹdə bə̀ ta, sə ǹ m'ǎ lyə́r ń jǐrh lò dõ.⁷Ǹ gə tú ǹ nɔ myaarhɛ́ rə̀myɛ́ rə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́, sə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ la nɔ rə̀ mǎ bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ rɛ́ mɔ́, bə̀ Cinu ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́. ⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ jɛ̀nɛ̀ nɛ ń só n vò Jələgal. Sə àmyɛ m'a bə̀ a twèlé mó gàà a m'a zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwĩ̀. Ǹ m'ǎ dɛ̃̀ nɛ dwã nyàlpyɛ̀ éfòró a b'a twèlé mó. Rə̀myɛ́ yi ní, à m'a zɛ̃̀ a byili mú kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ mǎ dwã sə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ párá.»⁹Səyuuli gə́ tú n kwɛ̃̀ n yẽ̌ Saməwəə ne, Yi j'a lyə́r ń wu wə. Sə myaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Saməwəə yà ń zɔ̀m rə̀ zɔ̀mà ǹdə́ Səyuuli mú pyìrh dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə. ¹⁰Èta, Səyuuli ǹdə́ ń tùntùnnə mó gə́ yú Jəbəya yi ní, bə̀ nɔ nyì-zwennə kùkùl rə̀dù rə̀ bàn bɛ jəl. Rə̀myɛ́ yi ní, Yi Eshirhə y só ń yó wə, ń yala nɛ́ zɛ̃̀ nə ji kùr nə̀ n'ê pə́pǎ ǹdə nyì-zwennə ta.¹¹Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à yě ń pár shãã ga mɔ́ gə́ nɔ mɔ ń nə́ ń pə́pǎ ǹdə nyì-zwennə ta nyì-zwennə bé cəcəl wə, bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwə̀rh dwã bə̀ zhe: «Bə̀kɔ́n rə̀ zhe Ciishi byǐ mú ni? Səyuuli myɛ jǐrh nyì-zwennə nà?» ¹²Bal mə̀dù zhì tɛ̃́ gàà mɔ́ n wɔ̀: «Wɔ́ mɔ̌ ń wɔ́ bə̀ da mɔ́?» Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ j'á jǐrh səswalá: «Səyuuli myɛ jǐrh nyì-zwennə nà?» ¹³Səyuuli gə́ pə́pǎ pə́pǎ ǹdə nyì-zwennə ta n zhɛ̀ kwã nɛ́, ń zhǐr n vò vwə̃̀ né zwə́l jàà y wa.¹⁴Ń da da-byǐ mú bwə̀rh ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tùntùnnə mó n wɔ̀: «Yẽ̀ á y'ǎ zhə̀l né?» N lyár mɔ n wɔ̀: «Nə́ y'ǎ zhə̀l bə̀nə-nyɛ̀sɛ́ pyǎ, sə nə́ yə̀ kaka nɛ yé; nə́ zɛ̃̀ nə́ lyɛ̃ nə́ vò Saməwəə sõ.» ¹⁵Ń da da-byǐ mú kə́ n wɔ̀ mɔ: «À n'â lwə̀l mó, cĩ́ ni kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Saməwəə wə̀l ába mɔ́.» ¹⁶Səyuuli wɔ̀ mɔ: «Ń byili nə́ba bə̀ zhə̀n ga bə̀nə-nyɛ̀sɛ́ y'à nɔwa.» Sə ń yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Saməwəə yà ń zɔ̀m pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ shò kwã nɛ́ mɔ́ cĩ́ yé.¹⁷Dɛ̃ rə̀dù, Saməwəə byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã yó, Cinu yala nɛ, Myəsəpa nɛ́. ¹⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Nyǐ Cinu, Esərayɛl Yi rí nyí rí: wɔ́ àmyɛ́ à ce á shə́r Ezhibti ní, a súlí a zwẽ ába Ezhibti lyì bí ǹdə́ tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ lyì bí y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ ába mɔ́ jɔ̃̀ wa. ¹⁹Sə ámyɛ̌ zɛ̃̀ á zhɛ̃̀ á Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zwẽ ába á lwɛlɛ gakó ǹdə́ á zúzúnú gakó wẽ́ mó zà, á zɛ̃̀ á súlí á wɔ̀ rɛ: ‹Pə nə́ba pyɔ̌ n cìní nə́ba.› Èlǎsɛ̃́, bà-na Cinu yé né kwálá kwálá ǹdə́ jì jì.»²⁰Saməwəə ce Esərayɛl kwálsɛ́ gakó twẽ̌ sə yí. Bə̀ tɔ́ tántɛ́ɛ́, sə tántɛ́ɛ́ y zɔ Bɛ̃zhamɛ kwálá yá. ²¹N ce Bɛ̃zhamɛ kwálá y twẽ̌ e yí jì jì: sə bə̀ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə cír Mətəri jì yə́. Rə̀myɛ́ kwã, bə̀ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə cír Ciishi byǐ Səyuuli. Bə pyà Səyuuli, sə bə̀ yə̀ mo nɛ yé.²²Bə k'e bwə̀rh Cinu bə wɔ̀: «Bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ tú nyɔ̀nɔ̀?» Cinu wɔ̀: «Nyǐ mu ń shèè zhĩĩ rí nyí ni.» ²³Rə̀myɛ́ yi ní, bə dùr bə vò bə zə Səyuuli bə m'e bà, n bə̀ n zhì lyì bí cəcəl wə: Ń yó y'à du dwí rí lyì bí gakó. Lòlò yà ń tɛ̀nɛ́ ń yú ń pyə́pyɛla w yé.²⁴Saməwəə wɔ̀ dwí rí púlə́púlə́ ne: «Á nɔ lò mó mɔ̀bɔ́ Cinu cír mú? Ń nyɛrh-dõ tɛ̀nɛ́ dwí rí wẽ́ yé.» Rə̀myɛ́ yi ní, dwí rí púlə́púlə́ búbwéé rə m'e cèrhé mo, rə̀ y'à zhe: «Yi pə myè-èdɔ̀lɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ!»²⁵Rə̀myɛ́ kwã, Saməwəə zɛ̃̀ n byili pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ nyə́ né dwí rí ni. N súlí n kɛ̃ rɛ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n vò n cĩ́ Cinu yé né. N zɛ̃̀ n ce dwí rí kwɛ̃̀, lò gakó ká n vò ń dǒ-sõ.²⁶Səyuuli myɛ lyɛ̃ n vò ń dǒ-sõ, Jəbəya nɛ́. Kàndar rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi y'à dwə̀rh rə̀ wun ní mú tó mo rə vò. ²⁷Rə̀myɛ́ yi ní, lyì bə̀ y'à bə kùr zhe yòwə̀: «Etər mɔ̀bɔ́ mà n tó né n ŋwɛ̀nɛ́ n zwẽ nə́ba nɛ́?» Bə̀ fulsi mu, bə̀ yə̀ pɛnɛ́ zə bə vò bə pɔ̃ yé, sə Səyuuli yə̀ be kaka wɛ̀rhɛ́ yé.

Chapter 11

¹Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ Naashɛ shə́r n vò ń la bú ǹdə́ Yabɛɛshɛ, Galaadɛ nɛ́, n zɛ̃̀ n bə̀ n pú cɔ wá. Yabɛɛshɛ lyì bí wɔ̀ mɔ: «Zə dɔbrɛ ǹdə́ nə́ba sə́ yẽ̌ bə̀ nə́ m'ǎ twĩ̀ nə́ pɔ̃́.» ²Naashɛ wɔ̀ bɛ: «Nyǐ à gə́ m'a zə dɔbrɛ ǹdə́ ába nɛ́: à m'a lə́ á mə̀dù mə̀dù gakó jə̀-jĩ́ yírh rí a m'a ce Esərayɛl púlə́púlə́ cìzhìlə̀.»³Yabɛɛshɛ náncɛsɛ́ wɔ̀ mɔ: «Pə nə́ba dwã nyàlpyɛ̀. Nə́ m'ǎ twĩ̀ lyì Esərayɛl tənà y gakó wẽ́, sə lòlò gə yə̀ twí n zwẽ nə́ba, nə́ m'ǎ du nə́ pɔ̃́ nə́ cìnə̀.»⁴Lyì bí bə̀ twĩ̀ mú yí Jəbəya, Səyuuli cɔ w w bə cĩ́ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́, lyì bí zhã̌ nyɛ̀ɛ̀. Bə j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê kúrhə́. ⁵Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, ǹdə́ Səyuuli yà ń shí gɔ ń ŋwɛ́nɛ́ ń nɛ̃ kwã, n kwɛ̃̀ ń bàn jè. N bwə̀rh n wɔ̀: «Byè rə̀ zhe dwí rí ni rə̀ m'ê kúrhə́?» Bə cĩ́ mu kɔn dɛ̀bɛ́ Yabɛɛshɛ lyì bí y'à byili mú.⁶Səyuuli gə́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nə̀myɛ́ mɔ́, Cinu Eshirhə y j'a só ń yó wə, ń lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́. ⁷N zə nɛ̃ nə̀lyè n gu, n gõ̀ nə̀ nàmá bɛ́, n zɛ̃̀ n tó lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à twĩ̀ ǹdə́ nyí rí mú dɛnnɛ n pə bɛ Esərayɛl tənà y púlə́púlə́ nyí rí wẽ́, sə bə̀ y'à zhe: «Nyǐ bə̀ gə́ m'a wɛ̀rhɛ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń tá ń la Səyuuli ǹdə́ Saməwəə kùr tó n vò búlə́ né jàà y w mɔ́ nɛ̃ nɛ́ nɛ́!» Cinu ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə dwí rí, rə du ǹdə lò mə̀dù ta rə vò. ⁸Səyuuli byɛ́lɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Bəzɛɛkɛ nɛ́: Esərayɛl byǎ bɛ́ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àtɔ̀; Zhəda lyì bí y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀⁹Bə wɔ̀ lyì bí bə̀ y'à twĩ̀ ǹdə́ nyí rí mú ni: «Á m'ǎ wɔ̀ Yabɛɛshɛ, Galaadɛ nɛ́ mɔ́, lyì bí ni: nəkɔl dɛ̃ rɛ́, nə̀nyɛ́nɛ́ y gə tú è yú yə́-pɛ̀lɛ́ wa, á m'ǎ nə sɛ̃ɛ̃́.» Bə̀ gə́ kwɛ̃̀ bə b'e cĩ́ nyí rí Yabɛɛshɛ lyì bí ni, Yabɛɛshɛ lyì bí wun zɔ nyàn dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁰Yabɛɛshɛ lyì bí zɛ̃̀ bə wɔ̀ Amɔ̃ byǎ bɛ́ nɛ: «Nəkɔl dɛ̃ rɛ́, nə́ m'ǎ du nə́ pə ába nə́ cìnə̀, á wɛ̀rhɛ́ nə́ba ǹdə á gə́ n'á yǎl nɛ́.»¹¹È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Səyuuli bɔ̀n dwí rí lyì bí kùrə̀ nə̀tɔ̀. Bə̀ zhə̀l bə zù Amɔ̃ byǎ bɛ́ zulə́ jàà y w nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, bə gu Amɔ̃ byǎ bɛ́ kɔn m'e yí nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl wə. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à lú mú dùr bə làà dwã nɛ, lò tɛ̀nɛ́ ń mɛ̃ ǹdə́ ń dõ sə bə yə̀ nunə bə̀lyè bə̀ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ dwã yé.¹²Dwí rí wɔ̀ Saməwəə ne: «Byɛ̌ lyì bə̀ y'à zhe: ‹Səyuuli wɔ̌ ń mà n yə̀ nə́ pyɔ̌?› Zə-na bɛ á pə nə́ba nə́ m'ǎ gu bi.» ¹³Səyuuli wɔ̀ bɛ: «Bə̀ t'â la lò mə̀dù ga myɛ gu dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ èta dwí rí wẽ́ yé, bə̀ zà, Cinu ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jí bɛlɛ.»¹⁴Saməwəə zɛ̃̀ n wɔ̀ dwí rí ni: «Bà-na nə́ vò Jələgal, nə́ k'é byili bə̀ wɔ́ Səyuuli ń wɔ́ nə́ pyɔ̌.» ¹⁵Dwí rí gakó zɛ̃̀ rə vò Jələgal. Jələgal nɛ́ gàà, Cinu yé né, dwí rí k'a cír Səyuuli ń la n yə̀ rə̀ pyɔ̌. Bə̀ zwə́l yə̀-zùlə́ vwə̃̀ Cinu yé né. Səyuuli ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ zɛ̃̀ bə fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀.

Chapter 12

¹Saməwəə wə̀l Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne: «Nyǐ à cili á nyí rí, a wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á byili ni mú, a ce pyɔ̌ la ába cìnú. ²Sə èlǎsɛ̃́, nyǐ-nə pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń mà n yə̀ á yé né mó. Àmyɛ́ jǐrh náncɛ, à ywésé gakó pwèlè kókó. Sə à byǎ bɛ́ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ ǹd'ába. Wɔ́ àmyɛ́ à yàl á yé né ǹdə́ à gə́ y'à gwẽ̌ wɔ́ ébɔ́-dǎl yi ní ga kɔn b'e yí zà.³Nyǐn ni á yé né. Cĩ́-nə á nyí à shò kwã nɛ́ Cinu ǹdə́ ń pyɔ̌ mɔ́ ń cír mú yé né: Mɔ̌ nɔ̃ à zwẽ? Mɔ̌ bə̀na à zwẽ? Mɔ̌ à ce n twĩ̀ nánfò à yə̀ mɔ kwɛ̃̌? Mɔ̌ lò à nwɛ̀nɛ̀? Mɔ̌ pɛnɛ́ à zwẽ ǹdə́ jàn, mùnì a pyi à yírhə́ ń yò w yó? À m'a càrh rɛ ába.»⁴Lyì bí lyár mɔ bə wɔ̀: «Ǹ yə̀ ce nə́ twĩ̀ ń zɛ̃̀ ǹ yə̀ nə́ba kwɛ̃̌ yé. Ǹ yə̀ nə́ba nwɛ̀nɛ̀ yé. Ǹ yə̀ kaka zwẽ nə́ sõ ǹdə́ jàn yé.» ⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Cinu wɔ́ á zhə̀n cə́bal, ń pyɔ̌ mɔ́ ń cír mú myɛ wɔ́ á zhə̀n cə́bal zà dɛ̃ rɛ́, b'ǎ yə̀ kaka nɛ à jɔ̃̀ w yé.» Bə lyár bə wɔ̀: «Ń wɔ́ rə̀ zhə̀n cə́bal.»⁶Sə Saməwəə kə́ n wɔ̀ dwí rí ni: «Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń tó Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ dɛnnɛ n ce á nàmbala bɛ́ shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́ wɔ́ rə̀ zhə̀n cə́bal!» ⁷«Sə èlǎsɛ̃́, zhǐ-nə Cinu yé né nyɔ̀nɔ̀: à m'a gə̀ Cinu cángá tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó ń twĩ̀ ámyɛ̌ ǹdə́ á nàmbala bɛ́ ga yil mú a m'a cĩ́ dóó á yó wə.⁸Zhakɔɔbɛ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ gə́ yú Ezhibti kwã nɛ́, Ezhibti lyì bí nwɛ̀nɛ̀ bɛ dɛ̃́dɛ̃́, rə̀myɛ́ ce á nàmbala bɛ́ búbwéé. Sə Cinu twĩ̀ Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ bə b'e vùr be Ezhibti ní, n ce bə̀ jě jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́. ⁹Sə rə̀myɛ́ kwã, bə̀ tú bə swě Cinu, bə̀ Yi rí yò. Cinu kwè be n ce Sisəra, Asɔɔrɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́, ǹdə́ Shilisəti lyì bí ǹdə́ Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa; bə̀ bú ǹdə́ bɛ, bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ.¹⁰Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ zɛ̃̀ bə búbwéé bə ce Cinu ni bə wɔ̀: ‹Nə́ dówə́, bə̀ nə́ yẽ̌ Cinu ni, nə́ zɛ̃̀ nə́ cèrhé Baaləbá ǹdə́ Ashətarətəbá. Èlǎsɛ̃́, zwẽ nə́ba nə́ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, bə̀ nə́ m'ǎ cèrhé mó.› ¹¹Cinu zɛ̃̀ n twĩ̀ Yərubaalɛ ǹdə́ Bədan ǹdə́ Zhefəte e súlí Saməwəə, n tó bə̀ dɛnnɛ n zwẽ ába á zwə̀ bé bə̀ kə́kɛ́lɛ́ ába mɔ́ jɔ̃̀ wa. Rə̀myɛ́ ce á jòm tənà y wẽ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́.¹²Sə á gə́ nɔ Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ Naashɛ ń bàn bú ǹdə́ ába mɔ́ á wə̀l ne: ‹Kɔn gə wɔ́ ná-dwí yilə, wɔ́ pyɔ̌ ń mà n cìní nə́ba.› E jà, wɔ́ Cinu á Yi rí, ń wɔ́ á pyɔ̌ mɔ́. ¹³Èlǎsɛ̃́, nyǐ pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ á cír mú, mɔ̀bɔ́ á lwə̀l mó, nyǐ mu Cinu pɔ ába.¹⁴Á gə n'á nyàm Cinu, á n'á cèrhé mo, á n'á cili ń zɔ̀mà nɛ́, á t'á cẽ ń nyə́ né zõ yò, rə̀myɛ́ yi ní kɔn gakó m'a yə̀ cɛ̀nɛ̀ ámyɛ̌ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ ń cǐ ába mó yilə. ¹⁵Sə á gə t'á cili Cinu zɔ̀mà nɛ́, á cẽ ń nyə́ né zõ yò, Cinu mà n zhẽ̌ jɛ̃̀ á yó ǹdə ń gə́ zhẽ̌ jɛ̃̀ á nàmbala bɛ́ yó né.¹⁶Èlǎsɛ̃́, tɛnɛ-na á zhì nyɔ̀nɔ̀ á nyǐ màmyɔ nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Cinu la wɔ̀rhɔ́ á yírhə́ w mó. ¹⁷È də̀ bə̀lɛ́ kɔrɔ́ w yi rí w nə́ ŋwɛ́nɛ́ zà zà nà? À m'a byẽ̀ a ce Cinu ni mùnì ga n ce dwà bya e súlí e nyɔ̀a. Rə̀myɛ́ m'a ce á lwar b'ǎ dó ń yírh wə, sə á dóó w já dɛ̃́dɛ̃́ á gə́ lwə̀l mo bə̀ ń pə ába pyɔ̌ mɔ́ yilə.» ¹⁸Saməwəə byẽ̀ n ce Cinu ni, sə Cinu ce dwà y bya e súlí e nyɔ̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə. Dwí rí púlə́púlə́ nyàm Cinu ǹdə́ Saməwəə ǹdə́ nyɔ̀mɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀.¹⁹Dwí rí púlə́púlə́ zɛ̃̀ rə wɔ̀ Saməwəə ne: «Zə Cinu, ǹ Yi rí cã̌ nɛ ǹ tùntùnnə bé yilə, mùnì nə́ bə̀k'á cì yé, bə̀ nə́ lwə̀l mo pyɔ̌ nə́ m'é gwar mɔ nə́ m'é súlí nə́ dwə́ə́ré gakó ne.» ²⁰N lyár dwí rí n wɔ̀: «Á bə̀k'á dùr ywẽ yé. Wɔ́ ámyɛ̌ zhə̀n ga á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó. Á bə̀k'á ywə̀r Cinu kwã nɛ́ á yẽ̌ mo yé, cèrhé-nə mo ǹdə́ á wun gakó. ²¹Á bə̀k'á yẽ̌ mo yé, è gə də̀ rə̀myɛ́ á m'ǎ pú kɔ̀-fwə̀r kùrə̀, rə̀ bə tum kùr zhe, e jà rə̀ wàr ába rə̀ la zõ, rə̀ gə́ wɔ́ kɔ̀-fwə̀r yilə.²². Zhə̀nà, Cinu tá ń la ń dwí rí ni yõ̌ yé, ń yil ré rə̀ du mu yilə, è gə́ wɔ́ ńmyɛ̌ ń cír ába mùnì ga n ce á yə̀ ń dwí yilə. ²³È gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, Cinu bə̀ká n shɛ̀nɛ́ a dó mo à m'â yẽ̌ ń cã̌ nɛ zal á yil yé. À m'a cèrhè ába sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è càn e jà è súlí è wɔ́ cángá mɔ́.²⁴Ámyɛ̌ wúrí á nyàm Cinu sə á cèrhé mo ǹdə́ wu-põ̀, ǹdə́ á wun gakó. Nyǐ-nə màmyaarhɛ́ nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ á yil mú na! ²⁵Sə á gə twĩ̀ lwɛlɛ, ámyɛ̌ ǹdə́ á pyɔ̌ mɔ́ ga b'ǎ jé tɛ̃́.»

Chapter 13

¹Səyuuli tú n jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə... sə ń cìní Esərayɛl byinə nə̀lyèa. ²Səyuuli cír nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ Esərayɛl nɛ́: bə̀ nunnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè mɛ̃ ǹdə́ mɔ Myəkəmaasɛ nɛ́ ǹdə́ Bətɛl pyàr rɛ́ yó, bə̀ nunə mɔ̀rhɔ̀ zɛ̃̀ bə mɛ̃ ǹdə́ Zhɔnatã, Jəbəya nɛ́, Bɛ̃zhamɛ tənà y wa. N ce dwí rí lyì bí kùr rí kwɛ̃̀, lò gakó vò ń kòrhó w wə.³Dɛ̃ rə̀dù, Zhɔnatã gu Shilisəti lyì bí yé né cə́bal mɔ́ bə̀ y'à cĩ́ Gəba nɛ́ mɔ́, sə Shilisəti lyì bí tú bə lwar rɛ. Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli ce bə wúl pɔ́lá tənà y púlə́púlə́ wẽ́, bə̀ y'à súlí bə̀ zhe: «Ebǝrǝbá mə̌ dwã sə bə nyɛ̀ɛ̀ rɛ!» ⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó nyɛ̀ɛ̀ nyí rí bə lwar bə̀ Səyuuli yà ń gu Shilisəti lyì bí yé né cə́bal e súlí myɛ Shilisəti lyì bí y'à nyǎr bə̀ cìn ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Rə̀myɛ́ ce dwí rí lyì bí gakó vò bə mù dwã nɛ́ Səyuuli kwã nɛ́, Jələgal nɛ́.⁵Shilisəti lyì bí y'à tɛnɛ bə̀ la bú ǹdə́ Esərayɛl byǎ bɛ́. Bə̀ y'à zhe eshərh-vwə̃tur mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀, eshə-jòmnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tə̀ldù e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánzhəzhɔ̌ ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ nyí nyɔ̀rhɔ́ byǎ ta. Bə vò bə zul Myəkəmaasɛ nɛ́, Bɛtɛ-Avɛn yi púrhí sõ.⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púrí zwini la bɛ zal, bə̀ bə̀ zwə̀ bé y'à pyě bə̀ kùr nyí ni. Rə̀myɛ́ ce bə̀ dùr bə vò bə shèè myə̀lə́ wẽ́ ǹdə́ gwáárɛ́ wẽ́ ǹdə́ nə́kul-fwààlɛ́ bɔ̀là bɛ́ wẽ́ ǹdə́ shòò jààsɛ gwáárɛ́ bə̀ kù tɛ̃́ wẽ́ e súlí gwáárɛ́ bə̀ kù nɛ̃̌ cə̌r yil mú wẽ́. ⁷Ebǝrǝbá jàlà byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y bə vò Gaadɛ ǹdə́ Galaadɛ tənèsé wə. Səyuuli yà ń gwẽ̌ ń ŋwɛ́nɛ́ Jələgal nɛ́, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ y'à n'ê kəkə.⁸Səyuuli mɛ̃ Jələgal nɛ́ n dɛ̃̀ Saməwəə dwã nyàlpyɛ̀ ǹdə ń gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní. Sə Saməwəə yə̀ twí yé. Dwí rí lyì bí kwɛ̃̀ bə yẽ̌ Səyuuli ni, bə làà dwã nɛ. ⁹Rə̀myɛ́ yi ní, Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀: «Zə-na vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí kɔn rɛ́ á b'ǎ pɛ̃.» Səyuuli zɛ̃̀ n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́. ¹⁰Ń gə́ zwə́l re ń nə́ ń zhɛ̀ yi ní, Saməwəə já n yí. Səyuuli du n jəl mo ń la mo co.¹¹Saməwəə bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́?» Səyuuli lyár mɔ n wɔ̀: «À gə́ púrí dwí rí lyì bí n'ê kwɛ̃̀ bə̀ làà dwã nɛ bə̀ yẽ̌ ne, ǹmyɛ cìcì mú myɛ jà ǹ tá ǹ bànà ǹdə nə́ gə́ y'ǎ zɔ̀m nə́ cĩ́ ní mú, e jà Shilisəti lyì bí myɛ y'à tú bə jəl dwã Myəkəmaasɛ nɛ́ mɔ́ ce, ¹²à wə̀l à cìn ni: ‹Shilisəti lyì bí m'a só tɛ̃́ bə b'e bú ǹdə́ nɛ́ Jələgal nɛ́, e jà à gwẽ̌ yə̀ Cinu lyim ni twi yé.› Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à zwẽ vwĩ̀ rí námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ zwə́l yò w a zhĩ, a zɛ̃̀ a zwə́l re.»¹³Saməwəə zɛ̃̀ n wɔ̀ Səyuuli ni: «Ǹ nə́ ǹ nyɛ̃̀ nà! Ǹ yə̀ Cinu ǹ Yi rí nyí rí ń yà ń pɔ mɔ́ mɔ́ nɛ tó yé. Ǹ gə yà ǹ tó re, Cinu yà ń la n ce ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùr Esərayɛl nɛ́, twéé twéé yilə. ¹⁴Sə èlǎsɛ̃́, ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ k'ê t'â la kùr cṹ rə zhì yé. Cinu cír ń pùbùlə̀ lò, n ce ń wɔ́ ń dwí rí pyɔ̌, ǹ gə́ yə̀ ń nyí rí ń yà ń pɔ mɔ́ mɔ́ zwẽ yilə.»¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Saməwəə zhì Jələgal nɛ́ n zhǐr n kwè sɔ́má n vò Jəbəya, Bɛ̃zhamɛ tənà y w mɔ́ wa. Səyuuli byɛ́lɛ́ dwí rí lyì bí bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́: sə bə̀ y'à yú nunə zɔ̃̌-nyə̀ldù. ¹⁶Səyuuli ǹdə́ ń byǐ Zhɔnatã e súlí dwí rí lyì bí bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ mɔ́ y'à mɛ̃ Gəba nɛ́, Bɛ̃zhamɛ tənà y wa, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Shilisəti lyì bí y'à zul Myəkəmaasɛ nɛ́.¹⁷Dɛ̃ rə̀dù wə̀-cɔ̀rna kùkùl rə̀dù shí Shilisəti lyì bí zulə́ jàà y w bə du, bə bɔ̀n dwã kùkùlə̀ nə̀tɔ̀. Kùkùl ré nã́yéé ré kwè sɔ́má rə zǎ Ofəra səta, Shəwaal tənà y wa, ¹⁸kùkùlə̀ nə̀lyè nyǎn rɛ́ kwè sɔ́má rə zǎ Bɛtɛ-Orɔ̃ səta; rə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ kwè swɛ̃́ rɛ́ sɔ́má y è ŋwɛ́nɛ́ yǔlné vɔlɔ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, èpòlò w səta mɔ́.¹⁹Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wa, yǎl-bal mə̀dù ga yà ń kə́ ń tɛ̀nɛ́ Esərayɛl tənà y púlə́púlə́ w yé. Shilisəti lyì bí y'à n'ê wə̀l bə̀ cìn ni: «Nə́ ce jàn nɛ́ Ebərəbá bə̀k'a lù búlə́ shìmì ráá swə́ bə̀ cìcì yil yé.» ²⁰Rə̀myɛ́ y'à n'ê nyɛ́ɛ́ Esərayɛl lyì byǐ gakó bə̀ ń zhəl Shilisəti lyì bí sõ n vò n dwèlè ń nɛ̃ nɛ́ bə̀tó-byǐ yə́, ń bə̀tó-sɔ̀rhɔ́ wa, ń dwèlé y ráá ń dòló wə́. ²¹Nɛ̃ bə̀tó-byǐsí ǹdə́ bə̀tó-sàárhɛ ǹdə́ dwə̌lné dòlò mó ǹdə́ nɛ̃-dǎr rɛ́ cɛ̌bsɛ́ zwə́r mó ye y y'à wɔ́ sə̀byì-kùlì èdù kə̀kàlsɛ sə̀lyè, è kə̀kàlsɛ́ sə̀tɔ̀ w yó wə.²²Rə̀myɛ́ ce, búlə́ né dɛ̃ rɛ́ yù wə, Səyuuli ǹdə́ Zhɔnatã shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ y'à bə búlə́ shìmì ǹdə́ swə́ zhe yé. Səyuuli ǹdə́ Zhɔnatã dúdú bə̀ y'à zhe ne. ²³Shilisəti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl rə̀dù du rə vò rə zhì Myəkəmaasɛ sɔ́má y yó.

Chapter 14

¹Dɛ̃ rə̀dù, Səyuuli byǐ Zhɔnatã wə̀l ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó ne: «Bə̀ nə́ lyɛ̃ nə́ yí Shilisəti lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl ré rə̀ ŋwɛ́nɛ́ èpá y dõ mó sõ.» E jà Zhɔnatã yà ń yə̀ ń da nɛ byili yé.²Səyuuli yà ń jě Jəbəya swɛ̃́ rɛ́ yó gərənəjéa y è ŋwɛ́nɛ́ Myəgərɔ̃ nɛ́ mɔ́ kùr wə. Nunə bə̀ y'à yú zɔ̃̌-nyə̀ldù y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ gàà. ³Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ wɔ́ Yəkabɔɔdɛ da-byǐ Ayətuubi byǐ Ayəya, Pyənaasɛ byǐ mú, Cinu vwĩ̀-zwə́lnə Elyi Shilo né mó, nɔ̃̌ w ò y'à n'ô zwì vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ yə́. Dwí rí lyì bí y'à yə̀ lwar bə̀ Zhɔnatã yà ń lyɛ̃ yé.⁴Zhɔnatã tó nə́kul-fwààlɛ rə̀ yə́-pǎlsɛ wɔ́ nánsɔ́sɔ́msɛ cəcəl w ń la n mə n ŋwɛ̀nɛ́ n yí n bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí. Bə̀ y'à n'ê byẽ̀ nə́kul-fwààlɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ bə̀ Bɔsɛɛsɛ ǹdə́ Sənnɛ. ⁵Nə́kul-fwààlɛ rə̀ yə́-pǎlsɛ wɔ́ nánsɔ́sɔ́msɛ́ òdù w y'à zhǐ dɛ̃̌ jə̀-gwã̀ sõ, Myəkəmaasɛ yé y wə; ò dõ mó y'à zhǐ dɛ̃̌ jə̀-jĩ́ sõ, Gəba yé y wə.⁶Zhɔnatã wɔ̀ ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó ne: «Bə̀ nə́ lyɛ̃ nə́ yí lyì bí byɛ̀bɛ́ èta bə̀ yə̀ gòm mó zulə́ jàà y wa. Dɛ̀ga, Cinu mà n sɛ̃ nə́ba; nyǐ nunə bé já ráá bə̀ bə já myɛ, rə̀myɛ́ t'â cə̀r Cinu bə̀ n ce bə jí bɛlɛ yé.» ⁷Ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó lyár mɔ n wɔ̀: «Wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ bùl mú. Zhəl, à wɔ ǹ kwã nɛ́. Wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ bùl mú.»⁸Zhɔnatã lyár mɔ n wɔ̀: «Èlǎsɛ̃́, nə́ m'ǎ vò bə̀ səta, mùnì ga nə́ ce bə nə nə́ba. ⁹Bə̀ gə wə̀l nə́ba: ‹J'á zhì gàà nə́ bà!›. Nə́ m'ǎ j'á zhì jàà èdù, nə́ t'â la bə̀ sõ zhəl yé. ¹⁰Sə bə̀ gə yòwə̀: ‹Jíl-nə á bà!›, sə́ nyǐ nə́ m'ǎ vò; rə̀myɛ́ yi ní nyǐ Cinu co be nə́ jɔ̃̀ wa. Wɔ́ rə̀ myɔrhɔ w ń pɔ nə́ba.»¹¹Rə̀myɛ́ ce, bə̀ bə̀lyè y ga yẽ̌ Shilisəti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nə bɛ. Sə zɛ̃̀ sə wɔ̀: «Nyǐ Ebərəbá bə̀ shí gwáárɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shèè rə̀ wẽ́ mó mó bə̀ n'ê dwi.» ¹²Bə zɛ̃̀ bə byẽ̀ bə ce Zhɔnatã ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó ne bə wɔ̀: «Jíl-nə á bə̀ nə́ sõ, nə́ zhe kɔn nə́ la ába byilu.» Rə̀myɛ́ yó, Zhɔnatã wɔ̀ ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó ne: «Tó à kùr nə́ jì nə́ vò; nyǐ Cinu co be Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jɔ̃̀ wa.»¹³Zhɔnatã zə ń jɛ̀rh ǹdə́ ń nə̀rh ga n mə n jì, ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó ń kwã nɛ́. Zhɔnatã yà ń nə́ ń mà Shilisəti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ń lwé tɛ̃́ ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó pú ń kùr ń nə́ ń gwi bi ń báásɛ. ¹⁴Ńmyɛ̌ ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó gu bə̀ nunə shí-èlyè, jàà y nánshə́shɛ́nɛ́ y wẽ́. Rə̀myɛ́ yàl ń twər nã́yéé ré.¹⁵Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ Shilisəti lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mɛ̃ zulə́ jàà y wẽ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ gɔ sõ mó e súlí lyì bí púlə́púlə́. Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ bə̀ yìlnə bé ǹdə́ wə̀-cɔ̀rna kùkùl ré myɛ. Cɛ y zhízhǐ sə rə̀myɛ́ ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə lyì bí gakó.¹⁶Səyuuli yìlnə bé, bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Jəbəya nɛ́ Bɛ̃zhamɛ tənà y w mɔ́, púrí Shilisəti lyì bí n'ê dùr bə̀ zǎ cə-yala gakó. ¹⁷Səyuuli pə nyí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ nɛ n wɔ̀: «À n'â lwə̀l ába, byẽ̌-nə yilə né á nyǐ wɔ́ mɔ̌ ń shə́r ń tɛ̀nɛ́ nɛ́ nə́ wẽ́.» Bə byẽ̀ yilə né, bə púrí Zhɔnatã ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó y'à tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé.¹⁸Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ Ayəya nɛ: «Ce bə kwè Yi kùlkṍ w bə bwəlse.» Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Yi kùlkṍ w y'à ŋwɛ́nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zulə́ jàà y wa. ¹⁹E jà dɛ̃̌ zhuzhuru mú y'à j'â n'ê súlí Shilisəti lyì bí zulə́ jàà y wẽ́, Səyuuli gə́ yà ń tú ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə mó yi ní. Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli wə̀l vwĩ̀-zwə́lnə mó ne: «J'á yẽ̌ èta. Bə̀k'á pyà ǹ la ń sú Cinu wu yé.»²⁰Səyuuli byẽ̀ dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ n cĩ́ dwã yó, bə zɛ̃̀ bə lyɛ̃ bə vò búlə́ né jàà wa. Bə yí bə púrí Shilisəti lyì bí y'à fwə̌rh bə̀ búlə́ shìmì ní, bə yə́yɛ́lɛ́ bə k'â n'ê bwí dwã zhuzhuru nánfɔ̀lɔ̀ cəcəl wə. ²¹Ebərəbá byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jɛ̀nɛ̀ bə̀ n'ê sɛ̃ Shilisəti lyì bí ni bə zɛ̃̀ bə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ bɛ bə̀ zulə́ jàà y w mɔ́ myɛ kwè bə̀ nyí bə ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ Səyuuli e súlí Zhɔnatã kwã nɛ́.²²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à shèè Efərəyim pyàr rɛ́ w mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Shilisəti lyì bí y'à n'ê dùr mú, bə̀myɛ du bə pyẽ̀ bə̀ nə̀kúlə́ yó bə̀ n'ê bwí ǹdə́ bɛ. ²³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Cinu ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jí bɛlɛ. Sə bə̀ bú búlə́ né bə m'e lyɛ̃ Bɛtɛ-Avɛn.²⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, bə̀ Səyuuli yà ń dùl n pə dwí rí ni n wɔ̀: «Lwɛlɛ m'a yí lò mó mɔ̀bɔ́ gakó ń mà n jí kùjú ǹdə́ də̀dɛ̀nɛ́ yi gwẽ̌ yə̀ yí, ǹdə́ à gwẽ̌ yə̀ à jim cĩ́ à zwə̀ bé yó w a zhɛ̀ mɔ́.» Rə̀myɛ́ ce dwí rí lò mə̀dù ga myɛ yə̀ kùjú ń nyú w ce yé. ²⁵Lyì bí gakó y'à zù tú w wə. Sə bə̀ púrí tùr rə̀ ló tɛ̃́ cɛ y yó. ²⁶Bə̀ gə́ zù tú w wẽ́ yi ní, bə̀ púrí tùr rí, rə̀ n'ê dùr tɛ̃́. Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, lòlò yə̀ rɛ ń nyú w ce yé, bə̀ dùlì y ywẽ y'à zhe lyì bí.²⁷Sə Zhɔnatã yà ń yə̀ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ ń da yà ń dùl n pə dwí rí ni yé. Rə̀myɛ́ ce, ń cèlè də̀-dɔ̀lɔ̀ w ò y'à wɔ ń jɔ̃̀ w mɔ́, n mɔ́rh ò yə́-pɛ̀lɛ́ y tùr rí wẽ́, n kwè n ce ń nyú wə: ń yé y j'a bwèlé. ²⁸Lò mə̀dù zhì lyì bí wẽ́ n wɔ̀: «Ǹ da dùl n pə lyì bí ni n wɔ̀: ‹Lwɛlɛ m'a yí lò mó mɔ̀bɔ́ gakó ń la kùjú jú zà mɔ́.› E jà dwí rí lyì bí y'à j'a lyɛ̀ɛ̀ kókó.»²⁹Zhɔnatã wɔ̀: «À da vwɛ̃ lwɛlɛ n pə tənà y nɛ. Nyǐ à yé y gə́ bwèlé né, tùr rí námpɔ́lɛ́ y à lə́lá mɔ́ yilə. ³⁰Dwí rí lyì bí gə y'à jú kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ bə̀ zwə̀ bé sõ zà mɔ́, bə̀ y'à t'â la Shilisəti lyì bí ŋwɔ̀nɔ́ kɔn dwini èta?»³¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ Shilisəti lyì bí, kɔn zhì Myəkəmaasɛ e m'e yí Ayalɔ̃. Sə bə̀ gə́ y'à lyɛ̀ɛ̀ kókó mó ce, ³²bə̀ y'à n'ê jɛ̀nɛ̀ dwã wẽ̀ ré bə̀ y'à zwẽ búlə́ né wẽ́ mó yó. Bə̀ zə və̌-ywàálɛ́ ǹdə́ nɛ̃ ǹdə́ nũ̌-bwə̀lse, bə zwə́l kùr yó gàà mɔ́ bə súlí bə zhì rə̀ jal mɔ́ yó bə dɔ̃̀ rə̀ nàmá bɛ́.³³Bə cĩ́ rə̀ nyí Səyuuli ni bə wɔ̀: «Dwí rí lyì bí n'ê gwar Cinu. Bə̀ zhǐ jal mɔ́ yó bə m'ê dɔ̀m nàmá bɛ́!» Səyuuli wɔ̀: «Á wɔ́ myìnù cìnǝ́! Byíbyílí-nə nə́kul-fɔ̀lɔ̀ lǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́ á m'á bə̀ à səta!» ³⁴N súlí n wɔ̀: «Làà-na dɛ̃̌ dwí rí lyì bí wẽ́ á wɔ̀ bɛ: Lò gakó zə ń nɔ̃ w ráá ń pyìrhə̀ y n mə n bə̀ à sõ. Á m'ǎ gu ri, á dɔ̃̀ tɛ̃́ nyɔ̀nɔ̀, èta, á t'á la rɛ dɔ́m jal nyí ni á m'á gwar Cinu yé.» Cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́, dwí rí púlə́púlə́ lò gakó zə nɔ̃ w ò y'à wɔ ń sõ mó n bà, bə zɛ̃̀ bə gu w jàà y èmyɛ́ mɔ́ wa.³⁵Wɔ́ èta Səyuuli wɛ̀rhɛ́ nɛ́ n mə n lù vwĩ̀-jùlú n pə Cinu ni: òmyɛ́ ò yàl vwĩ̀-jùlú nã́yóó ń lù n pə Cinu ni.³⁶Səyuuli wɔ̀: «Bà-na nə́ tó cəcɛ̃ nɛ nə́ só tɛ̃́ nə́ jì Shilisəti lyì bí: nə́ m'ǎ bubu bə̀ wẽ̀ ré kɔn b'e yí cɛ y lá, nə́ t'á la bə̀ mə̀dù ga nɛ yõ̌ n lú yé.» Lyì bí wɔ̀ Səyuuli ni: «Wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ ǹ bùlə̀ mó.» Vwĩ̀-zwə́lnə mó wɔ̀: «Bà-na nə́ pyà nə́ sú Yi wu nyɔ̀nɔ̀ cìcì.» ³⁷Səyuuli bwə̀rh Yi n wɔ̀: «À mə̌ s'a só a jì Shilisəti lyì bí? Ǹ m'ǎ ce be Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jɔ̃̀ wa?» Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Yi yə̀ mo lyár yé.³⁸Səyuuli wɔ̀: «bwəlse-nə nyɔ̀nɔ̀, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á wɔ́ dwí rí yó-cìnə́ bé mó, pyǎ-na á nyǐ dóó w kɔ̀bɔ́ ò twĩ̀ zà mɔ́ gə́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilə. ³⁹Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, Esərayɛl zwennə mó, má è gə wɔ́ à byǐ Zhɔnatã ń dó myɛ, nyǐ ń mə̌ ǹdə́ cu.» Dwí rí púlə́púlə́ wẽ́, lò mə̀dù ga myɛ yə̀ mo lyár yé.⁴⁰Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí gakó ne: «Ámyɛ zhǐ-nə á dúdú, àmyɛ́ ǹdə́ à byǐ Zhɔnatã myɛ m'ǎ zhì nə́ dúdú.» Dwí rí wɔ̀ Səyuuli ni: «Wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ mɔ́ mɔ́.» ⁴¹Səyuuli zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Cinu n wɔ̀: «Esərayɛl Yi, tó tántɛ́ɛ́ y dɛnnɛ ń ce nə́ lwar zhə̀n rɛ́ pár pámparɛ̃ɛ̃!» Sə tántɛ́ɛ́ y zɔ Zhɔnatã ǹdə́ Səyuuli. Yò w k'ô yə̀ dwí rí lyì bí yó w jòm yé. ⁴²Səyuuli pə nyí n wɔ̀: «Tə́-na tántɛ́ɛ́ àmyɛ́ ǹdə́ à byǐ Zhɔnatã yilə.» Sə tántɛ́ɛ́ y zɔ Zhɔnatã.⁴³Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhɔnatã nɛ: «Cĩ́ ni kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́.» Zhɔnatã zɛ̃̀ n cĩ́ mu n wɔ̀: «Zhə̀nà, à zə də̀-dɔ̀lɔ̀ w ò y'à wɔ à jɔ̃̀ w mɔ́ yə́-pɛ̀lɛ́ y a m'a lə́lá tùr. Nyǐn ni, má wɔ́ cu myɛ à shɛ̀nɛ́.» ⁴⁴Səyuuli wɔ̀: «Zhɔnatã, ǹ gə yə̀ cì, sə Yi pɛ̃ còrhò-tum mɔ̀bɔ́ mə̀ bə dõ zhe!»⁴⁵Dwí rí lyì bí wɔ̀ Səyuuli ni: «Zhɔnatã mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jí bɛlɛ èta mɔ́ mà n cì? Yi bə̀k'a shɛ̀nɛ́ yé! Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, ń ywə́ èdù myɛ cìcì t'â la ń yó w shú e tu tɛ̃́ yé, bə̀ kɔn tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ zà mɔ́ tó ǹdə́ Yi sɛ̃ɛ̃́.» Wɔ́ èta, dwí rí lyì bí zwẽ Zhɔnatã nɛ́ bə̀ m'ê yə̀ mɔ gwi yé. ⁴⁶Sə Səyuuli kwɛ̃̀ n yẽ̌ Shilisəti lyì bí jǔ mú ni, bə̀myɛ kwɛ̃̀ bə vò bə̀ tənà y wa.⁴⁷Səyuuli gə́ tú n jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ yi ní, ń bú ǹdə́ ń zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́ gakó: Mɔwaabɛ lyì bí, Amɔ̃ byǎ bɛ́, Edɔm lyì bí, Sɔba pyǎ bɛ́ ǹdə́ Shilisəti lyì bí. Ń yà ń nə́ ń twĩ̀ lwɛlɛ, ń gə́ yà ń nə́ ń zhə̀l mə̀gã̌ gakó. ⁴⁸Ń byili ń bɛlɛ rɛ́ ń gə́ ŋwɛ̀nɛ́ Amalɛɛkɛ lyì bí yi ní. Amalɛɛkɛ lyì bí y'à n'ê vwǎrh bə̀ wẽ̀ ré. Ń tó rə̀ dɛnnɛ n zwẽ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ jɔ̃̀ wa.⁴⁹Səyuuli byǎ bɛ́ y'à wɔ́ Zhɔnatã, Yəshevi ǹdə́ Mələcə-Shəwa. Ń bə̀kwá bɛ́ bə̀lyè y náncɛ y y'à yíl Myəraabɛ, nyɛ̃́ mɔ́ zɛ̃̀ ń yà ń yíl Myəkal. ⁵⁰Ń kɛ̃ mɔ́ yà ń yíl Ayənɔwam, Ayəmaasɛ bə̀kɔ́ mɔ́. Ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ yà ń yíl Abənɛɛrɛ, Nɛɛrɛ byǐ, Səyuuli da mɔ́ da-byǐ mú. ⁵¹Səyuuli da mɔ́ yà ń yíl Ciishi, Nɛɛrɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Abənɛɛrɛ da. Ń yà ń wɔ́ Abyəyɛl byǐ.⁵²Səyuuli nyǔ mú púlə́púlə́ yi ní, ń já n búl n bú búlə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ cɛ̀. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ń gə nɔ lò ń wɔ́ wu-jɔ̀ cə́bal ráá kàndɔ, ń yà ń nə́ ń zal dɔbrɛ ǹdə́ rə̀-ná-cí.

Chapter 15

¹Dɛ̃ rə̀dù Saməwəə wə̀l Səyuuli ni: «Wɔ́ àmyɛ́ Cinu twĩ̀ a b'a cír mú mùnì ń yə̀ ń dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyɔ̌. Rə̀myɛ́ ce, cili ń cəl ré èlǎsɛ̃́, cili ń zɔ̀mà nɛ́. ²Nyǐ lũ gakó Cinu mú nyí rí: ‹À m'a bwə̀rh Amalɛɛkɛ lyì bí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ, bə̀ gə́ cə̀r bə̀ yé ne sɔ́má yó bə̀ gə́ shə́r Ezhibti ní yi ní mú shò kwã nɛ́. ³Rə̀myɛ́ ce, zhəl èlǎsɛ̃́ ń vò ń bú ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí. Á mə̌ sə á cɔ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ bə̀ kɔn mɔ́ lyə́m lyə́m Yi yilə. Ǹ bə̀k'á dùr bə̀ nɔ̀nɔ̀ yé. Ǹ m'ǎ gu bala bɛ́ ǹdə́ kana bɛ́, bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ byì-shɛ̌msɛ́, nɛ̃ ǹdə́ pyììsí, yómdé ǹdə́ bə̀nesé.› »⁴Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli byẽ̀ dwí rí lyì bí n cĩ́ dwã yó, n byɛ́lɛ́ bɛ Təlɛm nɛ́. Sə bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-èlyè sə̀ n'ê zhə̀l tɛ̃́ búlə́ bú yi ní mú, e súlí Zhəda nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́. ⁵Səyuuli gə́ zhə̀l n bwəlse Amalɛɛkɛ lyì bí cɔ w nɛ yi ní, n ce ń lyì bí vò bə pú tɛ̃́ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́.⁶N zɛ̃̀ n wɔ̀ Kəni byǎ bɛ́ nɛ: «Shə́r-nə Amalɛɛkɛ lyì bí wẽ́ á vò kwã nɛ́ á yẽ̌ be, è gə də̀ rə̀myɛ́ à m'a súlí a ce á jé tɛ̃́, e jà á wɛ̀rhɛ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ gə́ y'à tú bə shə́r Ezhibti ní yi ní mú.» Sə Kəni byǎ bɛ́ du Amalɛɛkɛ lyì bí wẽ́ bə yẽ̌ be. ⁷Səyuuli zɛ̃̀ n bú ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí, kɔn zhì Avəla e m'e yí ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ zwì Shuuri, ò wɔ Ezhibti yé y w mó.⁸N zə Amalɛɛkɛ pyɔ̌ Agaagɛ nã́nyì, n zɛ̃̀ n gu ń lyì bí gakó lyə́m lyə́m ǹdə́ búlə́ shù Cinu yilə. ⁹Sə Səyuuli ǹdə́ dwí rí lyì bí cə̀r Agaagɛ e súlí vwàmá nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à càn du nə̀ dwã bɛ́ mɔ́, və̌-yɔ̀lɔ́ w ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ́ ǹdə́ wu yírhə́ nə̀lyè vwàmá nɛ́ wẽ́, ǹdə́ pyì-bwǎlsɛ́ ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à càn mɔ́ bə cĩ́ kwã nɛ́, bə̀ yə̀ shɛ̀nɛ́ bə̀ la cɔ̀ rɛ lyə́m lyə́m Cinu yil yé. Sə è wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à bə càn mɔ́ rə̀ y'à súlí rə̀ də̀ kɔ̀-twə̌ mó bə̀ cɔ̀ lyə́m lyə́m Cinu yilə.¹⁰Rə̀myɛ́ yó, Cinu zɔ̀m ǹdə́ Saməwəə n wɔ̀: ¹¹«À wu zhìlì à gə́ ce Səyuuli jǐrh pyɔ̌ yilə, bə̀ ń pyìrhí ń kwã n mə n zǎ nɛ e súlí myɛ ń tá ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â byili mu mú yé.» Saməwəə gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́ mɔ́, ń wu kwẽ ń wẽ́, n já n búbwéé n ce Cinu ni cəcɛ̃ y námpúm.¹²Saməwəə já n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã ń la n vò n nə Səyuuli. Sə bə̀ tú bə wɔ̀ Saməwəə ne: «Səyuuli zhə̀l Karəmɛl ń la n vò n lù ku ò n'ô lyǐrh bɛlɛ rɛ́ ń jú ń zwə̀ bé yó w mó yò gàà; sə ń zhì gàà n kwɛ̃̀ n lyɛ̃ n vò n yí Jələgal.» ¹³Ń gə́ yú Səyuuli sõ, Səyuuli wɔ̀ mɔ: «Cinu mà n cĩ́ bwəl ǹ yó! À wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu wə̀l mó.»¹⁴Saməwəə zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n pyììsì ǹdə́ nɛ̃ cìlə́ à nə nyɛ̌ èta mɔ́?» ¹⁵Səyuuli lyár mɔ n wɔ̀: «Dwí rí lyì bí yə̀ pyììsí shɛ̀bɛ́ ǹdə́ nɛ̃ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn du nə̀ dwã bɛ́ mɔ́ gwi yé. Bə̀ zɔ pyììsí sə̀myɛ́ ǹdə́ nɛ̃ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ bə shí Amalɛɛkɛ lyì bí sõ bə bà, bə̀ la m'e zwə́l vwĩ̀ bə pə Cinu ǹ Yi rí ni. Nə́ gu nə̀ dwã bɛ́ lyə́m lyə́m Cinu yilə.» ¹⁶Saməwəə wɔ̀ Səyuuli ni: «J'á yẽ̌ èta. À m'a byili mú kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu wə̀l ne cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ mɔ́.» Səyuuli wɔ̀ mɔ: «Zɔ̌m.»¹⁷Saməwəə zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «È də̀ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Esərayɛl kwálsɛ́ yó-cə́bal e jà ǹ yà ǹ nə́ ǹ bùl bə̀ ǹ wɔ́ námpɔ́lɛ́ ǹ cìcì yírh w nà! Cinu cír mú ń jǐrh Esərayɛl pyɔ̌. ¹⁸Cinu twĩ̀ mú bə̀ ǹ zhəl ń bú búlə́ n zɛ̃̀ n pɔ̃́ nyí n wɔ̀: ‹Zhəl ń vò ń gu Amalɛɛkɛ lyì bí bə̀ wɔ́ yə̀-bəlwàálɛ cìnə́ mó lyə́m lyə́m Cinu yilə, bú ǹdə́ bɛ kɔn m'e yí bə jé tɛ̃́.› ¹⁹Byè yil ǹ yə̀ Cinu nyí rí zwẽ? Byè yil ǹ dùr ń pwà wẽ̀ ré búlə́ né kwã nɛ́ ń zɛ̃̀ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn Cinu yírh wə?»²⁰Səyuuli wɔ̀ Saməwəə ne: «À zwẽ Cinu nyí rí. À zhə̀l Cinu gə́ yà ń twĩ̀ ni mə̀gã̌ mɔ́. À zɔ Amalɛɛkɛ pyɔ̌ Agaagɛ, a m'a kwɛ̃̀ a bà, a súlí a gu Amalɛɛkɛ lyì bí cìcì mú lyə́m lyə́m Cinu yilə. ²¹Dwí rí lyì bí zɛ̃̀ bə cír və̌-yɔ̀lɔ́ w ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn du nə̀ dwã bɛ́ mɔ́, búlə́ né wẽ̀ ré bə̀ pwà bə̀ y'à mə̌ sə bə cɔ̀ lyə́m lyə́m Cinu yil mú wẽ́, bə̀ la m'e zwə́l vwĩ̀ bə pə Cinu ǹ Yi rí ni, Jələgal nɛ́.»²²Rə̀myɛ́ yó, Saməwəə zɛ̃̀ n wɔ̀:«Cinu só vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə́ vwə̃̀ né dwã bɛ́ǹdə ń gə́ só nyí ni shɔ̀nɔ́ e zwẽ ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ta?Ɔ̃́'ɔ̃! Nyí ni shɔ̀nɔ́ mɔ́ cɔ̃̀ vwĩ̀ rí,nyí zõ mó cɔ̃̀ pyì-byərh nwə̃̌. ²³Sə nyí-ni-cõ mó wɔ́ lwɛlɛrə̀ mə̌ dwã ǹdə jə̀pɛ́rɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ lwɛlɛ rɛ́ ta,e nyɛ́ɛ́ e twĩ̀ è sə̀pwà pùbùlə̀ wɔ́ lwɛlɛrə̀ wɔ́ ǹdə kɔ̀-wǎrhna còrhó tũ̀twə̃̀ə̃̀ né lwɛlɛ rɛ́ ta.Ǹ gə́ cẽ Cinu nyí ni zõ mó ce, ńmyɛ zhɔ̃̀ mɔ́, ǹ kə́ ǹ də̀ pyɔ̌ yé.»²⁴Səyuuli wɔ̀ Saməwəə ne: «À dówə́, à gar Cinu nyí rí a súlí à yə̀ ǹ zɔ̀mà nɛ́ zwẽ yé. À dùr dwí rí lyì bí ywẽ a zɛ̃̀ a twĩ̀ bə̀myɛ́ pùbùlə̀. ²⁵Sə èlǎsɛ̃́, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ pɛ̃ à dóó w sǔbri; sə ń kwɛ̃̀ ń bə̀ ń tó ne mùnì ga a vò a wùlì tɛ̃́ Cinu yé né.»²⁶Saməwəə wɔ̀ Səyuuli ni: «À t'â la kɔ̃̀ a b'a tó mó nə́ m'é vò yé, bə̀ ǹ cẽ Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zõ yò; Cinu myɛ zhɔ̃̀ mɔ́, ń zɛ̃̀ ǹ kə́ ǹ də̀ Esərayɛl pyɔ̌ yé.» ²⁷Saməwəə gə́ kwɛ̃̀ n pyìrhí ń la lyɔ̃ yi ní, Səyuuli kwár ń kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y vɔ̃̀ nɛ, o zɛ̃̀ o kǎr.²⁸Saməwəə kə́ n wɔ̀ mɔ: «Cinu zwẽ Esərayɛl pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹ jɔ̃̀ w zà, sə ń pɔ rɛ lò dõ né, ń cɔ̃̀ mɔ́.» ²⁹N súlí n wɔ̀: «Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Esərayɛl Còrhó w mó tá ń gòm kɔma yé, e jà ń tá ń lyə́r ń zɔ̀mà nɛ́ yé, bə̀ ń də̀ numbyíní sə n mə n lyə́r ń zɔ̀mà nɛ́ yé.»³⁰Səyuuli kə́ n wɔ̀: «À dówə́. À n'â lwə̀l mó èlǎsɛ̃́ bə̀ ǹ zhẽ̌ à yó dɛ̃̌ à dwí rí náncɛsɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ yírh wə. Kwɛ̃̀ ń bə̀ ń tó ne, a m'a vò a wùlì tɛ̃́ Cinu ǹ Yi rí yé né.» ³¹Saməwəə zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n bə̀ n tó Səyuuli ni, sə Səyuuli zhə̀l n wùlì tɛ̃́ Cinu yé né.³²Saməwəə wɔ̀: «Zə-na Amalɛɛkɛ lyì bí pyɔ̌ Agaagɛ, á b'ǎ pɛ̃.» Agaagɛ bə̀ n yí ń sõ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. Ń yà ń nə́ ń wə̀l ń cìn ni: «Zhə̀n ga, cu mú ywẽ k'ê bə nɛ zhe yé.» ³³Saməwəə wɔ̀ Agaagɛ nɛ: «Ǹdə ǹ búlə́ shù w gə́ ce kana k'ê t'â la bə̀ byǎ nɔ nɛ́, èta kana bɛ́ wẽ́ myɛ, bə̀ ǹ ná mɔ́ myɛ bə̀ká n nə ń byǐ mú yé!» Saməwəə zɛ̃̀ n gu Agaagɛ Cinu yé né, Jələgal nɛ́.³⁴Rə̀myɛ́ kwã, Saməwəə ká n kwɛ̃̀ n vò Arama sə Səyuuli myɛ kwɛ̃̀ n vò ń cɔ w bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ Səyuuli Jəbəya nɛ́ mɔ́ wa. ³⁵Saməwəə kə́ ń yə̀ Səyuuli nɛ kɔn m'e yí ń cu. Saməwəə yà ń nə́ ń kúrh Səyuuli ni dɛ̃́dɛ̃́, e jà Cinu wu y'à zhìlì ń gə́ yà ń ce Səyuuli jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ yilə.

Chapter 16

¹Cinu wə̀l Saməwəə ne: «Ǹ mà ǹ já ǹ ŋwɛ́nɛ́ ǹ nə́ ǹ kúrh Səyuuli ni kɔn m'e yí dǒ, e jà àmyɛ́ cìcì mú zhɔ̃̀ mɔ, ń kə́ ń də̀ Esərayɛl pyɔ̌? Ce nwə̃̌ ǹ nyu w wẽ́ o sú sə́ shə́r ń kwè Bɛtələyɛm sɔ́má. À n'â twĩ̀ mú Bɛtələyɛm lyì bal Zhese sõ, b'à nɔ à pùbùlə̀ pyɔ̌ mɔ́ ń byǎ bɛ́ wẽ́.»²Saməwəə bwə̀rh mo n wɔ̀: «Etər à nə m'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ a ŋwɛ̀nɛ́ a yí gàà mɔ́? Səyuuli gə lwar rɛ, ń mà n gu ni.» Cinu lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹ m'ǎ zə nə̀-cɛl ń mə́ vò, ń yí ń wɔ̀: ‹À tú à la vwĩ̀ zwə́l a pə Cinu ni.› ³Ǹ m'ǎ byẽ̀ Zhese vwĩ̀ rí jàà wa. Rə̀myɛ́ yi ní, à cìcì mú m'a ce ń lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ mə̌ sə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́; ǹ m'ǎ ló nwə̃̌ lò mó mɔ̀bɔ́ à la mɔ́ byilu mú yó ń mə́ ń cír mu ń pɛ̃.»⁴Saməwəə wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń byili mu mú, n lyɛ̃ n yí Bɛtələyɛm, cɔ w náncɛsɛ́ bə̀ sə jəl mo ǹdə́ sə̀ n'ê kəkə. Sə bwə̀rh mo sə wɔ̀: «Ǹ twírí y wɔ́ náncɔ̀nɔ̀ twírí?» ⁵N lyár sɛ n wɔ̀: «Ɔ̃̀ɔ̃̂. Wɔ́ vwĩ̀ à tú à la zwə́l a pə Cinu ni. Tɛnɛ-na á cìn Cinu yilə, sə á b'ǎ tó ne á vò vwĩ̀ rí jàà wa.» Ń tɛnɛ Zhese ǹdə́ ń byǎ bɛ́ Cinu yilə, n zɛ̃̀ n byẽ̀ be vwĩ̀ rí jàà y wa.⁶Bə̀ gə́ yúwə́, Saməwəə nə Eləyaabɛ n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń cìn ni: «Nyǐ mɔ̀bɔ́ Cinu Yi cír mó zhə̀n ga ń wɔ ń yé né.» ⁷Sə Cinu wə̀l Saməwəə ne: «Bə̀k'á nyǐ ń gə́ wɔ́ nɛ́ ma mɔ́ ráá ń dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ yé. Nyǐ à yə̀ mo cír yé. È də̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ numbyínə́ bé yírhə́ nə mɔ́ yò yé. Numbyínə́ bé n'ê nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ yírhə́ nə pwẽ̀ ne mó dúdú, Cinu zɛ̃̀ ń nə́ ń nyǐ wu wə́.»⁸Zhese byẽ̀ Abyənadaabɛ n ce n bə̀ Saməwəə yé né, sə Saməwəə wə̀l mo: «È də̀ mɔ̀bɔ́ myɛ yé, Cinu yə̀ mo cír yé.» ⁹Zhese ce Shamma bà, sə Saməwəə wə̀l mo: «È də̀ mɔ̀bɔ́ myɛ yé, Cinu yə̀ mo cír yé.» ¹⁰Zhese ce ń byǎ bɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga bə̀ Saməwəə yé né, sə Saməwəə wə̀l Zhese ne: «Cinu yə̀ bə̀myɛ́ mə̀dù ga cír yé.»¹¹Saməwəə zɛ̃̀ n bwə̀rh Zhese n wɔ̀: «Ǹ bala-byǎ bɛ́ ga wɔ nyɔ̀nɔ̀?» Zhese lyár n wɔ̀: «È gwẽ̌ dǎl bə̀ ga nyɛ̃́ mɔ́: ń gwẽ̌ zə vwàmá nɛ́ ń mə́ ń wɔ gɔ sõ.» Saməwəə zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhese ne: «Twĩ̌ bə vò bə zə mɔ bə m'e bà. Ń gə yə̀ twí nə́ t'á la kùjú jú yé.» ¹²Zhese ce bə vò bə zə mɔ n bà. Ń yà ń wɔ́ lyì-pwẽ̀, n jà ń wɔ́ ébɔ́, ǹ gə nɔ mɔ myɛ ǹ já ǹ só. Rə̀myɛ́ yó, Cinu wɔ̀ Saməwəə ne: «Zɛ̃̀ dɛ̃̌, cír mu, b'è wɔ́ ńmyɛ̌.»¹³Saməwəə kwè nwə̃̌ y nyu w wẽ́ n ló Dəvyidi yó ń zhɛ̀mmá bɛ́ cəcəl wə, n mə n cír mu. Kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə, Cinu Eshirhə y j'a só Dəvyidi yó wə, e zù mu. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Saməwəə ká n kwɛ̃̀ n kwè sɔ́má n vò Arama.¹⁴Cinu Eshirhə y y'à shə́r e yẽ̌ Səyuuli ni, sə nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ è y'à shí Cinu sõ y'à tú è n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ. ¹⁵Dɛ̃ rə̀dù, Səyuuli tùntùnnə bé wə̀l mo: «Nyǐ nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ è shí Yi sõ tú è n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́. ¹⁶Nə́ n'é lwə̀l bə̀ nə́ yó-cə́bal mɔ́ pə nə́ba nyí. Ǹ tùntùnnə bé ŋwɛ́nɛ́ ǹ yilə. Pə nyí bə pyà lò mó mɔ̀bɔ́ ń yě bɔ̀rɔ́ dú n bà; èta, nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ y è n'ê shí Yi sõ mó gə tú è n'ê lyɛ̀ɛ̀ mɔ́, ń mà n dú wə, sə ǹ m'ǎ nə ǹ cìn rə̀myɛ́ yi ní.»¹⁷Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə bé ne: «Pyǎ-na dà-bal nántwə̌ á b'ǎ pɛ̃.» ¹⁸Kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə bé mə̀dù zɛ̃̀ n wɔ: «Nyǐ à gaga mɔ́ j'a nə Bɛtələyɛm lyì bal Zhese byǐ mə̀dù. Ń yě bɔ̀rɔ́ dú náàcɛ̀nɛ́, ń wɔ́ bal, ń wɔ́ búlə́ kàndɔ, ń wɔ́ lárma cə́bal, ń wɔ́ ébɔ́. E súlí myɛ, Cinu ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ.» ¹⁹Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli twĩ̀ lyì Zhese sõ bə vò bə wɔ̀ mɔ: «Ce ǹ byǐ Dəvyidi, mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cə̀r ǹ vwàmá nɛ́ mɔ́, b'à sõ.»²⁰Zhese zə bə̀na, n zɛ̃̀ n kwè búrú ǹdə́ nə̀-bɔ̀là ǹdə́ də̀vɛ̃́ è wẽ́, n súlí bɔ̀-bwɛ̀lɛ́ n cĩ́ bə̀na y yó, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń byǐ Dəvyidi bə̀ ń zhəl n vò n pə Səyuuli ni. ²¹Dəvyidi gə́ yú Səyuuli sõ, n já n jǐrh ń tùntùnnə. Səyuuli swéné mo dɛ̃́dɛ̃́ n ce n jǐrh ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə.²²Səyuuli twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Zhese ne: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ yẽ̌ Dəvyidi ni n mɛ̃ à sõ n twĩ̀ n pɛ̃, nyǐ ń sú à yírh.» ²³Èta, nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ y è n'ê shí Yi sõ mó gə tú è n'ê nwɛ̀nɛ̀ Səyuuli, Dəvyidi yà n kwè bɔ̀rɔ́ w ń nə́ ń dwí, rə̀myɛ́ yó Səyuuli ya n tu shɛ́ɛ́, kɔn súlí myɛ, nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ y y'à n'ê shə́r è yẽ̌ mo.

Chapter 17

¹Dɛ̃ rə̀dù, Shilisəti lyì bí byẽ̀ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ bə cĩ́ dwã yó bə̀ la m'e vò bə bú búlə́. Bə bə̀ bə jəl dwã Soko né, Zhəda tənà y wa, bə zɛ̃̀ bə zul Efɛɛsɛ-Dəmmim ní, Soko ǹdə́ Azəka bwə̌l mó wə,²Səyuuli ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ myɛ bə̀ bə jəl dwã bə zul Tərəbɛ̃́tɛ y vɔlɔ w wẽ́, bə zɛ̃̀ bə tɛnɛ bə zhì Shilisəti lyì bí yé y wə, bə̀ la bú ǹdə́ bɛ. ³Shilisəti lyì bí y'à zhǐ pyɔ̀ yó vɔlɔ w èpákɛ̀, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ myɛ zhǐ pyɔ̀ yó vɔlɔ w èpá y dõ mó, vɔlɔ w zɛ̃̀ ò wɔ bə̀ cəcəl wə.⁴Kàndɔ òdù shí Shilisəti lyì bí zulə́ jàà y w o du. Ò y'à yíl Gɔləyatɛ, Gaatɛ lyì bal. Ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù ǹdə́ jɛ̃̀-wàn rə̀dù. ⁵Ò y'à pú kàmmɔ yə́-pú o súlí o zù kàmmɔ kàmə̀zwǐ ǹdə́ è pwə̀ə̀rhè. Kàmə̀zwǐ y dùmì rí y'à wɔ́ cəə́le shə́-shə̀ldù.⁶Ò y'à zù ò nə̀-gwěsé ǹdə́ wẽ̀ rə̀ zùrhì ǹdə́ kàmmɔ, o súlí o lyɛ̃̀ kàmmɔ swé. ⁷Ò swé ré dɔ̌ w y'à kwər ǹdə sɔ́rá dɔ̌ ta, rə̀ byǐ y dùmì rí y'à du cəə́le tàlpyɛ̀. Lò yà ń ŋwɛ́nɛ́ ò yé né ń nə́ ń zhĩ ò nə̀kò wə́.⁸O yí o zhì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé né, o byẽ̀ o ce be ò zhe: «Á gə́ du á tɛnɛ á zhǐ á la bú mú zhe kùrə̀? È də̀ àmyɛ́ à wɔ́ Shilisəti lyì bal mɔ́ nà, sə ámyɛ̌ də̀ Səyuuli yómə́ bé nà? Cír-nə lò mə̀dù á wẽ́ n só n bə n bú ǹdə́ nɛ! ⁹Ń gə ŋwɛ̀nɛ́ ń bú ǹdə́ nɛ n zɛ̃̀ n gu ni, nə́ m'ǎ jǐrh á yómə́. Sə àmyɛ gə ŋwɛ̀nɛ́ mɔ a zɛ̃̀ a gu mu, ámyɛ m'ǎ jǐrh nə́ yómə́ á twĩ̀ á pə nə́ba.»¹⁰Shilisəti lyì bal mɔ́ súlí n wɔ̀: «À n'â gòm Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zà. Ce-nə lò bə̀ nə́ la bú ǹdə́ dwã!» ¹¹Səyuuli ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó gə́ nyɛ̀ɛ̀ Shilisəti lyì bal mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́, bə̀ wun j'a zhìlì, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ rə̀ zhe be.¹²Dəvyidi yà ń wɔ́ Efəraatɛ lyì bal Zhese, Bɛtələyɛm nɛ́ mɔ́, Zhəda tənà y w mɔ́ byǐ. Zhese yà ń zhe byǎ lyɛlɛ. Səyuuli yi ní, bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń wɔ́ náncɛ, lyì bí myɛ y'à n'ê nyàm mɔ. ¹³Zhese bala-byǎ bɛ́ náncɛsɛ́ bə̀tɔ̀ y y'à tó Səyuuli ni bə vò búlə́ né jàà y wa: nã́yə́ə́ mó yà ń yíl Eləyaabɛ, bə̀lyè nyǎm mɔ́ yà ń yíl Abyənadaabɛ, bə̀tɔ̀ nyǎm mɔ́ yà ń yíl Shamma.¹⁴Dəvyidi yà ń wɔ́ bə̀ gakó nyɛ̃́ mɔ́; ń zhɛ̀mmá bɛ́ bə̀tɔ̀ y y'à tó Səyuuli ni bə vò búlə́ né jàà wa. ¹⁵Dəvyidi yà ń nə́ ń zhə̀l Səyuuli sõ ń ká ń kwɛ̃̀ ń twí ń kál ń da vwàmá nɛ́ Bɛtələyɛm nɛ́. ¹⁶Nəkɔkɔ́lɛ́ ǹdə́ də̀dɛ̀nɛ́ gakó, Shilisəti lyì bal mɔ́ yà ń nə́ ń twí ń zhì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé y wə. Ń wɛ̀rhɛ́ èta dwã shə́-èna púlə́púlə́.¹⁷Dɛ̃ rə̀dù, Zhese wɔ̀ ń byǐ Dəvyidi ni: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ zɛ̃̀ ń kwè bə̀lɛ́ y bə̀ kɛ̀lɛ̀ mɔ́ ǹdə́ búúrí shí y tɛ̀bɛ́, ń dùr ń vò ń pə ǹ zhɛ̀mmá bɛ́ bə̀ wɔ zulə́ jàà y w mɔ́ nɛ. ¹⁸Sə́ súlí ń zə yil mú mə̀ zɔ mə kù mú ywẽ́ shí y nyɛ̀bɛ́ ń vò ń pə shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ yó-cə́bal mɔ́ nɛ. Ǹ m'ǎ súlí ń bwə̀rh ǹ zhɛ̀mmá bɛ́ jàn bwə̀rhə́, sə́ zə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a byili bə̀ bə̀ jɛ̀ mɔ́ ń mə́ ń kwɛ̃̀ ń bà.¹⁹Bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Səyuuli e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó Tərəbɛ̃́tɛ y vɔlɔ w w bə̀ n'ê bwí ǹdə́ Shilisəti lyì bí.» ²⁰Dəvyidi zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, n yẽ̌ vwàmá nɛ́ nɛ ǹdə́ vwã̌-ènɔ̀n mə̀dù n kwè ń zhĩĩ rí n shə́r n vò zulə́ jàà y wa, ǹdə Zhese gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní. Ń yú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n'ê dwi bə̀ la tɔnɔ bə zhì búlə́ né bú yilə. Bə̀ súlí bə̀ y'à n'ê mà bə̀ búlə́ jàà w zhəl búbwéé yə́. ²¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ Shilisəti lyì bí y'à tɛnɛ bə̀ zhǐ bə̀ yésé zǎ dwã búlə́ né bú yilə.²²Dəvyidi yẽ̌ ń zhĩĩ rí ń yà ń zul mó ne n ce wẽ̀ ré yìlnə mó jɔ̃̀ wa, n zɛ̃̀ n dùr n lyɛ̃ n vò búlə́ né jàà wa, n vò n bwə̀rh ń zhɛ̀mmá bɛ́ jàn bwə̀rhə́. ²³Ń gə́ tú ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ bɛ yi ní, ń nɔ Shilisəti lyì bí kàndɔ wá, Gaatɛ lyì bal mɔ́ bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ Gɔləyatɛ mɔ́ ń shí Shilisəti lyì bí wẽ́ ń nə́ ń dwi. Gɔləyatɛ kə́ n càrh nyì-pyɛ̀ɛ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń nə́ ń zɔ̀m dɛ̃ gakó mó cìcì ní, sə Dəvyidi nyɛ̀ɛ̀ nɛ. ²⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ nɔ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ bə̀ gakó, bə dùr bə vò bə̀ zhǐ pyépyé.²⁵Bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «Á nɔ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń bàn èta mɔ́? Wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ń bàn góm. Lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ̀nɛ́ ń gu mu, pyɔ̌ mɔ́ mà n pɔ̃ nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌. Ń mà n súlí n pɔ̃ ń bə̀kɔ́ mɔ́ n yə̀ ń kɛ̃, n zɛ̃̀ n ce rə̀-ná-cí kɛ̀lɛ́ y lyì bí k'ê t'â la myə̌l-kwǎndɛ pɔ kə́dò yé.»²⁶Dəvyidi bwə̀rh lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhǐ ń nyí ni mú n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń mà n gu Shilisəti lyì bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ n jà n súlí n pàr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cìzhìl ré mó ne? Shilisəti lyì bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yə̀ gòm mó gaga mɔ́ wɔ́ mɔ̌ ń mə́ ń gòm Yi nã́nyì rí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́?» ²⁷Lyì bí k'a cĩ́ Dəvyidi myɛ nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ bwəl rə̀ nyí lò mó mɔ̀bɔ́ ń mà n gu mu mú ni bə m'e lyár mɔ bə wɔ̀: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'à wɛ̀rhɛ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń mà n gu mu mú yilə.»²⁸Dəvyidi zhɛ̀mbal mɔ́ náncɛ y Eləyaabɛ nyɛ̀ɛ̀ Dəvyidi gə́ nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ lyì bí ní. Ń lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì mu dɛ̃́dɛ̃́ n zɛ̃̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «Byè yil ǹ tú nyɔ̀nɔ̀? Mɔ̌ nɛ ǹ yẽ̌ ǹ vwàmá màngɛlɛ́ y nɛ èpòlò w w ń pa? Àmyɛ́ yě bə̀ ǹ tá ǹ cĩ́ ǹ cìn tɛ̃́ yé, à yě ǹ bùlə̀ námməlwǎlsɛ́ myɛ yò: wɔ́ búlə́ né dúdú nyǔ yil ǹ tú nyɔ̀nɔ̀.» ²⁹Dəvyidi wɔ̀: «Sə è nə wɔ́ lwɛlɛ tɛ̌ à wɛ̀rhɛ́? È də̀ à gə́ bwə̀rh mó dúdú mú nà.» ³⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń pyìrhí ń kwã n mə n zǎ ń zhɛ̀mbal mɔ́ n zɛ̃̀ n zɔ̀m n ce lò dõ ne, n bwə̀rh mo bwə̀rhə́ y èmyɛ́ èdù yə́, sə bə̀ lyár mɔ ǹdə nã́yéé ré ta.³¹E jà bə̀ y'à nyɛ̀ɛ̀ Dəvyidi zɔ̀mà nɛ́, bə zɛ̃̀ bə kwè ne bə vò bə cĩ́ Səyuuli ni. Səyuuli ce bə byẽ̀ mo bə pɔ̃. ³²Dəvyidi wɔ̀ Səyuuli ni: «Lò mə̀dù ga wu bə̀k'a gə Shilisəti lyì bí bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yil yé. Ǹ tùntùnnə mó mà n vò n bú ǹdə́ mɔ.» ³³Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «Ǹ wàr ǹ la ń vò ń bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yé: ǹmyɛ́ gwẽ̌ wɔ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́, búlə́ bú shò kwã, e jà ńmyɛ̌ wɔ́ búlə́ búlnə ń bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga.»³⁴Sə Dəvyidi wə̀l Səyuuli ni: «Ǹ tùntùnnə mó kál ń da vwàmá nɛ́. Bɔrɔ ráá cílə́-kùlú gə tú ò zɔ vwǎm mə̀dù mə̀ dwã bɛ́ wẽ́, ³⁵à y'à n'â jì wə, à mà wa, a zɛ̃̀ a zwẽ vwǎm mɔ́ ò nyú wə. Sə rə̀myɛ́ yi ní, ò gə y'à zɛ̃̀ ò la bú ǹdə́ nɛ, à y'à n'â zal ò byã kùr w kur rí ni à mà w à gwi.³⁶Ǹ tùntùnnə mó gu bwaarɛ ǹdə́ cílə́-kùúli. Shilisəti lyì bí bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yə̀ gòm mó mà n yə̀ ǹdə òmyɛ́ òdù ta, ń gə́ nə́ ń gòm Yi nã́nyì rí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ mɔ́ yilə.»³⁷Dəvyidi súlí n wɔ̀: «Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń vwǎrh nɛ bwaarɛ ǹdə́ cílə́-kùúlí nə̀-fɔ́ɔ́rɛ́ wẽ́ mó, mà n vwǎrh nɛ Shilisəti lyì bí bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ jɔ̃̀ wa.» Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «Zhəl, sə Cinu yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́.» ³⁸Səyuuli kwè ń sə̀pwà búlə́ kàmə̀zwǐsí n zù Dəvyidi ni, n pú mu kàmmɔ yə́-pú n súlí n zù mu cɔ̀bɔ́ kàmə̀zwǐ.³⁹Dəvyidi súlí n lyẽ Səyuuli búlə́ shù w ń gàndɛ́ yó, n zɛ̃̀ n mɛrhɛ ń la zhəl ǹdə́ rɛ sə ń yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ yé, bə̀ ń yà ń gwẽ̌ ń yə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ cèrhè yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ Səyuuli ni: «À wàr à la zhəl ǹdə́ tɛ̀bɛ́ gakó yé, bə̀ à gwẽ̌ yə̀ e vò ǹdə́ rɛ cèrhè yé.» Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi ká n vùr ri n ló tɛ̃́. ⁴⁰N kwè ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w n zə ń jɔ̃̀ wa, n cír nə́kulə nə̀nu nánsə́swə́ə́le nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́ n ce ń vwã̌-ènɔ̀nà bɔ̀là y wẽ́, lɔ̀bɔ̀ w wẽ́, sə ń yà ń zhe kə́làmpá y ń jɔ̃̀ w ń mə́ ń la vò n bú ǹdə́ Shilisəti lyì bal mɔ́.⁴¹Shilisəti lyì bal mɔ́ búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó yà ń wɔ ń yé né, ń cìcì zɛ̃̀ ń nə́ ń zhə̀l námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ ń mə́ ń la Dəvyidi səta. ⁴²Ń gə́ nɔ Dəvyidi, ń fulsi mu bə̀ ń yà ń gwẽ̌ wɔ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́; Dəvyidi yà ń wɔ́ lyì-pwẽ̀, ń yà ń súlí ń wɔ́ ébɔ́. ⁴³Shilisəti lyì bal mɔ́ wɔ̀ Dəvyidi ni: «À wɔ́ kùlí nà, ń mə́ zə də̀-dààlɛ̀ ǹ bàn bú ǹdə́ nɛ?» N zɛ̃̀ n zə ń yə né n mə n bwəl lwɛlɛ n pɔ̃.⁴⁴Ń súlí n wɔ̀ mɔ: «Yí à nyí ni, à m'a pə ǹ yala nàmá bɛ́ dɛ̃̌ kúmsí ǹdə́ gɔ-wẽ́ ré ne rə jí.» ⁴⁵Dəvyidi wɔ̀ Shilisəti lyì bal mɔ́ nɛ: «Ǹmyɛ́ bàn ǹ la bú ǹdə́ nɛ ǹdə́ búlə́ shù, ǹdə́ swé náàkùlí ǹdə́ swé nándə̀dɔ̀lɔ̀; sə àmyɛ́ bàn à la bú ǹdə́ mɔ́ ǹdə́ lũ gakó Cinu mú yil ré, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ Yi rí ǹ tùrh mú.⁴⁶Zà cìcì, Cinu mà n ce mó à jɔ̃̀ wa: À m'a gu mú a gõ̀ ǹ yó wə́. Zà cìcì, à m'a pə Shilisəti lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yala nɛ́ dɛ̃̌ kúmsi ǹdə́ gɔ-wẽ́ ré ne. Lũ w púlə́púlə́ m'a zɛ̃̀ o lwar bə̀ Yi ŋwɛ́nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə. ⁴⁷Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ tú dwã yó mó myɛ m'a lwar bə̀ è də̀ ǹdə́ búlə́ shù ráá swé dɛnnɛ Cinu nə́ ń tó né ń ce bə̀ jí bɛlɛ yé, bə̀ m'a lwar bə̀ wɔ́ Cinu Yi ń wɔ́ búlə́ né cǐnnə mó, sə ń mà n ce ába nə́ jɔ̃̀ wa.»⁴⁸Sə Shilisəti lyì bal mɔ́ gə́ yà ń zɛ̃̀ ń nə́ ń zhə̀l ń bàn Dəvyidi nyí ni, sə n mə n jəl mo yi ní, Dəvyidi yə̀ làlà n du shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ cəcəl w n jəl mo. ⁴⁹Rə̀myɛ́ yi ní, ń co jɛ̃̀ ń lɔ̀bɔ̀ w wa, n vùr nə́kulu òdù n ce ń kə́làmpá y wa, n mə n dul Shilisəti lyì bal mɔ́, n zə ń cíl ré ne. Nə́kulu w j'a zù rə̀ wẽ́, Shilisəti lyì bal mɔ́ tu, ń yé y pú tɛ̃́.⁵⁰Èta, Dəvyidi zɔ kə́làmpá ǹdə́ nə́kulu n mə n jí bɛlɛ Shilisəti lyì bal mɔ́ yó wə. Dəvyidi gu mu e jà búlə́ shù y'à tə̀ ń jɔ̃̀ w yé. ⁵¹Dəvyidi dùr n yí n zhì Shilisəti lyì bal mɔ́ yó wə, n zə bal mɔ́ búlə́ shù w n fwə̌rh w ò pyá y wa, n súlí n gõ̀ ń yó wə́. Shilisəti lyì bí gə́ púrí bə̀ kàndɔ w cùwə̀, bə j'a ce ywə́l né.⁵²Rə̀myɛ́ yó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ Zhəda lyì bí mà bə̀ búlə́ bú búbwéé y bə ce né, bə j'a zɛ̃̀ bə̀ pyě Shilisəti lyì bí kùr yó, bə jì bi bə m'e yí vɔlɔ w nyí ni ǹdə́ Ekərɔ̃ bwə̀rsé ne. Shilisəti lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù mú, cùùrí y'à pyẽ̀ tɛ̃́ sɔ́má y yó, kɔn zhì Shərəyim e m'e yí Gaatɛ ǹdə́ Ekərɔ̃. ⁵³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ búl bə jì Shilisəti lyì bí ǹdə́ bə̀ wun gakó, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ bə bubu bə̀ zulə́ jàà yá. ⁵⁴Dəvyidi kwè Shilisəti lyì bal mɔ́ yó w n mə n bə̀ Zhərəzalɛm, n zɛ̃̀ n kwè ń búlə́ wẽ̀ ré n cĩ́ ń sə̀pwà kòrhó w wẽ́.⁵⁵Səyuuli gə́ já n nə Dəvyidi ń du ń la vò n bú ǹdə́ Shilisəti lyì bal mɔ́ yi ní, ń yà ń bwə̀rh ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Abənɛɛrɛ n wɔ̀: «Mɔ̌ byǐ ǹdə́ ébɔ́-dǎl mɔ́ mɔ̀bɔ́, Abənɛɛrɛ?» Sə Abənɛɛrɛ yà ń lyár mɔ n wɔ: «Pyɔ̌, ǹdə́ ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ nã́nyì mú, à búl à yə̀l yé.» ⁵⁶Pyɔ̌ mɔ́ yà ń wə̀l mo: «Ǹmyɛ́ cìcì bwə̌rh ń nyì wɔ́ mɔ̌ byǐ ǹdə́ ébɔ́-dǎl mɔ́ mɔ̀bɔ́.»⁵⁷Səyuuli gə́ já n nə Dəvyidi ń du ń la vò n bú ǹdə́ Shilisəti lyì bal mɔ́ yi ní, ń yà ń bwə̀rh ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Abənɛɛrɛ n wɔ̀: «Mɔ̌ byǐ ǹdə́ ébɔ́-dǎl mɔ́ mɔ̀bɔ́, Abənɛɛrɛ?» Sə Abənɛɛrɛ yà ń lyár mɔ n wɔ: «Pyɔ̌, ǹdə́ ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ nã́nyì mú, à búl à yə̀l yé.» ⁵⁸Pyɔ̌ mɔ́ yà ń wə̀l mo: «Ǹmyɛ́ cìcì bwə̌rh ń nyì wɔ́ mɔ̌ byǐ ǹdə́ ébɔ́-dǎl mɔ́ mɔ̀bɔ́.»

Chapter 18

¹Dəvyidi gə́ já n zɔ̀m ǹdə́ Səyuuli n zhɛ̀ kwã nɛ́, Səyuuli byǐ Zhɔnatã já n kwè Dəvyidi n cĩ́ ń wẽ́. Zhɔnatã swéné mo ǹdə ń cìcì ta. ²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w cìcì, Səyuuli cə̀r Dəvyidi n mɛ̃ ń sõ ń yə̀ mo yẽ̌ n kwɛ̃̀ n vò ń da sõ yé.³Zhɔnatã zɛ̃̀ n zə dɔbrɛ ǹdə́ Dəvyidi, bə̀ ń yà ń só mo ǹdə ń cìcì ta. ⁴N já n vùr ń kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y kɛ̀bɛ́ ń yà ń zù mú e súlí ń búlə́ kàmə̀zwǐsí ǹdə́ ń búlə́ shù w ǹdə́ ń twã y ǹdə́ ń cã̌-tɔ̀nɔ̀ w ga n pə Dəvyidi ni.⁵Dəvyidi yà ń nə́ ń jí bɛlɛ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó Səyuuli yà ń nə́ ń twĩ̀ mu sə̀ wẽ́ búlə́ bú yil mú wə. Rə̀myɛ́ ce, Səyuuli ce n jǐrh ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal. Lyì bí gakó, e súlí Səyuuli tùntùnnə bé cìcì mú y'à só mo.⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ kwɛ̃̀ bə̀ bàn jè Dəvyidi gə́ gu Shilisəti lyì bal mɔ́ kwã nɛ́, kana bɛ́ shí Esərayɛl cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́ bə du bə bə̀ bə jəl pyɔ̌ Səyuuli bə̀ n'ê núnə́ bə̀ m'ê sɛ gǔlsi ǹdə́ shəsətərəbá yé né, bə̀ m'ê mà wu-nyɔ̃̀ búbwéése. ⁷Kana bɛ́ y'à n'ê nún ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ bə̀ kwɛ̃́ dwã nyí ni bə̀ zhe:«Səyuuli gu nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀,Sə Dəvyidi gu nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ yàà.»⁸Sə rə̀myɛ́ mɔ́ yù Səyuuli lyim ni dɛ̃́dɛ̃́, rə ce ń wu zhìlì. N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Bə̀ n'ê pɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ yàà Dəvyidi ni bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê pɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ sásálaa àmyɛ́ nɛ. Wɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ dúdú rə̀ mùrì mu èlǎsɛ̃́!» ⁹Kɔn zhí dɛ̃ rə̀myɛ́ yù w ga, Səyuuli yírh j'a zù Dəvyidi.¹⁰È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ è shí Yi sõ tú e só Səyuuli yó e zɛ̃̀ e zhe mo ń nə́ n pə́pǎ tɛ̃́ ń sõ jù wə. Dəvyidi yà ń zɛ̃̀ ń nə́ ń dwí ń bɔ̀rɔ́ w ǹdə twéé twéé mó ta. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Səyuuli yà ń zhe ń swé ré ń jɔ̃̀ wa. ¹¹N dul swé ré Dəvyidi səta, n wɔ̀ ń cìn ni: «À m'a j'a zò Dəvyidi a dɛ̃ byílí y ni!» Sə Dəvyidi yǔr n yẽ̌ swé ré ne twər rə̀lyè ga. ¹²Səyuuli zɛ̃̀ ń nə́ ń dùr Dəvyidi ywẽ, bə̀ ń lwar bə̀ Cinu Yi yà ń yẽ̌ ńmyɛ̌ Səyuuli ni sə ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Dəvyidi.¹³Rə̀myɛ́ ce Səyuuli pɔ mɔ ŋwɔ̀nɔ́ nunə mɔ̀rhɔ̀ yó wə, n mə n kɔl mɔ ń nyí ni n ce kwã nɛ́. Dəvyidi yà ń wɔ ń dwí rí yé né, ń nə́ ń zə re ń zhə̀l búlə́ jàà w ń ká ń zə re ń twí. ¹⁴Ń yà ń nə́ ń jí bɛlɛ búlə́ né ń yà ń nə́ ń bwí mó gakó wẽ́, e súlí myɛ Cinu Yi yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ.¹⁵Sə Səyuuli gə́ tú n púrí Dəvyidi kɔn gakó n'ê zwẽ nyí dɛ̃́dɛ̃́, ń ywẽ y'à kwɛrhɛ è zhe mo. ¹⁶Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ ǹdə́ Zhəda lyì bí gakó y'à só Dəvyidi, b'è y'à wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń wɔ lyì bí yé né bə̀ m'ê zhə̀l búlə́ né bú jàà wa, e súlí bə̀ m'ê kwɛ̃̀ bə̀ twí jè.¹⁷Dɛ̃ rə̀dù, Səyuuli wə̀l Dəvyidi ni: «Nyǐ Myəraabɛ, à bə̀kɔ́ náncɛ yá. Wɔ́ ńmyɛ̌ à la mɔ́ pɔ n yə̀ ǹ kɛ̃. Ǹmyɛ́ wúrí ń yə̀ kàndɔ ń twĩ̀ ń pɛ̃, sə́ bú Cinu Yi búlə́ né.» Səyuuli yà ń wə̀l ń cìn ni: «È bə̀k'a yə̀ àmyɛ́ à la mɔ gu yé, è yál Shilisəti lyì bí.» ¹⁸Dəvyidi zɛ̃̀ n lyár Səyuuli n wɔ̀: «Àmyɛ́ wɔ́ mɔ̌, à dwí rí ǹdə́ à da kɛ̀lɛ́ y lyì bí wɔ́ byɛ̌ lyì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ wẽ́, sə àmyɛ́ m'a jǐrh pyɔ̌ mɔ́ cə́mbal?»¹⁹Sə yi rí tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə pə Səyuuli bə̀kɔ́ Myəraabɛ Dəvyidi ni n yə̀ ń kɛ̃ mɔ́ gə́ yúwə́, bə̀ k'a kwè mo bə pə Məwɔla lyì bal Adərəyəə nɛ.²⁰E jà Səyuuli bə̀kɔ́ Myəkal ywə́lə́ y'à zù Dəvyidi sə bə̀ y'à cĩ́ ri Səyuuli ni, ńmyɛ yà ń púrí bə̀ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn. ²¹Səyuuli yà ń nə́ ń wə̀l ń cìn ni: «À m'a pɔ̃ Myəkal sə Myəkal mà n yə̀ pɔ̀mɔ̀ ń yilə; Shilisəti lyì bí m'a cĩ́ jɛ̃̀ ń yó.» Èta, Səyuuli wə̀l Dəvyidi ni twər rə̀lyè ga «Zà ǹ m'ǎ jǐrh à cə́mbal.»²²Səyuuli zɛ̃̀ n pə nyí rí tɛ̀bɛ́ ń tùntùnnə bé ne n wɔ̀: «Zhərh-nə ǹdə́ Dəvyidi ń dúdú sə á wɔ̀ mɔ: Pyɔ̌ mɔ́ só ǹ yò e jà ń tùntùnnə bé gakó só mó. Rə̀myɛ́ ce, shɛ̀nɛ́ ń jǐrh pyɔ̌ mɔ́ cə́mbal!»²³Səyuuli tùntùnnə bé zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ bə bwérhé Dəvyidi sõ. Sə Dəvyidi lyár bɛ n wɔ̀: «Á n'á bùl bə̀ lò la pyɔ̌ cə́mbal jǐrh wɔ́ kɔn námpɔ́lɛ́ nà? Àmyɛ́ wɔ́ nə̀mɔ̀, à bə kùr myɛ zhe yé.» ²⁴Səyuuli tùntùnnə bé zɔ Dəvyidi zɔ̀mà nɛ́ bə vò bə cĩ́ mu bə wɔ̀: «Nyǐ Dəvyidi gə́ lyár nɛ́.»²⁵Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Á m'ǎ vò á zɔ̀m ǹdə́ Dəvyidi á wɔ̀: Pyɔ̌ mɔ́ tá ń dɛ̃̀ zhùùrì yé, sə wɔ́ Shilisəti lyì bí nunə zɔ̌m bɛlɛ tàndɛ̀ ń nə́ ń dɛ̃̀ mùnì n cĩ́ ń jim ń zwə̀ bé yó.» Səyuuli yà ń nə́ ń pyà sə n tó rə̀ dɛnnɛ n ce Dəvyidi tu Shilisəti lyì bí jɔ̃̀ wa. ²⁶Səyuuli tùntùnnə bé k'a zə ń zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ bə vò bə cĩ́ Dəvyidi ni. Sə Dəvyidi nyǐ n púrí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wə̀l mo bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ mùnì n jǐrh pyɔ̌ mɔ́ cə́mbal mɔ́ y'à mǎ.²⁷Dəvyidi zə ń lyì bí n mə n vò búlə́ jàà w ǹdə́ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ pɔ mɔ́ y'à gwẽ̌ yə̀ yí yé. N yí n gu Shilisəti lyì bí nunə zwã̌-àlyè. N zə bə̀ bɛlɛ tàndɛ́ n mə n bà, bə gə̀ rɛ pyɔ̌ mɔ́ yé né. Èta sə Dəvyidi mə n jǐrh pyɔ̌ mɔ́ cə́mbal. Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli pɔ mɔ ń bə̀kɔ́ Myəkal mùnì ga n yə̀ ń kɛ̃. Səyuuli nyǐ n púrí bə̀ Cinu Yi yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Dəvyidi e súlí myɛ ń bə̀kɔ́ Myəkal yà ń só Dəvyidi. ²⁸Səyuuli nyǐ n púrí bə̀ Cinu Yi yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Dəvyidi e súlí myɛ ń bə̀kɔ́ Myəkal yà ń só Dəvyidi. ²⁹Sǝyuuli y’à ń nǝ́ ń dùr Dǝvyidi ywẽ, Dǝvyidi já n yǝ̀ ń zù-bal n vò n mǝ n cì³⁰Sə yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Sə bə̀ gə du bə̀ zhə̀l búlə́ bú gakó, Dəvyidi yà ń nə́ ń jí bɛlɛ du Səyuuli tùntùnnə bé gakó, rə̀myɛ́ ce ń yil ré y'à du dɛ̃́dɛ̃́.

Chapter 19

¹Dɛ̃ rə̀dù Səyuuli tú n zɔ̀m ǹdə́ ń byǐ Zhɔnatã ǹdə́ ń tùntùnnə bé gakó bə̀ ń nə́ ń yǎl n gu Dəvyidi. E jà ń byǐ Zhɔnatã yà ń só Dəvyidi dɛ̃́dɛ̃́. ²Zhɔnatã zɛ̃̀ n vò n jál Dəvyidi ni n wɔ̀: «À da Səyuuli nə́ ń pyà ǹ gu. Rə̀myɛ́ ce, à n'â lwə̀l mó, sə́ dɛ̃̀ ǹ cìnə̀, nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ y sə́ pyà shòò jàà ń shèè è wẽ́. ³Àmyɛ́ m'a zɛ̃̀ a du a vò a zhì à da nyí ni, cɛ y ǹ la è wẽ́ shòò mó wə. À m'a zɔ̀m a ce nyí ǹ kwã ń sõ, a m'a lwar kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ yò w shò kwã nɛ́ sə rə̀myɛ́ kwã, à m'a b'a cĩ́ mú ri.»⁴Zhɔnatã zɔ̀m Dəvyidi yil náàcɛ̀nɛ́ Səyuuli sõ, n wɔ̀: «Pyɔ̌ bə̀ká n wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ń gə́ mà n wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ ń tùntùnnə Dəvyidi ni mú yil yé, bə̀ ń yə̀ mó gwar yé, ń pyà ǹ cɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́. ⁵Ń yə̀ ń myə̌l ré ne gá yé. Ń gu Shilisəti lyì bal mɔ́, Cinu tó rə̀ dɛnnɛ n ce Esərayɛl púlə́púlə́ jí bɛlɛ nánfɔ̀lɔ̀. Ǹ yírhə́ nɔ rɛ, ǹ wu zɔ nyàn rə̀ yilə. Byè yil ǹ m'ǎ tó lò mɔ̀bɔ́ ń bə dóó zhe jal mɔ́ dɛnnɛ ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ǹ gə́ m'ǎ gu Dəvyidi nánfò?»⁶Səyuuli cili Zhɔnatã zɔ̀mà nɛ́ n zɛ̃̀ n dwĩ̀ nyí n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu Yi nã́nyì rí, bə̀ t'â la Dəvyidi gu yé!» ⁷Rə̀myɛ́ kwã, Zhɔnatã byẽ̀ Dəvyidi n cĩ́ mu zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ gakó. N zɛ̃̀ n zə mɔ n mə n vò Səyuuli sõ, sə Dəvyidi zhílí ń tum rí ǹdə shãã ga mɔ́ ta.⁸Búlə́ né y'à k'e zɛ̃̀, sə Dəvyidi zhə̀l n bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí, n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ zhə̀n zhə̀nà, sə bə̀ dùr ń yé né. ⁹Dɛ̃ rə̀dù, Cinu Yi ce nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ b'e zù Səyuuli wẽ́ ǹdə́ ń yà ń jě ń sõ jù w ǹdə́ swé ré ń jɔ̃̀ wa; rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Dəvyidi yà ń nə́ ń dwí ń bɔ̀rɔ́ wá.¹⁰Səyuuli pyà sə n zə ń swé ré n zò Dəvyidi n dɛ̃ jì y byílí y ni sə Dəvyidi yǔr n yẽ̌ swé ré ne, rə lyɛ̃ rə vò rə cìì byílí y ni; Dəvyidi zə ywə́l n já n dùr n lú cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́. ¹¹Cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́ cìcì Səyuuli twĩ̀ lyì Dəvyidi sõ kɛ̀lɛ́ wa, bə̀ bə̀ zhəl bə vò bə yìlì mu, sə cɛ y gə tú è lɔ́wá sə bə gu mu. Sə Dəvyidi kɛ̃ Myəkal cĩ́ mu ri n wɔ̀: «Ǹ gə yə̀ dùr cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ ń zwẽ ǹ myə̌l ré, nəkɔl dɛ̃ rɛ́ ǹ m'ǎ jǐrh cùù.»¹²Myəkal ce Dəvyidi tó cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ n só tɛ̃́ n dùr n lú. ¹³N zɛ̃̀ n kwè yi rí bə̀ y'à n'ê cèrhé kɛ̀lɛ́ w mɔ́ n cĩ́ Dəvyidi pal rɛ́ yó, n kwè bɔ̃̀-kur rə̀ sɔ̃̀ n cĩ́ rə̀ yó w səta, n zɛ̃̀ n zə gàmə̀-lyɔ̀nɔ̀ n mə n pyìlì ri.¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli twĩ̀ lyì bə̀ bə̀ zhəl bə zə Dəvyidi bə m'e bà, sə Myəkal wə̀l be: «Ń bə jɛ̀ yé.» ¹⁵Səyuuli kə́ n twĩ̀ lyì bí bə̀ bə̀ zhəl bə vò bə nə mɔ. N súlí n wɔ̀ bɛ: «Zhĩ-nə mo ǹdə́ ń pal rɛ́ ga á b'ǎ pɛ̃ à la gu.»¹⁶Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à twĩ̀ mú gə́ kwɛ̃̀ bə yí bə zù jù w yi ní, bə̀ púrí wɔ́ yi rí dúdú rə̀ y'à wɔ pal rɛ́ yó, bɔ̃̀-kur rí rə̀ sɔ̃̀ mɔ́ pyě rə̀ yó w səta! ¹⁷Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli bwə̀rh Myəkal n wɔ̀: «Byè yil ǹ jə́jɛ̀nɛ́ nɛ èta mɔ́? Ǹ yẽ̌ à zù-bal mɔ́ nɛ n dùr n lú!» Myəkal lyár Səyuuli n wɔ̀: «Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wə̀l ne: ‹Yẽ̌ ne a vò è gə də̀ rə̀myɛ́, à m'a gu mú.› »¹⁸Dəvyidi yà ń dùr n lú. N yí Saməwəə sõ Arama nɛ́, n cĩ́ mu kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Səyuuli wɛ̀rhɛ́ mɔ mɔ́. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ Saməwəə lyɛ̃ bə vò bə jòm Nayɔɔtɛ nɛ́. ¹⁹Lyì bə̀ bə wɔ̀ Səyuuli ni: «Nyǐ Dəvyidi ŋwɛ́nɛ́ Nayɔɔtɛ nɛ́, Arama yala nɛ.» ²⁰Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli kə́ n twĩ̀ lyì bə̀ bə̀ zhəl bə zə Dəvyidi bə m'e bà. Sə lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ yú bə nə Yi nyì-zwennə bé bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ dwã mɔ́ kùkùl ré bə̀ n'ê zɔ̀m bə̀ nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́, sə Saməwəə yà ń wɔ bə̀ yé né. Yi Eshirhə y só lyì bí byɛ̀bɛ́ Səyuuli yà ń twĩ̀ mú yó bə̀myɛ zɛ̃̀ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdə Yi nyì-zwennə bé dwã bɛ́ ta.²¹Bə vò bə cĩ́ ri Səyuuli ni; n zɛ̃̀ n kə́ n twĩ̀ lyì dwã, bə̀myɛ yí bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê pə́pǎ ǹdə Yi nyì-zwennə bé ta. Səyuuli kə́ n twĩ̀ nunə kùrə̀ nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́, bə̀myɛ yí bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê pə́pǎ ǹdə bə̀ dwã bɛ́ ta. ²²Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli cìcì du n kwè Arama sɔ́má, n yí nɛ̃̌ gɔ́rɔ́ w nánfɔ̀lɔ̀ w ò ŋwɛ́nɛ́ Seku ní mú, n bwə̀rh n wɔ̀: «Yẽ̀ Saməwəə ǹdə́ Dəvyidi ŋwɛ́nɛ́?» Sə bə̀ lyár mɔ bə wɔ̀: «Bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Nayɔɔtɛ nɛ́, Arama yala nɛ!»²³N já n zhì gàà n zhǐr n vò Nayɔɔtɛ, Arama yala nɛ́ mɔ́. Sə Yi Eshirhə y só ńmyɛ yó wə, n lyɛ̃ n zhílí ń sɔ́má y ǹdə́ ń nə́ ń pə́pǎ n mə n yí Nayɔɔtɛ, Arama nɛ́. ²⁴Ńmyɛ vùr ń kàmə̀zwǐsí, n zɛ̃̀ ń nə́ ń pə́pǎ Saməwəə yé né. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń zhì zhì n tu tɛ̃́ nánlwẽ̀ n mɛ̃ gàà nə̀nyɛ́nɛ́ y ǹdə́ cəcɛ̃ y námpúm. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ j'a n'ê wə̀lə̀: «Səyuuli myɛ ŋwɛ́nɛ́ Yi nyì-zwennə bé wẽ́ nà?»

Chapter 20

¹Dəvyidi zhì Nayɔɔtɛ nɛ́, Arama yala nɛ mɔ́, n dùr n bə̀ ń nə́ ń bwə̀rh Zhɔnatã ń zhe: «Bə̀kɔ́n à wɛ̀rhɛ́, kɔ̌ ò wɔ́ à dóó w wə́, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ kɔ̌ à m'a gwar ǹ da ń mə́ ń nə́ ń pyà à myə̌l vǔr?» ²Zhɔnatã lyár mɔ n wɔ̀: «Yi bə̀k'a shɛ̀nɛ́ yé! Ǹ tá ǹ la cú yé. Cili, nyǐ à da tá ń wɛ̀rhɛ́ kɔn də́-byǐ ǹdə́ ń yə̀ rɛ nɛ cĩ́ yé. È nə wɔ́ byè yil à da la n zɛ̃̀ n shèè ne yò w kɔ̀bɔ́? Ò wàr ò m'a twĩ̀ yé.»³Dəvyidi súlí n bwəl n wɔ̀: «Ǹ da yě bə̀ ǹ só ne. Ń wə̀l ń cìn ni: Zhɔnatã bə̀ká n lwar yò w mùnì ga ń wu bə̀k'a zhìlì yé. Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, e súlí ǹmyɛ́ cìcì mú ǹ wɔ́ nã́nyì mú, è dǎl námpɔ́lɛ́ s'a cì!»⁴Zhɔnatã wɔ̀ Dəvyidi ni: «À m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ yǎl mɔ́ a pɔ̃́.» ⁵Dəvyidi wɔ̀ Zhɔnatã nɛ: «Nyǐ càn-dùlí y címsí wɔ́ nəkɔla, à y'à mə̌ s'a jòm pyɔ̌ mɔ́ yala nɛ a m'a jí kùjú wə́. Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, yẽ̌ ne a dùr a vò a shèè gɔ sõ kɔn b'e yí də̀dɛ̀nɛ́, e yə̀ twər rə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́.⁶Zhɔnatã wɔ̀ Dəvyidi ni: «À m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ yǎl mɔ́ a pɔ̃́.» ⁷Dəvyidi wɔ̀ Zhɔnatã nɛ: «Nyǐ càn-dùlí y címsí wɔ́ nəkɔla, à y'à mə̌ s'a jòm pyɔ̌ mɔ́ yala nɛ a m'a jí kùjú wə́. Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, yẽ̌ ne a dùr a vò a shèè gɔ sõ kɔn b'e yí də̀dɛ̀nɛ́, e yə̀ twər rə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́.⁸Zə ǹ tùntùnnə mó ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀, ǹ gə́ zə Cinu yil ré ń mə́ zə dɔbrɛ ǹdə́ mɔ mɔ́ yilə. À gaga mɔ́ gə dó kɔn dɛ̌ dɛ̌ wẽ́ myɛ, sə ǹ cìcì mú gu ni. Byè yil ǹ nə m'ǎ zə nɛ a bə̀ ǹ da mɔ́ yé né?» ⁹Zhɔnatã wɔ̀ mɔ: «Yi bə̀k'a shɛ̀nɛ́ yé! À n'â bwəl mó nyí b'à gə nyɛ̀ɛ̀ b'à da gə gu ń wẽ́ ń la mɔ́ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ à m'a ce ń lwar.»¹⁰Dəvyidi bwə̀rh Zhɔnatã n wɔ̀: «Sə è nə wɔ́ mɔ̌ ń mà n ce a lwar ǹ da gə lyár mɔ́ ǹdə́ lyim yi ní?» ¹¹Zhɔnatã wɔ̀ mɔ: «Bə̀ nə́ du nə́ vò gɔ sõ!» Bə̀ bə̀lyè y ga tó dwã bə du bə vò gɔ sõ.¹²Zhɔnatã wɔ̀ Dəvyidi ni: «Ǹdə́ Cinu Esərayɛl Yi rí, zhə̀nà, à m'a ce jàn nɛ́ a lwar kɔn dɛ̀bɛ́ à da nə́ ń bùlə̀, nəkɔl ráá lyẽ̌ né èta yi. Èta, ń bùlə̀ né gə wɔ́ bùl-ècɛ̀nà Dəvyidi shò kwã, sə nyǐ à t'â la tũ̌ bə̀ b'e cĩ́ mú nyí yé. ¹³Sə à da gə nə́ ń pyà sə n vwɛ̃ lwɛlɛ n pɔ̃́, à m'a ce ń lwar, a ce ń lyɛ̃, sə ǹ m'ǎ vò ǹdə́ yə̀-zùlə́. E gə yə̀ èta yàl sə Cinu pə còrhò-tum mɔ̀bɔ́ mə̀ du mə̀ dwã bɛ́ gakó Zhɔnatã nɛ. Cinu Yi mà n yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́ ǹdə ń gə́ yàl nɛ́ ǹdə́ à da nɛ́!¹⁴À myə̌l gə zɔ dwɛ̀lɛ̀, ǹ tá ǹ la nɛ zal ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə Cinu gə́ nə́ ń yǎl nɛ́ zhə̀nà? Sə à gə cù myɛ, è də̀ zhə̀n bə̀ ¹⁵ǹ náncɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ à kɛ̀lɛ́ y lyì bí t'â la zhɔ̌ gaga zhə̀nà, má Cinu Yi gə tú ń ce ǹmyɛ́ Dəvyidi zwə̀ bé mə̀dù mə̀dù gakó jé tɛ̃́ cɛ y yó myɛ!» ¹⁶Rə̀myɛ́ yó, Zhɔnatã zɔ dɔbrɛ ǹdə́ Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y n wɔ̀: «Cinu Yi mà n bwə̀rh rə̀ yò Dəvyidi ni, è də̀ ńmyɛ̌ nɛ yé, wɔ́ Dəvyidi zwə̀ bé ne!»¹⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhɔnatã kə́ n ce Dəvyidi bwəl mo nyí bə̀ ń só ńmyɛ̌ Zhɔnatã, bə̀ ńmyɛ̌ Zhɔnatã yà ń só mo ǹdə ń cìcì ta. ¹⁸Zhɔnatã wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ nəkɔl dɛ̃ rɛ́ è wɔ́ càn-dùlí y címsí. Bə̀ m'a lwar bə̀ ǹ tɛ̀nɛ́ yé, bə̀ ǹ jòmə̀ jàà y m'a mɛ̃ nánfò. ¹⁹Lyẽ̌ né, ǹ m'ǎ lyɛ̃ ń só ń vò pyépyé. Ǹ m'ǎ vò jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ shèè è wẽ́ yò w yi ní mú, ń jòm Ezɛɛlɛ nə́kulu w yala nɛ.²⁰Sə àmyɛ́ m'a tə cama nɛ́ nə̀tɔ̀ y nyɛ̀bɛ́ gàà səta, ǹdə wɔ́ kɔn à n'â tɛ ta. ²¹À m'a zɛ̃̀ a twĩ̀ à tùntùnnə mó a wɔ̀ mɔ: ‹Zhəl, ń vò ń pyà cama nɛ́!› À gə wə̀l mo: ‹Ǹ lyɛ̃ cama nɛ́, pwǎ nɛ!› Rə̀myɛ́ yi ní, sə́ bà, ǹ wu bə̀k'a zɛ̃̀ yé, ǹdə́ Cinu Yi mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, è wɔ́ yò yò ò tɛ̀nɛ́ yé.²²Sə à gə wə̀l mo: ‹Cama nɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹ yé né gaga›, sə́ lyɛ̃ b'è wɔ́ Cinu Yi ń nə́ ń cĩ́ mú sɔ́má yó. ²³È gə wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ zɔ̀m ǹdə́ dwã mɔ́ yilə, nyǐ Cinu Yi mà n yə̀ àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ cəcəl w gaga yilə.»²⁴Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi já n vò n shèè gɔ sõ. Càn-dùlí y címsí yù wə, pyɔ̌ mɔ́ bə̀ n jòm kùjú jú jàà y wa, ń la kùjú jú. ²⁵N jòm ń də̀gwã́ y è cĩ́ e dɛ̃ byili y ni mú yó ǹdə twéé twéé ta. Zhɔnatã jòm ń yé y zǎ mɔ. Abənɛɛrɛ jòm n yele Səyuuli ni. Sə Dəvyidi jàà y mɛ̃ nánfò.²⁶Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Səyuuli yə̀ kaka wə̀l yé, bə̀ ń yà ń nə́ ń wə̀l ń cìn ni: «È wɔ́ yò-jɔ̀rɔ̀ ò yú mu n zɛ̃̀ ń zhe jìmdi.» ²⁷Sə càn-dùlí y zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, dwã nə̀lyè nyǎn rɛ́ myɛ, Dəvyidi jàà y k'e mɛ̃ nánfò. Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli bwə̀rh ń byǐ Zhɔnatã n wɔ̀: «Byè yil Zhese byǐ mú yə̀ kùjú w jàà w twí də̀lànɛ̀ ǹdə́ zà ga?»²⁸Zhɔnatã lyár Səyuuli n wɔ̀: «Dəvyidi lwə̀l ne n ká n bwérhé bə̀ ń nə́ ń yǎl n vò Bɛtələyɛm. ²⁹Ń wə̀l ne: ‹À n'â lwə̀l mó sə́ yẽ̌ ne a vò, bə̀ nə́ dwí lyì bí la bə̀ vwĩ̀ zwə́l cɔ w wa›, ń súlí n wɔ̀ myɛ: ‹À zhɛ̀mbal mɔ́ myɛ cìcì pɔ nɛ nyí b'à yál wĩ̀ rí jàà wa. Rə̀myɛ́ ce, ǹ gə só ne, sə́ pɛ̃ sɔ́má a dùr a vò a nə à zhɛ̀mmá bɛ́.› Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ń yə̀ twí ń la n tó pyɔ̌ nɛ n jí kùjú yé.»³⁰Zhɔnatã gə́ zɔ̀m èta kwã nɛ́, Səyuuli lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì mu, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Ébwá-byǐ! Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń cɔ̀ e jà ń tá ń zwẽ nyí byǐ mú! À yě bə̀ ǹ nə́ ǹ ce nyí Zhese byǐ mú kwã nɛ́, e jà rə̀myɛ́ mɔ́ n'ê ce mó cìzhìl rə súlí rə̀ n'ê ce ǹ ná kɛnɛ rɛ́ myɛ cìzhìlə̀! ³¹Lwar bə̀ nyǐ Zhese byǐ mú cɛ yó nyǔ mú dwã nɛ́ ga, ǹ wàr ǹ m'ǎ zə jàn yé, sə ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ myɛ wàr rə̀ m'a cĩ́ kùr rə zhì yé. Rə̀myɛ́ ce, twĩ̌ bə vò bə zə mɔ bə b'e pɛ̃, bə̀ ń mə̌ ǹdə́ cu.»³²Zhɔnatã lyár ń da Səyuuli n wɔ̀ mɔ: «Byè yil bə̀ m'a gu mu? Bə̀kɔ́n ń wɛ̀rhɛ́?» ³³Rə̀myɛ́ yi ní, Səyuuli zhẽ̌ ń swé ré n dul Zhɔnatã ń la n mə n gu mu. Èta Zhɔnatã já n tó rə̀ dɛnnɛ n lwar bə̀ ń da yà ń gu ń wẽ́ ń la Dəvyidi gu. ³⁴Zhɔnatã já n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ kùjú w jàà y w ǹdə́ lyim, ń yə̀ kaka də́-byǐ jí càn-dùlí y címsí dwã nə̀lyè dɛ̃ rɛ́ yù w yé; bə̀ ń wu y'à zhìlì Dəvyidi yilə, sə ń da yà ń súlí n tùrh mu.³⁵Sə è cɛ-lár rɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Zhɔnatã du n vò gɔ sõ ń la vò n jəl Dəvyidi ǹdə bə̀ gə́ y'à zɔ̀m bə cĩ́ ní. Ń tùntùnnə námpɔ́lɛ́ èdù y'à tó mo. ³⁶Ń wə̀l mo: «Dǔr ń vò ń pyà cama nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à la tɔ mɔ́ ń bə̀ ń pɛ̃!» Tùntùnnə mó lyɛ̃ ń nə́ ń dùrə̀, sə Zhɔnatã tɔ cam rɛ́ rə lyɛ̃ mɔ! ³⁷Tùntùnnə mó gə́ yú jàà y kɛ̀bɛ́ Zhɔnatã yà ń tɔ cam rɛ́ rə vò rə tu ní mú, Zhɔnatã bya n ce mo n wɔ̀: «Cam rɛ́ yə̀ lyɛ̃ ǹ gə́ wɔ mə̀gã̌ mɔ́ rə vò rə tu yé né?»³⁸Zhɔnatã bya n ce bal-byǐ y ni n wɔ̀: «Ce jàn nɛ́, wɛ̀rhɛ́ làlà, ǹ bə̀k'á zhì yé!» Zhɔnatã tùntùnnə mó kó tɛ̃́ n kwè cam rɛ́ n mə n kwɛ̃̀ n bə̀ ń yó-cə́bal mɔ́ sõ. ³⁹Tùntùnnə mó yà ń yə̀l kaka nyí ni yé; sə Zhɔnatã ǹdə́ Dəvyidi y'à yě rə̀ kùrə̀. ⁴⁰Zhɔnatã kwè ń búlə́ wẽ̀ ré n pə ń tùntùnnə mó ne, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Zə rɛ ń mə́ vò cɔ w wa!»⁴¹Tùntùnnə mó lyɛ̃ n vò cɔ w wa. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi zɛ̃̀ n shí ń shòò jàà y wa, nə́kulu w jə̀-jĩ́ sõ mó w n du. N tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́, n súlí n wùlì tɛ̃́ twər rə̀tɔ̀ Zhɔnatã yé né. Bə zɛ̃̀ bə kwə̀ə̀lè dwã, bə tó dwã bə kúrh kɔn m'e yí Dəvyidi ŋwɛ̀nɛ́ n zə ń cìnə̀. ⁴²Zhɔnatã zɛ̃̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «Zhəl ǹdə́ yə̀-zùlə́ bə̀ nə́ zɔ Cinu Yi yil ré nə́ m'e bwəl dɔbrɛ nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ dwã nɛ nə́ wɔ̀: Bə̀ Cinu yál àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ cəcəl wə, e súlí ǹ dwí rí ǹdə́ à dwí rí cəcəl wə, gaga yilə!»

Chapter 21

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi já n zhǐr n lyɛ̃ ń la, sə Zhɔnatã ká n kwɛ̃̀ n bə̀ cɔ w wa. ²Dəvyidi zhə̀l n yí Nɔɔbɛ, vwĩ̀-zwə́lnə Ayəməlɛɛkɛ sõ. Ayəməlɛɛkɛ gə́ nɔ mɔ, ń du ń nə́ ń kəkə n mə n jəl mo n zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Byè yil ǹ nə wɔ́ ǹ dúdú, lòlò myɛ yə̀ mó tó?»³Dəvyidi lyár vwĩ̀-zwə́lnə Ayəməlɛɛkɛ n wɔ̀: «Pyɔ̌ mɔ́ pɔ nɛ nyí n wɔ̀: ‹Lò mə̀dù ga myɛ bə mə̌ sə n lwar kɔn, tum rí tɛ̀bɛ́ à pyi mú mú shò kwã nɛ́ yé.› Sə è gə wɔ́ ébwá-dàlá bɛ́ yilə, à pɔ bɛ nyí bə̀ nə́ m'ǎ jəl dwã jàà èdù wẽ́. ⁴Sə èlǎsɛ̃́ mɔ́, bə̀kɔ́n ǹ zhe ǹdə kùjú ta ǹ sõ? Pɛ̃ búúri rə̀nu ráá kɔn dõ tɛ̀bɛ́ ǹ zhe mó.»⁵Vwĩ̀-zwə́lnə mó lyár Dəvyidi n wɔ̀: «Búrú nánfò tɛ̀nɛ́ à sõ yé. Sə wɔ́ búrú w kɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ Yi ni mú dúdú ò ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ ǹdə́ ébwá-dàlá bɛ́ gə yə̀ zwì ǹdə́ kana.» ⁶Dəvyidi lyár vwĩ̀-zwə́lnə mó n wɔ̀: «È gə wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yilə, bə̀ cə̀r nə́ba bə̀ nə́ bə̀k'á zù ǹdə́ kana yé, ǹdə à gə́ y'à jɛ̀nɛ̀ à la búlə́ né jàà w ta. Bə̀ y'à byẽ̀ Yi yil ré ébwá-dàlá bɛ́ wẽ̀ ré gakó yó bə ce rə jǐrh Yi nyǎn. Má Yi gə bə zà sɔ́má y nə́ shə́r mó cǐ myɛ, ébwá-dàlá bɛ́ wẽ̀ ré m'a ce e jǐrh Yi rə̀ cǐ yə.»⁷Sə búrú dõ gə́ y'à tɛ̀nɛ́ o súlí kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à pɔ Yi ni mú, kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à n'ê kwè bə̀ m'ê shə́r còrhó-jì y wẽ́ mùnì ga bə cĩ́ kɔ̀bɔ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ dùlì dùlì ò jàà y w mɔ́, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê kwè w mó ce vwĩ̀-zwə́lnə mó kwè w n pɔ̃.⁸E jà dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Səyuuli tùntùnnə mə̀dù yà ń tú còrhó-jì y wẽ́ ń zhǐ Cinu yé né, b'è y'à wɔ́ nyɔ́ɔ́ sə n bà. Ń yà ń yíl Dɔwɛɛgɛ, Edɔm lyì bal, ń yà ń wɔ́ Səyuuli vwǎ-ènɔ̀nà bɛ́ yó-cə́bal. ⁹Dəvyidi bwə̀rh Ayəməlɛɛkɛ n wɔ̀: «Ǹ bə swé ráá búlə́ shù zhe ǹ sõ nyɔ̀nɔ̀? Pyɔ̌ mɔ́ tum rí ń pyi ni mú y'à wɔ́ yə́-lyimi tum ce à yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ a zhì a kwè à búlə́ shù w ráá à búlə́ wẽ̀ ré yé.»¹⁰Vwĩ̀-zwə́lnə mó lyár mɔ n wɔ̀: «Shilisəti lyì bal Gɔləyatɛ ǹ gu Tərəbɛ̃́tɛ y vɔlɔ w mɔ́ búlə́ shù w ò ŋwɛ́nɛ́: bə̀ pyípyílí w ǹdə́ kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ bə cĩ́ vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ y kwã. Ǹ gə nə́ ǹ yǎl ń kwè w sə́ kwè wə, bə̀ ò dõ tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ yé.» Dəvyidi lyár mɔ n wɔ̀: «Shù w kɔ̀bɔ́ dõ dõ tɛ̀nɛ́ yé. Kwě w ń pɛ̃.» ¹¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w cìcì, Dəvyidi já n dùr n vò jàà kɛ̀bɛ́ è nyɛ ǹdə́ Səyuuli mú wẽ́; n yí Gaatɛ pyɔ̌ Aciishi sõ.¹²Aciishi tùntùnnə bé zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Mɔ̀bɔ́ èta mɔ́ də̀ Dəvyidi, Esərayɛl tənà y pyɔ̌ mɔ́? È də̀ ńmyɛ̌ shò kwã nɛ́ bə̀ y'à n'ê nún bə̀ m'ê sɛ bə̀ m'ê zhe: ‹Səyuuli gu nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀, Sə Dəvyidi gu nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ yàà› nà?» ¹³Zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ dwə̀rh Dəvyidi sə rə̀myɛ́ yi ní Gaatɛ pyɔ̌ Aciishi ywẽ zɔ mɔ dɛ̃́dɛ̃́.¹⁴Rə̀myɛ́ yi ní, n já n wɛ̀rhɛ́ ǹdə wɔ́ nyə̀nyààrɛ rə̀ zhe mo ta bə̀ yé né, n zɛ̃̀ ń nə́ ń jíjílí tɛ̃́ bə̀ cəcəl wə, ń nə́ kɛ̃ myaarhɛ bòlò w jɛ̀sɛ́ yó, ń tə̀tààrɛ́ n'ê lwé ń tama nɛ́ yó. ¹⁵Rə̀myɛ́ yó Aciishi wə̀l ń tùntùnnə bé ne: «Á cìcì mú nə bə̀ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yó w zɛ̃̀ wɛ̀. È nə wɔ́ byè yil á zə mɔ á b'ǎ pɛ̃?

Chapter 22

¹Rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní, Dəvyidi já n zhì Gaatɛ nɛ́ n dùr n vò n shèè Adəlam myèlé ré wẽ́. Ń zhɛ̀mmá bɛ́ ǹdə́ ń da kɛ̀lɛ́ lyì bí gakó gə́ lwar rɛ, bə̀ só bə vò bə twèlé mo gàà. ²Rə̀myɛ́ yó, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ yò-ècə̀ə̀lè wẽ́ mó, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à jú jimə mó e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wun y'à bə nyɛ̀ mɔ́ tú bə mù dwã nɛ ń sõ, n zɛ̃̀ n jǐrh bə̀ yó-cə́bal. Byɛ̀bɛ́ bə̀ mù dwã nɛ ń sõ mó y'à yú nunə zwã̌-àna.³N zhì gàà n zhǐr n vò Myəsəpe, Mɔwaabɛ tənà y wa. N yí n wɔ̀ Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ shɛ̀nɛ́ à da ǹdə́ à ná bə̀ bə jòm ǹdə́ mɔ́ kɔn b'e yí a lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi la wɔ̀rhɔ́ à yil mú.» ⁴N zə bɛ n bə̀ Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́ sõ, bə mɛ̃ ǹdə́ mɔ, yi rí tɛ̀bɛ́ Dəvyidi mɛ̃ ń shòò jàà y wẽ́ mó ga. ⁵Yi nyì-zwennə Gaadɛ wɔ̀ Dəvyidi ni: «Ǹ bə̀k'á mɛ̃ ǹ shòò jàà y w yé. Zhǐr ń vò Zhəda tənà y wa!» Dəvyidi já n zhǐr n vò n zù Erɛɛtɛ tú w wə.⁶Səyuuli tú n bə̀ n nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ y'à nɔ Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Səyuuli yà ń jě cǒ ò wɔ pyɛ̀lɛ́ y yó mó kùr wə, Jəbəya nɛ́, ǹdə́ ń swé ré ń jɔ̃̀ wa; ń tùntùnnə bé gakó y'à zhǐ dɛ̃̌ ń yala nɛ.⁷Səyuuli wɔ̀ ń tùntùnnə bé bə̀ y'à zhǐ dɛ̃̌ ń yala nɛ mɔ́ nɛ: «À n'â lwə̀l ába sə á cili ni náàcɛ̀nɛ́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y lyì! Zhese byǐ mú la cɛrh ǹdə́ də̀vɛ̃́-cèmé á gakó ne pɔ nà? Ń la n súlí n ce á gakó jǐrh ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zɔ̌m zɔ̌m kùkùlə̀ né yó-cìnə́ nà, ⁸á ga m'á zɛ̃̀ á n'á pyà à gu? Lò mə̀dù ga myɛ tá ń wə̀l ne bə̀ nyǐ à byǐ mú zɔ dɔbrɛ ǹdə́ Zhese byǐ mú yé. Á mə̀dù ga myɛ wu t'â zɛ̃̀ àmyɛ́ yil yé. Lò mə̀dù ga myɛ tá ń jál nɛ bə̀ nyǐ à byǐ mú ce à tùntùnnə mó zɛ̃̀ ń nə́ ń bwí ǹdə́ nɛ ń mə́ ń cĩ́ pɔ̀mdɛ tɛ̃́ ń la n mə n yí ni ǹdə zà nyǎn rɛ mɔ́ ta yé.»⁹Sə Edɔm lyì bal Dɔwɛɛgɛ, ń yà ń zhǐ Səyuuli tùntùnnə bé yala nɛ mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Dɛ̃ rə̀dù à nɔ Zhese byǐ mú ǹdə́ ń nə́ ń yí Ayətuubi byǐ Ayəməlɛɛkɛ sõ, Nɔɔbɛ nɛ́. ¹⁰Ayəməlɛɛkɛ bwə̀rh Cinu Yi ń yilə. N pɔ̃ kùjú, n súlí n pɔ̃ Shilisəti lyì bal Gɔləyatɛ búlə́ shù wə́.»¹¹Rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ twĩ̀ bə byẽ̀ vwĩ̀-zwə́lnə Ayəməlɛɛkɛ, Ayətuubi byǐ mú, ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ lyì bí gakó e súlí Nɔɔbɛ vwĩ̀-zwə́lnə bé. Bə̀ gakó bə̀ dwã yó pyɔ̌ mɔ́ sõ. ¹²Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ Ayəməlɛɛkɛ nɛ: «Cili náàcɛ̀nɛ́, Ayətuubi byǐ!» Ayəməlɛɛkɛ lyár n wɔ̀: «Nyǐn ni, à yó-cə́bal.» ¹³Səyuuli zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Byè yil ǹmyɛ́ ǹdə́ Zhese byǐ mú y'ǎ n'á pyà à gu? Ǹ pɔ mɔ búrú ǹdə́ búlə́ shù, ǹ bwə̀rh Yi ń yilə, mùnì ga n bú ǹdə́ nɛ sə n súlí n cĩ́ pɔ̀mdɛ tɛ̃́ à yé né ǹdə zà nyǎn rɛ́ ta.»¹⁴Ayəməlɛɛkɛ lyár pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀: «Pyɔ̌, lò mə̀dù ga ŋwɛ́nɛ́ ǹ tùntùnnə bé gakó wẽ́ bə̀ zhe ń zhə̀n ǹdə Dəvyidi ta? Ń wɔ́ ǹ cə́mbal, ń jǐrh ǹ myə̌l ré yìlnə, ń súlí ń zhe còrhó ǹ sõ kɛ̀lɛ́ wa. ¹⁵È wɔ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ à ju kùr à n'â bwə̀rh Yi ń yil nà? Yi bə̀k'a shɛ̀nɛ́ yé! Pyɔ̌, ǹ bə̀k'á cĩ́ yò ǹ tùntùnnə mó ǹdə́ à dwí rí púlə́púlə́ yó w yé, bə̀ ǹ tùntùnnə mó yà ń yə̀l kaka də́-byǐ yò w kɔ̀bɔ́ shò kwã nɛ́ yé.»¹⁶Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Ǹ m'ǎ cì Ayəməlɛɛkɛ, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ da kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó!» ¹⁷Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń yìlnə bé bə̀ y'à zhǐ dɛ̃̌ ń yala nɛ mɔ́ nɛ: «Pyìrhí-nə á gu Cinu Yi vwĩ̀-zwə́lnə bé, bə̀ bə̀myɛ n'ê súlí bə̀ sɛ̃ Dəvyidi ni: bə̀ y'à yě zhə̀n ga bə̀ Dəvyidi yà ń nə́ ń dùr mùnì ga n lú, sə bə̀ yə̀ ne jə̀-fɔ́ kwì yé.» Sə pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə bé yə̀ shɛ̀nɛ́ bə zhẽ̌ bə̀ jɛ̃̀ bə dwə̀rh Cinu Yi vwĩ̀-zwə́lnə bé yé.¹⁸Rə̀myɛ́ yi ní, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ Dɔwɛɛgɛ nɛ: «Ǹmyɛ́ pyìrhí ń gu vwĩ̀-zwə́lnə bé!» Sə Edɔm lyì bal Dɔwɛɛgɛ pyìrhí ń cìcì gu vwĩ̀-zwə́lnə bé. Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, ń gu nunə shə́-lyɛlɛ ǹdə́ bə̀nu bə̀ y'à n'ê zwì vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐsí sə̀ sɔ̃̀ ǹdə́ lɛ̃̌ mɔ́. ¹⁹Səyuuli ce bə gu bala bɛ́ ǹdə́ kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ byì-shɛ̌msɛ́ ǹdə́ nɛ̃ nɛ́ ǹdə́ bə̀nesé e súlí pyììsí ǹdə́ búlə́ shìmì Nɔɔbɛ nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə bé cɔ w wa.²⁰Ayətuubi byǐ Ayəməlɛɛkɛ byǐ mə̀dù sásá ń dùr n lú. Ń yà ń yíl Abyataarɛ. Ń dùr n vò n twèlé Dəvyidi ni. ²¹N yí n cĩ́ Dəvyidi ni bə̀ Səyuuli yà ń gu Cinu Yi vwĩ̀-zwə́lnə bé.²²Dəvyidi wɔ̀ mɔ: «È dɛ̃ rɛ́, à lwar bə̀ Edɔm lyì bal Dɔwɛɛgɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà sə ń yà ń wàr ń mà n cẽ re Səyuuli ni cṹ yé. Wɔ́ àmyɛ́ cìcì a ce yò w jòm ǹ da kɛ̀lɛ́ y púlə́púlə́ yó wə. ²³Mɛ̃ ǹdə́ nɛ, sə ǹ bə̀k'á dùr ywẽ yé: lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pyà ǹ myə̌l ré vǔr wɔ́ àmyɛ́ myə̌l ré rə̀-ná-cí nə́ ń pyà vǔr. Ǹ gə mɛ̃ ǹdə́ nɛ, yò t'â la mɔ́ yú yé.»

Chapter 23

¹Dɛ̃ rə̀dù, bə̀ tú bə wɔ̀ Dəvyidi ni: «Nyǐ Shilisəti lyì bí n'ê bwí ǹdə́ Kəyilə, bə̀ súlí bə̀ n'ê bubu bə̀ jíjə́ né turh wə.» ²Rə̀myɛ́ yi ní, Dəvyidi bwə̀rh Cinu Yi n wɔ̀: «À mə̌ s'a vò gàà a vò a bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí byɛ̀bɛ́? À m'a ŋwɛ̀nɛ́ bɛ?» Sə Cinu Yi lyár mɔ n wɔ̀: «Zhəl ń vò ń bú ǹdə́ bɛ, ǹ m'ǎ zwẽ Kəyilə bə̀ jɔ̃̀ wa.»³Dəvyidi lyì bí zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Zhəda né nyɔ̀nɔ̀ cìcì mú, ywẽ zhe nə́ba. Etər kɔn la nɛ́ yál nə́ gə zhə̀l Kəyilə nə́ la vò nə́ bú ǹdə́ Shilisəti lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́?» ⁴Dəvyidi zɛ̃̀ n kə́ n bwə̀rh Cinu Yi. Sə Cinu Yi lyár mɔ n wɔ̀: «Zɛ̃̀ ń kwè sɔ́má, ń só ń vò Kəyilə, bə̀ à m'a ce Shilisəti lyì bí ǹ jɔ̃̀ wa.»⁵Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí j'a shə́r bə vò Kəyilə bə vò bə bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí. N búl n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, n zɛ̃̀ n zə bə̀ vwàmá nɛ́ n mə n kwɛ̃̀. Èta, Dəvyidi já n zwẽ Kəyilə lyì bí. ⁶E jà dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Ayəməlɛɛkɛ byǐ Abyataarɛ yà ń dùr n vò Dəvyidi sõ Kəyilə né mó, ń yà ń kwè vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ y n súlí.⁷Bə ce Səyuuli lwar bə̀ Dəvyidi yà ń zù Kəyilə cɔ w wa. Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀: «Yi co mo à jɔ̃̀ wa, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ cìcì ń pyi ń cìn nyí ni ń gə́ zù cɔ w ò zhe bwə̀ə̀le rə̀ n'ê sàásɛ wẽ́ mó yilə.» ⁸Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli cĩ́ dwí rí lyì bí gakó dwã yó mùnì ga bə só bə vò Kəyilə bə pú Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí, bə zɛ̃̀ bə bú ǹdə́ bɛ. ⁹Dəvyidi gə́ lwar b'è wɔ́ ńmyɛ̌ yil Səyuuli yà ń nə́ ń tɛnɛ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́, ń wə̀l vwĩ̀-zwə́lnə Abyataarɛ nɛ: «Kwě vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ y ń mə́ bà.»¹⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Cinu, Esərayɛl Yi, ǹ tùntùnnə mó nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Səyuuli nə́ ń yǎl n bə̀ Kəyilə mùnì ga n cɔ̀ cɔ w àmyɛ́ yilə. ¹¹Ń gə túwə́, Kəyilə lyì-fwààlɛ́ m'a ce ne ń jɔ̃̀ wa? Səyuuli mà n só n bə̀ ǹdə ǹ tùntùnnə mó gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m nɛ́? Cinu, Esərayɛl Yi, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ byili ri ǹ tùntùnnə mó ne!» Sə Cinu Yi lyár n wɔ̀: «Ń mà n só n bà.»¹²Dəvyidi kə́ n wɔ̀: «Kəyilə lyì-fwààlɛ́ m'a ce àmyɛ́ ǹdə́ à lyì bí Səyuuli jɔ̃̀ wa?» Sə Cinu Yi lyár n wɔ̀: «Bə̀ m'a ce ába ń jɔ̃̀ wa.»¹³Rə̀myɛ́ ce, Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí, bə̀ y'à yú nunə zɔ̃̌-nyə̀ldù, j'a shə́r Kəyilə né bə vò jàà dõ wə. Bə̀ cĩ́ Səyuuli ni bə̀ nyǐ Dəvyidi zhì Kəyilə né n dùr n jé. Səyuuli já ń kə́ ń yə̀ gàà zhə̀l yé. ¹⁴Dəvyidi mɛ̃ èpòlò w wə, pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ wa. Ń jòm pyàr rɛ́ wẽ́, Ziifi èpòlò w wə. Sə Səyuuli yà ń já ń nə́ ń pyà mɔ rə̀myɛ́ yi ní ga sə Yi myɛ yə̀ mo ń jɔ̃̀ w ce yé.¹⁵Dəvyidi púrí Səyuuli yà ń nə́ ń bwí búlə́ mùnì ga n gu mu, rə̀myɛ́ ce Dəvyidi yà ń já ń ŋwɛ́nɛ́ Orəsha nɛ́, Ziifi èpòlò w wə. ¹⁶Dɛ̃ rə̀dù, Səyuuli byǐ Zhɔnatã shə́r n kwè sɔ́má n vò n nə Dəvyidi Orəsha nɛ́, mùnì ga n súlí ń wu-jɔ̀ w Yi wẽ́.¹⁷Ń wə̀l mo: «Bə̀k'á dùr ywẽ yé. À da Səyuuli jɛ̃̀ y yír mú yé. Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ cìní Esərayɛl, àmyɛ́ m'a zɛ̃̀ a pú mú; má à da Səyuuli cìcì mú, ńmyɛ yě re pámparɛ̃ɛ̃.» ¹⁸Bə̀ bə̀lyè y ga zɔ dɔbrɛ Cinu Yi yé né. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi mɛ̃ Orəsha nɛ́, sə Zhɔnatã ká n kwɛ̃̀ n bə̀ jè.¹⁹Ziifi lyì jàlà zhə̀l Səyuuli sõ Jəbəya nɛ́, bə yí bə wɔ̀ mɔ: «Ǹ yə̀l bə̀ Dəvyidi shèè nə́ sõ, Orəsha pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ wa, Acəla pyɛ̀lɛ́ y è ŋwɛ́nɛ́ jə́ y jə̀-jĩ́ sõ mó yó nà? ²⁰Rə̀myɛ́ ce pyɔ̌, ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ yǎl ń só ń vò, sə́ vò: è wɔ́ nə́myɛ̌ nə́ m'ǎ zə mɔ nə́ ce pyɔ̌ jɔ̃̀ wa!»²¹Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀: «Bə̀ Cinu cĩ́ bwəl ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á dùr à nɔ̀nɔ̀ mɔ́ yó! ²²Zɛ̃̀-na á vò, á kwɛrhɛ á bwə̀rh á lwar jàà y kɛ̀bɛ́ ń tó è wẽ́ n lyɛ̃ mɔ́ ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nɔ mɔ gàà mɔ́ párá. Bə̀ wə̀l ne zhə̀n ga bə̀ ń zhe surhə dɛ̃́dɛ̃́. ²³Pyǎ-na á lwar jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó ń wɔ̌ ń mà n shèè sə̀ wẽ́ mó shò. Á gə tú á lwar sə̀ shò pamparɛ̃ɛ̃, sə á kwɛ̃̀ á b'ǎ nə nɛ; à m'a zɛ̃̀ a tó ába a vò. Ń gə já ń wɔ tənà y wẽ́, à m'a jìlí Zhəda kwálá jìsí gakó kɔn b'e yí a nə mɔ.»²⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ kwè sɔ́má bə kwɛ̃̀ bə la Ziifi, sə bə̀ jɛ̀nɛ̀ Səyuuli. Rə̀myɛ́ yi ní, Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí y'à wɔ Mawɔ̃ èpòlò w tɛ̃́ sõ mó, jə́ y jə̀-jĩ́ sõ. ²⁵Səyuuli ǹdə́ ń lyì bí shə́r bə vò bə̀ n'ê pyà mɔ. Sə bə̀ wə̀l Dəvyidi ni: n zɛ̃̀ n só n vò n jòm Mawɔ̃ èpòlò w Nə́kul-fɔ̀lɔ̀ w səta. Səyuuli lwar rɛ, n zɛ̃̀ n twèlé n vò ń la mɔ jǔ Mawɔ̃ èpòlò w wə.²⁶Səyuuli ǹdə́ ń lyì bí y'à wɔ pyɔ̀ w èpákɛ̀ bə̀ n'ê zhə̀lə̀ ǹdə́ Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí myɛ ŋwɛ́nɛ́ èpá y dõ mó. Dəvyidi yà ń nə́ ń zhə̀l làlà mùnì n lú Səyuuli jɔ̃̀ wa. Səyuuli ǹdə́ ń lyì bí y'à dǎl námpɔ́lɛ́ sə bə zə Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí kùr ne, sə bə zɛ̃̀ bə kə́kɛ́lɛ́ bɛ́ bə ce cəcəl w bə m'e zə bɛ. ²⁷Rə̀myɛ́ yi ní, tùntúm mə̀dù tú n bə̀ n wɔ̀ Səyuuli ni: «Bə̀ làlà, nyǐ Shilisəti lyì bí zɛ̃̀ búlə́ ne bə̀ n'ê bwí ǹdə́ tənà yá.»²⁸Səyuuli já n kə́ n yẽ̌ Dəvyidi jǔ ni, n kwɛ̃̀ ń kə́ ń la n vò n bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ co jàà y èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ «Tə́tɔ̀ná co Nə́kulu». ²⁹Dǝvyidi já n zhǐr gàà n vò Eni-Gǝdi cɛmɛ nɛ́ nǝ̀ lù nǝ kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ́ w n jòm gàà mɔ́.

Chapter 24

¹Dəvyidi já n zhì gàà n zhǐr n vò n jòm Eyɛ̃-Gedi pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ wa. ²Səyuuli gə́ ká n kwɛ̃̀ n shí búlə́ né bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí jàà w n bà, bə̀ wə̀l mo: «Nyǐ Dəvyidi wɔ Eyɛ̃-Gedi èpòlò w w èta mɔ́.»³Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli vùr nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀, byɛ̀bɛ́ bə̀ yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ wẽ́, n shə́r ń la vò n pyà Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí gɔ-bə̀cǐlse Nə́kul-fwààlɛ́ yé y wə. ⁴N yí pyììsí báárɛ́ rə̀ wɔ sɔ́má y nyí ni. Myèlé rə̀dù y'à bwə́l gàà, n zɛ̃̀ n zù rə̀ wẽ́ ń la ń nà nɛ jǒm. E jà Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí y'à zù bə̀ jě myèlé ré etwã y kùr wə.⁵Dəvyidi lyì bí wɔ̀ mɔ: «Zà wɔ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ rə̀ shò kwã nɛ́ n wɔ̀ mɔ́: Nyǐ à m'a ce ǹ zù-bal mɔ́ ǹ jɔ̃̀ wa, sə ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́.» Dəvyidi zɛ̃̀ n zɛ̃̀ n nyá nyá n yí n zə Səyuuli kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y nyí rí ni n gõ̀. ⁶Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi shíshùrhú w y'à zɛ̃̀ ò n'ô mà, ń gə́ yà ń gòm Səyuuli kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y nyí rí mú yilə. ⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń lyì bí ni: «Cinu Yi bə̀ká n shɛ̀nɛ́ a wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ à yó-cə́bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ Cinu Yi cír mú ne yé. À jɛ̃̀ t'â la mɔ dwə̌rh yé, bə̀ ń wɔ́ mɔ̀bɔ́ Cinu Yi cír mú.»⁸Dəvyidi zə zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ n mə n pə́ ń lyì bí n cĩ́ tɛ̃́. Ń yə̀ shɛ̀nɛ́ bə dwə̀rh Səyuuli yé. Səyuuli shí myèlé ré w du, n lyɛ̃ ń nə́ ń zhílí ń sɔ́má yá. ⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi zɛ̃̀ n shí myèlé ré wẽ́ n du, n búbwéé n ce Səyuuli ni n wɔ̀: «Pyɔ̌, à yó-cə́bal!» Səyuuli pyìrhí n nyǐ ń kwã nɛ́. Dəvyidi já n wùlì tɛ̃́, n tu n zə ń yé n pú tɛ̃́.¹⁰Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ Səyuuli ni: «Byè yil ǹ nə́ ń cili lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe bə̀ Dəvyidi nə́ ń pyà ǹ lwɛlɛ mɔ́? ¹¹Nyǐ zà cìcì mú, ǹ nɔ ǹdə́ ǹ yírhə́: Cinu yà ń co mó à jɔ̃̀ w myèlé ré wẽ́; bə̀ y'à zhe bə̀ bə̀ gu mú, sə à dùr ǹ nɔ̀nɔ̀, a wɔ̀: ‹À t'â la lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ à yó-cə́bal mɔ́ nɛ yé, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ Cinu Yi cír.›¹²À da, nyǐ ǹ kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y nyí rí à jɔ̃̀ wa; à gòm è nyí rí, e jà à yə̀ mó gwi yé, lwar sə́ súlí ń zwẽ nyí bə̀ nyǐ à yə̀ mó bùl a cĩ́ yé, à t'â bwí ǹdə́ mɔ́ yé. E súlí myɛ, à yə̀ mó gwar yé. Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ pú à kùr ǹ nə́ ǹ jì ǹ nə́ ǹ yǎl ń jər à myə̌l ré. ¹³Bə̀ Cinu Yi yál bù-kárna àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ cəcəl wə! Bə̀ ń cĩ́ à jim rí ǹ yó! Sə àmyɛ́ jɛ̃̀ t'â la mɔ́ dwə̌rh yé.¹⁴Shãã ga cìnə́ ju bə̀ səswalá bə wɔ̀: ‹Wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ n'ê shí wu-bárhɛ́ cìnə́ sõ!› Sə àmyɛ́ t'â la mɔ́ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yé. ¹⁵Wɔ́ ǹdə́ mɔ̌ Esərayɛl pyɔ̌ nə́ ń bwí? Wɔ́ mɔ̌ kùr Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ pú ń nə́ ń jì? Àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ kùl-cùù wə́! Àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ shíshili mú!¹⁶Cinu mà n yə̀ nə́ bù-kárna. Ń mà n bùr àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ bùrsí. Ń pyǎ n sú à yò w kùrə̀, sə n ce nyí à kwã nɛ́, sə n bùr bùrsí n zwẽ ne ǹ jɔ̃̀ wa, n mə n pɛ̃ bùrì!»¹⁷Dəvyidi gə́ zɔ̀m èta ǹdə́ Səyuuli n zhɛ̀, Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ ǹmyɛ́ à byǐ Dəvyidi cəl ré?» Rə̀myɛ́ yi ní, Səyuuli já n zɛ̃̀ ń nə́ kúrh dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «Ǹ wɔ́ cángá cə́bal du àmyɛ́. Ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ cɛ̀nɛ̀ ǹd'âmyɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ lwɛlɛ ga yírh wə.¹⁹Zà, ǹ byili ni wu-bɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ǹ zhe ǹdə́ nɛ mɔ́: Nyǐ Cinu yà ń co ne ǹ jɔ̃̀ w zà, sə ǹ yə̀ ne gwi yé. ²⁰Lò gə jəl ń zù-bal, ń nə́ ń yẽ̌ mo ń zhílí ń sɔ́má y ǹdə́ yə̀-zùlə́? Bə̀ Cinu Yi kwɛ̃̌ mɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ à yil zà mɔ́.²¹À yě èlǎsɛ̃́: ǹ m'ǎ yə̀ Esərayɛl pyɔ̌, sə ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a cĩ́ kùrə̀. ²²Èlǎsɛ̃́, zə Cinu Yi yil ré ń mə́ ń bwəl ne nyí bə̀ ǹ tá ń la ń ce à dwí rí jé tɛ̃́ à cu mú kwã nɛ́ yé, sə ǹ tá ǹ la súlú ń ce à yil ré myɛ jé tɛ̃́ à da dwí rí wẽ́ yé.» Sə Dəvyidi bwəl mo rə̀ nyí. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Səyuuli zhǐr n vò ń sõ, sə Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí kwɛ̃̀ bə vò bə̀ shòò jàà y wa.

Chapter 25

¹Saməwəə tú n bə̀ n cì. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó bə̀ dwã yó bə kúrh mu. Bə zɛ̃̀ bə ce mo ń cɔ w wa, Arama nɛ́. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi zhǐr n lyɛ̃ n kwè sɔ́má n só n zǎ Parã èpòlò w səta.²Bal mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Mawɔ̃ nɛ́, ń cɛ y y'à zɛ̃̀ è ŋwɛ́nɛ́ Karəmɛl nɛ́. Ń yà ń wɔ́ nə̀cɛ̀m-bal nánfɔ̀lɔ̀. Ń yà ń zhe pyììsì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ǹdə́ bɔ̀n mɔ̀rhɔ̀. Ń yà ń zhə̀l Karəmɛl ń pyììsí kur rí kwar yilə. ³Bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń yíl Nabaalɛ, ń kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ ń yíl Abyəgayəə. Kɛ̃ mɔ́ yà ń càn, ń yà ń súlí ń zhe surhə; sə bal mɔ́ yà ń wɔ́ nánkùlù, e súlí myɛ ń yà ń wɔ́ wu-bárhɛ́ cə́bal; ń yà ń wɔ́ Kalɛɛbɛ dwí rí lò.⁴Dəvyidi gə́ zhì èpòlò w w n nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Nabaalɛ nə́ ń kwar ń pyììsí kur rí, ⁵ń twĩ̀ tùntùnnə shí ń sõ, n wɔ̀ bɛ: «Zhəl-nə Karəmɛl, á vò á na Nabaalɛ á ce mo á pɛ̃. ⁶Á m'ǎ wɔ̀ mɔ: Bə̀ byin rí yál bwəl náàcɛ̀nɛ́ byin ǹ yilə! À n'â ce ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ kɔn tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ ǹ nyǎn mɔ́!⁷À nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ n'ê kwar pyììsí kur rí ǹ sõ. Ǹ vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ gə́ yàl nɛ́ ǹdə́ nə́ba Karəmɛl nɛ́ yi ní ga, nə́ yə̀ be nwɛ̀nɛ̀ yé e súlí myɛ bə̀ kaka yə̀ jé yé. ⁸Bwə̌rh ǹ tùntùnnə bé, bə̀ bə̀ m'a cĩ́ mú. Rə̀myɛ́ ce, zwẽ à tùntùnnə bé ǹ sõ náàcɛ̀nɛ́, bə̀ nə́ tú címsi dɛ̃ yù wə! À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ pə tɛ̀bɛ́ ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ pə ǹ tùntùnnə bé ǹdə́ ǹ byǐ Dəvyidi ni mú.»⁹Dəvyidi tùntùnnə bé gə́ yúwə́, bə kwè zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ gakó bə cĩ́ Nabaalɛ nɛ, Dəvyidi yil yilə, bə zɛ̃̀ bə̀ jě bə̀ n'ê dɛ̃̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la bɛ lyár mɔ́. ¹⁰Nabaalɛ lyár Dəvyidi tùntùnnə bé n wɔ̀: «Dəvyidi wɔ́ mɔ̌? Zhese byǐ mú wɔ́ mɔ̌? Zà zà, yómə́ nánzhəzhɔ̌ n'ê zhì bə̀ yó-cìnə́ bé sõ bə̀ dùrə̀. ¹¹Àmyɛ́ m'a zɛ̃̀ a kwè à kùjú w ǹdə́ à nɛ̃̌ mɔ́, ǹdə́ à nàmá bɛ́ à ce bə gu pyì-kur kwarna bɛ́ yil mú, a pə lyì bí byɛ̀bɛ́ à yə̀l bə̀ gə́ shí mə̀gã̌ mɔ́ nɛ!»¹²Rə̀myɛ́ yi ní, Dəvyidi tùntùnnə bé kwɛ̃̀ bə bə̀ bə cĩ́ mu kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Nabaalɛ lyár bɛ mɔ́. ¹³Dəvyidi já n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń lyì bí ni: «Lò gakó sə n lyẽ ń búlə́ shù w ń cã̌ nɛ!» Lò gakó lyẽ ń búlə́ shù w ń cã̌ nɛ zhə̀n ga. Dəvyidi cìcì myɛ lyẽ ń nyɔ̌ w ń cã̌ nɛ. Bala bə̀ y'à yú zwã̌-àna pú ń kùrə̀, sə nunə zwã̌-èlyè mɛ̃ zhĩĩ rí nyí ni.¹⁴Tùntùnnə bé mə̀dù kù jə̀-fɔ́ Nabaalɛ kɛ̃ Abyəgayəə nɛ n wɔ̀: «Nyǐ Dəvyidi zhì èpòlò w wə, n twĩ̀ lyì bə bə̀ bə ce nə́ yó-cə́bal mɔ́, sə ń yə̀ bè zwẽ cɛ̀nɛ̀ yé. ¹⁵E jà lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ yàl wu-bɔ̀nɔ̀ cìnə́ ǹdə́ nə́ba dɛ̃́dɛ̃́. Bə̀ yə̀ nə́ba nwɛ̀nɛ̀ yé, nə́ kaka myɛ j'à yə̀ jé yé, nə́ gə́ zhə̀l ǹdə́ bɛ gɔ sõ yi ní mú ga.¹⁶Nə̀nyɛ́nɛ́ ǹdə́ cəcɛ̃ ga, bə̀ yàl ǹdə byíl-fwɛ̀lɛ̀ ta bə círhí nə́ba nə́ gə́ y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ nə́ m'é kál nə́ vwàmá nɛ́ yi ní mú. ¹⁷Sə èlǎsɛ̃́, tɛ́rɛ́ ń lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ mə̌ sə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, bə̀ nə́ yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí púlə́púlə́ yò zhùlù nyí rí kɔ́wá. È gə wɔ́ Nabaalɛ yilə, ń wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń bə kùr zhe yé, lò wàr ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ mɔ yé.»¹⁸Abyəgayəə já n zɛ̃̀ làlà n kwè búúri zwã̌-èlyè ǹdə́ nə̀-bɔ̀lsɛ sə̀lyè ǹdə́ də̀vɛ̃́ sə̀ wẽ́ ǹdə́ pyììsì sə̀nu bə̀ y'à tɛnɛ ǹdə́ jíjí byǎ bə̀ kɛ̀lɛ̀ nə̀zhẽ̌ nə̀nu ǹdə́ də̀vɛ̃́-cǒ byǎ nánkùlə̀ ywẽ́ zɔ̌m e súlí épyìlə́ cílə́ zwã̌-èlyè, n zhĩ bə̀nesé ne. ¹⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀ tùntùnnə bé ne: «Lyɛ̃-na á yə̀ à yé né. À m'a pú á kùrə̀.» E jà ń yə̀ ń byal Nabaalɛ nɛ byili yé.²⁰Abyəgayəə gə́ tú ń nə́ ń swé ń bànà, ǹdə́ ń yà ń jě bə̀na, pyɔ̀ w zɛ̃̀ o círhí mu yi ní, ǹdə́ Dəvyidi ǹdə́ ń kwã-lyì bí myɛ y'à n'ê swé bə̀ bàn ń səta. N zɛ̃̀ n jəl be.²¹Dəvyidi yà ń wə̀l ń cìn ni: «È nə zɛ̃̀ è wɔ́ nánfò yil à yìlì lò mó mɔ̀bɔ́ nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó èpòlò w wə, kaka m'e yə̀ jé? Ń càrh nɛ lwɛlɛ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ jàà wa. ²²Yi pə còrhò-tum mɔ̀bɔ́ mə̀ du mə̀ dõ Dəvyidi ni, è də̀ ńmyɛ̌ nɛ yé, è wɔ́ ń zwə̀ bé ne, ǹdə́ à gə yẽ̌ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê shĩ̀ shim byili yó, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ ń nyǎn mɔ́ wẽ́, nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ yá!»²³Abyəgayəə gə́ nɔ Dəvyidi, n yə̀ làlà n só tɛ̃́ ń bə̀na y yó. N wùlì tɛ̃́, n zɛ̃̀ n tu n zə ń yé n pú tɛ̃́ Dəvyidi yé né. ²⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń tu Dəvyidi nə̀rh kùr wə, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «À yó-cə́bal, wɔ́ àmyɛ́, àmyɛ́ à dówə́!» Shɛ̀nɛ́ ǹ tùntùnnə mó zɔ̀m ǹdə́ mɔ́! Cili ń zɔ̀mà nɛ́.²⁵À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ bə̀k'á cili Nabaalɛ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń bə kùr zhe mó sõ yé, bə̀ zhə̀n ga ń nə́ ń shɛ̀ ń yil ré: ń yíl ènyà, sə ènyààrɛ̀ dɛ̃ mɔ zhə̀n ga. Sə àmyɛ́ ǹ tùntùnnə mó, à y'à yə̀ à yó-cə́bal mɔ́ tùntùnnə bé, byɛ̀bɛ́ ń yà ń twĩ̀ mú nɛ yé. ²⁶Sə èlǎsɛ̃́, à yó-cə́bal, ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú e súlí ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ nã́nyì mú, wɔ́ Cinu ń pɔ́ mɔ́ mùnì ga ǹ bə̀k'a ló jal tɛ̃́ yé, sə ń súlí ǹ bə̀ bɛlɛ jí ǹdə́ ǹ sə̀pwà jàn yé. Bə̀ ǹ zwə̀ bé ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pyà à yó-cə́bal mɔ́ lwɛlɛ mɔ́ yə̀ ǹdə Nabaalɛ ta èlǎsɛ̃́!²⁷Rə̀myɛ́ ce, bə̀ pə còrhó pansɛ́ shɛ̀bɛ́ ǹ yə-kɛ̃ mɔ́ zə n bə̀ ń la à yó-cə́bal mɔ́ nɛ́ pɔ mɔ́ tùntùnnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ à yó-cə́bal mɔ́ kwã nɛ́ mɔ nɛ. ²⁸À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ pə ǹ tùntùnnə mó ne ń dóó w sǔbri. «Zhə̀n ga, Cinu tá ń la cõ jì kɛ̀bɛ́ è m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé lú n pə à yó-cə́bal nɛ yé, b'à yó-cə́bal mɔ́ bú Cinu búlə́ né, sə bə̀ yə̀ lwɛlɛ nɛ ǹ sõ ǹ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́ yé.²⁹Bala shí tɛ̃́ bə zɛ̃̀ bə pú à yó-cə́bal kùr bə̀ n'ê jì bə súlí bə̀ n'ê pyà ń myə̌l jər; sə à yó-cə́bal mɔ́ nyǔ mú m'a mɛ̃ ku w kɔ̀bɔ́ lyì-nyìrh nyǔ mú ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ Cinu ǹ Yi rí yala nɛ. Rə̀myɛ́ yi ní Cinu mà n ce ǹ zwə̀ bé nyǔ mú kə́làmpá w n búl n dul mu pyépyé.³⁰Cinu gə tú ń pyìrh cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń bwəl rə̀ nyí à yó-cə́bal nɛ yi ní, ń mà n cír mú n ce ń yə̀ Esərayɛl pyɔ̌. ³¹Ǹ bə mə̌ sə́ kəkə ǹ gə́ nə́ ǹ lwé jal tɛ̃́ yàà yàà yil yé. À yó-cə́bal mɔ́ bə mə̌ sə n ce tə́tɔ̀ná ń gə tú ń nə́ ń pyà sə n jí bɛlɛ ǹdə́ ń sə̀pwà jàn yi ní yé. Sə Cinu gə tú ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ à yó-cə́bal mɔ́ nɛ, sə́ lyǐrh ǹ tùntùnnə mó yó.»³²Dəvyidi wɔ̀ Abyəgayəə ne: «Cinu, Esərayɛl Yi rí, rə̀ twĩ̀ mú ń bə̀ n jəl ne zà dɛ̃ rɛ́ mɔ́ nə còrhó! ³³Yi m'a cĩ́ bwəl ǹ yó ǹ surhə né yilə, bə̀ ǹ pɔ́ nɛ à yə̀ jal tɛ̃́ lwé à súlí à yə̀ bɛlɛ jí ǹdə́ à sə̀pwà jàn yé!³⁴Sə zhə̀nà, ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, Esərayɛl Yi rí rə̀ cə̀r ne à yə̀ mɔ́ lwɛlɛ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ǹ gə yà ǹ yə̀ twí ń bə̀ ń jəl nɛ làlà, nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ cɛ y la m'e wárh mɔ́, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê shĩ̀ shim byili yó rə̀dù ga myɛ y'à t'â la dǎl Nabaalɛ sõ yé!» ³⁵Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń zə ń bàn mɔ pɔ mɔ́ ń jɔ̃̀ wa. N zɛ̃̀ n wɔ̀ Abyəgayəə cìcì mú ni: «Kwɛ̃̀ ń vò ǹ sõ ǹdə́ yə̀-zùlə́. Nyǐ ń nyì: à cili ǹ nyí rí, sə à shɛ̀nɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ lwə̀l ne mó.»³⁶Abyəgayəə ká n kwɛ̃̀ n bə̀ Nabaalɛ sõ. Sə ń tú n púrí ń nə́ ń jí címsí nánfɔ̀lɔ̀ ń sõ kɛ̀lɛ́ wa, sə̀ y'à búl sə̀ wɔ́ pyɔ̌ címsi. Nabaalɛ wu y'à nyɛ̀. Sɛ̃́ mɔ́ y'à zhe mo dɛ̃́dɛ̃́. Abyəgayəə yə̀ mo kaka nyí cĩ́ kɔn m'e yí cɛ y wárh.³⁷È cɛ-lár rɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́ y Nabaalɛ sɛ̃́ mɔ́ gə́ tú mə shə́r yi ní, ń kɛ̃ mɔ́ cĩ́ mú kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à yàl mɔ́. Rə̀myɛ́ yó, ń shíshùrhú j'a zhì ń wẽ́, n jǐrh ǹdə nə́kulu ta. ³⁸Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, kɔn yú ǹdə́ dwã shí ta Cinu ce Nabaalɛ cì.³⁹Dəvyidi nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Nabaalɛ cùwə̀, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Bə̀ Cinu mu mɔ̀bɔ́ ń co nyí à kwã cìzhìl ré tɛ̀bɛ́ Nabaalɛ co ne mó wẽ́ mó, n súlí n cə̀r ń tùntùnnə mó ń yə̀ lwɛlɛ twĩ̀ mú nə còrhó. Sə è gə́ wɔ́ Nabaalɛ wu-bárhɛ́ y yilə, Cinu ce e nyɔ̃̀ ń cìcì yó wə.» Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi twĩ̀ bə vò bə pyà Abyəgayəə bə pɔ̃ ń la jú. ⁴⁰Dəvyidi tùntùnnə bé zɛ̃̀ bə vò Abyəgayəə sõ, Karəmɛl nɛ́, bə zɔ̀m ǹdə́ mɔ bə wɔ̀: «Dəvyidi twĩ̀ nə́ba ǹ sõ, bə̀ nə́ zhəl nə́ vò nə́ zə mɔ́ nə́ bə̀ nə́ pɔ̃ ǹ la ń yə̀ ń kɛ̃.»⁴¹Abyəgayəə zɛ̃̀ n wùlì tɛ̃́ n zə ń yé y n pú tɛ̃́ n wɔ̀: «Ǹ tùntùnnə mó wɔ́ yə-kɛ̃, ń shɛ̀nɛ́ ń la n shɛ̀rh à yó-cə́bal mɔ́ tùntùnnə bé nèsé.» ⁴²Abyəgayəə já n zɛ̃̀ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ làlà mùnì n shə́r n vò. N jòm ń bə̀na yá, ń tùntùnnə bə̀nu y tó mo, n pú Dəvyidi tùntúmə́ bé kùrə̀. Èta n já n jǐrh ń kɛ̃.⁴³Dəvyidi yà ń jú Ayənɔwam, Zhəzərɛyɛl lyì bə̀kɔ́ mɔ́. Bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga yàl ń kana. ⁴⁴Səyuuli yà ń pɔ ń bə̀kɔ́ Myəkal, Dəvyidi kɛ̃ mɔ́, Ləyishi byǐ Pələti, ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ Gəlyim ní mú ni n jí.

Chapter 26

¹Ziifi lyì bí tú bə nə Səyuuli Jəbəya nɛ́, bə wɔ̀ mɔ: «Dəvyidi yə̀ Acəla pyɛ̀lɛ́ yá, jə́ y yé w mó, yó shèè?» ²Səyuuli já n zɛ̃̀ n zə nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀, byɛ̀bɛ́ bə̀ yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́, n mə n kwè sɔ́má n só n vò Ziifi èpòlò w wə, ń la vò n pyà Dəvyidi gàà.³Səyuuli zul Acəla pyɛ̀lɛ́ y è wɔ jə́ y yé y wə, sɔ́má y nyí ni. Dəvyidi yà ń mɛ̃ èpòlò w wə. Ń púrí bə̀ Səyuuli yà ń tú ń la mɔ jǔ èpòlò w wə. ⁴Ń twĩ̀ lyì bə vò bə byɛ́lɛ́ sə ń púrí zhə̀n ga Səyuuli yúwə́.⁵Dəvyidi zɛ̃̀ n kwè sɔ́má n vò n yí jàà y kɛ̀bɛ́ Səyuuli yà ń zul è wẽ́ mó wə. Sə ń nɔ jàà y kɛ̀bɛ́ Səyuuli ǹdə́ Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ, ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ y'à pyě è wẽ́ mó. Səyuuli yà ń pyě zulə́ jàà y cəcəl ré wə, ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə̀ pyě sə kə́kɛ́lɛ́ mɔ.⁶Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ Ayəməlɛɛkɛ, Yititi mú ni ǹdə́ Səruyə byǐ Abyəshəyi, Zhɔwaabɛ da-byǐ mú ni: «Mɔ̌ ń mà n tó ne n só n vò n yí Səyuuli sõ, zulə́ jàà y wa?» Abyəshəyi lyár mɔ n wɔ̀: «Àmyɛ́ m'a tó mó a só a vò.» ⁷Dəvyidi ǹdə́ Abyəshəyi tó cəcɛ̃ nɛ bə vò bə yí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nyí ni ǹdə́ Səyuuli yà ń pyě tɛ̃́ ń dɛ̌ zulə́ jàà y cəcəl ré wə, ń swé ré y'à cìì tɛ̃́ ń yə́-pɛ̀lɛ́ wa. Abənɛɛrɛ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ y'à pyě tɛ̃́ sə̀ dɛ̌, sə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ mɔ. ⁸Abyəshəyi wɔ̀ Dəvyidi ni: «Yi co ǹ zù-bal mɔ́ ǹ jɔ̃̀ w zà. Pɛ̃ sɔ́má a j'a zə swé ré a zò mo a dɛ̃ tɛ̃́ twər rə̀dù sá. Èta, à t'â la mɔ zó twər rə̀lyè yé.»⁹Dəvyidi wɔ̀ Abyəshəyi ni: «Bə̀k'á gu mu yé! Mɔ̌ ń wɔ̌ ń mà n wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ̀bɔ́ Cinu Yi cír mú ni sə n cẽ còrhò-tum nɔ?» ¹⁰Dəvyidi súlí n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, ń cu mú yi gə yúwə́, wɔ́ Cinu Yi ń mà n gu mu ráá búlə́ jàà w ń mà n vò n cì ní.¹¹Cinu Yi bə̀ká n shɛ̀nɛ́ à jɛ̃̀ dwə̀rh mɔ̀bɔ́ ń cír mú yé! Rə̀myɛ́ ce, kwě swé ré ń yə́-pɛ̀lɛ́ w ǹdə́ nɛ̃̌-kwə̀lə̀ y sə nə́ lyɛ̃.» ¹²Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi kwè swé ré ǹdə́ nɛ̃̌-kwə̀lə̀ y Səyuuli yə́-pɛ̀lɛ́ w bə m'e lyɛ̃. Lòlò yə̀ kaka nɛ yé, lòlò myɛ yə̀ lwar yé, lòlò myɛ yə̀ bwìrhì yé. Bə̀ gakó y'à dɛ̌: Cinu yà ń ce jan nánfɔ̀lɔ̀ jí bi.¹³Dəvyidi zhǐr n vò vɔlɔ w èpákɛ̀, n jì n vò ń zhǐ pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, pyépyé. Bə̀ bə̀lyè y y'à nyɛ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ dwã. ¹⁴N zɛ̃̀ n zhì gàà n búbwéé n ce shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ nɛ n wɔ̀: «Abənɛɛrɛ ǹ tá n la nɛ lyár nà?» Abənɛɛrɛ lyár n wɔ̀: «Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ ce sɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ zhã̌ w mɔ́?»¹⁵Dəvyidi wɔ̀ mɔ: «Ǹ wɔ́ bal zhə̀nà, sə ǹ dõ dõ myɛ tɛ̀nɛ́ Esərayɛl nɛ́ yé. È nə wɔ́ byè yil ǹ yə̀ pyɔ̌ mɔ́, ǹ yó-cə́bal mɔ́ yìlì cɛ̀nɛ̀? Nyǐ dwí rí lò mə̀dù yà ń tú ń la pyɔ̌, ǹ yó-cə́bal mɔ́ gu. ¹⁶Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ bə càn yé. Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú á mə̌ ǹdə́ cu á gə́ yə̀ á yó-cə́bal mɔ́, mɔ̀bɔ́ Cinu Yi cír mú yìlì cɛ̀nɛ̀ mɔ́ yilə. Èlǎsɛ̃́ wɔ́ yẽ̀ pyɔ̌ mɔ́ swé ré ǹdə́ ń nɛ̃̌-kwə̀lə̀ y rə̀ y'à wɔ ń yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ ŋwɛ́nɛ́.»¹⁷Səyuuli lwar Dəvyidi cəl ré párá, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «À byǐ Dəvyidi, wɔ́ ǹmyɛ́ cəl ré èta mɔ́?» Dəvyidi lyár n wɔ̀: «Wɔ́ àmyɛ́ cəl ré à yó-cə́bal pyɔ̌.» ¹⁸Dəvyidi súlí n wɔ̀: «Byè yil à yó-cə́bal mɔ́ pú ń tùntùnnə mó kùr ń nə́ ń jì? Sə wɔ́ bə̀kɔ́n à wɛ̀rhɛ́, lwɛlɛ tɛ̌ à súlí a wɛ̀rhɛ́?¹⁹Èlǎsɛ̃́, à n'â lwə̀l sə à yó-cə́bal pyɔ̌ shɛ̀nɛ́ n cili ń tùntùnnə mó nyí rí. È gə wɔ́ Cinu ń ce ǹ nə́ ǹ bwí ǹdə́ nɛ, sə n zwẽ à nyǔ mú mə yə̀ vwĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ mùnì ń lyim tu. Sə è gə wɔ́ numbyínsí sə̀ ce, sə lwɛlɛ yí si Cinu yé né, sə̀ gə́ jì ni zà mɔ́ sə súlí sə vùr ne Cinu cəl-tənà y wẽ́ sə̀ m'ê wə̀l ne: ‹Zhəl ń vò ń cèrhé yə dwã!› mó yilə. ²⁰Sə èlǎsɛ̃́, à jal mɔ́ bə̀k'a ló tɛ̃́ jàà y kɛ̀bɛ́ è nyɛ ǹdə́ Cinu mú wẽ́ yé, bə̀ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ ń nə́ ń bwí búlə́ mùnì n pyà shíshili sásálaa ǹdə bə̀ gə́ y'a n'ê jì lúwə́ pyàr rɛ́ wẽ́ ta.»²¹Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀: «À dówə́. Kwɛ̃̀ ń bà à byǐ Dəvyidi! À k'â t'â la mɔ́ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yé, bə̀ ǹ nyǐ à nyǔ mú zà ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùr ǹ yírh w ta. Zhə̀n ga à twĩ̀ ǹdə nyə̀nyà ta, à búl a dó dɛ̃́dɛ̃́.»²²Dəvyidi lyár n wɔ̀: «Nyǐ pyɔ̌ mɔ́ swé ré. Bə̀ pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə mə̀dù byɛrhɛ n bə̀ n zwẽ re. ²³Bə̀ Cinu kwɛ̃̌ lò gakó ne ń cángá ǹdə́ ń wu-põ̀ tumə né. Cinu Yi yà ń co mó à jɔ̃̀ w zà, sə à cẽ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ̀bɔ́ Cinu Yi cír mú ni.²⁴Ǹ nyǔ mú gə zɔ kùr dɛ̃́dɛ̃́ àmyɛ́ yil zà, sə àmyɛ nyǔ mú myɛ zə kùr Cinu Yi yilə, sə n súlí n zwẽ ne zwini dwí gakó wẽ́.» ²⁵Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «Yi m'a cĩ́ bwəl ǹ yó à byǐ Dəvyidi! Ǹ m'ǎ twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ zhə̀n ga, sə ǹ kɔn gakó m'a búl rə zwẽ nyí.» Səyuuli gə́ zɔ̀m èta kwã nɛ́, Dəvyidi lyɛ̃ n zhílí ń sɔ́má yá, sə Səyuuli kwɛ̃̀ n vò jè.

Chapter 27

¹Dɛ̃ rə̀dù, Dəvyidi wə̀l ń cìn ni: «Mámá myɛ, Səyuuli mà n gu ni dɛ̃ rə̀dù. À gə dùr à zhə̀l Shilisəti lyì bí tənà y wẽ́ cɔ̃̀, wɔ́ rə̀myɛ́ à wɔ̌ à m'a wɛ̀rhɛ́. Rə̀myɛ́ yi ní Səyuuli mà n yẽ̌ à pyǎ Esərayɛl tənà y púlə́púlə́ wẽ́ ne, sə à m'a lú ń jɔ̃̀ wa.»²Dəvyidi já n shə́r ǹdə́ nunə zɔ̃̌-nyə̀ldù y byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ n kwè sɔ́má n lyɛ̃ n vò Mawɔɔkɛ byǐ Aciishi, Gaatɛ pyɔ̌ mɔ́ sõ. ³N mɛ̃ Aciishi sõ, Gaatɛ nɛ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń lyì bí, bə̀myɛ́ mə̀dù gakó ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí; Dəvyidi ǹdə́ ń kana bɛ́ bə̀lyè yə́, Zhəzərɛyɛl lyì bə̀kɔ́ Ayənɔwam ǹdə́ Karəmɛl lyì bal Nabaalɛ kɛ̃ Abyəgayəə. ⁴Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ cĩ́ Səyuuli ni bə̀ Dəvyidi dùr n vò Gaatɛ, sə Səyuuli kə́ ń yə̀ mo pyà yé.⁵Dɛ̃ rə̀dù, Dəvyidi wə̀l Aciishi ni: «Ǹ gə só ne, sə́ ce bə pɛ̃ cə-byǐ èdù gɔ sõ à la nɛ́ jǒm. Byè yil ǹ tùntùnnə mó mà n já ń jě ǹdə́ mɔ́ pyə̀-cɔ w wa?» ⁶Aciishi já n yə̀ làlà n kwè Shəkəlaagɛ n pɔ̃. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Shəkəlaagɛ cɔ w yàl Zhəda pyǎ bɛ́ bə̀ cǐ w kɔn m'e yí zà. ⁷Dəvyidi jòm Shilisəti lyì bí sõ, gɔ sõ mó, byin rə̀dù ǹdə́ cànsɛ̀ sə̀na.⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń lyì bí zhì Shəkəlaagɛ nɛ́ bə vò bə bú ǹdə́ Gəshuritəbá ǹdə́ Gərəzhitəbá ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí, b'è wɔ́ dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ nə̀ y'à jě tənà y wẽ́ shãã shãã ga kɔn zǎ Shuuri səta e m'e yí Ezhibti tənà y nɛ. ⁹Dəvyidi yà ń nə́ ń gwi cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ lyì bí, ń yà ń tá ń yẽ̌ bal ráá kɛ̃ nɛ nã́nyì yé, ń yà ń nə́ ń súlí ń pwà və̌-yɔ̀lɔ́ w ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ́ ǹdə́ bə̀nesé ǹdə́ yómdé ǹdə́ kàmə̀zwǐsí. Ń gə shí gàà n kwɛ̃̀ n bə̀ yi ní, ń nə́ ń zhə̀l Aciishi sõ.¹⁰Sə Aciishi gə tú ń nə́ ń bwə̀rh Dəvyidi ń zhe: «Á yə̀ zhə̀l á vò á bú búlə́ zà nà?» Dəvyidi yà ń nə́ ń lyár mɔ, ń nə́ ń wə̀lə̀: «Nə́ zhə̀l nə́ vò nə́ bú ǹdə́ Zhəda tənà y jə̀-jĩ́ sõ mó lyì bí», ráá «Nə́ zhə̀l nə́ vò nə́ bú ǹdə́ Yəramɛl lyì bí tənà y jə̀-jĩ́ sõ mó», ráá «Nə́ zhə̀l nə́ vò nə́ bú ǹdə́ Kəni byǎ bɛ́ tənà y jə̀-jĩ́ sõ mó».¹¹Dəvyidi yà ń tá ń yẽ̌ bə̀ zə bal ráá kɛ̃ nã́nyì bə̀ m'ê kwɛ̃̀ bə̀ twí Gaatɛ yé, bə̀ ń yà nə́ ń wə̀lə̀: «Bə̀ gə tú bə̀ la zɔ̌m yi ní, bə̀ m'a jál nə́ kùrə̀.» Wɔ́ èta Dəvyidi wɛ̀rhɛ́ nɛ́, wɔ́ èta ń yà ń nə́ ń twĩ̀ ní ń gə́ jòm Shilisəti lyì bí sõ, gɔ sõ yi ní mú ga. ¹²Aciishi yà ń zhe Dəvyidi zhə̀nà. Ń yà ń nə́ ń wə̀l ń cìn ni: «Dəvyidi wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ ń dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ dɛ̃́dɛ̃́, rə̀myɛ́ ce, ń mà n yə̀ à tùntùnnə twéé twéé yilə.»

Chapter 28

¹Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Shilisəti lyì bí cĩ́ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ dwã yó, bə la m'e vò bə bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Aciishi zɛ̃̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «Ǹ mə̌ sə́ lwar bə̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ lyì bí mə̌ sə á tó ne á vò búlə́ né jàà wa.» ²Dəvyidi lyár Aciishi n wɔ̀: «Kɔn càn! Ǹ cìcì mú m'ǎ nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ tùntùnnə mó la wɔ̀rhɔ́ mɔ́.» Aciishi zɛ̃̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «À m'a ce ń yə̀ à yìlnə twéé twéé yilə.»³Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Saməwəə yà ń cùwə̀, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ y'à kúrh mu. Bə̀ y'à co mo ń cìcì cɔ w wa, Arama nɛ́. Rə̀myɛ́ yí ní myɛ, Səyuuli yà ń ce jə̀pɛ́rɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí jé tɛ̃́ tənà y wa. ⁴Shilisəti lyì bí mù dwã nɛ bə b'e zul Shənɛm nɛ́. Səyuuli myɛ cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ dwã yó, bə b'e zul Jələbɔwa nɛ́.⁵Səyuuli gə́ já n nə Shilisəti lyì bí zulə́ jàà y mɔ́, ywẽ zɔ mɔ, ń shíshùrhú w zɛ̃̀ ò n'ô mà dɛ̃́dɛ̃́. ⁶Rə̀myɛ́ yi ní, ń bwə̀rh Cinu, sə Cinu yə̀ dàrhà ráá urima ráá nyì-zwennə bé dɛnnɛ tó n lyár mɔ yé. ⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə bé ne: «Pyǎ-na kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pár jɛ̃̀ mɔ́ á pɛ̃ à la vò a pár jɛ̃̀ ń sõ.» Ń tùntùnnə bé wɔ̀ mɔ: «Mə̀dù ŋwɛ́nɛ́ Eyɛ̃-Dɔɔrɛ nɛ́.»⁸Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli lyə́r ń kàmə̀zwǐsí mùnì ga bə̀ bə̀k'a lwar ń pár yé. N zɛ̃̀ n lyɛ̃ ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì bə̀lyè ń kwã ń la kɛ̃ mɔ́ sõ. Bə̀ tó cəcɛ̃ nɛ bə yí kɛ̃ mɔ́ sõ. Səyuuli zɛ̃̀ n wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ pár jɛ̃̀ ń pɛ̃ sə́ byẽ̀ cíl-bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ à la mɔ́ ń yil ré byilu mú ń pɛ̃.» ⁹Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Sə dɛ̀ myɛ dõ! ǹ cìcì mú yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Səyuuli wɛ̀rhɛ́ mɔ́: ń ce jə̀pɛ́rɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí jé tɛ̃́ tənà y wa. Byè yil ǹ nə́ ǹ cìì ni ǹdə́ myə̌l-vǔr pɔ̀mɔ̀ w kɔ̀bɔ́?» ¹⁰Səyuuli zɛ̃̀ n zə Cinu Yi yil ré n mə n bwəl mo nyí n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu Yi mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, kaka t'â la mɔ́ wɔ̀rhɔ́ yò w kɔ̀bɔ́ wẽ́ yé.»¹¹Kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Mɔ̌ à mə̌ s'a byẽ̀ a pɔ̃́?» N wɔ̀: «Byẽ̌ Saməwəə.» ¹²Kɛ̃ mɔ́ gə́ nɔ Saməwəə ń duwə, ń wǔrh dɛ̃́dɛ̃́. N zɛ̃̀ n wɔ̀ Səyuuli ni: «Byè yil ǹ jə́jɛ̀nɛ́ nɛ èta mɔ́? Wɔ́ ǹmyɛ́ Səyuuli!»¹³Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Bə̀k'á dùr ywẽ yé. E wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ nɔwa?» Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ Səyuuli ni: «À nɔ yi rə̀ shí tɛ̃́ cɛ y wẽ́ rə̀ bàn pwẽ̀ ne.» ¹⁴Səyuuli bwə̀rh mo n wɔ̀: «Etər rə̀ nyɛ̌ nɛ́?» Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ bə-ezhɛ̀nɛ́ è bàn pwẽ̀ ne, kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ pyípyílí yə.» Rə̀myɛ́ yi ní, Səyuuli já n lwar b'è y'à wɔ́ Saməwəə. N já n lwəl tɛ̃́ n zə ń yé n zǎ cɛ yá, n zɛ̃̀ n tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́.¹⁵Saməwəə wɔ̀ Səyuuli ni: «Byè yil ǹ ce a bə̀ pwẽ̀ ne ǹ mə́ ǹ lyɛ̀ɛ̀ nɛ?» Səyuuli wɔ̀ mɔ: «Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne. Shilisəti lyì bí n'ê bwí ǹdə́ nɛ, e jà Yi shə́r rə vò pyépyé rə yẽ̌ ne; rə̀ k'ê t'â tó nyì-zwennə ráá dàrhà dɛnnɛ rə̀ lyár nɛ yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce à byẽ̀ mó mùnì ga ń ce a lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à mə̌ dwã s'a wɛ̀rhɛ́ mɔ́.»¹⁶Saməwəə wɔ̀ mɔ: «Cinu Yi gə shə́r n vò pyépyé n yẽ̌ mó, n zɛ̃̀ n súlí ń nə́ ń bwí ǹdə́ mɔ́, è nə wɔ́ byè yil ǹ nə́ ǹ bwə̀rh àmyɛ́? ¹⁷Ń pyìrh kɔn dɛ̀bɛ́ ń yà ń tó à dɛnnɛ n byili mú mú: ń zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹ jɔ̃̀ w n pə lò dõ ne, ń pɔ rɛ Dəvyidi ni.¹⁸Cinu Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́ èta zà, ǹ gə́ yə̀ ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zwẽ yilə, e súlí myɛ ǹ gə́ yə̀ ce ń lyim rí rə̀ y'à n'ê yì Amalɛɛkɛ lyì bí tu mú yilə. ¹⁹Cinu Yi cìcì mú mà n ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Shilisəti lyì bí jɔ̃̀ wa, n súlí ǹmyɛ́ cìcì mú ni. Nəkɔl dɛ̃ rɛ́, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ m'ǎ yə̀ nɛ́ ǹdə́ nɛ cúlú ní, sə Cinu Yi mà n ce Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ Shilisəti lyì bí jɔ̃̀ wa.»²⁰Ywẽ zɔ Səyuuli kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Saməwəə yà ń wə̀l mó yilə, n já n tu tɛ̃́ shə̀rrr... Kɔn súlí myɛ, ń yà ń kə́ ń bə jàn zhe yé, bə̀ dɛ̃ rɛ́ námpúm ǹdə́ cəcɛ̃ y námpúm ga, ń yà ń yə̀ kaka jí yé. ²¹Kɛ̃ mɔ́ twẽ̌ n yí Səyuuli nyí ni, n púrí wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zhe mó. N zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Ǹ na, ǹ yə-kɛ̃ mɔ́ zwẽ ǹ nyí ni. À yə̀ à myə̌l ré ne ga yé, à tó nyə́ né nyɛ̀bɛ́ ǹ pɔ nɛ mɔ́.²²Sə èlǎsɛ̃́ à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹmyɛ cili ǹ yə-kɛ̃ mɔ́ nyí rí. Yẽ̌ a pɔ̃́ kùjú námpɔ́lɛ́ ń jí, mùnì ń zə jàn ǹ gə tú ǹ la k'á kwè sɔ́má ń mə́ kwɛ̃̀ yi ní.» ²³Səyuuli cẽ n zɛ̃̀ n wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ: «À t'â la kùjú jú yé.» Sə rə̀myɛ́ yi ní, ń tùntùnnə bé ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ nyɛ́ɛ́ mɔ, éfòró n zɛ̃̀ n shɛ̀nɛ́. N zɛ̃̀ n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n jòm pal rɛ́ yó.²⁴Kɛ̃ mɔ́ yà ń zhe nũ̌-bwə̀lə̀ è nù ń sõ. N zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ làlà n zə y n gu. N kwè mún n pò, n mə n tɛnɛ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ce, ²⁵n pə Səyuuli ǹdə́ ń tùntùnnə bé ne bə dɔ̃̀. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ zɛ̃̀ bə kwè sɔ́má bə k'a kwɛ̃̀ cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́ ga.

Chapter 29

¹Shilisəti lyì bí cĩ́ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó dwã yó Afɛɛkɛ nɛ́. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ myɛ zul nə̀-bùlì y è wɔ Zhəzərɛyɛl nɛ́ mɔ́ nyí ni. ²Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé y'à du bə̀ n'ê zhə̀l zɔ̌m zɔ̌m ǹdə́ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ né yé né. Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí tà kwã bə du bə pú pyɔ̌ Aciishi kùrə̀.³Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé bwə̀rh bə wɔ̀: «Yẽ̀ lyì ǹdə́ Ebərəbá byɛ̀bɛ́?» Aciishi lyár bɛ n wɔ̀: «Wɔ́ Dəvyidi, Esərayɛl pyɔ̌ Səyuuli tùntùnnə mó! È yú byin ráá byinə nə̀lyè èlǎsɛ̃́, ń gə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ nɛ́, sə à yə̀ ń dóó nɛ à la mɔ byilu, ń gə́ tú ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ ga kɔn b'e yí zà dɛ̃ rɛ́ yé.»⁴Rə̀myɛ́ yó, Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé lyimə j'a zɛ̃̀ nə̀ n'ê yì Aciishi, bə wɔ̀ mɔ: «Ce bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ kwɛ̃̀, n ká n vò jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ pɔ mɔ mɔ́ wẽ́. Ń bə̀ká n tó nə́ba n vò búlə́ né jàà w yé, ń bə̀ká n jǐrh nə́ búl-dõ búlə́ né bú yi ní yé. Bə̀kɔ́n rə̀ b'à ce mɔ̀bɔ́ èta mɔ́ kə́ n ce dwã yó ǹdə́ ń yó-cə́bal mɔ́, è gə də̀ ǹdə́ nə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ywẽ́ né?⁵È də̀ Dəvyidi mú ńmyɛ̌ mɔ́ bə̀ y'à n'ê nún ǹdə́ bə̀ n'ê sɛ ń shò kwã bə̀ m'ê zhe bə̀:⁶Rə̀myɛ́ ce, Aciishi byẽ̀ Dəvyidi n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Ǹdə́ Cinu Yi nã́nyì rí, ǹ wɔ́ wu-põ̀ cə́bal. À só bə̀ ǹ tó ne ń vò búlə́ né jàà wa, sə́ k'á tó ne ń shí búlə́ né jàà w ń kwɛ̃̀ ń bà, bə̀ à yə̀ lwɛlɛ nɛ ǹ sõ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ tú à sõ yi ní ga kɔn m'e yí zà yé. Sə Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé bə ǹ yò só yé. ⁷Rə̀myɛ́ ce, k'á kwɛ̃̀ ń vò ǹ sõ ǹdə́ yə̀-zùlə́. Èta, ǹ tá ǹ la kaka wɔ̀rhɔ́ rə̀ yə̀ bə̀ bùlə̀ yí yé.»⁸Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ Aciishi ni: «Sə wɔ́ bə̀kɔ́n à wɛ̀rhɛ́? À gə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ à n'â twĩ̀ à pɛ mɔ́ yi ní ga kɔn m'e yí zà mɔ́, yò kɔ̌ ǹ nɔ ǹ nə́ ǹ cĩ́ ǹ tùntùnnə mó yó wə, à m'â wàr à m'a tó a vò a bú ǹdə́ à yó-cə́bal pyɔ̌ mɔ́ zwə̀ bé?» ⁹Aciishi lyár Dəvyidi n wɔ̀: «À yě bə̀ ǹ yə̀ kaka wɛ̀rhɛ́ yé, à wu nyɛ̀ ǹdə́ mɔ́ ǹdə ǹ gə yà ǹ wɔ́ Yi màlɛ́ka ta. Sə Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé wə̀lə̀: ‹Ń bə̀ká n tó nə́ba n vò búlə́ né jàà w yé.›¹⁰Rə̀myɛ́ ce, dùlí zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ yó-cə́bal mɔ́ tùntùnnə bé bə̀ tó mó mó. Á m'ǎ dámǎ á zɛ̃̀, sə cɛ y gə tú è n'ê wárh sə á lyɛ̃.» ¹¹Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí dùlí bə zɛ̃̀, bə dámǎ bə zhǐr nəkɔkɔ́lɛ́ y bə kwɛ̃̀ bə vò Shilisəti lyì bí tənà y wa. Sə Shilisəti lyì bí zhǐr bə vò Zhəzərɛyɛl.

Chapter 30

¹Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí yú Shəkəlaagɛ dwã nə̀tɔ̀ kwã nɛ́, bə̀ púrí Amalɛɛkɛ lyì bí y'à tú bə bú ǹdə́ Zhəda jə̀-jĩ́ sõ mó, e súlí ǹdə́ Shəkəlaagɛ lyì bí. Bə̀ y'à cɔ̀ Shəkəlaagɛ cɔ wá, bə súlí bə ji w myǐn. ²Bə̀ y'à pwà kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ náncɛsɛ́, sə bə̀ y'à yə̀ lò gwi yé. Bə̀ y'à zɔ bɛ bə m'e lyɛ̃, bə súlí bə zhílí bə̀ sɔ́má yá.³Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí gə́ yú cɔ w yi ní, bə̀ púrí bə̀ y'à ju w myǐn, sə bə̀ y'à zɔ bə̀ kana bɛ́ ǹdə́ bə̀ bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ kana-byǎ bɛ́ bə m'e lyɛ̃. ⁴Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tó mo mó j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê kúrh dɛ̃́dɛ̃́. Bə kúrh dɛ̃́dɛ̃́ kɔn m'e yí bə̀ k'ê bə jàn zhe sə bə kúrh myɛ yé.⁵Bə̀ y'à zɔ Dəvyidi kana bɛ́ bə̀lyè yə́, Ayənɔwam, Zhəzərɛyɛl lyì bə̀kɔ́ mɔ́ ǹdə́ Abyəgayəə, Karəmɛl lyì bal Nabaalɛ kɛ̃ mɔ́ bə m'e lyɛ̃. ⁶Sə wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ y'à zhe Dəvyidi, bə̀ lyì bí y'à n'ê zɔ̀m bə̀ bə̀ la mɔ dul ǹdə́ nə́kulə: Lò gakó wu w y'à sú ǹdə́ wu-zhùlù ń bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́ yilə. Sə Dəvyidi wu w zɔwa Cinu ń Yi rí nə̀jɛ̀lɛ̀ yilə.⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ vwĩ̀-zwə́lnə Abyataarɛ, Ayəməlɛɛkɛ byǐ mú ni: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ kwě vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ y ń bə̀ ń pɛ̃.» Abyataarɛ kwè y n bə̀ n pɔ̃. ⁸Dəvyidi zɛ̃̀ n bwə̀rh Cinu n wɔ̀: «À gə pú vwǎrhna kùkùl ré tɛ̀bɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ kùr a jì, à m'a ŋwɛ̀nɛ́ a zə bɛ?» Cinu wɔ̀ mɔ: «Pú bə̀ kùr ń jì bi. Ǹ m'ǎ zə bɛ, sə ǹ m'ǎ zwẽ ǹ lyì bí bə̀ jɔ̃̀ wa.»⁹Dəvyidi já n zhǐr ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ nunə zɔ̃̌-nyə̀ldù n kwè sɔ́má n lyɛ̃. Bə yí Bəsɔɔrɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w yó. Bə̀ dwã bɛ́ y'à mɛ̃ bə̀ jàà y wa. ¹⁰Dəvyidi pú Amalɛɛkɛ lyì bí kùr ń nə́ ń jì ǹdə́ nunə zwã̌-àna. Nunə zwã̌-èlyè y'à mɛ̃ kùr yó gàà mɔ́, bə̀ bə̀ y'à wàr nə̀-gɔ̀lɔ̀ w bə̀ la byɔrhɔ yé.¹¹Sə bə̀ tú bə jəl Ezhibti lyì bal gɔ sõ. Bə ce n zhì, bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə m'e vò Dəvyidi sõ. Bə pɔ̃ kùjú n jí, bə súlí bə pɔ̃ nɛ̃̌ n nyɔ̀. ¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə pɔ̃ épyìlə́ cíl ǹdə́ də̀vɛ̃́-cǒ byǎ nánkùlə̀ ywẽ́ nə̀lyè. Ń gə́ jú n zhɛ̀ kwã nɛ́, ń jàn rɛ́ k'a bà. Ń yà ń zhe dwã nə̀tɔ̀ ǹdə́ cəcɛrh sə̀tɔ̀, ń yə̀ kaka jí n jà ń yə̀ kaka myɛ nywɛ̀ yé.¹³Dəvyidi zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ ń cǐ mú, yẽ̀ ǹ nə́ ǹ shí ní?» N wɔ̀: «Ezhibti lyì ébɔ́-dǎl ǹdə́ nɛ, à wɔ́ Amalɛɛkɛ lyì bal mə̀dù yóm. À yó-cə́bal mɔ́ yẽ̌ ne, è zhe dwã nə̀tɔ̀ zà, à gə́ y'à tu nə̀bwɛ̀nɛ̀ mɔ́ yilə. ¹⁴Wɔ́ nə́myɛ̌ nə́ zhə̀l nə́ vò nə́ bú ǹdə́ Kərɛɛtɛ lyì tənà y jə̀-jĩ́ sõ mó, ǹdə́ Zhəda tənà y e súlí Kalɛɛbɛ lyì bí tənà y jə̀-jĩ́ sõ mó, nə́ zɛ̃̀ nə́ súlí nə́ ji Shəkəlaagɛ myǐn.»¹⁵Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Sə ǹ mà ń shɛ̀nɛ́ ń zə nɛ ń mə́ vò vwǎrhna bɛ́ kùkùl ré rə̀myɛ́ mɔ́ lyì bí sõ?» N lyár n wɔ̀: «Zə Yi yil ré ń mə́ bwəl ne nyí bə̀ ǹ tá ǹ la ce bə gu ni yé, sə ǹ tá ǹ la nɛ à yó-cə́bal mɔ́ myɛ jɔ̃̀ w co yé. À m'a zɛ̃̀ a zə mɔ́ a vò bə̀ sõ.»¹⁶Sə bal mɔ́ zhìì Dəvyidi n mə n yí Amalɛɛkɛ lyì bí sõ. Amalɛɛkɛ lyì bí y'à ləlɛ tɛ̃́ bə sú tənà y gakó, bə̀ n'ê jí bə̀ n'ê nywɛ̀, bə̀ n'ê jí címsi ǹdə́ wẽ̀ ré nánzhəzhɔ̌ w bə̀ y'à pwà búlə́ né kwã nɛ́ Shilisəti lyì bí tənà y ǹdə́ Zhəda tənà y w mɔ́. ¹⁷Dəvyidi já n zhì nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ, n gu bi kɔn b'e yí è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y də̀dɛ̀nɛ́ yá. Lò mə̀dù ga myɛ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n lú yé, è gə də̀ ébwá-dàlá zwã̌-àna dúdú bə̀ jòm yómde bə dùr bə lú.¹⁸Dəvyidi zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Shilisəti lyì bí y'à pwà mɔ́. Sə kɔn du, è yàl ń kana bɛ́ bə̀lyè y ń zwẽ bə̀ jɔ̃̀ wa. ¹⁹Bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ náncɛsɛ́, bə̀ bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ kana-byǎ bɛ́ ga lò mə̀dù myɛ yə̀ jé yé; wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pwà búlə́ né kwã mɔ́, e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à pwà bə m'e lyɛ̃ mɔ́ myɛ, rə̀dù ga myɛ yə̀ jé yé. Dəvyidi ká n zwẽ rə̀ gakó n mə n kwɛ̃̀ n bà. ²⁰N zwẽ və̌-yɔ̀lɔ́ w ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ́ ga. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ dɔ̀ w òmyɛ́ yé né mùnì bə kál w mɔ́ y'à zhe: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Dəvyidi pwà búlə́ né kwã mɔ́.»²¹Dəvyidi kwɛ̃̀ n vò n yí nunə zwã̌-àlyè y byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə tó mo bə vò, bə zɛ̃̀ bə mɛ̃ Bəsɔɔrɛ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w yó mó sõ. Bə du bə jəl Dəvyidi ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́. Dəvyidi zə ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ n twẽ̌ n yí bə̀ nyí ni, n ce be. ²²Rə̀myɛ́ yi ní, wu-bárhɛ́ cìnə́ bé gakó ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ bə kùr zhe mó gakó bə̀ y'à wɔ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tó Dəvyidi ni mú wẽ́ ce bə nyí dɛ̃̌ bə wɔ̀: «Bə̀ gə́ yə̀ nə́ba tó bə vò mó ce, nə́ t'á la bɛ kaka pɔ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ nə́ k'á zwẽ mó w yé, è gə də̀ bə̀ kana bɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ dúdú. Bə̀ zə bɛ bə m'e zhǐr bə vò!»²³Sə Dəvyidi wə̀l be: «À da-byǎ, á t'á la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu Yi pɔ nə́ba mɔ́ zə á m'á wɛ̀rhɛ́ èta yé, Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń yìlì nə́ba n súlí n ce vwǎrhna bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à bú ǹdə́ nə́ba nə́ jɔ̃̀ w mɔ́ yé. ²⁴Sə è nə wɔ́ mɔ̌ ń wɔ̌ ń mà n cili ába yò w kɔ̀bɔ́ wẽ́? Tɛ̀bɛ́ wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń zhə̀l búlə́ né jàà y w mɔ́ cəl ré, tɛ̀bɛ́ wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń mɛ̃ zhĩĩ rí nyí ni mú cəl ré: bə̀ m'a tə̀ rɛ bə mɛrhɛ dwã.» ²⁵Kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, bə̀ ce rə jǐrh nyí ǹdə́ lùl-e-púrí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə, rə̀ j'â gwẽ̌ n'ê jí zà.²⁶Bə̀ gə́ k'a kwɛ̃̀ bə yí Shəkəlaagɛ, Dəvyidi pɔ cələ ń da-dǒ Zhəda náncɛsɛ́ nɛ n súlí n ce bə wɔ̀ sɛ: «Nyǐ-nə cəl búlə́ wẽ̀ ré nə́ zwẽ Cinu Yi zwə̀ bé sõ mó wẽ́ á yilə.» ²⁷N pə cəl Bətɛl náncɛsɛ́ nɛ ǹdə́ Aramɔɔtɛ, Nəgɛɛvɛ nyí rí wẽ́ mó, náncɛsɛ́ nɛ, ǹdə́ Yətiiri náncɛsɛ́ nɛ, ²⁸ǹdə́ Arɔwɛɛrɛ náncɛsɛ́ nɛ, ǹdə́ Shəfəmɔɔtɛ náncɛsɛ́ nɛ, ǹdə́ Eshətəmɔwa náncɛsɛ́ nɛ,²⁹ǹdə́ Arakal náncɛsɛ́ nɛ, ǹdə́ Yəramɛl lyì bí cɛmɛ nɛ́ náncɛsɛ́ nɛ, ǹdə́ Kəni byǎ bɛ́ cɛmɛ nɛ́ náncɛsɛ́ nɛ, ³⁰ǹdə́ Orəma náncɛsɛ́ nɛ, ǹdə́ Bɔɔrɛ-Ashan náncɛsɛ́ nɛ, ǹdə́ Ataakɛ náncɛsɛ́ nɛ, ³¹e súlí Ebərɔ̃ náncɛsɛ́ nɛ, ǹdə́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí y'à zhə̀l sə̀ wẽ́ mó náncɛsɛ́ nɛ.

Chapter 31

¹Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Shilisəti lyì bí y'à n'ê bwí ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dùr Shilisəti lyì bí yé né, bə̀ lyì nánzhəzhɔ̌ tu bə cì Jələbɔwa pyɔ̀ w yó. ²Shilisəti lyì bí j'a zɛ̃̀ bə̀ pyě Səyuuli ǹdə́ ń byǎ bɛ́ kùr nyí ni bə̀ n'ê jì. Bə gu Zhɔnatã ǹdə́ Abyənadaabɛ ǹdə́ Mələcə-Shəwa, bə̀ y'à wɔ́ Səyuuli byǎ bɛ́ mɔ́. ³Búlə́ né dùmì rí tú rə bə̀ rə jòm Səyuuli yó. Twesé cìnə́ bé lwar ń jàà shò. Ń gə́ nɔ bɛ, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ ce ń yala cəcɛnɛ.⁴Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli wə̀l ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó ne: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ fwə̌rh ǹ búlə́ shù w ò pyá y w ń mə́ ń zò ne ń gu, è gə də̀ rə̀myɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ èta bə̀ yə̀ gòm mó m'a zə búlə́ shù bə zò ne bə gu, bə súlí bə mɔ̀n nɛ.» Sə ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó cẽ, bə̀ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ y'à zhe mo. Rə̀myɛ́ yi ní, Səyuuli vùr ń búlə́ shù w n zɛ̃̀ n tu ò yó. ⁵Sə Səyuuli búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó gə́ púrí Səyuuli cùwə̀, ńmyɛ vùr ń búlə́ shù w n zɛ̃̀ n tu ò yó ńmyɛ tó mo n cì. ⁶Səyuuli ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə̀tɔ̀ y ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó ǹdə́ ń lyì bí gakó tó dwã bə cì dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə.⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à wɔ vɔlɔ w èpá dõ mó ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ mɔ́ gə́ púrí Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ n'ê dùr sə̀ làà dɛ̃̌ mɔ́, Səyuuli ǹdə́ ń byǎ bɛ́ myɛ y'à cù mú, bə̀ shə́r bə yẽ̌ bə̀ cɛmɛ nɛ́ nɛ bə dùr. Sə Shilisəti lyì bí tú bə b'e jòm nə̀ wẽ́. ⁸È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y Shilisəti lyì bí bə̀ bə vùr wẽ́ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ cùùrí byẽ́ mó. Bə̀ nɔ Səyuuli ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə̀tɔ̀ y cùùrí rə̀ pyě tɛ̃́ Jələbɔwa pyɔ̀ w yó.⁹Bə̀ gòm Səyuuli yó w bə súlí bə pwà ń búlə́ wẽ̀ ré bə yẽ̌ mo. Bə zə ń yó w bə tó dɛ̃̌ Shilisəti lyì bí tənà y wa, bə̀ m'ê cĩ́ nyí rí bə̀ yə né còrhó-jìsí wẽ́, ǹdə́ dwí rí lyì bí ni. ¹⁰Bə cĩ́ Səyuuli búlə́ wẽ̀ ré Ashətarətəbá còrhó-jì y wẽ́, bə zɛ̃̀ bə jele ń yala nɛ́ Bɛtɛ-Shəyã byíl-fwɛ̀lɛ̀ y nɛ.¹¹Rə̀myɛ́ yi ní, Yabɛɛshɛ lyì bí bə̀ wɔ Galaadɛ nɛ́ mɔ́ nyɛ̀ɛ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Shilisəti lyì bí y'à wɛ̀rhɛ́ Səyuuli ni mú. ¹²Bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jɛ̀ du bə̀ dwã bɛ́ mɔ́ j'a zɛ̃̀ bə kwè sɔ́má bə vò cəcɛ̃ y námpúm, bə b'e jər Səyuuli ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yala nɛ́ Bɛtɛ-Shəyã byíl-fwɛ̀lɛ̀ y nɛ. Bə̀ gə́ kwɛ̃̀ bə zə nɛ bə m'e yí Yabɛɛshɛ, bə ji ni myǐn. ¹³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə pwà bə̀ kúr rí, bə vò bə ce Yabɛɛshɛ cǒ w kùr wə, bə zɛ̃̀ bə lyẽ bə̀ nyí dwã nyàlpyɛ̀.

2 Samuel

Chapter 1

¹Səyuuli cu mú kwã nɛ́, Dəvyidi yà ń ká n kwɛ̃̀ n bə̀ n mɛ̃ Shəkəlaagɛ nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ dwã nə̀lyè. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ ń yà ń bú ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ. ²Sə ń dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yù wə, bal mə̀dù shí Səyuuli zulə́ jàà y w n bà. Ń gàndɛ́ y'à kǎr kǎr, ń yə́-pɛ̀lɛ́ y myɛ y'à sú ǹdə́ shó. Ń gə́ tú n yí Dəvyidi nyí ni, ń tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́.³Dəvyidi bwə̀rh mo n wɔ̀: «Yẽ̀ ǹ shí ní?» N lyár mɔ n wɔ̀: «Esərayɛl zulə́ jàà y w à zhì ní a dùr.» ⁴Dəvyidi kə́ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n rə̀ wɛ̀rhɛ́ gàà mɔ́? Cĩ́ ni.» Bal mɔ́ wɔ̀: «Dwí rí dùr rə làà dwã nɛ rə yẽ̌ búlə́ né bú ni; rə̀ lyì nánzhəzhɔ̌ cùwə̀. Səyuuli ǹdə́ ń byǐ Zhɔnatã myɛ ga cùwə̀.» ⁵Dəvyidi bwə̀rh ébɔ́-dǎl mɔ́ ń tú ń nə́ ń cĩ́ mu nyí rí mú, n wɔ̀: «Etər ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ń mə́ lwar bə̀ Səyuuli ǹdə́ ń byǐ Zhɔnatã ga cùwə̀?»⁶Ébɔ́-dǎl mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Kɔn mɛrhɛ dwã ǹd'â y'à ŋwɛ́nɛ́ Jələbɔwa pyɔ̀ w yó. À púrí Səyuuli ń yà ń zhí ń swé ré ne, e jà búlə́ eshərh-vwə̃tur rí ǹdə́ eshə-jòmnə bé y'à j'â pyě ń kùr nyí ni. ⁷Ń gə́ pyìrhí n nə nɛ, n byẽ̀ ne sə à shɛ̀ mɔ a wɔ̀: ‹Nyǐn ni!›⁸N bwə̀rh ne n wɔ̀: ‹Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ lò?› A lyár mɔ a wɔ̀: ‹Àmyɛ́ wɔ́ Amalɛɛkɛ lò.› ⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: ‹À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ yí à nyí ni ń gu ni, bə̀ nyǐ kɔn zhe ne má à gwẽ̌ n'â shǐrh myɛ.› ¹⁰Rə̀myɛ́ yi ní à yú ń nyí ni, a gu mu, b'à y'à yě bə̀ ń gə tu tɛ̃́ kwã nɛ́ ń yà ń tá ń la bwəl yé. À púr ń pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w ò y'à wɔ ń yó w mó, a súlí a vùr cìbyǐ y è y'à wɔ ń vɔ̃̀ nɛ mɔ́, à la b'a pə à yó-cə́bal mɔ́ nɛ nyɔ̀nɔ̀.»¹¹Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi já n zɛ̃̀ n zə ń kàmə̀zwǐsí n vwɛ̃ n kǎr. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ myɛ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́. ¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ yàl wu-zhùlù wẽ́, bə kúrh bə súlí bə lyẽ bə̀ nyí kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́, Səyuuli ǹdə́ ń byǐ Zhɔnatã e súlí Cinu Yi dwí rí ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, bə̀ y'à gu ǹdə́ búlə́ shù mú yilə. ¹³Dəvyidi bwə̀rh ébɔ́-dǎl mɔ́ ń tú ń nə́ ń cĩ́ mu nyí rí, n wɔ̀: «Yẽ̀ ǹ shí ní?» Ébɔ́-dǎl mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Àmyɛ́ wɔ́ Amalɛɛkɛ lyì bal ń tú n bə̀ ń jě á sõ byǐ.»¹⁴Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Etər ǹ mə́ ǹ yə̀ ywẽ dùr ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ Cinu cír mu gu?» ¹⁵Rə̀myɛ́ yó Dəvyidi byẽ̀ ébwá-dàlá bɛ́ mə̀dù, n wɔ̀ mɔ: «Bwəlse ń gu mu.» Sə ébɔ́-dǎl mɔ́ bwəlse n gu mu. ¹⁶Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀: «Ǹ cu mú yò w m'a zhì ǹ cìcì yó wə, b'è wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì ǹ kɔ́ ǹ bùrsí, ń cĩ́ dóó ǹ yó wə. Ǹ wòwə̀: Wɔ́ àmyɛ́ à gu Cinu lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń cír mú.»Dəvyidi wu-zhùlù nwə̃́ y Səyuuli ǹdə́ Zhɔnatã yilə¹⁷Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi nún wu-zhùlù nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ Səyuuli ǹdə́ ń byǐ Zhɔnatã yilə. ¹⁸«Twã wu-zhùlù nwə̃́». Bə̀ mə̌ sə bə cèrhè y Zhəda byǎ bɛ́ nɛ. È kɛ̃ Cángá cə́bal mɔ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́.Dəvyidi nún n wɔ̀: ¹⁹Esərayɛl yó-dɛ̃̌-zhõ̌ kɔn rɛ́ tu tɛ̃́ rə̀ pyě pyàr rɛ́ yó!Kàndar rɛ́ cùwə̀! ²⁰Á bə̀k'á bwə̀l re á byili Gaatɛ cɔ w wẽ́ yé,á bə̀k'á cĩ́ ri Ashəkəlɔ̃ sɔ́msɛ́ yó yé,è gə də̀ rə̀myɛ́ Shilisəti lyì bə̀kwá bɛ́ m'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ gòm mó bə̀kwá bɛ́m'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê sɛ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀.²¹Jələbɔwa pyàr,Myɔ̀nɔ̀ bə̀k'a k'o ce á yó yé, dwà myɛ bə̀k'a k'e twərh á yó yé,Cɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ jíjə́ né n'ê ce byǎ mɔ́ bə̀k'a k'e nə á yó yé!Bə̀ wɔ́ gàà kàndar rɛ́ nə̀kwə̀r ré byèlè né,nwə̃̌ y'à yə̀ Səyuuli nə̀kò w yó twərh yéb, ²²sə wɔ́ cùùrí jal mɔ́ ǹdə́ kàndar rɛ́ nwǐsírə̀ y'à tə̀l wə.Zhɔnatã twã y y'à t'â twə̀r è zhə̀l è kwã nɛ́ gaga,Səyuuli búlə́ shù w y'à t'â kwɛ̃̀ ò twí jè nánfò yé.²³Səyuuli ǹdə́ Zhɔnatã swéné dwã dɛ̃́dɛ̃́, bə̀ nyǔ mú ǹdə́ bə̀ cu mú ga wẽ́, bə̀ yə̀ dwã nɛ pɔr yé, bə̀ y'à lum du ényə̌lsɛ, bə̀ y'à jɛ̀ du bwaarɛ! ²⁴Esərayɛl lyì bə̀kwá bɛ́, kúrh-nə Səyuuli yilə. Ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń zwì ába kàmə̀jɛ̃̀-shɛ̃̀ gàndɛ ǹdə́ bwẽ́ wẽ̀ ré mó, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń ce sánə́má cìbyǐsi nánzhəzhɔ̌ á gàndɛ́ nɛ mɔ́.²⁵Kàndar rɛ́ tu rə cì búlə́ né bú mú yi ní!Zhɔnatã tu ń pyě ǹ pyàr rɛ́ yó! ²⁶À da-byǐ Zhɔnatã nyǐ à wu búl o zhìlì dɛ̃́dɛ̃́ ǹ yilə!Nyǐ à y'à búl à só mó dɛ̃́dɛ̃́!Ǹ dɔbrɛ́ y'à wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ à yilə,rə̀ y'à càn du kɛ̃ ǹdə́ bal dwã sónó wə́. ²⁷Kàndar rɛ́ cùwə̀!Búlə́ wẽ̀ ré myɛ súlí rə̀ cɔ̀!

Chapter 2

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi bwə̀rh Cinu n wɔ̀: «À mə̌ s'a vò a jòm Zhəda cɛmɛ nɛ́ òdù wẽ́?» Cinu lyár mɔ n wɔ̀: «Zhəl.» Dəvyidi kə́ n bwə̀rh Cinu n wɔ̀: «Yẽ̀ à mə̌ s'a vò a jòm né?» Cinu lyár mɔ n wɔ̀: «Zhəl Ebərɔ̃.» ²Rə̀myɛ́ yi ní, Dəvyidi zhə̀l gàà mɔ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kana bɛ́ bə̀lyè yə́, Zhəzərɛyɛl bə̀kɔ́ Ayənɔwam ǹdə́ Karəmɛl lyì bal Nabaalɛ kɛ̃ Abyəgayəə. ³Dəvyidi ce ń lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ myɛ bə̀ bə jòm Ebərɔ̃ cə-bwǎlsɛ́ wẽ́, lò gakó ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí.⁴Zhəda lyì bí zɛ̃̀ bə bà, bə tútǔ Dəvyidi ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ n jǐrh Zhəda kwálá y pyɔ̌.Bə b'e wɔ̀ Dəvyidi ni: «Wɔ́ Yabɛɛshɛ lyì bí, Galaadɛ nyí rí wẽ́ mó, bə̀ co Səyuuli.» ⁵Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi twĩ̀ lyì Yabɛɛshɛ lyì bí, Galaadɛ nyí rí wẽ́ mó sõ, n wɔ̀ bɛ: «Cinu mà n cĩ́ bwəl á yó, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ á yó-cə́bal Səyuuli á m'á kwè mo á ce mó yilə.⁶Cinu mà n zə ába ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ wu-põ̀. Àmyɛ m'a wɛ̀rhɛ́ ába cɛ̀nɛ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́ yilə. ⁷Zə-na wu-jɔ̀. Yál-na bala. Á yó-cə́bal Səyuuli cù zhə̀nà, sə lwar-na myɛ bə̀ Zhəda kwálá y tútǔ ni ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ mùnì a jǐrh è pyɔ̌.»⁸Səyuuli shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ, yà ń zə Səyuuli byǐ Yəshəbɔshɛɛtɛ n mə n vò Məənəyim. ⁹Ń yà ń ce n jǐrh pyɔ̌ Galaadɛ nyí rí ǹdə́ Asɛɛrɛ nyí rí ǹdə́ Zhəzərɛyɛl nyí rí ǹdə́ Efərəyim nyí rí e súlí Bɛ̃zhamɛ nyí rí yilə, è n'ê yǎl e wɔ̀ Esərayɛl púlə́púlə́ yilə.¹⁰Səyuuli byǐ Yəshəbɔshɛɛtɛ tú n bə̀ n jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shə́-èna; sə ń cìní Esərayɛl byinə nə̀lyè. Sə wɔ́ Zhəda kwálá y dúdú è shɛ̀nɛ́ e tó Dəvyidi kùrə̀. ¹¹Byinə né nyɛ̀bɛ́ Dəvyidi wɛ̀rhɛ́ Ebərɔ̃ nɛ́ ǹdə́ ń wɔ́ Zhəda kwálá y pyɔ̌ mɔ́ yàl byinə nyàlpyɛ̀ ǹdə́ cànsɛ̀ shə̀ldù.¹²Dɛ̃ rə̀dù, Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ ǹdə́ Səyuuli byǐ Yəshəbɔshɛɛtɛ tùntùnnə bé shə́r Məənəyim ní bə zǎ Gabaɔ̃ səta. ¹³Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ ǹdə́ Dəvyidi tùntùnnə bé myɛ du bə kwè sɔ́má. Bə b'e jəl dwã Gabaɔ̃ póló w nyí ni; byɛ̀ jòm póló w èpákɛ̀, byɛ̀ myɛ jòm èpá y dõ mó.¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Abənɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhɔwaabɛ nɛ: «Ébwá-dàlá bɛ́ zɛ̃̀ dɛ̃̌ bə nyɔ̃̀ dwã nə́ yé né.» Zhɔwaabɛ wɔ̀: «Bə̀ zɛ̃̀ dɛ̃̌!» ¹⁵Bə zɛ̃̀ bə̀ zhǐ dɛ̃̌. Bə gə̀ nunə shí ǹdə́ bə̀lyè Bɛ̃zhamɛ kwálá y wẽ́ Səyuuli byǐ Yəshəbɔshɛɛtɛ yilə; bə gə̀ nunə shí ǹdə́ bə̀lyè Dəvyidi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ myɛ wẽ́.¹⁶Lò gakó zə ń búl-dõ mó yó w ne, n zɛ̃̀ n zə ń búlə́ shù w n mə n zò ń sarh rɛ́ nɛ, bə̀ ga zɛ̃̀ bə tó dwã bə tu náncùùrì. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ co jàà y èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ nə́kul-fwààlɛ̀ cɛ. È ŋwɛ́nɛ́ Gabaɔ̃ nɛ́. ¹⁷Búlə́ né zɔ càn dɛ̃́dɛ̃́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə. Dəvyidi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ Abənɛɛrɛ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́.¹⁸Zhɔwaabɛ ǹdə́ Abyəshəyi ǹdə́ Azayəə, Səruyə byǎ bɛ́ bə̀tɔ̀ y ga, y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà. Azayəə nà y'à lum tɛ̃́ ǹdə nɛ̀mɛ̀ ta gɔ sõ. ¹⁹N já n zɛ̃̀ n pú Abənɛɛrɛ kùr ń nə́ ń jì, ń yə̀ ywə̀r n vò ń jə̀-jĩ́ sõ ráá ń jə̀-gwã̀ sõ yé.²⁰Abənɛɛrɛ kwɛ̃̀ n pyìrhí n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Wɔ́ ǹmyɛ́, Azayəə?» N lyár mɔ n wɔ̀: «Wɔ́ àmyɛ́ cìcì.» ²¹Abənɛɛrɛ wɔ̀ mɔ: «Ywə̌r ń vò ǹ jə̀-jĩ́ sõ ráá ǹ jə̀-gwã̀ sõ; zə shə̀dáá èdù sə́ zwẽ è búlə́ wẽ̀ ré.» Sə Azayəə yə̀ shɛ̀nɛ́ n kwɛ̃̀ ń kwã nɛ́ sə n yẽ̌ ń jǔ mú ni yé.²²Abənɛɛrɛ kə́ n bwérhé n wɔ̀ Azayəə nɛ: «Kwɛ̃̀ à kwã nɛ́ sə́ yẽ̌ à jǔ mú ni! Ǹ nə́ ǹ yǎl b'à ji mú tɛ̃́ nà? Rə̀myɛ́ yi ní, à m'a ŋwɛ̀nɛ́ a k'a nyǐ ǹ da-byǐ Zhɔwaabɛ yé y wə?» ²³Sə Azayəə cẽ ń yə̀ ń kwã nɛ́ kɔl yé. Rə̀myɛ́ yó, Abənɛɛrɛ zə ń swé ré nyí rí n mə n zò ń pǔ ni, rə tó ń kwã nɛ́ rə du. N já n tu tɛ̃́ gàà n cì kùr yó. Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê twí bə̀ yí jàà y kɛ̀bɛ́ Azayəə yà ń tu è wẽ́ n cì mú y'à n'ê zhì.²⁴Zhɔwaabɛ ǹdə́ Abyəshəyi j'a zɛ̃̀ bə pú Abənɛɛrɛ kùr bə̀ n'ê jì. Bə jì jì mu bə m'e yí Jəbəya-Ama ǹdə́ yi rí n'ê zwì. Jəbəya-Ama ŋwɛ́nɛ́ Jəya yi-púrhí sõ, Gabaɔ̃ èpòlò w sɔ́má y yó. ²⁵Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ byẽ̀ dwã bə zhì Abənɛɛrɛ kwã nɛ́ bə ce nyí dwã wa, bə vò bə tɛnɛ bə zhì pyɛ̀lɛ́ èdù yə́-pɛ̀lɛ́ wa.²⁶Abənɛɛrɛ zɛ̃̀ n bya n ce Zhɔwaabɛ nɛ n wɔ̀: «Nə́ m'ǎ j'á n'é bwí ǹdə́ búlə́ shù nə́ j'á ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé nə́ la dwã gu nə́ zhɛ̀? Ǹ yə̀l bə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ m'a gu yó ǹdə́ wu-zhùlù nà? È nə wɔ́ dǒ ǹ m'ǎ búl ń wɔ̀ ǹ lyì bí ni bə̀ bə̀ kwɛ̃̀ bə yẽ̌ bə̀ da-byǎ bɛ́ jǔ mú ni?» ²⁷Zhɔwaabɛ wɔ̀ mɔ: «Ǹdə́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ nã́nyì mú! Ǹ gə yà ǹ yə̀ zɔ̀m, lyì bí y'à t'â la bə̀ da-byǎ bɛ́ jǔ mú ni yõ̌ è gə də̀ nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ yé.»²⁸Rə̀myɛ́ yó, Zhɔwaabɛ wúl pɔ́lá: dwí rí púlə́púlə́ j'a yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jǔ mú ni, búlə́ né myɛ j'â k'ê yə̀ bwí yé. ²⁹Abənɛɛrɛ ǹdə́ ń lyì bí zhə̀l Araba nyí rí wẽ́ cəcɛ̃ y námpúm. Bə byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́, bə tó Byətərɔ̃ nyí rí gakó wẽ́ bə zɛ̃̀ bə lyɛ̃ bə yí Məənəyim.³⁰Zhɔwaabɛ gə́ tú n yẽ̌ Abənɛɛrɛ jǔ mú ni, ń cĩ́ lyì bí gakó dwã yó. Dəvyidi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́, nunə shí ǹdə́ nə̀bɔ́ e súlí Azayəə bə̀ y'à tɛ̀nɛ́ yé. ³¹Sə è gə wɔ́ Dəvyidi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ myɛ̌ yilə, sə̀ y'à gu bala zwã̌-àtɔ̀ ǹdə́ shə́-shə̀ldù Bɛ̃zhamɛ ǹdə́ Abənɛɛrɛ lyì bí wẽ́. ³²Bə̀ kwè Azayəə bə vò bə ce ń da bɔ̀l mɔ́ wẽ́, Bɛtələyɛm nɛ́. Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń lyì bí zhə̀l cəcɛ̃ y námpúm, sə bə̀ yú Ebərɔ̃ ǹdə́ cɛ y n'ê lɛ́.

Chapter 3

¹Búlə́ né bú nə dɛnɛ Səyuuli kɛ̀lɛ́ lyì bí ǹdə́ Dəvyidi kɛ̀lɛ́ lyì bí cəcəl wə. Dəvyidi jàn rɛ́ y'à j'â n'ê súlí ǹdə́ Səyuuli kɛ̀lɛ́ y nyǎn rɛ́ y'à n'ê bɔ̀.²Dəvyidi lùl byǎ Ebərɔ̃ nɛ́. Ń byì-cɛ y yàl Amənɔ̃; ń lùl mu ǹdə́ Zhəzərɛyɛl bə̀kɔ́ Ayənɔwam. ³Bə̀lyè nyǎm mɔ́ yàl Cələyaabɛ, ń lùl mu ǹdə́ Karəmɛl lyì bal Nabaalɛ kɛ̃ Abyəgayəə; bə̀tɔ̀ nyǎm mɔ́ yàl Abəsalɔ̃, ń lùl mu ǹdə́ Gəshuuri pyɔ̌ Tələməyi bə̀kɔ́ Maaka;⁴bə̀na nyǎm mɔ́ yàl Ajəti byǐ Adɔnya; bə̀nu nyǎm mɔ́ yàl Abyətal byǐ Shəfaca; ⁵bwə̀ldù nyǎm mɔ́ yàl Yətərəyam, ń lùl mu ǹdə́ ń kɛ̃ Egəla. Wɔ́ Dəvyidi byǎ bɛ́ ń lùl Ebərɔ̃ nɛ́ mɔ́ èta.⁶Səyuuli kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y gə́ y'à n'ê bwí dwã yi ní, Abənɛɛrɛ myɛ̌ yà ń nə́ ń ce jàn nɛ́ sə ń ŋwɔ̀nɔ́ w j'â n'ô súlí Səyuuli kɛ̀lɛ́ y lyì bí sõ. ⁷Səyuuli yà ń zhe ń kɛ̃-dõ mə̀dù, Ayəya bə̀kɔ́ ń yà ń yil Erəsəpa. Dɛ̃ rə̀dù, Yəshəbɔshɛɛtɛ wə̀l Abənɛɛrɛ nɛ: «Byè yil ǹ zhə̀l ń vò zù ǹdə́ à da kɛ̃-dõ mó?»⁸Yəshəbɔshɛɛtɛ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ yù Abənɛɛrɛ lyim ni dɛ̃́dɛ̃́, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Ǹ nə́ ǹ bùl b'à wɔ́ kùlí à n'â jí Zhəda lyì bí jɔ̃̀ w nà? À zɔ ǹ da Səyuuli kɛ̀lɛ́ y lyì bí ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ e súlí ń dɔwabá ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ kɔn m'e yí zà. À yə̀ mó yẽ̌ ń tu Dəvyidi jɔ̃̀ w yé. Ǹmyɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ ń zɛ̃̀ èlǎsɛ̃́ ǹ nə́ ǹ yǎl ń cĩ́ dóó à yó wə, kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ yilə!⁹Yi pə còrhò-tum mɔ̀bɔ́ mə̀ du mə̀ dõ àmyɛ́ Abənɛɛrɛ nɛ, ǹdə́ à gə yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu Yi bwəl rə̀ nyí Dəvyidi ni mú wɛ̀rhɛ́ a pɔ̃. ¹⁰Ń bwəl nyí bə̀ ń mà n zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Səyuuli kɛ̀lɛ́ y lyì bí jɔ̃̀ wa, n súlí n ce Dəvyidi cìní Esərayɛl nyí rí ǹdə́ Zhəda nyí rí, kɔn zhì Dan e m'e bə̀ Bɛɛr-Shəba.» ¹¹Rə̀myɛ́ yó, Yəshəbɔshɛɛtɛ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n lyár zɔ̀mɛ̀ rə̀dù ga myɛ Abənɛɛrɛ nɛ yé, bə̀ ywẽ y'à zhe mo.¹²Abənɛɛrɛ twĩ̀ lyì Dəvyidi sõ ń cìcì yil yilə, n mə n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Mɔ̌ ń cǐ tənà yá?» Ń yà ń súlí n wɔ̀: «Shɛ̀nɛ́ ń zə dɔbrɛ ǹdə́ nɛ, à m'a sɛ̃ mɔ́ a ce Esərayɛl púlə́púlə́ b'e zù mú.» ¹³Dəvyidi lyár mɔ n wɔ̀: «Kɔn càn. À m'a zə dɔbrɛ ǹdə́ mɔ́. Sə wɔ́ kɔn rə̀dù sásá à n'â lwə̀l mó: Ǹ bə̀k'á bə̀ à yé né ǹdə́ ǹ yə̀ jɛ̀nɛ̀ ń zə Səyuuli bə̀kɔ́ Myəkal ń bə̀ ń pɛ̃ yé.»¹⁴Dəvyidi twĩ̀ lyì Səyuuli byǐ Yəshəbɔshɛɛtɛ sõ bə vò bə cĩ́ mu ń nyí rí bə wɔ̀: «Pɛ̃ à kɛ̃ Myəkal à jú Shilisəti nunə zɔ̌m bɛlɛ tàndɛ́ à gòm mó yil mú.» ¹⁵Rə̀myɛ́ yó, Yəshəbɔshɛɛtɛ twĩ̀ bə vò bə zwẽ mo ń byal Ləyiishi byǐ Palətəyəə sõ bə m'e bà. ¹⁶Ń byal mɔ́ zhìì mu ǹdə́ yə́-nàná ǹ mə n yí Bəwurim. Bə̀ gə́ yú gàà yi ní, Abənɛɛrɛ pɔ̃ nyí n wɔ̀: «Kwɛ̃̀ ń vò jè!» Sə Palətəyəə kwɛ̃̀ n vò jè.¹⁷Abənɛɛrɛ zhərh ǹdə́ Esərayɛl náncɛsɛ́, n wɔ̀ sɛ: «Á gə́ n'á yǎl bə̀ Dəvyidi yál á pyɔ̌ mɔ́ jàà y nyɛ. ¹⁸Zɛ̃̀-na dɛ̃̌ èlǎsɛ̃́ bə̀ nyǐ rə̀ yi yúwə́. Zhə̀n ga, Cinu zɔ̀m Dəvyidi shò kwã nɛ́ n wɔ̀: ‹À m'a tó à tùntùnnə Dəvyidi dɛnnɛ a zwẽ à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Shilisəti lyì bí e súlí bə̀ zwə̀ bé gakó jɔ̃̀ wa.›»¹⁹Abənɛɛrɛ ce Bɛ̃zhamɛ kwálá y lyì bí myɛ nyɛ̀ɛ̀ rɛ. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń zhə̀l Ebərɔ̃ n vò n cĩ́ Dəvyidi ni kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y púlə́púlə́ y'à zwẽ rə̀ nyí mú. ²⁰Abənɛɛrɛ tú n bə̀ n nə Dəvyidi Ebərɔ̃ nɛ́, ǹdə́ bala shí-èlyè ń kwã nɛ́. Dəvyidi tɛnɛ címsi Abənɛɛrɛ ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ yilə.²¹Abənɛɛrɛ wɔ̀ Dəvyidi ni: «Pyɔ̌, à yó-cə́bal, à m'a wɛ̀rhɛ́ à gə́ wɔ̌ nɛ́ a ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó bə̀ bə zù mú. Bə̀ m'a zə dɔbrɛ ǹdə́ mɔ́, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń cìní tənà y gakó ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́.» Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi pɔ sɔ́má Abənɛɛrɛ nɛ n ká n kwɛ̃̀ n vò jè ǹdə́ yə̀-zùlə́.²²Sə kɔn gə́ dɛnɛ námpɔ́lɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhɔwaabɛ ǹdə́ Dəvyidi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shí búlə́ jàà w ǹdə́ wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ bə̀ pwà búlə́ né kwã nɛ́, bə kwɛ̃̀ bə bà. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Abənɛɛrɛ yà ń kə́ ń tɛ̀nɛ́ ǹdə́ Dəvyidi Ebərɔ̃ nɛ́ yé, bə̀ Dəvyidi yà ń yẽ̌ mo n kwɛ̃̀ ǹdə́ yə̀-zùlə́. ²³Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó gə́ kwɛ̃̀ bə b'e yí, lyì b'e wɔ̀ Zhɔwaabɛ nɛ: «Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ tú pyɔ̌ mɔ́ sõ, sə pyɔ̌ mɔ́ yẽ̌ mo n kwɛ̃̀ ǹdə́ yə̀-zùlə́.»²⁴Rə̀myɛ́ yó, Zhɔwaabɛ zɛ̃̀ n bə̀ n nə pyɔ̌ mɔ́ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́? Abənɛɛrɛ bə̀ ǹ sõ! ń zɛ̃̀ ń yẽ̌ mo n ká n kwɛ̃̀ èta? ²⁵E jà ǹ yě Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ gə́ wɔ́ nɛ́: ń tú ń la mɔ́ jə́jɔ̀rɔ́ mùnì ga n lwar jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ zhə̀l sə̀ wẽ́ mó párá, sə n súlí n lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ myɛ párá.» ²⁶Sə Zhɔwaabɛ gə́ shə́r Dəvyidi sõ n du pwẽ̀ ne kwã nɛ́, ń twĩ̀ lyì bə twèlé Abənɛɛrɛ kùrə̀. Bə zə mɔ ǹdə́ ń yú Shəra nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w bə m'e kwɛ̃̀ bə bà, e jà Dəvyidi yə̀ lwar yé.²⁷Abənɛɛrɛ gə́ kwɛ̃̀ n bə̀ n yí Ebərɔ̃, Zhɔwaabɛ zə mɔ n zù cɔ w wa, bə mɛ̃ bwə̀rə̀ y səta, ǹdə wɔ́ ń wu-zɔ̀mɛ̀ ń la mɔ byilu ta. N já n zò ń pǔ w ni gàà n gu n mə n cĩ́ ń da-byǐ Azayəə jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ jim.²⁸Sə Dəvyidi gə́ tú n bə̀ n lwar rɛ, ń wòwə̀: «Cinu yé né, dóó t'â la àmyɛ́ ǹdə́ à tənà y lyì bí yó w jǒm, Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ yil yé. ²⁹Ń jal mɔ́ nyɔ́ Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó yó wə! Zhɔwaabɛ kɛ̀lɛ́ y t'â la lò lyɔ̃̀ bɛlɛ jìmdi nɛ̃̌ n'ê dwi ń yala nɛ ráá ń wɔ́ yə-bəcàndɛ cə́bal ráá bal ń nə́ ń twĩ̀ kɛnɛ ráá bə̀ gu ǹdə́ búlə́ shù ráá ń bə kùjú zhe gaga yé.» ³⁰Wɔ́ Abənɛɛrɛ gə́ yà ń ce bə gu bə̀ da-byǐ Azayəə Gabaɔ̃ búlə́ né wẽ́ mó yil Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń da-byǐ Abyəshəyi y'à gu mu.³¹Dəvyidi wɔ̀ Zhɔwaabɛ ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ rə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ nɛ: «Kǎr-na á gàndɛ́, sə á lyẽ ywə́ə́le gàndɛ á cə̌rh ne, á m'á kúrh Abənɛɛrɛ nɛ.» Pyɔ̌ Dəvyidi yà ń zɛ̃̀ n pú ku w bə̀ m'e zhĩ cù w mú kùr ń nə́ ń zhə̀lə̀. ³²Bə̀ co Abənɛɛrɛ Ebərɔ̃ nɛ́. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ ń nə́ ń kúrh dɛ̃́dɛ̃́ ń bɔ̀l mɔ́ yó. Dwí rí gakó myɛ zɛ̃̀ rə̀ n'ê kúrhə́.³³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, pyɔ̌ mɔ́ ju wu-zhùlù nwə̃́ Abənɛɛrɛ shò kwã nɛ́ n wɔ̀:«Abənɛɛrɛ yà ń mə̌ sə n cìǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń bə kùr zhe ta zhə̀nà? ³⁴Ǹ jɛ̀sɛ́ y'à yə̀ lyẽ yé,bə̀ y'à yə̀ cɔ̌brɛ ǹ nèsé ne ce yé.Ǹ cù ǹdə lò gə́ ya n cìlyì-gurnə yé né ta.»Dwí rí púlə́púlə́ j'a k'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê kúrh mo.³⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, dwí rí púlə́púlə́ zɛ̃̀ rə bə̀ rə̀ la lwə̀l Dəvyidi ni bə̀ ń jí kùjú ǹdə́ yi rí y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́. Sə Dəvyidi bwəl nyí n wɔ̀ «À gə dwə̀rh kùjú ráá kɔn dɛ̌ dɛ̌ à nyú w ǹdə́ yi rí yə̀ zwì, sə Yi pɛ̃ còrhò-tum mɔ̀bɔ́ mə̀ bə dõ zhe!» ³⁶Dwí rí gakó nyɛ̀ɛ̀ rɛ sə rə̀ swéné re. E súlí myɛ rə̀ nyí y'à wɔ pyɔ̌ mɔ́ kwã nɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó wẽ́.³⁷Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, dwí rí gakó ǹdə́ Esərayɛl púlə́púlə́ lwar b'è də̀ pyɔ̌ mɔ́ ń ce bə gu Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ yé. ³⁸Dəvyidi wɔ̀ ń tùntùnnə bé ne: «Á yə̀l bə̀ yó-cə́bal ǹdə́ lyì-fɔ̀lɔ̀ ga cù Esərayɛl nɛ́ zà nà? ³⁹Ǹdə́ bə̀ tútǔ ni ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ a jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ ga, à wu bə jɛ̀ ǹdə Səruyə byǎ bɛ́ ta yé. Bə̀ wun ní kùl dɛ̃́dɛ̃́. Cinu mà n kwɛ̃̌ wu-bárhɛ́ cə́bal mɔ́ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ ń wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí!»

Chapter 4

¹Səyuuli byǐ Yəshəbɔshɛɛtɛ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Abənɛɛrɛ cù Ebərɔ̃ nɛ́. Ń wu j'a lo, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó myɛ wun zhìlì. ²Səyuuli byǐ mú yà ń zhe vwǎrhna kùkùlə̀ yó-cìnə́ bə̀lyè ń sõ; mə̀dù y yà ń yíl Baana, ń dõ mó zɛ̃̀ ń yà ń yíl Erəkaabɛ. Bə̀ y'à wɔ́ Bɛɛrɔɔtɛ lyì bal Erɛmɔ̃ byǎ, Bɛ̃zhamɛ dwí rí lyì, bə̀ bə̀ y'à n'ê kwè Bɛɛrɔɔtɛ ǹdə Bɛ̃zhamɛ kwálá y cɔ ta. ³Bɛɛrɔɔtɛ lyì bí y'à dùr bə vò Jətəyim, sə bə̀ j'â gwẽ̌ wɔ́ zhələ bə̀ jě gàà kɔn b'e yí zà.⁴E jà Səyuuli byǐ Zhɔnatã yà ń zhe byǐ mə̀dù ń nèsé sə̀lyè y ga y'à cùwə̀, ń yà ń yíl Məfyəbɔshɛɛtɛ. Bə̀ gə́ zə Səyuuli ǹdə́ Zhɔnatã lwí y nyí rí bə shí Zhəzərɛyɛl bə m'e bə̀ mɔ́ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə nə̀nu. Ń kɔ̀nnà mɔ́ kwè mo ń la n mə n dùr, sə ń yírh gə́ y'à lum dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y vwǎrh ń jɔ̃̀ w e tu tɛ̃́ e j'a jǐrh gwànà.⁵Bɛɛrɔɔtɛ lyì bal Erɛmɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀lyè yə́, Erəkaabɛ ǹdə́ Baana zhə̀l bə yí Yəshəbɔshɛɛtɛ sõ kɛ̀lɛ́ w nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl w ǹdə́ ń yà ń pyě tɛ̃́ ń nə́ ń shìrhə́. ⁶Bə lyɛ̃ bə zù jì y wẽ́ ǹdə wɔ́ bə̀lɛ́ bə̀ zhĩ bə b'e bə̀ ta; bə̀ púrí Yəshəbɔshɛɛtɛ ń pyě tɛ̃́ ń pal rɛ́ yó, ń jì-zɔ̃̀rà y wẽ́ bə j'a zò ń pwǐ y ni bə gu. ⁷Erəkaabɛ ǹdə́ ń da-byǐ Baana gə́ gu mu bə zhɛ̀, bə̀ gòm ń yó w bə zɛ̃̀ bə zə w bə m'e dùr. Bə kwè Araba sɔ́má yá, cəcɛ̃ y námpúm.⁸Bə zə Yəshəbɔshɛɛtɛ yó w bə vò bə pə pyɔ̌ Dəvyidi ni Ebərɔ̃ nɛ́, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ́: «Nyǐ Səyuuli, ǹ zù-bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń pyà ǹ myə̌l ré vǔr mó, byǐ Yəshəbɔshɛɛtɛ yó wə́. Zà, Cinu ce pyɔ̌, à yó-cə́bal búl n cĩ́ ń jim Səyuuli ǹdə́ ń dwí rí yó.» ⁹Sə Dəvyidi lyár Bɛɛrɔɔtɛ lyì bal Erɛmɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀lyè yə́, Erəkaabɛ ǹdə́ ń da-byǐ Baana n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń zwẽ ne zwini dwí gakó wẽ́ mó! ¹⁰Lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń swal nɛ n wɔ̀ bə̀ Səyuuli cù mú, yà ń nə́ ń bùl bə̀ ńmyɛ wɔ́ zɔ̃̀-ènyɛ̀là ń yà ń nə́ ń cĩ́ ni. Sə à ce bə zə mɔ bə gu Shəkəlaagɛ nɛ́. È yàl ń yò-ècɔ̀nɔ̀ w nyí rí kwǎndɛ́ èta!¹¹È gə wɔ́ lyì-bəlwǎlsɛ́ sə̀ gu wu-cángá cə́bal ń sõ jù wə, ń pal rɛ́ yó mó yilə, à bə mə̌ s'a bwə̀rh ába ń jal mɔ́ mə̀ tə̀l á jɛ̀sɛ́ nɛ mɔ́ jim bwə̌rh s'a súlí a ce á jé tɛ̃́ cɛ y yó èlǎsɛ̃́?» ¹²Dəvyidi pə nyí ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ sə gu bi, sə gõ̀ bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə́ bə̀ nèsé, sə zɛ̃̀ sə jele be dɛ̃̌ Ebərɔ̃ póló w nyí ni. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ kwè Yəshəbɔshɛɛtɛ yó wə́, bə ce w Abənɛɛrɛ bɔ̀l mɔ́ wẽ́, Ebərɔ̃ nɛ́.

Chapter 5

¹Esərayɛl kwálsɛ́ gakó tú sə nə Dəvyidi Ebərɔ̃ nɛ́ sə wɔ̀ mɔ: «Nyǐ nə́myɛ̌ ǹdə́ ǹmyɛ́ ga wɔ́ jal mə̀dù. ²Shãã ga, Səyuuli gə́ yà ń wɔ́ nə́ pyɔ̌ yi ní, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ zə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹ mə́ ǹ shə́r ǹ zhə̀l búlə́ jàà wa, ǹ ká ǹ nə́ ǹ zə bɛ ǹ kwɛ̃̀ ǹ twí jè. Sə Cinu wə̀l mó: ‹Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ yə̀ à dwí, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nə̀nɔ̀n mɔ́, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ súlí ń yə̀ rə̀ yó-cə́bal.› »³Esərayɛl náncɛsɛ́ gakó zɛ̃̀ sə bə̀ sə nə Dəvyidi Ebərɔ̃ nɛ́, sə Dəvyidi zɔ dɔbrɛ ǹdə́ sɛ gàà Cinu yé né. Rə̀myɛ́ yó, sə tútǔ Dəvyidi ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌, n jǐrh Esərayɛl púlə́púlə́ pyɔ̌. ⁴Dəvyidi jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shə́-ètɔ̀, sə ń jú ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə shə́-èna. ⁵Ń jòm Ebərɔ̃ nɛ́ n mə n cìní Zhəda kwálá y byinə nyàlpyɛ̀ ǹdə́ cànsɛ̀ shə̀ldù, n zɛ̃̀ n jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n cìní Esərayɛl púlə́púlə́ ǹdə́ Zhəda kwálá y byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀tɔ̀.⁶Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí zhə̀l Zhərəzalɛm bə vò bə bú ǹdə́ Zhəbuusi lyì bí bə̀ y'à jě tənà y nyí rí w gàà mɔ́. Bə̀ wə̀l Dəvyidi ni: «Ǹ tá ǹ la nə́ tənà y wẽ́ zú ǹdə́ è gə də̀ lyìlyə̌r ré ǹdə́ gwànsɛ́ ǹ mà ǹ nə́ ǹ pɛ́ ǹ ce kwã nɛ́ yé.» Cɔ w lyì bí y'à n'ê yǎl bə wɔ̀: «Dəvyidi tá ń la nyɔ̀nɔ̀ zú yé.» ⁷Sə Dəvyidi bú n zwẽ Səyɔ̃ jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à lù bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ bə zɛ̃̀ bə ce è yil rə̀myɛ́ kwã nɛ́ bə̀ Dəvyidi Pyə̀-cɔ.⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Dəvyidi wòwə̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n bú ǹdə́ Zhəbuusi lyì bí n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, sə n ce jàn nɛ́ n yí gɔ́rɔ́ w bə̀ kù nɛ̃̌ mɔ́ n'ê tó ò wẽ́ mə̀ zhə̀l cɔ w wẽ́ mó. È gə wɔ́ Dəvyidi yilə, ń já ń búl ń bə gwànsɛ́ ǹdə́ lyìlyə̌r ré só námpɔ́lɛ́ kɛ̀-ga myɛ yé.» Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Lyìlyǒ ǹdə́ gwànà t'â la Cinu jì y wẽ́ zú yé.» ⁹Dəvyidi jòm jàà y kɛ̀bɛ́ è y'à lù e kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wẽ́, n zɛ̃̀ n ce è yil bə̀ «Dəvyidi Pyə̀-cɔ». Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n lù byílí n kə́kɛ́lɛ́ wa, kɔn zhì Myəlo e m'e yí ń kɛ̀lɛ́ yá. ¹⁰Dəvyidi yil ré y'à j'â n'ê dwi rə̀ súlí, sə Cinu, lũ gakó Yi rí, yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ.¹¹Tiiri pyɔ̌ Yəram twĩ̀ ń tùntùnnə bé ń sõ ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛbá dǎra ǹdə́ də̀-sə̀lnə ǹdə́ nə́kul-sə̀lnə byílsí lú yilə, sə bə lù jì bə pɔ̃. ¹²Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi lwar bə̀ Cinu yà ń cír mu ń la n yə̀ Esərayɛl pyɔ̌, sə ń yà ń súlí n pə còrhó ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ nɛ ń dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə.¹³Dəvyidi gə́ zhǐr Ebərɔ̃ nɛ́ n bə̀ Zhərəzalɛm mɔ́ yi ní, ń kə́ n jí kana dwã n kwè kana-dwã myɛ n súlí; n kə́ n lù bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ. ¹⁴Nyǐ byɛ̀bɛ́ ń lùl Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ yilə né: Shãməwa ǹdə́ Shɔbaabɛ ǹdə́ Natã ǹdə́ Saləmɔ; ¹⁶15 ǹdə́ Yəbaarɛ ǹdə́ Elyəshəwa ǹdə́ Nəfɛɛgɛ ǹdə́ Yafya; ¹⁵ǹdə́ Elyəshama ǹdə́ Elyada e súlí Elyəfəlɛɛtɛ.¹⁷Shilisəti lyì bí lwar bə̀ bə̀ tútǔ Dəvyidi ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ n jǐrh Esərayɛl pyɔ̌. Bə̀ gakó j'a zɛ̃̀ bə vò bə̀ la mɔ pyǎ bə za. Sə Dəvyidi lwar rɛ, n já n zɛ̃̀ n vò n zù jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à lù bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wẽ́. ¹⁸Shilisəti lyì bí yí bə ləlɛ tɛ̃́ Erəfəyitəbá vɔlɔ w wa.¹⁹Rə̀myɛ́ yi ní, Dəvyidi bwə̀rh Cinu n wɔ̀: «À mə̌ s'a vò a bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí? Ǹ m'ǎ ce be à jɔ̃̀ wa?» Cinu lyár mɔ n wɔ̀: «Ɔ̃̀ɔ̃̂. Zhəl, b'à m'a ce be ǹ jɔ̃̀ wa.» ²⁰Dəvyidi zhǐr n vò n yí Baal-Pərəsim, sə ń ŋwɛ̀nɛ́ Shilisəti lyì bí gàà. N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Cinu pul bɔ̀l à zwə̀ bé cəcəl w n pɛ̃ ǹdə nɛ̃̌ gə́ y'a kǎr byìbyúlú ní!» Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ co jàà y èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ Baal-Pərəsim, è n'ê yǎl e wɔ́ «Bɔ̀là bɛ́ sǔr Yó-cə́bal mɔ́». ²¹Shilisəti lyì bí dùr bə yẽ̌ bə̀ yə né ne, sə Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí pwà nɛ bə m'e lyɛ̃.²²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Shilisəti lyì bí k'e kwɛ̃̀ bə bə̀ bə ləlɛ tɛ̃́ Erəfəyitəbá vɔlɔ w wa. ²³Dəvyidi kə́ n bwə̀rh Cinu, sə Cinu lyár mɔ n wɔ̀: «Bə̀k'á tó bə̀ yé y w ń mə́ bə̀ ń bú ǹdə́ bɛ yé. Pyìrhí ń tó bə̀ kwã nɛ́, ń ce cèmé né ǹ yé né ń zɛ̃̀ ń vò ń bwəlse be.²⁴Ǹ gə tú ǹ nyɛ̀ɛ̀ nə̀rh dweme cèmé né yə́-pǎlsɛ́ wa, sə́ já ń ji búlə́ né kùrə̀. Rə̀myɛ́ yi ní nyǐ wɔ́ Cinu ń du ń la n yə̀ ǹ yé né n bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́.» ²⁵Dəvyidi wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní. N ŋwɛ̀nɛ́ Shilisəti lyì bí kɔn zhì Gəba e m'e yí Gəzɛɛrɛ bwə̀rə̀ y nyí ni.

Chapter 6

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi kə́ n byẽ̀ Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ yě kɔn du sə̀ dwã bɛ́ gakó mó dwã yó, sə̀ yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀. ²Ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ zhə̀l Baala, Zhəda tənà y wa, mùnì ga bə vò bə kwè Yi kùlkṍ w bə̀ byẽ̀ lũ gakó Cinu mú ń jě Shərəbɛ̃́bá yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ yil ré ò yó mó, bə m'e bà.³Bə̀ zhə̀l bə kwè Yi kùlkṍ w ò y'à wɔ Abyənadaabɛ sõ kɛ̀lɛ́ w pyɛ̀lɛ́ y yó mó bə cĩ́ vwə̃tu nándũ̀ wẽ́. Abyənadaabɛ byǎ Uzə ǹdə́ Ayəyɔ bə̀ y'à n'ê vwɛ̃ vwə̃tu wə́. ⁴Bə zə w bə shə́r Abyənadaabɛ sõ kɛ̀lɛ́ w pyɛ̀lɛ́ y yó mó, sə wɔ́ Ayəyɔ ń yà ń nə́ ń zhə̀l ò yé né. ⁵Dəvyidi ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó y'à n'ê fùù bə̀ m'ê byili bə̀ wu-nyɔ̃̀ w Cinu yé né ǹdə́ səpərɛ́ɛ́sɛa wə̀-dúúri, bwàárɛ ǹdə́ zɔ̀n ǹdə́ gǔlsi ǹdə́ shəsətərəbá ǹdə́ sɛmbálɛbáb.⁶Bə̀ gə́ tú bə yí Nakɔ̃ cɛ y wa, Uzə cèlè ń jɛ̃̀ n mə n kwɛ̃́ Yi kùlkṍ w bə̀ nɛ̃ nɛ́ y'à dǎl námpɔ́lɛ́ sə nə ce o tu tɛ̃́. ⁷Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Uzə dɛ̃́dɛ̃́, n já n ce n cì tɛ̃́ gàà, ń kùlkṍ w nyí ni, ń gə́ yà ń yə̀ ń cìn zal náàcɛ̀nɛ́ mɔ́ yilə.⁸Dəvyidi wu zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ còrhò-tum rí tɛ̀bɛ́ Cinu pɔ Uzə ne mó yàl ǹdə wɔ́ bɔ̀l ń sǔr byílí ni ǹdə́ jàn ta. Bə̀ j'â gwẽ̌ n'ê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ mɔ́ bə̀ «Uzə bɔ̀l mɔ́» ǹdə́ zà gwẽ̌. ⁹Cinu ywẽ zɔ Dəvyidi dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀: «Etər kɔn m'a tó né sə Cinu kùlkṍ w bə̀ à sõ kɛ̀lɛ́ wa?»¹⁰Dəvyidi já n cẽ Cinu kùlkṍ w kǒ o vò ń sõ, Dəvyidi Pyə̀-cɔ w mɔ́ yò, n zɛ̃̀ n ce bə zə w bə vò bə cĩ́ Gaatɛ lyì bal Obɛɛdɛ-Edɔm sõ kɛ̀lɛ́ wa. ¹¹Kùlkṍ w mɛ̃ ń sõ gàà mɔ́ cànsɛ̀ sə̀tɔ̀, sə Cinu cĩ́ bwəl Obɛɛdɛ-Edɔm ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí púlə́púlə́ yó.¹²Rə̀myɛ́ yó, bə zɛ̃̀ bə b'e wɔ̀ pyɔ̌ Dəvyidi ni: «Cinu cĩ́ bwəl Obɛɛdɛ-Edɔm kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń cǐ mú yó, Yi kùlkṍ w yilə.» Dəvyidi já n ce bə vò bə kwè w gàà bə m'e bə̀ Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa, ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀. ¹³Cinu kùlkṍ w zhinnə bé gə́ zhə̀l nə̀-yírhə́ nyə̀ldù, Dəvyidi zɔ nə̀-bya ǹdə́ nũ̌-bwə̀lə̀ kɛ̀bɛ́ è nù mú n mə n zwə́l vwĩ̀.¹⁴1 Dəvyidi yà ń nə́ ń sɛ ń yə́yɛ́lɛ́ tɛ̃́ ǹdə́ ń jàn gakó Cinu yé né. Ń yà ń lyẽ lɛ̃̌ gɔ̀nɔ̀ ń cã̌ nɛ́. ¹⁵Dəvyidi ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó y'à kwè Cinu kùlkṍ w bə̀ m'ê la Zhərəzalɛm ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ búbwéése ǹdə́ pɔ́lsɛ.¹⁶Sə Cinu kùlkṍ w gə́ yú Dəvyidi Pyə̀-cɔ w yi ní, Səyuuli bə̀kɔ́ Myəkal tó cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ n lwəl tɛ̃́ ń mə́ ń nyǐ: n nə pyɔ̌ Dəvyidi ń nə́ ń zɛ̃̀ ń swə́rh ń yə́yɛ́lɛ́ tɛ̃́ Cinu yé né; n já n fulsi mu ń wu w wẽ́. ¹⁷Bə zə Cinu kùlkṍ w bə vò bə cĩ́ ò jàà y wa, kòrhó w kɔ̀bɔ́ Dəvyidi yà ń pú ò yil mú cəcəl wə. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi zɛ̃̀ n zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ Cinu yé né.¹⁸Ń gə́ zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né kwã nɛ́, ń cĩ́ bwəl dwí rí yó, lũ gakó Cinu mú yil yilə. ¹⁹N zɛ̃̀ n ce bə tə̀ kùjú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne, bə̀ bala ǹdə́ bə̀ kana ga. Bə̀ mə̀dù gakó nɔ ŋwɛ̀mɛ́ ǹdə́ shǎm dwí byǎ cíl ǹdə́ də̀vɛ̃́-cǒ byǎ nánkùlə̀ cíl. Dwí rí púlə́púlə́ zɛ̃̀ rə zhǐr lò gakó ká n kwɛ̃̀ n vò ń sõ.²⁰Dəvyidi zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n vò ń sõ ń la vò n bwəl cɛ̀nɛ̀ n pə ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni. Səyuuli bə̀kɔ́ Myəkal du n jəl mo n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ pɔ còrhó ń cìn ni zà páá, ń gə́ lwə̌r n yẽ̌ ń cìn ni nánlwè kana byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ bə̀ pɛ ń tùntùnnə bé ne mó yé né yi ní, ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń bə kùr zhe ta gə́ yà n wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́!»²¹Dəvyidi wɔ̀ Myəkal nɛ: «Wɔ́ Cinu, mɔ̀bɔ́ ń swéné ne du ǹ da ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí mú, ń cír ni n ce à wɔ́ ń dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyɔ̌ mɔ́, yé né à sɔ nɛ́; sə wɔ́ ńmyɛ̌ yé né à gwẽ̌ m'a sə nɛ́. ²²À só s'a yə̀ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń bə kùr zhe ta kɔn dwini tɛ̀bɛ́ èta mɔ́, s'a gwẽ̌ súlí a lwəl à cìn tɛ̃́ à cìcì yírh wə. Sə è gə wɔ́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ zɔ̀m bə̀ zɔ̀mà mɔ́ yilə, à m'a nə còrhó bə̀ sõ.» ²³Səyuuli bə̀kɔ́ Myəkal já n vò n cì ǹdə́ ń yə̀ byǐ lùl yé.

Chapter 7

¹Pyɔ̌ Dəvyidi gə́ tú n bə̀ ń jě ń pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y wẽ́ yi ní, Cinu Yi yà ń pɔ mɔ shìrhə́ ń zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́ gakó cəcəl wə. ²Dɛ̃ rə̀dù, ń wə̀l nyì-zwennə Natã nɛ: «Nyì wé! àmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ sɛ́ɛ́dərɛbá dǎr jì wẽ́, Yi kùlkṍ w zɛ̃̀ ò ŋwɛ́nɛ́ kàmǝ̀jɛ̃̀ kòrhó wə.»³Natã zɛ̃̀ n wɔ̀ Pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Zhəl ń vò ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ yǎl ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ bə̀ Cinu ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́.» ⁴Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ cìcì cəcɛ̃ yá, Cinu zɔ̀m ǹdə́ Natã n wɔ̀: ⁵«Zhəl ń vò ń wɔ̀ à tùntùnnə Dəvyidi ni: nyǐ Cinu nyí rí: È nə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ lù jì ń pə àmyɛ́ nɛ a zù?⁶Kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə́r Ezhibti ní mú, e m'e yí zà dɛ̃ rɛ́, à yə̀ jì wẽ́ jòm gaga yé. Kòrhó ò y'à wɔ́ à jì, à y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́, à m'â zhə̀l ǹdə́ bɛ. ⁷Yi rí tɛ̀bɛ́ gakó à tó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ a vò mó, à nə bwə̀rh Esərayɛl kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ à pɔ bɛ nyí bə̀ bə̀ kál à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mɔ́ mə̀dù myɛ cìcì a wɔ̀: ‹Byè yil á yə̀ sɛ́ɛ́dərɛbá dǎr jì lwì á pɛ̃?›⁸Rə̀myɛ́ ce, ǹ m'ǎ zɔ̀m ǹdə́ à tùntùnnə Dəvyidi ń wɔ̀: nyǐ lũ gakó Cinu mú nyí rí: wɔ́ àmyɛ́ à kɔl mɔ́ vwàmá nɛ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ kál mɔ́ kwã nɛ́, a ce ń jǐrh à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó-cə́bal. ⁹À yàl nɛ́ ǹdə́ mɔ́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó ǹ zhə̀l sə̀ wẽ́ mó: à gu ǹ zwə̀ bé gakó ǹ yé né. A ce ǹ yil ré du ǹdə cɛ yó lyì-fwààlɛ́ gakó yilə né gə́ du ní ta.¹⁰À m'a pə jàà à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ a zɛ̃̀ a ce bə j'â jě gàà. Bə̀ k'ê t'â la ywẽ dǔr yé, sə lyì-gurnə myɛ k'ê t'â la bɛ nɔ̀nɔ̀ ǹdə shãã ga mɔ́ ta, ¹¹kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à pɔ bɛ bù-kárna bɛ́ mɔ́. À zwẽ mó ǹ zwə̀ bé gakó jɔ̃̀ wa, a pɔ̃́ shìrhə́. Cinu nə́ ń byili mú bə̀ ńmyɛ̌ Cinu mà n pɔ̃́ dwí.¹²Ǹ gə tú ǹ cɛ ǹ cùwə̀, à m'a cír ǹ cìcì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ ǹ lùl mú mə̀dù n zwẽ ǹ jàà y n yə̀ pyɔ̌. Sə à m'a ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùr zhə̀n zhə̀nà. ¹³Bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n lù jì à yil ré còrhó yilə, sə à m'a ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùr gaga yilə. ¹⁴À m'a yə̀ da ń yilə, sə ńmyɛ mà n yə̀ byǐ à yilə. Ń gə dówə́, numbyínsí sə̀ m'a yə̀ də̀-dààlɛ́ à la m'a pɔ̃ còrhò-tum, numbyínsi myɛ sə̀ m'a súlí sə mà mɔ.¹⁵Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à wu-bɔ̀nɔ̀ w t'â la kwǎrh ń yil gaga ǹdə ò gə́ kwàrh Səyuuli mɔ̀bɔ́ à jì ǹ yé né a ce kwã nɛ́ ta mɔ́ yil yé. ¹⁶Ǹ kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə, ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y m'a j'a zhì è jàà kùr ré yó twéé twéé yilə.» ¹⁷Nyì-zwennə Natã zhə̀l n vò n cĩ́ Dəvyidi ni zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu ce n nə mɔ́.¹⁸Rə̀myɛ́ yi ní, Pyɔ̌ Dəvyidi zɛ̃̀ n bə̀ n jòm Cinu yé né n wɔ̀: «Àmyɛ́ wɔ́ mɔ̌, Cinu Yi? À dwí rí wɔ yẽ̀ ń mə́ kwè ne ń cĩ́ jàà y kɛ̀bɛ́ à zhǐ è wẽ́ zà mɔ́? ¹⁹E jà rə̀myɛ́ mɔ́ y'à gwẽ̌ wɔ́ kɔn námpɔ́lɛ́ ǹ yírh wə, Cinu Yi: ǹ dámǎ ǹ nə́ ǹ bwəl nyí ǹ tùntùnnə mó dwí rí shò kwã nɛ́ ǹdə́ kɔn gwẽ̌ nyɛ; a j'à wɔ́ numbyíní, Cinu Yi. ²⁰Bə̀kɔ́n Dəvyidi nə wɔ̌ ń mà n wɔ̀ kə́dò, bə̀ ǹ yě ǹ tùntùnnə mó párá, Cinu Yi?²¹È wɔ́ ǹ nyí rí ǹ bwəl mó ǹdə́ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w rə̀ ce ǹ twĩ̀ tũ̀-fɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ púlə́púlə́ ń zɛ̃̀ ń súlí ń cĩ́ pùbùlə̀ ǹ mə́ ǹ byili ri ǹ tùntùnnə mó ne. ²²Ǹ já zhə̀n ga Cinu Yi: è gə wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó nə́ zhã̌ nɛ́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m mɔ́ yilə, ǹ bə nyɛrh-dõ zhe yé, Yi dõ tɛ̀nɛ́ è gə də̀ ǹmyɛ́ dúdú. ²³Dwí dõ wɔ cɛ yó rə̀ nyɛrhɛ ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zhə̀nà? Dwí rí tɛ̀bɛ́ Yi zhə̀l rə vwǎrh rə̀ la ce rə yə̀ rə̀myɛ́ dwí rə zɛ̃̀ rə ce rə̀ yil du, rə súlí rə twĩ̀ tũ̀-fɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ á yilə, rə wɛ̀rhɛ́ wə̀-jààrɛ̀ ǹ tənà y yil mú? Tənà ŋwɛ́nɛ́ è nyɛrhɛ ǹ dwí rí ǹ vwǎrh Ezhibti tənà y w ǹdə́ è yə né jɔ̃̀ w mɔ́?²⁴Ǹ cír ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹ la ń ce bə yə̀ ǹmyɛ́ dwí gaga yilə, sə wɔ́ ǹmyɛ́ Cinu ǹ jǐrh bə̀ Yi. ²⁵Èlǎsɛ̃́, Cinu Yi, zhǐ nyí rí tɛ̀bɛ́ ǹ bwəl ǹ tùntùnnə mó ǹdə́ ń dwí rí yil mú yó gaga yilə, sə́ pyìrh ri kɔn tó tɛ̀bɛ́ ǹ bwəl rə̀ nyí mú. ²⁶Ǹ yil ré nə còrhó twéé twéé gakó, sə lyì bí wɔ̀: ‹Lũ gakó Cinu mú wɔ́ Esərayɛl Yi.› Sə ǹ tùntùnnə Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y cĩ́ kùr e zhì kẽkẽ ǹ yé né.²⁷Zhə̀n ga wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì, lũ gakó Cinu mú, Esərayɛl Yi, ǹ dámǎ ń byili ǹ tùntùnnə mó ne ń wɔ̀: ‹À m'a pɔ̃́ dwí.› Wɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ rə̀ pɔ wu-jɔ̀ ǹ tùntùnnə mó ne ń mə́ ń lwə̀l mó lwə̀lə́ y kɛ̀bɛ́. ²⁸Èlǎsɛ̃́ Cinu Yi, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Yi, ǹ zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ zhə̀n dúdú, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cĩ́ wu-nyɔ̃̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ ǹ tùntùnnə mó ne. ²⁹Èlǎsɛ̃́ shɛ̀nɛ́ ń cĩ́ bwəl ǹ tùntùnnə mó kɛ̀lɛ́ y yó, mùnì ga e yə̀ ǹ yé né gaga yilə. Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ Cinu Yi ǹ zɔ̀m, sə ǹ tùntùnnə mó kɛ̀lɛ́ y m'a nə bwəl gaga yilə.»

Chapter 8

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, n ce be cìzhìlə̀. N zwẽ bə̀ gə́ y'à cǐ má nyí rí gakó bə̀ jɔ̃̀ wa.²Ń súlí n bú ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bí n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ. N ce bə pyẽ̀ tɛ̃́ n zɛ̃̀ n gu nunə bə̀lyè bə̀tɔ̀ gakó yó wə, n yẽ̌ mə̀dù y ni nã́nyì. Mɔwaabɛ lyì bí j'a jǐrh ń yómə́, n ce bə̀ n'ê pɛ myə̌l-kwǎndɛ.³Dəvyidi ŋwɛ̀nɛ́ Erəwɔɔbɛ byǐ Adadəzɛɛrɛ, Sɔba pyɔ̌ mɔ́, Adadəzɛɛrɛ gə́ yà ń la Efǝraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y zõ yi ní. ⁴N zə Adadəzɛɛrɛ eshə-jòmnə mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zhə̀l tɛ̃́ búlə́ bú yi ní mú mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè. N gõ̀ vwə̃tur rí eshesé gakó nə̀-gwěsé. È wɔ́ eshərh zɔ̌m sásá ń yẽ̌ ń cìcì yilə.⁵Siri lyì bí bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Damaasɛ nɛ́ mɔ́ bə̀ bə̀ la Sɔba pyɔ̌ Adadəzɛɛrɛ nɛ sãɔ̃. Sə Dəvyidi gu bə̀ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè. ⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi cír yó-cìnə́ n cĩ́ Damaasɛ nɛ́ Siri lyì bí yilə, sə bə̀ jǐrh ń yómə́ bə̀ n'ê pɛ mɔ myə̌l-kwǎndɛ. Cinu ce Dəvyidi jí bɛlɛ ń gə́ zhə̀l mə̀gã̌ gakó.⁷Dəvyidi zwẽ sánə́má nə̀kwə̀r ré rə̀ y'à wɔ Adadəzɛɛrɛ yìlnə bé sõ n mə n vò Zhərəzalɛm. ⁸N súlí n zwẽ kàmmɔ ò y'à búl ò já dɛ̃́dɛ̃́ Bəta ǹdə́ Berotəyi nə̀ wɔ́ Adadəzɛɛrɛ cɛmɛ mɔ́ wẽ́.⁹Amaatɛ pyɔ̌ Towu nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Dəvyidi gu Adadəzɛɛrɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó. ¹⁰N zɛ̃̀ n twĩ̀ ń byǐ Yɔram Dəvyidi sõ mùnì ga n vò n ce mo sə n súlí n ji ń yə̀-bya ń gə́ ŋwɛ̀nɛ́ Adadəzɛɛrɛ ń yà ń wɔ́ ń zù-bal búlə́ né wẽ́ mó yilə. Yɔram zɔ wẽ̀ rə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má ǹdə́ kàmmɔ.¹¹Pyɔ̌ Dəvyidi zwẽ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ myɛ n pə Cinu ni ǹdə sə̀byǐ mú ǹdə́ sánə́má mɔ́ mə̀ shí dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń ŋwɛ̀nɛ́ búlə́ né wẽ́ mó sõ mó ta: ¹²È y'à wɔ́ Siri lyì bí ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bí ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ ǹdə́ Shilisəti lyì bí ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí; ń súlí n pə wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń pwà Erəwɔɔbɛ byǐ Adadəzɛɛrɛ, Sɔba pyɔ̌ mɔ́ sõ, búlə́ né kwã mɔ́.¹³Sə Dəvyidi yil ré j'a du ń gə́ shí gàà n kwɛ̃̀ n bə̀ n gu Siri lyì nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ lyɛlɛ y Nə̀kwə̃̌ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́ yi ní mú. ¹⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń cír yó-cìnə́ n cĩ́ Edɔm púlə́púlə́ wẽ́, sə Edɔm lyì bí jǐrh ń yómə́. Èta, Cinu ce Dəvyidi jí bɛlɛ ń gə́ zhə̀l mə̀gã̌ gakó mó.¹⁵Dəvyidi jú pyɛ̀lɛ̀ Esərayɛl tənà y púlə́púlə́ yó wə. Ń yà ń nə́ ń zal lyì bí gakó zhə̀n ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́. ¹⁶Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ yà ń wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal; Ayəluudi byǐ Yɔshafaatɛ yà ń wɔ́ pyɔ̌ nyì-zwennə; ¹⁷Ayətuubi byǐ Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ byǐ Ayəməlɛɛkɛ y'à wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə; Səraya yà ń wɔ́ sá-kanna; ¹⁸Yɔyada byǐ Bənaya yà ń wɔ́ Kərɛɛtɛ lyì bí e súlí Pəlɛɛtɛ lyì bí yó-cə́bal; Dəvyidi byǎ bɛ́ y'à wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə.

Chapter 9

¹Dɛ̃ rə̀dù, Dəvyidi tú n bə̀ n bwə̀rh n wɔ̀: «Lò nə gwẽ̌ dàl Səyuuli kɛ̀lɛ́ y lyì bí wẽ́ mùnì ga a ŋwɛ̀nɛ́ a zə mɔ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀, à dɔbrɛ́ ǹdə́ Zhɔnatã mɔ́ yilə?» ²Səyuuli kɛ̀lɛ́ y lyì bí y'à zhe tùntùnnə mə̀dù ń yà ń yíl Səba. Bə byẽ̀ mo n bə̀ pyɔ̌ Dəvyidi sõ, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Səba mɔ́?» N lyár mɔ n wɔ̀: «Wɔ́ àmyɛ́ ǹ tùntùnnə mó.»³Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Səyuuli kɛ̀lɛ́ y lò kə́ ń tɛ̀nɛ́ à la a twĩ̀ wu-bɔ̀nɔ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ Yi n'ê yǎl mɔ́ ń yilə?» Sə Səba lyár pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀: «Zhɔnatã byǐ mə̀dù gwẽ̌ dàl, ń nèsé sə̀lyè y ga cùwə̀.» ⁴Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Yẽ̀ ń nə ŋwɛ́nɛ́?» Səba wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Ń ŋwɛ́nɛ́ Lɔdəbaarɛ lyì bal Amyəyəə byǐ Məciiri sõ.»⁵Rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ Dəvyidi twĩ̀ bə vò bə zə mɔ Lɔdəbaarɛ lyì bal Amyəyəə byǐ Məciiri sõ bə m'e bà. ⁶Zhɔnatã byǐ Məfyəbɔshɛɛtɛ, Səyuuli nɔ̃̌ wá, gə́ tú n yí Dəvyidi sõ yi ní, ń tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́. Dəvyidi bwə̀rh mo n wɔ̀: «Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Məfyəbɔshɛɛtɛ?» N lyár pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀: «Nyǐ wɔ́ àmyɛ́, ǹ tùntùnnə mó.»⁷Dəvyidi wɔ̀ mɔ: «Ǹ wu bə̀k'a zɛ̃̀ yé. À m'a zə mɔ́ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀, à gə́ n'â nyàm ǹ da Zhɔnatã yilə. À m'a k'a càrh mɔ́ ǹ nàmbal Səyuuli cɛsɛ́ gakó, sə àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ m'ǎ tó dwã nə́ jí nə̀zhĩ̌ èdù wẽ́.» ⁸Rə̀myɛ́ yó, Məfyəbɔshɛɛtɛ wùlì tɛ̃́ ń yé né, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ tùntùnnə mó wɔ́ ǹ mə́ ǹ cili à sõ, àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ kùl-cùù mú!»⁹Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n byẽ̀ Səyuuli kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə Səba, n wɔ̀ mɔ: «À m'a pə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Səyuuli ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó y'à cǐ mú ǹ yó-cə́bal mɔ́ byǐ mú ni. ¹⁰Ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé m'ǎ vɔ̀ ń cɛsɛ́ á pɔ̃, mùnì ga á nə kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a yə̀ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí kùjú á pə bɛ. Sə ǹ yó-cə́bal mɔ́ byǐ Məfyəbɔshɛɛtɛ mà n tó ne nə́ jí nə̀zhĩ̌ èdù wẽ́ dɛ̃ gakó.» E jà Səba yà ń zhe byǎ shí ǹdə́ bə̀nu ǹdə́ tùntùnnə shí-èlyè.¹¹N wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Ǹ tùntùnnə mó mà n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó pyɔ̌, à yó-cə́bal pɔ nɛ rə̀ nyí mú. E jà nyǐ àmyɛ́ ǹdə́ Məfyəbɔshɛɛtɛ gaga mɔ́ n'é tó dwã nə́ jí nə̀zhĩ̌ èdù wẽ́ ń gə́ wɔ́ pyɔ̌ byǎ bɛ́ mə̀dù yilə.» ¹²Məfyəbɔshɛɛtɛ yà ń zhe bal-byǐ èdù è y'à yíl Myəka. Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Səba sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ y'à j'a jǐrh Məfyəbɔshɛɛtɛ tùntùnnə. ¹³Məfyəbɔshɛɛtɛ gə́ yà ń nə́ ń tó pyɔ̌ mɔ́ nɛ ń jí mú ce, ń já n mɛ̃ n jòm Zhərəzalɛm nɛ́. Ń nèsé sə̀lyè y ga y'à cùwə̀.

Chapter 10

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ tú n bə̀ n cì, ń byǐ Anuuni zɛ̃̀ n jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa. ²Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi wə̀lə̀: «À m'a zə Naashɛ byǐ Anuuni ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə ń da gə́ zɔ nɛ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ nɛ́.» N zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə ń sõ bə vò bə shíshéré ń wu ni ń da mɔ́ cu mú yilə. Bə̀ gə́ zhə̀l bə yí Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənà y wẽ́ yi ní, ³Amɔ̃ byǎ bɛ́ yó-cìnə́ bé wə̀l bə̀ yó-cə́bal Anuuni ni: «Ǹ nə́ ǹ bùl bə̀ Dəvyidi wɔ́ ǹ da mɔ́ nyɔ̀mɔ̀ è ce n twĩ̀ lyì ǹ sõ bə̀ la b'e shíshéré ǹ wu ni? È də̀ cɔ w bə̀ la zə surhə bə byɛ́lɛ́ mùnì ga bə lwar ò yé shò sə bə zɛ̃̀ bə b'e cɔ̀ w yil ń twĩ̀ ń tùntùnnə bé ǹ sono?»⁴Rə̀myɛ́ yó Anuuni ce bə zə Dəvyidi tùntùnnə bé, n ce bə fɔ̃̀ bə̀ tama nɛ́ kə̀kàlà, bə súlí bə gõ̀ bə̀ kàmə̀zwǐsí tɛ̃́ mɔ́ bə m'e yí bə̀ nə̀kùr-byǎ bɛ́ nɛ, bə zɛ̃̀ bə ce bə kwɛ̃̀. ⁵Lyì vò bə cĩ́ ri Dəvyidi ni. N zɛ̃̀ n twĩ̀ lyì bə vò bə jəl be, bə̀ cìzhìl rí y'à n'ê yǎl rə gu bi. Bə wɔ̀ bɛ: «Mɛ̃-na Zheriko né kɔn m'e yí á tama nɛ́ k'a lyĩ, á m'ǎ zɛ̃̀ á kwɛ̃̀ á bà.»⁶Amɔ̃ byǎ bɛ́ púrí bə̀ tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ dɛnnɛ bə pyà zùùrì nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ Dəvyidi bə pə bə̀ cìn ni. Rə̀myɛ́ ce bə̀ twĩ̀ bə vò bə yè Siri lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Bɛtɛ-Erəwɔɔbɛ ǹdə́ Sɔba nɛ́ mɔ́: bə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè bə̀ n'ê zhə̀l tɛ̃́ búlə́ bú yi ní; ǹdə́ Maaka pyɔ̌ mɔ́ nunə mɔ̀rhɔ̀ e súlí Tɔɔbɛ lyì bí nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀lyè. ⁷Dəvyidi gə́ lwar rɛ, ń twĩ̀ Zhɔwaabɛ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à wɔ́ kàndar mɔ́ gakó gàà. ⁸Amɔ̃ byǎ bɛ́ du bə tɛnɛ bə zhì cɔ w bwə̀rə̀ y wə, búlə́ né yilə. Siri lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ Sɔba ǹdə́ Erəwɔɔbɛ ǹdə́ Tɔɔbɛ e súlí Maaka nɛ́ mɔ́ y'à wɔ bə̀ dúdú gɔ sõ.⁹Zhɔwaabɛ púrí bə̀ kɔn y'à n'ê nyɛ́ɛ́ bə̀ ń bú ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à wɔ ń yé né ǹdə́ ń kwã nɛ́ ga mɔ́. Rə̀myɛ́ ce, n cír lyì Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à yě kɔn du sə̀ dwã bɛ́ mɔ́ wẽ́, n ce sə zhì Siri lyì bí yé y wə. ¹⁰N zɛ̃̀ n ce ń da-byǐ Abyəshəyi nə́ ń nyǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùr ré yò, n ce sə tɛnɛ sə zhì Amɔ̃ byǎ bɛ́ yé y wə.¹¹Zhɔwaabɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Siri lyì bí jàn rɛ́ gə n'ê dwini ni, sə́ bə̀ ń sɛ̃ nɛ, sə Amɔ̃ byǎ bɛ́ jàn rɛ́ gə n'ê dwini mú, à m'a b'a sɛ̃ mɔ́. ¹²Yál bal, bú nə́ bú ǹdə́ wu-jɔ̀ nə́ dwí rí ǹdə́ nə́ Yi rí cɛmɛ nɛ́ yilə. Sə Cinu wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń pùbùlə̀.»¹³Rə̀myɛ́ yó, Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ twẽ̌ bə yí bə̀ la bú ǹdə́ Siri lyì bí. Sə Siri lyì bí dùr ń yé né. ¹⁴Amɔ̃ byǎ bɛ́ gə́ púrí Siri lyì bí n'ê dùrə̀, bə̀myɛ dùr Abyəshəyi yé né bə zù bə̀ cɔ w wa. Zhɔwaabɛ ká n kwɛ̃̀ n shí búlə́ né bú ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ jàà w n bə̀ Zhərəzalɛm.¹⁵Siri lyì bí púrí bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ. Bə̀ gakó bə̀ bə jəl dwã. ¹⁶Adadəzɛɛrɛ twĩ̀ lyì bə vò bə ce Siri lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Bù-fwɛ̀lɛ̀ y èpákɛ̀ mɔ́ du nánzhəzhɔ̌ búlə́ né bú yilə. Bə̀myɛ́ mɔ́ bə̀ bə yí Elam, sə wɔ́ Adadəzɛɛrɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Shɔbaakɛ ń yà ń wɔ bə̀ yé né.¹⁷Bə b'e cĩ́ ri Dəvyidi ni. N byẽ̀ Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó dwã yó, n byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y n yí Elam. Siri lyì bí tɛnɛ bə zhì Dəvyidi yé y wə, bə̀ la bú ǹdə́ mɔ. ¹⁸Sə Siri lyì bí dùr Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé né. Dəvyidi gu bə̀ búlə́ eshərh-vwə̃tur rí eshesé zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ eshə-jòmnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna. Ń cɛ̀mɛ̀ Siri shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Shɔbaakɛ, sə ń cù gàà. ¹⁹Pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó Adadəzɛɛrɛ yà ń cǐ mú gə́ púrí Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, bə̀ co dwã yó ǹdə́ bɛ, bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n'ê twĩ̀ bə̀ pɛ bɛ. Sə ywẽ zɔ Siri lyì bí bə̀ k'ê yə̀ kwɛ̃̀ bə b'e sɛ̃ Amɔ̃ byǎ bɛ́ nɛ kə́dò yé.

Chapter 11

¹Cɛ y gə́ tú e púl, pyǎ bɛ́ gə́ y'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí búlə́ né yi rí, Dəvyidi twĩ̀ Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń tùntùnnə bé ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó bə vò bə bú ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́. Bə̀ búl bə gu bi, bə zɛ̃̀ bə pú Araba, pyə̀-cɔ wá. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Dəvyidi yà ń ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́.²Dɛ̃ rə̀dù, də̀dɛ̀nɛ́ bɔ̀l wa, Dəvyidi zɛ̃̀ ń pyə̀nə̀ y wə, ń nə́ ń jíl pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y lyarh rɛ́ wa. Sə ń zhì dɛ̃̌ lyarh rɛ́ w n nə kɛ̃ mə̀dù ń yà ń nə́ ń shɛ nɛ̃̌; kɛ̃ mɔ́ yà ń càn dɛ̃́dɛ̃́. ³Dəvyidi twĩ̀ bə vò bə pyà bə lwar lò ná-dwí yil ń yà ń wɔ́. Bə kwɛ̃̀ bə b'e wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ Eləyam bə̀kɔ́ Batəshəba, Uri, ń wɔ́ Yititi mú, kɛ̃ mɔ́!»⁴Rə̀myɛ́ yi ní, n twĩ̀ lyì bə vò bə zə mɔ bə m'e bə̀ ń sõ; sə ń zù ǹdə́ mɔ, e jà, kɛ̃ mɔ́ gə́ yà ń shɛ̀rh ń cànà y jìmdí mú y'à gwẽ̌ yə̀ dɛnɛ yé. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n ká n kwɛ̃̀ n vò jè. ⁵Kɛ̃ mɔ́ kwè pǔ. N ce bə vò bə wɔ̀ Dəvyidi ni: «À zhe pǔ.»⁶Dəvyidi já n twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Zhɔwaabɛ nɛ: «Ce Uri, Yititi mú, bə̀ n nə nɛ.» Sə Zhɔwaabɛ ce n bà. ⁷Uri gə́ tú n yí Dəvyidi sõ, Dəvyidi bwə̀rh mo Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ jàn bwə̀rhə́, e súlí kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ búlə́ né shò kwã nɛ́ mɔ́. ⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi wə̀l Uri ni: «Zhəl ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w ń sã̀ ǹ nèséa.» Uri shí pyɔ̌ mɔ́ sõ n du ǹdə́ pɛnɛ́ pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔwa.⁹Sə Uri yə̀ ń cìcì sõ kɛ̀lɛ́ w zhə̀l yé. Ń mɛ̃ n tó ń yó-cə́bal mɔ́ tùntùnnə bé gakó ne n pyẽ̀ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ y nyí ni. ¹⁰Bə b'e cĩ́ Dəvyidi ni bə wɔ̀: «Uri yə̀ ń sõ kɛ̀lɛ́ w zhə̀l yé.» Dəvyidi zɛ̃̀ n bwə̀rh Uri n wɔ̀: «È də̀ sɔ́má nándə̀dɔ̀lɔ̀ ǹ shí nà? Byè yil ǹ nə yə̀ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w zhə̀l?» ¹¹Uri lyár Dəvyidi n wɔ̀: «Yi kùlkṍ w e súlí Esərayɛl ǹdə́ Zhəda lyì bí ŋwɛ́nɛ́ kwə̀ə́rhe wẽ́. À yó-cə́bal Zhɔwaabɛ ǹdə́ à yó-cə́bal mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zul gɔ sõ. Àmyɛ́ m'a zɛ̃̀ a zɛ̃̀ a vò à sõ a jí a nyɔ̀ a súlí a zù ǹdə́ à kɛ̃ mɔ́? Ǹdə́ ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ nã́nyì mú, à t'â la rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí wɔ̀rhɔ́ yé.»¹²Dəvyidi kə́ n wɔ̀ Uri ni: «Gwẽ̌ mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ zà kə́dò, à m'a ce ń k'á kwɛ̃̀ nəkɔl dɛ̃ rɛ́.» Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Uri mə n mɛ̃ Zhərəzalɛm nɛ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ ǹdə́ è zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá. ¹³Dəvyidi byẽ̀ mo n bə̀ n tó mo n jí n súlí n nyɔ̀. Dəvyidi pɔ̃ sɛ̃́ mɔ́ n nyɔ̀ n sú mə zɛ̃̀ mə̀ zhe mo. Sə cɛ y gə́ tú e yìì, Uri shə́r n vò n tó ń yó-cə́bal mɔ́ tùntùnnə bé ne n zɔ̃̀; ń yə̀ ń sõ kɛ̀lɛ́ w zhə̀l yé.¹⁴È cɛ-lár rɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Dəvyidi kɛ̃ sɛ́bɛ́ n pə Uri ni bə̀ ń zhəl n pə Zhɔwaabɛ nɛ. ¹⁵Ń yà ń kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n wɔ̀: «Ce-nə Uri yə̀ yé né, búlə́ né gə́ cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ mə̀gã̌ mɔ́. Sə á twẽ̌ á vò á kwã nɛ́ á yẽ̌ mo, bə cɛ̀mɛ̀ mɔ sə n cì.»¹⁶Zhɔwaabɛ gə́ yà ń nə́ ń yìlì cɔ w bə̀ y'à pú mú ce, ń yà ń yě bə̀ zwə̀ bé kàndar rɛ́ jàà y shò n zɛ̃̀ n cĩ́ Uri jàà èmyɛ́ mɔ́ wẽ́. ¹⁷Cɔ w lyì bí du bə bú ǹdə́ Zhɔwaabɛ. Bə gu shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ Dəvyidi tùntùnnə bé jàlà; sə, Uri, Yititi mú, myɛ cùwə̀.¹⁸Rə̀myɛ́ yó, Zhɔwaabɛ twĩ̀ bə vò bə cĩ́ búlə́ né gə́ tó né mó gakó Dəvyidi ni. ¹⁹N pə nyí lò mó mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ mú ni n wɔ̀: «Ǹ gə cĩ́ mu kɔn gakó gə́ tó né búlə́ né shò kwã nɛ́ ǹ zhɛ̀, ²⁰pyɔ̌ mɔ́ lyim gə zɛ̃̀, n zɛ̃̀ n bwə̀rh mó n wɔ̀: ‹Byè yil á yú cɔ w nyí ni á m'á bú búlə́ né? Á nə yə̀l bə̀ bə̀ n'ê zhì byílí y yó bə̀ tɛ nà?²¹Wɔ́ mɔ̌ ń gu Yərubaal byǐ Abyəməlɛɛkɛ? È də̀ kɛ̃ ń zhì byílí y yó n ji nə̀mú ń yó n já n mə n cì èta, Təbɛɛsɛ nɛ́ nà? Byè yil á zhə̀l á yí byílí y kùr wə?› Pyɔ̌ mɔ́ gə zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ èta, ǹ m'ǎ swal mɔ ń wɔ̀: ‹Ǹ tùntùnnə Uri, Yititi mú, myɛ cùwə̀.›»²²Lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ twĩ̀ mú zhə̀l n vò n yí n cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Zhɔwaabɛ yà ń byili mu mú Dəvyidi ni. ²³Ń wə̀l Dəvyidi ni: «Lyì bí byɛ̀bɛ́ jàn rɛ́ y'à du nə́ba. Bə̀ du bə̀ la b'e bú ǹdə́ nə́ba gɔ sõ, sə nə́ k'á jì bi nə́ m'é yí cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni.²⁴Rə̀myɛ́ yi ní, twərh cìnə́ bé zhì byílí y yó bə tə ǹ tùntùnnə bé. Pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə bé jàlà cùwə̀, sə ǹ tùntùnnə Uri, Yititi mú, myɛ cùwə̀.» ²⁵Dəvyidi wɔ̀ tùntúm mú ni: «Zhəl ń vò ń cĩ́ nyí rí tɛ̀bɛ́ Zhɔwaabɛ nɛ ń wɔ̀: ‹Bə̀k'á ce ǹ wu zhìlì kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ yò w òmyɛ́ mɔ́ yil yé; búlə́ jàà wa, búlə́ shù w n'ô gwi mə̀gã̌ mə̀gã̌. Súlí ń ce jàn nɛ́ ń bú ǹdə́ cɔ wá, ń wǔr wə.› Zə ń wu ni èta.»²⁶Batəshəba nyɛ̀ɛ̀ bə̀ ń byal Uri cùwə̀, sə ń kúrh mu. ²⁷Batəshəba wu-zhùlù w gə́ tú o lyɛ̃, Dəvyidi ce bə vò bə zə mɔ bə m'e bə̀ ń sõ, sə ń jǐrh ń kɛ̃. N lù bal-byǐ n pɔ̃. Sə Cinu yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Dəvyidi yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ swéné yé.

Chapter 12

¹Cinu twĩ̀ nyì-zwennə Natã Dəvyidi sõ, sə Natã zhə̀l n vò n nə mɔ, n wɔ̀ mɔ: «Bala bə̀lyè y'à ŋwɛ́nɛ́ cɔ òdù wẽ́, mə̀dù y yà ń wɔ́ nə̀cɛ̀m-bal, ń dõ mó zɛ̃̀ ń yà ń wɔ́ nə̀mɔ̀. ²Nə̀cɛ̀m-bal mɔ́ yà ń zhe pyììsì ǹdə́ nɛ̃ nánzhəzhɔ̌. ³Sə nə̀mɔ̀ mɔ́ yà ń bə kaka zhe yé, è gə də̀ pyì-bwɛ̀lɛ́ nã́nyɛ̀ èdù sásálaa ń yà ń yè. Ń yà ń nə́ ń kɔ̀n ya, è n'ê byìl ń sõ kɛ̀lɛ́ wa, èmyɛ́ ǹdə́ ń bə̀sɔ́ná bɛ́ ga; è y'à n'ê jí kùjú w kɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń jí mú, è n'ê nywɛ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń y'à nə́ ń nywɛ̀ mɔ́, è n'ê pyẽ̀ è dɛ̃ mɔ. È y'à jǐrh ǹdə wɔ́ ń bə̀kɔ́ ta.⁴Dɛ̃ rə̀dù, zhə-bal zɛ̃̀ n bə̀ nə̀cɛ̀m-bal mɔ́ sõ. Sə ń lyɛ̃̀ wu n zə pyìrhə̀ èdù ń pyììsí wẽ́ ráá nɔ̃ òdù ń nɛ̃ nɛ́ wẽ́ n mə n tɛnɛ kùjú n pə zhə-bal mɔ́ ń yà ń tú ń sõ mó ne. Wɔ́ nə̀mɔ̀ mɔ́ pyì-bwɛ̀lɛ́ nã́nyɛ̀ y ń zɔ n mə n tɛnɛ zhə-bal mɔ́.» ⁵Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì bal mɔ́ ńmyɛ̌ dɛ̃́dɛ̃́, n zɛ̃̀ n wɔ̀ Natã nɛ: «Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ mə̌ ǹdə́ cu. ⁶Ń gə́ lyɛ̃̀ wu n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ ce, bə̀ ce n càrh pyììsì sə̀na kɛ̀bɛ́ ń gu mú jàà wa.»⁷Natã zɛ̃̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «Nyǐ lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ wɔ́ ǹmyɛ́! Nyǐ Cinu, Esərayɛl Yi rí nyí rí: ‹Wɔ́ àmyɛ́ à tútǔ mú ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ ń jǐrh Esərayɛl pyɔ̌, wɔ́ àmyɛ́ myɛ à zwẽ mó Səyuuli jɔ̃̀ wa. ⁸À pɔ mɔ́ ǹ yó-cə́bal mɔ́ kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ ń kana bɛ́; a ce ń cìní Esərayɛl ǹdə́ Zhəda kwálsɛ́, rə̀myɛ́ gakó gə gwẽ̌ wɔ́ kɔn námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ ǹ yilə, à gwẽ̌ m'a súlí mú rə gwẽ̌ yí tɛ̀bɛ́ à pɔ mɔ́ mɔ́.⁹È nə wɔ́ byè yil ǹ fulsi Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́, ń mə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń bə só mó? Ǹ gu Uri, Yititi mú, ǹdə́ búlə́ shù. Ǹ ce Amɔ̃ byǎ bɛ́ gu mu ǹdə́ búlə́ shù ń zɛ̃̀ ń zwẽ ń kɛ̃ mɔ́ n jǐrh ǹmyɛ́ kɛ̃. ¹⁰Sə nyǐ, kɔn zhí zà, búlə́ shù w k'ô t'â la ǹ kɛ̀lɛ́ y nyí ní tõ̌ o vò kwã nɛ́ gaga yé, ǹ gə́ fulsi ni ń súlí ń zwẽ Uri, Yititi mú kɛ̃ mɔ́ n jǐrh ǹ kɛ̃ mɔ́ yilə.¹¹Nyǐ Cinu nyí rí: à m'a ce lwɛlɛ shí ǹ cìcì kɛ̀lɛ́ y wẽ́ rə pú mú tɛ̃́. À m'a zə ǹ kana bɛ́ ǹ yírh w a pə ǹ kɛ̀lɛ́ y lò ne n zù ǹdə́ bɛ́ nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl wə. ¹²Ǹmyɛ́ shèè ń mə́ twĩ̀ ǹ ywẽ̀ né, sə àmyɛ́ m'a twĩ̀ ni Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ yírh wə, nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl wə.› » ¹³Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi wə̀l Natã nɛ: «À dó Cinu ni.» Natã wɔ̀ mɔ: «È gə wɔ́ Cinu yilə, ń pɔ ǹ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri. Ǹ tá ǹ la cú yé.¹⁴Sə ǹ gə́ gwar Cinu dɛ̃́dɛ̃́, yò w kɔ̀bɔ́ wẽ́ mó, ń súlí ń pə bɔ̀l ń zwə̀ bé ne, bə̀ la fulsi mu mú ce, ǹ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y è lùl mú m'a cì» ¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Natã ká n kwɛ̃̀ n vò jè. Cinu ce bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y Uri kɛ̃ mɔ́ yà ń lùl n pə Dəvyidi ni mú tu nə̀bwɛ̀nɛ̀.¹⁶ Dəvyidi zɔ Cinu cã̌ nɛ, bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yilə. N já n zɛ̃̀ ń nə́ ń lyẽ ń nyí, n súlí ń nə́ ń pyẽ̀ tɛ̃́ cɛ y cìcì yó, ń gə zhə̀l ń sõ ń la tɛ̃́ pyõ̌ cəcɛ̃ nɛ mɔ́. ¹⁷ Ń kɛ̀lɛ́ y náncɛsɛ́ nyɛ́ɛ́ nyɛ́ɛ́ mɔ bə̀ ń zɛ̃̀ dɛ̃̌ bə ga, n cẽ; e súlí myɛ ń yə̀ zɛ̃̀ n tó be n jí kùjú yé. ¹⁸ Dwã nyàlpyɛ̀ kwã nɛ́, bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y cì. Dəvyidi tùntùnnə bé y'à yə̀l bə̀ gə́ y'à m'a tó né bə m'e cĩ́ mu bə̀ nyǐ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y zhìlì yé. Bə̀ zhə̀n ga y'à n'ê wə̀l dwã nɛ: «Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yírhə́ gə́ y'à ŋwɛ́nɛ́ yi ní, nə́ zɔ̀m ǹdə́ mɔ sə ń yə̀ nə́ba cili yé. Èlǎsɛ̃́, etər nə́ m'ǎ tó né nə́ wɔ̀ mɔ nɛ́ bə̀ ‹Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y zhìlì›? Ń wɔ̌ ń wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ ń cìn ni!»¹⁹Dəvyidi púrí ń tùntùnnə bé n'ê sə́swɛ́mɛ́ ǹdə́ dwã, n lwar bə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y zhìlì. N zɛ̃̀ n bwə̀rh be n wɔ̀: «Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y zhìlì nà?» Bə lyár mɔ bə wɔ̀ mɔ: «È zhìlì.» ²⁰Rə̀myɛ́ yó, ń shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n shɛ nɛ̃̌, n tùr nwə̃̌ è lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, n zù kàmə̀zwǐsi dwã; n zɛ̃̀ n zɛ̃̀ n vò n zù Cinu jì y wẽ́ n cèrhé Cinu. Ń gə́ ká n kwɛ̃̀ n bə̀ kɛ̀lɛ́ w yi ní, ń lwə̀l bə zə kùjú bə b'e pɔ̃, sə ń jú wə.²¹Ń tùntùnnə bé bwə̀rh mo bə wɔ̀: «Tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ kùr wɔ́ byè? Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yírhə́ gə́ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yi ní, ǹ yà ǹ nə́ ǹ lyẽ ǹ nyí, ǹ nə́ ǹ kúrh è yilə, sə è gə́ tú e zhìlì èlǎsɛ̃́, ń zɛ̃̀ ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ jí kùjú!» ²²Dəvyidi lyár bɛ n wɔ̀: «È yírhə́ gə́ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yi ní, à y'à n'â lyẽ à nyí, à n'â kúrhə́, b'à y'à n'â wə̀l à cìn ni: ‹Mɔ̌ ń nə yě? Dɛ̀ga Cinu mà n dùr à nɔ̀nɔ̀, n ce e wárh.› ²³Sə èlǎsɛ̃́ è gə́ zhìlì e zhɛ̀, byè yil à nə m'a k'a lyẽ à nyí? À nə wɔ̌ à m'a k'a ce e bwìrhì? Wɔ́ àmyɛ́ à m'a twèlé yə, sə èmyɛ́ k'ê t'â la kɔ̃̀ e bə̀ à sõ yé.»²⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi shíshéré ń kɛ̃ Batəshəba wu ni. Ń zù ǹdə́ mɔ. Kɛ̃ mɔ́ lù byǐ, Dəvyidi ce ń yil bə̀ Saləmɔ. Cinu swéné mo, ²⁵sə ń tó nyì-zwennə Natã dɛnnɛ n ce Dəvyidi lwar rɛ. Cinu gə́ yà ń só bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y mɔ́ ce Natã co è yil bə̀ Yəjəja, rə̀ kùr wɔ́: «Mɔ̀bɔ́ Cinu só mó.»²⁶Zhɔwaabɛ bú ǹdə́ Araba, Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyə̀-cɔ wa, n zwẽ wə. ²⁷N twĩ̀ lyì Dəvyidi sõ bə vò bə wɔ̀ mɔ: «À bú ǹdə́ Araba cɔ wá. À zwẽ nàná bɛ́ cɔ w gaga mɔ́. ²⁸Rə̀myɛ́ ce èlǎsɛ̃́, cĩ́ dwí rí kùr ré dwã yó, ń bə̀ ń pú cɔ wá, ń bú ń zwẽ wə, è gə də̀ rə̀myɛ́ à cìcì m'a zwẽ wə, a ce bə zə à yil ré bə m'e byẽ̀ wə.»²⁹Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi cĩ́ dwí rí gakó dwã yó, n zɛ̃̀ n vò n bú ǹdə́ Araba cɔ wa, sə ń zwẽ wə. ³⁰N púr Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ Myələkɔma sánə́má yə́-pú w ń yó wə; ò dùmì rí y'à du cəə́le shə́-ètɔ̀, nǝ́kulu náàcɔ̀nɔ̀ y'à dɛ̃ wa; bə kwè yə́-pú w bə pú Dəvyidi yó w ne. Dəvyidi súlí n pwà wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ búlə́ né kwã nɛ́ n mə n shə́r cɔ w w n kwɛ̃̀ n vò jè.³¹È gə wɔ́ cɔ w lyì bí yilə, ń pwà bɛ n mə n bə̀ Zhərəzalɛm. N ce bə̀ jàlà wɔ́ nə́kul-vùrnə ǹdə́ nə́kul-sə̀lnə, bə̀ jàlà də̀-kàrna, bə̀ jàlà bɔ-kwǎ fwə̌rhnə. Wɔ́ èta ń yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ gakó né. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ Zhərəzalɛm.

Chapter 13

¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́ mɔ́. Dəvyidi byǐ Abəsalɔ̃ yà ń zhe ń nəkɔ́ mə̀dù ń yà ń yíl Tamaarɛ, ń yà ń càn dɛ̃́dɛ̃́. Sə Amənɔ̃, Dəvyidi byǐ dõ, yà ń só Tamaarɛ dɛ̃́dɛ̃́. ²Wu-zhùlù ce Amənɔ̃ tú n bə̀ n tu címí ń nəkɔ́ Tamaarɛ yilə. Tamaarɛ yà ń gwẽ̌ ń yə̀l bal pár yé. Amənɔ̃ yà ń yə̀l ń gə́ mà n tó né n mə n yíní mu yé.³Amənɔ̃ yà ń zhe dɔwa mə̀dù ń yà ń yíl Yɔnadaabɛ, Dəvyidi da-byǐ Shamma byǐ. Yɔnadaabɛ yà ń lɔ́ dɛ̃́dɛ̃́. ⁴Ń bwə̀rh Amənɔ̃ n wɔ̀: «Pyɔ̌ byǐ, byè rə̀ ce ǹ wu j'â n'ô zhìlì dɛ̃́dɛ̃́ nəkɔkɔ́lɛ́ gakó èta? Ǹ tá ǹ yǎl ń cĩ́ ni rə̀ kùrə̀?» Amənɔ̃ lyár mɔ n wɔ̀: «Wɔ́ à da-byǐ Abəsalɔ̃ nəkɔ́ Tamaarɛ yilə. À búl à só mo.»⁵Yɔnadaabɛ wɔ̀ mɔ: «Pyẽ̌ tɛ̃́ ǹ pal rɛ́ yó, ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ bə jɛ̀ ta. Ǹ da gə tú ń la ǹ jàà nɛ́ gɔ̃, sə ń wɔ̀ mɔ: ‹Pə sɔ́má à nəkɔ́ Tamaarɛ nɛ n bə̀ n pɛ̃ kùjú a jí: ń mà n tɛnɛ w à yírh wə, à yé né, ń cìcì mú zɛ̃̀ n kwè w n pɛ̃ a jí.› » ⁶Rə̀myɛ́ yó, Amənɔ̃ pyẽ̀ tɛ̃́, n wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń bə jɛ̀ ta. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bə̀ n gwɛ̃ mɔ, sə Amənɔ̃ wə̀l mo: «Pə sɔ́má à nəkɔ́ Tamaarɛ nɛ n bə̀ n ji búúri rə̀lyè, à yírh wə, n kwè n pɛ̃ a dɔ̃̀.»⁷Dəvyidi twĩ̀ bə vò Tamaarɛ sõ bə vò bə wɔ̀ mɔ: «Zhəl ǹ nəbɔ́ Amənɔ̃ sõ ń vò ń tɛnɛ kùjú ń pɔ̃.» ⁸Tamaarɛ shə́r n vò ń nəbɔ́ Amənɔ̃ sõ, n yí n púrí ń pyě tɛ̃́. N kwè mún, n pò n mə n ji búúri ń yírh wə. ⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n vùr búúrí ŋwàn-tɔ́rɔ́ w wẽ́ n cĩ́ Amənɔ̃ yé né, sə Amənɔ̃ cẽ ń yə̀ re dɔ̀m yé. Amənɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Ce-nə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ gakó du pwẽ̀ ne.» Rə̀myɛ́ yi ní, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ zɛ̃̀ bə du pwẽ̀ ne.¹⁰N wɔ̀ Tamaarɛ nɛ: «Zə kùjú w ń bə̀ à jì-zɔ̃̀rà y wẽ́, ǹ cìcì pɛ̃ w gàà éfòró a jí wə.» Tamaarɛ kwè búúrí ń ju mú n vò n pə ń nəbɔ́ Amənɔ̃ nɛ ń jì-zɔ̃̀rà y wẽ́. ¹¹Tamaarɛ gə́ kwè búúrí ń nə́ ń pɛ mɔ bə̀ ń zwẽ n dɔ̃̀ yi ní, Amənɔ̃ zɔ mɔ, n wɔ̀ mɔ: «Bə̀ ń zù ǹdə́ nɛ, à nəkɔ́!» ¹²Tamaarɛ wɔ̀ mɔ: «Ɔ̃́'ɔ̃ à nəbɔ́, ǹ bə̀k'á nyɛ́ɛ́ nɛ a zù ǹdə́ mɔ́ yé, bə̀ tɛ̀bɛ́ dwí rí t'â wɛ̀rhɛ́ Esərayɛl nɛ́ yé. Ǹ bə̀k'á twĩ̀ cìzhìl tum rí tɛ̀bɛ́ yé.¹³Wɔ́ yẽ̀ àmyɛ́ m'a ce à cìn ní ǹdə́ à cìzhìl ré? Sə bə̀ m'a nyǐ ǹmyɛ́ ǹdə wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń bə kùr zhe ta Esərayɛl nɛ́. Rə̀myɛ́ yilə, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ zɔ̌m ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́. Ń tá ń la mɔ́ cə̌r bə̀ ǹ jí ni yé.» ¹⁴Sə Amənɔ̃ yə̀ shɛ̀nɛ́ n cili mu yé, n zə mɔ jàn n zù ǹdə́ mɔ.¹⁵Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Amənɔ̃ já n zɛ̃̀ ń nə́ ń súl Tamaarɛ dɛ̃́dɛ̃́. Zhə̀n ga, zùùrí tɛ̀bɛ́ ń zɛ̃̀ ń nə́ ń jí ǹdə́ mɔ mɔ́ càn rɛ́ dwini sónó w kɔ̀bɔ́ ń yà ń mə́ ń swéné mo mó. Amənɔ̃ wɔ̀ mɔ: «Zɛ̃̀ ń jé tɛ̃́!» ¹⁶Tamaarɛ wɔ̀: «Gaga, ǹ gə vùr ne ǹ sõ rə̀ m'a yə̀ lwɛlɛ dõ rə̀ du tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ èlǎsɛ̃́ mɔ́.» Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga Amənɔ̃ yə̀ shɛ̀nɛ́ n cili Tamaarɛ yé. ¹⁷N byẽ̀ bal-byǐ y è y'à wɔ́ ń tùntùnnə mó, n pɔ̃ nyí n wɔ̀: «Bə̀ ń ce kɛ̃-byǐ y kɛ̀bɛ́ à sõ mó pwẽ̀ ne, sə́ k'á sàásɛ bòlò wə́!»¹⁸Tamaarɛ yà ń zù pyɔ̌ bə̀kɔ́ kàmə̀zwǐ dwí, bə̀ wɔ́ sə̀myɛ́ dwí rí pyɔ̌ bə̀kwá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à gwẽ̌ yə̀l bal pár mɔ́ y'à n'ê zwì. Amənɔ̃ tùntùnnə mó ce Tamaarɛ du pwẽ̀ ne, n zɛ̃̀ n ká n sàásɛ bòlò wə́. ¹⁹Rə̀myɛ́ yó, Tamaarɛ zɛ̃̀ n tɛ̃́ tɔ̀mɔ̀ n ló ń yó wə, n kǎr ń kàmə̀zwǐ yə́a, n pal ń jɛ̃̀ ń yó wə, n zɛ̃̀ ń nə́ ń kúrh ń mə́ ń la.²⁰Ń nəbɔ́ Abəsalɔ̃ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Ǹ nəbɔ́ Amənɔ̃ zù ǹdə́ mɔ́ nà? Shĩ̌ ǹ nyí èlǎsɛ̃́ à nəkɔ́. Nyǐ wɔ́ ǹ nəbɔ́ ǹdə́ mɔ. Bə̀k'á cĩ́ yò w òmyɛ́ mɔ́ ǹ wẽ́ yé.» Kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ ga, Tamaarɛ já n mɛ̃ ń nəbɔ́ Abəsalɔ̃ sõ kɛ̀lɛ́ wa, ǹdə wɔ́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ bə̀ yẽ̌ tɛ̃́ ta. ²¹Pyɔ̌ Dəvyidi lwar yò w gə́ twĩ̀ ní mú gakó sə ń lyim yù dɛ̃́dɛ̃́. ²²Kɔn zhí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w ga, Abəsalɔ̃ kə́ ń yə̀ zɔ̀m n ce ń da-byǐ Amənɔ̃ nɛ yé; ń yà ń zɛ̃̀ ń nə́ ń jí zùùrì ǹdə́ mɔ́, ń gə́ nyɛ́ɛ́ ń nəkɔ́ Tamaarɛ n zù ǹdə́ mɔ mɔ́ yilə.²³Byinə nə̀lyè, ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, pyì-kur kwarna bɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ Abəsalɔ̃ sõ, Baal-Asɔɔrɛ nɛ́, Efərəyim yala nɛ. Abəsalɔ̃ byẽ̀ pyɔ̌ byǎ bɛ́ gakó gàà. ²⁴Abəsalɔ̃ zɛ̃̀ n bə̀ pyɔ̌ mɔ́ sõ, n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ bə̀ n'ê kwar ǹ tùntùnnə mó pyì-kur rí. À n'â lwə̀l pyɔ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí ni bə̀ bə̀ b'e súlí nə́ba ǹ tùntùnnə mó sõ.»²⁵Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Ɔ̃́'ɔ̃, à byǐ, nə́ gakó t'á la ŋwɔ̀nɔ́ nə́ bə̀ yé. Nə́ t'á la mɔ́ lyààrɛ̀ pɔ yé.» Ń zɔ̀m ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ n ká n bwérhé sə pyɔ̌ mɔ́ yə̀ shɛ̀nɛ́ gàà zhəl mó yé; wɔ́ bwəl ń cĩ́ ń yó. ²⁶Abəsalɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀: «È gə wɔ́ èta, sə́ yẽ̌ à da-byǐ Amənɔ̃ nɛ n tó nə́ba.» Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Byè yil ń mà n tó mó n vò?»²⁷Abəsalɔ̃ lwə̀l pyɔ̌ mɔ́ nɛ n kə́ n bwérhé, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n yẽ̌ Amənɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ dwã bɛ́ nɛ bə tó mo bə vò. ²⁸Abəsalɔ̃ yà ń pɔ nyí ń tùntùnnə bé ne n wɔ̀: «Nyǐ-nə cɛ̀nɛ̀! Amənɔ̃ gə tú ń nyɔ̀ də̀vɛ̃́ y ń súwə́, ń wu zɛ̃̀ ò nyɛ̀, à gə zɛ̃̀ à wə̀l ába: ‹Gu-nə Amənɔ̃!›, sə á gu mu. Á bə̀k'á dùr ywẽ yé. È də̀ àmyɛ́ à n'â pɛ ába nyí nà? Zə-na wu-jɔ̀ sə á byili b'ǎ wɔ́ kàndar!» ²⁹Abəsalɔ̃ tùntùnnə bé wɛ̀rhɛ́ Amənɔ̃ nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń pɔ bɛ rə̀ nyí ń shò kwã mɔ́. Pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ j'a zɛ̃̀ bə̀ mə̀dù gakó jòm ń bə̀na yá, bə dùr.³⁰Nyí yú Dəvyidi ǹdə́ bə̀ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má y yó, bə wɔ̀ mɔ: Abəsalɔ̃ gu pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ gakó, mə̀dù ga myɛ yə̀ dàl yé. ³¹Pyɔ̌ mɔ́ já n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n kǎr ń kàmə̀zwǐsí, n tu ń pyě tɛ̃́ cɛ y yó. Ń tùntùnnə bé gakó zɛ̃̀ bə̀ zhǐ dɛ̃̌, bə̀myɛ kǎr bə̀ kàmə̀zwǐsí.³²Dəvyidi da-byǐ Shamma byǐ Yɔnadaabɛ kwè ń nyí n wɔ̀: «À yó-cə́bal, bə̀k'á bù bə̀ bə̀ gu ébwá-dàlá bɛ́, ǹ byǎ bɛ́ gakó yé. È də̀ bə̀ gakó yé, Amənɔ̃ dúdú ń cùwə̀. È gə́ wɔ́ Abəsalɔ̃ gə́ cĩ́ ní, yò w kɔ̀bɔ́ èta mɔ́ y'à kɔ́ o cĩ́ ò la tũ̌ bə̀ gə́ zɔ ń nəkɔ́ Tamaarɛ jàn bə m'e zù ǹdə́ mɔ yi ní ga. ³³Rə̀myɛ́ ce, pyɔ̌, à yó-cə́bal, bə̀k'á bù bə̀ ǹ byǎ bɛ́ gakó cù yé. È də̀ bə̀ gakó yé. Amənɔ̃ dúdú ń cùwə̀.»33 Rə̀myɛ́ ce, pyɔ̌, à yó-cə́bal, bə̀k'á bù bə̀ ǹ byǎ bɛ́ gakó cù yé. È də̀ bə̀ gakó yé. Amənɔ̃ dúdú ń cùwə̀.»³⁴Sə Abəsalɔ̃ dùr. Ébɔ́-dǎl mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń yìlì pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y gə́ kwẽ̌ ń yó dɛ̃̌ ń la nyǔ, n púrí lyì-zhǎ bə̀ shí ń kwã nɛ́, bə̀ wɔ pyɔ̀ w nə̀bán nɛ bə̀ n'ê swé bə̀ bànà. ³⁵Rə̀myɛ́ yi ní, Yɔnadaabɛ wə̀l pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Nyǐ pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ bə̀ bànà. Kɔn gakó tó ǹdə ǹ tùntùnnə mó gə́ byili ní.» ³⁶Ń nyí y'à n'ê gwi ǹdə́ bə̀ yúwə́. Bə zɛ̃̀ bə tó dwã bə̀ n'ê kúrh dɛ̃́dɛ̃́. Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń tùntùnnə bé myɛ zɛ̃̀ bə̀ n'ê kúrhə́, bə̀ yə́-nàná n'ê bobwere tɛ̃́.³⁷Abəsalɔ̃ yà ń dùr n vò Gəshuuri pyɔ̌ Amyəwuudi byǐ Tələməyi sõ. ³⁸Ń mɛ̃ gàà byinə nə̀tɔ̀. Rə̀myɛ́ yi ní ga, ǹdə́ Dəvyidi yà ń já ń nə́ ń kúrh ń byǐ mú ń cù mú ni. ³⁹Sə Pyɔ̌ Dəvyidi wu gə́ tú o b'o shíshéré ń byǐ Amənɔ̃ cu mú shò kwã nɛ́, ń lyim rí tú rə tu ǹdə́ Abəsalɔ̃.

Chapter 14

¹Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ tú n púrí bə̀ pyɔ̌ mɔ́ bùlə̀ né y'à zhɛ́rhɛ́ Abəsalɔ̃ shò kwã nɛ́. ²N zɛ̃̀ n twĩ̀ bə vò bə byẽ̀ kɛ̃ mə̀dù Təkɔwa nɛ́, ń yà ń lɔ́wá, bə m'e bà, n wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ: «Wɛ̀rhɛ́ ǹdə wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń lò cù wu-zhùlù zɛ̃̀ ò zhe mo ta. Zwí wu-zhùlù gàndɛ, bə̀k'á tùr nwə̃̌ è lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ yé; wɛ̀rhɛ́ ǹdə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń lò cù kɔn dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́ ta. ³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ vò ń nə pyɔ̌ mɔ́ ń cĩ́ mu kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la mɔ́ byulu mú.» Sə Zhɔwaabɛ byili mu zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń mə̌ sə n zɔ̀m mɔ́.⁴Təkɔwa lyì kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n vò n zɔ̀m ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́. Ń yú n tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́, n wɔ̀ mɔ: «Pyɔ̌, sɛ̃ nɛ!» ⁵Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh mo: «Bə̀kɔ́n rə̀ zhe mó?» N lyár n wɔ̀: «À wɔ́ ejə̃̀-kɛ̃, à byal mɔ́ cù n yẽ̌ ne. ⁶Ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ yà ń zhe byǎ bə̀lyè. Bə̀ bə̀lyè y zɛ̃̀ dwã búlə́ ne gɔ sõ. Lò gə́ yà ń tɛ̀nɛ́ gàà ń la bɛ pɔr mɔ́ ce, mə̀dù y gu ń dõ mó.⁷Dwí rí púlə́púlə́ j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê bwí ǹdə́ nɛ. Rə̀ wə̀l ne: ‹Pə nə́ba mɔ̀bɔ́ ń gu ń da-byǐ mú mú: nə́ m'ǎ gu ńmyɛ nə́ m'é cĩ́ ń da-byǐ mú ń cù mú jim; èta mɔ́ nə́ m'ǎ j'á ce mɔ̀bɔ́ ń yà ń la ń da jɛ̃̀-kɔn rɛ́ cìnú mú myɛ jé tɛ̃́.› Bə̀ m'a j'a cì myìn-cɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl à yil mú, sə à byal mɔ́ yil ré ǹdə́ ń dwí rí m'a j'a jé tɛ̃́ cɛ yó.»⁸Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ: «kwɛ̃̀ ń vò jè. À m'a pə nyí bə wɛ̀rhɛ́ kɔn ǹ yilə.» ⁹Təkɔwa lyì kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Kɔn gə yàl ná-dwí yil myɛ pyɔ̌, à yó-cə́bal, dóó w zhǐ àmyɛ́ ǹdə́ à dwí rí yó wə! Dóó tɛ̀nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń tənà y lyì bí yó w yé.»¹⁰Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ń zɔ̀m lwɛlɛ n pɔ̃́ rə̀ shò kwã nɛ́, sə́ zə rə̀-ná-cí ń mə́ bə̀ à sõ, ń kə́ ń tá ń la bórhó n mɛrhɛ rɛ yé.» ¹¹Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «À n'â lwə̀l mó pyɔ̌ bə̀ ǹ zə Cinu ǹ Yi rí ń mə́ bwəl ne nyí, mùnì ga lò mó mɔ̀bɔ́ ń mə̌ sə n cĩ́ jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ jim rí mú bə̀ká n pɔ̀lɛ̀ à yò w ǹdə́ à byǐ mú ń dàl mɔ́ gurí y yé.» Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, ǹ byǐ mú ywə́ èdù myɛ t'â la tɛ̃́ tu yé!»¹²Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀: «Pə sɔ́má ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ nɛ n wɔ̀ zɔ̀mɛ̀ rə̀dù pyɔ̌, à yó-cə́bal nɛ.» Pyɔ̌ mɔ́ lyár n wɔ̀: «Zɔ̌m» ¹³Kɛ̃ mɔ́ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Sə è nə wɔ́ byè yil ǹ twĩ̀ tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí rə̀ t'â kwɛrhɛ Yi dwí rí yò mó? Pyɔ̌ mɔ́ tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń zɔ̀m èlǎsɛ̃́ mɔ́ dɛnnɛ n byili bə̀ dóó ŋwɛ́nɛ́ ń cìcì mú yó wə, ń gə́ tá ń ce mɔ̀bɔ́ ń jì mú ká ń kwɛ̃̀ ń twí mú yilə. ¹⁴Zhə̀nà, nə́ gakó m'ǎ cì. Rə̀myɛ́ yi ní nə́ m'ǎ yə̀ ǹdə wɔ́ nɛ̃̌ bə̀ ló tɛ̃́, mə̀ k'ê wàr mə̀ pwà ta; Yi t'â kwè lyim yé. Rə̀ tɛnɛ rə cĩ́ mùnì ga lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ jì mú bə̀ká n já n kɔl rə̀myɛ́ nyí ni n vò ń ŋwɛ́nɛ́ pyépyé yé.¹⁵Sə èlǎsɛ̃́ à gə tú à n'â byili pyɔ̌, à yó-cə́bal nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à cĩ́ mu èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́ mɔ́, wɔ́ dwí rí gə́ ce à wu zɛ̃̀ mɔ́ yilə. Ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ wə̀l ń cìn ni: ‹À m'a vò a ji ri ní pyɔ̌ sõ a nyì. Dɛ̀ga ń mà n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń bə̀kɔ́ mɔ́ la mɔ byilu mú, ¹⁶ń mà n zwẽ àmyɛ́ ǹdə́ à byǐ mú bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n vùr nə́ba Yi dwí rí wẽ́ n ce nə́ jé tɛ̃́ mɔ́ jɔ̃̀ wa.› ¹⁷Ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ wə̀l ń cìn ni: ‹Bə̀ pyɔ̌, à yó-cə́bal mɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zə yə̀-zùlə́ rə̀ bà. Bə̀ ń wɔ́ Yi màlɛ́ka dõ: ń yě cɛ̀nɛ̀ ǹdə́ lwɛlɛ párá.› Bə̀ Cinu ǹ Yi rí yál nɛ́ ǹdə́ mɔ́.»¹⁸Pyɔ̌ mɔ́ lyár kɛ̃ mɔ́ n wɔ̀: «À la mɔ́ kɔn rə̀dù bwə̌rh sə ǹ bə̀k'á shèè ne ǹ wu yé.» Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀: «Zɔ̌m pyɔ̌, à yó-cə́bal.» ¹⁹Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Zhɔwaabɛ yə̀ ń twə́r ce yò w kɔ̀bɔ́ wẽ́?» Kɛ̃ mɔ́ lyár n wɔ̀: «Ǹdə́ ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ nã́nyì mú, pyɔ̌, à yó-cə́bal, lòlò wàr ń la n yẽ̌ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ byili mú ni n ywə̀r n vò jə̀-jĩ́ sõ ráá jə̀-gwã̀ sõ yé. Zhə̀nà, wɔ́ ǹ tùntùnnə Zhɔwaabɛ ń twĩ̀ ni, ńmyɛ̌ myɛ ń co zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à nyú wə. ²⁰Wɔ́ yò w kɔrhɔ yil ǹ tùntùnnə Zhɔwaabɛ wɛ̀rhɛ́ èta; sə à yó-cə́bal mɔ́ lɔ́ ǹdə Yi màlɛ́ka ta: ń yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ cɛ y yó mó.»²¹Pyɔ̌ Dəvyidi zɛ̃̀ ǹ vò n nə Zhɔwaabɛ n wɔ̀ mɔ: «Kɔn yál èta, yò w kwɛrhɛ. Zhəl ń vò ń zə Abəsalɔ̃ ń mə́ bà.» ²²Rə̀myɛ́ yó, Zhɔwaabɛ tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́ n ce pyɔ̌ nə̀báná, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «À yě bə̀ ǹ nyǐ ni ń nə zà, pyɔ̌, à yó-cə́bal, ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ tùntùnnə mó lwə̀l mó mó yilə.»²³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhɔwaabɛ já n zɛ̃̀ n kwè sɔ́má n vò Gəshuuri. N yí n zə Abəsalɔ̃ n ká n mə n kwɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm. ²⁴Sə pyɔ̌ mɔ́ wə̀lə̀: «Ń já n vò ń sõ, sə ń bə̀ à yé né bə̀ yé.» Abəsalɔ̃ já n lyɛ̃ n vò ń sõ, ń kə́ ń yə̀ pyɔ̌ mɔ́ sõ twí yé.²⁵Lò mə̀dù ga yà ń tɛ̀nɛ́ Esərayɛl púlə́púlə́ wẽ́ ń cɛ̀nɛ̀ rɛ́ y'à yú Abəsalɔ̃ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yé. Lyì bí gakó y'à n'ê cèrhé mo dɛ̃́dɛ̃́: kɔn zhì ń tɛ̃́ e m'e yí ń dɛ̃̌ mɔ́, kaka də́-byǐ y'à tɛ̀nɛ́ ń yala nɛ yé. ²⁶Byin byin gakó zhɔ̌ mɔ́, ń yà ń nə́ ń fɔ̀n ń yó wə́, ń ywésé gə tú sə̀ dùm dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yi ní. Ń gə fɔ̀n wa, bə̀ y'a mɛrhɛ ń ywésé dùmì rí: è gə wɔ́ ǹdə́ ku w kɔ̀bɔ́ pyɔ̌ mə́ ń mɛrhɛ mɔ́, sə̀ dùmì rí n'ê lyɛ̃ cəə́le rə̀lyè. ²⁷Abəsalɔ̃ lùl bala-byǎ bə̀tɔ̀ ǹdə́ kɛ̃-byǐ èdù bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ Tamaarɛ. Tamaarɛ yà ń càn dɛ̃́dɛ̃́.²⁸Abəsalɔ̃ já n wɛ̀rhɛ́ byinə nə̀lyè Zhərəzalɛm nɛ́ ǹdə́ ń yə̀ pyɔ̌ mɔ́ sõ zhə̀l yé. ²⁹Dɛ̃ rə̀dù, Abəsalɔ̃ twĩ̀ bə byẽ̀ Zhɔwaabɛ bə̀ ń bə̀ ń la mɔ tũ̌ pyɔ̌ mɔ́ sõ, sə ń yə̀ shɛ̀nɛ́ n bə̀ yé. N kə́ n byẽ̀ mo twər rə̀lyè nyǎn rɛ́, sə ń yə̀ shɛ̀nɛ́ n bə̀ yé.³⁰Rə̀myɛ́ yó, n wɔ̀ ń tùntùnnə bé ne: «Á nə Zhɔwaabɛ orzhɛa cɛ y è wɔ à nyǎ y yala nɛ mɔ́, zhəl-nə á ji y myǐn.» Sə ń tùntùnnə bé zhə̀l bə vò bə ji y myǐn. ³¹Rə̀myɛ́ yi ní, Zhɔwaabɛ já n zɛ̃̀ n vò n nə Abəsalɔ̃ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Byè yil ǹ tùntùnnə bé ju à cɛ y myǐn?»³²Abəsalɔ̃ wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ à gə́ y'à ce bə byẽ̀ mó bə̀ ǹ bə̀ a twĩ̀ mú ń zɛ̃̀ ǹ yə̀ twí mú yilə. À y'à la mɔ́ tũ̌ ń vò ń bwə̀rh pyɔ̌ mɔ́ ń wɔ̀: ‹È nə wɔ́ byè yil à shí Gəshuuri a kwɛ̃̀ a bə̀ nyɔ̀nɔ̀? À gə y'à gwẽ̌ wɔ gàà mɔ́ y'à cɔ̃̀. À n'â yǎl a nə pyɔ̌ mɔ́ èlǎsɛ̃́, à gə zhe dóó sə n ce bə gu ni!› » ³³Zhɔwaabɛ zɛ̃̀ n vò pyɔ̌ mɔ́ sõ n cĩ́ mu Abəsalɔ̃ nyí rí. Pyɔ̌ mɔ́ ce bə byẽ̀ Abəsalɔ̃ n bə̀ ń sõ. Ń gə́ tú n yí pyɔ̌ mɔ́ sõ, n tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́ ń yé né. Rə̀myɛ́ yi ní, pyɔ̌ mɔ́ kwə̀ə̀lè mo.

Chapter 15

¹Sə rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, Abəsalɔ̃ pyà búlə́ eshã-vwə̃tu ǹdə́ eshərh e súlí bala shí-ènu bə̀ y'à wɔ ń yé né bə̀ n'ê dùrə̀. ²Nəkɔkɔ́lɛ́ gakó, ń ya n dùlí n zɛ̃̀ n vò ń zhǐ cɔ w bwə̀rə̀ y sɔ́má y nyí ni. Ń yà ń nə́ ń cə̀r lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ń zə ń bùrsi yò ń bàn bǔr pyɔ̌ mɔ́ sõ ń bwə̀rhə̀: «Cɔ kɔ̌ w ǹ shí ní?» Lò mó ya n lyár n wɔ̀: «Ǹ tùntùnnə mó wɔ́ Esərayɛl kwálsɛ́ èdù lò.»³Rə̀myɛ́ yi ní, ń ya n wɔ̀ rə̀-ná-cí ni: «Nyì wé! ǹ yò w wɔ́ zhə̀nà, e jà ǹ súlí ǹ zhe bùrì myɛ, sə lò tɛ̀nɛ́ ń la mɔ́ culu pyɔ̌ mɔ́ yil yil yé.» ⁴Ń yà ń nə́ ń súlí ń wə̀lə̀: «Já nyì! À gə y'à wɔ́ bù-kárna tənà y kɛ̀bɛ́ wẽ́, y'à wɔ́ àmyɛ́ sõ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ zhe bùrsì ywẽ̀ bə̀ la bǔr mú y'à m'à n'ê twí ní, sə à y'à m'a kə́ bùrsí ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́!»⁵Sə lò mó gə yú ń nyí ni n zɛ̃̀ ń la ń nə̀dwə́nə́ yó jǒm n wùlì tɛ̃́ ń yé né yi ní, Abəsalɔ̃ yà ń nə́ ń cèlè ń jɛ̃̀ y ń kwẽ̌ mo dɛ̃̌ n zɛ̃̀ n kwə̀ə̀lè mo. ⁶Abəsalɔ̃ yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ èta ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê zhə̀l pyɔ̌ mɔ́ sõ mùnì bə kə́ bə̀ bùrsí mú. Ń yà ń nə́ ń pyà sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wun ní pyìrhí nə zù ńmyɛ̌.⁷Byinə nə̀na kwã nɛ́, Abəsalɔ̃ wə̀l pyɔ̌ mɔ́ nɛ dɛ̃ rə̀dù: «Pɛ̃ sɔ́má a vò Ebərɔ̃ a pyìrh nyí rí à bwəl Cinu ni mú. ⁸Bə̀ ǹ tùntùnnə mó yà ń bwəl nyí ń gə́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ Gəshuuri ni, Siri tənà y wẽ́ yi ni, n wɔ̀: ‹Cinu gə zə nɛ n mə n kwɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm zhə̀n ga, à m'a zwə́l vwə̃̀ a m'a cèrhé mo.›»⁹Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Zhəl ǹdə́ yə̀-zùlə́.» Abəsalɔ̃ já n zɛ̃̀ n kwè sɔ́má n vò Ebərɔ̃. ¹⁰Ń zhì Ebərɔ̃ nɛ́ n shèè n twĩ̀ lyì Esərayɛl kwálsɛ́ gakó wẽ́ bə vò bə cĩ́ nyí bə̀ m'ê zhe: «Á gə nyɛ̀ɛ̀ pɔ́lá cəl, sə á bwə̀l á wɔ̀: Abəsalɔ̃ jǐrh pyɔ̌ Ebərɔ̃ nɛ́.»¹¹Nunə zwã̌-àlyè y'à shí Zhərəzalɛm bə zhìì Abəsalɔ̃ bə m'e vò. Lyì ń yà ń byẽ̀, bə̀myɛ tó bə vò bə̀ wun námpwẽ̀. Bə̀ y'à yə̀l yò w kɔ̀bɔ́ nyí ni yé. ¹²Abəsalɔ̃ gə́ tú ń nə́ ń zwə́l vwə̃̀ né yi ní, ń twĩ̀ bə vò bə byẽ̀ Jəlo lyì bal Ayətɔfɛɛ, Dəvyidi cícírnə mó, ń cɔ w wa, bə m'e bà. Èta, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nyí y'à wɔ Abəsalɔ̃ kwã mɔ́ yó w y'à j'â n'ô súlí; rə̀ y'à súlí rə̀ n'ê pɛ jàn kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ shèè bə tɛnɛ bə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yilə.¹³Rə̀myɛ́ yi ní, lò mə̀dù tú n bə̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wun ní pyìrhí nə zǎ Abəsalɔ̃.» ¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi wə̀l ń tùntùnnə bé bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ gakó ne: «Zɛ̃̀-na tɛ̃́ nə́ dùr! Nyǐ Abəsalɔ̃ tá ń la nə́ nɔ̀nɔ̀ dǔr yé. Vǔr-nə nə́ vùr nə́ nà, è gə də̀ rə̀myɛ́, ń mà n zə nə́ kùr ni làlà, n nwɛ̀nɛ̀ nə́ba, n súlí n gu cɔ w lyì bí ǹdə́ búlə́ shù.» ¹⁵Pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə bé zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Nə́ yó-cə́bal pyɔ̌ gə cír kɔn ná-dwí yilə, nə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ.»¹⁶Pyɔ̌ mɔ́ já n du ǹdə́ ń nə̀rh, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó, sə ń yẽ̌ ń kana-dwã shí sásá nɛ, kɛ̀lɛ́ y yùlù yilə. ¹⁷Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ du ǹdə́ bə̀ nə̀rh, sə bə̀ yú bə zhì kɛ̀lɛ́ y è gu cɔ w yó mó yala nɛ. ¹⁸Dəvyidi tùntùnnə bé gakó: Kərɛɛtɛ lyì bí gakó ǹdə́ Pəlɛɛtɛ lyì bí gakó e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à shí Gaatɛ sə̀ pú ń kùr mú, nunə zɔ̃̌-nyə̀ldù, pú pú dwã kùrə̀, bə tó ń yé né bə lyɛ̃.¹⁹Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh Gaatɛ lyì bal Yətəyi n wɔ̀: «Byè yil ǹmyɛ súlí ń tó nə́ba? Kwɛ̃̀ ń vò ń yə̀ ǹdə́ pyɔ̌ nándùl mú, bə̀ ǹ wɔ́ zhə-bal nyɔ̀nɔ̀, ǹ gaga mɔ́ wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ jì ń tənà y wẽ́. ²⁰Ń bə̀ də̀lànɛ̀, zà a pú a pyərh mó a ce à kwã nɛ́, e jà àmyɛ́ cìcì mú yə̀l à gə́ la mə̀gã̌ mɔ́? K'á zə ǹ da-byǎ bɛ́ ń mə́ kwɛ̃̀ ń vò Zhərəzalɛm. Cinu mà n zə mɔ́ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ wu-põ̀!»²¹Yətəyi lyár pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú e súlí pyɔ̌, à yó-cə́bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, ǹ tùntùnnə mó mà n yə̀ pyɔ̌, à yó-cə́bal gə́ la mə̀gã̌ yál mɔ́, ń cù ráá ń yírhə́ ŋwɛ́nɛ́.» ²²Dəvyidi wɔ̀ mɔ: «È gə wɔ́ èta, sə́ bə̀ ń lyɛ̃.» Gaatɛ lyì bal Yətəyi lyɛ̃, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó e súlí bə̀ dwí lyì bí gakó. ²³Tənà y lyì bí gakó y'à n'ê kúrh dɛ̃́dɛ̃́. Rə̀myɛ́ yi ní shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à pú pú dwã kùr mú y'à n'ê tó Dəvyidi yé né sə̀ lyɛ̃. Pyɔ̌ mɔ́ tó Sǝdǝrɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá, lyì bí gakó zɛ̃̀ bə tó sɔ́má y è n'ê twèlé èpòlò w yé y mó.²⁴Vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ yà ń súlí ń ŋwɛ́nɛ́ gàà, ńmyɛ̌ ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zhĩ Yi dɔbrɛ kùlkṍ w mó: bə zul Yi kùlkṍ w bə cĩ́ tɛ̃́, vwĩ̀-zwə́lnə Abyataarɛ nyí ni kɔn m'e yí dwí rí rə̀ y'à n'ê dwi cɔ w mɔ́ lyɛ̃ rə zhɛ̀. ²⁵Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ Sadɔɔkɛ nɛ: «Kwɛ̃̀ ń zə Yi kùlkṍ w ń vò cɔ w wa. Cinu gə só ne, ń mà n ká n zə nɛ n kwɛ̃̀ n bà, n ce a k'a nə òmyɛ́ ǹdə́ ń còrhó-jì y ga. ²⁶Sə ń gə kə́ ń wə̀lə̀: ‹À bə ǹ tum zhe yé›, sə n wɛ̀rhɛ́ nɛ ǹdə ń gə́ nə́ ń yǎl nɛ́!»²⁷Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ nɛ: «Nyì wé! kwɛ̃̀ ń vò cɔ w w ǹdə́ yə̀-zùlə́. Á byǎ bɛ́ bə̀lyè yə́, ǹ byǐ Ayəmaasɛ ǹdə́ Abyataarɛ byǐ Zhɔnatã ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ ába. ²⁸Nyǐ àmyɛ́ m'a vò a dɛ̃̀ èpòlò w wə, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byarhsɛ́ səta kɔn m'e yí nyí shí á sõ rə bà.» ²⁹Rə̀myɛ́ yó, Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ k'a zə Yi kùlkṍ w bə b'e bə̀ Zhərəzalɛm, bə j'a mɛ̃ gàà.³⁰Dəvyidi yà ń kwè Olyivyə́ə́ré sə-jìlə́ y ń nə́ ń zhə̀l ń la ǹdə́ ń nə́ ń kúrhə́; ń yà ń zə kàmǝ̀jɛ̃̀ n mə n pyìlì ń yé yə́, n zɛ̃̀ ń nə́ ń mà tɛ̃́. Dwí rí lyì bí púlə́púlə́ bə̀ y'à tó mo mó myɛ y'à pyìlì bə̀ yésé ǹdə́ kàmə̀jɛ̀rh. Bə̀ y'à n'ê pal pyɔ̀ w ǹdə́ bə̀ n'ê kúrhə́. ³¹Bə b'e wɔ̀ Dəvyidi ni: «Ayətɔfɛɛ ŋwɛ́nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ shèè bə̀ n'ê pyà pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ mó wẽ́, ń nyí wɔ Abəsalɔ̃ kwã nɛ́.» Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi wə̀lə̀: «À n'â lwə̀l mó Cinu, ce Ayətɔfɛɛ cúcú mú yə̀ nyə̀nyààrɛ cúcú!»³²Dəvyidi gə́ pal pyɔ̀ w n yí ò yə́-pɛ̀lɛ́ wa, jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cèrhé Yi è wẽ́ mó w mó yi ní, Ushəyi, Arəci lyì bal mɔ́, tú n bə̀ n jəl mo, ń kàmə̀zwǐ y y'à kǎr, ń yó w myɛ y'à súlí o sú ǹdə́ shó. ³³Dəvyidi wɔ̀ mɔ: «Ǹ gə tó ne, ǹ m'ǎ pɛ̃ lyààrɛ̀. ³⁴Sə ǹ gə kwɛ̃̀ ǹ zhə̀l cɔ w w ń vò ń wɔ̀ Abəsalɔ̃ nɛ: ‹Pyɔ̌, à m'a yə̀ ǹ tùntùnnə; shãã ga à y'à wɔ́ ǹ da tùntùnnə; sə èlǎsɛ̃́ à jǐrh ǹmyɛ́ tùntùnnə›, rə̀myɛ́ yi ní, ǹ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ ń pyìrhí Ayətɔfɛɛ cúcú mú ń mə́ sɛ̃ nɛ.³⁵Vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ t'â la ǹ yala nɛ yál gàà nà? Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ gakó ǹ la nyɔ̀ɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y wẽ́ mó, ǹ m'ǎ cĩ́ ri Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ nɛ. ³⁶Bə̀ byǎ bɛ́ bə̀lyè y ŋwɛ́nɛ́ bə̀ sõ gàà mɔ́: Ayəmaasɛ, Sadɔɔkɛ byǐ mú, e súlí Zhɔnatã, Abyataarɛ byǐ mú. Á m'ǎ tó bə̀ dɛnnɛ á ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó á la nyɔ̀ɔ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m mɔ́ yí ni.» ³⁷Rə̀myɛ́ yi ní, Dəvyidi cícírnə Ushəyi ká n kwɛ̃̀ n vò ń nə́ ń zwì Zhərəzalɛm ǹdə́ Abəsalɔ̃ myɛ nə́ ń yí gàà.

Chapter 16

¹Dəvyidi gə́ yà ń tú n lyɛ̃ pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ y námpɔ́lɛ́ ń nə́ ń swé yi ní, Məfyəbɔshɛɛtɛ tùntùnnə Səba tú n bə̀ n jəl mo ǹdə́ bə̀nərh sə̀lyè sə̀ y'à zhĩ búúri zwã̌-àlyè ǹdə́ də̀vɛ̃́-cǒ byǎ nánkùlə̀ ywẽ́ zɔ̌m ǹdə́ épyìlə́ sə́yǎ e súlí də̀vɛ̃́ nə̀-bɔ̀là wẽ́. ²Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh Səba n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yǎl ń zə tɛ̀bɛ́ gakó ń mə́ wɛ̀rhɛ́?» N lyár n wɔ̀: «Pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y lyì bí m'a jòm bə̀nesé, búúrí ǹdə́ épyìlə́ né m'a yə̀ ébwá-dàlá bɛ́ kùjú; sə də̀vɛ̃́ y m'a yə̀ kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la lyɔ̀ɔ̀ gɔ-elũ èpòlò w w mó yilə.»³Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh n wɔ̀: «Sə wɔ́ yẽ̀ ǹ yó-cə́bal mɔ́ byǐ mú ŋwɛ́nɛ́?» Səba lyár mɔ n wɔ̀: «Ńmyɛ̌ mɛ̃ Zhərəzalɛm nɛ́, bə̀ ń wə̀l ń cìn ni: ‹Zà, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a càrh nɛ à da pyɛ̀lɛ̀ rɛ́.›» ⁴Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Kɔn zhí zà, Məfyəbɔshɛɛtɛ nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó jǐrh ǹmyɛ́ nyǎn.» Rə̀myɛ́ yó Səba wə̀lə̀: «Nyǐn ni à tu a zə à yé a pú tɛ̃́. Ce nyí à kwã nɛ́, pyɔ̌, à yó-cə́bal.»⁵Pyɔ̌ Dəvyidi yà ń nə́ ń yí Bəwurim cɔ w wẽ́ ǹdə́ bal mə̀dù shí ò wẽ́ ń nə́ ń dwi. Ńmyɛ̌ ǹdə́ Səyuuli ga y'à wɔ́ jì èdù lyì, ń yà ń yíl Shəmeyi, Gəra byǐ. Ń yà ń nə́ ń dwi cɔ w wẽ́ ǹdə́ ń nə́ ń bwəl bwəlse námməlwǎlsɛ. ⁶Ń yà ń nə́ ń dul Dəvyidi ǹdə́ ń tùntùnnə bé ǹdə́ nə́kulə e jà dwí rí gakó ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ kàndar rɛ́ gakó y'à wɔ ń jə̀-jĩ́ ǹdə́ ń jə̀-gwã̀ ga nɛ.⁷ Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń wə̀l lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń bwəl mó wẽ́: «Jé tɛ̃́, jé tɛ̃́, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ bə kùr zhe, e jà ǹ wɔ́ lyì-gurnə mó! ⁸ Cinu ce Səyuuli, mɔ̀bɔ́ ǹ jǐrh pyɔ̌ ń jàà w mɔ́, kɛ̀lɛ́ y lyì bí jal mɔ́ nyɔ̀ ǹ cìcì yó wə. Cinu co pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹ byǐ Abəsalɔ̃ jɔ̃̀ wa, nyǐ mú èlǎsɛ̃́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ zwini wẽ́, ǹ gə́ wɔ́ lyì-gurnə yilə.»⁹Səruyə byǐ Abyəshəyi wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Byè yil kùl-cùù w kɔ̀bɔ́ n'ô bwəl lwɛlɛ ò pɛ pyɔ̌ nɛ? Yẽ̌ a vò a gõ̀ ń yó wə́.» ¹⁰Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀: «Səruyə byǐ, bə̀kɔ́n rə̀ ŋwɛ́nɛ́ àmyɛ́ ǹdə́ ámyɛ̌ bwə̌l wə? Shəmeyi gə nə́ ń bwəl lwɛlɛ ń pɛ nɛ, bə̀ wɔ́ Cinu ń pɔ mɔ nyí n wɔ̀: ‹Zhəl ń vò ń bwəl lwɛlɛ ń pə Dəvyidi ni›, mɔ̌ ń nə wɔ̌ ń mà n bwə̀rh mo n wɔ̀: ‹Byè yil ǹ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́?› »¹¹Dəvyidi wɔ̀ Abyəshəyi ǹdə́ ń tùntùnnə bé gakó ne: «Nyǐ à cìcì byǐ mú mɔ̀bɔ́ à lùl mú ma, ń nə́ ń pyà à myə̌l vǔr, s'e m'e zɔ̀m Bɛ̃zhamɛ kwálá y lò mó mɔ̀bɔ́; Cinu gə pɔ mɔ nyí sə á yẽ̌ mo n bwəl lwɛlɛ n pɛ̃. ¹²Dɛ̀ga, Cinu mà n nyǐ à zúzúnú wə́, n pɛ̃ kɔ̀-ècɛ̀nɛ́ Shəmeyi zà bwelé y námməlwɛ̀lɛ́ y jàà wa.»¹³Dəvyidi ǹdə́ ń lyì bí gwẽ̌ zhílí bə̀ sɔ́má y bə̀ n'ê zhə̀lə̀, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Shəmeyi myɛ wɔ pyɔ̀ w nə̀bán rɛ́ nɛ, n mɛrhɛ dwã ǹdə́ Dəvyidi ń mə́ ń nə́ ń zhə̀lə̀; ń yà ń gwẽ̌ mə́ ń bwəl lwɛlɛ ń pɛ mɔ, ń nə́ ń súlí ń dul mo ǹdə́ nə́kulə. Ń yà ń súlí ń nə́ ń tɛ̃́ shó ń lɛ dɛ̃̌. ¹⁴Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ zhə̀l bə yí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nyí ni ǹdə́ bə̀ j'a lyɛ̀ɛ̀ bə taalɛ kókó. Bə jòm gàà bə shǐrh.¹⁵Abəsalɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nánzhəzhɔ̌ w gakó y'à tú bə yí Zhərəzalɛm. Ayətɔfɛɛ myɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Abəsalɔ̃. ¹⁶Ushəyi, Arəci lyì bal mɔ́, Dəvyidi cícírnə mó gə́ tú n yí Abəsalɔ̃ sõ ń wə̀l mo: «Yi pə myè-èdɔ̀lɔ̀ pyɔ̌ nɛ! Yi pə myè-èdɔ̀lɔ̀ pyɔ̌ nɛ!»¹⁷Abəsalɔ̃ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ ǹ dɔwa Dəvyidi ga èta mɔ́? Byè yil ǹ nə yə̀ ǹ dɔwa mɔ́ nɛ tó ń lyɛ̃?» ¹⁸Ushəyi lyár Abəsalɔ̃ n wɔ̀ mɔ: «Gaga. À n'â yǎl a yə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ Cinu ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó cír mó lò, à n'â yǎl a mɛ̃ ǹdə́ ńmyɛ̌ mɔ́.¹⁹Kɔn súlí myɛ, mɔ̌ nɛ à m'a twĩ̀ a pa? È də̀ ń byǐ mú ni? À m'a twĩ̀ a pɔ̃́ ǹdə à gə́ twĩ̀ a pə ǹ da nɛ shãã ga mɔ́ nɛ́.»²⁰Abəsalɔ̃ wɔ̀ Ayətɔfɛɛ nɛ: «Zhərh-nə ǹdə́ dwã kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ mə̌ sə nə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ shò kwã nɛ́.» ²¹Ayətɔfɛɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Abəsalɔ̃ nɛ: «Zhəl ń zù ǹdə́ ǹ da kana-dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ ń yẽ̌ bə̀ n'ê yìlì kɛ̀lɛ́ y mɔ́. Ǹ gə wɛ̀rhɛ́ èta, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó m'a lwar bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ ce ǹ da lyim n'ê yì mú dɛ̃́dɛ̃́. Sə ǹ kwã-lyì bí wu-jɔ̀ w m'a zɛ̃̀ o súlí.»²²Bə̀ zhə̀n ga pú kòrhó lyarh rɛ́ wa, bə pə Abəsalɔ̃ nɛ, n mə n zù ǹdə́ ń da kana-dwã bɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó yírh wə. ²³Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, cúcú mú mɔ̀bɔ́ Ayətɔfɛɛ yà ń nə́ ń pɛ mɔ́ y'à wɔ́ ǹdə Yi cìcì zɔ̀mɛ̀ ta. Ń cúcú mú myɛ gakó y'à wɔ́ ǹdə Yi zɔ̀mɛ̀ ta Dəvyidi ǹdə́ Abəsalɔ̃ ga yilə.

Chapter 17

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Ayətɔfɛɛ wə̀l Abəsalɔ̃ nɛ: «Pɛ̃ sɔ́má a cír nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀lyè a m'a jì Dəvyidi kwã cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ cìcì mú. ²À m'a jàr jàr a zù bə̀ yó ǹdə́ bə̀ jàn rɛ́ zhɛ̀ kókó, a ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə bɛ; ń lyì bí gakó m'a dùr bə làà dwã nɛ bə yẽ̌ mo, a zɛ̃̀ a gu mu ń gə tú ń jǐrh ń dúdú yi ní. ³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à m'a zɛ̃̀ a zə dwí rí púlə́púlə́ a b'a pɔ̃́. À gə gu lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ pyà mɔ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ m'a kwɛ̃̀ bə bə̀ ǹ sõ. Dwí rí gakó m'a zɛ̃̀ rə jòm yə̀-zùlə́ wẽ́.» ⁴Abəsalɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl náncɛsɛ́ gakó swéné zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́.⁵Abəsalɔ̃ wɔ̀: «Bə̀ byẽ̌ Ushəyi, Arəci lyì bal mɔ́ n bà, mùnì ga nə́ cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ńmyɛ zhe ń la byilu mú.» ⁶Ushəyi zɛ̃̀ n bə̀ n yí Abəsalɔ̃ sõ, sə Abəsalɔ̃ cĩ́ mu nyí rí n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Nyǐ wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Ayətɔfɛɛ zɔ̀m mɔ́. Nə́ mə̌ sə nə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ byili ní? Kɔn gə bə mǎ, sə ǹmyɛ zɔ̌m.» ⁷Ushəyi lyár Abəsalɔ̃ n wɔ̀: «Ayətɔfɛɛ cúcú mú mɔ̀bɔ́ myɛ̌ bə càn yé.»⁸N súlí n wɔ̀: «Ǹ cìcì mú yě ǹ da ǹdə́ ń lyì bí párá: bə̀ wɔ́ búlə́ kàndar; e súlí bə̀ lyimə né shìlì kókó ǹdə gɔ-kùlí dwí kɛ̀bɛ́ è byǐ jé gɔ sõ ta. Ǹ da wɔ́ búlə́ kàndɔ, ń tá ń la dwí rí ni tó n dɛ̀ɛ̀ yé. ⁹Èta mɔ́, ń shèè myèlé rə̀dù wẽ́ ráá jàà dõ wẽ́. Lyì gə cù nə́ lyì bí wẽ́ búlə́ né kùr-jirə́ yi ní, bə̀ gə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ m'a wɔ̀: ‹Bə̀ gu lyì nánzhəzhɔ̌ Abəsalɔ̃ kwã-lyì bí wẽ́!› ¹⁰Sə rə̀myɛ́ yi ní, shə̀dáá kɛ̀bɛ́ è yě kɔn du è dwã bɛ́ gakó è wu jɛ̀ ǹdə bɔrɔ ta mɔ́ myɛ wu m'a lo, bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó yě bə̀ ǹ da wɔ́ kàndɔ, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ ń kwã nɛ́ mɔ́ wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ yě kɔn du sə̀ dwã bɛ́.¹¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à m'â cící mú mú: ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́, kɔn zhì Dan e m'e yí Bɛɛr-Shəba, bə̀ bə jəl dwã ǹ sõ; bə̀ m'a yə̀ nánzhəzhɔ̌ ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ nyí ni nyɔ̀rhɔ́ byǎ ta; ǹmyɛ́ cìcì mú m'ǎ zɛ̃̀ ń zə bɛ ń mə́ vò búlə́ né jàà wa. ¹²Èta mɔ́, ń gə wɔ jàà kɛ̌ kɛ̌ wẽ́ myɛ, nə́ m'ǎ cĩ́ jɛ̃̀ ń yó. Nə́ m'ǎ nyɔ̀ bə̀ yó ǹdə myɔ̀nɔ̀ w gə́ n'ô ce cɛ y yó mó ta: Lò mə̀dù ga myɛ tá ń la lú ńmyɛ̌ ǹdə́ ń lyì bí wẽ́ yé.¹³Má ń zə ń lyì bí n vò n zù cɔ kɔ̃̌kɔ̃̌ wẽ́ myɛ, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó m'a zə nyínsi bə bà, nə́ vwɛ̃ mɔ nə́ m'é yí nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́; rə̀myɛ́ yi ní, nə́kulu òdù ga t'â la tɛ̃́ mãɔ̃ yé.» ¹⁴Abəsalɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó wɔ̀: «Ushəyi, Arəci lyì bal mɔ́, cúcú mú càn du Ayətɔfɛɛ nyǎn mɔ́.» Sə wɔ́ Cinu ń yà ń ce Ayətɔfɛɛ cúcú mú mə̀ y'à càn mɔ́ lyɛ̃̀ kùrə̀, mùnì ga n ce lwɛlɛ pú Abəsalɔ̃.¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Ushəyi zhə̀l n vò n wɔ̀ vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ nɛ: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Ayətɔfɛɛ cící Abəsalɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl náncɛsɛ́ nɛ mɔ́, sə nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ àmyɛ́ cící bi mú. ¹⁶Èlǎsɛ̃́, twĩ̌-nə làlà bə vò bə ce Dəvyidi lwar. Wál-na mɔ: ‹Bə̀k'á dɛ̀ɛ̀ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y vɔlɔ w w zà cəcɛ̃ y yé, ǹ gaga mɔ́ byɛrhɛ ya, è gə də̀ rə̀myɛ́ bə̀ m'a ce pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ tó mo mó jé tɛ̃́ twər rə̀dù sá.›»¹⁷Abyataarɛ byǐ Zhɔnatã ǹdə́ Sadɔɔkɛ byǐ Ayəmaasɛ y'à ŋwɛ́nɛ́ Eyɛ̃-Orəgwɛl nɛ́. Kɛ̃-byǐ èdù è y'à wɔ́ tùntùnnə y'à mə̌ sə e vò e cĩ́ bi gàà, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀myɛ́ cìcì mú y'à mə̌ dwã sə bə vò bə cĩ́ Dəvyidi ni mú; bə̀ bə̀ y'à wàr bə̀ la cɔ w w zú ǹdə́ lò yə̀ be nɛ yé. ¹⁸Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ébɔ́-dǎl mə̀dù nɔ bɛ n zɛ̃̀ n vò n jál Abəsalɔ̃ nɛ. Zhɔnatã ǹdə́ Ayəmaasɛ j'a dùr làlà bə yí Bəwurim lyì bal mə̀dù sõ kɛ̀lɛ́ wa. Ń yà ń zhe zhìlí ń kɛ̀lɛ́ y wẽ́; bə lyɛ̃ bə zù zhìlì y wẽ́.¹⁹Bal mɔ́ kɛ̃ mɔ́ kwè pyònò, n mə n pyìlì zhìlí y nyí rí, n zɛ̃̀ n lɛ̀lɛ̀ wẽ̀-byǎ pyònò w yó. Lòlò yà ń wàr ń mà n bù bə̀ bə̀ shèè kɔn gàà myɛ yé. ²⁰Abəsalɔ̃ tùntùnnə bé bə̀ bə zù kɛ̃ mɔ́ sõ jù wə, bə bwə̀rh mo bə wɔ̀: «Yẽ̀ Ayəmaasɛ ǹdə́ Zhɔnatã ŋwɛ́nɛ́?» Kɛ̃ mɔ́ lyár bɛ n wɔ̀: «Bə̀ tó nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w səta bə lyɛ̃.» Bə pyà pyà sə bə̀ yə̀ be nɛ yé. Bə k'a kwɛ̃̀ bə vò Zhərəzalɛm.²¹Bə̀ gə́ k'a kwɛ̃̀ kwã nɛ́, Ayəmaasɛ ǹdə́ Zhɔnatã shə́r zhìlí y wẽ́ bə vò bə cĩ́ nyí rí Dəvyidi ni. Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Zɛ̃̀-na tɛ̃́ á byɛrhɛ nɛ̃̌ mɔ́ làlà, bə̀ Ayətɔfɛɛ pɔ cúcú á shò kwã nɛ́.» ²²Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ púlə́púlə́ rə̀ y'à tó mo mó j'a zɛ̃̀ bə kwè sɔ́má bə byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́. Cɛ y gə́ tú è n'ê lɛ́ yi ní, lò mə̀dù ga yà ń kə́ ń tɛ̀nɛ́ ń yà ń gwẽ̌ yə̀ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y byɛrhɛ yé.²³Ayətɔfɛɛ gə́ púrí bə̀ t'â tó ńmyɛ̌ cúcú mú ni mú, ń jòm ń bə̀na yá, n kwè sɔ́má n lyɛ̃ n vò jè, ń cɔ w wa. N pə ń nyə́ nánkwaá nɛ́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni n zɛ̃̀ n vò n tɔ̌r nyí ní. Bə kwè mo bə ce ń da bɔ̀l mɔ́ wa.²⁴Dəvyidi yú Məənəyim ǹdə́ Abəsalɔ̃ yà ń nə́ ń byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́, ńmyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́. ²⁵Abəsalɔ̃ yà ń cír Amasa ń wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Zhɔwaabɛ jàà wa. E jà, Amasa yà ń wɔ́ Esərayɛl lyì bal Yətɛɛrɛ byǐ; Yətɛɛrɛ yà ń jú Naashɛ bə̀kɔ́ Abyəgala, Zhɔwaabɛ ná Səruyə da-bə̀kɔ́. ²⁶Abəsalɔ̃ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cĩ́ bə̀ zulə́ jàà y Galaadɛ tənà y wa.²⁷Dəvyidi gə́ tú n bə̀ n yí Məənəyim, Naashɛ byǐ Shobi Araba nɛ́, Amɔ̃ byǎ bɛ́ cə-fɔ̀lɔ̀ w mɔ́, ǹdə́ Lɔdəbaarɛ lyì bal Amyəyəə byǐ Məciiri e súlí Orogəlim lyì bal Bərəzhələyi, Galaadɛ nɛ́ mɔ́, ²⁸zə pyə̀nde ǹdə́ gàmə̀lyɛ̀ndɛ ǹdə́ nə̀zhǐr ǹdə́ bə̀lɛ́ ǹdə́ orzhɛ ǹdə́ mún ǹdə́ jíjí byǎ bə̀ kɛ̀lɛ̀ ǹdə́ shə̃́ dwí, ǹdə́ zhɛ̀mɛ́ dwí, ²⁹ǹdə́ tùr ǹdə́ yil-nwə̃̌ e súlí nɛ̃ ǹdə́ pyììsì yil mə̀ kùlə̀, bə b'e pə Dəvyidi ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ nɛ; bə̀ bə̀ y'à n'ê wə̀l bə̀ cìn ni: «Lyààrɛ ǹdə́ nɔrh ǹdə́ nə̀nyɛ̀lsɛ̀ nwɛ̀nɛ̀ bɛ gɔ-elũ èpòlò w wə.»

Chapter 18

¹Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi byɛ́lɛ́ dwí rí lyì bí bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ n zɛ̃̀ n cír nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bə̀ la nyǐ bə̀ yò. ²N bɔ̀n ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ nə̀tɔ̀: n pyi kùkùl rə̀dù Zhɔwaabɛ nɛ, n pyi kùkùlə̀ nə̀lyè nyǎn rɛ́ Səruyə byǐ Abyəshəyi, Zhɔwaabɛ da-byǐ mú ni, n zɛ̃̀ n pyi kùkùlə̀ nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ Gaatɛ lyì bal Yətəyi ni. Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ dwí rí ni: «Àmyɛ m'a tó ába a vò búlə́ né jàà wa.»³Dwí rí wɔ̀ mɔ: «Ǹ bə mə̌ sə́ tó nə́ba ń vò yé. Nə́myɛ̌ gə dùr nə́ zwə̀ bé yé né, bə̀ t'â la rɛ nyǔ ǹdə wɔ́ kɔn ta yé; má nə́ kə̀kàlà y cù myɛ, bə̀ t'â la rɛ nyǔ ǹdə wɔ́ kɔn nɛ yé. Èlǎsɛ̃́ ǹmyɛ́ dúdú yú nə́myɛ̌ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nə́ wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí mú. Rə̀myɛ́ ce, ǹ gə mɛ̃ cɔ w wa, ǹ la mə́ zhì gàà ń sɛ̃ nə́ba mɔ́ cɔ̃̀.» ⁴Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ bɛ: «À m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á só mó.» Pyɔ̌ mɔ́ zhì cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ n'ê dwi zɔ̌m zɔ̌m kùkùlə̀ ǹdə́ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ kùkùlə̀.⁵N zɛ̃̀ n pə nyí Zhɔwaabɛ ǹdə́ Abyəshəyi e súlí Yətəyi ni n wɔ̀: «Àmyɛ́ nyɔ̀mɔ̀ yilə, á bə̀k'á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ à byǐ Abəsalɔ̃ nɛ yé!» Dwí rí gakó nyɛ̀ɛ̀ pyɔ̌ mɔ́ ń yà ń nə́ ń pɛ nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ yó-cìnə́ bé púlə́púlə́ ne Abəsalɔ̃ shò kwã nɛ́ mɔ́.⁶Dwí rí du rə vò gɔ sõ rə vò rə jəl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Sə búlə́ né bú Efərəyim tú w wə. ⁷Sə Dəvyidi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Nunə nánzhəzhɔ̌, lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè cù dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə. ⁸8 Búlə́ né y'à n'ê bwí tənà y cə-yala gakó. Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù tú w w mú dwini byɛ̀bɛ́ búlə́ shù w gu mú.⁹Abəsalɔ̃ já n du Dəvyidi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé né ǹdə́ ń yə̀l yé. Ń yà ń jě bə̀na, sə bə̀na y dùr e vò e zù tərəbɛ̃́tɛa nánfwɛ̀lɛ̀ è jɛ̀sɛ́ y'à gə́gɛ́rɛ́ dwã nɛ kùr wə. Abəsalɔ̃ yó w j'a cẽ tərəbɛ̃́tɛ y jɛ̀sɛ́ cəcəl wə, n zɛ̃̀ ń nə́ ń zhə́zhɛ̀lɛ́ tɛ̃́, sə bə̀na y ń yà ń jě mó lyɛ̃ è la. ¹⁰Lò mə̀dù nə mɔ n zɛ̃̀ n bə̀ n wɔ̀ Zhɔwaabɛ nɛ: «À nɔ Abəsalɔ̃ ń jele tərəbɛ̃́tɛ nɛ.» ¹¹Zhɔwaabɛ wɔ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń tú n cĩ́ mu nyí rí ni: «Ǹ nɔ mɔ zhə̀n ga! Byè yil ǹ nə yə̀ mo gwi kùr yó tɛ̃́ gàà mɔ́? À y'à m'a pɔ̃́ sə̀byì-kùlsi shíyə́, ǹdə́ cã̌-tɔ̀nɔ̀.»¹²Bal mɔ́ wɔ̀ Zhɔwaabɛ nɛ: «Má è gə y'à wɔ́ sə̀byì-kùlsi mɔ̀rhɔ̀ sə̀ y'à wɔ à jɔ̃̀ w èlǎsɛ̃́ kɛ̀ myɛ, à jɛ̃̀ y'à t'â la pyɔ̌ byǐ mú dwə̌rh yé, bə̀ nə́ gakó nyɛ̀ɛ̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ pɔ mɔ́, ǹmyɛ́ ǹdə́ Abyəshəyi e súlí Yətəyi ga nɛ mɔ́. Ń yà ń wòwə̀: ‹Yìlì-nə, lò bə̀ká n wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ Abəsalɔ̃ nɛ yé.› ¹³Má à gə y'à yò bə̀ à yə̀ kaka nyɛ̀ɛ̀ a zɛ̃̀ a gu mu myɛ, kaka tɛ̀nɛ́ pyɔ̌ tá ń la lwar yé, ǹmyɛ́ cìcì mú y'à m'ǎ zɛ̃̀ ń fwə̌rh ǹ cìnə̀.»¹⁴Zhɔwaabɛ wɔ̀: «À bə yé zhe à la zhǔ ǹdə́ mɔ́ yé!» N kwè dǎr rə̀tɔ̀ rə̀ nyə́ nánsə́sɔ́mdɛ n vò n cìì Abəsalɔ̃, ń jele dɛ̃̌ tərəbɛ̃́tɛ y yó mó shíshùrhú w ni, ǹdə́ ń yírhə́ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́. ¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ébwá-dàlá shí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê zhĩ Zhɔwaabɛ búlə́ wẽ̀ ré mó bə̀ bə kə́kɛ́lɛ́ Abəsalɔ̃ bə mà mɔ bə gu bə báásɛ.¹⁶Rə̀myɛ́ yi ní, Zhɔwaabɛ wúl pɔ́lá, dwí rí j'a yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jǔ ni, ń gə́ cə̀r re mó yilə. ¹⁷Bə só Abəsalɔ̃ yala nɛ́ tɛ̃́ bə zɛ̃̀ bə kwè ne bə ji gɔ́rɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́ tú w wə; bə ló nə́kul-púl nánfɔ̀lɔ̀ ń yó. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó dùr lò gakó kwɛ̃̀ n vò ń kòrhó w wə.¹⁸Abəsalɔ̃ yà ń ce bə cìì nə́kulu w tɛ̃́ Pyɔ̌ mɔ́ vɔlɔ w wa, ǹdə́ ń yírhə́ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́, bə̀ ń yà ń nə́ ń wə̀l ń cìn ni: «À bə bal-byǐ zhe è m'a ce à yil ré j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yé.» Rə̀myɛ́ ce, n zɛ̃̀ n ce ń cìcì yil ré nə́kulu w òmyɛ́ mɔ́ nɛ. Bə̀ j'â gwẽ̌ n'ê byẽ̀ w zà bə̀ Abəsalɔ̃ yò lyǐrh nə́kulu.¹⁹Sadɔɔkɛ byǐ Ayəmaasɛ wə̀l Zhɔwaabɛ nɛ: «Pɛ̃ sɔ́má a dùr a vò a cĩ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí pyɔ̌ mɔ́ nɛ, bə̀ nyǐ Cinu bùr n pɔ̃ bùrì, n zwẽ mo ń zwə̀ bé jɔ̃̀ wa.» ²⁰Zhɔwaabɛ wɔ̀ mɔ: «Zà mɔ́ è t'â la e yə̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí ǹ la ń vò ń cĩ́ pyɔ̌ mɔ́ nɛ yé. È m'a yə̀ dɛ̃ dõ. Zà mɔ́ è t'â la e yə̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí yé, è gə́ wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ byǐ ń cù yilə.»²¹Rə̀myɛ́ yó, Zhɔwaabɛ pɔ nyí Ecopyi lyì bal mə̀dù ni n wɔ̀: «Zhəl ń vò ń cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ yírhə́ nɔ mɔ́ pyɔ̌ mɔ́ nɛ.» Ecopyi lyì bal mɔ́ wùlì tɛ̃́ Zhɔwaabɛ yé né n já n lyɛ̃ ǹdə́ ywə́l ń la. ²²Sadɔɔkɛ byǐ Ayəmaasɛ kə́ n wɔ̀ Zhɔwaabɛ nɛ: «È gə wɔ́ dɛ̌ dɛ̌ myɛ sə rə yə̀! Yẽ̌ àmyɛ dùr a pú Ecopyi lyì bal mɔ́ kùrə̀.» Zhɔwaabɛ bwə̀rh mo n wɔ̀: «À byǐ, bə̀kɔ́n dǔr ǹmyɛ la dǔr mə̀ bə yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí zhe ǹ la cṹ sə bə pɔ̃́ kwǎndɛ?» ²³Ayəmaasɛ kə́ n wɔ̀ mɔ: «È gə wɔ́ dɛ̌ dɛ̌ myɛ sə rə yə̀! À m'a vò.» Zhɔwaabɛ wɔ̀ mɔ: «Sə zhəl!» Ayəmaasɛ tó Zhɔrdɛ̃ bwǐ y vɔlɔ w sɔ́má y ǹdə́ ywə́l, n dùr n lyɛ̃ Ecopyi lyì bal mɔ́.²⁴Dəvyidi yà ń jě cɔ w bwə̀rsé sə̀lyè y bwə̌l mó wə. Cɔ w yìlnə mó zhə̀l n vò n jì cɔ w bwə̀rə̀ y lyarh rɛ́ wa, byílí y yə́-pɛ̀lɛ́ wa, n kwẽ̌ ń la dɛ̃̌ nyǔ n púrí bal ń wɔ́ ń dúdú ń nə́ ń dùr ń bànà. ²⁵N búbwéé n mə n ce pyɔ̌ mɔ́ lwar rə̀ nyí ni. Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀: «Ń gə wɔ́ ń dúdú sə́ nyǐ wɔ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí ń bàn cṹ.» Sə bal mɔ́ gə́ tú ń nə́ ń bwəlse yi ní,²⁶cɔ w yìlnə mó nə ń dõ ńmyɛ nə́ ń dùr ń bànà. N búbwéé n ce bwə̀rə̀ y yìlnə mó ne n wɔ̀: «Nyǐ lò dõ ńmyɛ wɔ́ ń dúdú ń nə́ ń dùr ń bànà.» Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀: «Ńmyɛ zə yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí ń mə́ ń bànà.» ²⁷Cɔ w yìlnə mó wɔ̀: «À lwar nã́yə́ə́ mó dùdùrì y párá: wɔ́ Sadɔɔkɛ byǐ Ayəmaasɛ dùdùrì yə́.» Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀: «Ń wɔ́ lyì-twə̌. Ń zə yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí zhə̀n zhə̀nà, ń mə́ ń bànà.»²⁸Ayəmaasɛ yí n búbwéé n ce pyɔ̌ mɔ́ nɛ n wɔ̀: «Yò yò tɛ̀nɛ́ yé.» N tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́ pyɔ̌ mɔ́ yé né n wɔ̀: «Cinu, ǹ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ co lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê bwí ǹdə́ pyɔ̌, à yó-cə́bal mɔ́, ń jɔ̃̀ w mɔ́ nə còrhó!» ²⁹Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Abəsalɔ̃ jɛ̀?» Ayəmaasɛ lyár n wɔ̀: «Zhɔwaabɛ gə́ twĩ̀ pyɔ̌ tùntùnnə dõ mó e súlí àmyɛ́, ǹ tùntùnnə mó yi ní, à púrí lyì bí y'à n'ê zhizhiri dɛ̃̌ dɛ̃́dɛ̃́ sə à yə̀ rə̀ kùr lwar yé.» ³⁰Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀: «Twẽ̌ ń zhì sarh nɛ nyɔ̀nɔ̀.» N twẽ̌ n zhì sarh nɛ.³¹Rə̀myɛ́ yi ní, Ecopyi lyì bal mɔ́ bə̀ n yí. N wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Pyɔ̌, à yó-cə́bal cili yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí tɛ̀bɛ́: Cinu bùr n pɔ̃́ bùrì, ń gə́ zwẽ mó ǹ zwə̀ bé gakó jɔ̃̀ w zà mɔ́ yilə.» ³²Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh Ecopyi lyì bal mɔ́ n wɔ̀: «Abəsalɔ̃ jɛ̀?» Ecopyi lyì bal mɔ́ lyár n wɔ̀: «Bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ yú ébɔ́-dǎl mɔ́ mɔ̀bɔ́ nɛ mɔ́ dwí rí yí pyɔ̌, à yó-cə́bal zwə̀ bé ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê pyà ń lwɛlɛ mɔ́ nɛ!» ³³Rǝ̀myɛ́ yi ní ywẽ zɔ pyɔ̌ mɔ́ n zɛ̃̀ n zù ń sõ jìní w ń nǝ́ ń kúrhǝ́. Ń mǝ́ ń zhǝ̀l ń zhe; à byǐ Abǝsalɔ̃, à byǐ Abǝsalɔ̃! è gǝ wɔ́ àmyɛ́ à cù ǹ jàà wa! à byǐ Abǝsalɔ̃, à byǐ Abǝsalɔ̃!

Chapter 19

¹Pyɔ̌ mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́ mɔ́, n já n kəkə. N jì n zù ń jì y è y'à wɔ bwə̀rə̀ y yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ wẽ́, n zɛ̃̀ n zɛ̃̀ ń nə́ ń kúrhə́. Ń yà ń nə́ ń zhə̀l ń mə́ ń zhe: «Wɛ́y à byǐ Abəsalɔ̃, à byǐ, à byǐ Abəsalɔ̃, byè yil è də̀ àmyɛ́ cìcì à cù ǹ jàà wa! Abəsalɔ̃, à byǐ, à byǐ!» ²Bə vò bə cĩ́ Zhɔwaabɛ nɛ bə wɔ̀: «Nyǐ pyɔ̌ mɔ́ nə́ ń kúrhə́, ń ŋwɛ́nɛ́ wu-zhùlù wẽ́ Abəsalɔ̃ yilə.»³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, dwí rí bɛlɛ rɛ́ rə̀ jú mú wu-nyɔ̃̀ w lyə́r o jǐrh cu wu-zhùlù rə̀ gakó yilə; bə̀ rə̀ y'à nyɛ̀ɛ̀ bə̀ wə̀l rə̀myɛ́ yù wə: «Pyɔ̌ mɔ́ wu-zhìlì dɛ̃́dɛ̃́ ń byǐ mú yilə.» ⁴Rə̀ yù wə, dwí rí zù cɔ w w shɛ́-shɛ́ ǹdə wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ cìzhìl zhe be bə̀ gə́ dùr búlə́ jàà w yil ta.⁵È gə wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ yilə, ń yà ń zə kàmə̀jɛ̃̀ n mə n círhí ń yé yə́, n zɛ̃̀ n zɛ̃̀ ń nə́ ń kúrh dɛ̃́dɛ̃́ ń zhe: «Wɛ́y à byǐ Abəsalɔ̃, Abəsalɔ̃, à byǐ, à byǐ!» ⁶Zhɔwaabɛ zɛ̃̀ n bə̀ n nə pyɔ̌ mɔ́ ń sõ jù wə, n wɔ̀ mɔ: «Zà mɔ́ ǹ co ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ zwẽ ǹ myə̌l ré mó gakó cìzhìlə̀, ń súlí ń ce ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ bə̀kwá bɛ́ ǹdə́ ǹ kana bɛ́ ǹdə́ ǹ kana-dwã bɛ́ cìzhìlə̀.⁷Ǹ só lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê súl mó mó, ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ súl byɛ̀bɛ́ bə̀ só mó mó. Ǹ byili zà pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ yó-cìnə́ bé ǹdə́ tùntùnnə bé də̀ kaka ǹmyɛ́ yil yé. Zà à lwar bə̀ nyǐ Abəsalɔ̃ yírhə́ gə y'à ŋwɛ́nɛ́, nə́myɛ̌ gakó zɛ̃̀ nə́ gə y'ǎ cùwə̀, rə̀myɛ́ mɔ́ y'à la yə̀ rə̀ yé ǹmyɛ́ yilə. ⁸Èlǎsɛ̃́ zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń vò ń zɔ̀m ń mə́ zə ǹ tùntùnnə bé wun ni, è gə də̀ rə̀myɛ́, à n'â zə Cinu à bwəl nyí bə̀ nyǐ lò mə̀dù ga myɛ tá ń la mãɔ̃ ǹdə́ mɔ́ cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ yé; sə rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ yò kɔ̀bɔ́ ò lwɛlɛ rɛ́ du ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ zɔ mɔ́ ǹ bə̀swɛ́nɛ́ yi ní ga kɔn m'e yí zà mɔ́ lwɛlɛ rɛ́.»⁹Rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bə̀ n jòm cɔ w bwə̀rə̀ y nyí rí ni, bə zɛ̃̀ bə bwə̀l bə byili dwí rí gakó ne bə wɔ̀: «Nyǐ-nə pyɔ̌ mɔ́ jě cɔ w bwə̀rə̀ y nyí rí ni!» Dwí rí gakó zɛ̃̀ rə zɛ̃̀ rə bə̀ ń sõ. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à dùr lò gakó ká n vò ń kòrhó w wə. ¹⁰Esərayɛl kwálsɛ́ gakó wẽ́, lyì bí y'à n'ê zhərh ǹdə́ dwã bə̀ zhe: «Pyɔ̌ mɔ́ yà ń zwẽ nə́ba nə́ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, kɔn du Shilisəti lyì bí jɔ̃̀ wa, sə èlǎsɛ̃́ ń dùr n yẽ̌ tənà y nɛ mùnì ga n lú Abəsalɔ̃ jɔ̃̀ wa.¹¹È gə wɔ́ Abəsalɔ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ nə́ y'ǎ tútǔ ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ y mùnì ga n yə̀ nə́ yó-cə́bal mɔ́, ńmyɛ cù búlə́ né jàà wa. Bə̀kɔ́n nə́ k'é n'é dɛ̃̀ èlǎsɛ̃́ sə nə́ ce pyɔ̌ Dəvyidi kwɛ̃̀ n bà?» ¹²Dəvyidi myɛ jòm ń sõ n twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ nɛ: «Zɔ̌m-na ǹdə́ Zhəda náncɛsɛ́ sə á bwə̀rh se á wɔ̀: ‹Byè yil ámyɛ̌ nə m'ǎ yə̀ lyì nánkwaá bɛ́ á la á ce pyɔ̌ mɔ́ kwɛ̃̀ n bə̀ ń sõ, e jà kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ gakó zɔ̀m mɔ́ yú pyɔ̌ mɔ́, ń gə́ wɔ mə̀gã̌?¹³Á wɔ́ à da-byǎ. Àmyɛ́ ǹdə́ ámyɛ̌ ga wɔ́ jal mə̀dù. Byè yil á nə m'ǎ yə̀ lyì nánkwaá bɛ́ á la á ce pyɔ̌ mɔ́ kwɛ̃̀ n bà?› ¹⁴Á m'ǎ súlí á wɔ̀ Amasa nɛ: ‹Àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ ga də̀ jal mə̀dù nà? Bə̀ Yi pɛ̃ còrhò-tum mɔ̀bɔ́ mə̀ bə dõ zhe ǹdə́ ǹ gə yə̀ Zhɔwaabɛ jàà y zwẽ ń jǐrh à shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal twéé twéé yilə!› » ¹⁵Dəvyidi ce Zhəda kwálá y lyì bí gakó wun bùlə̀ né pyìrhí bə zù dwã bə jǐrh ǹdə wɔ́ lò mə̀dù ta. Bə zɛ̃̀ bə twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ mɔ: «Kwɛ̃̀ ń bà, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé gakó!»¹⁶Rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ kwɛ̃̀ ń bànà, n zɛ̃̀ n bə̀ n yí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nyí ni. Zhəda lyì bí y'à tú Jələgal bə̀ la pyɔ̌ mɔ́ jəl sə bə sɛ̃ mɔ n byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́. ¹⁷Bɛ̃zhamɛ kwálá y lò Gəra, Bəwurim lyì bal mɔ́, byǐ Shəmeyi yə̀ làlà n bə̀ n tó Zhəda lyì bí ni n vò n jəl Dəvyidi. ¹⁸Bɛ̃zhamɛ kwálá y nunə mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ Səyuuli kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə Səba ǹdə́ ń byǎ bɛ́ shí ǹdə́ bə̀nu yə́, e súlí ń tùntùnnə bé shí-èlyè y y'à tó mo. Bə̀myɛ́ mɔ́ y'à mə̌ sə bə dùr bə vò bə jəl pyɔ̌ mɔ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó.¹⁹Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ bwəl ré n'ê byɛrhɛ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y lyì bí rə̀ wẽ́; bə̀ y'à súlí bə̀ mə̌ dwã sə bə wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń yǎl mɔ́. Sə pyɔ̌ mɔ́ gə́ tú n byɛrhɛ kwã nɛ́, Gəra byǐ Shəmeyi já n zɛ̃̀ n tu ń nə̀rh kùr wə, ²⁰n wɔ̀ mɔ: «À yó-cə́bal mɔ́ bə̀ká n cĩ́ dóó à yó w yé. Bə̀k'á lyǐrh dóó w kɔ̀bɔ́ ǹ tùntùnnə mó wɛ̀rhɛ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ pyɔ̌, à yó-cə́bal shə́r Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ yò yé. Pyɔ̌ bə̀ká n cĩ́ ri ń wẽ́ yé!²¹Bə̀ ǹ tùntùnnə mó búl ń yě re: à dówə́. Sə zà mɔ́ à jɛ̀nɛ̀ Zhozefu kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó a b'à la pyɔ̌, à yó-cə́bal jəl.» ²²Rə̀myɛ́ yi ní, Səruyə byǐ Abyəshəyi kwè nyí n wɔ̀: «Rə̀myɛ́ n'ê cə̀r Shəmeyi gu yé ne nà, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń bwəl lwɛlɛ n pə lò mó mɔ̀bɔ́ Cinu cír mú ni mú?» ²³Dəvyidi wɔ̀ Abyəshəyi ni: «Bə̀kɔ́n rə̀ ŋwɛ́nɛ́ àmyɛ́ ǹdə́ ámyɛ̌ bwə̌l wə, Səruyə byǎ, á m'á zɛ̃̀ á zə nɛ á yə̀ á zù-bal zà? Bə̀ m'a gu lò Esərayɛl nɛ́ zà? Zà mɔ́, à yə̀l b'à wɔ́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ zhə̀n ga nà?»²⁴Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ Shəmeyi ni: «Ǹ tá ǹ la cú yé.» N zɛ̃̀ n bwəl mo rə̀ nyí. ²⁵Səyuuli nɔ̃̌ Məfyəbɔshɛɛtɛ myɛ yà ń tú n bə̀ n jəl pyɔ̌ mɔ́. Sə kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Dəvyidi shə́r Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ e m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń kwɛ̃̀ n bə̀ ǹdə́ yə̀-zùlə́ mó, Məfyəbɔshɛɛtɛ yà ń já ń yə̀ ń nèsé ǹdə́ ń nyì-kur rí sõ cili yé, ń yə̀ ń kàmə̀zwǐsí myɛ shɛ̀rh yé.²⁶Sə ń gə́ yà ń tú Zhərəzalɛm n bə̀ n jəl Dəvyidi yi ní, Dəvyidi bwə̀rh mo n wɔ̀: «Məfyəbɔshɛɛtɛ, byè yil ǹ yə̀ ne tó ń vò?» ²⁷N lyár mɔ n wɔ̀: «Pyɔ̌, à yó-cə́bal, à tùntùnnə mó jə́jɛ̀nɛ́ nɛ. Ǹ tùntùnnə mó yà ń wə̀l ń cìn ni: ‹À m'a lyẽ à bə̀na y a jòm a tó pyɔ̌ mɔ́ nɛ a vò› bə̀ ǹ tùntùnnə mó wɔ́ gwànà. ²⁸Sə nyǐ à tùntùnnə mó tú n gõ̀ kɔma n ce à nyí ni, pyɔ̌, à yó-cə́bal sõ. Sə pyɔ̌, à yó-cə́bal, wɔ́ ǹdə Cinu màlɛ́ka ta. Rə̀myɛ́ ce, wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn ǹmyɛ́ yil mú.²⁹Zhə̀n ga, à da kɛ̀lɛ́ y lyì bí púlə́púlə́ y'à wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mə̌ ǹdə́ cu, pyɔ̌, à yó-cə́bal yé né, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga yírh wə, ǹ shɛ̀nɛ́ ń zwẽ ǹ tùntùnnə mó lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê tó mó bə̀ jí nə̀zhĩ̌ èdù wẽ́ mó cəcəl wə. Kɔn dõ ŋwɛ́nɛ́ à mə̌ ǹdə́ rɛ? Bə̀kɔ́n dõ à wɔ̌ à m'a zə byã nɛ́ bə̀ pyɔ̌ mɔ́ pɛ̃?» ³⁰Dəvyidi wɔ̀ mɔ: «Byè yil ǹ nə gwẽ̌ nə́ ǹ tùrhì? À n'â kwè nyí: Ǹmyɛ́ ǹdə́ Səba m'ǎ tə̀ bwandɛ́.»³¹Məfyəbɔshɛɛtɛ wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Ń gaga mɔ́ kwě bwandɛ́ gakó, bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ gə́ kwɛ̃̀ n bə̀ jè ǹdə́ yə̀-zùlə́ mó.» ³²Galaadɛ lyì bal Bərəzhələyi myɛ yà ń shí Orogəlim n bà. Ń tó pyɔ̌ mɔ́ nɛ n byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ń zhǐr n yẽ̌ pyɔ̌ mɔ́ nɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó. ³³Bərəzhələyi yà ń jǐrh náncɛ dɛ̃́dɛ̃́, ń yà ń zhe byinə shə́-lyɛlɛ. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń nə́ ń nyǐ Dəvyidi nyí-kùjú w yò ń gə́ yà ń tú ń jě Məənəyim ní mú yi ní, bə̀ ń yà ń wɔ́ nə̀cɛ̀m-bal.³⁴Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ Bərəzhələyi ni: «Ǹmyɛ já ń tó ne, b'à m'a nyǐ ǹ yò à sõ Zhərəzalɛm nɛ́.» ³⁵Sə Bərəzhələyi wə̀l pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Byinə màngala à gwẽ̌ la wɔ̀rhɔ́ cɛ yó s'a m'a tó pyɔ̌ mɔ́ nɛ a vò Zhərəzalɛm? ³⁶Èta mɔ́, à zhe byinə shə́-lyɛlɛ. À wɔ̌ à m'a pɔr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn pár dwã wa? Ǹ tùntùnnə mó wɔ̌ ń mà n lwar kùjú kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̀ ǹdə́ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ mə̀ nyɛ̀ párá? À k'â wɔ̌ à m'a nyɛ̀ɛ̀ núnnə bé, bə̀ bala ǹdə́ bə̀ kana ga, cələ né? Byè yil ǹ tùntùnnə mó nə mà n kə́ n gwẽ̌ yə̀ zhĩĩ pyɔ̌, à yó-cə́bal yilə?³⁷Wɔ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y dúdú ǹ tùntùnnə mó wɔ̌ ń mà n tó pyɔ̌ mɔ́ nɛ n byɛrhɛ. Sə è nə wɔ́ byè yil pyɔ̌ mɔ́ mà n pɛ̃ kwǎndɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí?³⁸Pə sɔ́má ǹ tùntùnnə mó ne n ká n kwɛ̃̀; à m'a cì à cɔ w wa, à da ǹd'â ná bɔ̀l mɔ́ yala nɛ. Sə nyǐ ǹ tùntùnnə Cəmam. Ń mà n tó pyɔ̌, à yó-cə́bal nɛ n vò, sə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ yǎl mɔ́ ń pɔ̃.» ³⁹Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀: «Cəmam mà n tó ne n vò, à m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ só mó ń yilə, à m'a súlí a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ la nɛ lwə̌l mó a pɔ̃́.»⁴⁰Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ dwí rí gakó byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n kwə̀ə̀lè Bərəzhələyi n cĩ́ bwəl ń yó. Bərəzhələyi kwɛ̃̀ n vò jè. ⁴¹Pyɔ̌ mɔ́ zhílí ń sɔ́má y n zǎ Jələgal səta, sə Cəmam tó mo n lyɛ̃. Zhəda lyì bí gakó e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kə̀kàlà y'à tó pyɔ̌ mɔ́ nɛ bə byɛrhɛ.⁴²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó gə́ yú pyɔ̌ mɔ́ nyí ni yi ní, bə̀ bwə̀rh mo bə wɔ̀: «Byè yil nə́ da-byǎ, Zhəda lyì bí, zhə̀l bə vò bə zə mɔ́ bə̀ dúdú, pyɔ̌, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí bə m'e byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́, e jà ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́?» ⁴³Zhəda kwálá y lyì bí lyár Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə wɔ̀: «Wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ gə́ ŋwɛ̀ ǹdə́ nə́ba du ába mɔ́ yilə. Byè yil á lyim n'ê yì rə̀myɛ́ mɔ́ yilə? Nə́ jú kɔn rə̀ shí pyɔ̌ mɔ́ sõ nà? Ráá nə́ zwẽ pánsɛ ń sõ nà?»

Chapter 20

¹Lò mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Jələgal nɛ́, bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ Shəba, ń yà ń bə kùr zhe yé. Ń yà ń wɔ́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y lò; ń da mɔ́ yà ń yíl Byikəri. Shəba wúl pɔ́lá n wɔ̀:«Nə́myɛ̌ ǹdə́ Dəvyidi bə cəl zhe dwã yó yé.Nə́myɛ̌ ǹdə́ Zhese byǐ mú bə kaka zhe dwã yó yé.Rə̀myɛ́ ce, Esərayɛl lyì byǎ, lò gakó kwɛ̃̀ ń vò ǹ kòrhó w wẽ́!» ²Rə̀myɛ́ yó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwɛ̃̀ bə yẽ̌ Dəvyidi ni bə pú Byikəri byǐ Shəba kùrə̀. Sə Zhəda kwálá y lyì bí mɛ̃ ǹdə́ bə̀ pyɔ̌ mɔ́ bə pú ń kùr Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó ga bə m'e yí Zhərəzalɛm.³Dəvyidi kwɛ̃̀ n yí ń sõ Zhərəzalɛm nɛ́. N ce ń kana-dwã shí y byɛ̀bɛ́ ń yà ń yẽ̌ bə̀ n'ê yìlì kɛ̀lɛ́ y nɛ mɔ́ jì èdù, bə̀ y'à n'ê dɛ̃̀ cɛ̀nɛ̀ mɔ́ wẽ́. N ce bə nyǐ bə̀ yò sə ń kə́ ń yə̀ zwì ǹdə́ bɛ yé. Bə̀ mɛ̃ jì y wẽ́ ǹdə ejə̀nə̀ ta, e jà bə̀ byal mɔ́ yírhə́ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́, kɔn m'e yí bə̀ cu.⁴Dɛ̃ rə̀dù, pyɔ̌ mɔ́ wə̀l Amasa nɛ: «Byẽ̌ Zhəda lyì bí gakó ń cĩ́ dwã yó dwã nə̀tɔ̀ zà ń pɛ̃. Sə ǹ cìcì mú tó ń yə̀ nɛ́.» ⁵Amasa zhə̀l n vò n byẽ̀ Zhəda lyì bí n cĩ́ dwã yó, sə dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Dəvyidi yà ń pɔ mɔ mɔ́ y'à lyɛ̃.⁶Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ Abyəshəyi ni: «Èlǎsɛ̃́, Byikəri byǐ Shəba lwɛlɛ rɛ́ ń la nə́ba wɔ̀rhɔ́ mɔ́ m'a dwini Abəsalɔ̃ nyǎn rɛ́. Rə̀myɛ́ yilə, ǹ cìcì mú zə ǹ yó-cə́bal mɔ́ tùntùnnə bé ń pú ń kùr ń jì, è gə də̀ rə̀myɛ́ ń mà n zù cɛmɛ nyɛ̀bɛ́ nə̀ zhe byíl-fwàlsɛ̀ wẽ́, n dùr n jé nə́ yé né.» ⁷Zhɔwaabɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ Kərɛɛtɛ lyì bí ǹdə́ Pəlɛɛtɛ lyì bí e súlí búlə́ kàndar rɛ́ gakó du bə pú Abyəshəyi kùrə̀. Bə zɛ̃̀ bə zhì Zhərəzalɛm nɛ́ bə shə́r bə̀ n'ê jì Byikəri byǐ Shəba kwã.⁸Amasa tú n bə̀ n jəl be ǹdə́ bə̀ yú nə́kul-fɔ̀lɔ̀ w ò ŋwɛ́nɛ́ Gabaɔ̃ nɛ́ mɔ́ yala nɛ. Zhɔwaabɛ yà ń zù ń búlə́ kàmə̀zwǐ yə́, n lyẽ ń búlə́ shù w ò y'à wɔ ò pyá w mɔ́ ń cã̌-tɔ̀nɔ̀ w nɛ. Sə ń búlə́ shù w tu tɛ̃́, ń gə́ zhǐr ń la Amasa nyí ni yi ní.⁹N wɔ̀ Amasa nɛ: «Ǹ zhe yə̀-zùlə́, à da-byǐ?» N zə ń jə̀-jĩ́ y n mə n zə Amasa tama nɛ́ nɛ ń la mɔ kwə̀ə̀lè. ¹⁰Sə Amasa yà ń yə̀ ń cìn dɛ̃̀ ǹdə́ shù w kɔ̀bɔ́ ò y'à wɔ Zhɔwaabɛ jɔ̃̀ w mɔ́ yé. Zhɔwaabɛ zə w n zò ń pǔ wə́, ń wu lyur rí du rə làà tɛ̃́. Zhɔwaabɛ yə̀ bwérhé n zò Amasa yé ǹdə́ ń cùwə̀. Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń da-byǐ Abyəshəyi k'e zɛ̃̀ bə pú Byikəri byǐ Shəba kùr bə̀ n'ê jì.¹¹Zhɔwaabɛ shə̀dáá èdù y'à mɛ̃ Amasa cùù w nyí ni, è y'à zhe: «Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń só Zhɔwaabɛ e jà ń nyí wɔ Dəvyidi kwã nɛ́ sə n pú Zhɔwaabɛ kùrə̀!» ¹²Amasa yà ń byíbyílí tɛ̃́ ń jal mɔ́ wẽ́ sɔ́má y cəcəl wə. Sə shə̀dáá y púrí lyì bí gakó y'à bə yí bə zhì. Rə̀myɛ́ ce n vwɛ̃ Amasa cùù w sɔ́má y yó n cĩ́ cɛ y wẽ́, n zɛ̃̀ n ji gàmə̀lyɔ̀nɔ̀ ò yó. ¹³Ń gə́ vwɛ̃ cùù w sɔ́má y yó n cĩ́ kwã nɛ́ mɔ́ yi ní, lyì bí y'à j'â n'ê lyɛ̃ bə̀ pwí Zhɔwaabɛ kùr bə̀ la m'e jì Byikəri byǐ Shəba.¹⁴Shəba tó Esərayɛl kwálsɛ́ gakó wẽ́ n lyɛ̃, n lyɛ̃ n yí Abɛl-Bɛtɛ-Maaka cɔ w ǹdə́ Beritəbá gakó sõ. Sə Beritəbá myɛ du bə pú ń kùr bə̀ n'ê jì. ¹⁵Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zhə̀l bə pú Abɛl-Bɛtɛ-Maaka cɔ wá, bə̀ la bú ǹdə́ wa, bə̀ Shəba yà ń wɔ gàà. Bə ló shó púl bə m'e dɛ̃ cɔ w byílí y cã̌ nɛ rə zɛ̃̀ dɛ̃̌ rə yí pwẽ̀ ne byílí y yó w ne. Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Zhɔwaabɛ mɔ́ y'à zɛ̃̀ sə̀ n'ê jǐrh byílí y kùr ré sə̀ la m'e wǔr yə. ¹⁶Kɛ̃ mə̀dù, ń yà ń lɔ́wá, zhì cɔ w wẽ́ n búbwéé n ce be n wɔ̀: «Cili-nə! Cili-nə! À n'â lwə̀l ába sə á wɔ̀ Zhɔwaabɛ nɛ: ‹Yí nyɔ̀nɔ̀, b'à n'â yǎl a zɔ̀m ǹdə́ mɔ́.› »¹⁷Zhɔwaabɛ bə̀ n yí ń nyí ni, kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Zhɔwaabɛ mɔ́?» Zhɔwaabɛ lyár mɔ n wɔ̀: «Wɔ́ àmyɛ́!» Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Cili ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́.» N wɔ̀ mɔ: «À n'â cili.» ¹⁸Kɛ̃ mɔ́ zhílí n wɔ̀: «Shãã ga lyì bí y'à myɛ̀rhɛ̀ bə̀ n'ê wə̀lə̀: ‹Bə̀ bwə̌rh Abɛl nɛ́, sə bə yẽ̌ bə̀ yò w m'a kwɛrhɛ.› ¹⁹Esərayɛl nɛ́ nyɔ̀nɔ̀, lò tɛ̀nɛ́ ń wɔ́ yə̀-zùlə́ cə́bal ǹdə́ zhə̀n-cə́bal ǹdə àmyɛ́ ta yé. Ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ pyà sə cɔ w kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ cə-fɔ̀lɔ̀ Esərayɛl nɛ́ mɔ́ jé tɛ̃́! Byè yil ǹ nə́ ǹ yǎl ń ce Cinu cəl-tənà y jé tɛ̃́?»²⁰Zhɔwaabɛ lyár n wɔ̀: «Yi bə̀k'a shɛ̀nɛ́ a ce Cinu cəl-tənà y jé tɛ̃́ ráá a cɔ̀ y yé! ²¹È də̀ yò w òmyɛ́ mɔ́ yé. Wɔ́ Efərəyim pyàr rɛ́ bal mə̀dù, bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ Shəba, ń da mɔ́ yíl Byikəri yò wə́. Ń zɛ̃̀ ń nə́ ń bwí ǹdə́ pyɔ̌ Dəvyidi. Vǔr-nə ńmyɛ̌ dúdú á ce pwẽ̀ ne a pɛ̃, b'à m'a zɛ̃̀ a yẽ̌ á cɔ w pú mú ni.» Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ Zhɔwaabɛ nɛ: «È gə wɔ́ rə̀myɛ́, bə̀ m'a tó byílí y bə dul ń yó w pwẽ̀ ne bə pɔ̃́.» ²²Rə̀myɛ́ yó, kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n vò ń cĩ́ cɔ w lyì bí gakó ne kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ńmyɛ yà ń bùl rə̀ y'à càn mɔ́. Bə zɛ̃̀ bə gõ̀ Byikəri byǐ Shəba yó wə́, bə dul pwẽ̀ ne bə pə Zhɔwaabɛ nɛ. Zhɔwaabɛ ce bə wúl pɔ́lá, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə yẽ̌ cɔ w nɛ sə làà dwã nɛ, lò gakó vò ń sõ kòrhó w wə. Sə è gə wɔ́ Zhɔwaabɛ yilə, ńmyɛ̌ kwɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm pyɔ̌ mɔ́ sõ.²³Zhɔwaabɛ yà ń wɔ́ Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cə́bal; Yɔyada byǐ Bənaya yà ń wɔ́ Kərɛɛtɛ lyì bí e súlí Pəlɛɛtɛ lyì bí yó-cə́bal. ²⁴Adɔram yà ń wɔ́ tũ̀-kùlə̀ né yó-cə́bal. Ayəluudi byǐ Yɔshafaatɛ yà ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ nyì-zwennə; ²⁵Shəva yà ń wɔ́ sá-kanna; Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ y'à wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə. ²⁶E súlí Yəyiiri lyì bal Yəra, ńmyɛ yà ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə ń yà ń nə́ ń twĩ̀ ń pɛ Dəvyidi ni.

Chapter 21

¹Nɔrh tú mə tu byinə nə̀tɔ̀ nə pú dwã nɛ, Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní. Dəvyidi zɛ̃̀ n yí Cinu yé né n bwə̀rh mo, sə Cinu lyár mɔ n wɔ̀: «Wɔ́ Səyuuli ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí bə̀ wɔ́ yò w kùr ré, bə̀ Səyuuli gu Gabaɔ̃ lyì bí.»²Dəvyidi byẽ̀ Gabaɔ̃ lyì bí ń la zhərh ǹdə́ bɛ. Bə̀ y'à də̀ Esərayɛl dwí rí lyì yé, sə bə̀ y'à ŋwɛ̀ ǹdə́ Amɔrətəbá byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à dàl mɔ́. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à bwəl nyí bə̀ bə̀ b'a yẽ̌ be nã́nyìrh. Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Səyuuli pyà ń la n ce bə jé tɛ̃́, ń gə́ yà ń só Esərayɛl ǹdə́ Zhəda lyì bí kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ yilə. ³Rə̀myɛ́ ce, Dəvyidi bwə̀rh Gabaɔ̃ lyì bí n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n à mə̌ s'a wɛ̀rhɛ́ á yilə? Etər à m'a lwə̀l sǔbri ní mùnì á bwəl bwəl tɛ̀bɛ́ rə̀ càn á pə dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Cinu cəl mó ne?»⁴Gabaɔ̃ lyì bí lyár mɔ bə wɔ̀: «È də̀ sə̀byǐ ǹdə́ sánə́má yò ò ŋwɛ́nɛ́ nə́myɛ̌ ǹdə́ Səyuuli ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí cəcəl w yé. Nə́ bə mə̌ sə nə́ ce bə gu lò Esərayɛl nɛ́ yé.» Dəvyidi wɔ̀ bɛ: «Kɔn dɛ̌ ná-dwí yil á byili, à m'a wɛ̀rhɛ́ rɛ a pə ába.»⁵Bə wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Səyuuli pyà n ce nə́ jé tɛ̃́. Ń gaga mɔ́ yà ń bùl bə̀ bə̀ y'à ce nə́ jé tɛ̃́ dwə́l ga. ⁶Bə̀ zə ń nɛ̀mɛ́ bwàlpyɛ̀ bə pə nə́ba, nə́ m'ǎ pyir bi nǎm nǎm Cinu yé né, Jəbəya nɛ́, Səyuuli mú mɔ̀bɔ́ Cinu cír mú cɔ wá.» Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀: «À m'a zə bɛ a ce á jɔ̃̀ wa.»⁷Sə Dəvyidi yə̀ Zhɔnatã byǐ Məfyəbɔshɛɛtɛ, Səyuuli nɔ̃̌ w zə n pə yé, nyí rí ń yà ń zə Cinu yil ré n mə n bwəl, rə̀ y'à lyẽ ńmyɛ̌ ǹdə́ Səyuuli byǐ Zhɔnatã mɔ́ yilə. ⁸Pyɔ̌ mɔ́ zə Aya bə̀kɔ́ Erəsəpa byǎ bɛ́ bə̀lyè yə́, Arəmoni ǹdə́ Məfyəbɔshɛɛtɛ, ń lùl ǹdə́ Səyuuli mú, e súlí Səyuuli bə̀kɔ́ Myəkal byǎ bɛ́ bə̀nu y ń yà ń lùl ǹdə́ Məwɔla lyì bal Bərəzhələyi byǐ Adərəyəə mɔ́, ⁹n pə Gabaɔ̃ lyì bí ni, bə vò bə pyir bi nǎm nǎm pyɔ̀ w yó, Cinu yé né. Bə̀ bwàlpyɛ̀ y ga tó dwã bə cì. Bə̀ gu bí orzhɛ y kɔrɔ́ w kùr jirə́ y yi ní.¹⁰Aya bə̀kɔ́ Erəsəpa kwè wu-zhùlù gɔ̀nɔ̀ n lɛ̀lɛ̀ nə́kulu w yó, orzhɛ y kɔrɔ́ w kùr jirə́ y yi ní ga e m'e yí dwà y b'e nyɔ̀ bə̀ cùùrí yó. Ń yə̀ dɛ̃̌-kúmsí ni yẽ̌ sə jòm rə̀ yó nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ yé; ń yə̀ gɔ-wẽ̀ ré myɛ nɛ yẽ̌ rə bə̀ rə̀ nyí ni cəcɛ̃ nɛ yé. ¹¹Bə vò bə cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Səyuuli kɛ̃-dõ Aya bə̀kɔ́ Erəsəpa yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nyí Dəvyidi ni.¹²Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi zɛ̃̀ n vò n zwẽ Səyuuli ǹdə́ ń byǐ Zhɔnatã kúr rí Yabɛɛshɛ lyì bí sõ, Galaadɛ nɛ́, b'è wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à ŋwɔ̀l rɛ Bɛtɛ-Shəyã cɔ w jàà y wa, Shilisəti lyì bí gə́ y'à jele Səyuuli ǹdə́ Zhɔnatã mə̀gã̌ mɔ́, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à gu Səyuuli Jələbɔwa nɛ́ mɔ́. ¹³Dəvyidi pwà Səyuuli ǹdə́ ń byǐ Zhɔnatã kúr rí n mə n zhǐr gàà; bə súlí bə pwà nunə bé bwàlpyɛ̀ y bə̀ y'à pyir nǎm nǎm mɔ́ kúr rí myɛ.¹⁴Bə vò bə ce re Bɛ̃zhamɛ tənà y wa, Səla nɛ́, Səyuuli da Ciishi bɔ̀l mɔ́ wẽ́. Bə̀ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔ rə̀ nyí mú. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yi dùr tənà y nɔ̀nɔ̀.¹⁵Búlə́ dwã zɛ̃̀ Shilisəti lyì bí ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə. Dəvyidi kə́ n zɛ̃̀ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ bə vò bə bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí. Sə Dəvyidi tú n púrí ń lyɛ̀ɛ̀. ¹⁶Rə̀myɛ́ yi ní, Yəshəbi-Bənɔɔbɛ, ń yà ń wɔ́ Arafa dwí rí lò, zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m bə̀ ń la Dəvyidi gu. Ń yà ń zhe swé rə̀ dùmì rí y'à yú kàmmɔ cəə́le rə̀tɔ̀. ¹⁷Sə Səruyə byǐ Abyəshəyi tú n sɛ̃ Dəvyidi ni n mà Shilisəti lyì bal mɔ́ kɔn b'e yí n gu mu. Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ j'a zɛ̃̀ sə pɔ̃ nyí sə m'e cə̀r mo sə wɔ̀: «Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la nə́ba tó ń vò búlə́ né jàà w yé, mùnì ga ǹ bə̀ Esərayɛl pàntɛ́mɛ́ y cì yé.»¹⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, búlə́ dwã myɛ k'e zɛ̃̀ ǹdə́ Shilisəti lyì bí Gɔɔbɛ nɛ́. Wɔ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Ushə lyì bal Səbəkəyi gu Arafa dwí rí lò Saafɛ nɛ́ mɔ́. ¹⁹Nə̀myɛ kwã nɛ́, nə̀ dwã myɛ k'e zɛ̃̀ Gɔɔbɛ nɛ́ ǹdə́ Shilisəti lyì bí. Bɛtələyɛm lyì bal Yəri byǐ Elanã gu Gaatɛ lyì bal Gɔləyaatɛ, ń swé ré dɔ̌ w y'à kwər ǹdə sɔ́rá dɔ̌ ta mɔ́.²⁰Nə̀ dwã myɛ zɛ̃̀ nə k'e zɛ̃̀ Gaatɛ nɛ́. Búlə́ kàndɔ òdù y'à ŋwɛ́nɛ́ ò jɛ̃̀ èdù gakó y'à zhe jǝ̀fɔ́lá nyə̀ldù, ò nà èdù gakó myɛ y'à zhe nǝ̀fɔ́lá nyə̀ldù, nə mù dwã nɛ nə̀ gakó y'à wɔ́ shí-èlyè ǹdə́ nə̀na. Òmyɛ y'à wɔ́ Arafa dwí rí lò. ²¹Ń gòm Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, sə Dəvyidi da-byǐ Shamma byǐ Yɔnatã gu mu. ²²Bə̀myɛ́ bə̀na y ga y'à wɔ́ Arafa dwí rí lyì, Gaatɛ nɛ́; sə wɔ́ Dəvyidi ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ bə̀ gu bi.

Chapter 22

¹Dəvyidi nún Cinu ǹdə́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu zwẽ mo ń zwə̀ bé gakó ǹdə́ Səyuuli jɔ̃̀ w mɔ́. ²Ń nún n wɔ̀:Cinu wɔ́ à pàtá,ń wɔ́ à zwẽẽ́ jàà ǹdə́ à vwǎrhnɔ,³Yi wɔ́ pàtá y kɛ̀bɛ́ è n'ê círhí ni múńmyɛ̌ ń wɔ́ à nə̀kò wə́,ń wɔ́ à búlə́ ku w kɔ̀bɔ́ à m'a jí bɛlɛ mɔ́, ń wɔ́ à shòò jàà yá. Ńmyɛ̌ sõ à n'â shèè né, ń wɔ́ à zwennə mó,ńmyɛ̌ ń nə́ ń zwẽ ne wu-bárhɛ́ cìnə́ bé jɔ̃̀ wa. ⁴Ń yil ré nə còrhó! À byẽ̀ Cinu,sə à ŋwɛ̀nɛ́ à zwə̀ bé.⁵Cu mú y'à kə́kɛ́lɛ́ nɛ ǹdə nə̀-zha ta,Bəlyaalɛ lwɛlɛ zɛ̃̀ à wu ni ǹdə nə̀-wùlmə̀ ta, ⁶Cúlú w lyẽẽ́sé gə́gɛ́rɛ́ nɛ,cu mú pɔ̀mdɛ́ y'à pàm tɛ̃́ à yé né.⁷À zúzúnú w wẽ́, à byẽ̀ Cinu,à byẽ̀ à Yi rí.Sə ń zhì ń còrhó w jì y wẽ́n nyɛ̀ɛ̀ à cəl ré;À sɛ̃ɛ̃́ lwə̌l búbwéé y tu ń zhɛ̃̌ wa.⁸Rə̀myɛ́ yi ní cɛ y byibyi e súlí e zhízhǐ;Cinu lyim rí gə́ zɛ̃̀ yi ní, dɛ̃̌-yi rí kùr ré rə̀ cĩ́ tɛ̃́ mɔ́ zhízhǐ rə súlí rə dom. ⁹Nyɛ̀rh shí ń myə̀lə́ w sə du,myìn-zhù ǹdə́ myìn-cala nánshɛ̀mà ga y'à n'ê shí ń nyú w rə̀ dwi.¹⁰N zə dɛ̃̌-yi rí n púr n zɛ̃̀ n só tɛ̃́,ǹdə́ ébɔ̃ námbyṹ ń nə̀rh kùr wə. ¹¹Cinu jòm Shərəbɛ̃́ y vwə̃tu w n mə n zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌-yi wə,n vò ń ŋwɛ́nɛ́ zho w vɔ̀mɛ̀ nɛ́ yó. ¹²N zə cə-byín rí, bə́ban námbyín rə̀ y'à sú ǹdə́ nɛ̃̌, rə̀ shɛlɛ shɛlɛ dwã yó mó,n mə n kə́kɛ́lɛ́ ń cìn rə yə̀ ń jì!¹³Pwẽ̀ nánfɔ̀lɔ̀ tó ń yé nə̀myìn-pwə́nse y'à n'ê párh mə̀ wẽ́ sə̀ dwi. ¹⁴Cinu Yi cəl ré zhì dɛ̃̌-yi w rə dom,Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ ce ń cəl du. ¹⁵N lə cama, n mə n làà ń zwə̀ bé dwã nɛ,n ce dwà lyə́lyɔ̌, n mə n ce bə dùr bə làà dwã nɛ.¹⁶Cinu cəl ré rə̀ dom móe súlí zho w ò shí ń myə̀lə́ né wẽ́ o du mú ce,nə̀-fɔ̀lɔ̀ w kùr ré jǐrh rə̀ pyě pwẽ̀ ne.Lũ w kùr ré gə́ cĩ́ tɛ̃́ mə̀gã̌ mɔ́ pul rə̀ pyě pwẽ̀ ne.¹⁷Ń zhì dɛ̃̌ n twĩ̀ bə b'e kwè ne,ń vùr ne nàná nánlyilyǐmdí wẽ́ n cĩ́ pwẽ̀ ne. ¹⁸Ń zwẽ ne à zù-bal námbya y jɔ̃̀ wa,ń zwẽ ne à zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ jàn rɛ́ du ni mú jɔ̃̀ wa.¹⁹Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à ŋwɛ́nɛ́ zúzúnú wẽ́ mó,bə̀ y'à tú bə̀ n'ê bwí ǹdə́ nɛ,sə Cinu yàl à sanna mɔ́. ²⁰Ń vùr ne pyə́pyáná wẽ́ n pɛ̃ cìn cìnú;ń zwẽ ne, ń gə́ só ne mó yilə. ²¹Cinu Yi nə́ ń nyǐà cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí, ń mə́ ń nyǐ à yò,ń nə́ ń nyǐ à wu-põ̀ tumə né ń mə́ ń nyǐ à yò.²²À tó Cinu sɔ́msɛ́,à yə̀ à Yi rí kwã nɛ́ kwɛ̃̀ a vò a twĩ̀ lwɛlɛ yé. ²³À zwẽ ń nyə́ né gakó,à yə̀ kǎr a yẽ̌ ń pùbùlə̀ né tó mó ne yé.²⁴À yàl wu-põ̀ cə́bal ǹdə́ mɔ,à dɛ̃̀ à cìn ǹdə́ lwɛlɛ dwí gakó. ²⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce Cinu nyǐà cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹd'â wu-põ̀ tumə né ń nɔ ǹdə́ ń yírh mó n mə n kwɛ̃̌ nɛ.²⁶Cinu, ǹ nə́ ǹ zhì ǹ nà y yó ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zhì ń nà yó mó;ǹ tá ǹ cĩ́ dóó kàndɔ w kɔ̀bɔ́ ò bə dóó zhe yó w yé. ²⁷Ǹ wɔ́ wu-põ̀ cə́bal ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ wu-põ̀ cə́bal;sə ǹ wɔ́ sə̀swìrhí ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ sə̀swìrhí mú.²⁸Ǹ nə́ ǹ sɛ̃ dwí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ co cìzhìl mú ni,ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zhẽ̌ bə̀ cìn dɛ̃̌ mɔ́ ǹ mùrì. ²⁹Cinu, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à pàntɛ́mɛ́ yá.Cinu nə́ ń yə̌r à cə-byín rí.³⁰À n'â tó ǹmyɛ́ dɛnnɛ à gar gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú wə́,à n'â tó à Yi rí dɛnnɛ à gar byúlú wə́. ³¹Nə́ Yi rí sɔ́má y j'â wɔ́ cángá,Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zhə̀n rɛ́ duwə.Ń wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê shèè ń sõ mó nə̀kò wə́.³²Wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ́ yi ǹdə́ è gə də̀ Cinu?Mɔ̌ lò ń wɔ́ pàtá yá,ǹdə́ è gə də̀ nə́ Yi rí? ³³Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ à zwẽẽ́ jàà yá,rə̀ n'ê ce à kwè sɔ́má kɛ̀bɛ́ è wɔ́ cángá mɔ́.³⁴Rə̀ n'ê ce à nà lum tɛ̃́ ǹdə ta ta.Rə̀ ce à wɔ̌ à n'â zhì dɛ̃̌ də̀dwə́ə́lé yó. ³⁵Rə̀ n'ê cèrhè ne bə̀ gə́ n'ê bwí búlə́ né né,rə ce à wɔ̌ à vwɛ̃ kàmmɔ twã yá.³⁶Ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ ǹ nə̀kò w kɔ̀bɔ́ ǹ mə́ ǹ jí bɛlɛ mɔ́,ǹ gə́ nə́ ǹ cili à sõ mó n'ê súlí à jàn rɛ́. ³⁷Ǹ nə́ ǹ súlí à nə̀-garha nɛ́,e jà à nə̀-kṹkǔndí myɛ t'â gɛ yé.³⁸À n'â pwí à zwə̀ bé kùr à jì, à n'â ce bə jé tɛ̃́,à t'â kwɛ̃̀ à twí ǹdə́ è gə də̀ gú à gu bi a zhɛ̀ yé. ³⁹À báásɛ bɛ, à gòm be a yəywɛlɛ,bə̀ k'ê t'â la tɛ̃́ zã̀ɔ̃̀ yé;à n'â cèè be tɛ̃́ à nə̀rh kùr wə.⁴⁰Ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ jàn búlə́ né bú yilə,ǹ nyɛ́ɛ́ à zwə̀ bé ń ce bə jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó à yé né. ⁴¹Ǹ nə́ ǹ ce à zwə̀ bé dùr à yé né,à ce bə̀ gakó jé tɛ̃́:⁴²Bə̀ n'ê kúrh bə̀ m'ê pyà sɛ̃ɛ̃́,sə lò tɛ̀nɛ́ ń la bɛ zõ yé;bə̀ búbwéé bə byẽ̀ bə ce Cinu ni,sə ń tá ń lyár bɛ yé. ⁴³À ce bə jǐrh shó,à n'â nɔ̀m bɛ tɛ̃́, à n'â cèè be tɛ̃́ à nə̀rh kùr wə,ǹdə sɔ́msɛ́ bɔ̀bɔ̀rɔ̀ w ta.⁴⁴Ǹ ce a lú à dwí rí búlə́ né wẽ́.Ǹ ce à gwẽ̌ wɔ́ tənèsé dwə́ dwã yó-cə́bal.Dwí rí tɛ̀bɛ́ à yə̀l rə̀ pár mɔ́ lyì bí jǐrh à yómə́; ⁴⁵dwə́ dwã lyì n'ê pyà s'a zə dɔbrɛ ǹdə́ bɛ,à la m'a púr à nyí mú ǹdə́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wə̀l mó; ⁴⁶dwə́ né dwã bɛ́ lyì bí wun gɔwa,bə̀ vùr be bə̀ jàn rɛ́ jààsɛ́ wẽ́ bə m'e du,bə̀ lyẽ be ǹdə́ nyáná.⁴⁷Cinu zhə̀n ga wɔ́ nã́nyì!À pàtá y nə còrhó!Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ à pàtá y rə̀ ce a jí bɛlɛ mɔ́ nə còrhó! ⁴⁸Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ ce à n'â cĩ́ à jim,rə̀ n'ê ce à cìní dwə́ dwã lyì. ⁴⁹Ǹ nə́ ǹ zwẽ ne à zwə̀ bé jɔ̃̀ wa,ǹ ce a ŋwɛ̀nɛ́ à búl-dwã bɛ́,ǹ nə́ ǹ súlí ǹ zwẽ ne wu-bárhɛ́ cìnə́ bé jɔ̃̀ wa.⁵⁰Rə̀myɛ́ yil à n'â ce ǹ nə̀bán Cinu,dwə́ né gakó cəcəl wə!À n'â nún à la m'a cèrhé ǹ yil ré: ⁵¹Cinu nə́ ń ce ń pyɔ̌ mɔ́ búl n jí bɛlɛ,ń nə́ ń zal mɔ̀bɔ́ ń cír mú ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀,ń nə́ ń zal Dəvyidi ǹdə́ ń dwi rí,ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ twéé twéé yilə.

Chapter 23

¹Nyǐ Dəvyidi zɔ̀mà nɛ́ nánkwaá nɛ́:Zhese byǐ Dəvyidi nyí rí,lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ mɔ́ nyí rí,lò mó mɔ̀bɔ́ Zhakɔɔbɛ Yi rí cír mú,lò mó mɔ̀bɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ só nún mú nyí rí. ²Cinu eshirhə y n'ê tó à dɛnnɛ è zɔ̀mà,è zɔ̀mà nɛ́ wɔ à nyú wə.³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí rə̀ byili ri,Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Pàtá y è byili ri ni:Pyɔ̌ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń kálnumbyínə́ bé ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́ mɔ́,mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń kál bɛ Yi nyɔ̀mɔ̀ wẽ́ mó, ⁴wɔ́ ǹdə nəkɔkɔ́lɛ́ y pwẽ̀ ré yi-púrhí yi ní ta,nəkɔkɔ́lɛ́ kɛ̀bɛ́ bə́ban tɛ̀nɛ́ dɛ̃̌-yi rí w mú,dwà y gə nyɔ̀ e lyɛ̃ kwã nɛ́, nə̀nyɔ́nɔ́ w lumi rí ce gɔ-dũ̀ w du tɛ̃́.⁵À kɛ̀lɛ́ y də̀ èta zhə̀n ga Yi yé né nà,bə̀ rə̀ zɔ dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé ǹdə́ nɛ;dɔbrɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ zhe nyə́ rə̀ kɔn gakó wẽ́ rə súlí rə̀ zhǐ námpúm, rə̀ yó ga.Bɛlɛ rɛ́ à jú twər nánzhəzhɔ̌ mɔ́ də̀ ǹdə́ ńmyɛ̌ jàn nà?Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ shil zɔ nɛ mɔ́ də̀ ńmyɛ̌ ń pyìrh ri nà?⁶Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ bə kùr zhe mó gakó wɔ́ ǹdəsɔr rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'a kà bə kwè bə dwĩ̀ tɛ̃́ mɔ́ ta.Wɔ́ jə̀-fwə̀r bə̀ y'a m'e zə rɛ nà? ⁷Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n dwə̀rh re,nə́ ń zə lù ku ǹdə́ swé dɔ̌.Bə̀ n'ê ji ri myǐn rə̀ jàà kùr ré yó.⁸Nyǐ Dəvyidi búlə́ kàndar rɛ́ yilə né:Takəmɔna lyì bal Yəshəbaal, ń yà ń wɔ́ kàndar rɛ́ rə̀tɔ̀ y yó-cə́bal. Bə̀ y'à súlí bə̀ n'ê byẽ̀ mo myɛ bə̀ Esəni lyì bal Adeno. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń já n tó dwã n gu nunə zɔ̃̌-lyɛlɛ twər rə̀dù mú.⁹Ńmyɛ̌ kwã nɛ́, wɔ́ Dodo byǐ Eləyazaarɛ, Ayɔwa lyì bal nɔ̃̌. Eləyazaarɛ yà ń wɔ́ kàndar rɛ́ rə̀tɔ̀ y rə̀ y'à tó Dəvyidi ni mú òdù, bə̀ gə́ gòm Shilisəti lyì bí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú bə̀ jě dwã yó búlə́ né bú yil mú. Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wa, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwɛ̃̀ bə dùr. ¹⁰Sə ńmyɛ̌ kàm ń wu n gu Shilisəti lyì kɔn m'e yí ń jɛ̃̀ y lyɛ̀ɛ̀ e j'a dɛ̃ ń búlə́ shù w ni. Cinu ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ búl bə jí bɛlɛ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə. Dwí rí kwɛ̃̀ rə b'e zhì ń kwã nɛ́, sə è y'à wɔ́ wẽ̀ ré pwǎ búlə́ né kwã dúdú yilə.¹¹Ńmyɛ̌ kwã nɛ́, wɔ́ Araarɛ lyì bal Age byǐ Shamma. Shilisəti lyì bí y'à tú bə mù dwã nɛ Ləyi ní. Swə̀nə̀ dwí rə̀dù cɛ y'à wɔ gàà, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dùr bə̀ yé né. ¹²Shamma zhə̀l n vò n zhì cɛ y cəcəl ré wə, n zwẽ y n súlí n gu Shilisəti lyì bí. Cinu ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ búl bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ.¹³Bə̀lɛ́ y kɔrɔ́ w yi rí wə, Dəvyidi yìlnə bé shə́-ètɔ̀ y nunə bə̀tɔ̀ tó dwã bə bə̀ ń sõ Adəlam myèlé ré wə. Shilisəti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl rə̀dù y'à zul Erəfəyitəbá vɔlɔ w wẽ́. ¹⁴Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Dəvyidi yà ń ŋwɛ́nɛ́ ń shòò jàà y wa, Shilisəti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl rə̀dù zɛ̃̀ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ Bɛtələyɛm nɛ́.¹⁵Nə̀nyɛ̀lsɛ̀ zɔ mɔ́ n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Mɔ̌ lò ń mà n pɛ̃ nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w ò ŋwɛ́nɛ́ Bɛtələyɛm bwə̀rə̀ y nyí ni mú nɛ̃̌ a nyɔ̀?» ¹⁶Kàndar rɛ́ rə̀tɔ̀ y j'a zɛ̃̀ rə jàr jàr rə vò rə zù Shilisəti lyì bí zulə́ jàà y wa, rə tɛ̃́ nɛ̃̌ nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w ò ŋwɛ́nɛ́ Bɛtələyɛm bwə̀rə̀ y nyí ni mú wẽ́, rə b'e pə Dəvyidi ni. Sə Dəvyidi yə̀ shɛ̀nɛ́ n nyɔ̀ mɔ yé; n kwè mo n ló tɛ̃́ n pə Cinu ni. ¹⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Cinu bə̀ká n shɛ̀nɛ́ a nyɔ̃̀ nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ yé! È wɔ́ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ bə̀ myə̀lə́ né ne ga bə vò gàà mɔ́, jal ǹdə́ mɔ!» Rə̀myɛ́ ce, Dəvyidi yə̀ mɔ nywɛ̀ yé. Wɔ́ kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ kàndar rɛ́ rə̀tɔ̀ y wɛ̀rhɛ́.¹⁸Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ da-byǐ Abyəshəyi yà ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé bə̀ y'à yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ gakó mó yó-cə́bal. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń zə ń swé ré n gu nunə zwã̌-àtɔ̀ y mɔ́. Ńmyɛ yil ré y'à du ǹdə kàndar rɛ́ rə̀tɔ̀ y ta. ¹⁹Zhə̀n ga, ń yàl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yil y'à du du bə̀ dwã bɛ́ lyì shə́-ètɔ̀ y kùkùl ré wẽ́. Ń gaga mɔ́ jǐrh bə̀ yó-cə́bal sə ń yə̀ bə̀tɔ̀ y kùkùl ré wẽ́ yàl yé.²⁰Yɔyada byǐ Bənaya yà ń wɔ́ búlə́ kàndɔ òdù ò twĩ̀ bɛlɛ tumə nánzhəzhɔ̌. Ń yà ń wɔ́ Kabəsəyɛl lò. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń gu Arəyɛlɛbá bə̀lyè y bə̀ y'à n'ê shí Mɔwaabɛ mɔ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń zù nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w wẽ́, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wàr rɛ́ nyɔ̀ ǹdə dwà ta mɔ́ n mə gu bɔrɔ w mɔ́. ²¹Wɔ́ ńmyɛ̌ myɛ ń gu Ezhibti lyì bal mə̀dù y ń yà ń búl ń só ń cìn mú. Ezhibti lyì bal mɔ́ yà ń zhe swé ń jɔ̃̀ wa. Ń zhə̀l n vò n jəl mo ǹdə́ də̀-dɔ̀lɔ̀, n vwǎrh ń swé ré ń jɔ̃̀ w n zɛ̃̀ n yə́yɛ́lɛ́ n zə rə̀ cìcì mú n mə n gu mu.²²Wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yɔyada byǐ Bənaya wɛ̀rhɛ́ mɔ́. Ńmyɛ yil ré y'à du ǹdə kàndar rɛ́ rə̀tɔ̀ y ta. ²³23 Ń nɔ còrhó du nunə shə́-ètɔ̀ y sə ń yà ń yə̀ nunə bə̀tɔ̀ y kùr ne yí yé. Dəvyidi ce n jǐrh ń yìlnə bé yó-cə́bal.²⁴Zhɔwaabɛ da-byǐ Asayəə yà ń wɔ́ nunə shə́-ètɔ̀ y lò mə̀dù e súlí Bɛtələyɛm lyì bal Dodo byǐ Elanã, ²⁵ǹdə́ Arɔɔdɛ lyì bal Shamma ǹdə́ Arɔɔdɛ lyì bal Elyikə ²⁶ǹdə́ Pəlɛɛtɛ lyì bal Elɛɛsɛ ǹdə́ Təkɔwa lyì bal Yəkɛɛshɛ byǐ Yəra ²⁷ǹdə́ Anatɔɔtɛ lyì bal Abyəzɛɛrɛ ǹdə́ Ushə lyì bal Məbunəyi ²⁸ǹdə́ Ayɔwa lyì bal Saləmɔ ǹdə́ Nətɔfa lyì bal Mərəyi²⁹ǹdə́ Nətɔfa lyì bal Baana byǐ Elɛɛbɛ ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y dwí rí lò Erəbəyi byǐ Yətəyi Jəbəya nɛ́ ³⁰ǹdə́ Pyərəyatɔ̃ lyì bal Bənaya ǹdə́ Gaashɛ nə̀-gwààlɛ́ yó lò Yədəyi ³¹ǹdə́ Bɛtɛ-Araba lyì bal Abyaləbɔ̃ ǹdə́ Bəwurim lyì bal Azəmavɛɛtɛ ³²ǹdə́ Shaaləbɔ̃ lyì bal Elyaba ǹdə́ Yɔnatã, Yashɛn byǎ bɛ́ mə̀dù,³³ǹdə́ Araarɛ lyì bal Shamma ǹdə́ Sharaarɛ byǐ Ayəyam ³⁴ǹdə́ Maaka lyì bal mɔ́ byǐ Ayəshəbəyi byǐ Elyəfəlɛɛtɛ ǹdə́ Jəlo lyì bal Ayətɔfɛɛ byǐ Eləyam ³⁵ǹdə́ Karəmɛl lyì bal Esərəyi ǹdə́ Arəbi lyì bal Pəərəyi ³⁶ǹdə́ Sɔba lyì bal Natã byǐ Yəgal ǹdə́ Gaadɛ lyì bal Bəni³⁷ǹdə́ Səlɛɛkɛ, Amɔ̃ byǎ bɛ́ dwí rí lò ǹdə́ Bɛɛrɔɔtɛ lyì bal Nəərəyi, Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó ³⁸ǹdə́ Yəra e súlí Garɛɛbɛ Yətɛɛrɛ dwí rí lyì ³⁹ǹdə́ Uri, Yititi mú. Bə̀ gakó yó w wɔ́ nunə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ bwàlpyɛ̀.

Chapter 24

¹Dɛ̃ rə̀dù, Cinu lyim y'à k'e zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́. Ń cìrh Dəvyidi n ce né n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à t'â kwɛrhɛ bə̀ yò mó. Ń wə̀l mo: «Zhəl ń gə̀ Esərayɛl ǹdə́ Zhəda lyì bí.» ²Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Zhɔwaabɛ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ nɛ: «Tó Esərayɛl kwálsɛ́ gakó wẽ́, kɔn zhì Dan e m'e yí Bɛɛr-Shəba, ń gə̀ dwí rí mùnì ga a lwar rə̀ lyì bí yó.»³Zhɔwaabɛ wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Bə̀ Cinu ǹ Yi rí púl ǹ dwí rí twər zɔ̌m sə pyɔ̌, à yó-cə́bal cìcì nə rɛ ǹdə́ ń yírhə́! Sə è nə wɔ́ byè yil pyɔ̌, à yó-cə́bal nə́ ń yǎl n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ dwí rí?» ⁴Sə pyɔ̌ mɔ́ nyí rí gə́ y'à n'ê nyɛ́ɛ́ Zhɔwaabɛ ǹdə́ Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé mó ce bə shə́r bə kwè sɔ́má bə̀ la vò bə gə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́.⁵Bə̀ byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́, bə zɛ̃̀ bə zul Arɔwɛɛrɛ nɛ́, cɔ w kɔ̀bɔ́ ò wɔ Gaadɛ bwǐ y nə̀-gɔ̀lɔ̀ w jə̀-jĩ́ sõ mó wẽ́, Yazɛɛrɛ səta mɔ́. ⁶Bə lyɛ̃ bə yí Galaadɛ ǹdə́ Odəshi pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ y nyí rí wẽ́. Bə lyɛ̃ bə yí Dan-Yaanɛ ǹdə́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à bwə́l gàà mɔ́, bə zɛ̃̀ bə gwɛ̃́ bə yí Sədɔ̃. ⁷Bə lyɛ̃ bə zù Tiiri cɔ w bə̀ lù byílí bə m'e kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ e súlí Yivyitəbá ǹdə́ Kanaã lyì bí cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə lyɛ̃ bə vò Bɛɛr-Shəba, Zhəda tənà y jə̀-jĩ́ sõ.⁸Èta, bə̀ zhə̀l tənà y nyí rí gakó wẽ́, sə bə̀ kwɛ̃̀ bə b'e yí Zhərəzalɛm cànsɛ̀ nə̀bɔ́ ǹdə́ dwã shí-èlyè dɛ̃ rɛ́ yù wə. ⁹Zhɔwaabɛ pə dwí rí lyì bí bə̀ gàl mɔ́ yó w pyɔ̌ mɔ́ nɛ: Esərayɛl y'à zhe nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-lyɛlɛ bə̀ y'à wɔ̌ búlə́ bə̀ la bú ǹdə́ búlə́ shù, Zhəda kwálá y zɛ̃̀ è y'à zhe nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-ànu.¹⁰Dəvyidi gə́ gàl dwí rí kwã nɛ́, ń wu w j'a zɛ̃̀. N zɛ̃̀ n wɔ̀ Cinu ni: «À wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ nánfɔ̀lɔ̀. Sə èlǎsɛ̃́ à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ pə sǔbri ǹ tùntùnnə mó ne, b'à búl a twĩ̀ ǹdə nyə̀nyà ta.»¹¹Dəvyidi la n mə n zɛ̃̀ tɛ̃́ è cɛ-lár rɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́ y ǹdə́ Cinu yà ń zɔ̀m ǹdə́ ń nyì-zwennə Gaadɛ, Dəvyidi cícírnə mó n wɔ̀: ¹²«Zhəl ń wɔ̀ Dəvyidi ni: Nyǐ Cinu nyí rí: À n'â cĩ́ zwini kùrə̀ nə̀tɔ̀ ǹ yé né. Ǹmyɛ́ cìcì mú cír zwini kùr rə̀dù nə̀ wẽ́, à m'a zɛ̃̀ a pyìrh ri ǹ yilə.»¹³Rə̀myɛ́ yó, Gaadɛ zɛ̃̀ n vò n nə Dəvyidi n cĩ́ mu rə̀ nyí n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Ǹ só sə nɔrh tu ǹ tənà y wẽ́ byinə nyàlpyɛ̀ ráá ń dùr ǹ zwə̀ bé bə̀ la mɔ́ jǔ mú yé né cànsɛ̀ sə̀tɔ̀ ráá cím-bəlwɛ̀lɛ́ zù ǹ tənà y wẽ́ dwã nə̀tɔ̀ yilə? Èlǎsɛ̃́ tɛ́rɛ́ ń nyì wɔ́ bə̀kɔ́n à mǎ s'a lyár lò mó mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ ni mú ni.» ¹⁴Dəvyidi lyár Gaadɛ n wɔ̀: «Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne. Nə́ gə tu Cinu jɔ̃̀ w cɔ̃̀, à tu numbyínə́ bé jɔ̃̀ wa, bə̀ Cinu nɔ̀nɔ̀-dǔr mú já!»¹⁵Rə̀myɛ́ yi ní, Cinu ce cím-bəlwɛ̀lɛ́ j'a zù Esərayɛl tənà y wẽ́, è nəkɔkɔ́lɛ́ y èmyɛ́ mɔ́ kɔn b'e m'e yí yi rí tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń cír mú. Nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ cù dwí rí wẽ́, kɔn zhì Dan e m'e yí Bɛɛr-Shəba. ¹⁶Màlɛ́ka y cèlè è jɛ̃̀ y Zhərəzalɛm cɔ w səta è la m'e cɔ̀ cɔ wá, sə Cinu já n ká n yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ nɛ, n zɛ̃̀ n wɔ̀ màlɛ́ka y è y'à n'ê gurhi dwí rí mú ni: «Kɔn mə̌ èta! Ce ǹ jɛ̃̀ y bə̀ tɛ̃́ èlǎsɛ̃́.» Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Cinu màlɛ́ka y y'à wɔ Zhəbuusi lyì bal Arɔna tuwə y yala nɛ.¹⁷Dəvyidi gə́ nɔ màlɛ́ka y è y'à n'ê gwi lyì dwí rí wẽ́ mó, ń zɔ̀m n ce Cinu ni n wɔ̀: «Wɔ́ àmyɛ́ à dówə́, àmyɛ́ à twĩ̀ lwɛlɛ, sə pyììsí shɛ̀bɛ́ myɛ, bə̀kɔ́n sə̀ wɛ̀rhɛ́? Pə còrhò-tum àmyɛ́ ǹdə́ à kɛ̀lɛ́ y lyì bí dúdú ni!»¹⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Gaadɛ zhə̀l n vò n nə Dəvyidi n wɔ̀ mɔ: «Zhəl ń vò ń lù vwĩ̀-jùlú Zhəbuusi lyì bal Arɔna tuwə y wẽ́ ń pə Cinu ni.» ¹⁹Dəvyidi zhə̀lə̀, ǹdə nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń tó Gaadɛ dɛnnɛ n pɔ̃ mɔ́ gə́ y'à n'ê byili ní. ²⁰Arɔna nyǐ n púrí pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń tùntùnnə bé bə̀ y'à n'ê zhə̀l bə̀ bàn ń səta. N du, n tu n zə ń yé n pú tɛ̃́ pyɔ̌ mɔ́ yé né.²¹N bwə̀rh n wɔ̀: «È nə wɔ́ byè yil pyɔ̌, à yó-cə́bal mə n zɛ̃̀ ń bàn ń tùntùnnə mó sõ?» Dəvyidi lyár mɔ n wɔ̀: «À n'â yǎl a yè ǹ tuwə y mùnì ga a lù vwĩ̀-jùlú è wẽ́ a pə Cinu ni. Èta, màbyóó w kɔ̀bɔ́ m'a twẽ̌ o vò pyépyé o yẽ̌ dwí rí ni.» ²²Arɔna wɔ̀ Dəvyidi ni: «Pyɔ̌, à yó-cə́bal kwě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ yú ń bùlə̀ mó n mə n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́. Nyǐ nɛ̃ nɛ́ vwĩ̀ rí yilə, e súlí vwə̃tu w dǎr rɛ́ ǹdə́ nə̀-vwààlɛ́ dǎr rɛ́ vwĩ̀ rí myǐn mú yilə.» ²³Pyɔ̌ Arɔna pə rə̀myɛ́ mɔ́ gakó pyɔ̌ Dəvyidi ni, n súlí n wɔ̀ mɔ: «Cinu, ǹ Yi rí mà n zwẽ ǹ vwĩ̀ rí!»²⁴Sə pyɔ̌ mɔ́ wə̀l Arɔna nɛ: «Gaga, à m'a yè re ǹdə rə̀ gə́ mə̌ sə rə yè né. B'à t'â yǎl a pə vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ kaka vùr bə m'e yè ne mó Cinu à Yi rí ni yé.» Dəvyidi zɛ̃̀ n yè tuwə y ǹdə́ nɛ̃ nɛ́ sə̀byì-kùlsì shí-ènu. ²⁵N zɛ̃̀ n lù vwĩ̀-jùlú gàà mɔ́ Cinu yilə, n súlí n zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀. Sə Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Cinu dùr tənà y nɔ̀nɔ̀, màbyóó w twẽ̌ o vò pyépyé ò yẽ̌ Esərayɛl tənà y nɛ.

1 Kings

Chapter 1

¹Pyɔ̌ Dəvyidi yà ń jǐrh náncɛ. Ń byinə né yó w y'à ju ní. Bə̀ y'à n'ê pyìlì mu ǹdə́ gàm-lyàndɛ e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, wàr rɛ́ y'à gwẽ̌ cẽ rə̀ n'ê zal mɔ. ²Rə̀myɛ́ ce ń cícírnə bé zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Nə́ m'ǎ pyà kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár nə́ pə pyɔ̌ à yó-cə́bal nɛ. È m'a n'ê nyǐ pyɔ̌ yò, e yə̀ ń kɛ̃. È m'a tó mo e pyẽ̀. Èta, wàr rɛ́ k'ê t'â la pyɔ̌ à yó-cə́bal zal yé.»³Bə zɛ̃̀ bə tó Esərayɛl tənà y nyí rí púlə́púlə́ wẽ́ bə pyà kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è càn. Sə bə̀ tú bə nə kɛ̃-byǐ èdù è yíl Abyəshaagɛ, Shənɛm lyì bə̀kɔ́; bə zə y bə b'e pə pyɔ̌ nɛ. ⁴Kɛ̃-byǐ èmyɛ́ mɔ́ y'à càn dɛ̃́dɛ̃́. È nyǐ pyɔ̌ yò ǹdə ń kɛ̃ ta; sə pyɔ̌ mɔ́ yə̀ zwì ǹdə́ y yé.⁵- Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì wə, Dəvyidi ǹdə́ Ajəti byǐ Adɔnya, ń yà ń wɔ́ ébɔ́-dǎl e jà ń yà ń súlí ń càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, yà ń dámǎ ń nə́ ń zə ń cìn ń yàl pyɔ̌; ń yà ń nə́ ń ywə̀lə̀: «Wɔ́ àmyɛ́ à m'a yə̀ pyɔ̌ mɔ́.» ⁶Wɔ́ ńmyɛ̌ ń ná yà ń lùl Abəsalɔ̃ yé né. Ń yà ń pyà búlə́ eshã-vwə̃tu ǹdə́ eshərh ń cìcì yilə, e súlí nunə shí-ènu bə̀ y'à wɔ ń yé né bə̀ n'ê dùrə̀. Sə dɛ̃ rə̀dù ga myɛ, ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́, ń da yə̀ mo bwə̀rh «wɔ́ byè yil ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́?» n mə n ji mu búlə́ yé.⁷Adɔnya yà ń zhərh ǹdə́ Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ e súlí vwĩ̀-zwə́lnə Abyataarɛ, sə bə̀ shɛ̀nɛ́ bə ce nyí ń kwã nɛ́. ⁸Sə vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ ǹdə́ Yɔyada byǐ Bənaya ǹdə́ nyì-zwennə Natã ǹdə́ Shəmeyi ǹdə́ Erəyi, e súlí Dəvyidi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ n'ê yìlì mu mú yə̀ nyí ń kwã nɛ́ ce yé.⁹Dɛ̃ rə̀dù, Adɔnya tɛnɛ címsi nə́kulu w ò n'ô swə̌r móa ò y'à wɔ Orəgwɛl nə̀-bùlì y nyí ni mú yala nɛ. N zə pyììsì ǹdə́ nɛ̃ ǹdə́ nũ̌-bwə̀lsè shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à nù mú n mə n zwə́l vwĩ̀. N byẽ̀ ń da-byǎ bɛ́, pyɔ̌ Dəvyidi byǎ bɛ́ e súlí Zhəda tənà y lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê twĩ̀ bə pɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ mɔ́ gakó címsí jàà wa. ¹⁰Sə ń yə̀ nyì-zwennə Natã ǹdə́ Bənaya, ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê yìlì pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń da-byǐ Saləmɔ byẽ̀ yé.¹¹Nyì-zwennə Natã zɛ̃̀ n bə̀ n nə Saləmɔ ná Batəshəba n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Ǹ yə̀ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Ajəti byǐ Adɔnya jǐrh pyɔ̌ e jà nə́ yó-cə́bal Dəvyidi yə̀ lwar? ¹²Rə̀myɛ́ ce, yẽ̌ a sɛ̃ mɔ́ ǹdə́ cúcú mùnì ga ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǐ Saləmɔ ga ŋwɛ̀nɛ́ á lú.¹³Zɛ̃̀ ń vò ń zù pyɔ̌ Dəvyidi kwã nɛ́ sə́ wɔ̀ mɔ: ‹Pyɔ̌ à yó-cə́bal, è də̀ ǹmyɛ́ ǹ bwəl ne nyí bə̀ ǹmyɛ́ kwã nɛ́ wɔ́ à byǐ Saləmɔ ń mà n yə̀ pyɔ̌ n jòm ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó nà? È nə́ wɔ́ byè rə̀ ce Adɔnya mə n jǐrh pyɔ̌?› ¹⁴Sə ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ zhərh ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ yi ní, àmyɛ m'a j'a zù, sə à m'a byili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ tó yé ń byili mu mú cìcì.»¹⁵Batəshəba já n zɛ̃̀ n vò n zù pyɔ̌ mɔ́ kwã nɛ́. Pyɔ̌ mɔ́ gə́ yà ń cɛ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ ń jì-zɔ̃̀rà y wẽ́. Shənɛm lyì bə̀kɔ́ Abyəshaagɛ yà ń nə́ ń nyǐ ń yò gàà mɔ́. ¹⁶Batəshəba yí n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó, n zə ń yé n pú tɛ̃́ pyɔ̌ mɔ́ yé né. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yàlá?» ¹⁷N wɔ̀ pyɔ̌ nɛ: «À yó-cə́bal, ǹ zə Cinu ǹ Yi rí ń mə́ bwəl ne nyí ń wɔ̀: ‹Wɔ́ ǹ byǐ Saləmɔ ń mà n yə̀ pyɔ̌ àmyɛ́ kwã nɛ́, wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n jòm à pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó.›¹⁸E jà Adɔnya zɛ̃̀ n jǐrh pyɔ̌ èlǎsɛ̃́, ǹ súlí ǹ yə̀l rə̀ nyí ni myɛ yé, pyɔ̌ à yó-cə́bal! ¹⁹Ń tɛnɛ címsi n zɛ̃̀ n zə nɛ̃ ǹdə́ nũ̌-bwə̀lsè shɛ̀bɛ́ sə̀ nù mú e súlí pyììsì nánzhəzhɔ̌ n mə n zwə́l vwĩ̀. Ń byẽ̀ ǹ byǎ bɛ́ gakó ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Abyataarɛ, e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Zhɔwaabɛ címsí jàà wa; sə wɔ́ Saləmɔ ǹ byǐ mú mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ ń pɛ mɔ́ mɔ́ dúdú ń yə̀ byẽ̀ yé.²⁰E jà wɔ́ ǹmyɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ n'ê dɛ̃̀ bə̀ ǹ byili bi lò mó mɔ̀bɔ́ ń mà n yə̀ pyɔ̌ ǹmyɛ́ kwã nɛ́ mɔ́ párá, pyɔ̌ à yó-cə́bal. ²¹È gə də̀ rə̀myɛ́, ǹ gə tú ǹ cù kwã nɛ́, bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ àmyɛ́ ǹdə́ à byǐ Saləmɔ ga ǹdə dwə́ə́re cìnə́ ta.»²²Nyì-zwennə Natã já n yí ǹdə́ Batəshəba yà ń gwẽ̌ ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́. ²³Bə wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Nyǐ nyì-zwennə Natã túwə́.» Natã yí n zù pyɔ̌ mɔ́ kwã nɛ́, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó n zə ń yé n pú tɛ̃́ ń yé né,²⁴n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ pyɔ̌ à yó-cə́bal ń pɔ nyí n wɔ̀: ‹Adɔnya ń mà n yə̀ pyɔ̌ àmyɛ́ kwã nɛ́, wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n jòm à pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó›? ²⁵Nyǐ zà, ń só n vò Orəgwɛl nə̀-bùlì y yó n zə nə̀-byərh ǹdə́ nũ̌-bwə̀lsè shɛ̀bɛ́ sə̀ nù mú e súlí pyììsì nánzhəzhɔ̌ n mə n zwə́l vwĩ̀. Ń byẽ̀ ǹ byǎ bɛ́ gakó ǹdə́ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé gakó e súlí vwĩ̀-zwə́lnə Abyataarɛ címsí jàà wa. Bə̀ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ gàà ǹdə́ mɔ, bə̀ n'ê jí bə̀ súlí bə̀ n'ê nywɛ̀ bə̀ m'ê kǎrh bə̀ zhe: ‹Yi pə myè-èdɔ̀lɔ̀ pyɔ̌ Adɔnya nɛ!›²⁶Sə ń yə̀ àmyɛ́ ǹ tùntùnnə mó, ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ ǹdə́ Yɔyada byǐ Bənaya e súlí Saləmɔ ǹ byǐ mú mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ ń pɛ mɔ́ mɔ́ byẽ̀ yé. ²⁷È nə wɔ́ pyɔ̌ à yó-cə́bal ń pɔ́ nyí zhə̀n ga tɛ̀bɛ́ m'e wɛ̀rhɛ́? E jà ǹ yə̀ ce nə́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nə́ wɔ́ ǹ tùntùnnə mó lwar lò mó mɔ̀bɔ́ ń la n yə̀ pyɔ̌ ǹmyɛ́ kwã nɛ́ mɔ́ párá?»²⁸Pyɔ̌ Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀: «byẽ̌-nə Batəshəba n kwɛ̃̀ n bà!» Batəshəba kwɛ̃̀ n bə̀ n zù n zhì pyɔ̌ mɔ́ yé né. ²⁹Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwəl mo nyí n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu nã́nyì mú ń vùr ni zúzúnú dwí gakó wẽ́ mó, ³⁰zà cìcì à m'a pyìrh nyí rí à zə Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí, a m'a bwəl mó nyí a wɔ̀: ‹Àmyɛ́ kwã nɛ́, ǹ byǐ Saləmɔ ń mà n yə̀ pyɔ̌ sə ń mà n jòm à pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó› mó. ³¹Rə̀myɛ́ yi ní, Batəshəba jòm ń nə̀dwə́nə́ yó n zə ń yé n pú tɛ̃́ pyɔ̌ mɔ́ yé né n mə n ce ń nə̀báná, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Yi m'a pə myè-èdɔ̀lɔ̀ pyɔ̌ à yó-cə́bal Dəvyidi ni twéé twéé.»³²Pyɔ̌ Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀: «byẽ̌-nə vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ ǹdə́ nyì-zwennə Natã e súlí Yɔyada byǐ Bənaya á pɛ̃!» Bə byẽ̀ be bə bà. ³³N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Zə-na à tùntùnnə bé, sə á ce à byǐ Saləmɔ jòm à cìcì bə̀na y yó, á zə mɔ á só á vò Jəwɔ̃b. ³⁴Gàà mɔ́, vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ e súlí nyì-zwennə Natã m'a tútǔ mu ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ mùnì ga n jǐrh Esərayɛl pyɔ̌. Ámyɛ̌ m'ǎ zɛ̃̀ á n'á wúl pɔ́lsɛ́ á súlí á n'á kǎrh á zhe: ‹Yi pə myè-èdɔ̀lɔ̀ pyɔ̌ Saləmɔ nɛ!›³⁵Á m'ǎ k'á tó ń kùr á kwɛ̃̀ á bə̀ cɔ w wa. Ń la n bə̀ n jòm à pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n yə̀ pyɔ̌ àmyɛ́ kwã nɛ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ à cír a ce ń la n yə̀ Esərayɛl ǹdə́ Zhəda ga pyɔ̌. ³⁶Yɔyada byǐ Bənaya lyár pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀: «Bə̀ kɔn yál èta. Wɔ́ èta Cinu ǹ Yi rí zɔ̀m nɛ́, pyɔ̌ à yó-cə́bal. ³⁷Cinu mà n yə̀ nɛ́ ǹdə́ Saləmɔ ǹdə ń gə́ yàl ǹdə́ mɔ́ nɛ́, pyɔ̌ à yó-cə́bal; n ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ còrhó w dwini pyɔ̌ à yó-cə́bal Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ còrhó wə́!»³⁸Vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ ǹdə́ nyì-zwennə Natã e súlí Yɔyada byǐ Bənaya zhǐr bə tó dwã ǹdə́ Kərɛɛtɛ lyì bí e súlí Pəlɛɛtɛ lyì bíc bə yí Saləmɔ sõ. Bə ce n jòm pyɔ̌ Dəvyidi bə̀na y yó bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə só bə vò Jəwɔ̃. ³⁹Vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ kwè nyu w Yi Kòrhó w wẽ́ nwə̃̌ y'à wɔ ò wẽ́ mó n zɛ̃̀ n zə nwə̃̌ y n mə n tútǔ Saləmɔ n ce n jǐrh pyɔ̌. Bə zɛ̃̀ bə wúl pɔ́lá, lyì-zhǎ bɛ́ súlí bə kǎrh bə wɔ̀: «Yi pə myè-èdɔ̀lɔ̀ pyɔ̌ Saləmɔ nɛ!» ⁴⁰Lyì-zhǎ bɛ́ gakó pú ń kùr bə kwɛ̃̀ ǹdə́ wúrh ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀. Bə̀ kǎrh mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́ y'à ce cɛ y y'à nyɛ̌ dwã ǹdə wɔ́ zhízhǐ è n'ê zhízhǐ ta.⁴¹Adɔnya ǹdə́ ń lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń byẽ̀ címsí jàà w mɔ́ nyɛ̀ɛ̀ kǎrh mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w bə̀ gə́ tú bə jí kùjú w bə zhɛ̀ yi ní. Zhɔwaabɛ lwar nyu pɔ́lá y cəl ré párá n zɛ̃̀ n bwə̀rh n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ ò n'ô ce cɔ w w èta mɔ́?» ⁴²Ń gə́ yà ń nə́ ń bwə̀rh rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní, vwĩ̀-zwə́lnə Abyataarɛ byǐ Yɔnatã já n bà. Adɔnya wɔ̀ mɔ: «Twẽ̌ ń yí, nyǐ nə́ zhe ǹmyɛ́ zhə̀nà. Ǹ gə́ zhǐ èta mɔ́ ǹ gə ǹ zhe yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí ǹ la nə́ba cṹ.»⁴³Sə Yɔnatã lyár Adɔnya n wɔ̀ mɔ: «À yə̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ də́-byǐ ga nyí zə a m'a bə̀ yé, sə wɔ́ pyɔ̌ Dəvyidi nə́ yó-cə́bal mɔ́ ń ce Saləmɔ jǐrh pyɔ̌. ⁴⁴Ń ce vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ ǹdə́ nyì-zwennə Natã ǹdə́ Yɔyada byǐ Bənaya e súlí Kərɛɛtɛ ǹdə́ Pəlɛɛtɛ lyì bí zhìì Saləmɔ; bə ce n jòm pyɔ̌ cìcì bə̀na y yó. ⁴⁵Vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ ǹdə́ nyì-zwennə Natã tútǔ mu ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ y Jəwɔ̃ nɛ́ n jǐrh pyɔ̌. Wɔ́ gàà bə̀ shí ní bə kwɛ̃̀ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. Cɔ w gakó j'a sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ sɔ̀: wɔ́ sɔ̀ w òmyɛ́ mɔ́ á nyɛ̀ɛ̀.⁴⁶E súlí myɛ Saləmɔ jòm pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó. ⁴⁷Pyɔ̌ Dəvyidi tumə né yó-cìnə́ bé myɛ tú bə ji ń gar, bə̀ m'ê zhe: ‹Bə̀ ǹ Yi rí ce Saləmɔ yil ré du dwini ǹ nyǎn rɛ́, sə n ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ còrhó w dwini ǹ nyǎn rɛ́ còrhó wə́.› Sə rə̀myɛ́ yi ní pyɔ̌ mɔ́ pyẽ̀ ń pyə̀nə̀ y wẽ́ n zə ń yé n pú tɛ̃́ n mə n ce Yi nə̀báná. ⁴⁸N súlí n wɔ̀: ‹Bə̀ Cinu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí nə còrhó rə̀ gə́ pɔ lò zà, ń la n jòm à pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, a zɛ̃̀ a súlí a nə rə̀ná-cí ǹd'â yírhə́ mó yilə.› »⁴⁹Lyì bí byɛ̀bɛ́ Adɔnya yà ń byẽ̀ címsí jàà w mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́, ywẽ zɔ bɛ, bə̀ gakó j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê dùrə̀, lò gakó zǎ ń gə́ la má. ⁵⁰Saləmɔ ywẽ zɔ Adɔnya dɛ̃́dɛ̃́, n já n dùr n vò n pyɛ́l vwĩ̀-jùlú w nyimi ní nid ń mə́ ń zhǐ. ⁵¹Bə vò bə wɔ̀ Saləmɔ nɛ: «Nyǐ Adɔnya nə́ ń dùr pyɔ̌ Saləmɔ ywẽ, n zɛ̃̀ n vò n pyɛ́l vwĩ̀-jùlú w nyimi ní ni ń mə́ ń zhǐ, ń zhe: ‹Pyɔ̌ Saləmɔ bwəl ne nyí zà bə̀ ń tá ń la àmyɛ́ ń tùntùnnə mó gu ǹdə́ búlə́ shù yé!› »⁵²Saləmɔ wɔ̀: «Ń gə zɔ ń cìn ǹdə wu-põ̀ cə́bal ta, ń ywé èdù cìcì myɛ t'â la tɛ̃́ tu yé, sə ń gə wɛ̀rhɛ́ má lwɛlɛ námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì, bə̀ m'a gu mu.» ⁵³Pyɔ̌ Saləmɔ twĩ̀ lyì bə vò bə ce Adɔnya só tɛ̃́ vwĩ̀-jùlú w yó. N zɛ̃̀ n bə̀ n tu n zə ń yé n pú tɛ̃́ pyɔ̌ Saləmɔ yé né. Pyɔ̌ Saləmɔ wɔ̀ mɔ: «Kwɛ̃̀ ń vò ǹ sõ.»

Chapter 2

¹Dəvyidi gə́ tú n púrí ń cu mú y'à bwəlse, ń byẽ̀ ń byǐ Saləmɔ, n cící mu n wɔ̀: ²«Nyǐ àmyɛ́ n'â lyɛ̃ ǹdə kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó gə́ n'ê lyɛ̃ nɛ́. Zə wu-jɔ̀, sə́ yə̀ bal! ³Zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí nə́ ń byili mu mú, tó ń sɔ́msɛ́, zwẽ ń nyə́ né, tó ń pùbùlə̀ né ne, tó ń lùl-e-púrsí sə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń zhe rə̀ byã nɛ bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ǹdə kɔn gə́ kɛ̃ Muyiisi Nyə́ né wẽ́ né. Èta kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ m'a zwẽ nyí. ⁴Rə̀myɛ́ yi ní Cinu mà n zɛ̃̀ n pyìrh ń nyí rí ń yà ń bwəl ne n wɔ̀ mɔ́: ‹Ǹ byǎ bɛ́ gə zɔ bə̀ cìn náàcɛ̀nɛ́, bə̀ gə zhə̀l àmyɛ́ yé né ǹdə́ wu-põ̀, ǹdə́ bə̀ wun gakó e súlí ǹdə́ bə̀ gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ gakó, zhə̀n ga lò tá ń la lyɔ̃̀ ǹ dwí rí wẽ́ gaga n yə̀ Esərayɛl pyɔ̌ yé.› »⁵Dəvyidi súlí n wɔ̀ mɔ: «Ǹ yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́: ńmyɛ̌ ń gu Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ ǹdə́ Yətɛɛrɛ byǐ Amasa, Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé bə̀lyè yə́. Ń ló jal mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ búlə́ yi w mú yə̀-zùlə́ yi wẽ́. Ń tə̀l ń cã̌-tɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ ń nə̀cìlə̀ né ǹdə́ búlə́ jala. ⁶Wɛ̀rhɛ́ surhə, ǹ bə̀k'á yẽ̌ mo n cɛ n mə n vò cúlú ǹdə́ yə̀-zùlə́ yé.⁷Sə è gə wɔ́ Galaadɛ lyì bal Bərəzhələyi byǎ bɛ́ yilə, ǹ m'ǎ zə bɛ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀, bə̀ bə̀ tú bə sɛ̃ nɛ à gə́ y'à n'â dùr ǹ zhɛ̀mbal Abəsalɔ̃ yé né mó yi ní; shɛ̀nɛ́ bə tó mó á jí nə̀zhĩ̌ èdù wẽ́.⁸Nyǐ Bəwurəyim lyì bal Gəra byǐ Shəmeyi, Bɛ̃zhamɛ tə̀na y wẽ́ mó ŋwɛ́nɛ́ ǹ yala nɛ. Ń búl n bwəl lwɛlɛ nánfɔ̀lɔ̀ n pɛ̃ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à la Məənəyim mú. Sə ń gə́ tú n jəl ne Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó ǹd'â k'a kwɛ̃̀ yi ní, à zə Cinu Yi a m'a bwəl mo nyí b'à t'â la mɔ gu ǹdə́ búlə́ shù yé. ⁹Èlǎsɛ̃́, ǹ gə́ lɔ́ mɔ́ ce, bə̀k'á yẽ̌ mó n mɛ̃ nánfò ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń kə́ ń bə dóó zhe ta yé. Ǹ yě ǹ gə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ mɔ nɛ́ mùnì ga ń cĩ́ mu cúlú sɔ́má yó ǹdə́ ń ywésé pwèlè ga.»¹⁰Dəvyidi gə́ tú n bə̀ n cì, bə̀ kwè mo bə ce Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa. ¹¹Ń yàl Esərayɛl pyɔ̌ byinə shə́-èna: byinə nyàlpyɛ̀ Ebərɔ̃ nɛ́ e súlí byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀tɔ̀ Zhərəzalɛm nɛ́.Saləmɔ ce bə gu Adɔnya ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à co nyí ń kwã mɔ́, e súlí Shəmeyi ¹²Saləmɔ jòm ń da Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, sə ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùr zhə̀n zhə̀nà.¹³Dɛ̃ rə̀dù, Ajəti byǐ Adɔnya tú n bə̀ n nə Saləmɔ ná Batəshəba. Batəshəba zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Wɔ́ yə̀-zùlə́ ǹ mə́ bà?» Sə ń lyár mɔ́: «Ɔ̃̀ɔ̃̂» ¹⁴N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: «À zhe à zɔ̀mɛ̀ à la mɔ́ cṹ.» Batəshəba wɔ̀ mɔ: «Zɔ̌m!». ¹⁵Adɔnya zɛ̃̀ n wɔ̀: «Ǹ cìcì mú yě bə̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ àmyɛ́ à y'à mǎ dwã s'a cìní ri; e súlí myɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gaga mɔ́ púlə́púlə́ y'à n'ê dɛ̃̀ b'à yál bə̀ pyɔ̌. Sə pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byɛ́byɛ́lɛ́ rə yẽ̌ ne, rə vò à nyɛ̃́ Saləmɔ sõ; wɔ́ Cinu pùbùlə̀ n mə n jǐrh pyɔ̌.¹⁶Èlǎsɛ̃́, à zhe kɔn rə̀dù sásá à la mɔ́ lwə̌l. Sə ǹ bə̀k'á võ̀ re ne yé.» Batəshəba wɔ̀ mɔ: «Zɔ̌m!» ¹⁷Adɔnya zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ wál pyɔ̌ Saləmɔ nɛ bə̀ ń pɛ̃ Shənɛm lyì bə̀kɔ́ Abyəshaagɛ ń la n yə̀ à kɛ̃. Ń tá ń la mɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ vóm yé.» ¹⁸Batəshəba wɔ̀ mɔ: «Kɔn càn, à cìcì m'a ji ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ sõ.»¹⁹Batəshəba zɛ̃̀ n vò n zù pyɔ̌ mɔ́ kwã nɛ́ ń la Adɔnya yò zɔ̀m ǹdə́ mɔ. Pyɔ̌ mɔ́ shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n jəl mo, n wùlì tɛ̃́ ń yé né n mə n ce mo, n zɛ̃̀ n ká n kwɛ̃̀ n jòm ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó; n ce bə cĩ́ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ tɛ̃́ ń jə̀-jĩ́ ni bə pə ń ná mɔ́ nɛ n jòm. ²⁰Ń ná mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ kɔn námpɔ́lɛ́ sásá à zhe à la mɔ́ lwə̌l, ǹ bə̀k'á võ̀ re ne yé.» Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «À ná, lwə̌l. À t'â la mɔ́ rɛ vóm yé.» ²¹Ń ná mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Bə̀ nə wɔ̌ bə̀ pɛ Shənɛm lyì bə̀kɔ́ Abyəshaagɛ ǹ zhɛ̀mbal Adɔnya nɛ n yə̀ ń kɛ̃?»²²Pyɔ̌ Saləmɔ já n lyár ń ná mɔ́ n wɔ̀: «È nə́ wɔ́ byè yil ǹ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ lwə̀l Shənɛm lyì bə̀kɔ́ Abyəshaagɛ Adɔnya yilə? Rə̀myɛ́ sə́ j'á lwə̀l pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ń pɔ̃, ń gə́ wɔ́ à zhɛ̀mbal mɔ́ yilə. Lwə̌l ré ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí vwĩ̀-zwə́lnə Abyataarɛ ǹdə́ Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ yilə!» ²³Pyɔ̌ Saləmɔ zɛ̃̀ n zə Cinu n mə n bwəl nyí n wɔ̀: «Bə̀ Yi pɛ̃ còrhò-tum mɔ̀bɔ́ mə̀ bə dõ zhe ǹdə́ Adɔnya myə̌l ré gə yə̀ jər zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ rə̀ shə́r ń nyú w mú yilə!²⁴Èlǎsɛ̃́ ǹdə́ Cinu nã́nyì mú ń ce à jě à da Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó mó, n ce à pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùrə̀, n súlí n ce a jǐrh pyə̀-dwí myɛ ǹdə ń gə́ y'à bwəl ne nyí ní mú, à n'â bwəl nyí bə̀ zà cìcì Adɔnya mà n cì.» ²⁵Pyɔ̌ Saləmɔ zɛ̃̀ n twĩ̀ Yɔyada byǐ Bənaya n vò n gu mu. Wɔ́ èta Adɔnya cu mú tó né.²⁶Sə è gə wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə Abyataarɛ yilə, pyɔ̌ mɔ́ wə̀l mo: «Kwɛ̃̀ ń vò Anatɔɔtɛ, ǹ da-dǒ w wə, bə̀ ǹ mə̌ ǹdə́ cu; nyǐ à t'â la mɔ́ gu zà yé, ǹ gə́ zhĩ Cinu Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w ń mə́ yə̀ à da Dəvyidi yé né ń súlí ń nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ yilə.» ²⁷Saləmɔ vùr Abyataarɛ Cinu vwĩ̀-zwə́lnə tum rí wẽ́. Èta kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń byili Elyi kɛ̀lɛ́ y shò kwã nɛ́ Shilo né mó pyìrh.²⁸Zhɔwaabɛ gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ Adɔnya ǹdə́ Abyataarɛ nɛ́ mɔ́, n já n dùr n vò n zù Yi Kòrhó w wẽ́, n pyɛ́l vwĩ̀-jùlú w nyimi ní ni mùnì ga n lú. Wɔ́ ń gə́ yà ń co nyí Adɔnya kwã nɛ́ e jà ń yà ń yə̀ nyí Abəsalɔ̃ kwã nɛ́ ce mó yilə. ²⁹Bə vò bə wɔ̀ pyɔ̌ Saləmɔ nɛ bə̀ nyǐ Zhɔwaabɛ dùr n vò n zù Yi kòrhó w wẽ́ mùnì ga n lú, ń ŋwɛ́nɛ́ vwĩ̀-jùlú w yala nɛ.» Saləmɔ twĩ̀ lò n vò n bwə̀rh Zhɔwaabɛ n wɔ̀: «Byè yil ǹ dùr ń bə̀ ń shèè vwĩ̀-jùlú w yala nɛ?» Zhɔwaabɛ lyár n wɔ̀: «À dùr ǹ ywẽ, a zɛ̃̀ a bə̀ a shèè Cinu yala nɛ. Rə̀myɛ́ yó, Saləmɔ zɛ̃̀ n twĩ̀ Yɔyada byǐ Bənaya n wɔ̀ mɔ: «Zhəl ń vò n gu mu!».³⁰Bənaya yí n zù Cinu kòrhó w wẽ́ n wɔ̀ Zhɔwaabɛ nɛ: «Pyɔ̌ mɔ́ pɔ nyǐ bə̀ ǹ du pwẽ̀ ne!» Sə Zhɔwaabɛ lyár mɔ n wɔ̀: «Gaga! Wɔ́ nyɔ̀nɔ̀ à m'a cì ní.»Bənaya kwɛ̃̀ n bə̀ n cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Zhɔwaabɛ lyár mɔ́ pyɔ̌ mɔ́ nɛ. ³¹Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ byili ni, gu mu, sə́ ce mo. Èta ǹ m'ǎ pə́ jal mɔ́ mɔ̀bɔ́ Zhɔwaabɛ ló tɛ̃́ nánfò mó yò w àmyɛ́ ǹd'â da kɛ̀lɛ́ y yó ń ce kwã nɛ́.³²Cinu mà n shɛ Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń cìcì jal mɔ́, bə̀ ń gu bala bə̀lyè bə̀ y'à wɔ́ wu-cángá cìnə́ du mu, bə̀ y'à súlí bə̀ cɔ̃̀ mɔ myɛ ǹdə́ búlə́ shù, e jà à da Dəvyidi yə̀ rə̀ nyí ni lwar yé. Wɔ́ Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ e súlí Yətɛɛrɛ byǐ Amasa, Zhəda shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́. ³³Bə̀ bə̀ jal mɔ́ nyɔ́ Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń dwí rí yó w twéé twéé yilə. Sə Cinu ce Dəvyidi ǹdə́ ń dwí rí ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y nə yə̀-zùlə́ nə̀ bə zhɔ̌ zhe, sə ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ myɛ jí yə̀-zùlə́ nə̀ bə zhɔ̌ zhe wẽ́.»³⁴Yɔyada byǐ Bənaya kwɛ̃̀ n vò n yí n gu Zhɔwaabɛ. N zɛ̃̀ n ce bə kwè mo bə ce ń dǒ w wə, gɔ sõ. ³⁵Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n cĩ́ Yɔyada byǐ Bənaya ń jàà wa, n jǐrh shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal; n súlí n cĩ́ Sadɔɔkɛ Abyataarɛ jàà wa, n yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə.³⁶Pyɔ̌ mɔ́ twĩ̀ bə byẽ̀ Shəmeyi bə pɔ̃ n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Lú ǹ kɛ̀lɛ́ y Zhərəzalɛm nɛ́ sə́ jòm cɔ w wẽ́. Ǹ bə̀k'á zɛ̃̀ ǹ la shə́r bə̀ ǹ la nyɔ̀nɔ̀ ráá ǹ la nyɔ̀nɔ̀ yé. ³⁷Lwar bə̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la cɔ w shə́r ń byɛrhɛ Sədərɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá, rə̀ bə cə́m zhe yé, ǹ m'ǎ cì; sə ǹ cu mú yò w m'a zhì ǹ cìcì yó wə.» ³⁸Shəmeyi zɛ̃̀ n wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Kɔn càn pyɔ̌. À m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ à yó-cə́bal byili ni mú.» Shəmeyi já n mɛ̃ n jòm Zhərəzalɛm nɛ́ kɔn dɛnɛ.³⁹Sə kɔn gə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə byinə nə̀tɔ̀ ta kwã nɛ́, Shəmeyi yómə́ bə̀lyè dùr bə vò Maaka byǐ Aciishi ń yà ń wɔ́ Gaatɛ pyɔ̌ mɔ́ sõ. Bə b'e cĩ́ mu bə̀ nyǐ ń yómə́ bé ŋwɛ́nɛ́ Gaatɛ nɛ́. ⁴⁰Shəmeyi já n zɛ̃̀ n lyẽ ń bə̀na n vò Gaatɛ Aciishi sõ, ń yómə́ bé kwã nɛ́. N yí n zhì dɛ̃̌ n zə bɛ n mə n kwɛ̃̀.⁴¹Sə bə̀ cĩ́ Saləmɔ nɛ bə̀ Shəmeyi yà ń zhì Zhərəzalɛm n vò Gaatɛ sə ń ká n kwɛ̃̀ n bà. ⁴²Pyɔ̌ mɔ́ ce bə byẽ̀ mo n bà, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «À yə̀ ce ń zə Cinu ń mə́ bwəl nyí, sə à yə̀ súlí a ce ń lwar bə̀ nyǐ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ shə́r cɔ w w ǹ zhə̀l mə̀gã̌ mə̀gã̌ myɛ, rə̀ bə cə́m zhe, ǹ m'ǎ cì yé?» Ǹ yə̀ lyár ń wɔ̀: ‹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à nyɛ̀ɛ̀ mɔ́ càn...›⁴³Sə è nə wɔ́ byè yil ǹ yə̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ ǹ bwəl Cinu yé né mó pyìrh, ń súlí ǹ yə̀ nyí rí à y'à pɔ mɔ́ mɔ́ zwẽ?» ⁴⁴Pyɔ̌ mɔ́ súlí n wɔ̀ mɔ: «Ǹ nə́ ǹ lyǐrh lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ wɛ̀rhɛ́ à da Dəvyidi ni mú yò. Ǹ yě rə̀ párá. Cinu mà n ce ǹ wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ nyɔ̀ ǹ yó wə.⁴⁵Sə Cinu mà n cĩ́ bwəl àmyɛ́ pyɔ̌ Saləmɔ yó, n ce Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùrə̀, rə yə̀ nɛ́ twéé twéé ń yé né.» ⁴⁶Pyɔ̌ mɔ́ pə nyí Yɔyada byǐ Bənaya nɛ n zə Shəmeyi n du pwẽ̀ ne, n vò n gu.Rə̀myɛ́ yi ní, Saləmɔ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ j'a kwɛrhɛ rə cĩ́ kùr gaga.

Chapter 3

¹Saləmɔ tú n bə̀ n jí Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ bə̀kɔ́, n jǐrh ń cə́mbal. N zə ń kɛ̃ mɔ́ n bə̀ n cĩ́ Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa, kɔn b'e yí n lù ń cìcì kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ Cinu jì y e súlí byílí y kɛ̀bɛ́ è kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm e ce cəcəl w mó n zhɛ̀. ²Sə rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ gə́ y'à gwẽ̌ yə̀ jì lwì Cinu yil mú ce lyì bí y'à gwẽ̌ n'ê zwə́l vwə̃̀ né vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́a nánzhəzhɔ̌ wẽ́. ³Saləmɔ swéné Cinu, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce ń zwẽ ń da Dəvyidi cúcú mú. Sə ńmyɛ cìcì mú yà ń gwẽ̌ ń nə́ ń zwə́l vwə̃̀, ń nə́ ń súlí ń ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn, vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ dúdúmə́ dúdúmə́ wẽ́.⁴Dɛ̃ rə̀dù pyɔ̌ Saləmɔ zhə̀l Gabaɔ̃ ń la n vò n zwə́l vwĩ̀, bə̀ vwə̃̀ né zwə́l jàà y èmyɛ́ mɔ́ y'à du è dwã bɛ́ gakó. Saləmɔ zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ mɔ̀rhɔ̀ jàà y èmyɛ́ vwĩ̀-jùlú w yó. ⁵Sə cəcɛ̃ èdù, Gabaɔ̃ nɛ́, Cinu lyí Saləmɔ dàrhà wẽ́ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yǎl b'à pɔ̃́? Sə́ lwə̀l re ne.»⁶6 Saləmɔ lyár n wɔ̀: «Ǹ zɔ à da Dəvyidi, ǹ tùntùnnə mó ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ twéé twéé ń gə́ yàl wu-põ̀ cə́bal ǹdə́ cángá cə́bal, n súlí n yə̀ zhə̀n cə́bal ǹdə́ mɔ́ mɔ́ yilə. Ǹ gwẽ̌ zhǐ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ w òmyɛ́ mɔ́ nà y yó ǹdə́ mɔ, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce ǹ pɔ mɔ byǐ ń jě ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó zà.⁷Zhə̀nà, Cinu à Yi, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ ce a jǐrh pyɔ̌ a zwẽ à da Dəvyidi jàà yá. Nyǐ à gwẽ̌ wɔ́ ébɔ́-dǎl nángo, rə̀myɛ́ ce à yə̀l à gə́ m'a kál lyì bí ní ma yé. ⁸Ǹ tùntùnnə mó ŋwɛ́nɛ́ ǹ dwí rí tɛ̀bɛ́ ǹ cír mú cəcəl wə; dwí rí rə̀myɛ́ mɔ́ já dɛ̃́dɛ̃́ ce, lò wàr rə̀ lyì bí yó w ń la gál n lwar pamparɛ̃ɛ̃ yé. ⁹Ǹ mə̌ sə́ pə lárma ǹ tùntùnnə mó ne n mə n kál ǹ dwí rí, sə n súlí n mə n pɔr cɛ̀nɛ̀ ǹdə́ lwɛlɛ dwã wa. È gə də̀ rə̀myɛ́, mɔ̌ ń wɔ̌ ǹ dwí rí ń la kál, dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ èta mɔ́?»¹⁰Sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Saləmɔ lwə̀l mó y'à wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à càn Cinu yírh wə. ¹¹Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ mɔ: «È gə́ wɔ́ rə̀myɛ́ ǹ lwə̀l, ǹ yə̀ myè-èdɔ̀lɔ̀ lwə̀l, ǹ yə̀ nə̀cɛ̀ndɛ lwə̀l ǹ cìcì yilə, ǹ yə̀ ǹ zwə̀ bé cu myɛ lwə̀l, ń zɛ̃̀ ń lwə̀l lárma mùnì ń ŋwɛ̀nɛ́ ń kál dwí rí ǹdə́ wu-cángá yilə, ¹²nyǐ à n'â pɛ mɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ lwə̀l mó: à n'â pɛ mɔ́ lárma ǹdə́ surhə kɔn b'e yí bə̀ t'â la lò nɔ ń jɛ̀nɛ̀ mɔ́ n nə nə̀ dwí rí, e súlí myɛ bə̀ t'â la lò nɔ ǹmyɛ́ kwã nɛ́ ń mà n nə nə̀ dwí rí ǹdə ǹ ta yé.¹³Sə à m'a súlí a pɔ̃́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ yə̀ lwə̀l mó myɛ: nə̀cɛ̀ndɛ ǹdə́ còrhó. Rə̀myɛ́ ce ǹ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́ ǹ tá ǹ la nyɛrh-dõ zal pyǎ bɛ́ gakó wẽ́ yé. ¹⁴Ǹ gə tó à sɔ́msɛ́, ń zwẽ à nyə́ né ń súlí ń twĩ̀ à pùbùlə̀ ǹdə ǹ da Dəvyidi ta, à m'a pɔ̃́ myè-èdɔ̀lɔ̀.»¹⁵Saləmɔ já n bwìrhì. Ń dàrhà nɛ́ yàl èta. Ń kwɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm n yí ǹ vò n zhì Cinu dɔbrɛ́ kùlkṍ w yé né. N zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ e súlí yə̀-zùlə́ vwə̃̀. N tɛnɛ címsi ń tùntùnnə bé gakó yilə.¹⁶Dɛ̃ rə̀dù, kə-nə̀fwə̀ə́le rə̀lyè tú rə nə pyɔ̌ Saləmɔ. ¹⁷Òdù w wɔ̀ mɔ: «À yó-cə́bal, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ cili ni. Nyǐ àmyɛ́ ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ŋwɛ́nɛ́ jì èdù wẽ́. À lùl à byǐ ǹdə́ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ rə̀myɛ́ yi ní.¹⁸Sə à gə́ lùl dwã nə̀tɔ̀ kwã nɛ́, kɛ̃ mɔ́ myɛ lùlə̀. È wɔ́ nə́ dúdú bə̀lyè y nə́ y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ dwã jù wə, lò dõ yà ń yə̀ nə́ba súlí yé. ¹⁹Sə cəcɛ̃ èdù, kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ pyẽ̀ ń byǐ mú yó, ń byǐ mú cì. ²⁰N zɛ̃̀ n zɛ̃̀ ecɛ̃-swéélé y wə, n kwè à byǐ mú à yala nɛ, n cĩ́ mu n mə n dɛ̃ ń cìn ni rə̀myɛ́ yi ní ǹd'â y'à dɛ̌. N zɛ̃̀ n kwè ń byǐ náncùù w n cĩ́ mu n mə n dɛ̃ nɛ.²¹À gə́ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ à la à byǐ mú ŋwɔ́ yi ní, à púrí ń cùwə̀. Cɛ y gə́ lɔ́wá, à kwɛrhɛ a nyǐ mu náàcɛ̀nɛ́, sə à púrí b'è də̀ byǐ mú mɔ̀bɔ́ à lùl mú yé.» ²²Rə̀myɛ́ yi ní kɛ̃ dõ mó bya n wɔ̀: «È də̀ zhə̀n yé. À byǐ mú ń wɔ́ nã́nyì mú. Ǹ byǐ mú ń wɔ́ náncùù wə́.» Sə kɛ̃ nã́yə́ə́ mó myɛ yà ń gwẽ̌ ń zhe gwẽ̌: «È də̀ zhə̀n yé. Ǹ byǐ mú ń wɔ́ náncùù wə́. À byǐ mú ń wɔ́ nã́nyì mú.» Wɔ́ èta bə̀ y'à zɛ̃̀ bə̀ zhe dwã nɛ nɛ́, pyɔ̌ mɔ́ yé né.²³Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Mɔ̀bɔ́ zhe: ‹À byǐ mú wɔ́ nã́nyì mú sə wɔ́ ǹ nyǎn mɔ́ ń wɔ́ náncùù wə́›, ǹdə́ mɔ̀bɔ́ myɛ zhe: ‹Də̀ zhə̀n yé, ǹ byǐ mú ń wɔ́ náncùù wə́, sə è wɔ́ à nyǎn mɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú!› » ²⁴È gə wɔ́ èta, sə bə zə búlə́ shù bə b'e pɛ̃!» Bə zɛ̃̀ bə zə búlə́ shù w bə m'e bə̀ pyɔ̌ mɔ́ yé né. ²⁵Pyɔ̌ mɔ́ súlí n wɔ̀: «Góm-nə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nã́nyì y kə̀kàlsɛ̀ sə̀lyè sə á kwè kə̀kàlà èdù y á pə kɛ̃ mɔ́ mə̀dù ni, sə á kwè kə̀kàlà y dõ mó á pə kɛ̃ mɔ́ dõ mó myɛ nɛ.»²⁶Byǐ nã́nyì y ná dùr ń byǐ mú nɔ̀nɔ̀ n zɛ̃̀ n wɔ̀ pyɔ̌ nɛ: «Yó-cə́bal, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ pɔ̃ byǐ mú nã́nyì sə ǹ bə̀k'á gu mu yé!» Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ dõ mó yà ń zhe: «Góm-nə bə̀sɔ̀bwɛ̀lɛ́ y kə̀kàlsɛ̀ sə̀lyè. Èta è t'â la àmyɛ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yál, è t'â la ńmyɛ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yál yé!» ²⁷Rə̀myɛ́ yó pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Kwě-nə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nã́nyì y á pə kɛ̃ nã́yə́ə́ mó ne bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ ń ná mɔ́; sə á bə̀k'á gu y yé.» ²⁸Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ nyɛ̀ɛ̀ pyɔ̌ Saləmɔ bùrsí sə̀myɛ́ mɔ́ kə́kɛ́ɛ́rɛ́ gə́ tó né, sə bə̀ nyàm mɔ̀ zhə̀n zhə̀nà bə̀ bə̀ lwar bə̀ Yi cìcì y'à pɔ mɔ lárma ń la n mə n kə́ bùrsí ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́.

Chapter 4

¹Pyɔ̌ Saləmɔ cìní Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́a. ²Nyǐ ń tənà y yó-cìnə́ bé yilə né: Sadɔɔkɛ byǐ Azarəya, vwĩ̀-zwə́lnə mó; ³Shəsha byǎ Elyəwɔrɛɛfɛ ǹdə́ Ayəya, sá-kanna bɛ́; Ayəluudi byǐ Yɔshafaatɛ, pyɔ̌ mɔ́ nyì-zwennə mó; ⁴Yɔyada byǐ Bənaya, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́; Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ, vwĩ̀-zwə́lnə bé;⁵Natã byǐ Azarəya, tənà y kə̀kàlsɛ́ yé né cìnə́ bé gakó yó-cə́bal mɔ́; Natã byǐ Zəbuudi, pyɔ̌ mɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə ǹdə́ ń cícírnə mó; ⁶Zəbuudi, pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ yó-cə́bal mɔ́, Ayəshaarɛ e súlí Abəda byǐ Adɔnəram, tũ̀-kùlə̀ né yó-cə́bal mɔ́.⁷Saləmɔ yà ń súlí n cír yó-cìnə́ shí ǹdə́ bə̀lyè n cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tənà y púlə́púlə́ wẽ́, bə̀ y'à mə̌ dwã sə bə pyà kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí zhe rə̀ tum mú bə pa; cànà èdù byin wẽ́, bə̀ mə̀dù mə̀dù gakó y'à ń zə rɛ ń mə́ ń twí. ⁸Nyǐ bə̀ yilə né:Uuri byǐ mú, Efərəyim pyàr rɛ́ nyí rí yilə; ⁹Dɛkɛɛrɛ byǐ mú, Makaasɛ ǹdə́ Shəələbim ǹdə́ Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ e súlí Elɔ̃-Bɛtɛ-Anã yilə; ¹⁰Esɛɛdɛ byǐ mú, Arəbɔɔtɛ nɛ́, Soko ǹdə́ Efɛɛrɛ tənà y púlə́púlə́ yilə;¹¹Abyənadaabɛ byǐ mú, Dɔɔrɛ pyàr rɛ́ nyí rí yilə. Ń yà ń jú Saləmɔ bə̀kɔ́ Tafaatɛ; ¹²Ayəluudi byǐ Baana, Tanaakɛ ǹdə́ Mejido e súlí Bɛtɛ-Shəyã nyí rí púlə́púlə́ yilə. Bɛtɛ-Shəyã nyí rí zhə̀l rə zhí Sarətã nɛ, Zhəzərɛyɛl kùr wə. Rə̀ zhì Bɛtɛ-Shəyã nɛ́ rə yí Abɛl-Məwɔla rə súlí rə lyɛ̃ rə yí Yɔkəməwam; ¹³Gɛbɛɛrɛ byǐ mú, Aramɔɔtɛ nɛ́ Galaadɛ nɛ́, Yəyiiri kwə̀ə́rhé, Manasɛ byǎ bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Galaadɛ nɛ́ mɔ́ yilə. Ń yà ń súlí ń ŋwɛ́nɛ́ Arəgɔɔbɛ nyí rí Bashã nɛ́ mɔ́ yilə: cə-fwààlɛ̀ shə́-shə̀ldù nə̀ lù nə kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ̀ ǹdə́ rə̀ bwə̀ə̀lè; wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à m'ê sàásɛ bwə̀ə̀lé mó y'à wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ kàmmɔ. ¹⁴Yədo byǐ Ayənadaabɛ, Məənəyim nyí rí yilə;¹⁵Ayəmaasɛ Nəfətəlyi nyí rí yilə, ńmyɛ yà ń jú Saləmɔ bə̀kɔ́ Basəmaatɛ; ¹⁶Ushəyi byǐ Baana Asɛɛrɛ nyí rí ǹdə́ Bəyalɔɔtɛ yilə; ¹⁷Parəwa byǐ Yɔshafaatɛ, Yəsakaarɛ nyí rí yilə;¹⁸Ela byǐ Shəmeyi, Bɛ̃zhamɛ tənà y nyí rí yilə; ¹⁹Uri byǐ Gɛbɛɛrɛ, Galaadɛ tənà y nyí rí ǹdə́ Amɔrətəbá pyɔ̌ Shəwɔɔnɛ tənà y e súlí Bashan pyɔ̌ Oge tənà y nyí rí yilə; yó-cə́bal mə̀dù yà ń súlí ń ŋwɛ́nɛ́ Zhəda tənà y nyí rí yilə.²⁰Zhəda ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à já dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ nyí nyɔ̀rhɔ́ byǎ ta. Bə̀ y'à zhe bə̀ n'ê jí bə súlí bə̀ zhe bə̀ n'ê nywɛ̀, sə bə̀ wun y'à nyɛ̀. ²¹Saləmɔ yà ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ kɔn gə́ zhì Efəraatɛ, Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ e súlí e ce Shilisəti lyì bí tənà y nɛ́, e m'e yí Ezhibti swɛ̃́ rɛ́ nɛ mɔ́ yó wə. Sə sə̀ pyǎ bɛ́ zwẽ Saləmɔ nyí ni bə súlí bə pɔ̃ myə̌l-kwǎndɛ ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́. ²²Dɛ̃ gakó, Saləmɔ yà ń zhe jíjí byǎ mún mə̀ pàr mə mɛrhɛ kɔ́ɔ́rɛbáa shə́-ètɔ̀ tum e súlí jíjí byǎ mún mɔ̀bɔ́ mə̀ nɔ̀m tɔ́tɔ́ mɔ́ mə mɛrhɛ kɔɔrɛ́bá shə́-shə̀ldù tum ńmyɛ̌ cìcì ǹdə́ ń tùntùnnə bé yilə. ²³E súlí nɛ̃ nyɛ̀bɛ́ bə̀ kɔ̀n nə̀ nù mú shíyə́ ǹdə́ nɛ̃ nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê kál tɛ̃́ mɔ́ shí-èlyè ǹdə́ pyììsì zɔ̌m; e súlí tabsɛ ǹdə́ nàmsɛ ǹdə́ tà-nə̀bwànsɛ ǹdə́ bù-shur rə̀ zhe nwə̃̌.²⁴Saləmɔ yà ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Efəraatɛ jə̀-jĩ́ sõ mó ǹdə́ yi-zùr sõ mó pyǎ bɛ́ yó wə, kɔn zhì Təfəsa e m'e yí Gaza. Rə̀myɛ́ ce ń yà ń zhe yə̀-zùlə́ ǹdə́ tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́. ²⁵Zhəda ǹdə́ Esərayɛl lyì bí jòm yə̀-zùlə́ wẽ́, lò gakó ń də̀vɛ̃́-cèméb né ǹdə́ ń épyùúlí kùr wə, kɔn zhì Dan nɛ́ e m'e yí Bɛɛr-Shəba, Saləmɔ nyǔ mú púlə́púlə́ yi ní.²⁶Saləmɔ yà ń zhe eshə-jòmnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀lyè (12 000). Ń yà ń súlí n lù jìrh, eshərh mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna (40 000) m'a ŋwɛ̀nɛ́ sə zù sə̀ wẽ́, ń shəshərh shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à n'ê vwɛ̃ ń búlə́ eshərh-vwə̃tur rí yilə. ²⁷Tənà y kə̀kàlsɛ́ yó-cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ gàl bə lyɛ̃ mɔ́ mə̀dù gakó yà ń zhe cànà ń nə́ ń pɛ kùjú pyɔ̌ Saləmɔ ǹdə́ ń lyì bí byɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń byẽ̀ bə̀ tó mo bə̀ jí mú yilə. Bə̀ y'à n'ê ce jàn nɛ́ mùnì ga kaka bə̀k'a mùrì mu yé. ²⁸È gə wɔ́ eshesé ǹdə́ vwàmá nɛ́ nə̀ n'ê vwɛ̃ wẽ̀ ré orəzhɛ y ǹdə́ rə̀ gɔ w yilə, bə̀ y'à n'ê zə rɛ bə̀ m'ê twí pyɔ̌ mɔ́ gə́ yà ń wɔ mə̀gã̌ mɔ́, kɔn tó nyí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê pɛ bə̀ mə̀dù mə̀dù gakó ne mó.²⁹Yi pɔ lárma nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ surhə nánzhəzhɔ̌ Saləmɔ nɛ. Èta wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń pyà rə̀ kùr sú mú yó w mɛrhɛ dwã ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ nyí nyɔ̀rhɔ́ w byǎ bɛ́ ta. ³⁰Saləmɔ lárma mɔ́ dwini Yi-púrhí sõ byǎ bɛ́ gakó lárma mɔ́, mə̀ súlí mə dwini Ezhibti lyì bí lárma mɔ́. ³¹Ń yà ń lɔ́ du lyì bí gakó, ń yà ń lɔ́ du Ezərəyiiti lyì bal Etã, ǹdə́ Mawɔl byǎ Emã, Kaləkɔl ǹdə́ Darəda. Ń yil ré y'à du rə yí tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ gàà mɔ́ nyí rí gakó wẽ́.³²Ń ju səswǎlsɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ n pa, ń wɛ̀rhɛ́ nwíísi mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ sə̀nu. ³³Ń zɔ̀m cèmé yò, Lyəbã sɛ́ɛ́dərɛ y e súlí e ce yəzɔ́pɛc y è n'ê púrh tɛ̃́ byílí nà y nɛ mɔ́ ga yò. Ń zɔ̀m vwàmá nɛ́ yò, ǹdə́ kúmsí, ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê fwàl tɛ̃́ ǹdə́ rə̀ pwǐsí mó e súlí émɔ̌rh myɛ yò. ³⁴Lũ w pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à nyɛ̀ɛ̀ pyɔ̌ Saləmɔ lárma mɔ́ yò mó y'à n'ê twĩ̀ bə̀ lyì bə̀ shí tənèsé gakó wẽ́ bə̀ twí bə̀ cili ń lárma zɔ̀mà nɛ́.

Chapter 5

¹Tiiri pyɔ̌ Yəram yà ń jɛ̀nɛ̀ ń wɔ́ Dəvyidi dɔwa dwə́l ga. Ń gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ pɔ pyɛ̀lɛ̀ Saləmɔ nɛ ń da jàà wa, ń twĩ̀ ń tùntùnnə bé ń sõ. ²Saləmɔ myɛ twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ mɔ: ³«Ǹ yě b'à da Dəvyidi yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n lù jì Cinu ń Yi rí yil yé, ń zwə̀ bé gə́ y'à kə́kɛ́lɛ́ mɔ ǹdə́ búlə́ né mó yilə. Sə Cinu tú n ce be ń nə̀rh kùr wə.⁴Sə zà zà mɔ́, Cinu à Yi rí pɔ nɛ yə̀-zùlə́ tənà y jààsɛ́ gakó wẽ́, à k'â bə búl-dõ zhe, yò myɛ k'ô tɛ̀nɛ́ ò n'ô lyɛ̀ɛ̀ nɛ yé. Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, ⁵à n'â yǎl a lù jì Cinu à Yi rí yilə, ǹdə ń gə́ yà ń zɔ̀m ǹdə́ à da Dəvyidi n wɔ̀ mɔ nɛ́: ‹Wɔ́ ǹ byǐ mú mɔ̀bɔ́ à la ce n yə̀ pyɔ̌ ǹmyɛ́ kwã nɛ́ mɔ́ ń mà n lù jì y n pɛ̃.›⁶Rə̀myɛ́ yilə, ce bə kà Lyəbã sɛ́ɛ́dərɛbá dǎr bə pɛ̃. Ǹ cìcì mú yě bə̀ lòlò tɛ̀nɛ́ nə́ sõ ń yě cèmé kǎ ǹdə Sədɔ̃ lyì bí ta yé. À tùntùnnə bé m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ ǹ nyə̀ná bɛ́. À m'a kwɛ̃̌ ǹ tùntùnnə bé ǹdə ǹ gə́ la nɛ́ kɔ́ nɛ́.»⁷Yəram gə́ nyɛ̀ɛ̀ Saləmɔ nyí rí rə̀myɛ́, ń wu zɔ nyàn dɛ̃́dɛ̃́ n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Cinu nə còrhó zà ń gə́ pɔ byǐ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lárma-cí Dəvyidi ni, dwí rí nánzhəzhɔ̌ w kɔ̀bɔ́ kál mɔ́ yil mú!» ⁸N zɛ̃̀ n twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Saləmɔ nɛ: «À nɔ ǹ nyí rí. À m'a pɔ̃́ sɛ́ɛ́dərɛbá dǎr rɛ́ e súlí səpərɛ́ɛ́sɛbáb dǎr rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ zhe rə̀ tum mú.⁹À tùntùnnə bé m'a zhì Lyəbã nɛ́ bə zə rɛ bə só bə vò nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni. Bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lyẽ re dwã nɛ gàà bə ji nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́, bə zə rɛ bə yí jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ la nɛ byilu mú wẽ́. Rə̀ gə yú gàà rə̀ zhɛ̀, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə bwèlé re. Ǹ la ń zɛ̃̀ ń bə̀ ń pwà rɛ gàà. À só sə́ pɛ̃ kùjú à kɛ̀lɛ́ lyì bí yilə, kwǎndɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ mə̌ sə́ pɛ̃ mɔ́ yilə.»¹⁰Èta, Yəram pɔ sɛ́ɛ́dərɛbá dǎr rɛ́ ǹdə́ səpərɛ́ɛ́sɛbá dǎr rɛ́ Saləmɔ nɛ kɔn yí ǹdə ń gə́ yà ń nə́ ń yǎl nɛ́. ¹¹Saləmɔ myɛ yà ń nə́ ń pɛ bə̀lɛ́ kɔ́ɔ́rɛbá mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdə́ olyivyé nwə̃̌ kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃́dɛ̃́ kɔ́ɔ́rɛbá shí-èlyè Yəram nɛ byin byin gakó ń kɛ̀lɛ́ lyì bí yilə. ¹²Cinu yà ń pɔ lárma Saləmɔ nɛ ǹdə ń gə́ yà ń bwəl mo nyí ní: Saləmɔ ǹdə́ Yəram co dwã yó náàcɛ̀nɛ́, bə zə dwã dɔbrɛ.¹³Pyɔ̌ Saləmɔ ce bə twĩ̀ tũ̀-kùlə̀ Esərayɛl nyí rí púlə́púlə́ wẽ́, sə wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ (30 000) bə̀ twĩ̀ ni. ¹⁴Ń yà ń nə́ ń ce bə̀ zhə̀l Lyəbã bə̀ m'ê zwẽ dwã, cànà gakó, nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́. Bə̀ y'à n'ê twĩ̀ cànà èdù gàà sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́ bə̀ n'ê kwɛ̃̀ bə̀ twí bə̀ wɛ̀rhɛ́ cànsɛ̀ sə̀lyè bə̀ sõ jẽ̌. Adɔnəram ń yà ń wɔ́ tũ̀-kùlə̀ né yó-cə́bal mɔ́.¹⁵Saləmɔ yà ń zhe nə́kul-zhinnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ nə́kul-sə̀lnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-lyɛlɛ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ Lyəbã pyɔ̀ w wa; ¹⁶e jà tum rí yé né cìnə́ bé tənà y kə̀kàlsɛ́ yó-cìnə́ bé y'à cír bə̀ n'ê nyǐ lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̌bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ tum rí yò mó twə́r y'à tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé: bə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àtɔ̀ (3 300).¹⁷Pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔ nyí bə̀ bə̀ vǔr nə́kul-fwààlɛ̀ sə bə cír nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn mɔ́, bə sə̀ rɛ Yi jì y kùr ré cṹ yilə. ¹⁸Saləmɔ tùntùnnə bé ǹdə́ Yəram nyə̀ná bɛ́ e súlí Gəbal lyì bí j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê sə̀l nə́kulə né, bə̀ n'ê kà dǎr rɛ́ Yi jì y lú yilə.

Chapter 6

¹Saləmɔ ju Cinu jì y lú kùr ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ shə́r Ezhibti ní mú zhe byinə zwã̌-àna ǹdə́ shə́-lyɛlɛ, ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀na nyǎn rɛ́ yó wə, Ziivi cànà yáa, è wɔ́ cànsɛ̀ sə̀lyè nyǎ y mɔ́ wẽ́. ²Yi jì y kɛ̀bɛ́ Saləmɔ lù Cinu yil mú dwɛ̀lɛ́ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shə́-shə̀ldù, è wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, è dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shə́-ètɔ̀.³Bwə̀r-zɔ́nɔ́ y'à lù Yi jì y jì-ná y yé né; ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, sə rə̀ y'à kwè Yi jì y wɛ̃̀ rɛ́. Ò wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́, rə̀ y'à twèlé Yi jì y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ nɛ. ⁴N ce cə̀-zhã̌ bə̀ sɔ̃̀ ǹdə́ cɛ̌bsɛ Yi jì y ni.⁵N súlí n lù dɛ̃̌-yó-jì, è jìsí pyɛ̀lɛ́ dwã yó sə̀tɔ̀, e zhí Yi jì y jì-ná y ǹdə́ jì y kɛ̀bɛ́ Yi dúdú cǐ mú kwã byílsí ni kɔn m'e kə́kɛ́lɛ́. ⁶Dɛ̃̌-yó-jì y tɛ̃́ kùr w jì y wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, cəcəl w nyǎ y wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù, yə́-pyɛ̀lɛ́ w nyǎ y wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nyàlpyɛ̀. Zhə̀n ga, Yi jì y kwã byílí y suli rí y'à də̀ rə̀dù kɔn zhì tɛ̃́ e m'e vò dɛ̃̌ yé. È suli rí y'à n'ê bɔ̀, jì gakó gə́ y'à lù má nyí rí, rə̀ m'ê la dɛ̃̌. Rə̀myɛ́ ce dǎr rɛ́ rə̀ y'à kwɛ̃́ jìsí mú y'à t'â zwì Yi jì y byílsí wẽ́ yé.⁷Yi jì y lù ǹdə́ nə́kulə né, ǹdə nə̀ gə́ j'a shí nə́kulə-gɔ́rɔ́ w yó mó né. Rə̀myɛ́ ce bə̀ yə̀ kɔkwaá ráá pyɛ́ngá ráá lù ku òdù ga myɛ cəl nyɛ̀ɛ̀ Yi jì y wẽ́, è lú mú yi ní yé. ⁸Dɛ̃̌-yó-jì y cəcəl jì y nyí rí y'à ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y jə̀-jĩ́ sõ. Byúlú ò y'à wɔ́ lyadɔ́rhɔ́ bə̀ y'à lù bə kə́kɛ́lɛ́ bə̀ m'ê jìl bə̀ zwì è wẽ́. Dɛ̃̌-yó-jì sə̀tɔ̀ nyǎ y w zú mú myɛ y'à wɔ́ èta.⁹Saləmɔ gə́ tú n lù Yi jì y n zhɛ̀, n zə sɛ́ɛ́dərɛbá byə́rh e súlí də̀-lwəəre n mə n pyi è wu w dɛ̃̌ mɔ́. ¹⁰Dɛ̌-yó-jì y ń lù n mə n kə́kɛ́lɛ́ Yi jì y mú, dɛ̃̌-zhìyə́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu. È sɛ́ɛ́dərɛbá byésé y'à pyɛ̀lɛ́ Yi jì y byílí y yó.¹¹Rə̀myɛ́ yó Cinu wə̀l Saləmɔ nɛ: ¹²«Ǹ nə́ ǹ lwì jì y kɛ̀bɛ́ àmyɛ́ yilə. Nyǐ ǹ gə zhə̀l ǹdə à nyə́ né gə́ n'ê byili ní, ń tó à lùl-e-púrsí ń súlí ń wɛ̀rhɛ́ à pùbùlə̀ kɔn gakó wẽ́, à m'a pyìrh nyí rí tɛ̀bɛ́ à y'à bwəl ǹ da Dəvyidi ni mú ǹ yilə. ¹³Sə à m'a b'a jòm à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə, à t'â la rɛ yõ̌ yé.»¹⁴Saləmɔ gə́ tú n bə̀ n lù Yi jì y n zhɛ̀, ¹⁵n zə sɛ́ɛ́dərɛ də̀-lwəəre n mə n zù è wu w byílsí, kɔn zhì tɛ̃́ e m'e vò e zə jì y wu w dɛ̃̌ byésé ne. N zɛ̃̀ n zə səpərɛ́ɛ́sɛ́ də̀-lwəəre n mə n zù e wu w tɛ̃́ mɔ́.¹⁶N súlí n zə sɛ́ɛ́dərɛ də̀-lwəəre n mə n zù Yi jì y etwã-kùr jì y byílsí kɔn zhì tɛ̃́ e m'e vò e zə byésé ne. È dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè. N zɛ̃̀ n kwɛrhɛ è wu wə́, è la yə̀ jì kɛ̀bɛ́ ń pɔ Yi ni, jàà kɛ̀bɛ́ Yi dúdú cǐ mú. ¹⁷Yi jì y cìcì mú, è n'ê yǎl e wɔ̀ Yi jì y jì-ná y kɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ lyɛ̃ ǹ mə́ ǹ yí jì y kɛ̀bɛ́ Yi dúdú cǐ mú, dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shə́-èna. ¹⁸Bə̀ y'à sə̀l bɔ́bwár wẽ̀ rə̀ nyɛ̌ ǹdə zwə̌rh ta, e súlí pùnə́ nə̀ pùr kókó èsã̌yùúli sɛ́ɛ́dərɛ dɔ̀-lwəəré bə̀ y'à m'e zù Yi jì y wu w byílsí mú yó. Yi jì y wu w gakó y'à zù ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ dɔ̀-lwəəré, rə̀myɛ́ ce lò yà ń kə́ n bə è nə́kulu òdù ga myɛ nɛ pwẽ̀ ne yé.¹⁹Saləmɔ kwɛrhɛ Yi jì y etwã-kùr jì y wu wə́, Yi jì y jàà nã́yə́ə́ yə́, mùnì ga n cĩ́ Cinu dɔbrɛ́ kùlkṍ w gàà. ²⁰Etwã-kùr jì y èmyɛ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, è wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, è dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè. Saləmɔ yà ń yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn n mə n fwàl ya. Vwĩ̀-jùlú w y'à zhǐ è yé né; bə̀ y'à zù w ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ də̀-lwəəre.²¹Saləmɔ yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn n ló Yi jì y wu w wẽ́. N lyẽ sánə́má cɛ̌bsɛ́ sə tó jì y Yi dúdú cǐ mú étwí-ènyí rí ni. N yə̌l sánə́má n mə n fwàl èmyɛ. ²²Ń yà ń yə̌l sánə́má n ló Yi jì y wu w púlə́púlə́ wẽ́; ń yà ń súlí n yə̌l sánə́má n mə n fwàl vwĩ̀-jùlú w bə̀ y'à tɛnɛ jì y Yi dúdú cǐ mú yil mú.²³N sə̀ shərəbɛ̃́bá sə̀lyè ǹdə́ olyivyé dɔ̌ n cĩ́ jì y Yi dúdú cǐ mú wẽ́; sə̀ dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́. ²⁴Shərəbɛ̃́ nã́yéé y vɔ̃̀ òdù dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, è vɔ̃̀ w dõ mó myɛ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu. Kɔn zhì vɔ̃̀ w òdù yə́-pɛ̀lɛ́ y wa, e m'e vò vɔ̃̀ w dõ mó yə́-pɛ̀lɛ́ y w mɔ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́. ²⁵Shərəbɛ̃́ sə̀lyè nyǎ y myɛ dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́. È dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ myɛ y'à mǎ dwã ǹdə nã́yéé y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ta, è y'à súlí è nyɛ̌ dwã ǹdə nã́yéé y myɛ ta. ²⁶Shərəbɛ̃́ nã́yéé y dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́. Sə̀lyè nyǎ y dɛ̃̌-zhìyə́ y myɛ y'à wɔ́ èta.²⁷Saləmɔ cĩ́ shərəbɛ̃́bá etwã-kùr jì y cəcəl ré wə. Sə̀ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ y'à lɛ̀lɛ̀: shərəbɛ̃́ nã́yéé y vɔ̃̀ w òdù y'à n'ô dwə̀rh byílí y èdù ni; sə̀lyè nyǎ y vɔ̃̀ w òdù myɛ y'à n'ô dwə̀rh byílí y dõ mó ne. Sə̀ vwɛ̀mɛ̀ nə̀lyè y dwã bɛ́ zɛ̃̀ nə̀ n'ê dwə̀rh dwã nɛ jì y cəcəl ré wə. ²⁸N zɛ̃̀ n yə̌l sánə́má n mə n fwàl shərəbɛ̃́bá.²⁹N sə̀ shərəbɛ̃́bá ǹdə́ kwã̌ vɔr e súlí pùnə́ nə̀ pùr kókó èsã̌yùúli Yi jì y wu w ǹdə́ è kwã byílsí gakó yó, n mə n kə́kɛ́lɛ́. ³⁰N zɛ̃̀ n yə̌l sánə́má n ló tɛ̃́ Yi jì y wu w wẽ́ ǹdə́ è pwẽ̀ ne ga.³¹N sə̀ olyivyé dɔ̌ bòlò ò jɛ̀rh sə̀lyè jì y Yi dúdú cǐ mú étwí-ènyí rí yilə. Ò yə́-pɛ̀lɛ́ y ǹdə́ ò sarha nɛ́ y'à zhe nə̀rh sə̀nu. ³²N sə̀ shərəbɛ̃́bá ǹdə́ kwã̌ vɔr e súlí pùnə́ nə̀ pùr kókó èsã̌yùúli olyivyé dɔ̌ bòlò w jɛ̀sɛ́ sə̀lyè y ga yó, n zɛ̃̀ n yə̌l sánə́má n mə n fwàl rɛ.³³Ń sə̀l bòlò jì-ná y étwí-ènyí rí myɛ yilə: bòlò w sarha nɛ́ sə̀l ǹdə́ olyivyé dɔ̌; nə̀ y'à zhe nə̀rh sə̀na. ³⁴Bòlò w jɛ̀sɛ́ sə̀lyè y'à sə̀l ǹdə́ səpərɛ́ɛ́sɛ́ dɔ̌. Ò jɛ̃̀ èdù gakó y'à bɔ̀n kə̀kàlsɛ̀ sə̀lyè sə̀ ga n'ê pulə. ³⁵Saləmɔ sə̀ shərəbɛ̃́bá ǹdə́ kwã̌ vɔr e súlí pùnə́ nə̀ pùr kókó èsã̌yùúli rə̀ yó n zɛ̃̀ n yə̌l sánə́má n mə n fwàl rɛ.³⁶N zɛ̃̀ n zə nə́kulə nə̀ sə̀l n lù byílí n súlí n zə sɛ́ɛ́dərɛ byə́rh sə̀ tùrhì nà èdù n mə n kə́kɛ́lɛ́ kɛ̀lɛ́ y wu wə́. Byílí y y'à lù ǹdə́ nə́kulə nə̀rh sə̀tɔ̀ sə̀ y'à cĩ́ dwã yó.³⁷Bə̀ ju Cinu jì y lú kùr Saləmɔ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀na nyǎn rɛ́ yó wə, Ziivi cànà y wẽ́. ³⁸Sə bə̀ tú bə lù y bə zhɛ̀ ǹdə kɔn gə́ y'à tɛnɛ rə cĩ́ ní e súlí ǹdə kɔn gə́ y'à mə̌ sə rə yə̀ nɛ́ mɔ́ gakó Buuli cànà yác, è wɔ́ cànsɛ̀ lyɛlɛ nyǎ y wẽ́, Saləmɔ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ rə̀dù nyǎn rɛ́ yó wə. Saləmɔ lù Yi jì y byinə nyàlpyɛ̀.

Chapter 7

¹Saləmɔ súlí n lù ń cìcì kɛ̀lɛ́ yá, byinə shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ éfòró n zhɛ̀ è gakó lyə́m lyə́m. ²N lù jì n ce è yil bə̀ Lyəbã tú wə́: è dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m, è wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, è dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shə́-ètɔ̀. Bə̀ y'à n'ê byẽ̀ jì y bə̀ Lyəbã tú wə́, yə né nèsé sə̀na y sə̀ y'à kwɛ̃́ jì y wu w byésé ǹdə́ byésé myɛ ga gə́ y'à wɔ́ sɛ́ɛ́dərɛ yə ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ byə́rh mó yilə.³Jì y wu w dɛ̃̌ mɔ́ myɛ y'à súlí rə zù ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ dǎr. Sɛ́ɛ́dərɛ dǎr rɛ́ rə̀myɛ́ y'à cĩ́ byésé sə̀ y'à jarh dɛ̃̌ mɔ́ yó, yə né y'à zɛ̃̀ nə kwɛ̃́ byésé. Byésé sə̀ y'à jarh dɛ̃́ mɔ́ y'à wɔ́ byə́rh shə́-èna ǹdə́ sə̀nu, sə̀ y'à tùrhì dwã nɛ shí ǹdə́ sə̀nu sə̀nu kùrə̀ nə̀tɔ̀ sə cĩ́ yə né yó. ⁴Jì y cə̀-zhã̌ nɛ́ y'à tùrhì dwã nɛ nə̀rh sə̀tɔ̀. Nèsé sə̀tɔ̀ y ga cə̀-zhɛ̃̌ rə̀dù gakó yé y y'à zǎ è dõ cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ yé yə́. ⁵Étwí-nyə́ né nə̀myɛ́ gakó ǹdə́ nə̀ sarha nɛ́ dǎr rɛ́ ga dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ga y'à mə̌ dwã. E súlí myɛ cə̀-zhã̌ nɛ́ nèsé sə̀tɔ̀ y ga cə̀-zhɛ̃̌ rə̀dù gakó yé y y'à zǎ è dõ cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ yé yə́.⁶Saləmɔ súlí n lù yə jì yə́. È dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, è wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shə́-ètɔ̀, yə né jì y y'à súlí è zhe ku è yé y w ò n'ô cə̀r zho wə́.⁷Saləmɔ lù jì dõ, pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yilə, ń gə́ nə́ ń kɛ́ bùrsí mə̀gã̌ mɔ́, bə̀ n'ê byẽ̀ y bə̀ bùrsì jì yə́. È wu w y'à zù ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ dǎr kɔn zhì tɛ̃́ e m'e vò e zə byésé ne dɛ̃̌.⁸Ń sə̀pwà jì y ń yà ń wɔ è wẽ́ mó y'à ŋwɛ́nɛ́ kɛ̀lɛ́ dõ wẽ́, pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y jì y kwã nɛ́. Sə sə̀ lùlwìrì y y'à nyɛ̌ dwã. Ń súlí n lù jì dõ, è y'à nyɛ̌ dwã ǹdə jì y èmyɛ́ ta Faraɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́ ń yà ń jú mú yilə.⁹Jìsí sə̀myɛ́ gakó y'à lù ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ bə̀ cír, bə̀ sə̀l ne nə mɛ̃ dwã, bə̀ súlí bə zə shǐ ǹdə́ è yə́lə́ bə gõ̀ nə̀ yésé sə̀lyè y jù w ǹdə́ pwẽ̀ ne mó ga. Wɔ́ nə̀myɛ́ bə̀ m'e lù jì yə́, kɔn zhì tɛ̃́ è kùr ré ne e m'e yí è yó-gurə́ y nə́kulu w dɛ̃̌ nɛ; e súlí kǎ-fwɛ̀lɛ̀ wu w byílsí bwər ré bə̀ lù kwã nɛ́ mɔ́. ¹⁰Bə zə nə́kul-fwààlɛ̀ tɛ̀bɛ́ bə̀ cír, rə̀ dwɛ̀lɛ̀ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́ ǹdə́ jə̀-tórhó yírhə́ lyɛlɛ bə m'e cĩ́ jì y kùr ré,¹¹bə zɛ̃̀ bə cĩ́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn bə̀ sə̀l nə mɛrhɛ dwã mɔ́ ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛbá byésé rə̀ yó. ¹²Bə̀ y'à lù byílí ǹdə́ nə́kulə nə̀ sə̀l nə̀rh sə̀tɔ̀ sə̀ y'à pyɛ̀lɛ́ dwã yó, e súlí sɛ́ɛ́dərɛbá byə́rh nà èdù bə m'e kə́kɛ́lɛ́ kǎ-fwɛ̀lɛ́ y wu wə́. Bə̀ y'à súlí bə wɛ̀rhɛ́ èta Cinu jì y kɛ̀lɛ́ y wu w ǹdə́ è zɔ́nɔ́ w myɛ yilə.¹³Pyɔ̌ Saləmɔ twĩ̀ bə vò bə zə Tiiri lyì bal Yəram n bà. ¹⁴Yəram yà ń wɔ́ Nəfətəlyi kwálá y ejə̃̀-kɛ̃ mə̀dù byǐ. Ń da mɔ́ yà ń wɔ́ Tiiri lò. Ń yà ń wɔ́ yǎ-bal ń nə́ ń yə̌l kàmmɔ ń mə́ ń twĩ̀. Ń yà ń yě kɔna, ń yà ń zhe surhə, ń yà ń súlí ń yě kàmmɔ tum gakó yé shò myɛ. Ń tú pyɔ̌ Saləmɔ sõ n bə̀ n twĩ̀ ń tumə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à wɔ́ kàmmɔ yə̌l tumə né gakó.¹⁵Yəram zùrhì kàmmɔ yə nə̀lyè yə́. Yi nã́yéé ré dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ lyɛlɛ; rə̀lyè nyǎn rɛ́ y'à wɔ́ tə́tɔ̃̌ ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀lyè ò y'à wɔ̌ ò n'ô kə́kɛ́lɛ́ rə̀ cã̌ yá. ¹⁶N súlí n zùrhì kàmmɔ wẽ̀ rə̀lyè bə̀ la yə né yə́-pǎlsɛ́ w cṹ. Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ òdù gakó dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu. ¹⁷N súlí n zùrhì kàmmɔ ébwár wẽ̀ dwã rə̀ nyɛ̌ ǹdə gùndwə̌ ta, e súlí wẽ̀ rə̀ nyɛ̌ ǹdə nyáná námpɔ́lsɛ ta pùnə́ tùrhì sə̀ yó, yə né yə́-pǎlsɛ́ wẽ̀ ré yilə; yə né yə́-pɛ̀lɛ́ gakó ku òdù gakó y'à zhe wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ tàlpyɛ̀.¹⁸N zùrhì ébwár wẽ̀, gərənáádɛa, bə̀ la m'e pyìlì wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cĩ́ yə né yə́-pǎlsɛ́ w mɔ́; sə̀ y'à tùrhì dwã nɛ nə̀rh sə̀lyè sə byɛ́byɛ́lɛ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ nyɛ̌ ǹdə gùndwə̌ ta mɔ́ nɛ. Ń wɛ̀rhɛ́ èta myɛ yí rí dõ mó yə́-pɛ̀lɛ́ y ku w myɛ yilə. ¹⁹È gə wɔ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ zɔ́nɔ́ w yə né yə́-pǎlsɛ́ w mɔ́, rə̀myɛ́ y'à nyɛ̌ ǹdə líísib pùní ta. Rə̀ dɛ̃̌-zhìyə́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na.²⁰Yə né nə̀lyè y yə́-pǎlsɛ́ wẽ̀ ré suli rí y'à súlí rə̀ dɛ̃̌ mɔ́ səta. Suli rí rə̀myɛ́ y'à wɔ ku w kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̌ ǹdə gùndwǐ ta e súlí gərənáádɛbá zwã̌-àlyè y bə̀ cĩ́ bə tùrhì nə̀rh bə kə́kɛ́lɛ́ yə né yə́-pǎlsɛ́ ku w òdù gakó mó kwã nɛ́. ²¹Ń cìì yə né còrhó-jì y zɔ́nɔ́ w yé y wə; ń cìì jə̀-jĩ́ sõ yi rí tɛ̃́ n ce rə̀ yil bə̀ Yaakɛ̃a. N zɛ̃̀ n cìì jə̀-gwã̀ sõ yi rí tɛ̃́ n ce rə̀ yil bə̀ Bɔwaazɛb. ²²Yə né yə́-pǎlsɛ́ yó-gurə́ y y'à nyɛ̌ dwã ǹdə líísi pùní ta. Wɔ́ èta Yəram gu yə né zùrhù tum rí yó né.²³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Yəram zùrhì kàmmɔ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ yác. È wu wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́. È y'à súlí è wɔ́ nánjíjíní. È dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu. Jə̀-tórhó yírhə́ shə́-ètɔ̀ tə́tɔ̃̌ dwɛ̀lɛ̀ rə̀ y'à n'ê kə́kɛ́lɛ́ è cã̌ yá. ²⁴N zɛ̃̀ n cĩ́ zwə̌rh dwí èsã̌yùúli rə kə́kɛ́lɛ́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y nyí kùr ré, jə̀-tórhó yírh rə̀dù dwɛ̀lɛ̀ gakó y'à zhe rə̀ dwí rí shíyə́. Rə̀ y'à tùrhì nə̀rh sə̀lyè. Rə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ è nyí rí púlə́púlə́ rə ce dwã wa. Èbwár wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ y'à tó dwã ǹdə́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y rə zùrhì twər rə̀dù.²⁵Zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y kùr ré y'à cĩ́ kàmmɔ nɛ̃ shí ǹdə́ nə̀lyè yó; nɛ̃ nɛ́ nə̀myɛ́ nə̀tɔ̀ yésé y'à zǎ jə̀-gwã̀ sõ, nə̀tɔ̀ yésé y'à zǎ yi-zùr sõ, nə̀tɔ̀ yésé y'à zǎ jə̀-jĩ́ sõ, nə̀tɔ̀ yésé y'à zǎ yi-púrhí sõ; zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y y'à cĩ́ nə̀ yó; nə̀ gakó kùrə̀ né y'à zǎ wẽ́. ²⁶Zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y kweeré y'à wɔ́ jɛ̃̀-wu wàn rɛ́, sə è nyí kùr ré y'à kwɛrhɛ náàcɛ̀nɛ́ ǹdə kǎ-zɔ̌m nyí kùr ta, rə̀ nyɛ̌ ǹdə líísi pùní jɛ̃̀ ta. Nɛ̃̌-kwǎlnɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè (2 000) yírhə́ nɛ̃̌ y'à wɔ̌ mə̀ ce è wẽ́.²⁷Yəram súlí n zùrhì kàmmɔ vwə̃tur námpɔ́lsɛ. Vwə̃tu námpɔ́lɛ́ èdù gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na, è wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na, è dɛ̃̌-zhìyə́ y zɛ̃̀ è y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀tɔ̀. ²⁸Nyǐ rə̀ gə́ y'à zùrhì ní: rə̀ sarha nɛ́ y'à kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ kàmmɔ jɛ̀rh námmyɛ̀ɛ́sɛ. Kàmmɔ jɛ̀sɛ́ sə̀myɛ́ dwí rí myɛ y'à lyẽ lyẽ sarha nɛ́ cəcələ né wə. ²⁹Bə̀ y'à zɛ̃̀ bə cĩ́ bwaarɛ ǹdə́ nə̀-byərh e súlí shərəbɛ̃́bá èsã̌yùúlí sə̀ yó; e súlí sarha nɛ́ yə́-pǎlsɛ́ w myɛ; bə̀ zɛ̃̀ bə cĩ́ ébwár wẽ̀ bwaarɛ́ ǹdə́ nə̀-byesé kùr wə, rə̀ n'ê zhə́zhɛ̀lɛ́ tɛ̃́.³⁰Vwə̃tu òdù gakó y'à zhe kàmmɔ nə̀rh sə̀na, ò nə̀gúlə́ nə̀na y y'à zhe wẽ̀ rə̀ n'ê súlí nə̀ jàn rɛ́. Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y kùr wə, rə̀ y'à tó dwã ǹdə́ y rə zùrhì, sə rə̀ y'à yə̀ ébwár wẽ̀ ré nyí rí wẽ́ zwì yé. ³¹Vwə̃tu òdù gakó y'à zhe nyí nánjíjíní ò yə́-pɛ̀lɛ́ wa, rə̀ y'à du dɛ̃̌ rə yí jə̀-tórhó yírh rə̀dù, nɛ̃̌ ku w kwã́ɔ̃́ yilə. Rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́. Rə̀ kə̀kàlà y kɛ̀bɛ́ è y'à du dɛ̃̌ mɔ́ sarha nɛ́ ga y'à mə̌ dwã; nyí rí y'à də̀ nánjíjíní yé. Bə̀ y'à zùrhì kàmmɔ ébwár wẽ̀ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ rɛ.³²Nèsé sə̀na y y'à ŋwɛ́nɛ́ tɛ̃́ vwə̃tur rí sarha nɛ́ nə̀gúlə́ né kùr wə. Wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à zhe nèsé ne sə̀ m'ê zhízhílí mú y'à zùrhì rə dɛ̃ vwə̃tur rí ni. Nèsé wu wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́. ³³Sə̀ y'à zùrhì sə nyɛrhɛ dwã ǹdə eshərh-vwə̃tur rí nèsé ta: wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à zhe nèsé ne sə̀ m'ê zhízhílí mú ǹdə́ wẽ̀ ré rə̀ y'à kwè nèsé nyə́ né mó, ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à n'ê zhì nèsé cəcəl w rə̀ zhə̀l sə̀ nyə́ né ne mó ǹdə́ nèsé cəcəl wẽ̀ ré bɔ̀là bɛ́ ǹdə́ wẽ̀ ré rə̀ zhe nèsé ne sə̀ m'ê zhízhílí gə́ n'ê zwì mə̀gã̌ mɔ́ gakó y'à zùrhì ǹdə́ kàmmɔ.³⁴Wẽ̀ ré rə̀na y rə̀ y'à n'ê súlí vwə̃tu w jàn rɛ́, ò nə̀gúlə́ né ne mó y'à tó dwã rə zùrhì ǹdə́ vwə̃tu w ná yá. ³⁵Vwə̃tu òdù gakó nyí rí ò yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ y'à kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ ku nánjíjúnú, ò y'à zɛ̃̀ dɛ̃̌ o yí jə̀-tórhó yírh kə̀kàlà. Jəla e súlí kàmmɔ jɛ̀rh sə̀ y'à zùrhì sə dɛ̃ vwə̃tu w ná y nɛ myɛ y'à súlí sə̀ ŋwɛ́nɛ́ vwə̃tu gakó yə́-pɛ̀lɛ́ wa.³⁶N cĩ́ shərəbɛ̃́bá ǹdə́ bwaarɛ e súlí kwã̌ vɔr bə̀ zhẽ̌ dɛ̃̌ èsã̌yùúli jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à mə̌ dwã mɔ́ yó ǹdə́ jəla nɛ́ yó e súlí kàmmɔ jɛ̀sɛ́ yó. N zɛ̃̀ n súlí n cĩ́ ébwár wẽ̀ èsã̌yùúli n mə n kə́kɛ́lɛ́ rə̀ gakó. ³⁷Wɔ́ èta Yəram zùrhì vwə̃tur rí shí y ga nɛ́. Rə̀ gakó y'à wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ rə̀dù yə́, rə̀ jɛ́nɛ́ rɛ́ y'à wɔ́ rə̀dù, rə̀ y'à súlí rə̀ nyɛ̌ dwã myɛ.³⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yəram súlí n zùrhì nɛ̃̌ kwã́ɔ̃́ wẽ̀ shíyə́ ǹdə́ kàmmɔ bə cĩ́ vwə̃tur rí shí y òdù òdù gakó yó. Nɛ̃̌ kwã́ɔ̃́ ku òdù gakó yó dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na. Nɛ̃̌-kwǎlnɛ shə́-èna yírhə́ y'à wɔ̌ nə̀ zwì òdù gakó wẽ́. ³⁹N cĩ́ vwə̃tur rí rə̀nu y Yi jì y jə̀-jĩ́ ni n zɛ̃̀ n cĩ́ rə̀nu y dõ mó è jə̀-gwã̀ nɛ. È gə wɔ́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y yilə, ń cĩ́ èmyɛ́ Yi jì y jə̀-jĩ́ ni, kɔn zǎ lũ jə̀-jĩ́ ǹdə́ yi-púrhí cəcəl ré wə.⁴⁰Yəram gə́ tú n zùrhì nɛ̃̌ kwã́ɔ̃́ wẽ̀ ré ǹdə́ pyə́lə́ né e súlí jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhẽ̌ né n zhɛ̀ kwã nɛ́, rə̀myɛ́ yí ní ń twĩ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ Saləmɔ yà ń pɔ mɔ rə̀ nyí bə̀ ń twĩ̀ Cinu jì y wẽ́ mó gakó n zhɛ̀: ⁴¹kàmmɔ yə né nə̀lyè y ǹdə́ wẽ̀ nánjíjíndí rə̀lyè y rə̀ cĩ́ yə né yə́-pǎlsɛ́ w mɔ́,e súlí wẽ̀ rə̀lyè y rə̀ nyɛ̌ ǹdə gùndwə̌ ta, rə̀ la m'e pyìlì yə né yə́-pǎlsɛ́ wẽ̀ nánjíjíndí mú,⁴²ǹdə́ gərənáádɛbá zwã̌-àna y bə̀ jele wẽ̀ rə̀lyè y rə̀ nyɛ̌ ǹdə gùndwə̌ ta mɔ́ nɛ. Bə̀ nə̀rh sə̀lyè y'à jele wẽ̀ ré rə̀lyé y rə̀ nyɛ̌ ǹdə gùndwə̌ ta mɔ́ òdù gakó ne; rə m'e pyìlì yə né yə́-pǎlsɛ́ wẽ̀ ré. ⁴³E súlí vwə̃tur rí shí yə́, ǹdə́ nɛ̃̌ kwã́ɔ̃́ wẽ̀ ré shí y rə̀ cĩ́ rə̀ yó mó,⁴⁴ǹdə́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ nánjíjíní yə́, ǹdə́ nɛ̃ nɛ́ shí ǹdə́ nə̀lyè y nə̀ y'à wɔ è kùr w mú, ⁴⁵ǹdə́ nɛ̃̌ kwã́ɔ̃́ wẽ̀ ré ǹdə́ pyə́lə́ né ǹdə́ jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhĩ̌sí.Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ Yəram zùrhì n pə Saləmɔ nɛ, Cinu jì y yil mú gakó y'à zùrhì ǹdə́ kàmmɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à pɔ̌r o jǐrh nánsósóló mó.⁴⁶Wɔ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y səta, Səkɔɔtɛ ǹdə́ Sarətã bwə̌l mó wə, pyɔ̌ mɔ́ ce n kù dɔ-gwáárɛ bə m'e yə̌l kàmmɔ w nɛ́, wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó zùrhù yilə. ⁴⁷Saləmɔ cĩ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó rə̀ jààsɛ́ w Yi jì y wẽ́. Rə̀ gə́ y'à já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, bə̀ y'à wàr kàmmɔ w bə̀ m'e zùrhì ri mú dùmì rí bə̀ la jə̀ə̀lè bə lwar yé.⁴⁸Saləmɔ súlí n zùrhì wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó Cinu jì y y'à zhe rə̀ tum mú:sánə́má vwĩ̀-jùlú wə́,e súlí sánə́má byúlú w bə̀ n'ê cĩ́ búrú w ò pɔ Yi ni ò yó mó; ⁴⁹pàntámsɛ́ shí y sə̀ y'à wɔ jì y Yi dúdú cǐ mú yé né, sə̀nu y è jə̀-jĩ́ ni, sə̀nu y è jə̀-gwã̀ nɛ mɔ́ y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn.E súlí pùnə́ né ǹdə́ pàntámsɛ́, ǹdə́ pyə́lsɛ námpɔ́lsɛ, rə̀myɛ y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má.⁵⁰nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ ǹdə́ shirh bə̀ m'ê kwɛrhɛ pàntámsɛ́ myǐn mú ráá bə̀ m'ê cì mu mú ǹdə́ jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhẽ̌ ǹdə́ kǎzɔ̀má ǹdə́ lwẽ́ nã́nə̀nyɛ̀ɛ̀lɛ́ ju nə̀zhĩ̌si, rə̀ y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn.Yi jì y étwí-ènyə́ né yə́-pǎlsɛ́ sə̀ y'à zǎ jì y Yi dúdú cǐ mú ǹdə́ Yi jì y étwí-ènyə́ né yə́-pǎlsɛ́ sə̀ y'à zǎ jì-ná y wu wə́. Rə̀myɛ y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má.⁵¹Pyɔ̌ Saləmɔ gə́ tú n twĩ̀ tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ gakó Yi jì y yil n zhɛ̀ kókó, ń zɔ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń da Dəvyidi yà ń pɔ Yi ni mú, sə̀byǐ mú ǹdə́ sánə́má mɔ́ ǹdə́ nə̀zhẽ̌ né n bə̀ n cĩ́ Cinu nə̀cɛ̀ndɛ jì y wẽ́.

Chapter 8

¹Rə̀myɛ́ yi ní, pyɔ̌ Saləmɔ byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ náncɛsɛ́, kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé gakó e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jìsí cìnə́ bé gakó bə bə̀ ń sõ Zhərəzalɛm nɛ́, mùnì ga bə kwè Cinu dɔbrɛ kùlkṍ w bə zhì Dəvyidi Pyə-cɔ w wa, è n'ê yǎl e wɔ̀ Səyɔ̃, bə m'e vò Yi jì y wẽ́. ²Esərayɛl lyì bala bɛ́ gakó bə̀ dwã yó Saləmɔ sõ, Etənima cànà y è wɔ́ cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y címsí yilə.³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ náncɛsɛ́ gə́ tú sə bə̀ dwã yó sə zhɛ̀, vwĩ̀-zwə́lnə bé kwè kùlkṍ w bə zhĩ. ⁴Bə̀ kwè Cinu kùlkṍ w ǹdə́ Yi kòrhó w e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à pɔ Yi ni rə̀ y'à wɔ ò wẽ́ mó gakó bə zə bə m'e vò Yi jì y wẽ́. Wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ kwè re bə m'e vò. ⁵Pyɔ̌ Saləmɔ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó bə̀ y'à mù dwã nɛ́ ǹdə́ mɔ kùlkṍ w yé né mó y'à n'ê zwə́l və̌-yɔ̀lɔ́ ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ ga nánzhəzhɔ̌ vwə̃̀, lòlò yà ń wàr nə̀ yó w ń la gál n byili yé.⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə bé zɛ̃̀ bə kwè Cinu dɔbrɛ́ kùlkṍ w bə cĩ́ jàà y bə̀ tɛnɛ ò yil mú wẽ́, Yi jì y jì kɛ̀bɛ́ Yi dúdú cǐ mú wẽ́, shərəbɛ̃́bá vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ kùr wə. ⁷Shərəbɛ̃́bá y'à lɛ̀lɛ̀ sə̀ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ kùlkṍ w y'à la nɛ́ cṹ mú yó w mùnì sə pyìlì wə, òmyɛ́ ǹdə́ dǎr rɛ́ nándɔ̀dwààlɛ́ bə̀ m'ê zhĩ w mú ga. ⁸Dǎr rɛ́ rə̀myɛ́ gə́ y'à dwàl mɔ́ ce ǹ gə zhì Yi dúdú jì y nyí ni, ǹ nə́ ǹ lyɛ̃, éfòró ń yí kùlkṍ w jì yə́, ǹ nə rə̀ yə́-pǎlsɛ́. Sə ǹ gə zhǐ pwẽ̀ ne ǹ bə rɛ nɛ yé. Dǎr rɛ́ rə̀myɛ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ jàà y w zà zà gwẽ̌.⁹Kɔn dõ y'à tɛ̀nɛ́ kùlkṍ w wẽ́ è gə y'à də̀ nə́kulə bwə̀lsé sə̀lyè y dúdú, Muyiisi yà ń cĩ́ ò wẽ́ Orɛɛbɛ pyɔ̀ w yó, Cinu gə́ zɔ dɔbrɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ Ezhibti ní dwirí y yi ní mú. ¹⁰Sə vwĩ̀-zwə́lnə bé gə́ kwɛ̃̀ bə shí Yi dúdú jì y w bə du pwẽ̀ ne yi ní, ébɔ̃ w j'a zù o sú Cinu jì y wu wə́. ¹¹Ébɔ̃ w òmyɛ́ mɔ́ ce vwĩ̀-zwə́lnə bé y'à k'ê wàr sə bə mɛ̃ è wẽ́ bə twĩ̀ bə̀ tum rí yé, bə̀ jì y y'à sú ǹdə́ Cinu còrhó wə́.¹²Rə̀myɛ́ yó Saləmɔ yòwə̀: «Cinu wə̀l bə̀ ń nə́ ń yǎl n jòm cə-byín fúrí wẽ́! ¹³E jà wɔ́ ǹmyɛ́ yil à lù pyɔ̌ jì y kɛ̀bɛ́ mùnì ga ń jòm è wẽ́ twéé twéé yilə.»¹⁴Saləmɔ pyìrhí ń yé y n zǎ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó; bə̀ gakó y'à zɛ̃̀ bə̀ zhǐ dɛ̃̌. Saləmɔ cĩ́ bwəl bə̀ yó. ¹⁵Ń yòwə̀: «Cinu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí nə còrhó! Ń cìcì mú pyìrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń púr ń nyí ń wɔ̀ à da Dəvyidi ni mú: ¹⁶‹À gə́ ce à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə́r Ezhibti ní yi ní ga, à yə̀ cɔ òdù ga cír bə̀ kwálsɛ́ ga wẽ́ mùnì bə lù jì ò wẽ́ àmyɛ́ yil ré còrhó yil yé. Sə wɔ́ Dəvyidi dúdú à cír mùnì ga n yə̀ à dwí Esərayɛl pyɔ̌.›¹⁷À da Dəvyidi búl n bù jì lú bùlə̀ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí yilə. ¹⁸Sə Cinu yà ń wə̀l mo: ‹Ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ǹ gə́ búl ń bù jì lú bùlə̀ à yil mú yilə. ¹⁹Sə nyǐ è də̀ ǹmyɛ́ ǹ la jì y èmyɛ́ mɔ́ lú yé, wɔ́ ǹ cìcì byǐ ń mà n lù y n pɛ̃.›²⁰Cinu pyìrh nyí rí ń yà ń bwəl mó. À pú à da nɛ, à jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ ǹdə Cinu gə́ yà ń bwəl nyí ní, sə à lù jì y kɛ̀bɛ́ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí yilə. ²¹À tɛnɛ jàà è wẽ́ a cĩ́ kùlkṍ w dɔbrɛ́ nə́kulə bwə̀lsé ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó yilə, dɔbrɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu zɔ ǹdə́ nə́ nàmbala bɛ́ ń gə́ tú n ce bə shə́r Ezhibti ní yi ní mú.»²²Saləmɔ zhì Cinu vwĩ̀-jùlú w yé né, n zə ń yé n zǎ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó, n zhẽ̌ ń jɛ̀rh n ce dɛ̃̌-yi wə, ²³n wɔ̀: «Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi, Yi dõ tɛ̀nɛ́ rə̀ wɔ́ ǹdə ǹmyɛ́ ta dɛ̃̌-yi w ráá tɛ̃́ cɛ yó, rə̀ n'ê jí dɔbrɛ twéé twéé ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zhə̀l ǹ yé né ǹdə́ wu-põ̀ mó, e jà rə̀ n'ê súlí rə̀ zal bɛ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ yé. ²⁴Ǹ zhì kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ bwəl rə̀ nyí ǹ tùntùnnə à da Dəvyidi ni mú yó: bwelé y kɛ̀bɛ́ è shə́r ǹ nyu w mú, ǹmyɛ́ cìcì pyìrh y zà ǹdə nə́ gə́ nə nɛ́.²⁵Èlǎsɛ̃́ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi, zhǐ nyí rí ǹ yà ǹ bwəl ǹ tùntùnnə à da Dəvyidi ni mú yó, bə̀ ǹ yà ǹ wə̀l mo: ‹Ǹ byǎ bɛ́ gə zɔ bə̀ cìn náàcɛ̀nɛ́ à yé né ǹdə́ wu-põ̀ ǹdə ǹ gə́ zɔ ǹ cìn à yé né mó ta, ǹ tá ǹ la byǐ lyɔ̃̀ n yə̀ Esərayɛl pyɔ̌ à yé né gaga yé.› ²⁶Rə̀myɛ́ ce, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ ce nyí rí ǹ bwəl ǹ tùntùnnə à da Dəvyidi ni mú pyìrh zhə̀n ga èlǎsɛ̃́!²⁷Sə Yi nə wɔ̌ rə̀ m'a jòm cɛ yó zhə̀nà? Dɛ̃̌-yi rí púlə́púlə́ ǹdə́ rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́ má mɔ́ ga, bə bwə̌l zhe rə̀ la m'e zwẽ mó yé. Jì y kɛ̀bɛ́ à lù ǹ yil mú myɛ̌ wɔ́ nyí cám! ²⁸Cinu à Yi, cili ǹ tùntùnnə mó lwə̌l mó ń nə́ ń lwə̀l ǹdə́ ń wu gakó mó náàcɛ̀nɛ̀. Cili ń za dɛ̃ rɛ́ cǐl ré ǹdə́ ń lwə̌l mó.²⁹Púr ǹ yírhə́ ń nyǐ jì y kɛ̀bɛ́ nə̀nyɔ́nɔ́ ǹdə́ cəcɛ̃ ga, jì y kɛ̀bɛ́ ǹ wə̀l è shò kwã nɛ́: ‹Nyɔ̀nɔ̀ m'a yə̀ à còrhó jàà› mɔ́. Cili ǹ tùntùnnə mó lwə̌l mó ń zhǐ è wẽ́ ń mə́ ń lwə̀l mó mó! ³⁰Cili ǹ tùntùnnə ǹdə́ ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lwə̌l mó bə̀ gə tú bə̀ zhì jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ bə̀ lwə̀l mó ǹdə́ bə̀ wun gakó yi ní. Jǒm jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ dɛ̃̌-yi rí w mú, ń cili sə́ pə sǔbri.³¹Lò gə tú ń dó ń tó-dõ, bə zɛ̃̀ bə ce n dù n pə ń cìn ni, ń gə tú ń dùl dùlì y èmyɛ́ mɔ́ ǹ vwĩ̀-jùlú w yé né jì y kɛ̀bɛ́ wẽ́, ³²sə́ jòm dɛ̃̌-yi rí w ń cili. Ká ǹ tùntùnnə bé bùrsí. Cĩ́ dóó lwɛlɛ-cí mú yó wə, sə́ pɔ̃ còrhò-tum ń zhə̀zhèèlé yilə. Pə bùrì bə-dóó-zhe-cí mú ni, sə́ zə mɔ ǹdə bə-dóó-zhe-cí ta.³³Ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə tú bə̀ dó mó, bə̀ zwə̀ bé zɛ̃̀ bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ búlə́ jàà wa, bə̀ gə kwɛ̃̀ bə̀ tú ǹ sõ, bə b'e cèrhé mó, bə lwə̀l mó ǹdə́ bə̀ wun gakó jì y kɛ̀bɛ́ wẽ́, ³⁴sə́ jòm dɛ̃̌-yi rí w ń cili, pə bɛ bə̀ dóó w sǔbri, sə́ k'á zə bɛ bə bə̀ cɛ y kɛ̀bɛ́ n pɔ bə̀ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́.³⁵«Dwí rí gə tú rə̀ dó mó, dɛ̃̌ yí rí zɛ̃̀ rə pyi dwà k'ê t'â nywɛ̀, rə̀ gə tú rə̀ lwə̀l mó jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́, rə cèrhé ǹ yil ré, rə súlí rə súl rə̀ lwɛlɛ rɛ́ ǹ gə́ ce rə̀ wu zhìlì yilə, ³⁶sə́ jòm dɛ̃̌-yi rí w ń cili, sə́ pə ǹ tùntùnnə bé ǹdə́ ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ dóó w sǔbri ǹ gə́ nə́ ǹ byili bi sɔ́má nántwə̌ kɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə kwè mó yilə; ce dwà nyɔ̀ tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ pɔ ǹ dwí rí ni è wɔ́ rə̀ cəl mó wẽ́.³⁷Nɔrh ráá cu ráá jíjí shəshàr rɛ́ címí yə́, ráá jíjí byǎ bɛ́ címí y ráá esɔ̀-cààlɛ ráá byaalɛ gə tu tənà y w yi ní ráá Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zwə̀ bé gə tú bə̀ pú bə̀ cɛmɛ nɛ́ yi ní ráá yò-ècòlò kɔ̌ kɔ̌ ráá címí kɛ̌ kɛ̌ yi ní, ³⁸kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê lwə̀l ǹdə́ bə̀ wun gakó gə wɔ́ ná-dwí yil myɛ, è wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lò mə̀dù ráá bə̀ púlə́púlə́ bə̀ n'ê lwə̀lə̀, bə̀ gə lwar yò-ècòlò w kɔ̀bɔ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó gə́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilə, bə zɛ̃̀ bə zhẽ̌ bə̀ jɛ̀rh dɛ̃̌ jì y kɛ̀bɛ́ wẽ́ bə̀ m'ê lwə̀l mó,³⁹sə́ jòm jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ wɔ è wẽ́ dɛ̃̌-yi rí w mú ń cili. Pə sǔbri, zə lò gakó kɔn tó dwã ǹdə ń zhə̀zhèèlé, ǹ gə́ yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń wu w wẽ́ mó yilə; zhə̀n ga wɔ́ ǹmyɛ́ dúdú ǹ yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ numbyínə́ bé gakó wun ní wẽ́. ⁴⁰Èta Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a nyàm mɔ́ dɛ̃ gakó bə̀ nyǔ mú wẽ́, cɛ y kɛ̀bɛ́ ǹ pɔ nə́ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ yó.⁴¹Dwə́ né dwã nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə ŋwɛ̀ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a nyɛ̀ɛ̀ bə̀ gə́ m'à n'ê zɔ̀m ǹ yil ré rə̀ du dɛ̃́dɛ̃́ e súlí ǹ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ǹ mə́ ǹ twĩ̀ mú yò. ⁴²Sə rə̀myɛ́ yi ní, má zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń də̀ ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lò gə shí tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́ n bə̀ n zù jì y kɛ̀bɛ́ wẽ́ ǹmyɛ́ yil ré còrhó yilə, ⁴³sə́ jòm jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ dɛ̃̌-yi w mú ń cili, wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó zhə-bal mɔ́ lwə̀l mó mó ń pɔ̃, mùnì ga dwə́ né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó gakó lwar ǹ párá, sə nə nyàm mɔ́ ǹdə ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ta, sə nə súlí nə lwar bə̀ jì y kɛ̀bɛ́ à lù mú wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ y zhə̀n ga.⁴⁴Ǹ dwí rí gə shə́r rə vò rə̀ la bú ǹdə́ rə̀ zwə̀ bé, rə vò ǹ gə́ la rɛ tũ̌ mə̀gã̌, rə̀ gə pyìrhí rə̀ yé rə zǎ cɔ w kɔ̀bɔ́ ǹ cír mú ǹdə́ jì y kɛ̀bɛ́ à lù ǹ yil mú rə m'e lwə̀l mó Cinu, ⁴⁵sə́ jòm dɛ̃̌-yi rí w ń cili rə̀ lwə̌l mó rə̀ n'ê lwə̀l mó ǹdə́ rə̀ wu gakó mó; sə́ ce nyí rə̀ kwã nɛ́.⁴⁶«Lòlò tɛ̀nɛ́ ń tá ń dwé yé. Rə̀myɛ́ ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə tú bə̀ dó mó yi ní, ń zɛ̃̀ ń kwè lyim ǹdə́ bɛ, ń ce be bə̀ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, bə pwà bɛ bə m'e vò yómə́-jè, tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ ráá è bwə́l wẽ́, ⁴⁷bə̀ gə zɛ̃̀ bə̀ zhì gàà bə zù bə̀ wẽ́ bə súl bə̀ lwɛlɛ rɛ́, bə súlí bə byẽ̀ bə ce mó bə̀ m'ê lwə̀l mó bə̀ zhe: ‹Nə́ dó mó, nə́ twĩ̀ lwɛlɛ, dóó zhǐ nə́ yó wə›,⁴⁸bə̀ gə k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ bə zhí mú ǹdə́ bə̀ wun gakó ǹdə́ bə̀ jàn gakó, yómə́-jè y bə̀ zə bɛ bə m'e vò né mó wə, bə̀ gə pyìrhí bə̀ yə́rh bə̀ zǎ bə̀ tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ pɔ bə̀ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́, ǹdə́ cɔ w kɔ̀bɔ́ ǹ cír mú ni, e súlí jì y kɛ̀bɛ́ à lù ǹ yil mú, bə lwə̀l mó,⁴⁹sə́ jòm jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ dɛ̃̌-yi rí w mú ń cili bə̀ lwə̌l mó bə̀ n'ê lwə̀l ǹdə́ bə̀ wun gakó mó, sə́ ce nyí bə̀ kwã nɛ́. ⁵⁰Pə sǔbri ǹ dwí rí rə̀ dó mó ne, pə rɛ sǔbri twər ré yó w rə̀ cẽ ǹ nyí ni mú gakó yilə, sə́ ce rə̀ zwə̀ bé bə̀ zɔ rɛ bə cĩ́ bə̀ sõ mó dùr rə̀ nɔ̀nɔ̀,⁵¹bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ dwí rí ǹdə́ ǹ cəl ré ǹdə́ rɛ, lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ ce bə shə́r Ezhibti ní, myìn-cɔ̀lɔ̀ gɔ́rɔ́ w bə̀ m'ê yə̌l cɔ̀bɔ́ mɔ́ wẽ́. ⁵²Púr ǹ yírhə́ ń nyǐ ǹ tùntùnnə mó ǹdə́ ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ n'ê lwə̀l mó ǹdə́ bə̀ wun gakó mó, cili bi bə̀ gə tú bə̀ n'ê búbwéé bə̀ ce mó yi ní gakó. ⁵³Cinu Yi, wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì ǹ cír bi ń cĩ́ bə̀ nyí, bə̀ wɔ́ ǹ cəl dwə́ né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó gakó cəcəl w ǹdə ǹ gə́ yà ǹ tó ǹ tùntùnnə Muyiisi dɛnnɛ ń byili ní, ǹ gə́ tú ń ce nə́ nàmbala bɛ́ shə́r Ezhibti ní yi ní mú.»⁵⁴Saləmɔ gə́ tú n zɔ̀m n ce Cinu ni n mə n lwə̀l mo ǹdə́ ń wu gakó n zhɛ̀ kwã nɛ́, n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ Cinu vwĩ̀-jùlú w ń yà ń jě ń nə̀dwə́nə́ yó ò yé né mó, yé né, n zhẽ̌ ń jɛ̀rh n ce dɛ̃̌-yi wə, ⁵⁵n zhì dɛ̃̌ n zhẽ̌ ń cəl dɛ̃̌ n cĩ́ bwəl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó yó. Ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: ⁵⁶«Cinu nə còrhó, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń pɔ shìrhə́ jàà ń dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ ǹdə ń gə́ yà ń bwəl nyí ní. Zɔ̃̀-ènyɛ̀là nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi mú rə̀dù ga yə̀ mɛ̃ nánfò rə̀ yə̀ pyìrh yé.⁵⁷Bə̀ Cinu nə́ Yi yál nɛ́ ǹdə́ nə́ba ǹdə ń gə́ yàl nɛ́ ǹdə́ nə́ nàmbala bɛ́ nɛ́. Ń bə̀ká n yẽ̌ nə́ba yé, sə ń bə̀ká n zə ń kwã n mə n zǎ nə́ba yé. ⁵⁸Ń pyìrhí nə́ wun ní n mə n zǎ ń cìcì mùnì ga nə́ tó ń sɔ́msɛ́ gakó, nə́ tó ń pùbùlə̀ né ne, sə nə́ súlí nə́ zwẽ nyə́ né ǹdə́ lùl-e-púrsí ń yà ń pɔ nə́ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́.⁵⁹Bə̀ Cinu nə́ Yi rí lyǐrh lwə̌l mó mɔ̀bɔ́ à lwə̀l mo ǹd'â wu gakó mó yò, nə̀nyɔ́nɔ́ ǹdə́ cəcɛ̃ ga, sə n wɛ̀rhɛ́ ǹdə kɔn gə́ mə̌ sə rə yə̀ nɛ́ dɛ̃ gakó, àmyɛ́ ń tùntùnnə mó ǹdə́ ń dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə. ⁶⁰Èta dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ cɛ yó mó gakó m'a lwar bə̀ wɔ́ Cinu dúdú ń wɔ́ Yi sə Yi dõ tɛ̀nɛ́ yé. ⁶¹Pul-nə á wun ní ǹdə́ Cinu nə́ Yi rí á m'á zwẽ ń nyə́ né sə á súlí á tó ń pùbùlə̀ né ne ǹdə á gə́ n'á wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ta zà mɔ́.»⁶²Pyɔ̌ Saləmɔ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó zɛ̃̀ bə zwə́l vwə̃̀ Cinu Yi yé né. ⁶³Saləmɔ zwə́l yə̀-zùlə́ vwə̃̀ n pə Cinu ni: vwàmá nánfwààlɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè (22 000) ǹdə́ və̌-ywàálɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè(120 000). Wɔ́ èta pyɔ̌ Saləmɔ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə jì y Cinu ni e yə̀ ńmyɛ̌ ń cǐ y námpúm cɛ̃́ɛ̃́.⁶⁴Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə, Saləmɔ pɔ kɛ̀lɛ́ y wu w cəcəl ré, rə̀ wɔ Cinu jì y yé né mó Cinu ni. Wɔ́ gàà ń zwə́l vwĩ̀ rí námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nɛ́ ǹdə́ jíjí byǎ bɛ́ e súlí yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né nwǐsí ní, bə̀ kàmmɔ vwĩ̀-jùlú w ò y'à ŋwɛ́nɛ́ Cinu yé né mó y'à wɔ́ námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́, rə̀myɛ́ ce vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ jíjí byǎ bɛ́ e súlíyə̀-zùlə́ vwə̃̀ né nwǐsí y'à wàr ò yó yé.⁶⁵Saləmɔ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ jú címsí cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y wẽ́. È yàl kɔn gə́ zhì Lebo-Amaatɛ nyí rí e m'e vò e zə Ezhibti bwǐ y ni mú lyì bə̀ y'à tú dwã yó nánzhəzhɔ̌. Bə̀ mɛ̃ bə wɛ̀rhɛ́ dwã nyàlpyɛ̀ bə̀k'a súlí bə wɛ̀rhɛ́ nə̀ dwã nyàlpyɛ̀ Cinu nə́ Yi rí yé né, è n'ê yǎl e wɔ̀ dwã shí ǹdə́ nə̀na. ⁶⁶È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y Saləmɔ cĩ́ dwí rí sɔ́má yó. Dwí rí ce ń nə̀báná, lò gakó kwɛ̃̀ n vò ń kòrhó w wẽ́. Dwí rí y'à n'ê fùù, rə̀ wu y'à sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń wɛ̀rhɛ́ ń tùntùnnə Dəvyidi ǹdə́ ń dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́ yilə.

Chapter 9

¹Saləmɔ gə́ tú n lù Cinu jì y ǹdə́ ń sə̀pwà kɛ̀lɛ́ y e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń nə́ ń yǎl n lù mú n zhɛ̀ kwã nɛ́, ²Cinu lyí mu twər rə̀lyè nyǎn rɛ́ ǹdə ń gə́ yà ń jɛ̀nɛ̀ n lyí mu Gabaɔ̃ nɛ́ mɔ́ ta.³Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «À nyɛ̀ɛ̀ ǹ lwə̌l mó ǹ lwə̀l ne ǹdə́ ǹ wu gakó mó. À zwẽ jì y kɛ̀bɛ́ ǹ lù ń pɛ̃ mɔ́ è la yə̀ àmyɛ́ jì. À m'a swéné y sə à m'a súlí a dɛ̃̀ y twéé gakó.⁴Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ gə zhə̀l à yé né ǹdə́ wu-põ̀ ǹdə́ wu-cángá ǹdə ǹ da Dəvyidi ta, ǹ nə́ ǹ tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à n'â byili mu mú, ǹ nə́ ǹ zwẽ à nyə́ né ǹdə́ à lùl-e-púrsí, ⁵à m'a ce ń yə̀ Esərayɛl pyɔ̌ twéé twéé yilə, ǹdə à gə́ bwəl nyí ǹ da Dəvyidi ni, a wɔ̀ mɔ nɛ́: ‹Ǹ tá ǹ la byǐ lyɔ̃̀ n yə̀ Esərayɛl pyɔ̌ à yé né gaga yé.›⁶Sə ámyɛ̌ ǹd'á byǎ bɛ́ gə tú á yẽ̌ ne, á gə yə̀ à pùbùlə̀ né ne tó, á súlí á yə̀ à nyə́ né à pɔ ába mɔ́ zwẽ, á gə kwɛ̃̀ á n'á wùlì tɛ̃́ yə dwã yé né á m'á cèrhé ne, ⁷à m'a ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jé tɛ̃́ cɛ y kɛ̀bɛ́ à pɔ bɛ mɔ́ yó. À m'a zhɛ̃̀ jì y kɛ̀bɛ́ à zwẽ è wɔ́ à còrhó jàà mɔ́, à m'a dwĩ̀ y kwã nɛ́ pyépyé à nyí ni. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yò w m'a jǐrh səswalá dwə́ né gakó m'à n'ê cĩ́ dwã nɛ nə̀ m'ê mɔ̀nà.⁸Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń mà n tó jì y kɛ̀bɛ́ è wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ èta mɔ́ nyí ni ń nə́ ń lyɛ̃ mɔ́ gakó wu m'a zɛ̃̀, sə ń mà n búbwéé n wɔ̀: ‹È nə wɔ́ byè yil Cinu Yi wɛ̀rhɛ́ tənà y kɛ̀bɛ́ ǹdə́ jì y kɛ̀bɛ́ èta?› ⁹Sə bə̀ m'a lyár bɛ bə wɔ̀: ‹Wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ yẽ̌ Cinu bə̀ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à ce bə̀ nàmbala bɛ́ shə́r Ezhibti ní mú, bə zɛ̃̀ bə zhí yə dwã nɛ, bə̀ n'ê wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né bə̀ m'ê cèrhé ne mó è ce Cinu Yi ce lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ pú bi.› »¹⁰Saləmɔ lù Cinu jì y ǹdə́ ń sə̀pwà kɛ̀lɛ́ y byinə shí-èlyè. ¹¹Tiiri pyɔ̌ Yəram gə́ yà ń sɛ̃ mɔ ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ dǎr rɛ́ ǹdə́ səpərɛ́ɛ́sɛ́ dǎr rɛ́ e súlí ǹdə́ sánə́má mɔ́, kɔn gakó yí ǹdə ń gə́ nə́ ń yǎl nɛ́ mɔ́ ce Saləmɔ kwè cɛmɛ shí-èlyè Gəlile gə́ y'à cǐ má nyí rí wẽ́ n pɔ̃.¹²Yəram shí Tiiri n bə̀ ń la cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Saləmɔ yà ń pɔ mɔ mɔ́ byɔ́lɔ́, sə cɛmɛ nɛ́ yə̀ ń bùlə̀ yí yé. ¹³N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Da-byǐ, nyɛ̀bɛ́ wɔ́ cɛmɛ ǹ pɔ nɛ!» Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ j'â zɛ̃̀ bə̀ n'ê byẽ̀ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ bə̀ Kəbul tənàa, kɔn b'e yí zà gwẽ̌. ¹⁴E jà Yəram yà ń pɔ sánə́má mə̀ dùmì rí y'à yú cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu bə vò bə pə Saləmɔ nɛ.¹⁵Nyǐ tũ̀-kùlə̀ né nyɛ̀bɛ́ Saləmɔ ce bə twĩ̀ Cinu jì y ǹdə́ ń sə̀pwà kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ Myəlo ǹdə́ byílí y è kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm mɔ́ ǹdə́ Asɔɔrɛ ǹdə́ Mejido e súlí Gɛzɛɛrɛ lú mú yil mú. ¹⁶Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ yà ń bú n zwẽ Gɛzɛɛrɛ. N gu Kanaã lyì bí bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ cɔ w òmyɛ́ mɔ́ wẽ́ mó n zɛ̃̀ n ji w myǐn. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ń kwè w n pə ń bə̀kɔ́ mɔ́ nɛ ń gə́ tú n jí Saləmɔ yi ní.¹⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce Saləmɔ lù Gɛzɛɛrɛ ǹdə́ Tɛ̃́-sõ Bɛtɛ-Orɔ̃, ¹⁸e súlí Baalatɛ, Tamaarɛ tənà jàà y è wɔ Gɔ-elũ èpòlò w mó, ¹⁹e súlí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń yà ń cǐ, ń wẽ̀ ré cṹ yil mú, ń búlə́ eshərh-vwə̃tur rí e súlí ń shəshesé yilə. Saləmɔ súlí n lù kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń nə́ ń yǎl mɔ́ Zhərəzalɛm nɛ́ ǹdə́ Lyəbã nɛ́ e súlí tənà y ń yà ń cǐ mú nyí rí gakó wẽ́.²⁰Amɔrətəbá ǹdə́ Yititəbá ǹdə́ Pərəzhitəbá ǹdə́ Yivyitəbá e súlí Zhəbuzhitəbá, bə̀ y'à də̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí lyì mú, kùr ré rə̀ y'à dàl tənà y wẽ́. ²¹Wɔ́ bə̀ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mɛ̃ tənà y wẽ́ bə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à yə̀ gwi Cinu yil mú, Saləmɔ zɔ n ce tũ̀-kùlə̀ né wə, kɔn b'e yí zà.²²Sə ń yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̀dù ga tũ̀-kùlə̀ né w ce yé; bə̀myɛ́ y'à wɔ́ ń lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ tɛnɛ búlə́ yilə, ǹdə́ ń tùntùnnə ǹdə́ ń yó-cìnə́ ǹdə́ shəshesé yìlnə ǹdə́ ń búlə́ eshərh-vwə̃tur rí e súlí eshə-jòmnə bé yó-cìnə́.²³Tənà y kə̀kàlsɛ́ yó-cìnə́ bé cír yé né cìnə́ bə̀ y'à n'ê nyǐ Saləmɔ tumə né yò, bə̀ n'ê pɛ nyə́ né lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ mú ni mú; bə̀ y'à wɔ́ nunə zwã̌-ànu ǹdə́ shí-ènu.²⁴Wɔ́ Faraɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́ gə́ tú n shə́r Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wẽ́ n bə̀ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ ń lù n pɔ̃ mɔ́ wẽ́ yi ní Saləmɔ kwɛrhɛ n lù Myəlo.²⁵Twər rə̀tɔ̀ byin byin gakó, Saləmɔ yà ń nə́ ń zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ vwĩ̀-jùlú w ń lù Cinu yil mú yó, n súlí n ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn vwĩ̀-jùlú w ò y'à ŋwɛ́nɛ́ Cinu yé né mó yó. Sə rə̀myɛ́ y'à n'ê ce bə lwar pamparɛ̃ɛ̃ Yi jì y lú mú kùr ré.²⁶Saləmɔ shə̀l bǔ-bwələ Eshɔ̃-Gɛbɛɛrɛ, ò bwə́l Elaatɛ nɛ nɛ́, vwal-gɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni, Edɔm tənà y wa. ²⁷Pyɔ̌ Yəram ce ń tùntùnnə bé bə̀ yě nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yé shò mó vò bə̀ n'ê twĩ̀ bǔ-bwələ né nə̀myɛ́ yó ǹdə́ Saləmɔ lyì bí. ²⁸Bə̀ zə nɛ bə vò bə yí Ofiiri, bə zə sánə́má mə̀ du cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀lyè (12 000) bə b'e pə Saləmɔ nɛ.

Chapter 10

¹Saba pyə̀-kɛ̃ mɔ́ yà ń nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m Saləmɔ yil ré Cinu yà ń ce rə du mú yò. N zɛ̃̀ n bə̀ ń la mɔ zhõ̀ ǹdə́ səswǎlsɛ n nyì ń lárma mɔ́ gə́ yú mə̀gã̌ mɔ́. ²Ń tú n bə̀ n yí Zhərəzalɛm ǹdə́ lyì-zhǎ ń kwã nɛ́ e súlí yómde rə̀ zhĩ nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ ǹdə́ sánə́má nánzhəzhɔ̌ e súlí nə̀kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn. Ń gə́ yú Saləmɔ yé né, ń pul ń wu n zhərh ǹdə́ mɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ń wẽ́ mó yó.³Sə Saləmɔ lyár ń bwèésé gakó n pɔ̃: bwə̀rhə́ èdù ga y'à tɛ̀nɛ́ è zɔ zwini pyɔ̌ mɔ́ yilə, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ ń yə̀ y ŋwɛ̀nɛ́ n lyár yé. ⁴Saba pyə̀-kɛ̃ mɔ́ gə́ nɔ Saləmɔ lárma mə̀myɛ́ mɔ́ gakó, n nə pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y gə́ lù ní ma mɔ́, ⁵ǹdə́ kùjú w kɔ̀bɔ́ ń nə́ ń jí mú, ǹdə́ ń tùntùnnə bé jìsí, ǹdə́ ń tùntùnnə bé gə́ n'ê zwẽ lyì bí ní ma mɔ́, e súlí bə̀ gàndɛ́ bə̀ zù mú gə́ wɔ́ nɛ́ ma mɔ́, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê pɛ mɔ sɛ̃́ mɔ́ gə́ y'à n'ê pɛ nɛ́ ma mɔ́, e súlí vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nyɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń zwə́l Cinu jì y wẽ́ mó, ń wu zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́.⁶N zɛ̃̀ n wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à nyɛ̀ɛ̀ à da-dǒ w w ǹ zɔ̀mà nɛ́ ǹdə́ ǹ lárma mɔ́ shò kwã nɛ́ mɔ́ zhə̀n ga wɔ́ zhə̀nà. ⁷À y'à t'â zwẽ nyí bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê wə̀l mó y'à wɔ́ zhə̀n yé, à gə́ y'à gwẽ̌ yə̀ twí a nə ǹdə́ à yírhə́ mó yilə. E jà nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cĩ́ ni mú gaga mɔ́ yə̀ rə̀ kə̀kàlà myɛ cìcì yí yé! Ǹ lárma mɔ́ ǹdə́ ǹ yil ré còrhó w du kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́.⁸Ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí wɔ́ yó-nyɔ̃̀ cìnə́, ǹ tùntùnnə bé wɔ́ yó-nyɔ̃̀ cìnə́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ twéé gakó bə̀ gə́ n'ê cili ǹ lárma zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ yilə. ⁹Bə̀ Cinu ǹ Yi rí ń cír mú ǹ wɔ́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nə còrhó. Wɔ́ ń gə́ só Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kɔn b'ê la gaga yilə, ń cír mú mùnì ga ń kál bə̀ gakó ǹdə kɔn gə mə̌ sə rə tó né, sə́ súlí ń kál bɛ ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́.»¹⁰Saba pyə̀-kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n kwè sánə́má mə̀ yú cəə́lé mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àna, e súlí nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn n pə pyɔ̌ Saləmɔ nɛ. Saləmɔ kə́ ń yə̀ nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ nánzhəzhɔ̌ w Saba pyə̀-kɛ̃ mɔ́ pɔ mɔ mɔ́ dwí rí nɛ gaga yé.¹¹Yəram bǔ-bwələ né nə̀ y'à zə sánə́má mɔ́ nə shí Ofyííri nə bə̀ mɔ́ myɛ y'à súlí nə zhĩ santaalɛa dǎr nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn nə m'e bà. ¹²Saləmɔ zə santaalɛ dǎr rɛ́ n mə n wɛ̀rhɛ́ də̀-shaalɛ Cinu jì y ǹdə́ ń cìcì jì y yilə, e súlí bwàárɛ́ ǹdə́ zɔ̀n nɛ́, núnnə bé yilə. Santaalɛ dǎr rɛ́ nánzhəzhɔ̌ w rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí k'ê gwẽ̌ yə̀ twí yé, bə̀ k'ê yə̀ rə̀ dwí nɛ kɔn b'e yí zà.¹³Pyɔ̌ Saləmɔ pɔ Saba pyə̀-kɛ̃ mɔ́ nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń nə́ ń yǎl mɔ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń lwə̀l mó e súlí pansɛ́ shɛ̀bɛ́ ńmyɛ̌ pyɔ̌ cìcì pɔ mɔ ǹdə ń gə́ yà ń wɔ̌ nɛ́. Pyə̀-kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń tùntùnnə bé k'a kwɛ̃̀ bə vò bə̀ tənà y wa.¹⁴Sánə́má mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à n'ê pɛ Saləmɔ nɛ́ byin rə̀dù wẽ́ gakó dùmì rí y'à wɔ́ cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè, ¹⁵e jà mɔ̀bɔ́ sɔ́m-zhə̀lnə bé ǹdə́ dɔ̌lna bɛ́ ǹdə́ Yi-zùr sõ pyǎ bɛ́ e sulí mɔ̀bɔ́ tənà y kə̀kàlsɛ́ yó-cìnə́ bé y'à n'ê pɛ mɔ mɔ́ twə́r y'à tɛ̀nɛ́ yé.¹⁶Pyɔ̌ Saləmɔ ce bə zə wẽ̀ bə gùlí sánə́má nɛ bə zùrhì nə̀kwə̀r nánfwààlɛ zwã̌-àlyè. Nə̀kò òdù gakó y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má cəə́le tə̀ldù; ¹⁷e súlí rə̀ námpɔ́lsɛ zwã̌-àtɔ̀ rə̀myɛ zùrhì ǹdə́ sánə́má mə̀ gùlí ǹdə́ wẽ̀ dwã. Námpɔ́lɛ́ èdù gakó y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má coló òdù ǹdə́ fwã́. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n kwè re n cĩ́ Lyəbã tú w jì y wẽ́.¹⁸Pyɔ̌ mɔ́ súlí n wɛ̀rhɛ́ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ nánfwɛ̀lɛ̀ bə zə nàntú yə́-byələ bə m'e cĩ́ bɔ́bwár wẽ̀ è yó bə súlí bə yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn bə m'e zù yə. ¹⁹Pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y èmyɛ́ y'à cĩ́ byúlú òdù ò zhe nə̀rh-cṹ-byílsi shə̀ldù ò yó jíl yilə. È cã̌ y kɔn bàn dɛ̃̌ səta mɔ́ y'à wɔ́ nánjíjíní. È y'à zhe jɛ̀rh cṹ jàà jə̀-jĩ́ ǹdə́ è jə̀-gwã̀ ga sõ, bwaarɛ rə̀lyè bə̀ sə̀l y'à zhǐ dɛ̃̌ jɛ̀rh cṹ jààsɛ́ yala nɛ. ²⁰Bwaarɛ shí ǹdə́ rə̀lyè èsã̌yùúli y'à zhǐ byúlú w yó jíl nèsé cṹ byílsí shə̀ldù y yó, bwaarɛ tə̀ldù jə̀-gwã̀ nɛ, bwaarɛ tə̀ldù jə̀-jĩ́ ni. Rə̀myɛ́ dwí rí gwẽ̌ yə̀ wɛ̀rhɛ́ tənà èdù ga wẽ́ gaga yé.²¹Pyɔ̌ Saləmɔ kǎzɔ̀má bɛ́ gakó y'à wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ sánə́má, Lyəbã tú w jì y wẽ̀ ré myɛ y'à wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn. Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ òdù ga yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ sə̀-byǐ yé, bə̀ pyɔ̌ Saləmɔ yi ní, bə̀ y'à t'â nyǐ sə̀byǐ mú ǹdə wɔ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùr ta yé. ²²Pyɔ̌ mɔ́ yà ń zhe Tərəshiisi bǔ-bwələ nə̀ y'à súlí Yəram bǔ-bwələ né ne nə̀ n'ê dɔ̀lá, sə byinə nə̀tɔ̀ gakó Tərəshiisi bǔ-bwələ né y'à n'ê zhĩ sánə́má ǹdə́ sə̀byǐ ǹdə́ nàntú yə́lə́ e súlí lyə̌rh ǹdə́ nàndsɛ.²³Pyɔ̌ Saləmɔ tú n bə̀ n dwini pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó gakó lyə́m lyə́m ń nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə́ ń lárma mɔ́ wẽ́. ²⁴Lũ w lyì bí púlə́púlə́ y'à n'ê pyà sə bə nə mɔ, sə bə súlí bə cili lárma mɔ̀bɔ́ Yi y'à pɔ mɔ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́. ²⁵Byin byin gakó lyì bí bə̀myɛ́ mə̀dù mə̀dù gakó yà ń nə́ ń twí ń pɛ mɔ ń pɛnɛ́ yá: wẽ̀ rə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byǐ ráá sánə́má ǹdə́ gàndɛ ǹdə́ búlə́ wẽ̀ ǹdə́ nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ ǹdə́ shəshərh e súlí bə̀nərh.²⁶Saləmɔ pyà búlə́ eshərh-vwə̃tur ǹdə́ eshə-jòmnə. Sə ń yà ń zhe búlə́ eshərh-vwə̃tur mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àna e súlí eshə-jòmnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀lyè. N ce rə̀ jàlà vò rə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń tɛnɛ jààsɛ nə̀ wẽ́, rə̀ yil mú wẽ́; jàlà mɛ̃ Zhərəzalɛm nɛ́, ń yala nɛ. ²⁷N ce sə̀byǐ mú y'à pyě tɛ̃́ ǹdə nə́kulə né ta, sɛ́ɛ́dərɛbá myɛ y'à já ǹdə pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ nyí rí shəkəmɔ́ɔ́rɛbá ta, Zhərəzalɛm nɛ́.²⁸Saləmɔ shəshesé y'à wɔ́ Ezhibti ǹdə́ Shəliishi sə̀ y'à n'ê shí. Pyɔ̌ mɔ́ dɔ̌lna bɛ́ y'à n'ê zhə̀l bə̀ yè se gàà bə̀ twí bə̀ pɛ mɔ. ²⁹Búlə́ eshã-vwə̃tu kɔ̀bɔ́ ò y'à shí Ezhibti mú òdù y'à n'ô yè wár-kùlsi zɔ̃̌-nyə̀ldù, eshã y èdù gakó zɛ̃̀ è n'ê yè wár-kùlsi zɔ̌m ǹdə́ shí-ènu. È y'à wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀dù y Yititəbá e súlí Siri pyǎ bɛ́ bə̀ y'à n'ê tó dɔ̌lna bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ dɛnnɛ bə̀ yè búlə́ eshərh-vwə̃tur rí ǹdə́ eshesé mó yilə.

Chapter 11

¹Pyɔ̌ Saləmɔ swéné dwə́ dwã bə̀kwá nánzhəzhɔ̌: ń jú Mɔwaabɛ ǹdə́ Amɔ̃ ǹdə́ Edɔm ǹdə́ Sədɔ̃ e súlí Yititi lyì bə̀kwá n mə n súlí Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́ nɛ. ²Kana bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ y'à n'ê shí tənèsé shɛ̀bɛ́ Cinu Yi yà ń wə̀l Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ sə̀ shò kwã nɛ́ mɔ́: «Bə̀-na bɛ gùlí yé, sə bə̀myɛ bə̀ ába gùlí yé. È gə də̀ rə̀myɛ́ bə̀ m'a pyìrhí á wun ní bə m'e zǎ bə̀ yə né ne.» Sə wɔ́ dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ cìcì ni Saləmɔ pyìrhí ń wu w n mə n zǎ, kana bɛ́ sónó w yilə.³Saləmɔ yà ń zhe kana zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ bə̀ wɔ́ pyə̀-kana ǹdə́ kana-dwã zwã̌-àtɔ̀. Sə ń kana bɛ́ ce ń wu bùlə̀ né zhɛrhɛ́ nə̀ y'à k'â yə̀ Cinu ni zhí yé. ⁴Saləmɔ gə́ tú n bə̀ n jǐrh náncɛ yi ní, ń kana bɛ́ ce ń wu bùlə̀ né k'a pyìrhí nə zhí yə dwã nɛ. Ń yà ń kə́ ń yə̀ Cinu, ń Yi rí ni zhí ǹdə́ ń wu gakó ǹdə ń da Dəvyidi gə́ yà ń zhí Cinu ni mú ta yé.⁵Saləmɔ cèrhé Ashətarəte, Sədɔ̃ lyì bí yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ kɛ̃ mɔ́, e súlí Myələkɔm, Amɔ̃ byǎ bɛ́ yi nánku wə́. ⁶Saləmɔ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə, n súlí ń yə̀ mo tó ǹdə́ ń wu gakó ǹdə ń da Dəvyidi ta yé.⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní, ń lù vwĩ̀ zwə́l jàà Mɔwaabɛ lyì bí yi nánku wə́, Kəmɔɔshɛ e súlí Amɔ̃ byǎ bɛ́ yi nánku w ǹdə́ Mɔlɛɛkɛ yilə, pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm yé y w mó yó. ⁸Ń wɛ̀rhɛ́ èta ń kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ́ dwə́ dwã bə̀kwá mɔ́ yə né yilə. Kana bɛ́ bə̀myɛ́ y'à n'ê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn bə̀ y'à súlí bə̀ n'ê zwə́l vwə̃̀ bə̀ pɛ bə̀ yə né ne.⁹Cinu Esərayɛl Yi rí y'à lyí Saləmɔ twər rə̀lyè ga, rə pɔ̃ nyí rə wɔ̀ mɔ pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ ń bə̀ yə dwã cèrhé yé, ¹⁰sə Saləmɔ yə̀ Cinu nyí rí zwẽ yé, n súlí n yẽ̌ Cinu ni. Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì mu,¹¹n zɛ̃̀ n wɔ̀ Saləmɔ nɛ: «Kɔn gə́ tú e b'e jǐrh èta rə zhɛ̀, ń súlí ǹ yə̀ à dɔbrɛ nyə́ né ǹdə́ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ à y'à pɔ mɔ́ mɔ́ zwẽ, à m'a zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹ jɔ̃̀ w a pə ǹ tùntùnnə mə̀dù ni a yẽ̌ mó. ¹²Sə ǹ da Dəvyidi yilə, à t'â la rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ̀rhɔ́ ǹdə́ ǹ yírhə́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yé. Wɔ́ ǹ byǐ jɔ̃̀ w à m'a zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ nɛ́. ¹³À t'â la pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ gakó zõ ń jɔ̃̀ w a yẽ̌ mo yé. À tùntùnnə Dəvyidi yilə, e súlí Zhərəzalɛm cɔ w à cír mú yilə, à m'a yẽ̌ kwálá èdù ni a pə ǹ byǐ ni.¹⁴Cinu Yi ce búl-dõ mə̀dù du tɛ̃́ ń nə́ ń bwí ǹdə́ Saləmɔ. È yàl Edɔm lyì bal Adaadɛ, Edɔm pyə̀-dwí rí lò. ¹⁵Dəvyidi gə́ yà ń ŋwɛ̀nɛ́ Edɔm cɔ w búlə́ né wẽ́ yi ní, ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Zhɔwaabɛ yà ń zhə̀l gàà ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à cù mú co yilə; sə ń yà ń gu Edɔm bal bal gakó. ¹⁶Zhɔwaabɛ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó y'à mɛ̃ gàà cànsɛ̀ shə̀ldù kɔn b'e yí bə gwirhi Edɔm bala bɛ́ nyí rí púlə́púlə́. ¹⁷Adaadɛ yà ń dùr n tó Edɔm lyì bə̀ y'à wɔ́ ń da tùntùnnə bé kùkùl ré lyì jàlà nɛ n vò Ezhibti. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ ń yà ń gwẽ̌ wɔ́ bal-byǐ námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́.¹⁸Bə̀ y'à zhì Majã nɛ́ bə vò bə yí Parã. Bə̀ vwɛ̃ Parã lyì bə tó be bə m'e yí Ezhibti, pyɔ̌ Faraɔ̃ yé né. Pyɔ̌ mɔ́ pə kɛ̀lɛ́ Adaadɛ nɛ, n nyǐ ń nyí kùjú w yò n súlí n pɔ̃ cɛ. ¹⁹Faraɔ̃ swéné Adaadɛ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn b'e yí n pɔ̃ ń cìcì kɛ̃ Tapənɛɛsɛ nyɛ̃́ n jí.²⁰Sə Tapənɛɛsɛ nyɛ̃́ mɔ́ lùl byǐ, Gənəbaatɛ n pə Adaadɛ nɛ, n kɔ̃̀ mɔ Faraɔ̃ sõ kɛ̀lɛ́ wa, Faraɔ̃ byǎ bɛ́ cəcəl wə. ²¹Adaadɛ jòm Ezhibti ní n nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Dəvyidi cùwə̀, sə Zhɔwaabɛ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ myɛ cùwə̀. N zɛ̃̀ n wɔ̀ Faraɔ̃ nɛ: «Yẽ̌ ne a kwɛ̃̀ a vò à da-dǒ.» ²²Faraɔ̃ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n rə̀ n'ê mùrì mú à sõ, ń já ń mə́ ń zɛ̃̀ twər rə̀dù ǹ nə́ ǹ yǎl ń kwɛ̃̀ ń vò ǹ da-dǒ?» N lyár mɔ n wɔ̀: «Kaka t'â mùrì ni yé, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ǹmyɛ́ wúrí ń yẽ̌ ne a kwɛ̃̀ a vò.»²³Yi ce búl-dõ dõ myɛ du tɛ̃́, Eləyada byǐ Erəzɔ̃ ń nə́ ń bwí ǹdə́ Saləmɔ. Erəzɔ̃ yà ń zhì ń yó-cə́bal Adadəzɛɛrɛ, Sɔba pyɔ̌ mɔ́ sõ n dùr. ²⁴Ń yà ń zə lyì bə m'e cĩ́ wvǎrhna kùkùl sə ń yà ń tú n jǐrh rə̀ yó-cə́bal. Sə Dəvyidi gə́ yà ń nə́ ń gwi bi mú ce, bə̀ y'à dùr bə vò Damaasɛ cɔ w wa, bə yí bə jòm gàà, bə zwẽ w bə cìní. ²⁵Erəzɔ̃ bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Saləmɔ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́, e súlí lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Adaadɛ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ: ń súl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yi rí tɛ̀bɛ́ ń yà ń cǐ Siri púlə́púlə́ yi ní.²⁶Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń wɔ́ Sərəda Efərəyim ní lò. Ń ná mɔ́ yà ń wɔ́ ejə̃̀-kɛ̃ ń yà ń yil Səruwə. Ń cìcì mú yà ń wɔ́ Saləmɔ tùntùnnə, sə ń tú n bə̀ ń yə̀ dwã yó ce ǹdə́ Saləmɔ yé. ²⁷Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ce ń mə́ ń yə̀ dwã yó ce ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́: Saləmɔ yà ń nə́ ń lwì Myəlo, ń yà ń súlí ń nə́ ń lwì ń da Dəvyidi Pyə̀-cɔ w byílí y è y'à kǎr mɔ́ bɔ̀l mɔ́ ń pyi.²⁸Zhərɔbwam ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń wɔ́ kàndɔ ń yà ń súlí ń zhe jàn. Saləmɔ nɔ mɔ ǹdə́ ń nə́ ń twĩ̀, sə ń tum rí tũ̌ mú y'à sú ń yírh. Rə̀myɛ́ y'à ce n cír mu mùnì ga n nyǐ tũ̀-kùlə̀ né nyɛ̀bɛ́ Zhozefu byǎ bɛ́a y'à n'ê twĩ̀ mú yò. ²⁹Dɛ̃ rə̀dù, Zhərɔbwam yà ń du Zhərəzalɛm cɔ w wa, sə Shilo lyì bal nyì-zwennə Ayəya tú n bə̀ n jəl mo sɔ́má yó rə̀myɛ́ yi ní. Ayəya yà ń pyìlì ń cìn ǹdə́ kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ nándwə̃̀. Bə̀ y'à wɔ́ bə̀ dúdú bə̀lyè gɔ sõ. ³⁰Sə Ayəya pàr kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ nándwə̃̀ y ń yà ń pyìlì mú n kǎr y kə̀kàlsɛ shí ǹdə́ sə̀lyè.³¹N zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhərɔbwam nɛ: «Zwẽ kə̀kàlsɛ shí shɛ̀bɛ́. Bə̀ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí nə́ ń wə̀lə̀: Nyǐ à la tənà y zõ Saləmɔ jɔ̃̀ w sə à m'a pɔ̃́ è kwálsɛ shíyə́. ³²Sə kwálá y èdù sásá ń la cìnú mú myɛ wɔ́ à tùntùnnə Dəvyidi ǹdə́ Zhərəzalɛm cɔ w à cír Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ gakó cəcəl w mó yilə. ³³À m'a wɛ̀rhɛ́ èta bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yẽ̌ ne, bə̀ zɛ̃̀ bə vò bə wùlì tɛ̃́ Ashətarəte, Sədɔ̃ lyì bí yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ kɛ̃ mɔ́ yé né, ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bí yi Kəmɔɔshɛ e súlí Amɔ̃ byǎ bɛ́ yi Myələkɔm yé né yilə. Bə̀ súlí bə̀ yə̀ à sɔ́msɛ́ tó yé, bə̀ yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá à yírh w wɛ̀rhɛ́ kɔn tó dwã ǹdə à nyə́ né ǹdə́ à lùl-e-púrsí ǹdə Saləmɔ da Dəvyidi ta yé.³⁴À t'â la tənà y gakó zõ Saləmɔ jɔ̃̀ w yé, b'à cír mu ń la n yə̀ pyɔ̌ ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́, à tùntùnnə Dəvyidi à cír mú yilə; Dəvyidi tó à pùbùlə̀ né ne n súlí n zwẽ à nyə́ né. ³⁵Sə wɔ́ ń byǐ jɔ̃̀ w à m'a zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ nɛ́ a pɔ̃́, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ wɔ́ kwálsɛ shí yə́. ³⁶À m'a pə kwálá èdù ń byǐ ni mùnì ga à tùntùnnə Dəvyidi pàntɛ́mɛ́ y gwẽ̌ ŋwɛ̀nɛ́ e yə̌rb à yé né, Zhərəzalɛm nɛ́, cɔ w kɔ̀bɔ́ à cír ò la yə̀ àmyɛ́ cɔ mɔ́ wẽ́.³⁷À m'a cír ǹmyɛ́ cìcì mú, ǹ m'ǎ jí pyɛ̀lɛ̀ ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl má mɔ́ gakóc sə ǹ m'ǎ cìní Esərayɛl kwálsɛ́ shí yə́. ³⁸Ǹ gə cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à la mɔ́ byilu mú, ń tó à sɔ́msɛ́, ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá à yírh wə, ǹ gə́ mà ǹ nə́ ǹ zwẽ à nyə́ né ǹ nə́ ǹ súlí ǹ tó à pùbùlə̀ né ne yilə, ǹdə à tùntùnnə Dəvyidi gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́, à m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́ sə à m'a ce ǹ dwí rí cĩ́ kùr rə zhì ǹdə dwí rí tɛ̀bɛ́ à pɔ Dəvyidi ni ta. À m'a pɔ̃́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ shí yə́. ³⁹À m'a tó rə̀ dɛnnɛ a ce Dəvyidi dwí rí cìzhìlə̀, sə è t'â la yə̀ twéé twéé yil à la rɛ cìzhìl co yé.»⁴⁰Rə̀myɛ́ yó Saləmɔ pyà Zhərɔbwam gu. Zhərɔbwam zɛ̃̀ n dùr n vò Ezhibti pyɔ̌ Shəshaakɛ sõ, n mɛ̃ gàà kɔn b'e yí Saləmɔ cu.⁴¹Tumə dwã nyɛ̀bɛ́ Saləmɔ súlí n twĩ̀ mú, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ e súlí ń lárma mɔ́ yò w yə̀ kɛ̃ Saləmɔ Tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ⁴²Saləmɔ jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n cìní Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ byinə shə́-èna. ⁴³Ń gə́ tú n bə̀ n cì, bə co mo ń da Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa. Ń byǐ Orɔbwam jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 12

¹Orɔbwam zɛ̃̀ n vò Shəshɛm, bə̀ wɔ́ gàà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́a y'à zhə̀l bə gùlí dwã nɛ́ bə̀ la m'e cír mu n yə̀ bə̀ pyɔ̌. ²Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti ní, ń gə́ yà ń dùr n vò má mùnì n lú pyɔ̌ Saləmɔ yé né mó. Ń gə́ nyɛ̀ɛ̀ rɛ, ń mɛ̃ Ezhibti ní.³Bə twĩ̀ lyì bə vò bə byẽ̀ Zhərɔbwam bə m'e bà. Ńmyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó zɛ̃̀ bə wɔ̀ Orɔbwam nɛ: ⁴«Ǹ da Saləmɔ ce nə́ zhĩ zhĩĩ nánvovòló; èlã̌sɛ̃́, ńmyɛ́ bɔ̌ ń yómdé tumə né dùmì rí e súlí zhĩĩ nándùdṹ w ń nyɛ́ɛ́ nə́ba nə́ n'ê zhĩ mú dùmì rí, èta nə́ la zɛ̃̀ nə́ yə̀ ǹ tùntùnnə.» ⁵N lyár bɛ n wɔ̀: «Zhəl-nə jè, sə á k'á kwɛ̃̀ á bə̀ dwã nə̀tɔ̀ zà.»Bə zhǐr bə vò jè.⁶Pyɔ̌ Orɔbwam zɛ̃̀ n vò n bwə̀rh náncɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à wɔ́ ń da Saləmɔ tùntùnnə ǹdə́ ń yírhə́ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yi ní mú n wɔ̀: «Etər á n'á cící ni b'à lyár dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ́?» ⁷Bə wɔ̀ mɔ: «Zà, ǹ gə zə ǹ cìn ń yə̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ tùntùnnə, ń twĩ̀ ń pə rɛ ń súlí ń lyár rɛ ǹdə́ zɔ̃̀-ènyɛ̀là, rə̀ m'a yə̀ ǹ tùntùnnə twéé gakó.»⁸Sə Orɔbwam yə̀ náncɛsɛ́ cúcú mú sə̀ y'à pɔ mɔ mɔ́ kwè ǹdə kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùr ta yé. Ń zhə̀l n zhərh ǹdə́ ń shí-dwã ébwá-dàlá bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ ń tùntùnnə mó. ⁹N bwə̀rh be n wɔ̀: «Nyǐ-nə dwí rí tɛ̀bɛ́ wə̀l ne: ‹Bɔ̌ zhĩĩ rí tɛ̀bɛ́ ǹ da nyɛ́ɛ́ nə́ba nə́ n'é zhĩ mú dùmì rí›. Etər ámyɛ̌ n'á cící ni b'à lyár rɛ nɛ́?»¹⁰Ń shí-dwã ébwá-dàlá bɛ́ wɔ̀ mɔ: «Dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wə̀l mó: ‹Ǹ da ce nə́ zhĩĩ rí dùm sə ǹmyɛ́ bɔ̌ rə̀ dùmì rí›, nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la rɛ lyár mɔ́: ‹À jə̀fɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ y já du à da vɔ̃̀b wá. ¹¹À da gə́ zhĩ ába zhĩĩ tɛ̀bɛ́ rə̀ dùm mú ce, kɔn zhí zà, àmyɛ́ m'a súlí á zhĩĩ rí dùmì rí. À da zə ywǎlsɛ n mə n pə ába còrhò-tum, àmyɛ́ wɔ́ dã̀nə̀shàárɛ ǹdə́ rə̀ cɛ̌bsɛ à la m'a pə ába còrhò-tum.› »¹²Dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yù wə, Zhərɔbwam ǹdə́ dwí rí kwɛ̃̀ bə bə̀ Orɔbwam sõ ǹdə ń gə́ yà ń wə̀l be né: ‹Kwɛ̃̀-na á bə̀ dwã nə̀tɔ̀ zà.› ¹³Sə pyɔ̌ mɔ́ yə̀ náncɛsɛ́ cúcú mú sə̀ y'à pɔ mɔ mɔ́ zwẽ yé, n zɛ̃̀ n lyár bɛ ǹdə́ zɔ̃̀-kùlə̀; ¹⁴ń zwẽ ń shí-dwã ébwá-dàlá bɛ́ cúcú mú n zɛ̃̀ n wɔ̀ dwí rí ni: ‹À da ce á zhĩĩ rí dùm, àmyɛ́ m'a súlí rə̀ dùmì rí. Ń zə ywǎlsɛ n mə n pə ába còrhò-tum, àmyɛ́ wɔ́ dã̀nə̀shàárɛ ǹdə́ rə̀ cɛ̌bsɛ à la m'a pə ába còrhò-tum.›¹⁵Pyɔ̌ mɔ́ yə̀ dwí rí cili yé. Wɔ́ Cinu ń ce kɔn yàl èta bə̀ ń yà ń nə́ ń yǎl n tó rə̀myɛ́ mɔ́ dɛnnɛ n pyìrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń tó Shilo lyì bal Ayəya dɛnnɛ n byili Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam nɛ mɔ́.¹⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ gə́ púrí pyɔ̌ mɔ́ yə̀ be cili, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ:«Cəl tɛ̌ nə́ zhe ǹdə́ Dəvyidi?Nə́myɛ̌ ǹdə́ Zhese byǐ mú bə cəl zhe ǹdə́ dwã yékwɛ̃̀-na nə́ kwɛ̃̀ nə́ vò nə́ kwə̀ə́rhé wẽ́ Esərayɛl lyì byǎ!Zɛ̃̀ n cili ǹ kɛ̀lɛ́ y sõ èlǎsɛ̃́ Dəvyidi!»Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwɛ̃̀ bə vò bə̀ kwə̀ə́rhe wẽ́. ¹⁷Orɔbwam wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě Zhəda cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó dúdú ń cìní.¹⁸E jà ń twĩ̀ tũ̀-kùlə̀ né yó-cə́bal Adɔram Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ sə bə̀ dul mu ǹdə́ nə́kulə bə gu. Orɔbwam cìcì mú nɔ yó-nyɔ̃̀ n ŋwɛ̀nɛ́ n zù ń búlə́ eshã-vwə̃tu w wẽ́, n dùr n vò Zhərəzalɛm n mə n lú. ¹⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a cẽ Dəvyidi nyí ni zõ yò kɔn b'e yí zà.²⁰Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Zhərɔbwam kwɛ̃̀ n bà, bə̀ jòm kúlí bə zɛ̃̀ bə byẽ̀ mo n bà, bə zɛ̃̀ bə cír mo ń wɔ́ bə̀ pyɔ̌. Èta wɔ́ Zhəda kwálá y dúdú è mɛ̃ ǹdə́ Dəvyidi dwí rí.²¹Orɔbwam gə́ tú n bə̀ n yí Zhərəzalɛm, ń cĩ́ Zhəda kwálá y púlə́púlə́ ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shə́-lyɛlɛ, shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à yě kɔn du sə̀ dwã bɛ́ mɔ́, dwã yó ń la n vò n mə n bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mùnì ga ńmyɛ̌ Saləmɔ byǐ Orɔbwam zwẽ tənà y n cìní.²²Sə Yi zɔ̀m ǹdə́ Shəmaya, Yi lò mó, rə wɔ̀ mɔ: ²³«Wál Saləmɔ byǐ Orɔbwam Zhəda pyɔ̌ mɔ́ nɛ ǹdə́ Zhəda lyì bí púlə́púlə́ ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ lyì bí púlə́púlə́ ne e súlí dwí rí rə̀ dàl mɔ́ nɛ: ²⁴‹Nyǐ Cinu nyí rí: Á bə mə̌ sə á vò á bú ǹd'á da-byǎ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé. Á mə̀dù mə̀dù gakó kwɛ̃̀ n vò jè bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à ce kɔn yàl èta.› » Bə̀ cili Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sə bə̀ k'a kwɛ̃̀ bə vò jè ǹdə Cinu gə́ byili bi ní.²⁵Zhərɔbwam kwɛrhɛ n lù byílsi n mə n kə́kɛ́lɛ́ Shəshɛm, Efərəyim pyàr rɛ́ nyí rí wẽ́ sə ń jòm gàà. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ń shə́r gàà n vò Pənɔwɛl cɔ w wa, sə ń lù byílsi n mə n kə́kɛ́lɛ́ wa. ²⁶Zhərɔbwam wə̀l ń cìn ni: «Kɔn gə́ wɔ́ èta mɔ́, Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y wɔ̌ è k'â twí è cìní tənà yá. ²⁷Dwí rí gə gwẽ̌ n'ê zhə̀l rə̀ zwə́l vwə̃̀ né Cinu jì y wẽ́ Zhərəzalɛm nɛ́, rə̀ bùlə̀ né m'a k'a pyìrhí nə zǎ rə̀ yó-cə́bal Zhəda pyɔ̌ Orɔbwam; bə̀ m'a gu àmyɛ́, sə bə̀ m'a zù Zhəda pyɔ̌ Orɔbwam.»²⁸Pyɔ̌ Zhərɔbwam nɔ surhə n zùrhì sánə́má nũ̌-bwə̀lse sə̀lyè n zɛ̃̀ n wɔ̀ dwí rí ni: «Á zhə̀l Zhərəzalɛm kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, nyǐ-nə á yə né nə̀ ce á shə́r Ezhibti ní mú!» ²⁹N cĩ́ nũ̌-bwə̀lə̀ èdù Bətɛl nɛ́, n cĩ́ è dõ mó Dan nɛ́. ³⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl dóó wə́. Dwí rí tùrhì dwã nɛ rə vò Dan gaga nũ̌-bwə̀lsé èdù y yé né.³¹Zhərɔbwam lù yə còrhó-jìrh, n vùr lyì yɔ̌ yɔ̌ dwí rí wẽ́ n ce bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə e jà bə̀ y'à də̀ Levyi dwí rí lyì yé. ³²N tɛnɛ címsi cànsɛ̀ lyɛlɛ nyǎ y dwã lyɛlɛ y yù wə sə nyɛrhɛ dwã ǹdə shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à n'ê jí Zhəda né mó ta, n zɛ̃̀ n jì n vò vwĩ̀-jùlú w jàà y wa. Ń wɛ̀rhɛ́ èta myɛ Bətɛl nɛ́, ń nə́ ń zwə́l vwə̃̀ ń pɛ nũ̌-bwə̀lsé shɛ̀bɛ́ ń yà ń zùrhì mú ni. N cír vwĩ̀-zwə́lnə yə né còrhó jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ ń yà ń vùr gàà mɔ́ yilə.³³Cànsɛ̀ lyɛlɛ nyǎ y dwã shí ǹdə́ nə̀nu yù wə, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń cír ń sə̀pwà nɛ mɔ́, ń zhə̀l vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ ń yà ń lù Bətɛl nɛ́ mɔ́ yó. Ń tɛnɛ címsi Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yilə. N ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn vwĩ̀-jùlú w yó.

Chapter 13

¹Yi ce rə̀ lò mə̀dù shí Zhəda n bə̀ Bətɛl rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Zhərɔbwam yà ń nə́ ń ji vwə̃̀ myǐn vwĩ̀-jùlú w yó. ²Cinu ce n bya n mə n bwəl n ce vwĩ̀-jùlú w nyí ni n wɔ̀: «Vwĩ̀-jùlú! vwĩ̀-jùlú! Nyǐ Cinu nyí rí: bal-byǐ la lúl Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y wẽ́, bə̀ m'a ce è yil bə̀ Zhɔzhaasɛ. È m'a zə yə né còrhó jààsɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ n'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ǹ yó mó, e m'e zwə́l vwĩ̀ ǹ yó; bə̀ m'a súlí bə ji numbyinsi kúr myǐn ǹ yó.» ³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w cìcì, Yi lò mó pɔ myɔrhɔ ń mə́ ń wə̀lə̀: Nyì wé, vwĩ̀-jùlú w m'a lo dwã wa, sə tɔ̀mɔ̀ w ǹd'ô nwə̃̌ y ò yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ m'a làà tɛ̃́. Wɔ́ myɔrhɔ w ò n'ô byili bə̀ wɔ́ Cinu ń zɔ̀m.»⁴Pyɔ̌ Zhərɔbwam gə́ nyɛ̀ɛ̀ Yi lò mó gə́ bya n mə n bwəl n ce Bətɛl vwĩ̀-jùlú w nyí ni mú, n cèlè ń jɛ̃̀ y kɛ̀bɛ́ ń yà ń cĩ́ vwĩ̀-jùlú w yó mó ń mə́ ń wə̀lə̀: «Zə-na mɔ.» Sə jɛ̃̀ y kɛ̀bɛ́ ń yà ń cèlè n mə n zǎ Yi lò mó mó j'a kù, ń yà ń kə́ ń wàr ń nə́ ń kwɛ̃̀ y è twí è kwã nɛ́ yé. ⁵Vwĩ̀-jùlú w lo dwã wa, tɔ̀mɔ̀ w ǹdə́ ò nwə̃̌ y vwĩ̀-jùlú w yó mó j'a làà tɛ̃́, kɔn tó dwã ǹdə myɔrhɔ w Cinu yà ń ce ń lò mó pə mɔ́.⁶Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ Yi lò mó ne: «À n'â lwə̀l mó bə̀ n tu Cinu ǹ Yi rí lyim ni, zə ń cã̌ nɛ à yilə, mùnì ga à jɛ̃̀ y k'a kwɛ̃̀ e bə̀ è jàà y wa.» Yi lò mó tu Cinu lyim ni, pyɔ̌ mɔ́ jɛ̃̀ y k'a kwɛ̃̀ e bə̀ è shãã ga jàà y wa. ⁷Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ Yi lò mó ne: «Bə̀ ń tó ne ń vò à sõ mùnì ga a pɔ̃́ kùjú ń jí, s'a pɔ̃́ pɛnɛ́.»⁸Yi lò mó wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Má è y'à wɔ́ ǹ kɛ̀lɛ́ y kə̀kàlà ǹ yà ǹ la nɛ pɔ myɛ, à y'à t'â la ǹ sõ zú yé, à t'â la kùjú jú à súlí à t'â la nɛ̃̌ nyɔ́ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w yé. ⁹Nyǐ Cinu nyí rí ń pɔ nɛ mɔ́ gə́ n'ê byili ní: Ǹ tá ǹ la kùjú jú yé, ǹ tá ǹ la nɛ̃̌ nyɔ́ yé, ǹ tá ǹ là sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ǹ kwè ń mə́ ń vò kǒ ń mə́ ń kwɛ̃̀ yé. ¹⁰Sə ń kwè sɔ́má dõ, ń yə̀ kɛ̀bɛ́ ń kwè n mə n bə̀ Bətɛl mɔ́ kwè n mə n kwɛ̃̀ yé.¹¹E jà nyì-zwennə náncɛ èdù y'à ŋwɛ́nɛ́ Bətɛl nɛ́. Ń byǎ bɛ́ bə̀ bə cĩ́ mu kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Yi lò mó yà ń wɛ̀rhɛ́ Bətɛl nɛ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w mú ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wə̀l pyɔ̌ mɔ́ nɛ mɔ́. ¹²Bə̀ da mɔ́ bwə̀rh be n wɔ̀: «Sɔ́má kɛ̌ ń kwè?» Ń byǎ bɛ́ bwə̀rh bə lwar sɔ́má y kɛ̀bɛ́ Yi lò mó ń yà ń shí Zhəda mó yà ń kwè mó shò. ¹³N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Lyẽ-nə à bə̀na y á pɛ̃!» Bə lyẽ ń bə̀na y bə pɔ̃ n jòm.¹⁴N jì Yi lò mó kwã n vò n zə ń kùr ne ǹdə́ ń yà ń jě tərəbɛ̃́tɛ kùr wə. N zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Yi lò mó ǹ shí Zhəda mó?» Yi lò mó lyár mɔ́ n wɔ̀: «Wɔ́ àmyɛ́!» ¹⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Bə̀ ń tó ne ń vò kɛ̀lɛ́ wa, mùnì ga ń jí kùjú.» ¹⁶16 Yi lo mó lyár mɔ n wɔ̀: «À wàr à la mɔ́ tó a kwɛ̃̀ yé. À bə mə̌ s'a tó mó a jí kùjú ráá a nyɔ̃̀ nɛ̃̌ jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ yé, ¹⁷bə̀ Cinu pɔ nɛ nyí n wɔ̀: Ǹ tá ǹ la kùjú jú ǹ tá ǹ la nɛ̃̌ myɛ nyɔ́ jàà y èmyɛ́ mɔ́ w yé; ǹ tá ǹ la sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ǹ kwè ń mə́ ń vò mó kǒ ń mə́ kwɛ̃̀ yé.»¹⁸Nyì-zwennə mó zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Àmyɛ wɔ́ nyì-zwennə ǹdə ǹ ta, sə Cinu tó màlɛ́ka dɛnnɛ n pɛ̃ nyí n wɔ̀: «Zə mɔ n tó mó n kwɛ̃̀ n bə̀ n jí kùjú sə n nyɔ̀ nɛ̃̌ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ wa.» E jà wɔ́ kɔma ń yà ń nə́ ń gòmə̀. ¹⁹Yi lò mó ká n kwɛ̃̀ n tó mo n vò ń sõ, n yí n jí kùjú n nyɔ̀ nɛ̃̌.²⁰Bə̀ gə́ y'à n'ê jí kùjú w yi ní, Cinu zɔ̀m n ce nyì-zwennə náncɛ y è y'à ce Yi lò mó ká n kwɛ̃̀ n bə̀ mɔ́ nɛ. ²¹Nyì-zwennə náncɛ y zɛ̃̀ e bya e ce Yi lò mó ń yà ń shí Zhəda mó ne e wɔ̀: «Nyǐ Cinu nyí rí: Ǹ gə́ cẽ Cinu nyí ni, ǹ yə̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ mɔ́ mɔ́ zwẽ, ²²ń kwɛ̃̀ ń bə̀ ń jí kùjú ń súlí ń nyɔ̃̀ nɛ̃̌ jàà y kɛ̀bɛ́ ń yà ń pɔ mɔ nyí è shò kwã nɛ́ n wɔ̀ mɔ́: ‹Bə̀k'á jí kùjú sə ǹ bə̀k'á nyɔ̀ nɛ̃̌ myɛ è wẽ́ yé› ce, ǹ cùù w t'â la ǹ dabá lú-bɔ̀l mɔ́ w co yé.»²³Yi lò mó gə́ jú kùjú w n súlí n nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ n zhɛ̀ kwã nɛ́, nyì-zwennə náncɛ y è y'à ce n kwɛ̃̀ n bə̀ mɔ́ lyẽ ń bə̀na y n pɔ̃, ²⁴n jòm n lyɛ̃ ń la. Ń gə́ yà ń wɔ sɔ́má yó yi ní, n jəl bɔrɔ, sə bɔrɔ w gu mu o ji sɔ́má y yó; bə̀na y y'à zhǐ ń cùù w èpá èdù, bɔrɔ w myɛ zhǐ èpá dõ mó. ²⁵Lyì y'à kwè sɔ́má y bə̀ n'ê lyɛ̃, bə nə cùù w ò pyě tɛ̃́ sɔ́má y yó, bɔrɔ w zhǐ ò nyí ni. Bə bə̀ bə zɔ̀m rɛ cɔ w kɔ̀bɔ́ nyì-zwennə náncɛ y yà ń ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó wə.²⁶Nyì-zwennə mó ń yà ń ce n kwɛ̃̀ n bə̀ mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rɛ, ń yòwə̀: «Nyǐ wɔ́ Yi lò mó mɔ̀bɔ́ ń cẽ Cinu nyí ni mú; Cinu ce bɔrɔ cə̀r mo o gu ǹdə ń gə́ yà ń byili ní.» ²⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń byǎ bɛ́ nɛ: «Lyẽ-nə à bə̀na y á pɛ̃!»Bə lyẽ ń bə̀na y bə pɔ̃ n jòm n zhǐr, ²⁸n yí n nə cùù w ò pyě tɛ̃́ sɔ́má y yó, bə̀na y ǹdə́ bɔrɔ w ga zhǐ ò yala nɛ. Bɔrɔ w y'à yə̀ cùù w dɔ̀m yé, ò y'à yə̀ bə̀na y myɛ kúr ré dɔ̀m o bɔbwɛlɛ yé.²⁹Nyì-zwennə mó yí n kwè Yi lò mó cùù w n cĩ́ ń bə̀na y yó n mə n kwɛ̃̀ n bə̀ ń cɔ w wa, mùnì ga n wɛ̀rhɛ́ ń lwí y sə n ce mo. ³⁰Ń co cùù w ń cìcì lú-bɔ̀l mɔ́ wa, sə bə̀ wɛ̀rhɛ́ ò lwí yə́, bə̀ y'à n'ê kúrh w bə̀ zhe: «Wuíííy à nyɛ̃́!»³¹Ń gə́ co mo n zhɛ̀ kwã nɛ́, ń wə̀l ń byǎ bɛ́ nɛ: «À gə tú à cùwə̀, sə á ce ne lú-bɔ̀l mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ co Yi lò mó mə̀ wẽ́ mó wə. Á cĩ́ à kúr ré ń kúr ré yala nɛ. ³²Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu ce n bya n mə n byili vwĩ̀-jùlú w ò ŋwɛ́nɛ́ Bətɛl nɛ́ gakó ǹdə́ yə né còrhó jààsɛ́ jìsí shò kwã nɛ́, Samarɛ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó m'a pyìrh.»³³E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Zhərɔbwam yə̀ ń lwɛlɛ sɔ́má y ń yà ń kwè mó ne yẽ̌ yé. Ń yà ń gwẽ̌ ń nə́ ń vùr lò mɔ̌ mɔ̌ dwí rí wẽ́ ń ce ń yàl yə né còrhó jààsɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə. Ń yà ń nə́ ń pɛ ŋwɔ̀nɔ́ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ń nə́ ń yǎl n yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə ne, yə né còrhó jààsɛ́ yilə. ³⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yàl Zhərɔbwam dwí rí dóó wə́, ò ce rə̀ yò zhìlì, rə j'a jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m cɛ y yó.

Chapter 14

¹Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Zhərɔbwam byǐ Abyəya yà ń tú ń bə jɛ̀ yé. ²Zhərɔbwam zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kɛ̃ mɔ́ nɛ: «À n'â lwə̀l sə́ zɛ̃̀ ń zù gàndɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a ce bə̀ t'â la lwar bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́, ǹ wɔ́ à kɛ̃ mɔ́, sə́ shə́r ń vò Shilo. Nyì-zwennə Ayəya ŋwɛ́nɛ́ gàà; wɔ́ ńmyɛ̌ ń wə̀l ne b'à m'a yə̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ pyɔ̌. ³Zɛ̃̀ ń zə búúri shíyə́ ǹdə́ búrú mún ŋwǎmsɛ ǹdə́ tùr nə́kwɛ́nɛ́ ń mə́ vò ń nə mɔ mùnì ga n byili mú kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ la yál bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y shò kwã nɛ́ mɔ́.»⁴Zhərɔbwam kɛ̃ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ byili ní. N zɛ̃̀ n vò Shilo, n yí n zù Ayəya sõ kɛ̀lɛ́ wa. Caarɛ́ y'à ce Ayəya yírhə́ né y'à k'ê bɛ nɛ́ nɛ yé, nə̀ y'à j'a shǐrh jàà èdù. ⁵Cinu Yi yà ń wə̀l Ayəya nɛ: «Nyǐ Zhərɔbwam kɛ̃ mɔ́ wɔ sɔ́má nɛ ń bànà, mùnì ń wɔ̀ mɔ kɔn ń byǐ mú ń bə jɛ̀ mɔ́ shò kwã nɛ́. Ń gə yúwə́, ń mà n zə ń cìn n yə̀ lò dõ. Ǹ mà ń lyár mɔ èta ǹdə́ èta.»⁶Ayəya gə́ nyɛ̀ɛ̀ ń nèsé dweme ń étwí-ènyí rí ni yi ní, n já n wɔ̀: «Zwí, Zhərɔbwam kɛ̃. È nə wɔ́ byè yil ǹ nə́ ń zə ǹ cìn ǹ yàl lò dõ? Bə̀ twĩ̀ ni ǹdə́ nyí tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀ ǹ sõ. ⁷Kwɛ̃̀ ń vò ń wɔ̀ Zhərɔbwam nɛ: ‹Nyǐ Cinu, Esərayɛl Yi rí nyí rí: Àmyɛ́ à co mó yil w dwí rí wẽ́, à ce ǹ wɔ́ à dwí Esərayɛl pyɔ̌, ⁸à zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Dəvyidi dwí rí jɔ̃̀ w a pɔ̃́; sə ǹ yə̀ yàl ǹdə Dəvyidi ta yé: ń zwẽ à nyə́ né, ń tó ne ǹdə́ ń wu gakó, ń yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá dúdú à yírh wə;⁹ǹ twĩ̀ lwɛlɛ dwini pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ jɛ̀nɛ̀ mɔ́ mɔ́: ǹ zùrhì yə dwã èsã̌yùúli ń ce à lyim zɛ̃̀; ǹmyɛ́ cìcì mú pyìrhí ǹ kwã ń mə́ ń zǎ nɛ. ¹⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à m'a ce lwɛlɛ pú Zhərɔbwam kɛ̀lɛ́, à m'a gwirhi bala bɛ́ gakó ǹ sõ, yómə́ ráá lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ cǐ bə̀ cìnə̀, Esərayɛl nɛ́. À m'a zwàr Zhərɔbwam kɛ̀lɛ́ y lyə́m lyə́m ǹdə bə̀ gə́ y'a zwàr ywə̀ə̀rhè lyə́m lyə́m bə dwĩ̀ ní.¹¹Ǹ dwí lò mɔ̀bɔ́ gakó ń cù cɔ w wẽ́, kǔlse m'a jí mú; sə mɔ̀bɔ́ gakó ń cù gɔ sõ, dɛ̃̌-yi kúmsi m'a jí mu.› Wɔ́ Cinu nyí rí èta.» ¹²Nyì-zwennə Ayəya súlí n wɔ̀ Zhərɔbwam kɛ̃ mɔ́ nɛ: «Ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ń vò jè. Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y m'a cì ǹ gə́ m'ǎ bə̀ ǹ nə́ ǹ ji ǹ nà cɔ w wẽ́ yi ní. ¹³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ m'a kúrh mu bə zɛ̃̀ bə ce mo. Wɔ́ ńmyɛ̌ dúdú bə̀ m'a ce lú-bɔ̀l w Zhərɔbwam dwí rí wẽ́, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ dúdú sõ Cinu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí nɔ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ càn nɛ́ Zhərɔbwam dwí rí púlə́púlə́ wẽ́.¹⁴Cinu mà n pə pyɔ̌ mɔ̀bɔ́ ń la n ce Zhərɔbwam dwí rí jé tɛ̃́ mɔ́ du tɛ̃́ Esərayɛl nɛ́. Rə̀myɛ́ la yə̀ zà. Rə̀ gaga mɔ́ la yə̀ èlǎsɛ̃́ cìcì! ¹⁵Cinu mà n pə còrhò-tum Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ; bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ ǹdə vwal-gɔ gə́ y'a n'ô shìì nɛ̃̌ wẽ́ né. Ń mà n mǔr bi cɛ náàcɛ̀nɛ́ y kɛ̀bɛ́ ń yà ń pɔ bə̀ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́, sə ń mà n làà bɛ dwã nɛ Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y èpákɛ̀, bə̀ bə̀ ce Cinu lyim zɛ̃̀ Ashəra pálá nɛ́ bə̀ fwar tɛ̃́ mɔ́ yilə. ¹⁶Ń mà n yẽ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ Zhərɔbwam dwə́ə́ré ǹdə́ dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ Zhərɔbwam ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə.»¹⁷Zhərɔbwam kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀, n kwɛ̃̀ n bə̀ n yí Tərəsa. Ń gə́ tú ń nə́ ń yí étwí-ènyí rí ni yi ní, ń byǐ mú já n cì. ¹⁸Bə ce mo, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ kúrh mu, ǹdə Cinu gə́ yà ń tó nyì-zwennə Ayəya, ń tùntùnnə mó dɛnnɛ n byili ní.¹⁹Zhərɔbwam tumə né dwã bɛ́: búlə́ né ń bú mú, ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò wə́, rə̀myɛ́ mɔ́ gakó kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́. ²⁰Zhərɔbwam yàl pyɔ̌ byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀lyè. Sə ń gə́ tú n bə̀ n cì kwã nɛ́, wɔ́ ń byǐ Nadaabɛ ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.²¹Saləmɔ ǹdə́ Naama, Amɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀kɔ́ mɔ́, byǐ Orɔbwam tú n bə̀ n jǐrh Zhəda pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shə́-èna ǹdə́ rə̀dù. Ń yàl pyɔ̌ Zhərəzalɛm nɛ́ byinə shí ǹdə́ nyàlpyɛ̀, cɔ w kɔ̀bɔ́ Cinu yà ń cír Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ gakó wẽ́, ò la yə̀ ńmyɛ̌ cɔ mɔ́. ²²Zhəda lyì bí wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə, rə dwini bə̀ nàmbala bɛ́ nyǎn rɛ́, rə̀myɛ́ ce Cinu lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì bi.²³Bə̀myɛ lù bə̀ yə còrhó jààsɛ bə súlí bə cìì nə́kulə tɛ̃́, bə fwar Ashəra pálá tɛ̃́ pyǎlsɛ́ gakó yó ǹdə́ cǒ kɔ̀bɔ́ gakó ò zhe vɔr rɛ́ rə̀ já kùr wə, ǹdə bə̀ nàmbala bɛ́ ta. ²⁴Lyì cìcì myɛ yàl nɛ́, bə̀ nyí ni, tənà y wẽ́, bə̀ y'à n'ê fwə̌l bə̀ yə né còrhó yilə; bə̀ twĩ̀ pwarha tumə né nyɛ̀bɛ́ gakó tənèsé shɛ̀bɛ́ Cinu zwẽ n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ lyì bí y'à n'ê twĩ̀ mú.²⁵Orɔbwam pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀nu nyǎn rɛ́ yó wə, Ezhibti pyɔ̌ Shəshaakɛ tú n bú ǹdə́ Zhərəzalɛm. ²⁶N pwà Cinu jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ e súlí pyɔ̌ mɔ́ jì y nə̀cɛ̀ndɛ́. N pwà rə̀ gakó lyə́m lyə́m. N pwà sánə́má nə̀kwə̀r ré Saləmɔ yà ń zùrhì mú.²⁷Pyɔ̌ Orɔbwam zùrhì rə̀ dwã ǹdə́ kàmmɔ n cĩ́ rə̀ jàà wa, n kwè re n pə pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ nyí rí yìlnə bé yó-cìnə́ bé ne. ²⁸Èta, pyɔ̌ mɔ́ gə la Cinu jì y w gakó, bwə̀rə̀ nyí rí yìlnə bé y'à n'ê pwà rɛ bə zhĩ, sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́ bə̀ y'à n'ê zə rɛ bə̀ kwɛ̃̀ bə̀ twí bə̀ cĩ́ bə̀ jì y wẽ́.²⁹Orɔbwam tumə né dwã bɛ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ nà? ³⁰Orɔbwam ǹdə́ Zhərɔbwam j'a bú ǹdə́ dwã twéé gakó. ³¹Bə̀ co Orɔbwam Dəvyidi Pyə̀-cɔ w w ǹdə́ ń nàmbala bɛ́ ń gə́ tú n bə̀ n cì yi ní. Ń ná yà ń yíl Naama, Amɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀kɔ́. Ń byǐ Abyəyam jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 15

¹Abyəyam jǐrh Zhəda pyɔ̌ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ nyǎn rɛ́ yó wə. ²Ń jú pyɛ̀lɛ̀ Zhərəzalɛm nɛ́ byinə nə̀tɔ̀. Ń ná mɔ́ yà ń wɔ́ Abəshalɔ̃ bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Maaka. ³Abyəyam kwè ń da nà, ń wɛ̀rhɛ́ dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ gakó ń da yà ń tó yé n wɛ̀rhɛ́ mɔ́ cìcì. Ń yə̀ Cinu ń Yi rí ni zhí ǹdə́ ń wu gakó ǹdə ń nàmbal Dəvyidi ta yé.⁴Wɔ́ Dəvyidi yil Cinu ń Yi rí pɔ mɔ pàntɛ́mɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́, ń gə́ pɔ mɔ byǐ mɔ̀bɔ́ ń la n ce Zhərəzalɛm cɔ w gwẽ̌ ŋwɛ̀nɛ́ o zhì dɛ̃̌ yi ní. ⁵Dəvyidi yà ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə. Ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́, ń yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń pɔ mɔ rə̀ nyí mú rə̀dù ga myɛ yò cẽ námpɔ́lɛ́ kɛ̀ ga myɛ yé, è gə də̀ Uri, Yititi mú yò w dúdú wẽ́. ⁶Orɔbwam bú ǹdə́ Zhərɔbwam ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́.⁷Abyəyam tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né yò lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ nà? Abyəyam myɛ bú ǹdə́ Zhərɔbwam. ⁸Abyəyam gə́ tú n bə̀ n cì yi ní, bə̀ co mo Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wẽ́. Sə wɔ́ ń byǐ Aza ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.⁹Aza jǐrh Zhəda pyɔ̌ ǹdə́ Zhərɔbwam yà ń ŋwɛ́nɛ́ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-èlyè nyǎn rɛ́ yó wə, Esərayɛl nɛ́. ¹⁰Ń jú pyɛ̀lɛ̀ byinə shə́-èna ǹdə́ rə̀dù Zhərəzalɛm nɛ́. Ń ná náncɛ y yà ń wɔ́ Abəshalɔ̃ bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Maaka. ¹¹Aza wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ cángá Cinu Yi yírh w ǹdə ń nàmbal Dəvyidi ta.¹²N jì lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê fwə̌l bə̀ yə né còrhó yil mú bə shə́r tənà y wa, n súlí n ce yə né ń nàmbala bɛ́ y'à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó jé tɛ̃́. ¹³Ń gaga mɔ́ vùr ń ná náncɛ Maaka pyɔ̌ ná tum rí wẽ́ ń gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ yi nánku Ashəra èsã̌yùlú yilə. Aza cɔ̀ yi nánku w òmyɛ́ èsã̌yùlú wə́, n súlí n ji w myǐn Sədərɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́.¹⁴Sə yə né còrhó jààsɛ́ yə̀ jé yé. Aza zhí Cinu ni ǹdə́ ń wu gakó ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́. ¹⁵N zə pansɛ shɛ̀bɛ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń da ga y'à pɔ Cinu ni mú n mə n bə̀ Cinu jì y wẽ́: sə̀byǐ ǹdə́ sánə́má ǹdə́ nə̀zhǐr.¹⁶Aza ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ Basha bú ǹdə́ dwã bə̀ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́. ¹⁷Dɛ̃ rə̀dù, Esərayɛl pyɔ̌ Basha tú n bə̀ n bú ǹdə́ Zhəda tənà yá; n zɛ̃̀ n lù byílsi n mə n kə́kɛ́lɛ́ Arama mùnì ga n cə̀r Zhəda pyɔ̌ Aza sɔ́má y yé ne.¹⁸Aza pwà sə̀byǐ mú ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ y'à dàl Cinu jì y wẽ́ e súlí pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ nə̀cɛ̀ndɛ́ n pə ń tùntùnnə bé ne, bə̀ bə̀ zhəl Damaasɛ bə pə Siri pyɔ̌, Bɛn-Adaadɛ Tabərəmɔ̃ byǐ ǹdə́ Ezhɔ̃ nɔ̃̌ w nɛ sə bə súlí bə wɔ̀ mɔ: ¹⁹«Bə̀, àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ zə dɔbrɛ ǹdə à da ǹdə́ ǹ da gə́ zɔ dɔbrɛ nɛ́. Nyǐ sə̀byǐ ǹdə́ sánə́má à n'â pɛ mɔ́. Cɔ̌ ǹ dɔbrɛ́ ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ Basha mùnì ń bə̀ká n bə̀ n bú ǹdə́ nɛ yé.»²⁰Bɛn-Adaadɛ cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Aza byili mú. N twĩ̀ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé bə vò bə bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cɛmɛ nɛ́. Bə zwẽ Yəyɔ̃ ǹdə́ Dan ǹdə́ Abɛl-Bɛt-Maaka ǹdə́ Cənərɔɔtɛ nyí rí púlə́púlə́ e súlí Nəfətəlyi tənà y nyí rí gakó. ²¹Basha gə́ nyɛ̀ɛ̀ rɛ, ń yẽ̌ byílsí lú n mə n kə́kɛ́lɛ́ Arama nɛ, n já n mɛ̃ Tərəsa nɛ́. ²²Rə̀myɛ́ yi ní, pyɔ̌ Aza byẽ̀ Zhəda lyì bí gakó dwã yó, ń yə̀ bə̀ mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ yé. Bə pwà nə́kulə né ǹdə́ dǎr rɛ́ Basha yà ń mə́ ń lwì byílsi ń la n mə n kə́kɛ́lɛ́ Arama mɔ́. Pyɔ̌ mɔ́ zə rɛ n mə n lù byílsi n mə n kə́kɛ́lɛ́ Gəba Bɛ̃zhamɛ tənà y wẽ́ ǹdə́ Myəsəpa.²³Aza tumə né dwã bɛ́, ń tũ̀-fwààlɛ́ gakó ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó e súlí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń lù mú yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ nà? È gə də̀ nə̀rh címí y è zɔ mɔ ń caarɛ́ wẽ́ dúdú yò w bə̀ yə̀ né kɛ̃ yé. ²⁴Aza gə́ tú n bə̀ n cì yi ní, bə̀ co mo ǹdə́ ń nàmbala bɛ́, ń nàmbal Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa. Sə wɔ́ ń byǐ Zhɔzafaatɛ ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.²⁵Zhərɔbwam byǐ Nadaabɛ tú n bə̀ n jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú Zhəda né byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́ yó wə . ²⁶Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə. Ń kwè ń da nà yá, n wɛ̀rhɛ́ dóó w kɔ̀bɔ́ ń da yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ cìcì.²⁷Ayəya byǐ Basha, Yəsakaarɛ kwálá y lò, pyà Nadaabɛ myə̌l vǔr. Basha gu mu Gəbətɔ̃ ò wɔ́ Shilisəti lyì bí cɔ wẽ́, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Nadaabɛ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ y'à pú cɔ w òmyɛ́ mɔ́ bə̀ la bú ǹdə́ wa. ²⁸Basha gu Nadaabɛ, Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú Zhəda né byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, n zɛ̃̀ n jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.²⁹Ń gə́ tú n jǐrh pyɔ̌ n zhɛ̀, n gwirhi Zhərɔbwam kɛ̀lɛ́ y gakó lyə́m lyə́m, ń yə̀ è lò mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ yé, ǹdə Cinu nyí rí tɛ̀bɛ́ ń yà ń tó ń tùntùnnə Shilo lyì bal Ayəya dɛnnɛ n byili mú gə́ y'à n'ê wə̀l né. ³⁰Kɔn yàl èta bə̀ Zhərɔbwam yà ń gwar Cinu, Esərayɛl Yi rí, dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ ń cìcì yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ e súlí dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə.³¹Nadaabɛ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ nà? ³²Aza ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ Basha j'a bú ǹdə́ dwã bə̀ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́.³³Ayəya byǐ Basha jǐrh Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ pyɔ̌ Zhəda pyɔ̌ Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ju byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ yó wə. Ń jòm Tərəsa nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀na. ³⁴Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ lwɛlɛ Cinu Yi yírh wə. Ń kwè Zhərɔbwam nà yá, n wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́.

Chapter 16

¹Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ Anəni byǐ Yəwu Basha shò kwã nɛ́ n wɔ̀: ²«Àmyɛ́ à vùr mú pùlú wẽ́ a ce ń jǐrh à dwí Esərayɛl pyɔ̌, sə ǹ kwè Zhərɔbwam nà yá, ń ce à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ bə ce à lyim zɛ̃̀.³Rə̀myɛ́ ce, à m'a zwàr ǹmyɛ́ Basaha ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ yá, a ce ǹ kɛ̀lɛ́ y yə̀ ǹdə Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam kɛ̀lɛ́ y ta. ⁴Basha kɛ̀lɛ́ y lò mɔ̀bɔ́ gakó ń cù cɔ w wẽ́, kǔlse m'a jí mu; sə mɔ̀bɔ́ gakó ń cù gɔ sõ, dɛ̃̌-yi kúmsi m'a jí mu.»⁵Basha tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ e súlí ń tũ̀-fwààlɛ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ nà? ⁶Basha gə́ tú n bə̀ n cì yi ní, bə̀ co mo Tərəsa nɛ́. Sə wɔ́ ń byǐ Ela ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.⁷Cinu tó nyì-zwennə Anəni byǐ Yəwu dɛnnɛ n ce ń nyí rí yí Basha ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ lyì bí ywẽ̀ nə̀lyè yilə: yò nã́yóó wə́, wɔ́ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Basha ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ lyì bí y'à wɛ̀rhɛ́ Cinu yírh wə, bə m'e ce ń lyim zɛ̃̀ ǹdə Zhərɔbwam ǹdə́ kɛ̀lɛ́ lyì bí gə́ y'à wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ yò wə́. Ywẽ̀ nə̀lyè nyɔ̃̌ wá, wɔ́ Basha gə́ yà ń gwirhi Zhərɔbwam dwí rí mú yò wə́.⁸Basha byǐ Ela jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ Zhəda pyɔ̌ Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-èlyè ǹdə́ nyə̀ldù nyǎn rɛ́ yó wə. Ń jòm Tərəsa nɛ́ byinə nə̀lyè n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. ⁹Ń tùntùnnə mə̀dù, Ziməri, ń eshərh-vwə̃tur rí kə̀kàlà y yó-cə́bal shèè n pyà ń myə̌l vǔr. Ela yà ń ŋwɛ́nɛ́ Tərəsa nɛ́, pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ yó-cə́bal Arəsa sõ kɛ̀lɛ́ wa, ń mə́ ń nywɛ̀ sɛ̃́ ń dwini ń cìnə̀. ¹⁰Ziməri já n zù Ela kwã nɛ́ n mà mɔ n gu; n já n zwẽ ń jàà y n jǐrh pyɔ̌. È y'à wɔ́ Zhəda pyɔ̌ Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-èlyè ǹdə́ nyàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́ yó wə.¹¹Ń gə́ jǐrh pyɔ̌ n jòm pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y yó n zhɛ̀, ń gwirhi Basha kɛ̀lɛ́ y lyə́m lyə́m, ń yə̀ è bal mə̀dù ga myɛ, ń wɔ́ bal mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ yé, ń yə̀ Basha dwí rí sanna ráá rə̀ dɔwa mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ yé. ¹²Ziməri gwirhi Basha kɛ̀lɛ́ y lyə́m lyə́m ǹdə nyí rí Cinu tó nyì-zwennə Yəwu dɛnnɛ n byili Basha shò kwã nɛ́ mɔ́ gə́ y'à n'ê wə̀l né. ¹³Wɔ́ Basha ǹdə́ ń byǐ Ela dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə́ dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, e súlí yə né èsã̌yùúlí bə̀ y'à n'ê cèrhé bə m'e ce Cinu Esərayɛl Yi rí lyim zɛ̃̀ mɔ́ yilə.¹⁴Ela tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ nà?¹⁵Ziməri jǐrh pyɔ̌ Tərəsa nɛ́ Zhəda pyɔ̌ Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-èlyè ǹdə́ nyàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, dwã nyàlpyɛ̀ yilə. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ y'à kə́kɛ́lɛ́ Gəbətɔ̃, Shilisəti lyì bí cɔ, bə̀ la bú ǹdə́ wa. ¹⁶Shədɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ cɔ w sə̀ la bú ǹdə́ w mɔ́ nyɛ̀ɛ̀ yò wə́: «Ziməri shèè n pyà pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ sə ń gaga mɔ́ gu pyɔ̌ mɔ́.» Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ cìcì yù wə, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó cír Oməri, sə̀ yó-cə́bal mɔ́, sə̀ zulə jàà y wa, ń la n yə̀ Esərayɛl pyɔ̌. ¹⁷Oməri ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó tó dwã bə zhì Gəbətɔ̃ nɛ́ bə vò bə pú Tərəsa cɔ w bə bú ǹdə́ wa.¹⁸Sə Ziməri gə́ púrí bə̀ zwẽ cɔ wa, n dùr n vò n jì pyɔ̌ mɔ́ jì y ku w nánjújúnú ò lù o vò dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ wẽ́; n zɛ̃̀ n ji jì y myǐn ń cìcì kwã nɛ́, sə ń mɛ̃ myǐn mú wẽ́. ¹⁹Wɔ́ dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ ń yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə, bə̀ ń yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə, ń nə́ ń kwè Zhərɔbwam nà yá, ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ Zhərɔbwam yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ cìcì ǹdə́ dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ ń yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. ²⁰Ziməri tumə né dwã bɛ́ e súlí ń gə́ yà ń shèè ń la pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ mó yò w yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ nà?²¹Ziməri cu mú kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pɔr dwã nɛ kùrə̀ nə̀lyè: bə̀ kə̀kàlà èdù nyí y'à wɔ Gənaatɛ byǐ Təbəni kwã nɛ́, bə̀ y'à n'ê yǎl bə cír mu n yə̀ bə̀ pyɔ̌. Bə̀ kə̀kàlà y dõ mó nyí y'à wɔ Oməri kwã nɛ́. ²²Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nyí y'à wɔ Oməri kwã nɛ́ mɔ́ tú bə ŋwɛ̀nɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nyí y'à wɔ Gənaatɛ byǐ Təbəni kwã nɛ́ mɔ́. Təbəni tú n bə̀ n cì, sə wɔ́ Oməri ń jǐrh pyɔ̌.²³Oməri jǐrh Esərayɛl pyɔ̌, Zhəda pyɔ̌ Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ rə̀dù nyǎn rɛ́ yó wə, byinə shí ǹdə́ nə̀lyè yilə. Ń jòm Tərəsa nɛ́ byinə nyə̀ldù n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. ²⁴N zɛ̃̀ n yè Samarɛ pyɔ̀ w sə̀byì-kùlsi sə̀lyè Səmɛɛrɛ sõ. Ń lù cɔ pyɔ̀ w òmyɛ́ mɔ́ yó, n zə ò cə́bal Səmɛɛrɛ yil ré n mə n byẽ̀ wə.²⁵Oməri wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə, sə ń lwɛlɛ rɛ́ dwini pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yàl ń yé né mó lwɛlɛ rɛ́. ²⁶Ń kwè Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam nà yá, kɔn gakó wẽ́. Ń wɛ̀rhɛ́ dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ Zhərɔbwam yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ e súlí yə né èsã̌yùúlí bə̀ cèrhé bə m'e ce Cinu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí lyim zɛ̃̀ mɔ́.²⁷Oməri tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ e súlí tũ̀-fwààlɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń twĩ̀ mú yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ nà? ²⁸Oməri gə́ tú n bə̀ n cì yi ní, bə̀ co mo Samarɛ nɛ́. Sə wɔ́ ń byǐ Akaabɛ ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.²⁹Oməri byǐ Akaabɛ jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ Zhəda pyɔ̌ Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ lyɛlɛ nyǎn rɛ́ yó wə. Ń jòm Samarɛ nɛ́ byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀lyè n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ Esərayɛl yó wə. ³⁰Sə Oməri byǐ Akaabɛ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə, sə ń lwɛlɛ rɛ́ dwini pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yàl ń yé né mó lwɛlɛ rɛ́.³¹Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam nà y Akaabɛ kwè mó y'à nyɛ̌ dwã ǹdə wɔ́ kɔn námpɔ́lɛ́ ta ń yil gwẽ̌, n zɛ̃̀ n súlí n nyǐ Sədɔ̃ lyì bí pyɔ̌ Etəbaal bə̀kɔ́ Zhəzabyəə n jí. N súlí n wùlì tɛ̃́ Baalɛ yé né n mə n cèrhé mo. ³²N lù jì Baalɛ yil Samarɛ nɛ́, n súlí n lù vwĩ̀-jùlú è wẽ́. ³³Akaabɛ súlí n fwar Ashəra pɛ́lɛ́ rɛ́ tɛ̃́: ń súlí n wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ dwã rə dwini Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yàl ń yé né mó n mə n ce Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí lyim zɛ̃̀.³⁴Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wa, Bətɛl lyì bal mə̀dù, Yəyəə ká n lù Zheriko. Sə wɔ́ ń byì-cɛ Abyəram ń mə n cĩ́ ò kùr ré tɛ̃́ n zɛ̃̀ n zə ń byì-kwã Seguubi n mə n ce ò bwə̀ə̀lé né ǹdə Cinu nyí rí ń yà ń tó Nuuni byǐ Zhozwe dɛnnɛ n byili mú gə́ y'à n'ê wə̀l né.

Chapter 17

¹Təshəbe lyì bal Elyi, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě Galaadɛ nɛ́ mɔ́ mə̀dù, wə̀l pyɔ̌ Akaabɛ nɛ: «Ǹdə́ Cinu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi nã́nyì rí à wɔ́ rə̀ tùntùnnə mó, myɔ̀nɔ̀ t'â la co, dwà myɛ t'â la nyɔ́ byinə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́ wẽ́ yé, è gə də̀ àmyɛ́ à pɔ nyí.»²Cinu wɔ̀ Elyi ni: ³«Zhǐr nyɔ̀nɔ̀ ń vò yi-púrhí səta ń shèè Keriiti nə̀-gɔ̀lɔ̀ w ò ŋwɛ́nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí w mú wẽ́. ⁴Èta ǹ mà ǹ nə́ ǹ nywɛ̀ bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ gàà, à pɔ nyí kààrhɛ̀ nɛ bə̀ rə̀ zə kùjú rə̀ b'e pɔ̃́ gàà.»⁵Elyi zhǐr n vò sə ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní. Ń zhə̀l n vò ń jě Keriiti nə̀-gɔ̀lɔ̀ w ò wɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ mó wẽ́. ⁶Kààrhɛ́ y'à n'ê zə búrú ǹdə́ nàmá rə̀ twí rə̀ pɛ mɔ nəkɔkɔ́lɛ́, rə zə búrú ǹdə́ nàmá rə b'e pɔ̃ də̀dɛ̀nɛ́, sə ń yà ń nə́ ń nywɛ̀ bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́. ⁷Sə kɔn gə́ dɛnɛ námpɔ́lɛ́ kwã nɛ́, bwǐ y tú e wi e kù, dwà gə́ y'à yə̀ tənà y wẽ́ nywɛ̀ mɔ́ yilə.⁸Rə̀myɛ́ yó Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Elyi ni: ⁹«Zɛ̃̀ ń vò Sarɛpta, cɔ w Sədɔ̃ cǐ mú wẽ́, ń jòm gàà. À pɔ nyí kɛ̃ mə̀dù ń wɔ́ ejə̃̀-kɛ̃ nɛ gàà bə̀ ń pɔ̃́ kùjú.» ¹⁰Elyi shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n kwè Sarɛpta sɔ́má, sə ń gə́ yú cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni yi ní, ń nɔ kɛ̃ mə̀dù ń yà ń wɔ́ ejə̃̀-kɛ̃ ń nə́ ń pwà dǎr. N byẽ̀ n ce mo n wɔ̀: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ ce nɛ̃̌ námpɔ́lɛ́ ǹ kɔ̀lɔ́ w wẽ́ ń bə̀ ń pɛ̃ à la nyɔ́.»¹¹Kɛ̃ mɔ́ gə́ zhǐr ń la nɛ̃̌ mɔ́ kwã nɛ́ yi ní, Elyi ká n byẽ̀ n ce mo n wɔ̀ mɔ: «À n'â lwə̀l mó bə̀ n zə búrú námpɔ́lɛ́ ǹ jɔ̃̀ w ń bə̀ ń pɛ̃!» ¹²Kɛ̃ mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu ǹ Yi nã́nyì rí, à bə búrú ò tɛnɛ zhe yé. Wɔ́ jə̀-gúl yírh rə̀dù sásá mún à zhe kɔ̀lɔ́ wẽ́ ǹdə́ nwə̃̌ námpɔ́lɛ́ nə̀bwɛ́nɛ́ wẽ́. À n'â pwà də̀-bwǎlsɛ sə̀lyè à la vò a tɛnɛ rə̀myɛ́ mɔ́, àmyɛ́ ǹdə́ à byǐ mú yilə. Nə́ la nə́ jí sə nə́ zɛ̃̀ nə́ cì.» ¹³Sə Elyi wə̀l mo: «Bə̀ ywẽ dùr yé! Zhəl ń vò ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ zɔ̀m nɛ́. Ǹmyɛ́ wúrí ń zə tɛ̀bɛ́ ǹ zhe mó ń jɛ̀rɛ̀ ń ji ŋwɛ̀mɛ́ námpɔ́lɛ́ ń bə̀ ń pɛ̃. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ǹ la ń zɛ̃̀ ń tɛnɛ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǐ mú yilə.¹⁴Nyǐ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí nyí rí:Mún t'â la zhɔ̌ kɔ̀lɔ́ w wẽ́ yé,Nwə̃̌ t'â la lyɔ̃̀ nə̀bwɛ́nɛ́ y wẽ́ yé,kɔn b'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu la n ce dwà nyɔ̀ cɛ y yó.» ¹⁵Sə kɛ̃ mɔ́ zhǐr n vò n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Elyi yà ń wə̀l mo mó. Ńmyɛ̌ ǹdə́ Elyi e súlí ń kɛ̀lɛ́ lyì bí nɔ kùjú bə jí kɔn dɛnɛ. ¹⁶Mún mú yə̀ zhɛ̀ kɔ̀lɔ́ w yé, nwə̃̌ y myɛ yə̀ lyɛ̃̀ nə̀bwɛ́nɛ́ y wẽ́ yé, ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń tó Elyi dɛnnɛ n byili ní.¹⁷Ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ ń wɔ́ kɛ̀lɛ́ cə́kɛ̃ mɔ́ mɔ́ byǐ mú tú n tu nə̀bwɛ̀nɛ̀. Ń nə̀bwɛ̀nɛ̀ rɛ́ zɔ càn dɛ̃́dɛ̃́ kɔn b'e yí n cì. ¹⁸Kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ Elyi ni: «Bə̀kɔ́n rə̀ ŋwɛ́nɛ́ àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ bwə̌l wə, Yi lò? Wɔ́ tú ǹ tú à sõ ǹ la mə́ lyǐrh ni à dóó wə́, sə ń gu à byǐ mú nà?»¹⁹Elyi wɔ̀ mɔ: «Pɛ̃ ǹ byǐ mú.»N zwẽ byǐ mú kɛ̃ mɔ́ jɔ̃̀ wa, n zə mɔ n jì dɛ̃̌-yó-jì y ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó wə, n cĩ́ mu ń pyə̀nə̀ y wẽ́. ²⁰N zɛ̃̀ n byẽ̀ n ce Cinu ni ń zhe: «Cinu à Yi, wɔ́ ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ à zul ń sõ mó myɛ lwɛlɛ ǹ nə́ ǹ pyà ń mə́ ce ń byǐ mú cì?» ²¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Elyi pyẽ̀ n cèlè bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yó twər rə̀tɔ̀, n zɛ̃̀ n byẽ̀ n ce Cinu ni ń zhe: «Cinu à Yi, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ ce bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ shíshìrhə́ né k'a bə̀ è wẽ́!»²²Sə Cinu cili Elyi lwə̌l mó, bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y shíshìrhə́ né k'a bə̀ è wẽ́, e jǐrh nã́nyì. ²³Elyi kwè bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y dɛ̃̌-yó-jì y wẽ́ n mə n só tɛ̃́ jì y wẽ́, n zɛ̃̀ n pə y è ná nɛ. Elyi wɔ̀ mɔ: «Nyì wé, ǹ byǐ mú wɔ́ nã́nyì!.» ²⁴Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ Elyi ni: «Zhə̀nà, èlǎsɛ̃́ à yě bə̀ ǹ wɔ́ Yi lò sə Cinu nə́ ń tó ǹ dɛnnɛ ń zɔ̀m zhə̀n ga.»

Chapter 18

¹Kɔn gə́ dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, də̀kùlù w gə́ jòm byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, Cinu wə̀l Elyi ni: «Zhəl ń vò ń byili ǹ cìn Akaabɛ nɛ; à m'a ce dwà nyɔ̀ cɛ yó.» ²Elyi shə́r n vò ń la ń cìn byilu Akaabɛ nɛ.Nɔrh mɔ́ càn rɛ́ y'à súlí dɛ̃́dɛ̃́ Samarɛ nɛ́.³Akaabɛ byẽ̀ Obaja ń yà ń wɔ́ ń pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́. E jà Obaja yà ń nə́ ń nyàm Cinu dɛ̃́dɛ̃́. ⁴Èta pyə̀-kɛ̃ Zhəzabyəə gə́ yà ń ce bə gu Cinu nyì-zwennə be yi ní, Obaja yà ń zɔ nyì-zwennə zɔ̌m n vò n shèè shí-ènu shí-ènu myə̀lə́ nə̀lyè wẽ́, n pə bɛ búrú ǹdə́ nɛ̃̌ gàà.⁵Akaabɛ wɔ̀ Obaja nɛ: «Zhəl ń byɛ́lɛ́ tənà yá, ń vò nə̀-bùlsé yó ǹdə́ nə̀-gwààlɛ́ gakó wẽ́, dədɛ̌nnɛ nə́ b'ǎ nə gɔ shəshesé ǹdə́ bə̀nesé yilə, nə́ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ cə̀r se sə gwẽ̌ yə̀ nɛ́, èta nə́ t'á la vwàmá nɛ́ kə̀kàlà gu yé.» ⁶Bə byili tənà y yé y kɛ̀bɛ́ lò gakó yà ń mə̌ sə n vò n byɛ́lɛ́ mɔ́. Akaabɛ kwè ń sɔ́má ń dúdú sə Obaja myɛ kwè ń sɔ́má ń dúdú.⁷Obaja gə́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má yó ń nə́ ń zhə̀l yi ní, ń jəl Elyi, n lwar ń párá, n zɛ̃̀ n tu n zə ń yé n pú tɛ̃́, n wɔ̀: «Wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì, à yó-cə́bal Elyi?» ⁸Elyi lyár mɔ n wɔ̀: «Wɔ́ àmyɛ́! Zhəl ń vò ń wɔ̀ ǹ yó-cə́bal mɔ́ nɛ bə̀ nyǐ Elyi ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀.»⁹Obaja zɛ̃̀ n lyár mɔ n wɔ̀: «Dóó kɔ̌ à m'a gwar ǹ mə ǹ la ǹ tùntùnnə mó Akaabɛ jɔ̃̀ w co sə n mə n gu ni? ¹⁰Ǹdə́ Cinu ǹ Yi nã́nyì rí, tənà èdù ga ǹdə́ pyə̀-tənà èdù ga myɛ tɛ̀nɛ́ à yó-cə́bal Akaabɛ yə̀ twĩ̀ è wẽ́ bə vò bə pyà mɔ́ yé. Sə bə̀ gə wə̀l mo: ‹ń tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ yé›, rə̀myɛ́ yi ní ń yà ń nə́ ń ce pyə̀-tənà y ǹdə́ tənà y èmyɛ́ mɔ́ lyì bí bwəl nyí bə wɔ̀ bə̀ bə̀ yə̀ mó nɛ yé. ¹¹Sə èlǎsɛ̃́ ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ wə̀l ne: ‹Zhəl ń vò ń wɔ̀ ǹ yó-cə́bal mɔ́ nɛ bə̀ nyǐ Elyi ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀!›¹²Nyǐ à gə́ m'a zhǐr ǹ nyí ní mú, Cinu Eshirhə y m'a kwè mó e vò à gə́ yə̀l má mɔ́. Sə àmyɛ́ gə zɛ̃̀ à zhə̀l a byili Akaabɛ nɛ, n zɛ̃̀ ń yə̀ mó nɛ, ń mà n gu ni. E jà ǹ tùntùnnə mó já ń nə́ ń nyàm Cinu ń bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga. ¹³Bə̀ yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ Zhəzabyəə gə́ yà ń tú ń nə́ ń gwi Cinu nyì-zwennə bé yi ní, à yó-cə́bal mɔ́ nɛ cĩ́ nà? À shèè Cinu nyì-zwennə zɔ̌m, shí-ènu shí-ènu myə̀lə́ nə̀lyè wẽ́, a súlí a pə bɛ búrú ǹdə́ nɛ̃̌ gàà.¹⁴Ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ wə̀l ne èlǎsɛ̃́: ‹Zhəl ń vò ń wɔ̀ ǹ yó-cə́bal mɔ́ nɛ bə̀ nyǐ Elyi ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀!...› Ń mà n gu ni wɛ̀!» ¹⁵Elyi zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Ǹdə́ Cinu Yi nã́nyì rí, jàn-bə swɛ̃́-zhe cə́bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ ń tùntùnnə mó, zà cìcì à m'a vò Akaabɛ sõ.»¹⁶Obaja zhǐr n vò n jəl Akaabɛ n cĩ́ mú nyí nyì-zwennə mó shò kwã nɛ́, sə Akaabɛ shə́r n vò n jəl Elyi. ¹⁷Akaabɛ gə́ nɔ Elyi, n wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ vwɛ̃ lwɛlɛ ń pɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́?»¹⁸Elyi lyár mɔ: «È də̀ àmyɛ́ à n'â vwɛ̃ lwɛlɛ à pɛ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ yé, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ da kɛ̀lɛ́ y á yẽ̌ Cinu nyə́ né ne, ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ń súlí ǹ nə́ ǹ cèrhé Baalɛbá. ¹⁹Èlǎsɛ̃́, ce bə byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ bə bə̀ dwã yó bə b'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ Karəmɛl pyɔ̀ w yó, e súlí Baalɛ nyì-zwennə zwã̌-àna ǹdə́ shí-ènu yə́, ǹdə́ Ashəra nyì-zwennə zwã̌-àna yá, bə̀ n'ê jí Zhəzabyəə sõ mó.»²⁰Akaabɛ twĩ̀ bə vò bə byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó n súlí n cĩ́ nyì-zwennə bé dwã yó Karəmɛl pyɔ̀ w yó. ²¹Elyi twẽ̌ n yí dwí rí púlə́púlə́ nyí ni n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Á m'ǎ tu nə̀dwə́nə́ èta kɔn b'e yí dǒ? È gə wɔ́ Cinu ń wɔ́ Yi rí sə á tó ńmyɛ̌ kùrə̀! Sə è gə wɔ́ Baalɛ ń wɔ́ Yi rí, sə á tó ńmyɛ kùrə̀!» Sə dwí rí yə̀ mo zɔ̀mɛ̀ rə̀dù ga lyár yé.²²Elyi wɔ̀ dwí rí ni: «À dúdú mə̀dù sásá à dàl à wɔ́ Cinu nyì-zwennə, e jà Baal nyì-zwennə bé wɔ́ zwã̌-àna ǹdə́ shí-ènu. ²³Pə-na nə́ba nə̀-byərh sə̀lyè, sə Baal nyì-zwennə bé cír èdù, bə gõ̀ y bə cĩ́ dǎr rɛ́ yó sə bə̀ bə̀ myǐn ní ce yé; sə àmyɛ m'a tɛnɛ nə̀-byǎ y dõ mó a cĩ́ dǎr rɛ́ yó sə á t'â la myǐn ní co yé. ²⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ámyɛ̌ Baal nyì-zwennə bé, á m'ǎ byẽ̀ á yi rí á lwə̀l re sə àmyɛ m'a byẽ̀ Cinu à lwə̀l mo. Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ ju dǎr rɛ́ myǐn rə m'e lyár mɔ́ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ Yi.» Dwí rí púlə́púlə́ lyár rə wɔ̀: «Kɔn càn!»²⁵Elyi zɛ̃̀ n wɔ̀ Baal nyì-zwennə bé ne: «Cír-nə nə̀-bya èdù á cìcì ni, sə á tó yé á n'á tɛnɛ ya, á gə́ já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yilə; byẽ̌-nə á yi rí á m'á lwə̀l re, sə á bə̀k'á ce myǐn ní yé.» ²⁶Bə̀ zwẽ nə̀-bya y kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pɔ bɛ mɔ́, bə tɛnɛ ya, bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê byẽ̀ bə ce Baal nɛ, kɔn zhì nəkɔkɔ́lɛ́ ga e m'e yí nə̀nyɔ́nɔ́ cəcəl w bə̀ m'ê zhe: «Baal, lyár nə́ba!» Sə bə̀ yə̀ cəl nyɛ̀ɛ̀ rə lyár bɛ yé. Bə̀ sɔ bə jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à lù mú yé né.²⁷Nə̀nyɔ́nɔ́ w gə́ tú o yí yə́-pɛ̀lɛ́ ecəl wə, Elyi mɔ̀n bɛ, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Kǎrh-na dɛ̃́dɛ̃́ á súlí, Baal gə́ wɔ́ yi mú ce ń tumə né já dɛ̃́dɛ̃́, ń bə yé zhe yé ráá ń tɛ̀nɛ́ yé, ń zhə̀l sɔ́má ráá ń gə ń dɛ̌, zhɛ̌rh-na mɔ.» ²⁸Bə kǎrh bə dwini nã́yéé ré, bə súlí bə zə búlə́ shìmì ǹdə́ swə́ bə kǎr kǎr bə̀ cìn bə̀ yala sú ǹdə́ jal sɔ̀ɔ̀ɔ̀ ǹdə bə̀ gə́ y'à myɛ̀rhɛ̀ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́. ²⁹Nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl ré gə́ tú e lyɛ̃ kwã nɛ́, bə̀ pə́pǎ ǹdə nyì-zwennə ta kɔn b'e yí də̀dɛ̀nɛ́ vwĩ̀ rí pɔ yi rí. Sə bə̀ yə̀ cəl nyɛ̀ɛ̀ rə lyár bɛ yé, kaka myɛ yə̀ wɛ̀rhɛ́ yé.³⁰Rə̀myɛ́ yó, Elyi zɛ̃̀ n wɔ̀ dwí rí púlə́púlə́ ne: «Twẽ̌-nə á yí à yala nɛ!» Dwí rí púlə́púlə́ twẽ̌ rə yí ń yala nɛ. N kwɛrhɛ Cinu vwĩ̀-jùlú w ò y'à wǔr mú. ³¹Ń pwà nə́kulə shí ǹdə́ nə̀lyè, nə mɛrhɛ Zhakɔɔbɛ byǎ bɛ́ kwálsɛ́ yó wə́, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ Cinu yà ń wə̀l mo: «Bə̀ m'a byẽ̀ mó bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́» mɔ́. ³²Elyi zə nə́kulə né nə̀myɛ́ n mə n lù vwĩ̀-jùlú Cinu yilə, n zɛ̃̀ n kù gɔ́rɔ́, nɛ̃̌ kwǎlnɛ nə̀lyè yírhə́ m'a sú wə, n mə n kə́kɛ́lɛ́ wa.³³N kwɛrhɛ dǎr rɛ́ n cĩ́ ò yó, n gõ̀ nə̀-bya y nàmá bɛ́ n cĩ́ rə̀ yó. ³⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Ce-nə nɛ̃̌ kwǎlnɛ nə̀na wẽ́ nə sú á b'ǎ ló vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ kɔn rɛ́ ǹdə́ dǎr rɛ́ yó!» N kə́ n wɔ̀: «Ká-na á ló ne á súlí!» Bə k'e ló nɛ̃̌ mɔ́ nɛ́. N kə́ n wɔ̀ bɛ: «Ká-na á ló ne á súlí!» Bə k'e ló nɛ̃̌ mɔ́ nɛ twər rə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́. ³⁵Nɛ̃̌ mɔ́ dùr mə kə́kɛ́lɛ́ vwĩ̀-jùlú wə́, mə súlí mə sú gɔ́rɔ́ wá.³⁶Vwĩ̀ rí pɛnɛ́ y pɔ yi rí gə́ tú rə yí, nyì-zwennə Elyi twẽ̌ n yí n wɔ̀: «Cinu, Abəraam Yi, Yəzakɛ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi, ce bə lwar zà bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Yi, Esərayɛl nɛ́, sə àmyɛ́ wɔ́ ǹ tùntùnnə sə è súlí è wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ pɔ nɛ nyí à m'â wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. ³⁷Lyár nɛ Cinu, lyár nɛ mùnì ga dwí rí tɛ̀bɛ́ lwar bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ Cinu ǹ wɔ́ Yi, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ ká ǹ nə́ ǹ pyìrhí ǹ dwí rí wu w ǹ mə́ ǹ zǎ ǹ cìnə̀.»³⁸Cinu ce myǐn shí dɛ̃̌ mə jí vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ kɔn rɛ́ ǹdə́ dǎr rɛ́ ǹdə́ nə́kulə né ǹdə́ shó wə́, mə súlí mə ce nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ y'à wɔ gɔ́rɔ́ wẽ́ mó wi twər rə̀dù sá. ³⁹Dwí rí púlə́púlə́ gə́ nɔ rə̀myɛ́, rə tu rə zə rə̀ yé rə pú tɛ̃́ rə zɛ̃̀ rə̀ zhe: «Wɔ́ Cinu ń wɔ́ Yi! Wɔ́ Cinu ń wɔ́ Yi!» ⁴⁰Elyi zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Zə-na Baal nyì-zwennə bé gakó. Bə̀ mə̀dù ga myɛ bə̀ká n lú yé!» Bə zə bɛ. Elyi ce bə zə bɛ bə só tɛ̃́ bə vò Cəshɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́, sə ń zwə́l be gàà.⁴¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Elyi wə̀l Akaabɛ nɛ: «Kwɛ̃̀ ń vò ń jí sə́ nyɔ̀ bə̀ à nyɛ̌ dwà-gùlú w cəl ò n'ô domə.» ⁴²Akaabɛ zhǐr n lyɛ̃ ń la vò n jí sə n nyɔ̀. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Elyi jìl Karəmɛl pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa; n jòm n ce ń yó w ń nə̀-pwələ wə, n lwəl ń yé tɛ̃́.⁴³N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə mó ne: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ jíl ń vò ń nyǐ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta ń nyì wé.» Ń tùntùnnə mó jì n vò n nyǐ, n kwɛ̃̀ n bə̀ n wɔ̀ mɔ: «Kaka tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé.» Twər tàlpyɛ̀ ga, Elyi wə̀l mo: «Kwɛ̃̀ ń vò ń nyǐ.» ⁴⁴Twər tàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́ yó, tùntùnnə mó wə̀l mo: «Nyǐ ébɔ̃ námpɔ́lɛ́, ò jɛ́nɛ́ rɛ́ mə̌ dwã ǹdə jə̀-gúl ta, ò shí nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó ò n'ô zɛ̃̀!» Elyi zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Jíl ń vò ń wɔ̀ Akaabɛ nɛ: ‹Tɛnɛ ǹ eshã-vwə̃tu w làlà làlà mùnì ga dwà y bə̀ mó cə̀r yé.› »⁴⁵Kɔn gə́ yàl námpɔ́lɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə́ban rɛ́ ǹdə́ zho w ce cɛ y ju kùr è y'à n'ê jǐrh námbyĩ́ dɛ̃́dɛ̃́, dwà nánfwɛ̀lɛ̀ j'a zɛ̃̀ è n'ê nywɛ̀. Akaabɛ zù ń eshã-vwə̃tu w wẽ́ n zhǐr n kwè Zhəzərɛyɛl sɔ́má. ⁴⁶Cinu Yi jàn rɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Elyi. Ń lyẽ ń cã̌-tɔ̀nɔ̀, n yə̀ Akaabɛ yé né n dùr n mə n yí Zhəzərɛyɛl.

Chapter 19

¹Pyɔ̌ Akaabɛ cĩ́ ń kɛ̃ Zhəzabyəə ne kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Elyi yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, e súlí nyì-zwennə bé byɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń gu ǹdə́ búlə́ shù mú yò wə́. ²Zhəzabyəə twĩ̀ tùntúm n vò n wɔ̀ Elyi ni: «Bə̀ yə né pɛ̃ còrhò-tum rí tɛ̀bɛ́ rə̀ du rə̀ dõ ǹdə́ nəkɔl dɛ̃ rɛ́, yi rí tɛ̀bɛ́ cìcì à gə yə̀ mó wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ nyì-zwennə bé ne mó!» ³Elyi gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́ mɔ́, n zhǐr n dùr gàà mùnì ga n zwẽ ń myə̌l ré. N bə̀ n yí Bɛɛr-Shəba, Zhəda gə́ cǐ má nyí rí wẽ́, n zɛ̃̀ n yẽ̌ ń tùntùnnə mó ne gàà.⁴Ń cìcì mú lyɛ̃ n vò dɛ̃ rə̀dù zhəl gɔ-elũ èpòlò w wə. N vò n jòm kà-cǒ ò y'à zhǐ ò dúdú kùr wə. N lwə̀l cu n wɔ̀: «Kɔn mə̌ èta èlǎsɛ̃́ Cinu. Zwẽ à myə̌l ré b'à bə à nàmbala bɛ́ cɔ̃̀ yé.» ⁵N zɛ̃̀ n tu tɛ̃́ kà-cǒ w ò y'à zhǐ ò dúdú kùr w mú n dɛ̀ɛ̀. Rə̀myɛ́ yi ní màlɛ́ka èdù dwə̀rh mo, e wɔ̀ mɔ: «zɛ̃̀ tɛ̃́ ń jí!» ⁶N nyǐ ń yə́-pɛ̀lɛ́ y səta, n nə ŋwɛ̀mɛ́ è tɛnɛ è zhǐ nə́kulə bárhɛ́ yó e súlí nɛ̃̌ kɔ̀lɔ́. N zɛ̃̀ n jí n nyɔ̀ n zɛ̃̀ n kə́ n pyẽ̀ tɛ̃́.⁷Cinu màlɛ́ka y k'a kwɛ̃̀ e bə̀ e dwə̀rh mo e wɔ̀ mɔ: «Zɛ̃̀ tɛ̃́ ń jí bə̀ sɔ́má y la dwɛ̀lɛ̀ zal ǹ yilə.» ⁸Elyi zɛ̃̀ n jí n súlí n nyɔ̀, ń nɔ jàn kùjú w òmyɛ́ mɔ́ yilə, n vò dwã shə́-èna ǹdə́ cəcɛ̃rh shə́-èna n mə n yí Orɛɛbɛ, Yi pyɔ̀ wá.⁹Ń gə́ yú gàà, ń zù ò myèlé ré w n zɔ̃̀ gàà. Cinu Yi bwə̀rh mo: «Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ pyà nyɔ̀nɔ̀ Elyi?» ¹⁰N lyár n wɔ̀: «Cinu Yi Jàn-bə-swɛ̃́-zhe cə́bal, à só mó dɛ̃́dɛ̃́ ce à yə̀ shɛ̀nɛ́ bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yẽ̌ ǹ dɔbrɛ́ nɛ yé, bə̀ wǔr ǹ vwĩ̀-jùúlí sə bə̀ súlí bə gu ǹ nyì-zwennə bé ǹdə́ búlə́ shù. È dǎl àmyɛ́ dúdú, sə bə̀ n'ê pyà àmyɛ myə̌l vǔr.»¹¹Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Du pwẽ̀ ne ń zhì pyɔ̀ w yó Cinu yé né, nyǐ Cinu la lyɔ̃.»Zho nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ ò n'ô ce ǹdə́ jàn ò n'ô lwe pyàr rɛ́ dwã wa, ò n'ô súlí ò yəywɛlɛ nə́kul-fwààlɛ́. Sə Cinu Yi yà ń tɛ̀nɛ́ zho w wẽ́ yé. Zho w gə́ co o lyɛ̃ kwã nɛ́, cɛ y zhízhǐ. Sə Cinu Yi yà ń tɛ̀nɛ́ cɛ y zhízhǔ mú wẽ́ yé. ¹²Cɛ y zhízhǔ mú kwã nɛ́, è yàl myǐn. Sə Cinu Yi yà ń tɛ̀nɛ́ myǐn mú wẽ́ yé. Myǐn mú kwã nɛ́, zho námpɔ́lɛ́ ò y'à n'ê fúfǔ co dweme.¹³Elyi gə́ nyɛ̀ɛ̀ ò dweme ré, n zə ń kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y n mə n pyi ń yé y ne; n zɛ̃̀ n du ń zhǐ myèlé ré nyí rí ni. Cəl rə̀dù zɔ̀m rə ce mo, rə bwə̀rh mo rə wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ pyà nyɔ̀nɔ̀ Elyi?» ¹⁴N lyár n wɔ̀: «Cinu Yi Jàn-bə-swɛ̃́-zhe cə́bal, à só mó dɛ̃́dɛ̃́ ce, à yə̀ shɛ̀nɛ́ bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yẽ̌ ǹ dɔbrɛ́ nɛ yé, bə̀ wǔr ǹ vwĩ̀-jùúlí sə bə̀ súlí bə gu ǹ nyì-zwennə bé ǹdə́ búlə́ shù. È dǎl àmyɛ́ dúdú, sə bə̀ n'ê pyà àmyɛ myə̌l vǔr.»¹⁵Cinu Yi zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Zhəl, k'á kwɛ̃̀ ń kwè ǹ sɔ́má y ń zǎ Damaasɛ gɔ-elũ èpòlò w səta. Ǹ gə yúwə́, ǹ m'ǎ tútǔ Azayəə ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ n yə̀ Siri pyɔ̌. ¹⁶Ǹ m'ǎ tútǔ Niməshi byǐ Zhewu n yə̀ Esərayɛl pyɔ̌. Ǹ m'ǎ tútǔ Shafaatɛ byǐ Elyize, Abɛl-Məwɔla nɛ́, ǹdə́ nwə̃̌ n yə̀ nyì-zwennə ǹ jàà y wa.¹⁷Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń lú Azayəə búlə́ shù w yé né, Zhewu mà n gu rə̀-ná-cí. Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń lú Zhewu búlə́ shù w yé né, Elyize mà n gu mu; ¹⁸sə à m'a yẽ̌ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tàlpyɛ̀ nɛ bə gwẽ̌ yə̀ Esərayɛl nɛ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ bə̀ nə̀dwə́nə́ yó jòm Baal yé né e súlí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yə̀ mo kwə̀ə̀lè ǹdə́ bə̀ nyə́ mó.»¹⁹Elyi zhǐr gàà n vò n yí n nə Shafaatɛ byǐ Elyize ǹdə́ ń nə́ ń vwàlà; ń yà ń zhe nyə́ shí ǹdə́ nə̀lyè ń la vwál. Sə ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ nyə́ shí ǹdə́ nə̀lyè nyǎn rɛ́ yó. Elyi gə́ tó ń yala nɛ ń nə́ ń lyɛ̃ yi ní, ń kwè ń kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y n dul ń yó. ²⁰Elyize já n zhǐr n yẽ̌ ń nɛ̃ nɛ́ nɛ n dùr n zə n kùr ne, n wɔ̀ mɔ: «Pɛ̃ sɔ́má a vò a ce à da ǹd'â ná s'a kwɛ̃̀ a b'a tó mó.» Sə Elyi wə̀l mo: «Kwɛ̀ ń vò! À wɛ̀rhɛ́ mɔ́ kɔn nà?»²¹Elyize kwɛ̃̀ ń kwã nɛ́ n yẽ̌ mo n yí n zə nɛ̃ nɛ́ nə̀lyè y n mə n zwə́l vwĩ̀. N zə dǎr rɛ́ nə̀ y'à m'ê vwàl mɔ́ n mə n shɛ̃̀ nə̀ nàmá bɛ́ n pə lyì bí ni bə dɔ̃̀. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n vò n tó Elyi ni, n já n jǐrh ń tùntùnnə.

Chapter 20

¹Siri pyɔ̌ Bɛn-Adaadɛ byẽ̀ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó n cĩ́ dwã yó: pyǎ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ bə̀lyè e súlí shəshərh ǹdə́ eshərh-vwə̃tur. Ń zhə̀l n pú Samarɛ n bú ǹdə́ wa. ²Ń twĩ̀ lyì cɔ w wẽ́ Esərayɛl pyɔ̌ Akaabɛ sõ, ³bə vò bə wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Bɛn-Adaadɛ nyí rí: Ǹ sə̀byǐ mú ǹdə́ ǹ sánə́má mɔ́ wɔ́ àmyɛ́ à cǐ. Ǹ kana bɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn du bə̀ dwã bɛ́ mɔ́ wɔ́ àmyɛ́ à cǐ.»⁴Sə Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Wɔ́ ǹdə ǹ gə́ wə̀l né pyɔ̌ à yó-cə́bal; à námpúm e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à zhe mó wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ.» ⁵Tùntúmə́ bé kwɛ̃̀ bə̀ b'e wɔ̀: «Nyǐ Bɛn-Adaadɛ nyí rí: À zhə̀n ga twĩ̀ bə̀ bə̀ zhəl bə wɔ̀ mɔ́: ‹Pɛ̃ ǹ sə̀byǐ mú ǹdə́ ǹ sánə́má mɔ́ ǹdə́ ǹ kana bɛ́ e súlí ǹ byǎ bɛ́.› ⁶Nyǐ nəkɔl dɛ̃ rɛ́, yi rí tɛ̀bɛ́ cìcì mú, à m'a twĩ̀ à tùntùnnə bə b'e zù bə gùlí ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé jìsí. Sə rə̀myɛ́ yi ní bə̀ m'a kwè kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ sú ǹ yírh mú bə m'e zhǐr.»⁷Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n byẽ̀ tənà y náncɛsɛ́ gakó n wɔ̀ sɛ: Á nə bə̀ zhə̀n ga ń nə́ ń pyà lwɛlɛ ǹdə́ nɛ! Ń gə́ wò b'à pɔ̃ à kana bɛ́ ǹd'â byǎ bɛ́ ǹd'â sə̀byǐ mú e súlí à sánə́má mɔ́ yi ní, à yə̀ mo kaka vòm yé.» ⁸Náncɛsɛ́ ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ wɔ̀ mɔ: «Bə̀ cili yé, sə ǹ bə̀ shɛ̀nɛ́ myɛ yé!»⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀ Bɛn-Adaadɛ tùntúmə́ bé ne: «Zhəl-nə á wɔ̀ pyɔ̌ à yó-cə́bal nɛ: Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ twĩ̀ bə lwə̀l ǹ tùntùnnə mó ne twər nã́nyéé ré, à m'a wɛ̀rhɛ́ rɛ; sə à wàr tɛ̀bɛ́ à la wɔ̀rhɔ́ yé.»Tùntúmə́ bé kwɛ̃̀ bə zə ń gə́ lyár ma mɔ́ nyí rí bə vò bə cĩ́ Bɛn-Adaadɛ nɛ. ¹⁰Bɛn-Adaadɛ twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ mɔ: «Bə̀ yə né pɛ̃ còrhò-tum rí tɛ̀bɛ́ rə̀ du rə̀ dõ ǹdə́ Samarɛ shó w ò la dǎl mɔ́ gə m'a sú lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ tó à kùr mú mə̀dù mə̀dù gakó jə̀-gúl!»¹¹Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Lyǐrh-nə səswalá y kɛ̀bɛ́ Bɛn-Adaadɛ nɛ: ‹Lò mó mɔ̀bɔ́ ń gwẽ̌ ń la búlə́ jàà w mɔ́ bə mə̌ sə n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ ǹdə wɔ lò mɔ̀bɔ́ ń jú bɛlɛ búlə́ jàà wa, n zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ ń bàn jè ta yé.› » ¹²Bɛn-Adaadɛ nɔ nyí rí rə̀myɛ́ ǹdə́ ń yà ń jě tɛ̃́ ń nə́ ń nywɛ̀ sɛ̃́ ǹdə́ pyǎ bɛ́ dwã bɛ́ kwə̀ə́rhé wẽ́, n já n wɔ̀ ń tùntùnnə bé ne: «Tɛnɛ-na nə́ la vò nə́ bú.» Tùntùnnə bé j'a tɛnɛ bə vò bə zhì bə̀ la bú ǹdə́ cɔ wá.¹³Sə rə̀myɛ́ yó, nyì-zwennə mə̀dù tú n bə̀ n nə Esərayɛl pyɔ̌ Akaabɛ n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Cinu nyí rí: Ǹ nɔ lyì-zhǎ nánjə̀jóló w kɔ̀bɔ́ gakó èta mɔ́? À m'a ce be ǹ jɔ̃̀ w zà dɛ̃ rɛ́ sə ǹ m'ǎ lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu Yi.» ¹⁴Akaabɛ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Mɔ̌ dɛnnɛ ǹ m'ǎ tó né ń mə́ ń ce be à jɔ̃̀ wa?» Nyì-zwennə mó lyár n wɔ̀: «Nyǐ Cinu nyí rí: À m'a tó ébwá-dàlá bɛ́ byɛ̀bɛ́ tənèsé kə̀kàlsɛ́ yé né cìnə́ bé cír mú dɛnnɛ.» Akaabɛ zɛ̃̀ n bwə̀rh n wɔ̀: «Mɔ̌ ń mà n ji búlə́ né kùrə̀?» Nyì-zwennə mó lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹmyɛ́!» ¹⁵Akaabɛ tó dɛ̃̌ n gə̀ ébwá-dàlá bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́: bə̀ y'à wɔ́ nunə zwã̌-àlyè ǹdə́ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ bə̀lyè. Bə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń tó dɛ̃̌ n gə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó, sə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tàlpyɛ̀.¹⁶Bə̀ shə́r nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl w bə vò búlə́ né jàà wa, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Bɛn-Adaadɛ ǹdə́ pyǎ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ bə̀lyè y byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ y'à jě kwə̀ə́rhé wẽ́ bə̀ n'ê nywɛ̀ sɛ̃́ bə̀ m'ê dwini bə̀ cìnə̀. ¹⁷Ébwá-dàlá bɛ́ tó yé bə du bə̀ vò búlə́ né jàà wa. Bɛn-Adaadɛ twĩ̀ lyì bə vò bə nyǐ kɔn gə́ wɔ́ nɛ́; bə kwɛ̃̀ bə b'e wɔ̀ mɔ: «Lyì shí Samarɛ bə du.»¹⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Bə̀ gə du pwẽ̀ ne yə̀-zùlə́ lwə̌l yilə, sə á zə bɛ nã́nyìrh, bə̀ gə du pwẽ̀ ne búlə́ bú yilə, sə á zə bɛ nã́nyìrh!» ¹⁹Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ ébwá-dàlá bɛ́ y'à shə́r cɔ w wẽ́, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə̀ y'à pú bə̀ kùrə̀.²⁰Bə̀ mə̀dù gakó ŋwɛ̀nɛ́ n gu ń lò mə̀dù. Siri lyì bí dùr, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pú bə̀ kùr bə jì. Siri pyɔ̌ Bɛn-Adaadɛ jòm eshã n dùr ńmyɛ̌ ǹdə́ eshə-jòmnə dwã. ²¹Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n du n gu eshesé, n cɔ̀ eshərh-vwə̃tur rí, n búl n twĩ̀ Siri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ tum zhə̀n ga.²²Nyì-zwennə mó zɛ̃̀ n bə̀ n nə Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀ mɔ: «Zhílí ǹdə́ wu-jɔ̀, sə ń tɛ́rɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ mə̌ dwã sə wɛ̀rhɛ́, bə̀ byín rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́, Siri pyɔ̌ mɔ́ la n bə̀ n bú ǹdə́ mɔ́.» ²³Siri lyì pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə bé wɔ̀ mɔ: «Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí wɔ́ pyàr Yi, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce bə ŋwɛ̀nɛ́ nə́ba. Bà-na nə́ bú ǹdə́ bɛ jə́ y wə, nyǐ nə́ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ zhə̀n ga.²⁴Wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ èlǎsɛ̃́ pyɔ̌: zwẽ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê sɛ̃ mɔ́ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ń pə tənà y kə̀kàlsɛ́ yó-cìnə́ bé ne. ²⁵Ǹmyɛ́ cìcì mú pyǎ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ yó w yí shɛ̀bɛ́ sə̀ cù mú ǹdə́ eshərh sə̀ yó w yí nã́yéésé yó wə́, e súlí eshərh-vwə̃tur rə̀ yó w myɛ yí nã́yə́ə́ré yó wə́, sə nə́ bú jə́ y wə: nə́ jàn rɛ́ m'a dwini bə̀ jàn rɛ́.» Sə Bɛn-Adaadɛ zwẽ bə̀ cúcú mú n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ gə́ byili ní.²⁶Rə̀myɛ́ ce, byin rí tɛ̀bɛ́ rə̀ pú mú, Bɛn-Adaadɛ gàl Siri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ n zɛ̃̀ n zə sɛ n vò Afɛɛkɛ mùnì ga n bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. ²⁷Bə byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã yó, bə pə bɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ zhe rə̀ tum mú, bə zɛ̃̀ bə lyɛ̃ bə̀ la bə vò bə jəl Siri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zul bə jòm kùkùlə̀ nə̀lyè bə̀ yé y wə, ǹdə bɔ̀n kùkùlə̀ námpɔ́lsɛ sə̀lyè ta. Sə Siri lyì bí y'à sú tənà yá.²⁸Yi lò mó bə̀ n nə Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Cinu nyí rí: lyì bí gə́ wə̀l: ‹Cinu wɔ́ pyàr Yi ń də̀ jə́ y Yi› mú yilə, à m'a ce lyì-zhǎ nánjə̀jóló w kɔ̀bɔ́ gakó ǹ jɔ̃̀ wa, sə á m'ǎ lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Cinu mú.»²⁹Bə̀ zul bə jòm dwã yé w dwã nyàlpyɛ̀. Sə dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yù wə, búlə́ né ju kùrə̀. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gu Siri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê zhə̀l tɛ̃́ búlə́ bú yi ní mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m(100 000), dɛ̃ rə̀dù wẽ́. ³⁰Shɛ̀bɛ́ sə̀ lú mú dùr sə vò sə zù Afɛɛkɛ cɔ w wẽ́. Sə cɔ w byílí y wǔr e ló nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ tàlpyɛ̀ y bə̀ y'à lú mú yó.Bɛn-Adaadɛ myɛ yà ń dùr n zù cɔ w wa, ń nə́ ń shèè jì jì gakó wẽ́.³¹Ń tùntùnnə bé wɔ̀ mɔ: «Nyǐ nə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyǎ bɛ́ wɔ́ pyǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr cìnə́. Bà-na nə́ ce ywə́ə́le nə́ cə̌rh né, nə́ lyẽ nə́ jɛ̀sɛ́ ǹdə́ nyínsi nə́ pal nə́ ywẽ́ ne sə nə́ du nə́ vò nə́ jəl Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́. Dɛ̀ga ń mà n yẽ̌ nə́ba nã́nyìrh.» ³²Bə̀ co ywə́ə́le bə̀ cə̌rh né, bə̀ lyẽ bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə́ nyínsi bə pal bə̀ ywẽ́ ne, bə vò bə yí bə wɔ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Ǹ tùntùnnə Bɛn-Adaadɛ wò bə̀ nə́ wál mɔ́: à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ yẽ̌ ne a lú!» Akaabɛ bwə̀rh be: «Ń yírhə́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́? Nyǐ wɔ́ à da-byǐ ǹdə mɔ!»³³Bɛn-Adaadɛ tùntúmə́ bé nɔ yò-ècɔ̀nɔ̀ myɔrhɔ Akaabɛ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń zɔ̀m mɔ́ wẽ́. Làlà, bə̀ bùl bə̀ wɔ́ kɔrhɔ sɔ́má yó ń cĩ́ bi ní, bə̀myɛ zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Bɛn-Adaadɛ wɔ́ ǹ da-byǐ.» Akaabɛ wɔ̀ bɛ: «Zhəl-nə á zə mɔ n bà.» Bɛn-Adaadɛ du n bə̀ ń sõ. Akaabɛ kwè mo ǹdə́ ń sə̀pwà eshã-vwə̃̀tu wə. ³⁴Bɛn-Adaadɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «À m'a k'a pɔ̃́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à da zwẽ ǹ da sõ mó. Ǹ m'ǎ lù wẽ̀ yǒ jààsɛ̀ Damaasɛ nɛ́ ǹdə à da gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ Samarɛ nɛ́ mɔ́ ta.» Akaabɛ lyár mɔ n wɔ̀: «Àmyɛ́ m'a yẽ̌ mó ń vò ǹ gə shɛ̀nɛ́ dwã yó ceré èmyɛ́ mɔ́ yò yi ní.» Akaabɛ gə́ zɔ̀m n ce dwã yó ǹdə́ mɔ kwã nɛ́ n yẽ̌ mo n vò.³⁵Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wa, Cinu ce nyì-zwennə byǐ mə̀dù wɔ̀ ń tó-dõ ne: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ mǎ nɛ ń gu!» Sə ń tó-dõ mó cẽ ń gu yò. ³⁶Nyì-zwennə mo zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Ǹ gə́ yə̀ Cinu nyí rí zwẽ mó ce bɔrɔ m'a gu mú, ǹ gə tú ǹ zhǐr ǹ yẽ̌ ne yi ní. Zhə̀n ga, ń tó-dõ mó gə́ tú n zhǐr n yẽ̌ mó yi ní, bɔrɔ jəl mo, ò zə mɔ o gu.³⁷Nyì-zwennə mó jəl lò dõ n wɔ̀ mɔ: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ mǎ nɛ!» Lò mó mà mɔ n cɛ̀mɛ̀. ³⁸Nyì-zwennə mó zə kàmə̀zwǐ n mə n círhí ń yé y mùnì ga bə̀ bə̀k'a lwar ń pár yé, n zɛ̃̀ ǹ vò ń nə́ ń dɛ̃̀ pyɔ̌ Akaabɛ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ń yà ń la tó mó nyí ni.³⁹Pyɔ̌ mɔ́ gə́ tú ń nə́ ń lyɛ̃ yi ní, n bya n ce mo n wɔ̀: «Nyǐ ǹ tùntùnnə mó yà ń du n tó ń nə́ ń bwí búlə́ né sə lò mə̀dù já n shí búlə́ né jàà w ǹdə́ bal mə̀dù n bə̀ n pɛ̃, ń zhe: ‹Yìlì bal mɔ́ mɔ̀bɔ́. Ń gə dùr ń jé, wɔ́ ǹ nyǔ mú bə̀ m'a zwẽ bə cĩ́ ń nyǔ mú jàà wa, ráá wɔ́ sə̀byì-kùlsi mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀tɔ̀ (3 000) ǹ m'ǎ kwɛ̃̌.› ⁴⁰E jà ǹ tùntùnnə mó gə́ yà ń tú ń nə́ ń nyǐ tɛ̀bɛ́ ǹdə́ tɛ̀bɛ́ yò yi ní, bal mɔ́ dùr n jé!» Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Ǹ bùrsí yál èta zhə̀n ga, wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì ǹ kɔ́ sɛ.»⁴¹Nyì-zwennə mó já n vùr kàmə̀jɛ̃̀ y è y'à pyi ń yé y ne mó làlà. Rə̀myɛ́ yi ní Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ lwar bə̀ wɔ́ nyì-zwennə bé mə̀dù. ⁴²Nyì-zwennə mó zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Cinu nyí rí: «Ǹ gə́ yẽ̌ lò mó mɔ̀bɔ́ à y'à la gu n lú ǹ jɔ̃̀ w mɔ́ yilə, ǹ nyǔ mú m'a jòm ń nyǔ mú jàà wa, sə ǹ dwí rí m'a cì ń dwí rí jàà wa.» ⁴³Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ kwɛ̃̀ ǹdə́ wu-zhùlù ǹdə́ lyi-yìr n vò ń sõ kɛ̀lɛ́ w Samarɛ nɛ́.

Chapter 21

¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́. Bal mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Zhəzərɛyɛl nɛ́ ń yíl Nabɔɔtɛ ń yà n zhe də̀vɛ̃́-cèmé cɛ. Cɛ y y'à ŋwɛ́nɛ́ Samarɛ pyɔ̌ Akaabɛ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y yala nɛ. ²Dɛ̃ rə̀dù, Akaabɛ wɔ̀ Nabɔɔtɛ nɛ: «Pɛ̃ ǹ də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y à la m'a wɛ̀rhɛ́ à dɔma bɔ́ɔ́ è gə́ bwə́l à kɛ̀lɛ́ y nɛ mɔ́ yilə. Nyǐ à m'a pɔ̃́ də̀vɛ̃́-cèmé cɛ è càn du yə, è jàà wa. Ráá ǹ gə só myɛ, à m'a pɔ̃́ sə̀byǐ mə yə̀ è ye yə́.»³Nabɔɔtɛ lyár Akaabɛ n wɔ̀ mɔ: «Cinu bə̀ká n shɛ̀nɛ́ a kwè cəl ré tɛ̀bɛ́ à nàmbala bɛ́ yẽ̌ bə pɛ̃ mɔ́ a pɔ̃́ yé.» ⁴Akaabɛ kwɛ̃̀ n vò ń sõ kɛ̀lɛ́ w ǹdə́ wu-zhùlù ǹdə́ lyi-yìr Zhəzərɛyɛl lyì bal Nabɔɔtɛ gə́ yà ń wə̀l mo bə̀ ń tá ń la cəl ré tɛ̀bɛ́ ń nàmbala bɛ́ yẽ̌ bə pɔ̃ mɔ́ pɔ yilə. N yí n pyẽ̀ tɛ̃́ ń pyə̀nə̀ y wẽ́, n pyìrhí ń yé y n zǎ jì y byílí y ni, sə ń yə̀ shɛ̀nɛ́ n jí kùjú yé.⁵Ń kɛ̃ Zhəzabyəə bə̀ n nə mɔ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n wu-zhùlù ò zhe mó ǹ mə́ ǹ tá ǹ yǎl ń jí kùjú?» ⁶Akaabɛ wɔ̀ mɔ: «À wə̀l Zhəzərɛyɛl lyì bal Nabɔɔtɛ nɛ bə̀ ń pɛ̃ ń də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y a yè ǹdə́ sə̀byǐ ráá ń gə kə́ ń só myɛ s'a pɔ̃ də̀vɛ̃́-cèmé cɛ dõ è jàà wa. Sə ń lyár nɛ n wɔ̀: ‹À t'â la mɔ́ à də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y pɔ yé.› » ⁷Ń kɛ̃ Zhəzabyəə zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «È də̀ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ nà? Zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń jí kùjú, sə́ ce ǹ wu yə̀ nyàn. Wɔ́ àmyɛ́ à m'a pɔ̃́ Zhəzərɛyɛl lyì bal Nabɔɔtɛ də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ yá!»⁸Zhəzabyəə kɛ̃ sábá Akaabɛ yil yilə, n cĩ́ ń ŋwɔ̀nɔ́ w myɔrhɔ w nə̀ yó. N zɛ̃̀ n ce bə vò bə pə cɔ w kɔ̀bɔ́ Nabɔɔtɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó náncɛsɛ́ ǹd'ô lyì-fwààlɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě ǹdə́ mɔ mɔ́ nɛ. ⁹Ń yà ń kɛ̃ sábá nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́ n wɔ̀: «Byẽ̌-nə lyì bí bə bə̀ dwã yó nyì-lyõṍ yilə, sə á ce Nabɔɔtɛ jòm lyì bí bə̀ bàn dwã yó mó yé né. ¹⁰Ce-nə lyì bə̀lyè bə̀ bə kùr zhe jòm ń yé né bə zɔ̀m bə m'e cĩ́ yò ń yó wə, bə wɔ̀: ‹Ǹ tùrh Yi ń súlí ń tùrh pyɔ̌ mɔ́.› Rə̀myɛ́ yi ní, sə á vùr mu á ce pwẽ̀ ne, á dul mu ǹdə́ nə́kulə á gu!»¹¹Sə Zhəzərɛyɛl cɔ w náncɛsɛ́ ǹd'ô lyì-fwààlɛ́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Zhəzabyəə yà ń pɔ bɛ rə̀ nyí sábá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń yà ń kɛ̃ n pə bɛ mɔ́ wẽ́ mó. ¹²Bə̀ byẽ̀ lyì bí dwã yó nyì-lyõṍ wɔ̀rhɔ́ yilə, bə zɛ̃̀ bə ce Nabɔɔtɛ jòm lyì bí bə̀ y'à tú dwã yó mó yé né. ¹³Lyì bí bə̀ bə kùr zhe mó zɛ̃̀ bə̀ n'ê cĩ́ yò ń yó w bə̀ m'ê zhe: «Nabɔɔtɛ tùrh Yi n súlí n tùrh pyɔ̌ mɔ́.»Bə zɛ̃̀ bə zə Nabɔɔtɛ bə du cɔ w wa, bə dul mu ǹdə́ nə́kulə bə gu. ¹⁴Bə twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Zhəzabyəə ne: «Bə̀ dul Nabɔɔtɛ ǹdə́ nə́kulə sə ń cùwə̀.»¹⁵Zhəzabyəə gə́ já n nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ dul Nabɔɔtɛ ǹdə́ nə́kulə sə ń cù mú, ń wə̀l Akaabɛ nɛ: «Zɛ̃̀ tɛ̃́ ń zwẽ Zhəzərɛyɛl lyì bal Nabɔɔtɛ də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y ń cẽ yǒ ǹdə́ mɔ́ mɔ́ ń cìní, bə̀ nyǐ Nabɔɔtɛ yírhə́ k'ê tɛ̀nɛ́ yé, ń cùwə̀.» ¹⁶Akaabɛ gə́ já n nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Nabɔɔtɛ cù mú, n zɛ̃̀ n só n vò də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y wẽ́ mùnì ga n zwẽ y n cìní.¹⁷Rə̀myɛ́ yi ní, Cinu Yi wə̀l Təshəbe lyì bal Elyi ni: ¹⁸«Zɛ̃̀ tɛ̃́ ń só ń vò ń jəl Esərayɛl pyɔ̌ Akaabɛ Samarɛ nɛ́. Nyǐ ń só n bə̀ Nabɔɔtɛ də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y wẽ́ ń la y zõ n cìní.¹⁹Ǹ m'ǎ wɔ̀ mɔ: ‹Nyǐ Cinu nyí rí: Ǹ vùr lò myə̌l ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ yǎl ń cìní ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́?› Ǹ m'ǎ súlí ń wɔ̀ mɔ: ‹Nyǐ Cinu nyí rí: «Kǔlse m'a jə̀l ǹ cìcì jal mɔ́ sə̀ gə́ jə̀l Nabɔɔtɛ jal mɔ́ mə̀gã̌ mɔ́.› » ²⁰Elyi zə nyí rí n vò n cĩ́ Akaabɛ nɛ. Akaabɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Ǹmyɛ́ à zù-bal mɔ́ ǹ k'á bə̀ ń nə nɛ?» Elyi lyár mɔ n wɔ̀: «À k'a b'a nə mɔ́ bə̀ ǹ twĩ̀ lwɛlɛ Cinu yírh wə.²¹Nyǐ à m'a ce lwɛlɛ pú mú; à m'a ce ń jé tɛ̃́; à m'a gu bal bal gakó, yómə́ ráá lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ cǐ bə̀ cìn ǹ dwí rí wẽ́ Esərayɛl nɛ́. ²²À m'a ce ǹ kɛ̀lɛ́ y yə̀ ǹdə Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam ǹdə́ Ayəya byǐ Basha kǎlsɛ́ ta, ǹ gə́ ce à lyim zɛ̃̀ ń súlí ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ yilə.»²³Cinu súlí n wɔ̀ Zhəzabyəə shò kwã nɛ́: «Kǔlse m'a jí Zhəzabyəə Zhəzərɛyɛl cɛ y wẽ́. ²⁴Akaabɛ kɛ̀lɛ́ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń cù cɔ̀ w wẽ́, kǔlse m'a jí mu; sə mɔ̀bɔ́ gakó ń cù gɔ sõ, dɛ̃̌-yi kúmsi m'a jí mu.»²⁵Zhə̀n zhə̀nà, lò yə̀ nɛ́ yàl ń twĩ̀ lwɛlɛ Cinu yírh w rə yí Akaabɛ lwɛlɛ rɛ yé. Sə wɔ́ ń kɛ̃ Zhəzabyəə ń yà ń cìrh mu n ce né. ²⁶Ń twĩ̀ pwarha tumə nánzhəzhɔ̌ dɛ̃́dɛ̃́ ń gə́ yà ń nə́ ń cèrhé yə né èsã̌yùúlí yilə, ǹdə Amɔrətəbá byɛ̀bɛ́ Cinu yà ń jì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né n zwẽ bə̀ tənà y mɔ́ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ cìcì.²⁷Akaabɛ gə́ já n nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́, ń kǎr ń kàmə̀zwǐsí, n kwè yóló n pyìlì n súlí n lyẽ ń nyí; ń yà ń nə́ ń dɛ̀ɛ̀ yóló w òmyɛ́ mɔ́ yó, ń yà ń zɛ̃̀ ń nə́ ń zhə̀l màmà màmà. ²⁸Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Təshəbe lyì bal Elyi ni: ²⁹«Ǹ nɔ Akaabɛ gə́ lwəl ń cìn tɛ̃́ à yé né mó né? Ń gə́ lwəl ń cìn tɛ̃́ à yé né mó ce à t'â la ce lwɛlɛ pú mú ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní yé. Sə wɔ́ ń byǐ mú gə tú ń nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ yi ní à m'a ce lwɛlɛ pú ń kɛ̀lɛ́ yá.»

Chapter 22

¹Siri lyì bí ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ byinə nə̀tɔ̀ ǹdə́ búlə́ yə̀ bwí bə̀ cəcəl w yé. ²Byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ tú n bə̀ n gwɛ̃ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ.³Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ yà ń wə̀l ń tùntùnnə bé ne: «Á yě bə̀ Aramɔɔtɛ cɔ w Galaadɛ nɛ́ mɔ́ wɔ́ nə́myɛ̌ nə́ cǐ wə, e jà nə́ t'á wɛ̀rhɛ́ kaka mùnì nə́ zwẽ w Siri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ w yé!» ⁴N zɛ̃̀ n bwə̀rh pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ: «Ǹ m'ǎ shɛ̀nɛ́ ń tó ne ń vò ń bú ǹdə́ Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nɛ́?» Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ lyár Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀: «Àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ m'ǎ yə̀ kɔn rə̀dù, à dwí rí m'a yə̀ ǹ dwí, à shəshesé myɛ yə̀ ǹmyɛ́ shəshərh.»⁵Zhɔzafaatɛ súlí n wɔ̀ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «À n'â lwə̀l mo sə́ jɛ̀nɛ̀ ń sú Cinu wu.» ⁶Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n byẽ̀ nyì-zwennə bé gakó, bə̀ y'à yú nunə zwã̌-àna, n bwə̀rh be n wɔ̀: «À nə wɔ̌ à zhə̀l à bwí ǹdə́ Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nɛ́ ráá à yẽ̌?» Bə wɔ̀ mɔ: «Zhəl ń vò ń bú ǹdə́ wa, bə̀ Cinu co cɔ w pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa.»⁷Sə Zhɔzafaatɛ yòwə̀: «Cinu nyì-zwennə dõ tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ nə́ la tó ń dɛnnɛ nə́ sú Cinu wu nà?» ⁸Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ Zhɔzafaatɛ nɛ: «Lò dõ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ nə́ wɔ̌ nə́ m'ǎ tó ń dɛnnɛ nə́ sú Cinu wu, sə àmyɛ́ súl mu, bə̀ ń tá ń zɔ̀m zɔ̃̀-ènyɛ̀lɛ̀ rə̀dù ga ń pə nɛ yé, wɔ́ lwɛlɛ dúdú; wɔ́ Yəməla byǐ Myishe.» Zhɔzafaatɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Sǔbri pyɔ̌, ǹ bə̀k'á zɔ̀m èta yé!» ⁹Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ byẽ̀ ń tùntùnnə mə̀dù n wɔ̀ mɔ: «Zhəl làlà ń zə Yəməla byǐ Myishe ń mə́ bà.»¹⁰Esərayɛl pyɔ̌ Akaabɛ ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ y'à zù bə̀ pyǎ gàndɛ, lò gakó jě ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ yó, jàà y kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ Samarɛ cɔ w bwə̀rə̀ y yé y w mó; rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ nyì-zwennə bé j'â n'ê zɔ̀m bə̀ nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ bə̀ yé né. ¹¹Kənaana byǐ Shədəca yà ń zùrhì lù nyimi sə ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: «Nyǐ Cinu nyí rí. Ǹ m'ǎ zə nyimi ní nyɛ̀bɛ́ ń mə́ ń zò Siri lyì bí ń pwə́r kɔn b'e yí ń ce bə jé tɛ̃́!» ¹²Nyì-zwennə bé gakó myɛ y'à n'ê wə̀lə̀: «Zhəl ń vò ń bú ǹdə́ Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nɛ, nyǐ ǹ m'ǎ jí bɛlɛ bə̀ yó. Cinu mà n ce cɔ w pyɔ̌ mɔ́ ǹ jɔ̃̀ wa.»¹³Lò mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à twĩ̀ Myishe kwã nɛ́ mɔ́ yí n wɔ̀ mɔ: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ cili nyì-zwennə bé zɔ̀mà nɛ́: bə̀ cəl ré wɔ́ rə̀dù. Bə̀ n'ê zɔ̀m zɔ̃̀-ènyɛ̀là bə̀ pɛ pyɔ̌ nɛ. À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ ce ǹ cəl ré ǹdə́ bə̀ cəl ré yə̀ rə̀dù! Zɔ̌m zɔ̃̀-ènyɛ̀là!» ¹⁴Sə Myishe lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu nã́nyì mú, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu la nɛ byilu mú, wɔ́ rə̀myɛ́ à la cṹ!» ¹⁵Myishe gə́ tú n yí pyɔ̌ mɔ́ yé né, pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Myishe, nə́ nə wɔ̌ nə́ zhə̀l nə́ bwí ǹdə́ Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nɛ́ ráá nə́ yẽ̌?» N lyár mɔ n wɔ̀: «Zhəl, ǹ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ wa. Cinu mà n ce cɔ w pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa!»¹⁶Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Twər màngala à m'a ce ń bwəl ne nyí bə̀ ǹ mə̌ sə́ byili ni zhə̀n dúdú Cinu yilə?» ¹⁷Myishe zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ:«À nɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́bə̀ làà pyàr rɛ́ yóǹdə pyììsi shɛ̀bɛ́ sə̀ bə ènɔ̀n zhe mó ta.Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀:‹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə cǐnnə zhe yé;bə̀ mə̀dù mə̀dù gakó ká n kwɛ̃̀ n vò jè ǹdə́ yə̀-zùlə́!› »¹⁸Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ Zhɔzafaatɛ nɛ: «À y'à yə̀ jɛ̀nɛ̀ a wɔ̀ mɔ́: ń tá ń zɔ̀m zɔ̃̀-ènyɛ̀là ń pɛ nɛ gaga yé, wɔ́ lwɛlɛ dúdú!» ¹⁹Myishe súlí n wɔ̀: «Èlǎsɛ̃́, cili Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́. À nɔ Cinu ń jě ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó ǹdə́ dɛ̃̌-yi w tùntùnnə bé bə̀ zhǐ ń yala nɛ, ń jə̀-jĩ́ ǹdə́ ń jə̀-gwã̀ ga nɛ. ²⁰Cinu zɛ̃̀ n bwə̀rh n wɔ̀: ‹Mɔ̌ ń mà n vò n swèlè Akaabɛ n ce n vò n bú ǹdə́ Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nɛ́ sə n cì gàà?› Mɔ̀ lyár èta, mɔ̀ myɛ lyár èta.²¹Rə̀myɛ́ yi ní éshìrhə́ èdù twẽ̌ e b'e zhì Cinu yé né e wɔ̀: ‹àmyɛ́ m'a vò a swèlè mo.› Cinu zɛ̃̀ n bwə̀rh y n wɔ̀: ‹Etər ǹ la mɔ nɛ́ sòlò?› ²²E lyár mɔ: ‹À m'a vò a ce ń nyì-zwennə bé gakó j'â n'ê gòm kɔma.› Cinu wɔ̀ éshìrhə́ y ne: ‹Zhəl ń vò ń swèlè mo, ǹ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ mɔ. Zhəl sə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ byili ní.› ²³Cinu gə ce ǹ nyì-zwennə bé gakó n'ê gòm kɔma sə́ nyǐ wɔ́ zɔ́m ń zɔ̀m n gu ń wẽ́ ń la n ce lwɛlɛ pú mú.»²⁴Kənaana byǐ Shədəca twẽ̌ n yí Myishe nyí ni n mà mɔ jə̀-sǎ ń mə́ ń ywə̀lə̀: «Cinu éshìrhə́ y nə wɔ̌ è shə́r è yẽ̌ àmyɛ́ nɛ e zɔ̀m ǹdə́ ǹmyɛ́?» ²⁵Myishe myɛ lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹ m'ǎ lwar rɛ zhə̀n ga, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ m'ǎ pyà ń zù jì jì gakó wẽ́ ǹ la ń mə́ ń shèè mó.»²⁶Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ pə nyí n wɔ̀: «Zə-na Myishe á vò á pə cɔ w cə́bal Amɔ̃ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ byǐ Yɔwaashɛ nɛ, ²⁷sə á wɔ̀ bɛ: ‹Nyǐ pyɔ̌ mɔ́ nyí rí: Ce-nə lò mó mɔ̀bɔ́ byə̀nə́-jù wə, sə á n'á pɛ mɔ búrú ǹdə́ nɛ̃̌ námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ kɔn b'e yí a kwɛ̃̀ a bə̀ ǹdə́ yə̀-zùlə́.› » ²⁸Myishe lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹ gə kwɛ̃̀ ń bə̀ ǹdə́ yə̀-zùlə́ sə́ nyǐ Cinu yə̀ àmyɛ́ dɛnnɛ tó n zɔ̀m yé.» N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: «Dwə́ né gakó, cili-nə!»²⁹Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ tó dwã bə vò bə bú ǹdə́ Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nɛ́. ³⁰Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ Zhɔzafaatɛ nɛ: «À m'a lyə́r à cìn a m'a vò búlə́ né bú jàà wa. Ǹmyɛ́ zwí ǹ pyɔ̌ gàndɛ́.» Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ zhə̀n ga lyə́r ń cìn n lyɛ̃ n vò búlə́ né bú jàà wa.³¹Siri pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔ nyí ń búlə́ eshərh-vwə̃tur rí yó-cìnə́ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ bə̀lyè y ne n wɔ̀: «Á bə̀k'á bú ǹdə́ shə̀də́-fò ráá shə̀də́-fɔ̀lɔ̀ yé, bú-nə ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ dúdú.» ³²Rə̀myɛ́ ce búlə́ vwə̃-tur rí yó-cìnə́ be gə́ nɔ Zhɔzafaatɛ, bə wɔ̀: «Mɔ̀bɔ́ wɔ́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ zhə̀n ga.», bə j'a kwẽ̌ bə zǎ ń səta bə̀ la vò e bú ǹdə́ mɔ. Rə̀myɛ́ yi ní Zhɔzafaatɛ mà búbwéé n ce né. ³³Búlə́ eshərh-vwə̃tur rí yó-cìnə́ bé gə́ púrí bə̀ nyǐ è y'à də̀ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ bə̀ kwɛ̃̀ bə yẽ̌ mo.³⁴Sə lò mə̀dù vùr ń twã n tə yɔ̌, sə ń tó Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ cɔ̀bɔ́ kàmə̀zǔ w gə́ zhí zhí dwã nɛ mə̀gã̌ mɔ́ n zə mɔ. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń búlə́ eshã-vwə̃tu w dùrnə̀ mó ne: «K'á kwɛ̃̀ ǹ kwã nɛ́, zə nɛ a du búlə́ né jàà y wa, nyǐ à cɛ̀mɛ̀.»³⁵Búlə́ né zɔ càn dɛ̃́dɛ̃́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, rə̀myɛ́ ce bə̀ yẽ̌ pyɔ̌ mɔ́ nɛ ń búlə́ eshã-vwə̃tu w wẽ́ Siri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé y wə. Sə ń cù è də̀dɛ̀nɛ́ yá. Ń nyəlɛ rɛ́ jal mɔ́ y'à ló ń búlə́ eshã-vwə̃tu w wu w wə. ³⁶Yi rí gə́ tú rə zù yi ní bə̀ búbwéé zulə́ jàà y wa, bə wɔ̀: «Lò gakó sə n kwɛ̃̀ n vò ń cɔ w wa, lò gakó sə n kwɛ̃̀ n vò ń tənà y wa,³⁷nyǐ pyɔ̌ mɔ́ cùwə̀!» Pyɔ̌ mɔ́ cu mú kwã nɛ́, bə̀ kwè mo bə m'e bə̀ Samarɛ bə b'e ce mo gàà. ³⁸Sə bə̀ gə́ y'à tú bə̀ n'ê shɛ̀rh Akaabɛ búlə́ eshã-vwə̃tu w Samarɛ póló w wẽ́ yi ní, kǔlse y'à n'ê jə̀l ń jal mɔ́, kə-nə̀fwə̀ə́le y'à n'ê shɛ nɛ̃̌ mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ ǹdə Cinu gə́ yà ń byili ní³⁹Tumə né dwã bɛ́ nyɛ̀bɛ́ Akaabɛ súlí n twĩ̀ mú, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, nàntú yə́lə́ jì y ń lù mú e súlí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń lù mú ywẽ̀ né yə̀ kɛ̃ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ nà? ⁴⁰Akaabɛ gə́ tú n bə̀ n cì kwã nɛ́, wɔ́ ń byǐ Aazha ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.⁴¹Aza byǐ Zhɔzafaatɛ tú n bə̀ n jǐrh Zhəda pyɔ̌ Esərayɛl pyɔ̌ Akaabɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀na nyǎn rɛ́ yó wə. ⁴²Ń jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀nu. Ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Ń ná yà ń yil Azəba, Shili bə̀kɔ́.⁴³Ń já n kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ń da Aza yà ń kwè mó cìcì, ń yə̀ è yó ywə̀r námpɔ́lɛ́ kɛ̀ ga myɛ yé, ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə. ⁴⁴E jà ń yə ce yə́ né còrhó jààsɛ́ jé tɛ̃́ yé. Dwí rí y'à gwẽ̌ n'ê zwə́l vwə̃̀, rə̀ n'ê súlí rə̀ ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn sə̀ wẽ́.⁴⁵Zhɔzafaatɛ ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ co dwã yó bə jòm yə̀-zùlə́ wẽ́. ⁴⁶Tumə né dwã bɛ́ nyɛ̀bɛ́ Zhɔzafaatɛ súlí n twĩ̀ mú, ń tũ̀-fwààlɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń twĩ̀ mú ǹdə́ búlə́ né nyɛ̀bɛ́ ń bú mú ywẽ̀ né yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ nà? ⁴⁷Ń ce bala bɛ́ ǹdə́ kana bɛ́ bə̀ y'à n'ê fwə̌l bə̀ yə né còrhó yil mú, bə̀ y'à gwẽ̌ dàl bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń da Aza yi ní mú jé tɛ̃́ ń tənà y wẽ́.⁴⁸Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ pyɔ̌ yà ń gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ Edɔm nɛ́ yé. ⁴⁹Zhɔzafaatɛ ce bə wɛ̀rhɛ́ Tərəshiisi bǔ-bwələ mùnì ga bə vò bə zhĩ sánə́má Ofiiri ní bə m'e bà. Sə ń yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n vò yé, bə̀ bǔ-bwələ né kɔ́ dwã w Eshɔ̃-Gəbɛɛrɛ nɛ́. ⁵⁰Akaabɛ byǐ Aazha zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhɔzafaatɛ nɛ: «Yẽ̌ à tùntùnnə bé tó ǹ tùntùnnə bé ne bə̀ n'ê zhə̀l ǹdə́ bǔ-bwələ né. Sə Zhɔzafaatɛ yə̀ shɛ̀nɛ́ yé.⁵¹Zhɔzafaatɛ gə́ tú n bə̀ n cì yi ní, bə̀ co mo ǹdə́ ń nàmbala bɛ́ Dəvyidi Pyə-cɔ y wa. Sə wɔ́ ń byǐ Yɔram ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa. ⁵²Akaabɛ byǐ Aazha jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ Samarɛ nɛ́ Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nyàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́ yó wə. Ń jú pyɛ̀lɛ̀ Esərayɛl nɛ́ byinə nə̀lyè. ⁵³Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə; ń kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ń da Akaabɛ ǹdə́ ń ná Zhəzabyəə e súlí Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam y'à kwè bə m'e ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ mɔ́. Ń wùlì tɛ̃́ Baal yé né n mə n cèrhé mo. Ń ce Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí lyim zɛ̃̀ ǹdə ń da gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ma cìcì.

2 Kings

Chapter 1

¹Pyɔ̌ Akaabɛ gə́ tú n bə̀ n cì kwã nɛ́, Mɔwaabɛ lyì bí cẽ bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cìní bi. ²Dɛ̃ rə̀dù, Esərayɛl pyɔ̌ Aazha shí ń dɛ̃̌-yó jì y étwí-ènyí rí ni Samarɛ nɛ́ n tu tɛ̃́, sə ń yà ń cɛ̀mɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. N zɛ̃̀ n twĩ̀ lyì ǹdə́ nyí rí tɛ̀bɛ́ n wɔ̀: «Zhəl-nə á vò á bwə̀rh Baal-Zəbuubi, Ekərɔ̃ lyì bí yi rí á nyì ǹdə́ à nyəla nɛ́ gə m'a zhɛ̀, a wárh!»³Sə Cinu màlɛ́ka y zɔ̀m ǹdə́ Təshəbe lyì bal Elyi e wɔ̀ mɔ: «Zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń vò ń jəl Samarɛ pyɔ̌ mɔ́ tùntúmə́ bé, sə́ wɔ̀ bɛ: ‹È nə wɔ́ Yi rə̀ tɛ̀nɛ́ Esərayɛl nɛ́ á m'á zɛ̃̀ á la á vò á bwə̀rh Baal-Zəbuubi, Ekərɔ̃ lyì bí yi rí?› ⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Cinu nyí rí: ‹pal rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ jìl ǹ pyě rə̀ yó mó, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la rə̀ yó shú ń só tɛ̃́ yé, nyǐ rə̀ bə cə́m zhe yé, ǹ m'ǎ cì.› » Elyi wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ mɔ rə̀ nyí mú.⁵Tùntúmə́ bé k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ pyɔ̌ mɔ́ sõ, sə pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh be n wɔ̀: «Byè yil á nə k'á kwɛ̃̀ á bà?» ⁶Bə lyár mɔ bə wɔ̀: «Bal mə̀dù tú n bə̀ n jəl nə́ba, n wɔ̀ nə́ba: ‹Kwɛ̃̀-na á vò pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ ába mɔ́ sõ, s'á wɔ̀ mɔ: Nyǐ Cinu nyí rí: È nə wɔ́ Yi rə̀ tɛ̀nɛ́ Esərayɛl nɛ́ ǹ mə́ ǹ twĩ̀ bə̀ bə̀ zhəl bə bwə̀rh Baal-Zəbuubi, Ekərɔ̃ lyì bí yi rí? Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, pal rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ jìl rə̀ yó mó, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la rə̀ yó shú ń só tɛ̃́ yé, nyǐ rə̀ bə cə́m zhe yé, ǹ m'ǎ cì.› »⁷Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh be n wɔ̀: «Etər bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń tú n bə̀ n jəl ába n súlí n cĩ́ ába zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ yà ń nyɛ̌ nɛ́?» ⁸Bə lyár mɔ bə wɔ̀: «Wɔ́ bal ń yà ń zù kàmə̀zwǐ è sɔ̃̀ ǹdə́ kur, n súlí n lyẽ tɔ̀nɔ̀ gɔ̀nɔ̀ ń cã̌ nɛ́.» Pyɔ̌ mɔ́ já n wɔ̀: «Nyǐ wɔ́ Təshəbe lyì bal Elyi!»⁹Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n twĩ̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal ǹdə́ ń nunə shí-ènu Elyi sõ. Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ jì n vò n yí Elyi sõ. Elyi yà ń jě tɛ̃́ pyɔ̀ òdù yə́-pɛ̀lɛ́ wa. Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Yi lò, pyɔ̌ mɔ́ pɔ nyí n wɔ̀: ‹Só tɛ̃́!› » ¹⁰Sə Elyi lyár shə̀dɛ́ɛ́sɛ shí-ènu yó-cə́bal mɔ́ n wɔ̀: «Àmyɛ́ gə wɔ́ Yi lò zhə̀n ga, sə myǐn shí dɛ̃̌-yi w mə jí mú, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ lyì bí shí-ènu y ga!» Sə myǐn shí dɛ̃̌-yi w mə jí mu, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń lyì bí shí-ènu yə́.¹¹Pyɔ̌ mɔ́ kə́ n bwérhé n twĩ̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shí-ènu yó-cə́bal dõ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shí-ènu y Elyi sõ. Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ yí n wɔ̀ mɔ: «Yi lò, nyǐ pyɔ̌ mɔ́ nyí: ‹Dámǎ ń wɛ̀rhɛ́ làlà ń só tɛ̃́!› » ¹²Sə Elyi lyár mɔ n wɔ̀: «Àmyɛ́ gə wɔ́ Yi lò zhə̀n ga, sə myǐn shí dɛ̃̌-yi w mə jí mú, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ lyì bí shí-ènu y ga!» Sə myǐn shí dɛ̃̌-yi w mə jí mu, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń lyì bí shí-ènu yə́.¹³Pyɔ̌ mɔ́ kə́ n bwérhé n twĩ̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shí-ènu yó-cə́bal dõ, bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shí-ènu yə́. Shə̀dɛ́ɛ́sɛ yó-cə́bal bə̀tɔ̀ nyǎn ńmyɛ̌ mɔ́ jì n vò n yí, sə ń gə́ yúwə́, ń jòm ń nə̀dwə́nə́ yó Elyi yé né, n lwə̀l mo n wɔ̀: «Yi lò, nyǐ à nyǔ mú ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shí-ènu y shɛ̀bɛ́ nyǔ mú ǹdə kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùr ta! ¹⁴Nyǐ myǐn shí dɛ̃̌-yi w mə jí shə̀dɛ́ɛ́sɛ shí-ènu yó-cìnə́ bé nã́yə́ə́ bé bə̀lyè yə́, ǹdə́ bə̀ lyì bí ga. Sə èlǎsɛ̃́, nyǐ à nyǔ mú ǹdə kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùr ta!»¹⁵Cinu màlɛ́ka y zɔ̀m ǹdə́ Elyi e wɔ̀ mɔ: «Tó mo ń só tɛ̃́! Bə̀k'á dùr ywẽ yé!» Elyi já n zɛ̃̀ n tó mo n só n vò pyɔ̌ mɔ́ sõ, ¹⁶ń gə́ yúwə́, ń wə̀l pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Nyǐ Cinu nyí rí: ‹ǹ gə́ twĩ̀ lyì bə vò bə bwə̀rh Baal-Zəbuubi, Ekərɔ̃ lyì bí yi rí ǹdə wɔ́ Yi rə̀ tɛ̀nɛ́ Esərayɛl nɛ́ bə̀ la bwə̌rh mó ta ce, pal rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ jìl rə̀ yó mó, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la rə̀ yó shú ń só tɛ̃́ yé, nyǐ rə̀ bə cə́m zhe yé, ǹ m'ǎ cì.› »¹⁷Aazha já n cì ǹdə Cinu Yi gə́ yà ń tó Elyi dɛnnɛ n byili ní mú. Ń gə́ yà ń bə byǐ zhe mó ce, wɔ́ ń da-byǐ Yɔram ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa, Zhəda pyɔ̌ Yɔram, Zhɔzafaatɛ byǐ mú pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́ yó wə. ¹⁸Aazha tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà?

Chapter 2

¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ Cinu gə́ tú n ce Elyi tó kùlmə̀ dɛnnɛ n zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌-yi w yi ní mú. Elyi ǹdə́ Elyize y'à zhǐr Jələgal nɛ́ bə tó dwã bə̀ n'ê zhə̀lə̀. ²Bə̀ gə́ y'à wɔ sɔ́má yó bə̀ n'ê zhə̀l yi ní, Elyi wə̀l Elyize ne: «Nyǐ wɔ́ lwə́l à n'â lwə̀l mó, mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ bə̀ Cinu nə́ ń twĩ̀ ni gaga, Bətɛl nɛ́.» Elyize lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú* e súlí ǹmyɛ́ cìcì mú mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ nã́nyì mú*, à t'â la ǹ kwã nɛ́ kwã̀ɔ̃̀ a yẽ̌ mó yé.» Sə bə̀ tó dwã bə vò bə yí Bətɛl.³Nyì-zwennə* bé kùkùl ré rə̀ y'a wɔ Bətɛl nɛ́ mɔ́ lyì bí du bə b'e jəl Elyize, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Ǹ nə yě bə̀ Cinu mà n kwè ǹ yó-cə́bal mɔ́ n mə n vò dɛ̃̌-yi w zà?» N lyár n wɔ̀: «Àmyɛ yě rə̀ nyí ni; shĩ̌-nə á nyí rí!» ⁴Elyi zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Elyize, nyǐ wɔ́ lwə́l à n'â lwə̀l mó, mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀, bə̀ Cinu Yi nə́ ń twĩ̀ ni Zheriko ne.» N lyár n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú e súlí ǹmyɛ́ cìcì mú mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ nã́nyì mú, à t'â la ǹ kwã nɛ́ kwã̀ɔ̃̀ a yẽ̌ mó yé!» Bə tó dwã bə vò bə yí Zheriko.⁵Nyì-zwennə bé kùkùl ré rə̀ y'à wɔ Zheriko né mó lyì bí bə̀ bə yí Elyize nyí ni bə wɔ̀ mɔ: «Ǹ nə yě bə̀ Cinu mà n kwè ǹ yó-cə́bal mɔ́ n mə n vò dɛ̃̌-yi w zà?» N lyár n wɔ̀: «Àmyɛ yě rə̀ nyí ni; shĩ̌-nə á nyí rí!» ⁶Elyi wɔ̀ mɔ: «Mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀, nyǐ wɔ́ lwə́l à n'â lwə̀l mó, bə̀ Cinu Yi nə́ ń twĩ̀ ni Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó.» N lyár n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú e súlí ǹmyɛ́ cìcì mú mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ nã́nyì mú, à t'â la ǹ kwã nɛ́ kwã̀ɔ̃̀ a yẽ̌ mó yé!» Bə̀ bə̀lyè y ga tó dwã bə kwè sɔ́má bə̀ la.⁷Nyì-zwennə bé kùkùl ré nunə shí-ènu zhǐr bə pú bə̀ kùrə̀, bə vò bə zhì Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yé y wə; sə bə̀ y'à nyɛ námpɔ́lɛ́ ǹdə́ Elyi ǹdə́ Elyize bə̀ y'à zhǐ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y bù-cǔ w yó mó. ⁸Rə̀myɛ́ yi ní, Elyi vùr ń kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ yá, n pyípyílí yə, n zɛ̃̀ n zə y n mə n mà nɛ̃̌ mɔ́, mə bɔ̀n dwã wa. Bə̀ ga bə̀lyè y tó cɛ-kùlì y wẽ́ bə byɛrhɛ.⁹Bə̀ gə́ tú bə byɛrhɛ kwã nɛ́, Elyi wə̀l Elyize ne: «Lwə̌l ne kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à mə̌ s'a wɛ̀rhɛ́ a pɔ̃́ mɔ́ ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ ne kwè ǹ nyí ni bə̀ m'e vò pyépyé yé!» Elyize lyár n wɔ̀: «À só sə ǹmyɛ́ éshìrhə́ y b'e só à yó wə, twər kùrə̀ nə̀lyè ga!» ¹⁰Elyi zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Ǹ nə́ ǹ lwə̀l ne kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ̀rhɔ́ zum. Sə ǹ gə nɔ nɛ bə̀ gə tú bə kwè ne ǹ yala nɛ bə̀ m'ê la dɛ̃̌-yi w yi ní, sə́ nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ lwə̀l mó m'a pyìrh ǹ yilə, è gə də̀ rə̀myɛ́ sə́ nyǐ rə̀ t'â la pyǐrh yé.»¹¹Sə bə̀ gə́ y'à n'ê zhílí bə̀ sɔ́má y ǹdə́ bə̀ n'ê zhərh ǹdə́ dwã yi ní, bə̀ púrí myǐn eshã-vwə̃tu ǹdə́ myǐn eshərh tú rə pɔr bɛ dwã nɛ. Elyi já n tó kùlmə̀ dɛnnɛ n jì n vò dɛ̃̌-yi wə. ¹²Sə Elyize yà ń nə́ ń nyǐ ǹdə́ ń nə́ ń búbwéé n zhe: «À da! À da! Esərayɛl búlə́ eshərh-vwə̃tur rí ǹdə́ eshə-jòmnə bé!» Sə ń kə́ n yə̀ mɔ nɛ yé. Rə̀myɛ́ yó, n zə ń gàndɛ́ n kǎr dwã twər rə̀lyè.¹³N kó tɛ̃́ n kwè kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y è y'à pàr Elyi pyə́pyɛla w e tu tɛ̃́ mɔ́, n zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n bə̀ n zhì Zhɔrdɛ̃ bwǐ y bù-cǔ w yó. ¹⁴N zə kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y è y'à shí Elyi pyə́pyɛla w e tu tɛ̃́ mɔ́ n mə n mà nɛ̃̌ mɔ́, ń mə́ ń zhe: «Wɔ́ yẽ̀ Cinu, Elyi Yi rí ŋwɛ́nɛ́?» Elyize myɛ mà nɛ̃̌ mɔ́, mə bɔ̀n dwã wa, n zɛ̃̀ n byɛrhɛ.¹⁵Zheriko nyì-zwennə bé kùkùl ré lyì bí bə̀ zhì pyépyé bə nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Elyize yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Nyǐ Elyi éshìrhə́ y só Elyize yó wə́.» Bə b'e jəl mo, bə wùlì tɛ̃́ ń yé né kɔn b'e yí bə̀ n'ê dwə̀rh cɛ yá; ¹⁶bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Nyǐ nunə shí-ènu, bə̀ wɔ́ wu-jɔ̀ cìnə́ bə̀ súlí nə́myɛ̌ ǹ tùntùnnə bé ne. Nə́ n'é lwə̀l mó bə̀ n pə bɛ sɔ́má, bə vò bə pyà ǹ yó-cə́bal mɔ́. Dɛ̀ga, Cinu Eshirhə y gə è kwè mo e vò e ji pyɔ̀ òdù yó ráá pyə̀-gɔ́rɔ́ òdù wẽ́.» Sə Elyize wə̀l be: «Bə̀-na lò twĩ̀ yé!»¹⁷Sə bə̀ gə́ y'à lyɛ̀ɛ̀ mɔ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce ń wə̀l be: «È gə wɔ́ èta sə á twĩ̀ lyì!» Bə̀ twĩ̀ nunə shí-ènu y bə vò bə pyà Elyi dwã nə̀tɔ̀ ga, sə bə̀ yə̀ mɔ nɛ yé. ¹⁸Bə zɛ̃̀ bə k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ Elyize ń yà ń mɛ̃ Zheriko né mó sõ; bə̀ gə́ yú ń sõ, ń wə̀l be: «À yə̀ dámǎ a wɔ̀ ába bə̀ á bə̀k'á vò gàà?»¹⁹Zheriko lyì zɛ̃̀ bə b'e wɔ̀ Elyize ne: «Ǹdə à yó-cə́bal mɔ gə́ nə nɛ́, cɔ w w jǒm nyɛ̀; sə wɔ́ nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ bə càn yé, kaka myɛ súlí rə̀ t'â ce byǎ cɛ y wẽ́ yé.» ²⁰Elyize zɛ̃̀ n wɔ̀: «Zə-na dɔ̌-nə̀zhĩ̌ nándwə̃̀ sə á ce nə̀kwə̃̌ è wẽ́ á b'ǎ pɛ̃!» Bə zə rɛ bə b'e pɔ̃.²¹N zɛ̃̀ n du n vò nə̀-bùlì y yó, n yí n ló nə̀kwə̃̌ y nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́, ń mə́ ń zhe: «Nyǐ Cinu nyí rí: ‹À n'â kwɛrhɛ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ mùnì ga mə jǐrh nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ mə̀ càn; mə̀ k'ê t'â la kaka gu yé, e súlí myɛ mə̀ k'ê t'â la kaka cə̌r bə̀ rə̀ ce byǎ cɛ y kɛ̀bɛ́ wẽ́ yé.› » ²²Nɛ̃̌ mɔ́ j'a kwɛrhɛ mə̀ wɔ́ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ mə̀ càn kɔn b'e yí zà gwẽ̌, ǹdə Elyize gə́ yà ń zɔ̀m nɛ́.²³Elyize zhì gàà n zhǐr n vò Bətɛl. Ń gə́ yà ń tú n wɔ sɔ́má yó yi ní, bə̀sɔ́ná kùkùl rə̀dù shí cɔ w rə du, rə̀ n'ê ywə̌rh mo rə̀ m'ê zhe: «Zhílí ǹ sɔ́má y ń vò, yə́-pǎl-cɔ̀lɔ́ cə́bal, zhílí ǹ sɔ́má y ń vò!» ²⁴N kwɛ̃̀ n pyìrhí n nyǐ bi, n zɛ̃̀ n zə Cinu yil ré n mə n bwəl lwɛlɛ n pə bɛ. Rə̀myɛ́ yi ní, cílə́-kùúli rə̀lyè shí tú w wə, sə du sə dɔ̃̀ bə̀sɔ́ná shə́-èna ǹdə́ bə̀lyè bə̀ wẽ́ sə zhəzhɛrɛ. ²⁵N zhì dɛ̃̌ gàà mɔ́ n lyɛ̃ n vò Karəmɛl pyɔ̀ w yó, n zɛ̃̀ n zhì Karəmɛl n kwɛ̃̀ n bə̀ Samarɛ.

Chapter 3

¹Akaabɛ byǐ Yɔram jǐrh Esərayɛl pyɔ̌, Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ nyǎn rɛ́ yó wə; sə ń jòm Samarɛ nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə shí ǹdə́ nə̀lyè. ²Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə, sə ń lwɛlɛ rɛ́ y'à yə̀ ń da ǹdə́ ń ná nyǎn rɛ́ yí yé, bə̀ ń ce Baalɛ* èsã̌yùlú nə́kulu w ń da yà ń cìì tɛ̃́ mɔ́ jé tɛ̃́. ³Ń kwè Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́* mɔ́ nà. Ń yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kɔ̀bɔ́ Zhərɔbwam yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé.⁴Mɔwaabɛ pyɔ̌ Məsha yà ń nə́ ń kɔ̀n pyììsì; sə byin byin gakó ń yà ń mə̌ sə n pə pyì-byǐrh mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ pyì-byərh shɛ̀bɛ́ sə̀ kùr ré y'à já mɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ. ⁵Sə pyɔ̌ Akaabɛ gə́ tú n bə̀ n cì kwã nɛ́, Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́ cẽ Esərayɛl pyɔ̌ Yɔram ń yà ń pú mu mú nyə́ né zõ yò. ⁶Pyɔ̌ Yɔram já n zɛ̃̀ làlà n du Samarɛ cɔ w wa, n gə̀ Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó.⁷N zɛ̃̀ n twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ nɛ: «Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́ cẽ à nyə́ né zõ yò. Ǹ mǎ shɛ̀nɛ́ ń ce nyí à kwã nə́ vò nə́ bú ǹdə́ Mɔwaabɛ tənà yá?» Zhəda pyɔ̌ mɔ́ lyár n wɔ̀: «À m'a vò a bú ǹdə́ mɔ. Àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ m'a yə̀ kɔn rə̀dù, à dwí rí lyì bí ǹdə́ ǹ dwí rí lyì yə̀ kɔn rə̀dù, à shəshesé ǹdə́ ǹ nyɛ̌sɛ́ yə̀ kɔn rə̀dù.» ⁸N súlí n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Sɔ́má kɛ̌ nə́ m'ǎ kwè nə́ m'é vò?» Yɔram lyár n wɔ̀: «Edɔm gɔ-elũ èpòlò w sɔ́má yá.»⁹Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ mɔ́ e súlí Edɔm pyɔ̌ mɔ́ j'a zɛ̃̀ bə shə́r bə kwè sɔ́má. Bə̀ wɛ̀rhɛ́ dwã nyàlpyɛ̀ sɔ́má yó ǹdə́ bə̀ n'ê zhə̀lə̀. Sə rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ tú bə lyɛ̃̀ nɛ̃̌ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à zhĩ bə̀ wẽ̀ ré nə pú bə̀ kùr mú yilə. ¹⁰Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: «È də̀ zhə̀n yé! È m'a yə̀ Cinu ń byẽ̀ nə́myɛ̌ pyǎ bɛ́ bə̀tɔ̀ y ga zhə̀n ga ń la n ce Mɔwaabɛ lyì bí jɔ̃̀ wa.»¹¹Zhɔzafaatɛ zɛ̃̀ n bwə̀rh n wɔ̀: «Cinu nyì-zwennə* nə tɛ̀ nyɔ̀nɔ̀ nə́ b'ǎ tó ń dɛnnɛ nə́ sú Cinu Yi wu* nà?» Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə mə̀dù lyár n wɔ̀: «Shafaatɛ byǐ Elyize, ń yà nə́ ń ce nɛ̃̌ Elyi jɛ̀sɛ́ nɛ mɔ́.» ¹²Zhɔzafaatɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Cinu nə́ ń tó ń dɛnnɛ ń zɔ̀m zhə̀n ga.» Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ mɔ́ e súlí Edɔm pyɔ̌ mɔ́ j'a zɛ̃̀ bə vò ń sõ.¹³Elyize bwə̀rh Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n rə̀ wɔ àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ cəcəl wə? Zhəl ń vò ń bwə̀rh ǹ da nyì-zwennə bé ǹdə́ ǹ ná nyə̀ná bɛ́.» Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Gaga. Wɔ́ Cinu ń byẽ̀ nə́myɛ̌ pyǎ bɛ́ bə̀tɔ̀ y ń la Mɔwaabɛ lyì bí jɔ̃̀ w co.» ¹⁴Elyize kə́ n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú*, ń jàn rɛ́ bə swɛ̃́ zhe, à n'â twĩ̀ à pɛ mɔ mɔ́, à gə y'à t'â nyàm Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ, à y'à t'â la ǹ sõ cilu yé, à gaga mɔ́ y'à t'â la mɔ́ nyǔ myɛ yé!¹⁵Èlǎsɛ̃́, zə-na dà-bal mə̀dù à b'ǎ pɛ̃!» Sə dà-bal mɔ́ gə́ tú ń nə́ ń dwí ń dàkɔ̀nɔ́ w yi ní, Cinu jàn rɛ́ j'a zù Elyize. ¹⁶Elyize zɛ̃̀ n wɔ̀: «Nyǐ Cinu nyí rí: ‹Bə̀ kú gwáárɛ nánzhəzhɔ̌ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ wẽ́!› ¹⁷Nyǐ Cinu nyí rí: ‹Á t'á la zho dweme nyɔ̀ɔ̀ yé, á t'á la dwà myɛ nɔ è n'ê nywɛ̀ yé, e jà nə̀-gɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ m'a sú ǹdə́ nɛ̃̌, ámyɛ̌ cìcì mú ǹd'á vwàmá nɛ́ e súlí á vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ zhĩ á wẽ̀ ré mó yilə.›¹⁸Rə̀myɛ́ gwẽ̌ m'a yə̀ kɔn námpɔ́lɛ́ Cinu yilə: ń mà n ce Mɔwaabɛ tənà y á jɔ̃̀ wa. ¹⁹Á m'ǎ cɔ̀ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ lù byílsí bə kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ ǹdə́ cə-fwààlɛ́ gakó; á m'ǎ kà cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê ce byǎ mɔ́ gakó; á m'ǎ shĩ nə̀-bùlsé gakó; á m'ǎ dul nə́kulə cɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê vwàl mɔ́ gakó wẽ́ á m'á cɔ̀ sɛ.»²⁰È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, nəkɔkɔ́lɛ́ vwĩ̀ rí zwə́l yi ní, bə̀ púrí nɛ̃̌ mə̀ shí Edɔm mə̀ n'ê dùr mə̀ bànà, sə tənà y sú ǹdə́ nɛ̃̌ kókó.²¹Mɔwaabɛ lyì bí gakó gə́ y'à nyɛ̀ɛ̀ bə̀ pyǎ bɛ́ bə̀myɛ́ bə̀tɔ̀ y y'à tú bə̀ la bú ǹdə́ bɛ mɔ́, bə̀ byẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ byinə né y'à yú búlə́ jàà w zhəl mó, bə ce bə vò bə̀ zhì swɛ̃́ rɛ́ yó. ²²Bə̀ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ w y'à n'ê jə́jɛ̀mɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa; sə nɛ̃̌ mɔ́ y'à jǐrh nánshɔ̃̀ ǹdə jal ta bə̀ yírh wə. ²³Bə j'a búbwéé bə wɔ̀: «Nyǐ wɔ́ jal! Pyǎ bɛ́ g'e bú dwã ǹdə́ búlə́ shìmì bə súlí bə gu dwã. Rə̀myɛ́ ce, Mɔwaabɛ lyì, zɛ̃̀-na tɛ̃́ nə́ vò nə́ bubu bə̀ wẽ̀ ré!»²⁴Sə bə̀ gə́ zhə̀l bə bwəlse Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zulə́ jàà y nɛ yi ní, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a jàr jàr bə du, bə bú ǹdə́ bɛ, bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ. Mɔwaabɛ lyì bí dùr bə̀ yé né. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zù Mɔwaabɛ tənà y wẽ́ bə gu è lyì bí. ²⁵Bə wǔr bə̀ cɛmɛ nɛ́ byílsí, lò gakó dul nə́kulu cɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê vwàl mɔ́ gakó wẽ́ sə sú; bə shĩ nə̀-bùlsé gakó, bə kà cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à n'ê ce byǎ mɔ́ gakó; è y'à dǎl Cər-Erɛɛsɛ cɔ w byílsí dúdú sə̀ y'à zhǐ dɛ̃̌, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe kɔ́làmpésé mó tú bə kə́kɛ́lɛ́ wa, bə bú ǹdə́ wa.²⁶Mɔwaabɛ pyɔ̌ mɔ́ gə́ tú n púrí búlə́ né y'à du ń jàn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, ń zə nunə zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ bə̀ búlə́ shìmì n ce ń kwã ń la mə n nyɛ́ɛ́ n vò n yí Edɔm pyɔ̌ mɔ́ nɛ, sə bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ yé. ²⁷Rə̀myɛ́ yó, ń zə ń byì-cɛ y è y'à mə̌ s'e pú mu e yə̀ pyɔ̌ mɔ́, n mə n zwə́l vwĩ̀* námpúm cɛ̃́ɛ̃́ byílí y yó. Lyì bí lyimə zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə du ń tənà y w bə kwɛ̃̀ bə vò jè.

Chapter 4

¹Dɛ̃ rə̀dù, kɛ̃ mə̀dù ń byal mɔ́ yà ń wɔ́ nyì-zwennə* bé kùkùl rə̀dù lò, tú n nə Elyize n lwə̀l mo n wɔ̀: «Ǹ tùntùnnə à byal mɔ́ cùwə̀, e jà ǹ yě bə̀ ń yà ń nə́ ń nyàm Cinu. Ń yà ń zhe lò jim. Jìm rí cə́bal tú ń nə́ ń yǎl n zə à bə̀sɔ́ná bɛ́ bə̀lyè y ń la n ce bə yə̀ ń yómə́.» ²Elyize zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n à wɔ̌ à wɛ̀rhɛ́ ǹ yilə? Byili ni kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹmyɛ́ zhe ǹ sõ mó.» Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Ǹ tùntùnnə mó bə kaka zhe ń sõ yé, è gə də̀ nwə̃̌* námpɔ́lɛ́ dúdú è dàl à la tǔr.»³Elyize zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Zhəl ń vò ń jìmì wẽ̀ nánkwə̀ə́le ǹ jə̀-dwã bɛ́ gakó sõ ǹdə ǹ gə́ wɔ̌ nɛ́ mɔ́ gakó. ⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, sə́ zə ǹ byǎ bɛ́ á zù jù wə, ń vwɛ̃ bòlò w ń pyi á nyí ni. Sə́ zɛ̃̀ ń ló nwə̃̌ y wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́. Ku w kɔ̀bɔ́ gakó ò sú mú, sə́ vwɛ̃ w ń cĩ́ kwã nɛ́.»⁵Kɛ̃ mɔ́ já n zhǐr Elyize sõ. Ń gə́ yú jè, n zə ń byǎ bɛ́ n zù jù wə, n zɛ̃̀ n vwɛ̃ bòlò w n pyi; byǎ bɛ́ y'à n'ê kwè wẽ̀ ré bə̀ pɛ mɔ, ńmyɛ̌ zɛ̃̀ ń nə́ ń lwé nwə̃̌ y rə̀ wẽ́ rə̀ swí. ⁶Sə wẽ̀ ré gakó gə́ y'à tú rə sú yi ní, ń wə̀l ń byǐ mə̀dù ni: «Kwě ku dõ ń pɛ̃!» Ń byǐ mú lyár mɔ n wɔ̀: «Ku nánkòló k'ô tɛ̀nɛ́ yé.» Rə̀myɛ́ yi ní, nwə̃̌ y j'a kwi.⁷Kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n bə̀ n cĩ́ rə̀ nyí Yi lò mó ne, sə Yi lò mó wə̀l mo: «Zhəl ń vò ń yè nwə̃̌ y èmyɛ́ mɔ́ ń mə́ ŋwɛ́ɛ́ ǹ jim rí, sə ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ zə wɛ́rɛ́ y kùr ré á m'á sɛ̃ á cìn ni.»⁸Dɛ̃ dõ myɛ, Elyize yà ń tó Shənɛm ń nə́ ń lyɛ̃. Cɔ w òmyɛ́ nə̀cɛ̀n-kɛ̃ mə̀dù nyɛ́ɛ́ mɔ n bə̀ n jí kùjú ń sõ. Sə kɔn j'a zhí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, Elyize gə tó gàà ń nə́ lyɛ̃ gakó, ń nə́ ń zhə̀l ń jí kùjú ń sõ. ⁹Kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń byal mɔ́ nɛ: «Ǹ na! Àmyɛ́ yě bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń tó nə́ sõ ń lyɛ̃ mɔ́ wɔ́ Yi lò námpúm.¹⁰Rə̀myɛ́ ce, bə̀ nə́ lù jì-zɔ̃̀rà námpɔ́lɛ́ lyarh rɛ́ wa. Nə́ m'ǎ cĩ́ pal ǹdə́ tabəlɛ́ ǹdə́ yə́-dɔ̌ e súlí pàntɛ́mɛ́ è wẽ́ ń yilə. Èta ń gə tú nə́ sõ, ń wɔ̌ ń mà n vò n zù gàà mɔ́.» ¹¹Dɛ̃ rə̀dù, Elyize kə́ n bə̀ bə̀ sõ. N zɛ̃̀ n vò n zù n pyẽ̀ dɛ̃̌-yó jì y wẽ́.¹²N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə Geyəzhi ni: «Byẽ̌ Shənɛm lyì kɛ̃ mɔ́ ń pɛ̃!» Ń tùntùnnə mó vò n byẽ̀ kɛ̃ mɔ́, kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n bə̀ ń zhǐ tùntùnnə mó yé né. ¹³Elyize wɔ̀ ń tùntùnnə mó ne: «Wál mɔ: Nyǐ ǹ búl wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ nə́ yilə, ǹ gə́ nə́ n nyàm nə́ba mɔ́ yilə. Bə̀kɔ́n nə́ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ wɛ̀rhɛ́ ǹ yilə? Nə́ wɔ̌ nə́ lwə̀l kɔn pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ nɛ ǹ yilə?» Kɛ̃ mɔ́ lyár n wɔ̀: «Ɔ̃́'ɔ̃! À zhe yə̀-zùlə́ à dwí rí lyì bí cəcəl wə.»¹⁴Elyize zɛ̃̀ n bwə̀rh Geyəzhi n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ń yilə?» Geyəzhi lyár n wɔ̀: «Nyǐ ń bə byǐ zhe yé, e jà ń byal mɔ́ jǐrh náncɛ.» ¹⁵Elyize wɔ̀ Geyəzhi ni: «Byẽ̌ mo n kwɛ̃̀ n bà!» Geyəzhi byẽ̀ mo, n kwɛ̃̀ n bə̀ n yí n zhì étwí-ènyí rí ni. ¹⁶Elyize zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Byin ní, yi rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ cìcì, ǹ m'ǎ zə byǐ ǹ jɔ̃̀ wa.» Kɛ̃ mɔ́ lyár n wɔ̀: «Gaga, à yó-cə́bal Yi lò, bə̀k'á jə́jɛ̀nɛ́ ǹ bə̀kɔ́ mɔ́, ń gõ̀ kɔma ń pɔ̃ yé.»¹⁷Sə byin rí tɛ̀bɛ́ rə̀ pú mú, yí rí rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì, kɛ̃ mɔ́ kwè pǔ n lù bal-byǐ ǹdə Elyize gə́ yà ń wə̀l mo né. ¹⁸Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y byìlə̀. Dɛ̃ rə̀dù, e zɛ̃̀ e twèlé e vò è da mɔ́ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ jə̀rnə̀ bé mó sõ. ¹⁹E j'a zhì zhì e wǔrh e ce è da nɛ e wɔ̀: «À yó! À yó!» È da mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə mó ne: «Kwě mo ń vò ń pə ń ná nɛ!» ²⁰Tùntùnnə mó kwè mo n vò n pə ń ná nɛ. Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y mɛ̃ è ná nə̀rh yó kɔn m'e yí nə̀nyɔ́nɔ́ w ecəl wə, sə è cù rə̀myɛ́ yi ní.²¹Kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n kwè y n vò n cĩ́ Yi lò mó pal rɛ́ yó, n vwɛ̃ bòlò w n pyi è nyí ni n zɛ̃̀ n shə́r. ²²N byẽ̀ ń byal mɔ́ n wɔ̀ mɔ: «À n'â lwə̀l mó, twĩ̌ ǹ tùntùnnə mə̀dù n bə̀ ǹdə́ bə̀nə-nyɛ̀sɛ́ èdù! À la dǔr a yí Yi lò mó sõ s'a k'a kwɛ̃̀ a bà.»²³Ń byal mɔ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Byè yil ǹ nə́ ǹ yǎl ń vò Yi lò mó sõ zà? È də̀ càn-dùlí* y címsi myɛ, è də̀ shìrhə́ dɛ̃* myɛ.» Ń kɛ̃ mɔ́ lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹ wu bə̀k'a zɛ̃̀ yé!» ²⁴Kɛ̃ mɔ́ lyẽ bə̀nə-nyɛ̀ y n zɛ̃̀ n wɔ̀ tùntùnnə mó ne: «Zə nɛ nə́ vò, zhəl sə ǹ bə̀k'á zhì sɔ́má yó ǹd'ê gə də̀ àmyɛ́ à pɔ mɔ́ nyí yé!»²⁵Kɛ̃ mɔ́ zhǐr n kwè sɔ́má n vò n yí Yi lò mó sõ, Karəmɛl Pyɔ̀ w yó.Sə Yi lò mó gə́ nɔ mɔ ǹdə́ ń gwẽ̌ wɔ pyépyé yi ní, ń wə̀l ń tùntùnnə Geyəzhi ni: «Nyǐ nə́ Shənɛm lyì kɛ̃ mɔ́! ²⁶Dǔr ń vò ń jəl mo sə́ bwə̀rh mo ń wɔ̀: ‹Ǹ jɛ̀? Ǹ byal mɔ́ jɛ̀? Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y jɛ̀?› » Kɛ̃ mɔ́ lyár Geyəzhi n wɔ̀: «Yə̀-zùlə́ dúdú!»²⁷Sə ń gə́ yú Yi lò mó sõ, pyɔ̀ w yó mó, ń tu n zə ń nèsé ne,a Geyəzhi twẽ̌ n yí ń la mɔ vɔ̃ n ce kwã nɛ́, Yi lò mó zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Yẽ̌ mo, bə̀ wu-zhùlù zhe mo; sə Cinu shèè re à yé né; ń yə̀ re ne byili yé.»²⁸Kɛ̃ mɔ́ já n wɔ̀ mɔ: «Wɔ́ àmyɛ́ à lwə̀l byǐ à yó-cə́bal mɔ́ nɛ nà? À yə̀ guri a wɔ̀: ‹Bə̀ nɛ jə́jɛ̀nɛ́!›?» ²⁹Elyize wɔ̀ Geyəzhi ni: «Zɛ̃̀ ń tɛnɛ, kwě à də̀-dɔ̀lɔ̀ w ń zə ǹ jɔ̃̀ wa, sə́ shə́r n vò. Ǹ gə jəl lò, sə ǹ bə̀ mɔ ce yé; lò gə co mó myɛ sə ǹ bə̀ zwẽ yé. Ǹ gə yú sə́ cĩ́ à də̀-dɔ̀lɔ̀ w bal-byǐ y yé-zwã̌ y yó.»³⁰Bal-byǐ y ná mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú* e súlí ǹmyɛ́ cìcì mú mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ nã́nyì mú*, à t'â la zhǐr a yẽ̌ mó yé!» Elyize já n zɛ̃̀ n tó ń kùrə̀. ³¹Geyəzhi yà ń jɛ̀nɛ̀ bɛ n yí. Ń yà ń cĩ́ də̀-dɔ̀lɔ̀ w bal-byǐ y yé-zwã̌ y yó, sə bə̀ yə̀ cəl myɛ nyɛ̀ɛ̀ yé, bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y myɛ yə̀ nyínyìmí yé. Rə̀myɛ́ ce Geyəzhi ká n kwɛ̃̀ n bə̀ n jəl Elyize n cĩ́ mu rə̀ nyí n wɔ̀: «Bal-byǐ y yə̀ zɛ̃̀ yé.»³²Elyize zə zə n bə̀ n yí kɛ̀lɛ́ y wa, n púrí bal-byǐ y cùwə̀, sə bə̀ y'à cĩ́ y ńmyɛ̌ pal rɛ́ yó. ³³N yí n zù jì-zɔ̃̀rà y wẽ́, n vwɛ̃ bòlò w n pyi ńmyɛ̌ ǹdə́ bal-byǐ y nyí ni, n zɛ̃̀ n zɛ̃̀ ń nə́ ń ce Cinu. ³⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń zɛ̃̀ n pyẽ̀ n gɛ̀nɛ̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yá, n pú ń nyí è nyí rí yó, n pú ń yírhə́ né è yírhə́ né yó, n zɛ̃̀ n súlí n pú ń jɛ̀sɛ́ è jɛ̀sɛ́ yó. Sə ń gə́ yà ń pyě n gɛ̀nɛ̀ y èta mɔ́ yi ní, bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yala nɛ́ j'a jǐrh bárhɛ́.³⁵Elyize kwẽ̌ dɛ̃̌ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yó, n zɛ̃̀ ń nə́ ń zhə̀l ń gúgúrhí tɛ̃́ jì y wẽ́. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n kə́ n bə̀ n pyẽ̀ n gɛ̀nɛ̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yá. Rə̀myɛ́ yó, bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y mà wáshə̌ twər tàlpyɛ̀ e zɛ̃̀ e púr è yírhə́. ³⁶Elyize zɛ̃̀ n byẽ̀ Geyəzhi n wɔ̀ mɔ: «Byẽ̌ Shənɛm lyì kɛ̃ mɔ́ n bà!» Geyəzhi vò n byẽ̀ mo. Kɛ̃ mɔ́ gə́ tú n yí Elyize nyí ni, Elyize wɔ̀ mɔ: «Kwě ǹ byǐ mú ń mə́ vò!» ³⁷Kɛ̃ mɔ́ já n tu ń nə̀rh kùr wə, n wùlì tɛ̃́ n zə ń yé n pú tɛ̃́. Rə̀myɛ́ kwã, ń kwè ń byǐ mú n mə n shə́r.³⁸Elyize yà ń kwɛ̃̀ n bə̀ Jələgal. Nɔrh y'à tu cɔ w w rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní. Nyì-zwennə bé kùkùl ré lyì bí y'à jě ń yé né. N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə mó ne: «Yele nə́kɔ̃́-fɔ̀lɔ̀ w kúl wə, sə́ zhì dɔm nyì-zwennə bé kùkùl ré lyì bí yilə.» ³⁹Nyì-zwennə bé kùkùl ré lò mə̀dù shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n vò gɔ sõ ń la də̀-vɔr kõ. N yí n nə ku ò nyɛ̌ ǹdə də̀vɛ̃́-cǒ ta gɔ sõ, n kwẽ ò byǎ bɛ́ bə̀ nyɛ̌ ǹdə́ pyə̀-kɛ̃-pòlò byǎ nɛ n sú ń gɔ̀nɔ̀ wá. N zə bɛ n kwɛ̃̀ n bə̀ n yí, n gõ̀ be námpɔ́lsɛ námpɔ́lsɛ n ló nə́kɔ́nɔ́ w wẽ́. E jà lòlò yà ń yə̀l wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ pár yé.⁴⁰Bə zɛ̃̀ bə vùr dɔm mɔ́ bə pə lyì bí ni bə̀ la jú. Sə bə̀ gə́ lə́lá dɔm mɔ́, bə̀ j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê wǔrh be m'ê zhe: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə́kɔ́nɔ́ w wẽ́ mó wɔ̌ rə̀ gwi, Yi lò!» Sə rə̀myɛ́ mɔ́ ce, bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə jí dɔm mɔ́ yé. ⁴¹Yi lò mó zɛ̃̀ n wɔ̀: «Zə-na mún á b'ǎ pɛ̃!» N zwẽ mún mú n ló nə́kɔ́nɔ́ w wẽ́ n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə mo ne: «Shár dɔm mɔ́ ń pə lyì bí ni bə jí!» Kɔ̀-bəlwɛ̀lɛ́ də́-byǐ y'à k'ê tɛ̀nɛ́ nə́kɔ́nɔ́ w wẽ́ yé.⁴²Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ w cìcì, bal mə̀dù zə wẽ̀ byǎ nã́yə́ə́ bé* búrú n shí Baal-Shəleshə n bə̀ n pə Yi lò mó ne: orəzhɛ nándwə̃̀ mún búúri shí-èlyè ǹdə́ bə̀lɛ́ ń kwar dùlì dùlì yóló. Elyize zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə mó ne: «Kwě re ń tə̀ lyì bí ni bə dɔ̃̀!» ⁴³Ń tùntùnnə mó wɔ̀ mɔ: «Etər à m'a tó né a tə̀ tɛ̀bɛ́ nunə zɔ̌m nɛ?» Elyize ká n bwérhé n wɔ̀ mɔ: «Tə́l re lyì bí ni bə dɔ̃̀! Nyǐ Cinu nyí rí: ‹Bə̀ m'a dɔ̃̀ rɛ, sə rə̀ m'a dàl.› » ⁴⁴Tùntùnnə mó kwè re n tə̀ lyì bí ni bə dɔ̃̀, sə rə̀ zhə̀n ga dàl ǹdə Cinu gə́ yà ń byili ní.

Chapter 5

¹Siri pyɔ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń nyàm ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Naama, ń yà ń súlí ń só mo dɛ̃́dɛ̃́, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ Cinu yà ń tó né n mə n ce Siri lyì bí jí bɛlɛ. E jà bal ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń yà ń wɔ́ búlə́ kàndɔ mɔ́, yà ń wɔ́ yə-bəcàndɛ̀* cə́bal. ²Siri lyì bə̀ y'à du bə vò bə vwǎrh Esərayɛl tənà y wẽ́ mó, y'à zɔ kɛ̃-byǐ námpɔ́lɛ́ yə-kɛ̃* bə m'e shí gàà bə kwɛ̃̀ bə bà; kɛ̃-byǐ y y'à zɛ̃̀ è wɔ Naama kɛ̃ mɔ́ sõ, è n'ê twĩ̀ è pɛ mɔ.³Dɛ̃ rə̀dù kɛ̃-byǐ námpɔ́lɛ́ y wə̀l è yó-cə́kɛ̃ mɔ́ nɛ: «À yó-cə́bal mɔ́ gə yà ń wɔ̌ ń mà n yí nyì-zwennə* mó mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Samarɛ nɛ́ mɔ́ sõ cìcì, nyǐ ń y'ǎ m'a shili ń yə-bəcàndɛ́!» ⁴Naama kwè n vò n cĩ́ ń yó-cə́bal mɔ́ nɛ, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Nyǐ wɔ́ kɛ̃-byǐ námpɔ́lɛ́ y kɛ̀bɛ́ è shí Esərayɛl mɔ́ è byili ni rə̀myɛ́ mɔ́.»⁵Siri pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Rə̀myɛ́ sə́ tɛnɛ ń vò! À m'a twĩ̀ mú ǹdə́ sɛ́bɛ́ ń vò ń pə Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ.» Sə Naama zhə̀lə̀. N zə sə̀byì-kùlì è dùmì rí mɛrhɛ cəə́le zwã̌-àtɔ̀ ǹdə́ sánə́má cəə́le shə́-shə̀ldù e súlí címsí kàmə̀zwǐsi shíyə́. ⁶Naama yí n pə sɛ́bɛ́ rɛ́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ. Siri pyɔ̌ mɔ́ yà ń kɛ̃ n wɔ̀: «Ǹ gə tú ǹ nɔ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ yi ní, lwar bə̀ nyǐ à súlí a twĩ̀ à tùntùnnə Naama mùnì ga ń shili ń yə-bəcàndɛ́.»⁷Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ gə́ kàrmə̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ n zhɛ̀, ń kǎr ń gàndɛ́a, n wɔ̀: «À nə wɔ́ Yi à wɔ̌ à vùr lò myə̌l ráá a ce lò zə myə̌l nà, lò mó mɔ̀bɔ́ mə n twĩ̀ lò à sõ mùnì ga a shili ń yə-bəcàndɛ́? Nyǐ-nə á nyì wé, nyǐ wɔ́ à nyí ń nə́ ń pyà!»⁸Sə Yi lò Elyize gə́ tú n nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ yà ń kǎr ń gàndɛ́, ń twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ mɔ: «È nə wɔ́ byè yil ǹ kǎr ǹ gàndɛ́? Naama bə̀ n nə àmyɛ́, rə̀myɛ́ yi ní ń mà n lwar bə̀ nyǐ nyì-zwennə ŋwɛ́nɛ́ Esərayɛl nɛ́!» ⁹Naama zɛ̃̀ n bə̀ ǹdə́ ń shəshərh e súlí ń búlə́ eshã-vwə̃tu wə́, n yí n zhì Elyize kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ y nyí ni. ¹⁰Elyize twĩ̀ tùntúm n vò n wɔ̀ mɔ: «Zhəl ń vò ń zù Zhɔrdɛ̃ bwǐ y wə, ń shɛ è nɛ̃̌ mɔ́ twər tàlpyɛ̀: ǹ yala nɛ́ m'a k'a yə̀ ǹdə rə̀ shãã ga mɔ́ ta, e súlí myɛ ǹ m'ǎ jǐrh wárhgáá.»¹¹Naama já n kwè lyim, n zɛ̃̀ n zhǐr ń la ǹdə́ ń nə́ ń zɔ̀m ń zhe: «Nyǐ à y'à wə̀l à cìn ni: ‹Ń mà n já n shí ń sõ n du n jəl ne, n byẽ̀ Cinu ń Yi rí yil ré, n zə ń jɛ̃̀ n mə n dwə̀rh címí y jàà yá, n já n shili à yə-bəcàndɛ́.› ¹²Rə̀myɛ́ yil Damaasɛ bwǐsí, Abəna ǹdə́ Parəpaarɛ nàná bɛ́ bə Esərayɛl bwǐsí nàná bɛ́ gakó cɔ̃̀ nà? À nə y'à wàr à n'â shɛ nɛ̃̌ sə̀ wẽ́ mùnì ga a jǐrh wárhgáá?» N já n kə́ n pyìrhí n kwè sɔ́má n kwɛ̃̀ ǹdə́ lyim nánfɔ̀lɔ̀.¹³Ń tùntùnnə bé zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə zɔ̀m ǹdə́ mɔ; bə̀ wə̀l mo: «À da, nyì-zwennə mó gə yà ń pɔ mɔ́ nyí bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zum mú, ǹ yà ǹ tá ǹ la rɛ wɔ̀rhɔ́ nà? S'e m'e zɔ̀m ń gə wə̀l mó: ‹Shɛ nɛ̃̌ sə nyǐ ǹ m'ǎ jǐrh wárhgáá.› » mɔ́? ¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Naama zɛ̃̀ n vò n zù n mɔ́lɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ w twər tàlpyɛ̀ ǹdə Yi lò mó gə́ yà ń byili mú ní. Ń yala nɛ́ j'a jǐrh ǹdə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ námpɔ́lɛ́ yala nɛ́ ta, ń já n jǐrh wárhgáá.¹⁵N já n kə́ n pyìrhí ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ ń kwã nɛ́ mɔ́, n vò Yi lò mó sõ. N yí n zù n zhì ń yé né n wɔ̀ mɔ: «Èlǎsɛ̃́, à yě bə̀ nyǐ Yi dõ tɛ̀nɛ́ cɛ y yó yé, è gə də̀ Esərayɛl Yi rí dúdú. À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ shɛ̀nɛ́ ń zwẽ ǹ tùntùnnə mó pɛnɛ́ y ń nə́ ń pɛ mɔ́ mɔ́.» ¹⁶Elyize lyár n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì*, à wɔ́ ń tùntùnnə mó, à t'â la ka-də́-byǐ myɛ zõ yé!» Naama nyɛ́ɛ́ nyɛ́ɛ́ mɔ n ga, ń yə̀ kaka zwẽ yé.¹⁷Naama zɛ̃̀ n wɔ̀: «Ǹ gə́ cẽ pɛnɛ́ y yò, shɛ̀nɛ́ bə pə ǹ tənà y shó w o yí bə̀nərh sə̀lyè zhĩĩ ǹ tùntùnnə mó ne. Ǹ tùntùnnə mó kə́ ń də̀ lò mɔ̀bɔ́ ń mà n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́* ráá vwĩ̀ dõ n pə yə dwã nɛ, ǹd'ê gə də̀ Cinu dúdú ni yé. ¹⁸Sə à dámǎ à n'â lwə̀l sǔbri* Cinu ni kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yilə: nyǐ à yó-cə́bal Siri pyɔ̌ mɔ́ gə la n vò n zù n wùlì tɛ̃́ ń yi Erɛmɔ̃ còrhó-jì y wẽ́, à mə̌ s'a tó mo a wùlì tɛ̃́, kɔn b'e yí a dwə̀rh cɛ yá, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ vɔ̃̀ w nɛ ń nə́ ń zhí ní. Bə̀ Cinu shɛ̀nɛ́ n pɛ̃ sǔbri rə̀myɛ́ mɔ́ yilə.» ¹⁹Elyize lyár mɔ n wɔ̀: «Zhəl ǹdə́ yə̀-zùlə́.» Naama gə́ zhǐr Elyize nyí ni n yí yé né námpɔ́lɛ́,²⁰Yi lò Elyize tùntùnnə Geyəzhi zɛ̃̀ n wɔ̀ ń cìn ni: «À yó-cə́bal mɔ́ yə̀ shɛ̀nɛ́ n zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Siri lyì bal Naama yà ń nə́ ń pɛ mɔ mɔ́ yé. Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, àmyɛ́ m'a jì ń kùr ne a za, a zwẽ kɔn ń sõ!» ²¹Geyəzhi já n zɛ̃̀ ń nə́ ń jì Naama kwã. Naama gə́ nɔ mɔ ń nə́ ń jì ń kwã yi ní, ń shí ń búlə́ eshã-vwə̃tu w yó n só tɛ̃́ làlà n kwɛ̃̀ n vò n jəl mo, n zɛ̃̀ n bwə̀rh n wɔ̀: «È wɔ́ náncɔ̀nɔ̀?» ²²Geyəzhi lyár n wɔ̀: «Yò-ècɔ̀nɔ̀ dúdú! À yó-cə́bal mɔ́ twĩ̀ ni b'à wál mɔ́: ‹Nyǐ nyì-zwennə bé kùkùl ré ébwá-dàlá bə̀lyè shí Efərəyim pyàr rɛ́ w bə bə̀ à sõ èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́. À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ pɛ̃ wár-kùlsì cəə́le shə́-ètɔ̀ ǹdə́ címsi kàmə̀zwǐrh sə̀lyè bə̀ yilə.› »²³Naama wɔ̀ mɔ: «Rə̀myɛ́ sə́ já ń zwẽ wár-kùlsì cəə́le shə́-shə̀ldù.» Naama nyɛ́ɛ́ nyɛ́ɛ́ mɔ, n zɛ̃̀ n kwè sə̀byǐ mú n ce ywə́ə́le rə̀lyè wẽ́, n súlí címsi kàmə̀zwǐrh sə̀lyè n pə ń kwã-lyì bə̀lyè ne bə zhĩ bə m'e tó Geyəzhi yé. ²⁴Geyəzhi gə́ yú Ofɛɛl, n zwẽ ywə́ə́lé bə̀ jɔ̃̀ w n cĩ́ ń sõ n zɛ̃̀ n ce nunə bé bə̀lyè y k'a kwɛ̃̀. ²⁵Sə Geyəzhi myɛ kwɛ̃̀ n bə̀ ń yó-cə́bal Elyize sõ. Elyize zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Yẽ̀ ǹ shí ní Geyəzhi?» N lyár mɔ n wɔ̀: «Yó-cə́bal, ǹ tùntùnnə mó yà ń yə̀ jàà kə̀l kə̀l w zhə̀l yé.»²⁶Elyize wɔ̀ mɔ: «Ǹ nə́ ǹ bùl b'à y'à tɛ̀nɛ́ ǹdə́ mɔ́ lò mó gə́ shí ń búlə́ eshã-vwə̃tu w yó n só tɛ̃́ làlà n bə̀ n jəl mó mó yi ní nà? Èlǎsɛ̃́ wɔ́ wársɛ ǹdə́ gàndɛ ǹdə́ olyivyə́ə́re ǹdə́ də̀vɛ̃́-cèmé ǹdə́ pyì-nyɛ̀rh ǹdə́ nɛ̃ ǹdə́ tùntùnnə bala ǹdə́ kana ga zõ yi nà? ²⁷Naama yə-bəcàndɛ́ m'a lyɛ́ɛ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́, gaga yilə.» Geyəzhi gə́ tú n zhǐr n yẽ̌ Elyize ne, yə-bəcàndɛ́ y'à lyɛ́ɛ́ mɔ, rə̀ ce ń yala nɛ́ jǐrh námpwã̀ pwɛ̃́pwɛ̃́.

Chapter 6

¹Dɛ̃ rə̀dù, nyì-zwennə* bé kùkùl ré lyì bí wə̀l Elyize ne: «Nyǐ jàà y kɛ̀bɛ́ nə́ n'é jòm è wẽ́ ǹ yé né mó wɔ́ nááshɛ́nɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ nə́ yilə. ²Pə nə́ba sɔ́má nə́ yí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó, lò gakó kà byã́, nə́ m'é bə̀ nə́ kwɛrhɛ jàà nə́ zù.» Elyize pə bɛ sɔ́má n wɔ̀: «Zhəl-nə!» ³Nyì-zwennə mə̀dù wɔ̀ mɔ: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ shɛ̀nɛ́ ń bə̀ ń tó ǹ tùntùnnə bé ne ń vò.» Elyize lyár n wɔ̀: «À shɛ̀nɛ́, à m'a tó a vò.»⁴Elyize zhə̀n ga tó be n vò. Bə yí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó, bə kà cèmé. ⁵Nyì-zwennə bé mə̀dù dòló w byǐ y shə́r e tu nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ ǹdə́ ń nə́ ń kà byã́ yá. N búbwéé n wɔ̀: «À yó-cə́bal, nyǐ à nɔ yò! Dòló w wɔ́ jímí à jìmì wə!»⁶Yi lò mó bwə̀rh mo n wɔ̀: «Yẽ̀ ò tu ní?» N byili mu jàà yá. Elyize shar dɔ̌ nánkùkùlí n ji jàà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́. Dòló w byǐ y j'a zɛ̃̀ e yǔrh dɛ̃̌ nɛ̃̌ mɔ́ yó wə. ⁷Elyize wɔ̀ mɔ: «Vwɛ̃ y e bə̀ ǹ sə̀ta!» Nyì-zwennə mó cèlè ń jɛ̃̀ y n zə dòló byǐ yə́.⁸Siri pyɔ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń bwí ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Ń gə tú ń jòm kúlí ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé n zɛ̃̀ n wɔ̀: «À zulə́ jàà y m'a yə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́», yi ní, ⁹Yi lò mó yà n twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ tó ń lyɛ̃ yé, nyǐ Siri lyì bí zul gàà mɔ́.»;¹⁰sə Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń twĩ̀ lyì jàà y kɛ̀bɛ́ Yi lò mó nə́ ń byili mú wẽ́. Rə̀myɛ́ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ twər nánzhəzhɔ̌: Elyize yà n byili Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ, ńmyɛ zɛ̃̀ ń nə́ ń dɛ̃̀ ń cìnə̀. ¹¹Yò w òmyɛ́ mɔ́ lyɛ̀ɛ̀ Siri pyɔ̌ mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́. N zɛ̃̀ n byẽ̀ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé, n wɔ̀ bɛ: «Á nə wàr á byili ni lò mó mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ nə́ wẽ́ e jà ń nyí wɔ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ kwã nɛ́ mɔ́ pár nà?»¹²Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé mə̀dù lyár n wɔ̀: «Nyǐ rə̀-ná-cí mú tɛ̀nɛ́ nə́ wẽ́ yé, pyɔ̌ à yó-cə́bal; wɔ́ Elyize, nyì-zwennə mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ Esərayɛl nɛ́ mɔ́. Ń wɔ̌ ń cĩ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ cìcì ǹ nə́ ǹ jòm ǹ jì-zɔ̃̀rà y wẽ́ ǹ zɔ̀m mɔ́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ.» ¹³Rə̀myɛ́ yó, Siri pyɔ̌ mɔ́ pə nyí n wɔ̀: «Zhəl-nə! Nyǐ-nə ń gə́ wɔ mə̀gã̌ mɔ́ mùnì ga a ce bə vò bə zə mɔ!» Bə wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Ń ŋwɛ́nɛ́ Dɔtã nɛ́.»¹⁴Pyɔ̌ mɔ́ twĩ̀ shəshərh ǹdə́ búlə́ eshərh-vwə̃tur ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánzhəzhɔ̌ bə tó cəcɛ̃ nɛ bə yí, bə kə́kɛ́lɛ́ cɔ w bə ce cəcəl wə. ¹⁵Yi lò mó tùntùnnə mó dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã n du pwẽ̀ ne: ń púrí shə̀dɛ́ɛ́sɛ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ cɔ w sə ce cəcəl w ǹdə́ shəshərh e súlí búlə́ eshərh-vwə̃tur. N kwɛ̃̀ n zù n bwə̀rh Elyize n wɔ̀: «Yó-cə́bal, yẽ̀ nə́ m'ǎ ce nə́ cìn ní?» ¹⁶Elyize lyár mɔ n wɔ̀: «Bə̀k'á dùr ywẽ yé! Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́myɛ̌ mɔ́ du lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ mɔ́.»¹⁷Elyize zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ yi-co n wɔ̀: «Cinu, púr à tùntùnnə mó yírhə́ né mùnì ga n nə nɛ́!» Cinu púr Elyize tùntùnnə mó yírhə́ né, sə ń púrí pyɔ̀ w y'à sú ǹdə́ shəshərh e súlí myǐn eshərh-vwə̃tur rə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ Elyize rə ce cəcəl wə. ¹⁸Siri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə̀ n'ê zhə̀l sə̀ bàn Elyize ne, sə Elyize lwə̀l Cinu ni n wɔ̀: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ ce lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó yírhə́ né lyə̌r!» Sə Cinu ce bə̀ yírhə́ né lyə̌r ǹdə Elyize gə́ yà ń lwə̀l né. ¹⁹Elyize zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Sɔ́má y tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ yé, è də̀ nyɔ̀nɔ̀ è wɔ́ cɔ w yé. Tó-nə à kùrə̀, à m'a zə ába á vò bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ á n'â pyà mɔ́ sõ.» Sə Elyize zɔ bɛ n mə n vò Samarɛ.²⁰Bə̀ gə́ tú bə̀ zù Samarɛ cɔ w wẽ́ bə zhɛ̀, Elyize ce Yi n wɔ̀: «Cinu, púr lyì bí byɛ̀bɛ́ yírhə́ né mùnì ga bə nə nɛ́!» Cinu púr bə̀ yírhə́ né, sə bə̀ púrí bə̀ j'â búl bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Samarɛ cɔ w cəcəl ré wə. ²¹Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ gə́ nɔ bɛ, ń bwə̀rh Elyize n wɔ̀: «À da, à mə̌ s'a gu bi?»²²Elyize lyár n wɔ̀: «Bə̀k'á gu bi yé! Ǹ myɛ̀rhɛ̀ ǹ nə́ ǹ gwi lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ tó ǹ búlə́ shù w ráá ǹ twã y dɛnnɛ ǹ ce bə jǐrh ǹ yómə́ mó nà? Pə bɛ búrú bə dɔ̃̀ sə́ súlí ń pə bɛ nɛ̃̌ bə nyɔ̀, sə́ yẽ̌ be bə kwɛ̃̀ bə vò bə̀ yó-cə́bal mɔ́ sõ.» ²³Pyɔ̌ mɔ́ ce bə tɛnɛ címsi nánfɔ̀lɔ̀ bə̀ yilə; bə jí bə súlí bə nyɔ̀. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń ce bə kwɛ̃̀ bə vò bə̀ yó-cə́bal mɔ́ sõ. Kɔn zhí rə̀myɛ́ mɔ́, Siri vwǎrhna bɛ́ kùkùlə̀ né j'â k'ê yə̀ Esərayɛl tənà y wẽ́ twí yé.²⁴Kɔn gə́ dɛnɛ námpɔ́lɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Siri pyɔ̌ Bɛ̃-Adaadɛ cĩ́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó dwã yó n zɛ̃̀ n vò n pú Samarɛ cɔ wá. ²⁵Sə rə̀myɛ́ mɔ́ ce nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ j'a tu Samarɛ nɛ́. Bə̀na yóa cìcì y'à n'ô yè wár-kùlsì shə́-lyɛlɛ; bə̀ gə bɔ̀n lyítər kə̀kàlsɛ sə̀na, è kə̀kàlà y èdù yírh shə̃́ y'à n'ê yè wár-kùlsì sə̀nu. ²⁶Dɛ̃ rə̀dù, Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ yà ń tó byílí y yó ń nə́ ń lyɛ̃; kɛ̃ mə̀dù byẽ̀ n ce mo n wɔ̀: «Bə̀ ń sɛ̃ nɛ pyɔ̌ à yó-cə́bal!»²⁷Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ mɔ: «Cinu gə yə̀ mó sɛ̃, bə̀kɔ́n àmyɛ́ la a m'a sɛ̃ mɔ́? Bə̀lɛ́ ráá də̀vɛ̃́?» ²⁸Pyɔ̌ mɔ́ súlí n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yàlà?» Kɛ̃ mɔ́ lyár n wɔ̀: «Kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ wə̀l ne: ‹Bə̀ ǹ byǐ mú, nə́ dɔ̃̀ zà, sə nə́ dɔ̃̀ à nyǎn mɔ́ nəkɔla.› ²⁹Nə́ zhə̀n ga shɛ̃̀ à byǐ mú nə́ dɔ̃̀. Cɛ y gə́ lɔ́wá, a zɛ̃̀ a wɔ̀ mɔ: ‹Bə̀ ǹ byǐ mú nə́ dɔ̃̀› sə à púrí ń yà ń shèè ń byǐ mú.»³⁰Pyɔ̌ mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́, n kǎr ń gàndɛ́. Pyɔ̌ mɔ́ gə́ yà ń tó byílí y yó ń nə́ ń lyɛ̃ mɔ́ ce lyì bí lwar bə̀ wɔ́ yóló-gɔ̀nɔ̀b ń yà ń zù ń gàndɛ́ kùr wə. ³¹Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀: «Yi pɛ̃ còrhò-tum mɔ̀bɔ́ mə̀ du mə̀ dõ ǹd'â gə yə̀ Shafaatɛ byǐ Elyize yó w gòm zà.»³²Pyɔ̌ mɔ́ twĩ̀ ń tùntùnnə mə̀dù Elyize sõ, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Elyize yà ń jě tɛ̃́ ń sõ kɛ̀lɛ́ w ǹdə́ náncɛrh ń nyí ni. Elyize wɔ̀ náncɛsɛ́ nɛ ǹdə́ tùntúm mú gwẽ̌ yə̀ ń sõ yí yé: «Nyǐ-nə á nyì! Lyì gurnə mó mɔ̀bɔ́ twĩ̀ lò bə̀ ń bə̀ n gõ̀ à yó wə́. Ń gə tú ń yúwə́, sə á pyi bòlò wə́, á cə̀r mo ń bə̀ká n zù yé! È də̀ ń yó-cə́bal mɔ́ ń pú ń kùr mú nèsé dweme ré?» ³³Pyɔ̌ mɔ́d já n yí n zù ń sõ ǹdə́ ń yà ń gwẽ̌ ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ bɛ, n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wɔ́ Cinu sõ rə̀ shí ni! Bə̀kɔ́n à k'â wɔ̌ à m'a dɛ̃̀ Cinu sõ?»

Chapter 7

¹Elyize lyár n wɔ̀: «Cili-nə Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́: nyǐ Cinu nyí rí: ‹Nəkɔl dɛ̃ rɛ́, yi rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ cìcì, mún cəə́le shí ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ orəzhɛ cəə́le shí-èlyè ǹdə́ rə̀na m'a yè wɛ́rɛ́ èdù èdù Samarɛ cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni.› » ²Pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́, mɔ̀bɔ́ pyɔ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń zhí ń vɔ̃̀ w nɛ mɔ́ zɛ̃̀ n lyár Yi lò mó n wɔ̀: «Má Cinu gə pwə́r cə̀-zhã̌ dɛ̃̌-yi rí ni myɛ, zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ m'a pyìrh?» Elyize zɛ̃̀ n wɔ̀: «Ǹ cìcì yírhə́ b'a nə rɛ, sə ǹ tá ǹ la rɛ jú yé.»³Jə̀-gǒm-bala bə̀na y'à jě cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni, ǹdə́ ǹ gə́ tú ǹ nə́ ǹ zwì cɔ w w mɔ́. Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ dwã nɛ: «Byè yil nə́ m'ǎ j'á jě nyə̀má nə́ m'é dɛ̃̀ cu? ⁴Nɔrh mɔ́ gə́ tu cɔ w w mɔ́ ce, nə́ gə wə̀lə̀: ‹Nə́ m'ǎ zɛ̃̀ nə́ zù cɔ w wa›, nə́ m'ǎ cì. Nə́ gə mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀ myɛ, nə́ m'ǎ cì. È gə wɔ́ èta sə á bə̀ nə́ lyɛ̃ nə́ vò nə́ zù Siri lyì bí zulə́ jàà y wẽ́. Bə̀ gə yẽ̌ nə́ba nã́nyìrh, sə́ nyǐ nə́ m'ǎ yə̀ nɛ́ gwẽ̌; bə̀ gə k'ê gu nə́ba, sə́ nyǐ wɔ́ cu dúdú.»⁵Bə zɛ̃̀ ǹdə́ cɛ y j'â n'ê byíbyílí bə̀ la Siri lyì bí zulə́ jàà y wa. Bə tó è wẽ́ bə lyɛ̃ bə yí è yə́-pɛ̀lɛ́ wa, sə bə̀ yə̀ lò mə̀dù ga myɛ nɛ yé. ⁶Cinu yà ń ce Siri lyì bí nyɛ̀ɛ̀ búlə́ eshərh-vwə̃tur ǹdə́ shəshərh e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nánzhəzhɔ̌ dweme bə̀ zulə́ jàà y wẽ́. Rə̀myɛ́ ce bə̀ y'à zɛ̃̀ bə wɔ̀ dwã nɛ: «Nyǐ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ yè Yititəbá ǹdə́ Ezhibti pyǎ bɛ́ mùnì ga bə b'e bú ǹdə́ nə́ba.»⁷Cɛ y gə́ tú e byíbyílí e zhɛ̀, bə̀ zɛ̃̀ bə dùr bə yẽ̌ bə̀ kwə̀ə́rhé ǹdə́ bə̀ shəshesé ǹdə́ bə̀ bə̀nesé e súlí bə̀ zulə́ jàà y nɛ ǹdə è gə́ y'à wɔ́ nɛ́: bə̀ dùr mùnì ga bə zwẽ bə̀ myə̀lə́ né. ⁸Jə̀-gǒm-bala bɛ́ bə̀na y gə́ yú zulə́ jàà y yə́-pɛ̀lɛ́ w yi ní, bə̀ zù kòrhó òdù wẽ́; bə jí bə̀ j'a nyɔ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ ò wẽ́ mó, bə zɛ̃̀ bə pwà wársɛ ǹdə́ sánə́má e súlí gàndɛ gàà mɔ́ bə vò bə shèè jàà dõ wə. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ k'a kwɛ̃̀ bə b'e zù kòrhó dõ w bə pwà wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ òmyɛ myɛ wẽ́ mó bə vò bə shèè.⁹Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ dwã nɛ: «Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ n'é wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ bə càn yé. Zà dɛ̃ rɛ́ wɔ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí dɛ̃. Nə́ gə shĩ̌ nə́ nyí nə́ yə̀ kaka wə̀l nə́ m'é dɛ̃̀ bə̀ cɛ y lá, nə́ wàr nə́ m'ǎ cẽ còrhò-tum nɔ yé. Rə̀myɛ́ ce, bà-na nə́ zɛ̃̀ nə́ zù cɔ w wa, nə́ vò nə́ cĩ́ nyí rí pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni.» ¹⁰Bə kwɛ̃̀ bə yí cɔ w wa, bə byẽ̀ bwə̀rə̀ y yìlnə bé bə cĩ́ bi nyí bə wɔ̀: «Nə́ zhə̀l nə́ vò nə́ zù Siri lyì bí zulə́ jàà y wẽ́, nə́ púrí lò mə̀dù ga myɛ kə́ ń tə̀ è wẽ́ yé, nə́ yə̀ numbyíní cəl nyɛ̀ɛ̀ yé. Shəshərh ǹdə́ bə̀nərh sə̀ y'à lyẽ e súlí kwə̀ə́rhé bə̀ dùr bə yẽ̌, dúdú rə̀ dàl.» ¹¹Bwə̀rə̀ y yìlnə bé byẽ̀ bə ce wẽ́, bə ce bə cĩ́ nyí rí pyɔ̌ mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa.¹²Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n tó cəcɛ̃ nɛ n wɔ̀ ń tùntùnnə bé ne: «Yẽ̌-nə a byili ába kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Siri lyì bí wɛ̀rhɛ́ mùnì ga bə yíní nə́ba mɔ́. Bə̀ yě bə̀ nɔrh mɔ́ n'ê nwɛ̀nɛ̀ nə́ba. Rə̀myɛ́ ce, bə̀ zɛ̃̀ bə shə́r zulə́ jàà y w bə vò bə shèè gɔ sõ, bə̀ m'ê wə̀l bə̀ cìn ni: ‹Lyì bí byɛ̀bɛ́ nə́ pú bə̀ cɔ w mɔ́ m'a zɛ̃̀ bə du cɔ w wa, rə̀myɛ́ yi ní nə́ m'ǎ zə bɛ nã́nyìrh sə nə́ súlí nə́ zù bə̀ cɔ w wẽ́.› » ¹³Tùntùnnə bé mə̀dù lyár n wɔ̀: «Nə́ zə eshərh sə̀nu shɛ̀bɛ́ sə̀ gwẽ̌ wɔ́ nã́nyìrh cɔ w wẽ́ mó wẽ́, nə́ yě bə̀ nyǐ sə̀myɛ myɛ la cú ǹdə cɔ w lyì bí gakó ta, sə nə́ ce lyì màngɛlɛ́ vò bə byɛ́lɛ́ nə́ nyì!»¹⁴Bə ce shəshərh búlə́ eshərh-vwə̃tur rə̀lyè ne, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n twĩ̀ lyì, bə̀ bə̀ kwě Siri lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nə̀rh, ń mə́ ń zhe: «Zhəl-nə á vò á nyì!» ¹⁵Bə j'a zhǐr bə̀ n'ê kwè bə̀ nə̀rh bə m'e yí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó, sə bə̀ púrí sɔ́má y gakó y'à sú e twèlé ǹdə́ gàndɛ e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ Siri lyì bí y'à n'ê dùr ǹdə́ bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ mɔ́. Tùntúmə́ bé k'a kwɛ̃̀ bə b'e cĩ́ pyɔ̌ nɛ.¹⁶Rə̀myɛ́ yó, Samarɛ cɔ w lyì bí j'a du bə vò bə bubu Siri lyì bí zulə́ jàà yá: sə rə̀myɛ́ yi ní bə̀ yè mún cəə́le shí ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ orəzhɛ cəə́le shí-èlyè ǹdə́ rə̀na wɛ́rɛ́ èdù èdù, ǹdə Cinu gə́ yà ń byili ní. ¹⁷Pyɔ̌ mɔ́ yà ń ce ń sanna mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń zhí ń vɔ̃̀ w nɛ mɔ́ nə́ ń yìlì cɔ w bwə̀rə̀ yə́; sə lyì bí cèè mo tɛ̃́ gàà n cì ǹdə Yi lò mó gə́ yà ń byili ní. Yi lò mó yà ń byili ri pyɔ̌ mɔ́ gə́ yà ń zhə̀l ń sõ yi ní mú.¹⁸Zhə̀n ga Yi lò mó yà ń zɔ̀m ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀: «Nəkɔl dɛ̃ rɛ́, yí rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ cìcì, orəzhɛ cəə́le shí-èlyè ǹdə́ rə̀na ǹdə́ mún cəə́le shí ǹdə́ rə̀lyè m'a yè wɛ́rɛ́ èdù èdù Samarɛ bwə̀rə̀ y nyí ni.» ¹⁹Rə̀myɛ́ yi ní, pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ mɔ̀bɔ́ pyɔ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń zhí ń vɔ̃̀ w nɛ mɔ́ yà ń wə̀l Yi lò mó ne: «Má Cinu gə pwə́r cə̀-zhã̌ dɛ̃̌-yi rí ni myɛ, zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ m'a pyìrh?» Elyize yà ń lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹ cìcì yírhə́ b'a nə rɛ sə ǹ tá ǹ la rɛ jú yé.» ²⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ pyìrh ń yilə: lyì bí y'à cèè mo tɛ̃́ bwə̀rə̀ y nyí ni, sə ń cùwə̀.

Chapter 8

¹Dɛ̃ rə̀dù, Elyize yà ń zɔ̀m ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń bwìrhì* ń byǐ mú n wɔ̀ mɔ: «Zɛ̃̀, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí, ń shə́r ń vò ń jòm ǹ gə́ wɔ̌ ǹ la má jǒm bə̀ Cinu mà n ce nɔrh tu tənà y wẽ́, sə mə̀ m'a tu è wẽ́ byinə nyàlpyɛ̀.» ²Kɛ̃ mɔ́ já n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ ǹdə Yi lò mó gə́ yà ń byili mu ní mú: n zɛ̃̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí n shə́r n vò n jòm Shilisəti lyì bí tənà y wẽ́.³Byinə nyàlpyɛ̀ y gə́ lyɛ̃ kwã nɛ́, kɛ̃ mɔ́ shí Shilisəti lyì bí tənà y w n kwɛ̃̀ n bà; n zɛ̃̀ n vò ń nə́ ń lwə̀l pyɔ̌ mɔ́ nɛ bə̀ ń ce bə càrh mɔ ń jì y ǹdə́ ń cɛ yá. ⁴Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ Geyəzhi, Yi lò mó tùntùnnə mó, ń yà ń nə́ ń wə̀l mo: «Cĩ́ ni ywẽ̀ nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Elyize wɛ̀rhɛ́ mɔ́!»⁵Geyəzhi yà ń nə́ ń cĩ́ Elyize gə́ tó né n mə n bwìrhì cùù w mú pyɔ̌ mɔ́ nɛ. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń bwìrhì ń byǐ mú mú nándǎ y já n bə̀ ń la pyɔ̌ mɔ́ cã̌ nɛ zal mùnì ga bə k'a càrh mɔ ń jì y ǹdə́ ń cɛ yá. Geyəzhi já n wɔ̀: «Nyǐ kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń byǐ mú Elyize bwìrhì mú, pyɔ̌ à yó-cə́bal!» ⁶Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh kɛ̃ mɔ́ n kwɛrhɛ n cĩ́ mu kɔn gə́ tó né. Pyɔ̌ mɔ́ vùr ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mə̀dù ń la n nyǐ ń yò, n pɔ̃ nyí n wɔ̀: «Ce bə càrh mɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń cǐ mú gakó e súlí ń cɛ y nɛrɛ́ y gakó, kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń shə́r tənà y wẽ́ kɔn b'e yí zà mɔ́.»⁷Rə̀ dɛ̃ myɛ, Elyize zhə̀l Damaasɛa rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Siri pyɔ̌ Bɛ̃-Adaadɛ yà ń bə jɛ̀ yé. Bə zɛ̃̀ bə vò bə wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Yi lò mó yú nyɔ̀nɔ̀.» ⁸Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ Azayəə nɛ: «Zə pɛnɛ́ ǹ jɔ̃̀ w ń mə́ vò ń nə Yi lò mó: tó ń dɛnnɛ ń bwə̀rh Cinu ń wɔ̀: ‹À nə m'a lú címí y kɛ̀bɛ́ wẽ́ a zɛ̃̀ nã́nyì?› » ⁹Azayəə zɛ̃̀ n vò n nə Elyize ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ càn du rə̀ dwã bɛ́ gakó Damaasɛ nɛ́ mɔ́, yómde shə́-èna zhĩĩ, rə̀ wɔ́ pɛnɛ́ y ń zə ń la n vò n pɔ̃. N yí n zhì Elyize yé né n wɔ̀: «Ǹ byǐ Bɛ̃-Adaadɛ, Siri pyɔ̌ mɔ́ twĩ̀ ni b'à zhəl a bwə̀rh mó zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́: ‹À nə m'a lú címí y kɛ̀bɛ́ wẽ́ a zɛ̃̀ nã́nyì?› »¹⁰Elyize lyár mɔ n wɔ̀: «Zhəl ń vò ń wɔ̀ mɔ: ‹Zhə̀n cìcì ǹ m'ǎ wárh›, e jà Cinu ce a lwar bə̀ nyǐ ń m'a cì.» ¹¹Yi lò mó já n zhì zhì n zɛ̃̀ ń nə́ ń jɛ̌l jàà èdù shɛ́shɛ́, ń tá ń pɛ́ ń yé y ń nyǐ jàà dõ w yé; n zɛ̃̀ n zɛ̃̀ ń nə́ ń kúrhə́. ¹²Azayəə zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Byè yil à yó-cə́bal mɔ́ nə́ ń kúrhə́?» Elyize lyár mɔ n wɔ̀: «À dámǎ à nə lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́. Ǹ m'ǎ ji bə̀ jìsí bə̀ lù byíl-fwàlsɛ̀ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ myǐn, ǹ m'ǎ gu bə̀ ébwá-dàlá bɛ́ ǹdə́ búlə́ shù, ǹ m'ǎ cèè bə̀ bə̀sɔ́ná bɛ́ námpɔ́lsɛ́ tɛ̃́ ń pyárh, ǹ m'ǎ kǎr bə̀ epùsí pǔsí.»¹³Azayəə zɛ̃̀ n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ tùntùnnə mó, kùlí kɛ̀bɛ́ wɔ́, ń mə́ ń wɔ̌ ywẽ̀ nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la tũ̌?» Elyize lyár mɔ n wɔ̀: «Cinu ce a lwar bə̀ ǹ m'ǎ yə̀ Siri pyɔ̌.» ¹⁴Azayəə zhǐr n yẽ̌ Elyize ne, n kwɛ̃̀ n bə̀ ń yó-cə́bal mɔ́ sõ, ń yó-cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n Elyize wə̀l mó?» N lyár mɔ n wɔ̀: «Ń wə̀l ne: Zhə̀n cìcì ǹ m'ǎ wárh.» ¹⁵È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Azayəə kwè gàmə̀lyɔ̀nɔ̀ n mɔ́rh nɛ̃̌ wa, n zə w n mə n pyìlì pyɔ̌ mɔ́ yé-zwã̌ yá. Pyɔ̌ mɔ́ já n cì. Azayəə zɛ̃̀ n jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.¹⁶Akaabɛ byǐ Yɔram, Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀nu nyǎn rɛ́ yó wə, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Zhɔzafaatɛ yà ń wɔ́ Zhəda pyɔ̌, Zhɔzafaatɛ byǐ Yɔram jǐrh Zhəda pyɔ̌b. ¹⁷Ń jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀lyè; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə lyɛlɛ.¹⁸Ń kwè Esərayɛl pyǎ bɛ́ nà ǹdə Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ta, bə̀ ń yà ń jú Akaabɛ bə̀kɔ́c, ń wɔ́ ń kɛ̃. Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə. ¹⁹Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Cinu yə̀ Zhəda cɔ w cɔ̌ yǎl yé, ń tùntùnnə Dəvyidi yilə; ń yà ń bwəl nyí bə̀ ń mà n pə pàntɛ́mɛ́d Dəvyidi ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ, e yə̀ nɛ́ twéé twéé yilə.²⁰Yɔram pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní, Edɔm lyì bí cẽ bə̀ Zhəda lyì bí bə̀k'a cìní bi yé, bə zɛ̃̀ bə cír bə̀ pyɔ̌. ²¹Yɔram zɛ̃̀ ǹdə́ ń búlə́ eshərh-vwə̃tur rí ga n vò Səyiiri. Ń tó cəcɛ̃ nɛ n bú ǹdə́ Edɔm lyì bí bə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ búlə́ eshərh-vwə̃tur rí yó-cìnə́ bé bə ce cəcəl w mó; sə Zhəda lyì bí kwɛ̃̀ bə dùr bə vò bə̀ kwə̀ə́rhé wẽ́.²²Edɔm lyì bí j'â gwẽ̌ cẽ bə̀ Zhəda lyì bí bə̀k'a cìní bi yé, kɔn b'e yí zà gwẽ̌. Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Lyəbəna lyì bí myɛ cẽ bə̀ Zhəda lyì bí bə̀k'a cìní bi yé. ²³Yɔram tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ²⁴Yɔram tú n bə̀ n cì, sə bə̀ co mo ǹdə́ ń nàmbala bɛ́, Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa. Ń byǐ Aazha jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.²⁵Akaabɛ byǐ Yɔram, Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nə̀lyè nyǎn rɛ́ yó, Yɔram byǐ Aazha jǐrh Zhəda pyɔ̌. ²⁶Aazha jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀lyè; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byin rə̀dù. Ń ná yà ń wɔ́ Esərayɛl pyɔ̌ Oməri bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Atəlyi. ²⁷Aazha kwè Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí nà, n wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh w ǹdə Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ta, ń gə́ yà ń wɔ́ bə̀ cə́m-bal mɔ́ yilə.²⁸Aazha tó Akaabɛ byǐ Yɔram nɛ n vò n bú ǹdə́ Siri pyɔ̌ Azayəə, Aramɔɔtɛ nɛ́ Galaadɛ nyí rí wẽ́. Sə rə̀myɛ́ yi ní, Siri lyì bí cɛ̀mɛ̀ Yɔram. ²⁹Pyɔ̌ Yɔram kwɛ̃̀ n bə̀ Zhəzərɛyɛl ń nə́ ń shili ń cìnə̀, Siri lyì bí gə́ y'à cɛ̀mɛ̀ mɔ Arama nɛ́ ǹdə́ ń yà ń nə́ ń bwí ǹdə́ Siri pyɔ̌ Azayəə yi ní mú. Rə̀myɛ́ yi ní, Yɔram byǐ Aazha ń yà ń wɔ́ Zhəda pyɔ̌ mɔ́, zɛ̃̀ n vò Zhəzərɛyɛl n vò n gwɛ̃ Akaabɛ byǐ Yɔram ń cɛ̀mɛ̀ mɔ́ nɛ.

Chapter 9

¹Dɛ̃ rə̀dù, nyì-zwennə* Elyize byẽ̀ nyì-zwennə bé kùkùl ré lò mə̀dù n wɔ̀ mɔ: «Zɛ̃̀ ń tɛnɛ, sə́ kwè kwə̀lə̀ y ǹdə́ nwə̃̌* y è wẽ́ mó ń mə́ vò Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nyí rí wẽ́. ²Ǹ gə yú gàà mɔ́, sə́ pyà ń nə Zhɔzafaatɛ byǐ Zhewu, Niməshi nɔ̃̌ wá. Ǹ m'ǎ vò ń zhàrh mɔ tɛ̃́ ń da-byǎ bɛ́ cəcəl wə, ń zə mɔ ń vò jì y kɛ̀bɛ́ è wɔ kwã nɛ́ mɔ́ wẽ́. ³Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń kwè kwə̀lə̀ y ǹdə́ nwə̃̌ y è wẽ́ mó ń ló nwə̃̌ ń yó w yó sə́ wɔ̀: Nyǐ Cinu nyí rí: ‹À n'â tó nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ à n'â twərh ǹ yó w yó mó dɛnnɛ a ce ń jǐrh Esərayɛl pyɔ̌!› Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ pul bòlò w ń du ń dùr, ǹ bə̀k'á zhì yé.»⁴Nyì-zwennə mó ń yà ń gwẽ̌ wɔ́ ébɔ́-dǎl mɔ́, shə́r ń la Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nyí rí wẽ́. ⁵N yí n púrí zhə̀n ga shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé y'à jě tɛ̃́. N wɔ̀: «Yó-cə́bal, à zhe zɔ̀mɛ̀ à la mɔ́ cṹ!» Zhewu zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Nə́myɛ̌ mə̀dù mɔ̌ nɛ ǹ nə́ ǹ yǎl ń cĩ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́?» N lyár n wɔ̀: «Ǹmyɛ́ cìcì mú ni, yó-cə́bal!» ⁶Zhewu shí tɛ̃́ n zɛ̃̀, n zə mɔ n zù jì y wẽ́. Ébɔ́-dǎl mɔ́ twərh nwə̃̌ y ń yó w yó, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Nyǐ Cinu, Esərayɛl Yi rí nyí rí. À n'â tó nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ à n'â twərh ǹ yó w yó mó dɛnnɛ a ce ń jǐrh Esərayɛl, Cinu dwí rí pyɔ̌.⁷Ǹ m'ǎ gu ǹ yó-cə́bal Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí. Èta à m'a cĩ́ nyì-zwennə bé à tùntùnnə bé ǹdə́ Cinu tùntùnnə bé gakó jal mɔ́ Zhəzabyəə ló tɛ̃́ mɔ́ jim. ⁸Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó m'a cì, sə à m'a gu bal bal gakó, bə̀sɔ́ná ǹdə́ náncɛrh ga ń dwí rí wẽ́ Esərayɛl nɛ́.⁹À m'a wɛ̀rhɛ́ Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ǹdə à gə́ wɛ̀rhɛ́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam ǹdə́ Ayəya byǐ Basha myɛ kǎlsɛ́ lyì bí ní. ¹⁰È gə wɔ́ Zhəzabyəə myɛ̌ yilə, kǔlsé m'a jí mu Zhəzərɛyɛl cɛ y wẽ́, lòlò tá ń la ŋwɔ̀nɔ́ n kwè mo n ce lú-bɔ̀l w yé.» Nyì-zwennə mó gə́ zɔ̀m n zhɛ̀, ń pul bòlò w n du n dùr.¹¹Zhewu du pwẽ̀ ne n kə́ n kwɛ̃̀ n vò ń yó-cə́bal mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé sõ. Bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh mo bə wɔ̀: «È wɔ́ náncɔ̀nɔ̀? Wɔ́ byè yil nyə̀nyà y kɛ̀bɛ́ tú ǹ sõ?» N lyár bɛ n wɔ̀: «Ámyɛ̌ cìcì mú yě bal mɔ́ ǹdə́ ń nwə̃́ y è j'â wɔ ń nyú w twéé twéé mó párá.» ¹²Bə wɔ̀ mɔ: «Kɔma! Cĩ́ nə́ba!» Zhewu wɔ̀ bɛ: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wə̀l ne mó: ‹Nyǐ Cinu nyí rí: À n'â tó nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ à m'a tútǔ* mú mú dɛnnɛ a ce ń jǐrh Esərayɛl pyɔ̌.› » ¹³Bə j'a yə̀ làlà lò gakó kwè ń kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ n lyɛ̀lɛ̀ nèsé cṹ jàà y byílsí yó, Zhewu nə̀rh kùr wə. Bə wúl pɔ́lá bə súlí bə kǎrh bə wɔ̀: «Zhewu wɔ́ pyɔ̌!»¹⁴Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó y'à n'ê bwí ǹdə́ Siri pyɔ̌ Azayəə, mùnì ga bə zwẽ Aramɔɔtɛ cɔ w Galaadɛ nyí rí w mú. ¹⁵Sə Siri lyì bí y'à cɛ̀mɛ̀ pyɔ̌ Yɔram ń gə́ yà ń nə́ ń bwí ǹdə́ Azayəə yi ní. Rə̀myɛ́ ce ń yà ń kwɛ̃̀ n vò Zhəzərɛyɛl ń la ń cìn shulu, sə ń nə̀bwɛ̀nɛ̀ rɛ́ y'à cĩ́ mu tɛ̃́ gàà.Zhɔzafaatɛ byǐ Zhewu, Niməshi nɔ̃̌ w pyà pyɔ̌ Yɔram pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ. Ń wə̀l shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé dwã bɛ́ nɛ: «Á gə shɛ̀nɛ́ á ce nyí à kwã nɛ́, sə lòlò bə̀ká n shə́r cɔ w wa, n vò n cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ nyɔ̀nɔ̀, èlǎsɛ̃́ kɛ̀ mɔ́, nyí rí Zhəzərɛyɛl nɛ́ yé.» ¹⁶Zhewu já n zɛ̃̀ n zù ń búlə́ eshã-vwə̃tu w wẽ́ n shə́r ń la Zhəzərɛyɛl. Yɔram yà ń pyě tɛ̃́ Zhəzərɛyɛl nɛ́ ǹdə́ ń nə̀bwɛ̀nɛ̀ rɛ́. Zhəda pyɔ̌ Aazha yà ń zhə̀l ń la ń jàà w gwãɔ̃.¹⁷Zhəzərɛyɛl cɔ w yìlnə mó jòm Zhəzərɛyɛl jì-fwɛ̀lɛ̀ y nánjíjíní è wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ yó n nə Zhewu shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nánzhəzhɔ̌ w sə̀ bànà, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «À nə shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nánzhəzhɔ̌.» Yɔram pə mɔ nyí n wɔ̀: «Twĩ̌ eshə-jòmnə mə̀dù n vò n jəl se, sə n bwə̀rh se n wɔ̀: Wɔ́ yə̀-zùlə́ á m'á bànà?» ¹⁸Eshə-jòmnə̀ mó du n vò n jəl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ n wɔ̀: «Nyǐ pyɔ̌ mɔ́ nyí rí ń mə́ ń bwə̀rh ába mó: Wɔ́ yə̀-zùlə́ á m'á bànà?» Zhewu lyár n wɔ̀: «È gə wɔ́ yə̀-zùlə́ myɛ, wɔ́ tɛ̌ rə̀ wɔ́ ǹ yé? Lyɛ̃ ń bə̀ ń tó à kùrə̀.» Cɔ w yìlnə mó kə́ n wɔ̀: «Tùntúm mú zhə̀l n yí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sõ, sə à bə mɔ nɛ ń ká n kwɛ̃̀ ń bàn yé.»¹⁹Pyɔ̌ mɔ́ kə́ n twĩ̀ eshə-jòmnə dõ, ńmyɛ yí bə̀ sõ n wɔ̀ bɛ: «Nyǐ pyɔ̌ mɔ́ nyí rí ń mə́ ń bwə̀rh ába mó: Wɔ́ yə̀-zùlə́ á m'á bànà?» Zhewu lyár mɔ n wɔ̀: «È gə wɔ́ yə̀-zùlə́ myɛ, wɔ́ tɛ̌ rə̀ wɔ́ ǹ yé? Lyɛ̃ ń bə̀ ń tó à kùrə̀.» ²⁰Cɔ w yìlnə mó kə́ n wɔ̀: «Ń zhə̀l n yí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sõ, sə à bə mɔ nɛ ń ká n kwɛ̃̀ ń bàn yé. Zhə̀zhèèlé nyɛ̌ dwã ǹdə Niməshi nɔ̃̌ Zhewu zhə̀zhèèlé ta, bə̀ ń nə́ ń dùr làlà ǹdə nyə̀nyà ta.»²¹Yɔram pə nyí n wɔ̀: «Lyẽ-nə à búlə́ eshã-vwə̃tu w á pɛ̃.» Bə lyẽ w bə pɔ̃. Esərayɛl pyɔ̌ Yɔram ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ Aazha du, lò gakó ń búlə́ eshã-vwə̃tu w wẽ́, bə̀ la vò bə jəl Zhewu; bə yí bə jəl mo Zhəzərɛyɛl lyì bal Nabɔɔtɛ cɛ y wẽ́. ²²Yɔram gə́ já n nə Zhewu, n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Wɔ́ yə̀-zùlə́ ǹ mə́ bə̀ Zhewu?» Zhewu myɛ lyár mɔ n wɔ̀: «Etər yə̀-zùlə́, e jà ǹ ná Zhəzabyəə yə né còrhó mó ǹdə́ ń jə̀pɛ́rɛ́ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nə̀ bə yó zhe mó, j'â gwẽ̌ n'ê zhílí nə̀ la?»²³Yɔram já n ká n pyìrhí ń la dǔr, n zɛ̃̀ n wɔ̀ Aazha nɛ: «Nyǐ wɔ́ myìnù tũ̀twĩ̀ĩ̀, Aazha!» ²⁴Zhewu kwè ń twã y n tə Yɔram n za, cam rɛ́ tó ń pyə́pyɛla nɛ́ cəcəl w rə zù, rə tó ń shíshùrhú w wẽ́ rə lyɛ̃ rə du èpákɛ̀. Yɔram já n swər n tu náncùù ń búlə́ eshã-vwə̃tu w wẽ́.²⁵Zhewu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń sanna Byəkaarɛ nɛ: «Vǔr ń cùù w ń ji Zhəzərɛyɛl lyì bal Nabɔɔtɛ cɛ y wẽ́. Lyǐrh b'àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ gə́ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ dwã, búlə́ eshã-vwə̃tu òdù wẽ́ nə́ pú ń da Akaabɛ kùr dɛ̃ rɛ́, Cinu bwəl lwɛlɛ* n ce ń kwã nɛ́ n wɔ̀: ²⁶‹À zhə̀n ga búl a nə Nabɔɔtɛ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ jal mɔ́ də̀lànɛ̀, wɔ́ Cinu nyí rí. À m'a ce ń ŋwɛ́ɛ́ rɛ cɛ y kɛ̀bɛ́ wẽ́, wɔ́ Cinu nyí rí!› » Zhewu súlí n wɔ̀: «Rə̀myɛ́ ce, vǔr Yɔram cùù w ń ji cɛ y kɛ̀bɛ́ wẽ́ ǹdə Cinu gə́ byili ní.»²⁷Zhəda pyɔ̌ Aazha gə́ nɔ rə̀myɛ́ mɔ́, n kwè Bɛtɛ-Gã sɔ́má y ń nə́ ń dùrə̀. Zhewu pú ń kùr ń nə́ ń jì n súlí n pə nyí n wɔ̀: «Gu-nə ńmyɛ á súlí.» Sə bə̀ cɛ̀mɛ̀ mɔ ń búlə́ eshã-vwə̃tu w wẽ́, sə-jìlə́ y è la Guuri mú yó, Yəbələyam səta. Sə ń ŋwɛ̀nɛ́ n dùr n yí Məjido, wɔ́ gàà ń cù ní. ²⁸Ń tùntùnnə bé kwè mo ǹdə́ búlə́ eshã-vwə̃tu bə m'e vò Zhərəzalɛm, bə vò bə ce mo ǹdə́ ń nàmbala bɛ́, Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wẽ́.²⁹Wɔ́ Akaabɛ byǐ Yɔram pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ rə̀dù nyǎn rɛ́ yó w Aazha yà ń jǐrh Zhəda pyɔ̌ nɛ́.³⁰Zhewu yà ń dǎl námpɔ́lɛ́ sə n yí Zhəzərɛyɛl jə́ y wə, sə Zhəzabyəə lwar rɛ rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní. N zɛ̃̀ n zə bwẽ́ wẽ̀ n tútǔ ń yírhə́ né, n kwɛrhɛ ń yó w náàcɛ̀nɛ́, n zɛ̃̀ n vò ń tó cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ nɛ n lwəl n gwɛ̃ ń mə́ ń nyǐ. ³¹Zhewu gə́ tú ń nə́ ń gar cɔ w bwə̀rə̀ y nyí rí yi ní, Zhəzabyəə byẽ̀ n ce mo n wɔ̀: «Wɔ́ yə̀-zùlə́ ǹ mə́ bà, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ gu ǹ yó-cə́bal mɔ́ ǹdə Zimərib ta mɔ́?» ³²Zhewu zɛ̃̀ n kwẽ̌ n nyǐ cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ səta n bya dɛ̃̌dɛ̃̌ n wɔ̀: «Mɔ̌ lò ń nyí wɔ à kwã, mɔ̌ lò?» Rə̀myɛ́ yí ní, pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə bə̀lyè ráá bə̀tɔ̀ tó cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ bə lwəl bə gwɛ̃ bə nyǐ ń səta.³³N wɔ̀ bɛ: «Kwě-nə kɛ̃ mɔ́ á dul tɛ̃́!» Sə bə̀ kwè mo bə tó cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ bə dul tɛ̃́. Zhəzabyəə jal mɔ́ kə̀kàlà párh mə ló byílí y ǹdə́ shəshesé yó. Zhewu zə ń búlə́ eshã-vwə̃tu w n tó ń yó n lyɛ̃. ³⁴N lyɛ̃ n zù pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y wẽ́, n jí n súlí n nyɔ̀ n zɛ̃̀ n pə nyí n wɔ̀: «Cili-nə kə-bəlwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ cùù w sõ, sə á ce wə, bə̀ nyǐ è wɔ́ pyɔ̌ bə̀kɔ́.»³⁵Sə bə̀ gə́ zhə̀l bə̀ la vò bə kwè mo bə ce yi ní, wɔ́ ń yó-kóló w ǹdə́ ń nèsé e súlí ń jɛ̀sɛ́ dúdú bə̀ nɔwa. ³⁶Bə kwɛ̃̀ bə b'e cĩ́ nyí Zhewu ni. Zhewu zɛ̃̀ n wɔ̀: «È wɔ́ nyí rí rə̀myɛ́ Cinu yà ń tó ń tùntùnnə Elyi, Təshəbe lyì bal mɔ́ dɛnnɛ n byili n wɔ̀ mɔ́: ‹Kǔlsé m'a jí Zhəzabyəə yala nɛ́ Zhəzərɛyɛl jə́ y wə, ³⁷sə ń yala nɛ́ m'a jǐrh ǹdə pùlú bə̀ gəgɛ cɛ wẽ́ ta, Zhəzərɛyɛl cɛ y wẽ́, rə̀myɛ́ ce bə̀ wàr bə̀ m'a k'a wɔ̀: Nyǐ mɔ̀bɔ́ wɔ́ Zhəzabyəə yé.› »

Chapter 10

¹Akaabɛ yà ń zhe byǎ shə́-shàlpyɛ̀ Samarɛ nɛ́. Zhewu kɛ̃ sábá n pə náncɛsɛ́ nɛ Samarɛ nɛ́, ǹdə́ Zhəzərɛyɛl yó-cìnə́ bé ne e súlí Akaabɛ byǎ bɛ́ kɔ̀nnà bɛ́ nɛ n wɔ̀: ²«Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á nyǐ á yó-cə́bal mɔ́ byǎ bɛ́ yò á súlí á zhe búlə́ eshərh-vwə̃tur rí ǹdə́ shəshesé ǹdə́ búlə́ wẽ̀ ré mó, á súlí á ŋwɛ́nɛ́ cɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ lù byílsi sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ wẽ́ mó myɛ, sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gə yú ába, ³sə á nyǐ á yó-cə́bal mɔ́ byǎ bɛ́ wẽ́ á nyì wɔ́ mɔ̌ ń cɔ̃̀ ń dwã bɛ́ gakó n súlí ń wɔ́ cángá cə́bal du ń dwã bɛ́ gakó, cĩ́-nə mo ń da pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó s'á bú á zwẽ á yó-cə́bal mɔ́ kɛ̀lɛ́ y lyì bí.»⁴Ywẽ zɔ bɛ dɛ̃́dɛ̃́ bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ dwã nɛ: «Nyǐ pyǎ bə̀lyè ma bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə zhì dɛ̃̌ ń yé né yé, etər nə́myɛ̌ m'ǎ tó né nə́ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ zhì dɛ̃̌?» ⁵Pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ cɔ w cə́bal mɔ́ ǹdə́ náncɛsɛ́ e súlí Akaabɛ byǎ bɛ́ kɔ̀nnà bɛ́ twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Zhewu ni: «Nə́myɛ̌ wɔ́ ǹmyɛ́ tùntùnnə, nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ la nə́ba rə̀ nyí pɔ mɔ́. Nə́ t'á la lò cír n yə̀ pyɔ̌ yé. Wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn ǹmyɛ́ yírh w mú.»⁶Zhewu kə́ n kɛ̃ sɛ́bɛ́ n pə bɛ n wɔ̀: «Á nyí gə wɔ à kwã, á n'á cili à cəl ré, sə á gõ̀ á yó-cə́bal mɔ́ byǎ bɛ́ gakó ywẽ́ né, á zə nɛ á b'ǎ pɛ̃ nəkɔla, yí rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ cìcì, Zhəzərɛyɛl nɛ́.» E jà pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ shə́-shàlpyɛ̀ y y'à ŋwɛ́nɛ́ ŋwɛ́nɛ́ cɔ w lyì-fwààlɛ́ sõ bə̀ n'ê kɔ̀nà. ⁷Sə sɛ́bɛ́ rɛ́ gə́ yú bi yi ní, bə zə pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ shə́-shàlpyɛ̀ yá, bə zwə́l bə̀ ga, bə ce bə̀ ywẽ́ né sə́yə̌rh wə, bə ce bə vò bə pə Zhewu ni, Zhəzərɛyɛl nɛ́.⁸Tùntúm mə̀dù zə nyí rí n bə̀ n cĩ́ Zhewu ni n wɔ̀: «Bə̀ zə pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ ywẽ́ né bə m'e bà.» Zhewu lyár n wɔ̀: «Cĩ́-nə ne tɛ̃́ púlə́ nə̀lyè cɔ w bwə̀rə̀ y nyí rí ni kɔn b'e yí cɛ-lár rɛ́!» ⁹Cɛ y gə́ lɔ́wá, Zhewu zɛ̃̀ n du cɔ w wa, n zhì dɛ̃̌ n wɔ̀ lyì bí gakó ne: «Á wɔ́ wu-cángá cìnə́! Nyǐ wɔ́ àmyɛ́ à pyà à yó-cə́bal Yɔram pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ a zɛ̃̀ a gu mu. Sə wɔ́ mɔ̌ lò ń gu byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ gakó?¹⁰Rə̀myɛ́ ce, lwar-na bə̀ Cinu zɔ̀mɛ̀ rə̀dù ga myɛ, lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń bwəl* n ce Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y kwã mɔ́ rə̀dù ga myɛ t'â la mãɔ̃ nánfò yé: Cinu pyìrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń tó ń tùntùnnə Elyi dɛnnɛ n byili mú.» ¹¹Zhewu já n gu Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à dàl mɔ́, ń lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ ń dɔwabá e súlí ń vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ y'a wɔ Zhəzərɛyɛl nɛ́ mɔ́, ń yə̀ mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ n lú yé.¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhewu shə́r n kwè sɔ́má ń la Samarɛ. Ń gə́ zhə̀l n bə̀ n yí Bɛtɛ-Ekɛɛdɛ, Vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ jàà yá, ¹³n jəl Zhəda pyɔ̌ Aazha da-byǎ bɛ́. N bwə̀rh be n wɔ̀: «Byɛ̌ lyì ǹdə́ ámyɛ̌?» Bə lyár mɔ bə wɔ̀: «Nə́myɛ̌ wɔ́ Aazha da-byǎ bɛ́. Nə́ tú nə́ la pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ e súlí pyə̀-kɛ̃ Zhəzabyəə, byǎ bɛ́ ná mɔ́ co.» ¹⁴Zhewu pə nyí n wɔ̀: «Zə-na bɛ nã́nyìrh!» Bə zə bɛ nã́nyìrh bə vò bə gu Bɛtɛ-Ekɛɛdɛ nɛ̃̌ gɔ́rɔ́ w yó. Bə̀ y'à wɔ́ nunə shə́-èna ǹdə́ bə̀lyè. Zhewu yə̀ bə̀ mə̀dù ga nɛ myɛ yẽ̌ n lú yé.¹⁵Ń gə́ zhǐr gàà yi ní, ń jəl Erəkaabɛ byǐ Yɔnadaabɛ ń yà ń wɔ ń yé né ń nə́ ń zhə̀l ń bànà. Zhewu ce mo n súlí n wɔ̀ mɔ: «Ǹ wu w pò ǹdə́ nɛ ǹdə àmyɛ nyɔ̌ w gə́ pò ǹdə́ mɔ́ nɛ́?» Yɔnadaabɛ lyár n wɔ̀: «Ɔ̃̀ɔ̃̂». Zhewu wɔ̀ mɔ: «Ǹ wu w gə pò zhə̀n ga, sə́ ce jɛ̃̀ à jɔ̃̀ wa.» Yɔnadaabɛ ce jɛ̃̀ ń jɔ̃̀ wa. Rə̀myɛ́ yó, Zhewu vwɛ̃ mɔ n ce n jòm ń yala nɛ, ń búlə́ eshã-vwə̃tu w wẽ́, ¹⁶ǹdə́ ń zhe: «Bə̀ ń tó ne, ǹ m'ǎ nə sónó nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ à m'a twĩ̀ Cinu yil mú gə́ wɔ́ nɛ́!» Bə tó dwã bə kwè sɔ́má Zhewu búlə́ eshã-vwə̃tu w wẽ́. ¹⁷Zhewu gə́ yú Samarɛ, ń gu Akaabɛ kɛ̀lɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à dàl e jà bə̀ y'à gwẽ̌ wɔ cɔ w mɔ́: ń gwirhi bə̀ gakó lyə́m lyə́m ǹdə Cinu gə́ yà ń wə̀l Elyi ni ní.¹⁸Zhewu byẽ̀ Samarɛ lyì bí gakó n cĩ́ dwã yó n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Akaabɛ cèrhé Baalɛ* námpɔ́lɛ́ sásálaa, sə Zhewu mà n búl n cèrhé Baalɛ dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁹Rə̀myɛ́ yilə, byẽ̌-nə Baalɛ nyì-zwennə* bé gakó ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê cèrhé mo mó ǹdə́ ń vwĩ̀-zwə́lnə* bé gakó, bə bə̀ dwã yó à yala nɛ; lòlò bə̀ká n kál yé, b'à n'â yǎl a zwə́l vwĩ̀* nánfɔ̀lɔ̀ a pə Baalɛ nɛ. Lò mó mɔ̀bɔ́ ń yə̀ twí mú myə̌l bə dwàl yé.» E jà Zhewu wɔ́ surhə ń yà ń nə́ ń pyà mùnì ga n ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê cèrhé Baalɛ mɔ́ jé tɛ̃́. ²⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce Zhewu pə nyí n wɔ̀: «Bə̀ byẽ̌ lyì bí bə b'e jòm kúl-fwɛ̀lɛ̀ Baalɛ dúdú yil yilə!» Bə byẽ̀ lyì bí kúl-fwɛ̀lɛ̀ yá.²¹Zhewu twĩ̀ bə ce nyí rí yí Esərayɛl púlə́púlə́. Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê cèrhé Baalɛ mɔ́ bà. Lò mə̀dù ga myɛ yə̀ kál yé. Bə̀ zù Baalɛ còrhó-jì y wẽ́, còrhó-jì y gakó j'a sú pyám. ²²Zhewu zɛ̃̀ n wɔ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nyǐ gàndɛ́ yò mó ne: «Vǔr gàndɛ́ ń pə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cèrhé Baalɛ mɔ́ nɛ!» N vùr gàndɛ́ n pə bɛ.²³Zhewu ǹdə́ Erəkaabɛ byǐ Yɔnadaabɛ bə̀ bə zù Baalɛ còrhó-jì y wẽ́, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê cèrhé Baalɛ mɔ́ nɛ: «Nyǐ-nə náàcɛ̀nɛ́ á nyì ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cèrhé Cinu gə yə̀ ába gùlí, sə wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cèrhé Baalɛ dúdú bə̀ ŋwɛ́nɛ́.» ²⁴Zhewu ǹdə́ Yɔnadaabɛ zɛ̃̀ bə zù bə̀ la vwə̃̀ né ǹdə́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́* nɛ́ zwə́l. E jà Zhewu yà ń ce nunə shə́-lyɛlɛ zhǐ pwẽ̀ ne, ń yà ń pɔ bɛ nyí n wɔ̀: «Á mə̀dù gə já ń yẽ̌ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ à co á jɔ̃̀ w mɔ́ mə̀dù myɛ nɛ, n dùr n lú, rə̀-ná-cí mà n cì lò mó mɔ̀bɔ́ ń dùr n lú mú jàà wa.»²⁵Zhewu gə́ zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ n zhɛ̀, ń wə̀l ń yìlnə bé ǹdə́ ń sanna bɛ́ nɛ: «Zwí-nə, gu-nə be, lò mə̀dù ga myɛ bə̀ká n lú n du pwẽ̀ ne yé!» Bə j'a zɛ̃̀ bə gu bi ǹdə́ búlə́ shìmì. Bə̀ gə́ pwà cùùrí bə du cɔ w bə vò bə ló tɛ̃́ kwã nɛ́, Zhewu yìlnə bé ǹdə́ ń sanna bɛ́ kwɛ̃̀ bə b'e zù cɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Baalɛ jì y y'à wɔ ò wẽ́ mó wə; ²⁶bə vùr Baalɛ nə́kulə né bə̀ y'à cìì tɛ̃́ mɔ́ bə ji myǐn. ²⁷Bə̀ gə́ cɔ̀ Baalɛ nə́kulə né bə̀ y'à cìì tɛ̃́ mɔ́ kwã nɛ́, bə̀ wǔr ń còrhó-jì y bə zɛ̃̀ bə ce e jǐrh lyì bí gakó byə̀nə́-gɔ́rɔ́; byə̀nə́-gɔ́rɔ́ w òmyɛ́ mɔ́ j'â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ zà gwẽ̌. ²⁸Wɔ́ èta Zhewu tó né n mə n ce Baalɛ jé tɛ̃́ Esərayɛl nɛ́.²⁹Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Zhewu yə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé: ń yə̀ ce sánə́má nũ̌-bwə̀lsé sə̀ y'à wɔ Bətɛl ǹdə́ Dan nɛ́ mɔ́ jé tɛ̃́ yé. ³⁰Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhewu ni: «Ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ m'a pú pú dwã nɛ nàmbala kùrə̀ nə̀na, bə yə̀ Esərayɛl pyǎ, bə̀ ǹ twĩ̀ cɛ̀nɛ̀, ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá à yírh w mú yilə, ń súlí ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à n'â yǎl mɔ́ cìcì Akaabɛ dwí rí lyì bí ni mú yilə.» ³¹Sə Zhewu yə̀ pyà sə n ce jàn nɛ́ n tó Cinu Esərayɛl Yi rí nyí rí ni ǹdə́ ń wu gakó yé; ń yə̀ yə̀-bəlwàálɛ́* tɛ̀bɛ́ Zhərɔbwam yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé.³²Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Cinu já n ji kùr ń nə́ ń gòm Esərayɛl tənà y ń bɔ̀. Siri pyɔ̌ Azayəə ŋwɛ̀nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ búlə́ wẽ́ bə̀ tənà y nyí rí gakó wẽ́. ³³N zwẽ kɔn zǎ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí səta nyí rí gakó e súlí Arɔwɛɛrɛ jə̀-gwã̀ sõ nyí rí, Arənɔ̃ bwǐ y yó mó; Galaadɛ ǹdə́ Bashã tənèsé Orɔbɛn ǹdə́ Gaadɛ e súlí Manasɛ kwálsɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ sə̀ wẽ́ mó.³⁴Zhewu tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ e súlí ń tũ̀-fwàálɛ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ³⁵Zhewu jòm Samarɛ nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə shí-èlyè ǹdə́ lyɛlɛ, Esərayɛl yó wə. ³⁶Bə̀ co mo Samarɛ nɛ́ ń gə́ tú n bə̀ n cì yi ní. Sə wɔ́ ń byǐ Zhɔwakaazɛ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 11

¹Pyɔ̌ Aazha ná Atəlyi gə́ púrí ń byǐ Aazha cùwə̀, ń jà n zɛ̃̀ ń nə́ ń pyà sə n gwirhi pyə̀-dwí rí gakó lyə́m lyə́m. ²Rə̀myɛ́ yi ní, Zhəda pyɔ̌ Yɔram bə̀kɔ́ Yɔshəba, Aazha nəkɔ́, shèè n kwè Aazha byǐ Zhɔwaasɛ pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à la gu mú wẽ́, n zɛ̃̀ n zə mɔ, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɔ̀nnà mɔ́ ga, n vò n cĩ́ bi pala nɛ́ jìa y wẽ́: bə̀ shèè mo Atəlyi yé né, rə̀myɛ́ ce bə̀ yə̀ mo gwi yé. ³Ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɔ̀nnà mɔ́ mɛ̃ Cinu jì y wẽ́ byinə nyə̀ldù, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ wɔ́ Atəlyi ń yà ń nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ tənà y yó.⁴Byinə nyàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada twĩ̀ bə byẽ̀ Kəri lyì nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé e súlí pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé yó-cìnə́ bé, bə bə̀ ń sõ, Cinu jì y wẽ́; n zə dɔbrɛ ǹdə́ bɛ, n zɛ̃̀ n ce bə dwĩ̀ nyí* Cinu jì y wẽ́. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń byili bi pyɔ̌ mɔ́ byǐ mú. ⁵N zɛ̃̀ n pə bɛ nyí n wɔ̀: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la wɔ̀rhɔ́ mɔ́: Á kùkùl ré námpɔ́lɛ́ rə̀dù kùkùlə̀ né námpɔ́lsɛ́ nə̀tɔ̀ y yó w lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwì tum shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ mɔ́ m'a yìlì pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ yá; ⁶rə̀ dõ mó lyì bí zhì bwə̀rə̀ y è yíl Suuri mú ni; rə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ lyì bí zhì bwə̀rə̀ y è wɔ pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé kwã nɛ́ mɔ́; á m'ǎ yìlì pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y á zwẽ dwã.⁷Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swé tum shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yù wə, bə̀ wɔ́ kùkùlə̀ nánfwààlɛ́ nə̀lyè y dwã bɛ́ lyì bí mú, m'a bə̀ bə yìlì Cinu jì yə́, pyɔ̌ mɔ́ ń gwẽ̌ wɔ́ námpɔ́lɛ́ mɔ́ yala nɛ. ⁸Á m'ǎ b'ǎ zhì á kə́kɛ́lɛ́ pyɔ̌ mɔ́, lò gakó ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré ń jɔ̃̀ wa. Bə̀ gu lò mó mɔ̀bɔ́ ń tú ń nə́ ń yǎl n nyɛ́ɛ́ n lyɛ̃ mɔ́. Yál-na ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ ń gə la mə̀gã̌ gakó.»⁹Nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó ǹdə vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada gə́ yà ń pɔ bɛ nyí ní. Bə̀ mə̀dù gakó zə ń lyì bí, byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê zwì tum shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê swé tum ga, n mə n vò vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada sõ. ¹⁰Vwĩ̀-zwə́lnə mó zɛ̃̀ n kwè pyɔ̌ Dəvyidi swé ré ǹdə́ ń nə̀kwə̀r ré rə̀ y'à wɔ Cinu jì y wẽ́ mó n pə nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé ne.¹¹Pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé, zɛ̃̀ bə zhì ǹdə́ bə̀ búlə́ wẽ̀ ré bə̀ jɔ̃̀ wa, kɔn zhì Cinu jì y jə̀-jĩ́ sõ e m'e vò è jə̀-gwã̀ sõ, vwĩ̀-jùlú w ǹdə́ Cinu jì y yé né, èta sə bə ŋwɛ̀nɛ́ bə kə́kɛ́lɛ́ pyɔ̌ mɔ́ bə ce cəcəl wə. ¹²Rə̀myɛ́ yó, Yɔyada ce bə zə pyɔ̌ mɔ́ byǐ mú n bə̀ pwẽ̀ ne, n kwè pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w n pú mu, n súlí n pɔ̃ dɔbrɛ́ nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́; bə zɛ̃̀ bə twərh nwə̃̌ ń yó w yó bə ce n jǐrh pyɔ̌. Bə zɛ̃̀ bə mà jɛ̀rh bə súlí bə kǎrh bə wɔ̀: «Yi pə myè-èdɔ̀lɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ!»¹³Atəlyi gə́ nyɛ̀ɛ̀ lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê dùr bə̀ bàn mɔ́ sɔ̀ wá, ńmyɛ du n vò bə̀ sõ, Cinu jì y wẽ́. ¹⁴Ń nyǐ n púrí pyɔ̌ mɔ́ ń zhǐ dɛ̃̌ jùlú w yó, ǹdə lùl-e-púrí y gə́ y'à n'ê yǎl nɛ́; yó-cìnə́ bé ǹdə́ pɔ́lsɛ́ wúlnə bé y'à zhǐ pyɔ̌ mɔ́ nyí ni, tənà y lyì bí gakó wun y'à nyɛ̀, sə bə̀ y'à n'ê wúl pɔ́lsɛ. Atəlyi kǎr ń gàndɛ́b n zɛ̃̀ n kúrh n wɔ̀: «Tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ wɔ́ myìnù tũ̀twĩ̀ĩ̀! Myìnù tũ̀twĩ̀ĩ̀!»¹⁵Vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada yà ń yòwə̀: «Bə̀ bə mə̌ sə bə gu mu Cinu jì y wẽ́ yé.» wɔ́ rə̀myɛ́ rə ce n pə nyí nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé bə̀ y'à n'ê nyǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yò mó ne, n wɔ̀: «Vǔr-nə mo n du á cəcəl wə! Bə̀ m'a gu lò mó mɔ̀bɔ́ gakó ń mà n tó ń kùr ǹdə́ búlə́ shù!» ¹⁶Bə zə Atəlyi bə̀ m'ê la pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y səta, bə yí Shəshesé bwə̀rə̀ y nyí ni bə gu mu tɛ̃́ gàà.¹⁷Yɔyada ce Zhɔwaasɛ ǹdə́ dwí rí zə dɔbrɛ ǹdə́ Cinu, bə bwəl nyí* bə̀ bə̀ m'a yə̀ Cinu dwí. N súlí n ce pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ dwí rí myɛ bwəl nyí dwã nɛ. ¹⁸Tənà y lyì bí gakó j'a k'a vò Baalɛ* còrhó-jì y ni, bə yí bə wǔr yə, bə mà è vwĩ̀-jùúlí ǹdə́ è èsã̌yùúlí gakó bə yəywɛlɛ, bə zɛ̃̀ bə zə Baalɛ vwĩ̀-zwə́lnə* Matã bə gu vwĩ̀-jùúlí yé né. Vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada já n vùr lyì Cinu jì y yùlù yilə.¹⁹N zə nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé ǹdə́ Kəri lyì bí ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé e súlí tənà y lyì bí gakó n ce bə zə pyɔ̌ mɔ́ bə zhì Cinu jì y wẽ́ bə só tɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə tó pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé bwə̀rə̀ y bə m'e vò pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y wẽ́. Zhɔwaasɛ yí n jòm pyǎ bɛ́ də̀gwã́ y yó. ²⁰Tənà y lyì bí gakó fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, sə cɔ w jòm yə̀-zùlə́ wẽ́.Sə è gə wɔ́ Atəlyi myɛ̌ yilə, bə̀ y'à gu mu ǹdə́ búlə́ shù pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y wẽ́.²¹Zhɔwasɛ jǐrh pyɔ̌ ndǝ́ ń yà ń zhe byinǝ lyɛlɛ

Chapter 12

¹Zhɔwaasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə nyàlpyɛ̀. ²È yàl Esərayɛl pyɔ̌ Zhewu pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nyàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́ yó wə; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shə́-èna. Ń ná mɔ́ yà ń wɔ́ Bɛɛr-Shəba lyì bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Shəbya. ³Zhɔwaasɛ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ cángá Cinu yírh w ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́, bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə* Yɔyada yà ń kɔ̀n mɔ náàcɛ̀nɛ́.⁴Dɛ̃ rə̀dù Zhɔwaasɛ pɔ nyí vwĩ̀-zwə́lnə bé ne n wɔ̀: «Zwẽ-nə wársɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ pɔ Cinu ni, bə̀ m'ê twí ń jì y wẽ́ mó, ǹdə́ wársɛ́ dúdúmə́ dúdúmə́ lò gakó mə̌ dwã sə n kwɛ̃̌ ǹdə ń jàn rɛ́ gə́ wɔ̌ nɛ́ mɔ́, ⁵e súlí pùbùlə̀ wársɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó lò gakó nə́ ń twí ń pɛ Cinu jì y wẽ́ mó, á cìcì ni, lò gakó lò mó mɔ̀bɔ́ ń yě ń pár mɔ́ sõ, sə á zə sɛ á m'á kwɛrhɛ Cinu jì yə́, è gə́ cɔ̀ cɔ̀ mə̀gã̌ mɔ́ gakó.»⁶Sə vwĩ̀-zwə́lnə bé yə̀ Cinu jì y jààsɛ́ sə̀ cɔ̀ cɔ̀ mɔ́ ⁷kwɛrhɛ yé, kɔn b'e yí Zhɔwaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́. ⁸Pyɔ̌ Zhɔwaasɛ zɛ̃̀ n byẽ̀ vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada e súlí vwĩ̀-zwə́lnə bé dwã bɛ́ n bwə̀rh be n wɔ̀: «È nə wɔ́ byè yil á t'á kwɛrhɛ Cinu jì y jààsɛ́ sə̀ cɔ̀ cɔ̀ mɔ́? Kɔn zhí zà, á k'á t'á la wársɛ lyì bí byɛ̀bɛ́ á yě bə̀ pár mɔ́ sõ zõ yé. Á m'ǎ yẽ̌ se á pa, Cinu jì y jààsɛ́ sə̀ cɔ̀ cɔ̀ mɔ́ kɔrhɔ yilə.»⁹Vwĩ̀-zwə́lnə bé shɛ̀nɛ́ bə̀ k'ê t'â la lyì bí wársɛ́ zõ yé, e súlí myɛ bə̀ k'ê t'â la Cinu jì y jààsɛ́ sə̀ cɔ̀ cɔ̀ mɔ́ kɔrhɔ mɔ́ yò nyǔ yé. ¹⁰Vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada kwè wársɛ kùlkṍ, n pwə́r bɔ̀l ò nyí-byǐ rí ni n zɛ̃̀ n kwè w n vò n cĩ́ vwĩ̀-jùlú w yala nɛ, jə̀-jĩ́ sõ ǹdə́ ǹ gə nə́ ǹ zwì Cinu jì y wẽ́ mó. Vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê yìlì Cinu jì y étwí-ènyí rí ni mú y'à n'ê zwẽ wársɛ shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à m'ê twí Cinu jì y wẽ́ mó bə̀ lwé kùlkṍ w wẽ́.¹¹Bə̀ gə tú bə̀ púrí wársɛ́ já dɛ̃́dɛ̃́ kùlkṍ w wẽ́ yi ní, pyɔ̌ sá-kanna mɔ́ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y y'à n'ê twí bə̀ kwè se Cinu jì y wẽ́ bə̀ gàlà. ¹²Bə̀ gə gàl sɛ bə̀ zhɛ̀ kwã nɛ́, bə̀ n'ê ce se Cinu jì y tumə né yé né cìnə́ bé jɔ̃̀ wa; bə̀ m'ê kwɛ̃̌ də̀-shə̀lnə bé ǹdə́ jì-lùrnə bé bə̀ y'à n'ê twĩ̀ Cinu jì y yó mó,¹³ǹdə́ bo-lùrnə̀ bé ǹdə́ nə́kul-shə̀lnə bé; bə̀ y'à n'ê súlí bə̀ yè byə́rh ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ bə̀ sə̀l mó Cinu jì y jààsɛ́ sə̀ cɔ̀ cɔ̀ mɔ́ kɔrhɔ yilə, ¹⁴è n'ê yǎl e wɔ̀, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à mə̌ dwã sə bə vùr wɛ́rɛ́ bə m'e yè Cinu jì y kɔrhɔ yil mú.¹⁵Sə bə̀ yə̀ wársɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zə bə m'e bə̀ Cinu jì y wẽ́ mó zə bə m'e zùrhì nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ ráá shisí shɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê kwɛrhɛ pàntámsɛ́ myǐn mú ráá bə̀ m'ê cì mu mú ráá jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhẽ̌ ráá pɔ́lsɛ ráá sánə́má ráá sə̀byì-kùlì kɔn Cinu jì y yil yé. ¹⁶Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê ce wársɛ́ sə̀myɛ́ bə̀ jɔ̃̀ w tùntùnnə bé kwã̀ɔ̃́ yil mú gə́ y'à n'ê twĩ̀ ǹdə́ wu-põ̀ mó ce, bə̀ y'à t'â bwə̀rh be bə̀ bə̀ byili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ zə sɛ bə̀ m'e wɛ̀rhɛ́ yé.¹⁷Wársɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê pɛ cə̀ə̀ré yò kɔrhɔ vwə̃̀ né yilə, e súlí yə̀-bəlɔ̀lɔ́* sǔbri lwə̌l* vwə̃̀ né yil mú y'à t'â lwé Cinu jì y nyɛ̌sɛ́ yó yé. Vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ y'à cǐ sə̀myɛ́ mɔ́. ¹⁸Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wa, Siri pyɔ̌ Azayəə zhə̀l n vò n bú ǹdə́ Gaatɛ cɔ wá, n zwẽ wə. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n tɛnɛ ń la vò n bú ǹdə́ Zhərəzalɛm.¹⁹Zhəda pyɔ̌ Zhɔwaasɛ já n pwà wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń nàmbala Zhɔzafaatɛ ǹdə́ Yɔram e súlí Aazha, Zhəda pyǎ bɛ́, y'à pɔ Cinu ni mú e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ńmyɛ̌ cìcì mú yà ń pɔ Cinu ni mú, sánə́má mɔ́ mɔ̀bɔ́ gakó mə̀ y'à wɔ Cinu jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y wẽ́ ǹdə́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y wẽ́ mó, n pə bə vò bə pə Siri pyɔ̌ Azayəə nɛ; rə̀myɛ́ yó, Siri pyɔ̌ mɔ́ kə́ ń yə̀ twí n bú ǹdə́ Zhərəzalɛm yé. ²⁰Zhɔwaasɛ tumə né dwã bɛ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ²¹Ń tùntùnnə bé j'a zɛ̃̀ bə cẽ ń nyí ni zõ yò, bə zɔ̀m bə ce dwã yó bə pyà ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ. Bə gu mu Bɛtɛ-Myəlo né ǹdə́ ń bàn Shəla səta.

Chapter 13

¹Aazha byǐ Zhɔwaasɛ, Zhəda pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, Zhewu byǐ Zhɔwakaazɛ jǐrh Esərayɛl pyɔ̌; sə ń jòm Samarɛ nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ nyàlpyɛ̀. ²Zhɔwakaazɛ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə; ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlwàálɛ́* tɛ̀bɛ́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́; ń yə̀ re yẽ̌ yé.³Cinu lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́, n já n zɛ̃̀ n yẽ̌ be n ce Siri pyɔ̌ Azayəə ǹdə́ ń byǐ Bɛn-Adaadɛ jɔ̃̀ wa, twər nánzhəzhɔ̌. ⁴Zhɔwakaazɛ lwə̀l Cinu ni ǹdə́ ń wu gakó bə̀ ń só ń lyim tɛ̃́, sə Cinu zwẽ ń lwə̌l mó, bə̀ ń yà ń nɔ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Siri pyɔ̌ mɔ́ yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́. ⁵Cinu pɔ bɛ zwennə, n ce bə lú Siri lyì bí bə̀ y'à zhe ŋwɔ̀nɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ bə̀ yó mó jɔ̃̀ wa. Rə̀myɛ́ yi ní, bə j'a k'a jòm bə̀ kwə̀ə́rhé wẽ́ ǹdə shãã ga ta.⁶Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ yə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ Zhərɔbwam kɛ̀lɛ́ y lyì bí y'à ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé, bə̀ kwɛrhɛ bə wɛ̀rhɛ́ rɛ; Ashəra* pɛ́lɛ́ rɛ́ cìcì mú j'â gwẽ̌ cìì tɛ̃́ Samarɛ nɛ́. ⁷Zhɔwakaazɛ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à dàl bə̀ y'à wɔ̌ búlə́ bə̀ m'a bú mú, y'à wɔ́ eshə-jòmnə shí-ènu ǹdə́ búlə́ eshərh-vwə̃tur shí e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə n'ê zhə̀l tɛ̃́ búlə́ né bú yi ní mú mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí sásá, bə̀ Siri pyɔ̌ mɔ́ yà ń gu bə̀ dwã bɛ́. Ń yà ń wɛ̀rhɛ́ bɛ ǹdə bə̀ gə́ n'ê nɔ̀m shó tɛ̃́ nə̀rh kùr w né.⁸Zhɔwakaazɛ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ e súlí ń tũ̀-fwàálɛ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ⁹Zhɔwakaazɛ gə́ tú n bə̀ n cì, bə̀ co mo Samarɛ nɛ́. Sə wɔ́ ń byǐ Zhɔwaasɛ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.¹⁰Zhəda pyɔ̌ Zhɔwaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nyàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, Zhɔwakaazɛ byǐ Zhɔwaasɛ jǐrh Esərayɛl pyɔ̌; sə ń jòm Samarɛ nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ nyə̀ldù. ¹¹Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə; ń yə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé; ń kwè ń nà yá.¹²Zhɔwaasɛ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə́ ń tũ̀-fwààlɛ́ e súlí búlə́ né nyɛ̀bɛ́ ń bú ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ Amazhaasɛ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ¹³Zhɔwaasɛ tú n bə̀ n cì, bə ce mo ǹdə́ Esərayɛl pyǎ bɛ́, Samarɛ nɛ́. Sə wɔ́ Zhərɔbwam ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.¹⁴Elyize tú n bə̀ n tu ń cu címí. Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔwaasɛ zɛ̃̀ n bə̀ ń sõ, n yí n lwəl ń yó, n zɛ̃̀ ń nə́ ń kúrh n mə́ ń zhe: «À da! À da! Esərayɛl búlə́ eshərh-vwə̃tur rí ǹdə́ eshə-jòmnə bé!»a ¹⁵Elyize wɔ̀ mɔ: «Kwě twã ǹdə́ cama!» Zhɔwaasɛ kwè twã ǹdə́ cama. ¹⁶Elyize súlí n wɔ̀ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Vwɛ̃ twã yá.» Pyɔ̌ mɔ́ vwɛ̃ twã yá. Elyize kwè ń jɛ̀sɛ́ n byɛrɛ pyɔ̌ mɔ́ jɛ̀sɛ́ yó,¹⁷n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Pul cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zǎ yi-púrhí səta mɔ́!» Pyɔ̌ mɔ́ pul re. Elyize wɔ̀ mɔ: «Ta!» Sə pyɔ̌ mɔ́ tɔwa. Elyize wɔ̀ mɔ: «Nyǐ wɔ́ cam rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu la n mə jí bɛlɛ mɔ́, cam rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la n mə n jí bɛlɛ Siri lyì bí yó w mó. Ǹ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ Siri lyì bí Afɛɛkɛ nɛ́ kɔn b'e yí ń ce bə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m.» ¹⁸Elyize wɔ̀ Zhɔwaasɛ nɛ: «Kwě cama nɛ́!» Zhɔwaasɛ kwè cama nɛ́. Elyize zɛ̃̀ n wɔ̀ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Mǎ cɛ yá.» N mà cɛ y twər rə̀tɔ̀ n zɛ̃̀ n yẽ̌ ń zhǐ. ¹⁹Yi lò mó kwè lyim ǹdə́ mɔ, n wɔ̀ mɔ: «Ǹ gə yà ǹ mà twər rə̀nu ráá twər tə̀ldù, ǹ y'à m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ Siri lyì bí kɔn b'e yí ń ce bə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m. Nyǐ èlǎsɛ̃́ wɔ́ twər rə̀tɔ̀ sásálaa ǹ la ń ŋwɛ̀nɛ́ bɛ.»²⁰Elyize tú n bə̀ n cì, bə kwè mo bə ce. Mɔwaabɛ tənà y vwǎrhna kùkùlə̀ y'à n'ê twí nə̀ zwì tənà y wẽ́ byin byin gakó. ²¹Dɛ̃ rə̀dù, lyì y'à kwè bal mə̀dù cùù bə̀ la co, bə j'a nə vwǎrhna bɛ́ kùkùlə̀ né nə̀myɛ́ rə̀dù; bə kwè cùù w bə dul Elyize bɔ̀l mɔ́ wẽ́ bə zɛ̃̀ bə dùr. Cùù w gə́ j'a dwə̀rh Elyize kúr rí, o j'a bwìrhì* o zɛ̃̀ ò zhǐ ò nə̀rh yó.²²Siri pyɔ̌ Azayəə yà ń nwɛ̀nɛ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Zhɔwakaazɛ nyǔ mú púlə́púlə́ yi ní. ²³Sə Cinu yàl wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal ǹdə́ bɛ, ń byili bi ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mú, n súlí n pyìrhí ń yé n nyǐ bə̀ sõ, dɔbrɛ́ ń zɔ ǹdə́ Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ mɔ́ yilə; ń yə̀ pyà sə n ce bə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m yé. Kɔn b'e yí yi rí rə̀myɛ́ mɔ́, ń yà ń gwẽ̌ yə̀ ce bə jé tɛ̃́ ń yírh w yé. ²⁴Siri pyɔ̌ Azayəə tú n bə̀ n cì, sə wɔ́ ń byǐ Bɛ̃-Adaadɛ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa. ²⁵Zhɔwakaazɛ byǐ Zhɔwaasɛ kə́ n zwẽ cɛmɛ nɛ́ Azayəə byǐ Bɛ̃-Adaadɛ jɔ̃̀ wa, cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Azayəə yà ń zwẽ ńmyɛ̌ da Zhɔwakaazɛ jɔ̃̀ w búlə́ né yi ní mú. Zhɔwaasɛ bú ǹdə́ Bɛ̃-Adaadɛ twər rə̀tɔ̀ ga, n ŋwɛ̀nɛ́ mɔ n zɛ̃̀ n kə́ n zwẽ Esərayɛl cɛmɛ nɛ́.

Chapter 14

¹Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔwakaazɛ byǐ Zhɔwaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́ yó wə, Zhəda pyɔ̌ Zhɔwaasɛ byǐ Amazhaasɛ jǐrh pyɔ̌. ²Ń jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀bɔ́. Ń ná mɔ́ yà ń wɔ́ Zhərəzalɛm lyì bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Yɔwadã. ³Amazhaasɛ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə, sə è yə̀ yàl ǹdə ń nàmbal Dəvyidi ta kókó yé. Ń já n kwè ń da Zhɔwaasɛ nà, ń kɔn gakó wẽ́.⁴Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ yə̀ tɛ̃́ jé yé; dwí rí y'à gwẽ̌ n'ê zwə́l vwə̃̀* rə̀ n'ê súlí rə̀ ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn jààsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́. ⁵Amazhaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ gə́ tú rə cĩ́ kùr rə zhɛ̀, ń gu ń tùntùnnə bé byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à gu ń da, pyɔ̌ Zhɔwaasɛ mɔ́.⁶Sə ń yə̀ bə̀ byǎ bɛ́ gwi yé, ǹdə rə̀ gə́ kɛ̃ Muyiisi Nyə́ ne sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né. Cinu pɔ nyí sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n wɔ̀: «Bə̀ t'â la dabá gu bə̀ byǎ bɛ́ yə̀-bəlwàálɛ́* yil yé; bə̀ t'â la byǎ bɛ́ myɛ gu bə̀ dabá yə̀-bəlwàálɛ́ yil yé; bə̀ m'a gu lò gakó ń cìcì yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə.» ⁷Wɔ́ ńmyɛ̌ Amazhaasɛ ń bú ǹdə́ Edɔm lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí Nə̀kwə̃̌ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́, n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ mɔ́. Ń zwẽ Shəla cɔ w búlə́ né yi ní, n zɛ̃̀ n ce ò yil bə̀ Yɔkətɛyɛl, sə wɔ́ yil ré rə̀myɛ́ mɔ́ bə̀ gwẽ̌ m'ê byẽ̀ w zà zà.⁸Rə̀myɛ́ yó, Amazhaasɛ twĩ̀ lyì Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔwakaazɛ byǐ Zhɔwaasɛ, Zhewu nɔ̃̌ w sõ, bə vò bə wɔ̀ mɔ: «Bə̀ nə́ jəl dwã búlə́ wẽ́!» ⁹Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔwaasɛ myɛ twĩ̀ bə vò bə lyár Zhəda pyɔ̌ Amazhaasɛ bə wɔ̀: «Dɛ̃ rə̀dù, Lyəbã pyɔ̀ w sɔ òdù twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Lyəbã sɛ́ɛ́dərɛa èdù ni: ‹Pə ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ à byǐ mú ni n jí!› Sə Lyəbã gɔ-ku òdù tó sɔ w yó, o cèè w tɛ̃́. ¹⁰Ǹ zhə̀n ga bú ǹdə́ Edɔm lyì bí ń ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, rə̀myɛ́ ce ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌. Cèrhé ǹ cìn sə́ mɛ̃ ǹ sõ! È nə wɔ́ byè yil ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ pyà búlə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ m'a ce mó zwini wẽ́ mó; búlə́ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ m'a ŋwɛ̀nɛ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ Zhəda shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ga nə̀ wẽ́ mó?»¹¹Sə Amazhaasɛ yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ cili yé. Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔwaasɛ du ń la n vò n bú ǹdə́ mɔ; ńmyɛ̌ ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ Amazhaasɛ jəl dwã Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ nɛ́, Zhəda tənà y wẽ́, bə bú. ¹²Esərayɛl lyì bí ŋwɛ̀nɛ́ Zhəda lyì bí, Zhəda lyì bí j'a dùr lò gakó vò ń kòrhó w wə.¹³Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔwaasɛ zɛ̃̀ n zə Zhəda pyɔ̌ Amazhaasɛ, Zhɔwaasɛ byǐ ǹdə́ Aazha nɔ̃̌ wa, ń yə-bal Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ nɛ́. N zhì gàà n zhǐr n bə̀ Zhərəzalɛm n wǔr cɔ w byílí y è dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ yí jə̀-tórhó yírhə́ zwã̌-àna, kɔn zhì Efərəyim bwə̀rə̀ y e m'e yí Nə̀gúl ré bwə̀rə̀ y ne. ¹⁴N zɛ̃̀ n pwà sánə́má mɔ́ gakó ǹdə́ sə̀byǐ mú gakó e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ Cinu jì y wẽ́ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y wẽ́ mó, n súlí n zə lyì bə̀ y'à cə̀r bə cĩ́ tɛ̃́ bə̀ m'ê dɛ̃̀ nyì-bwelé pyǐrh bə shò kwã nɛ́, n mə n kwɛ̃̀ n vò Samarɛ.¹⁵Zhɔwaasɛ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə́ ń tũ̀-fwààlɛ́ e súlí búlə́ né nyɛ̀bɛ́ ń bú ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ Amazhaasɛ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ¹⁶Zhɔwaasɛ tú n bə̀ n cì, bə ce mo ǹdə́ Esərayɛl pyǎ bɛ́ Samarɛ nɛ́; sə wɔ́ ń byǐ Zhərɔbwam ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.¹⁷Zhəda pyɔ̌, Zhɔwaasɛ byǐ Amazhaasɛ wɛ̀rhɛ́ byinə shí ǹdə́ nə̀nu, Esərayɛl pyɔ̌, Zhɔwakaazɛ byǐ Zhɔwaasɛ cu mú kwã nɛ́. ¹⁸Amazhaasɛ tumə né dwã bɛ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ¹⁹Lyì zɔ̀m bə ce dwã yó Zhərəzalɛm nɛ́ bə pyà ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ sə ń dùr n vò Ləciishi. Bə̀ twĩ̀ lyì bə vò bə twèlé mo Ləciishi ní, bə gu mu gàà.²⁰Bə kwè ń yala nɛ́ ǹdə́ shəshərh bə b'e ce ǹdə́ ń nàmbala bɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́, Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wẽ́. ²¹Zhəda lyì bí gakó cír Azarəyaasɛ, ń yà ń zhe byinə shí ǹdə́ nyə̀ldù, bə ce n yə̀ pyɔ̌ n pú ń da Amazhaasɛ nɛ. ²²Wɔ́ ńmyɛ̌ ń zwẽ Elaatɛ cɔ wá, n zɛ̃̀ n kwɛrhɛ n lù wə, Zhəda pyɔ̌ Amazhaasɛ cu mú kwã nɛ́.²³Zhəda pyɔ̌ Zhɔwaasɛ byǐ Amazhaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nə̀nu nyǎn rɛ́ yó wə, Zhɔwaasɛ byǐ Zhərɔbwam jǐrh Esərayɛl pyɔ̌; sə ń jòm Samarɛ nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shə́-èna ǹdə́ rə̀dù. ²⁴Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə; ń yə̀ yə̀-bəlwàálɛ́* tɛ̀bɛ́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ òdù ga nɛ myɛ yẽ̌ yé. ²⁵Wɔ́ ńmyɛ̌ ń ce Esərayɛl tənà y nyí rí k'a kwè è shãã ga swɛ̃́ rɛ́ kɔn zhì Ləbo-Amaatɛ e m'e vò Araba nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá, ǹdə Cinu Esərayɛl Yi rí gə́ yà ń tó ń nyì-zwennə*, Amyətəyi byǐ Zhɔnaasɛ, Gaatɛ-Efɛɛrɛ lyì bal mɔ́ dɛnnɛ n byili ní.²⁶26 Zhə̀n ga Cinu yà ń nɔ zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò y'à zhe Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mɔ́: má yə-bal myɛ, má lò mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ ń cìn myɛ, lò mə̀dù ga myɛ yà ń kə́ ń tɛ̀nɛ́ ń la Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zõ yé. ²⁷27 Cinu yà ń yə̀ zɔ̀m n gu ń wẽ́ bə̀ ń la n ce Esərayɛl tənà y jé tɛ̃́ lũ w kɔ̀bɔ́ w yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce, n tó Zhɔwaasɛ byǐ Zhərɔbwam dɛnnɛ n vwǎrh ya.²⁸Zhərɔbwam tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə́ ń tũ̀-fwààlɛ́ e súlí búlə́ né nyɛ̀bɛ́ ń bú n mə n zwẽ Damaasɛ ǹdə́ Amaatɛ cɛmɛ nɛ́ Zhəda y'à cìní mú, n ká n càrh Esərayɛl nɛ mɔ́, yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ²⁹Zhərɔbwam tú n bə̀ n cì, sə bə̀ co mo ǹdə́ Esərayɛl pyǎ bɛ́ Samarɛ nɛ́. Ń byǐ Zakarɛ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 15

¹Esərayɛl pyɔ̌ Zhərɔbwam pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-èlyè ǹdə́ nyàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, Amazhaasɛ byǐ Azarəyaasɛ jǐrh Zhəda pyɔ̌. ²Ń jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí ǹdə́ nyə̀ldù, sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí-ènu ǹdə́ nə̀lyè. Ń ná mɔ́ yà ń wɔ́ Zhərəzalɛm lyì bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Yəkɔləya. ³Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə, ń kɔn gakó wẽ́ ǹdə ń da Amazhaasɛ ta.⁴Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ yə̀ tɛ̃́ jé yé; dwí rí y'à gwẽ̌ n'ê zwə́l vwə̃̀* rə̀ n'ê súlí rə̀ ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn jààsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́. ⁵Cinu pɔ còrhò-tum pyɔ̌ Azarəyaasɛ nɛ, n ce yə-bəcàndɛ zə mɔ kɔn b'e yí ń cu. Ń jòm kɛ̀lɛ́ dõ w ń dúdú. Sə wɔ́ ń byǐ Yɔtam ń yà ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ yó-cə́bal mɔ́ ń cìní tənà y lyì bí.⁶Azarəyaasɛ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ⁷Azarəyaasɛ tú n bə̀ n cì, bə ce mo ǹdə́ ń nàmbala bɛ́ Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa; sə wɔ́ ń byǐ Yɔtam ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.⁸Zhəda pyɔ̌ Azarəyaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ lyɛlɛ nyǎn rɛ́ yó wə, Zhərɔbwam byǐ Zakarɛ jǐrh Esərayɛl pyɔ̌; sə ń jòm Samarɛ nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, cànsɛ̀ shə̀ldù. ⁹Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh w ǹdə ń nàmbala bɛ́ ta. Ń yə̀ yə̀-bəlwàálɛ́* tɛ̀bɛ́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé.¹⁰Yabɛɛshɛ byǐ Shəlum pyà ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ; sə ń yíní mu n gu, lyì bí gakó yírh wə, n zɛ̃̀ n zwẽ ń jàà y n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. ¹¹Zakarɛ tumə né dwã bɛ́ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ¹²Wɔ́ Cinu nyí rí ń yà ń byili Zhewu ni mú rə̀ pyìrh èta, ń yà ń wə̀l Zhewu ni: «Ǹ byǎ bɛ́ m'a pú pú dwã nɛ nàmbala kùrə̀ nə̀na bə yə̀ Esərayɛl pyǎ.» Sə kɔn yàl èta zhə̀n ga.¹³Yabɛɛshɛ byǐ Shəlum jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ Zhəda pyɔ̌ Ozhaasɛa pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀bɔ́ nyǎn rɛ́ yó wə; sə ń jòm Samarɛ nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, cànà èdù. ¹⁴Gədi byǐ Mənayɛm zhì Tərəsa n bə̀ Samarɛ. N bə̀ n yí n gu Yabɛɛshɛ byǐ Shəlum n zɛ̃̀ n zwẽ ń jàà y n yə̀ pyɔ̌.¹⁵Shəlum tumə né dwã bɛ́ e súlí ń gə́ gu Zakarɛ n mə n zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ma kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ¹⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ yó Mənayɛm bú ǹdə́ Təfəsa cɔ w nɛ́, n zɛ̃̀ n gu ò lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ ò wẽ́ mó; n cɔ̀ cɔ w òmyɛ́ mɔ́ nyí rí kɔn zhì Tərəsa e m'e yí Təfəsa. Ń bú ǹdə́ w bə̀ gə́ y'à yə̀ ò bwə̀ə̀lé pul bə pɔ̃ yilə. N súlí n kǎr epùsí gakó pǔrh cɔ w wa.¹⁷Zhəda pyɔ̌ Azarəyaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀bɔ́ nyǎn rɛ́ yó wə, Gədi byǐ Mənayɛm jǐrh Esərayɛl pyɔ̌; sə ń jòm Samarɛ nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shíyə́. ¹⁸Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə; ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́, ń yə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé.¹⁹Ashəri* pyɔ̌ Puuli zɛ̃̀ n bə̀ n zù Esərayɛl tənà y wẽ́; Mənayɛm zɛ̃̀ n kwè wár-kùlsì cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ n pɔ̃ mùnì ga n sɛ̃ mɔ n ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùrə̀. ²⁰Mənayɛm ce bə pə myə̌l-kwǎndɛ* Esərayɛl nɛ́ mùnì ga n nə wársɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́; lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ jɛ̃̀ y'à zhe kɔn mɔ́ lò gakó yà ń mə̌ sə n pə wár-kùlsi shí-ènu bə pə Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nɛ. Bə̀ gə́ pɔ wársɛ́ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nɛ kwã nɛ́, ń kwɛ̃̀ n vò jè, ń yə̀ tənà y wẽ́ mɛ̃ yé.²¹Mənayɛm tumə né dwã bɛ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ²²Mənayɛm tú n bə̀ n cì, sə wɔ́ ń byǐ Pəkaya ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.²³Zhəda pyɔ̌ Azarəyaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-ènu nyǎn rɛ́ yó wə, Mənayɛm byǐ Pəkaya jǐrh Esərayɛl pyɔ̌; sə ń jòm Samarɛ nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə nə̀lyè. ²⁴Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə; ń yə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé.²⁵Ń sanna Erəmalya byǐ Pəkaya pyà ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ; ń gu Pəkaya ǹdə́ Arəgɔɔbɛ e súlí Arəye Samarɛ nɛ́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y jìsí wẽ́. Galaadɛ lyì shí-ènu y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ. N zɛ̃̀ n zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ n jí. ²⁶Pəkaya tumə né dwã bɛ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà?²⁷Zhəda pyɔ̌ Azarəyaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-ènu ǹdə́ nə̀lyè nyǎn rɛ́ yó wə, Erəmalya byǐ Pɛka jǐrh Esərayɛl pyɔ̌; sə ń jòm Samarɛ nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí-èlyè. ²⁸Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə; ń yə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé.²⁹Pɛka gə́ yà ń wɔ́ Esərayɛl pyɔ̌ yi rí w mú, Ashəri pyɔ̌ Təgəlaatɛ-Falazaarɛ tú n bú n zwẽ Yəyɔ̃ ǹdə́ Abɛl-Bɛtɛ-Maaka ǹdə́ Yanɔwa ǹdə́ Kədɛɛshɛ ǹdə́ Asɔɔrɛ cɛmɛ nɛ́; e súlí Galaadɛ ǹdə́ Gəlile ǹdə́ Nəfətəlyi tənèsé nyí rí púlə́púlə́; n pwà nə̀ lyì bí n mə n vò Ashəri. ³⁰Ela byǐ Oze zɔ̀m n ce dwã yó ǹdə́ lyì, n pyà Erəmalya byǐ Pɛka pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ; sə ń yú mu n gu, n zɛ̃̀ n zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ n jí ń jàà wa, Ozhaasɛ byǐ Yɔtam pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-èlyè nyǎn rɛ́ yó wə. ³¹Pɛka tumə né dwã bɛ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà?³²Esərayɛl pyɔ̌ Erəmalya byǐ Pɛka pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́ yó wə, Azarəyaasɛ byǐ Yɔtam jǐrh Zhəda pyɔ̌. ³³Ń jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ nyə̀ldù. Ń ná yà ń wɔ́ Sadɔɔkɛ bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Yərushə.³⁴Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə. Ń já n kwè ń da Ozhaasɛ nà, ń kɔn gakó wẽ́. ³⁵Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ yə̀ tɛ̃́ jé yé; dwí rí y'à gwẽ̌ n'ê zwə́l vwə̃̀*, rə̀ n'ê súlí rə̀ ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn jààsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́. Wɔ́ Yɔtam ń lù Cinu jì y dɛ̃̌-sõ étwí-ènyí rí. ³⁶Yɔtam tumə né dwã bɛ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ³⁷Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wa, Cinu ju kùr ń nə́ ń twĩ̀ Siri pyɔ̌ Erɛsɛ̃ ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ Pɛka bə̀ twí bə̀ bwí ǹdə́ Zhəda tənà yá. ³⁸Yɔtam tú n bə̀ n cì, sə bə̀ co mo ǹdə́ ń nàmbala bɛ́, ń nàmbal Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa; wɔ́ ń byǐ Akaazɛ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 16

¹Erəmalya byǐ Pɛka pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nyàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, Yɔtam byǐ Akaazɛ jǐrh Zhəda pyɔ̌. ²Akaazɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí-èlyè; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ nyə̀ldù. Ń yə̀ ń da Dəvyidi nà y kwè n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu ń Yi rí yírh w yé.³Ń kwɛ̃̀ n kwè Esərayɛl pyǎ bɛ́ nà, kɔn du, ń ju ń byǐ myǐna n mə n zwə́l vwĩ̀ ǹdə dwə́ né nyɛ̀bɛ́ Cinu jì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né gə́ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́. ⁴Ń zwə́l vwə̃̀* n súlí n ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ wẽ́ ǹdə́ pyǎlsɛ́ yó ǹdə́ cǒ kɔ̀bɔ́ gakó ò púrh vɔr nánzhəzhɔ̌ mɔ́ kùr wə.⁵Rə̀myɛ́ yi ní, Siri pyɔ̌ Erɛsɛ̃ ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ Pɛka, Erəmalya byǐ mú, zɛ̃̀ bə̀ la vò bə bú ǹdə́ Zhərəzalɛm. Bə yí bə pú Akaazɛ sə bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə bú ǹdə́ mɔ́ yé. ⁶Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ w myɛ, Siri pyɔ̌ Erɛsɛ̃ yà ń jì Zhəda lyì bí Elaatɛ cɔ w w n zɛ̃̀ n kwè w n pə Siri lyì bí ni; Edɔm lyì bí zɛ̃̀ bə b'e jòm Elaatɛ nɛ́, bə̀ j'â gwẽ̌ jě gàà zà zà mɔ́.⁷Akaazɛ twĩ̀ tùntúmə́ Ashəri* pyɔ̌ Təgəlaatɛ-Falazaarɛ sõ bə vò bə wɔ̀ mɔ: «À wɔ́ ǹ tùntùnnə ǹdə́ ǹ byǐ ga; bə̀ ń zwẽ ne Siri ǹdə́ Esərayɛl pyǎ bɛ́ ga bə̀ n'ê bwí ǹdə́ nɛ mɔ́ jɔ̃̀ wa!» ⁸Akaazɛ zɛ̃̀ n kwè sə̀byǐ mú ǹdə́ sánə́má mɔ́ mə̀ y'a wɔ Cinu jì y wẽ́ ǹdə́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y wẽ́ mó, n pə bə vò bə pə Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nɛ. ⁹Ashəri pyɔ̌ mɔ́ cili ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́, ń cìcì mú zɛ̃̀ n zɛ̃̀ n vò n bú ǹdə́ Damaasɛ cɔ wá, n zwẽ wə; n pwà ò lyì bí n mə n vò Ciiri; n zɛ̃̀ n gu Erɛsɛ̃ cìcì mú.¹⁰Pyɔ̌ Akaazɛ zɛ̃̀ n vò Damaasɛ ń la Ashəri pyɔ̌ Təgəlaatɛ-Falazaarɛ jəl. N yí n nə vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ ò y'à wɔ Damaasɛ nɛ́ mɔ́. Pyɔ̌ Akaazɛ pə ò nyɛrh-dõ èsã̌yùlú ǹdə́ ò lú mú nə̀-twéésé bə vò bə pə vwĩ̀-zwə́lnə* Urəya nɛ mùnì ga n lù ò dwí rí cìcì. ¹¹Vwĩ̀-zwə́lnə Urəya lù vwĩ̀-jùlú kɔn tó dwã ǹdə nyə́ nyɛ̀bɛ́ pyɔ̌ Akaazɛ zhì Damaasɛ nɛ́ n pə nə bə̀ mɔ́ nɛ; ń gaga mɔ́ lù w n zhɛ̀ ǹdə́ pyɔ̌ Akaazɛ gwẽ̌ yə̀ Damaasɛ shí n kwɛ̃̀ n bə̀ yé. ¹²Pyɔ̌ mɔ́ shí Damaasɛ n kwɛ̃̀ n bə̀ n nə vwĩ̀-jùlú wə́. N twẽ̌ n yí ò nyí ni, n jì ò yó,¹³n zwə́l ń vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́* rɛ́, e súlí mún ǹdə́ də̀vɛ̃́ vwĩ̀, n súlí n zwə́l yə̀-zùlə́ vwĩ̀ n zɛ̃̀ n kwè rə̀ jal mɔ́ n zhɛ́rhɛ́ vwĩ̀-jùlú w yó. ¹⁴Ń ce bə kwè kàmmɔ vwĩ̀-jùlú w ò y'à wɔ́ Cinu nyɔ̌ w mɔ́, Cinu jì y étwí-ènyí rí ni, vwĩ̀-jùlú nándũ̀ w ǹdə́ Cinu jì y cəcəl w mó, bə cĩ́ vwĩ̀-jùlú nándũ̀ w kwã nɛ́, jə̀-gwã̀ sõ.¹⁵Pyɔ̌ Akaazɛ zɛ̃̀ n pə nyí vwĩ̀-zwə́lnə Urəya nɛ n wɔ̀: «È wɔ́ vwĩ̀-jùlú nánfɔ̀lɔ̀ w yó ǹ m'ǎ zwə́l nəkɔkɔ́lɛ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ń súlí ń pə də̀dɛ̀nɛ́ mún mú vwĩ̀ rí ní; ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ e súlí ń mún mú vwĩ̀ rí; ǹdə́ tənà y lyì bí gakó vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ e súlí bə̀ mún mú ǹdə́ bə̀ də̀vɛ̃́ y vwə̃̀ né; ǹ m'ǎ súlí ń ló vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ gakó jal mɔ́ ǹdə́ vwə̃̀ né dwã bɛ́ jal mɔ́ ò yó. È gə wɔ́ kàmmɔ vwĩ̀-jùlú w yilə, à m'a b'a vùr nyí ò shò kwã nɛ́.» ¹⁶Vwĩ̀-zwə́lnə Urəya wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó pyɔ̌ Akaazɛ yà ń pɔ mɔ rə̀ nyí mú.¹⁷Pyɔ̌ Akaazɛ ce bə gõ̀ Cinu jì y vwə̃tur rí námpɔ́lsɛ́ kàmmɔ jɛ̀rh námmyɛ̀ɛ́sɛ́, n ce bə só nɛ̃̌ kwã́ɔ̃́ wẽ̀ ré vwə̃tur rí yó mó tɛ̃́, n ce bə swàr kàmmɔ Zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y è kùr ré y'à cĩ́ nɛ̃ nɛ́ yó mó, bə cĩ́ jàà bə̀ y'à pyìlì ǹdə́ nə́kulə wẽ́. ¹⁸Ń gə́ yà ń nə́ ń yǎl n ce Ashəri pyɔ̌ mɔ́ wu zə nyàn yilə, ń zhɛ́rhɛ́ Shìrhə́ dɛ̃ rɛ́* zɔ́nɔ́ w bə̀ y'à lù Cinu jì y wẽ́ mó e súlí pyɔ̌ mɔ́ gə́ yà ń nə́ ń tó mə̀gã̌ pwẽ̀ ne ń mə́ ń zwì mú.¹⁹Akaazɛ tumə né dwã bɛ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ²⁰Akaazɛ tú n bə̀ n cì, sə bə̀ co mo ǹdə́ ń nàmbala bɛ́, Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wẽ́; ń byǐ Ezəcaasɛ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 17

¹Zhəda pyɔ̌ Akaazɛ pyɛ̀lɛ́ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nə̀lyè nyǎn rɛ́ yó wə, Ela byǐ Oze jǐrh Esərayɛl pyɔ̌, Samarɛ nɛ́; ń jú pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀bɔ́. ²Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə, sə è yə̀ yàl ǹdə Esərayɛl pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jɛ̀nɛ̀ mɔ mɔ́ ta yé. ³Ashəri* pyɔ̌ Saləmanazaarɛ tú ń bú ǹdə́ Oze; sə ń ŋwɛ̀nɛ́ Oze, n zɛ̃̀ n ce ń nə́ ń pɛ mɔ myə̌l-kwǎndɛ*.⁴Sə Ashəri pyɔ̌ mɔ́ tú n bə̀ n lwar bə̀ nyǐ Oze yà ń myìnì mu: zhə̀n ga Oze yà ń twĩ̀ lyì Ezhibti pyɔ̌ So sõ, e súlí myɛ ń yà ń yə̀ myə̌l-kwǎndɛ́ pɛ bə vò bə pə Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nɛ ǹdə byin byin gakó ta yé. Ashəri pyɔ̌ mɔ́ já n ce bə zə Oze bə ce byə̀nə́-jù wə, bə lyẽ mo ǹdə́ nyáná. ⁵Rə̀myɛ́ yi ní, Ashəri pyɔ̌ mɔ́ já n zɛ̃̀ ń la bú ǹdə́ tənà y gakó; ń zhə̀l n pú Samarɛ cɔ w byinə nə̀tɔ̀, ń la bú ǹdə́ wa. ⁶Oze pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀bɔ́ nyǎn rɛ́ yó wə, Ashəri pyɔ̌ mɔ́ ŋwɛ̀nɛ́ n zwẽ Samarɛ, n zɛ̃̀ n pwà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ò wẽ́ n mə n vò Ashəri. N ce bə jòm Ala ǹdə́ Gɔzã, Abɔɔrɛ bwǐ y gə́ n'ê dùr è tó mə̀gã̌ mɔ́, ǹdə́ Medi cɛmɛ nɛ́ wẽ́.⁷Ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ yúwə́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ dó Cinu bə̀ Yi rí ni mú yilə, bə̀ Yi rí rə̀ ce bə shə́r Ezhibti ní, rə zwẽ be Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ jɔ̃̀ w mɔ́; e súlí myɛ, wɔ́ bə̀ gə́ súlí bə cèrhé yə dwã mɔ́ yilə. ⁸Bə̀ tó dwə́ né nyɛ̀bɛ́ Cinu zwẽ nə̀ tənèsé n pə bɛ mɔ́ nyə́ né e súlí nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Esərayɛl pyǎ bɛ́ vùr bə̀ cìcì ni mú.⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shèè bə wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ lò bə mə̌ sə́ wɛ̀rhɛ́, bə̀ m'ê tùrh Cinu bə̀ Yi rí: bə̀ lù vwə̃̀ zwə́l* jààsɛ bə̀ cìn yilə, bə̀ cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́, ǹdə́ jì-fwàlsɛ́ nánjíjínsí sə̀ wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ bə̀ m'ê yìlì cɛmɛ nɛ́ wẽ́, ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à lù nə kə́kɛ́lɛ́ bə̀ m'ê yìlì ni mú wẽ́; ¹⁰bə̀ cìì nə́kulə ǹdə́ Ashəra* pálá tɛ̃́ pyǎlsɛ́ gakó yó ǹdə́ cǒ kɔ̀bɔ́ gakó ò púrh vɔr rɛ́ nánzhəzhɔ̌ mɔ́ kùr wə;¹¹bə̀ ju wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn vwə̃̀ zwə́l jààsɛ́ gakó wẽ́ ǹdə dwə́ né nyɛ̀bɛ́ Cinu jì bə̀ yé né mó ta. Bə̀ twĩ̀ tùm-bəywààlɛ kɔn b'e yí bə ce Cinu lyim zɛ̃̀. ¹²Bə̀ cèrhé yə né èsã̌yùúlí e jà Cinu yà ń pɔ bɛ nyí n wɔ̀: «Á bə̀k'á wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yé.»¹³Cinu yà ń tó ń nyì-zwennə* bé gakó ǹdə́ ń lwarnabá* gakó dɛnnɛ n dámǎ n cící Esərayɛl ǹdə́ Zhəda lyì bí n wɔ̀: «Yẽ̌-nə á lwɛlɛ sɔ́msɛ́ nɛ, zwẽ-nə à nyə́ né ǹdə́ à cúcú mú kɔn tó Nyə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó à pɔ á nàmbala bɛ́ nɛ, a zɛ̃̀ a tó nyì-zwennə bé à tùntùnnə bé dɛnnɛ a pə ámyɛ nɛ mɔ́.»¹⁴Sə bə̀ yə̀ cili yé; bə̀ wɛ̀rhɛ́ yó-kùùlì* ǹdə bə̀ nàmbala bɛ́ gə́ y'à wɛ̀rhɛ́ yó-kùùlì ní, bə̀ bə̀ nàmbala bɛ́ y'à yə̀ Cinu bə̀ Yi rí zhə̀n zal yé. ¹⁵Bə̀ zhɔ̃̀ ń nyə́ né e súlí dɔbrɛ́ ń yà ń zɔ ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ mɔ́, ǹdə́ cúcú mú mɔ̀bɔ́ ń yà ń pɔ bɛ mɔ́. Bə̀ dùr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe mó kwã nɛ́, nyǐ bi èlǎsɛ̃́ bə̀ jǐrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe. Bə̀ kwè dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ bɛ mɔ́ nà, e jà Cinu yà ń pɔ bɛ nyí bə̀ bə̀ bə̀k'a wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ ta yé.¹⁶Bə̀ zhɔ̃̀ Cinu bə̀ Yi rí nyə́ né gakó, bə zɛ̃̀ bə zùrhì nũ̌-bwə̀lse èsã̌yùúli rə̀lyè bə̀ cìn yilə; bə̀ cìì Ashəra pɛ́lɛ́ tɛ̃́, bə wùlì tɛ̃́ bə cèrhé cã̀mə́sɔ̌sɛ́ dɛ̃̌-yi w mú gakó, bə̀ súlí bə cèrhé Baalɛ*. ¹⁷Bə̀ ju bə̀ byǎ ǹdə́ bə̀ bə̀kwá ga myǐn bə m'e zwə́l vwə̃̀; bə̀ párh jə̀pársɛ, bə súlí bə tó myaarhɛ dɛnnɛ bə pyà ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́ lwar. Bə̀ yè bə̀ cìn bə̀ m'ê twĩ̀ tumə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ́ tùm-bəywààlɛ́ Cinu yírh wə, kɔn b'e yí bə ce Cinu lyim zɛ̃̀. ¹⁸Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́; n ce bə jé tɛ̃́ ń yírh wə, n yẽ̌ Zhəda kwálá y dúdú sásá nɛ.¹⁹Sə Zhəda kwálá y myɛ yə̀ Cinu è Yi rí nyə́ né zwẽ yé; è tó nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cìcì y'à vùr mú. ²⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Cinu zhɔ̃̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí púlə́púlə́; n ce be cìzhìl, n báásɛ n ce be vwǎrhna jɔ̃̀ wa, mùnì ga n tó rə̀ dɛnnɛ n ce bə jé tɛ̃́ ń yírh wə.²¹Cinu gə́ tú n pɔr Esərayɛl tənà y Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y nɛ, bə zɛ̃̀ bə ce Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ yi ní, Zhərɔbwam ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yẽ̌ Cinu ni bə kɔl bə vò pyépyé, n súlí n ce bə wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́* nánfɔ̀lɔ̀. ²²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a zɛ̃̀ bə kwè Zhərɔbwam nà, yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́, bə̀ yə̀ re yẽ̌ yé, ²³kɔn b'e yí Cinu jì bi ń yé né n ce bə vò pyépyé ǹdə ń gə́ yà ń tó nyì-zwennə bé ń tùntùnnə bé dɛnnɛ n byili ní. Bə̀ pwà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə m'e vò Ashəri, tənà y kɛ̀bɛ́ è nyɛ ǹdə́ bə̀ nyǎ yá, bə̀ j'â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ zà zà gwẽ̌.²⁴Ashəri pyɔ̌ mɔ́ ce lyì shí Babyəlɔnɛ ǹdə́ Kutə ǹdə́ Ava ǹdə́ Amaatɛ e súlí Sefərəvəyim bə b'e jòm Samarɛ cɛmɛ nɛ́ wẽ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'a pwà mɔ́ jàà wa. Bə̀ zwẽ Samarɛ nyí rí bə cìní, sə bə̀ jòm ò cɛmɛ nɛ́ wẽ́. ²⁵Bə̀ gə́ tú dùlì dùlì bə̀ la gàà jǒm mó, Cinu twĩ̀ bwaarɛ rə b'è n'ê gwi bə̀ jàlà, bə̀ gə́ y'à t'â nyàm mɔ mɔ́ yilə. ²⁶Rə̀myɛ́ ce bə̀ zɛ̃̀ bə b'e wɔ̀ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Dwə́ né nyɛ̀bɛ́ ǹ pwà ń bə̀ ń ce nə̀ jě Samarɛ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó yə̀l tənà y yi rí còrhó tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí yé, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ twĩ̀ bwaarɛ rə bə̀ rə̀ n'ê dɔ̀m bɛ rə̀ gwi.» Rə̀myɛ́ yó, Ashəri pyɔ̌ mɔ́ pə nyí n wɔ̀: «Zə-na Samarɛ vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ á pwà mɔ́ mə̀dù á m'á kwɛ̃̀ á bà, mùnì n jòm gàà, sə n cèrhè be tənà y yi rí còrhó tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí.»²⁷Rə̀myɛ́ yó, Ashəri pyɔ̌ mɔ́ pə nyí n wɔ̀: «Zə-na Samarɛ vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ á pwà mɔ́ mə̀dù á m'á kwɛ̃̀ á bà, mùnì n jòm gàà, sə n cèrhè be tənà y yi rí còrhó tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí. » ²⁸Rə̀myɛ́ yi ní, vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pwà bə m'e shí Samarɛ mɔ́ mə̀dù tú n bə̀ n jòm Bətɛl nɛ́; ń yà ń nə́ ń cèrhè be bə̀ gə́ mə̌ sə bə cèrhé Cinu ní.²⁹Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Ashəri dwə́ né nə̀myɛ́ rə̀dù rə̀dù gakó y'à wɛ̀rhɛ́ rə̀ yi, rə zɛ̃̀ rə cĩ́ ri vwə̃̀ zwə́l jààsɛ́ jìsí Samarɛ lyì bí y'à lù mú wẽ́. Nə̀myɛ́ rə̀dù rə̀dù gakó wɛ̀rhɛ́ èta cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ nə̀ wẽ́ mó wẽ́. ³⁰Babyəlɔnɛ lyì bí wɛ̀rhɛ́ Sukɔɔtɛ-Bənɔɔtɛ èsã̌yùlú; Kutə lyì bí wɛ̀rhɛ́ Nərəgaalɛ èsã̌yùlú; Amaatɛ lyì bí wɛ̀rhɛ́ Ashəma èsã̌yùlú; ³¹Ava lyì wɛ̀rhɛ́ Nəbaazɛ ǹdə́ Tarətaakɛ èsã̌yùúli; Səfərəvəyim lyì bí gwẽ̌ zhílí bə̀ n'ê ji bə̀ byǎ bɛ́ myǐn bə̀ m'ê zwə́l vwə̃̀ bə̀ pɛ bə̀ yə Adəramyəlɛɛkɛ ǹdə́ Anamyəlɛɛkɛ nɛ.³²Bə̀ y'à súlí bə̀ n'ê cèrhé Cinu myɛ. Bə̀ cír lyì bə̀ cəcəl w bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə*, mùnì ga bə twĩ̀ vwə̃̀ zwə́l jààsɛ́ jìsí wẽ́ bə pə bɛ. ³³Bə̀ y'à n'ê cèrhé Cinu ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ n'ê cèrhé bə̀ sə̀pwà yə né ǹdə dwə́ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ shí nə̀ wẽ́ mó gə́ n'ê cèrhé ne né.³⁴Bə̀ gwẽ̌ n'ê twĩ̀ bə̀ shãã ga tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹdə́ zà zà ga gwẽ̌: sə bə̀ t'â cèrhé Cinu yé, bə̀ t'â tó nyə́ né nyɛ̀bɛ́ ǹdə́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ bə̀ cèrhè be mó yé, bə̀ súlí bə̀ t'â tó Nyə́ né nyɛ̀bɛ́ ǹdə́ cúcú mú mɔ̀bɔ́ Cinu pɔ Zhakɔɔbɛ byǎ bɛ́ nɛ mɔ́ yé, Zhakɔɔbɛ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń co ń yil bə̀ Esərayɛl mɔ́. ³⁵Cinu yà ń zɔ dɔbrɛ ǹdə́ bɛ n zɛ̃̀ n pɛ bɛ nyí n wɔ̀: «Á bə̀k'á cèrhé yə dwã yé, á bə̀k'á wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né yé, á bə̀k'á twĩ̀ á pə nɛ́ yé, á bə̀k'á zwə́l vwə̃̀ á pə nɛ́ yé.³⁶Wɔ́ Cinu ń cèlè ń jɛ̃̀ n ce á shə́r Ezhibti tənà y w ǹdə́ jàn nánfɔ̀lɔ̀ mɔ́, á mə̌ sə á cèrhé; ńmyɛ̌ yé né á mə̌ sə á wùlì ní; ńmyɛ̌ nɛ á mə̌ sə á zwə́l vwə̃̀ á pa. ³⁷Á m'ǎ ce jàn nɛ́ á zwẽ cúcú mú, á tó Cinu còrhó tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí, á zwẽ Nyə́ né ń kɛ̃ n pə ába mɔ́ dɛ̃ gakó; sə á bə̀k'á cèrhé yə dwã yé. ³⁸Á bə̀k'á swě dɔbrɛ́ tɛ̀bɛ́ à zɔ ǹdə́ ába mɔ́ yò yé, sə á bə̀k'á cèrhé yə dwã yé.³⁹Wɔ́ Cinu á Yi rí á mə̌ sə á cèrhé, wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n zwẽ ába á zwə̀ bé gakó jɔ̃̀ wa.» 39 Wɔ́ Cinu á Yi rí á mə̌ sə á cèrhé, wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n zwẽ ába á zwə̀ bé gakó jɔ̃̀ wa.» ⁴⁰Sə bə̀ yə̀ cili yé; bə̀ cẽ bə gwẽ̌ zhílí ǹdə́ bə̀ shãã ga tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí. ⁴¹Èta dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ y'à n'ê cèrhé Cinu e jà nə̀ y'à gwẽ̌ n'ê cèrhé nə̀ yə né. Sə nə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ nə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ kwè bə̀ nàmbala bɛ́ nà, bə̀ gwẽ̌ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀myɛ ta ǹdə́ zà zà ga gwẽ̌.

Chapter 18

¹Esərayɛl pyɔ̌ Ela byǐ Oze pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, Akaazɛ byǐ Ezəcaasɛ jǐrh Zhəda pyɔ̌. ²Ń jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀bɔ́. Ń ná mɔ́ yà ń wɔ́ Zakarɛ bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Abyi. ³Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə, ǹdə Dəvyidi ń nàmbal mɔ́ ta, ń kɔn gakó wẽ́.⁴Wɔ́ ńmyɛ̌ ń ce vwə̃̀ né zwə́l* jààsɛ́ jé tɛ̃́, n mà nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cìì tɛ̃́ mɔ́ n lo, n gõ̀ Ashəra* pɛ́lɛ́ rɛ́ bə̀ y'à cìì tɛ̃́ mɔ́ n súlí n mà kàmmɔ dɔm mɔ́ Muyiisi yà ń zùrhì mú n yəywɛlɛ, bə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à n'ê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn mə̀ yé né kɔn b'e yí yi rí rə̀myɛ́ mɔ́; bə̀ y'à co mə̀ yil bə̀ Nəwəshətã. ⁵Ezəcaasɛ zɔ Cinu Esərayɛl Yi rí zhə̀nà. Ń nyɛrh-dõ yə̀ nɛ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀nɛ̀ mɔ mɔ́ wẽ́ yé; pyɔ̌ dõ myɛ kə́ ń yə̀ nɛ́ yàl, ńmyɛ̌ kwã nɛ́, ń yàl ǹdə ń ta Zhəda pyǎ bɛ́ gakó wẽ́ yé.⁶Ń zhí Cinu ni twéé gakó, ń yə̀ n wu w pyìrhí n zǎ jàà dõ w n yẽ̌ mo gaga yé. Ń zwẽ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ Cinu yà ń pɔ Muyiisi ni mú. ⁷Cinu yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ, rə̀myɛ́ ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Ezəcaasɛ yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ y'à n'ê zwẽ nyí. Ń cẽ Ashəri* pyɔ̌ mɔ́ nyí ni zõ yò, ń yə̀ shɛ̀nɛ́ n twĩ̀ n pɔ̃ yé. ⁸Ń cìcì mú bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí, n jì bi n mə n yí Gaza cɔ wá, ǹdə́ ò gə́ cǐ má nyí rí; n súlí n zwẽ jìrh-fwàlsɛ́ nánjíjínsí bə̀ m'ê yìlì cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à lù byílsi bə m'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́.⁹Ezəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀na nyǎn rɛ́ yó wə, e súlí Esərayɛl pyɔ̌ Ela byǐ Oze pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nyàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́ yó wə, Ashəri pyɔ̌ Saləmanazaarɛ zɛ̃̀ n bə̀ n pú Samarɛ cɔ w ń la bú ǹdə́ wa. ¹⁰Sə Ashəri lyì bí ŋwɛ̀nɛ́ bə zwẽ w byinə nə̀tɔ̀ yó wə, Ezəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nyə̀ldù nyǎn rɛ́, e súlí Esərayɛl pyɔ̌ Oze pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀bɔ́ nyǎn rɛ́ yó wə.¹¹Ashəri pyɔ̌ mɔ́ pwà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n mə n vò Ashəri, n zə bɛ n vò n cĩ́ Ala ǹdə́ Gɔzã nyí rí wẽ́, Abɔɔrɛ bwǐ y gə́ n'ê dùr è tó mə̀gã̌ mɔ́, ǹdə́ Medi cɛmɛ nɛ́ wẽ́, ¹²Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ yə̀ Cinu bə̀ Yi rí cəl ré cili mú, bə súlí bə cɔ̀ ń dɔbrɛ́ myɛ mɔ́ yilə: bə̀ yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu tùntùnnə Muyiisi yà ń byili bi mú cili yé, bə súlí bə̀ yə̀ twĩ̀ kɔn tó tɛ̀bɛ́ ń byili mú ni yé.¹³Ezəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nə̀na nyǎn rɛ́ yó wə, Ashəri pyɔ̌ Shənəkəriibi zɛ̃̀ n bə̀ n bú n zwẽ Zhəda cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ lù byílsí dɛ̃̌dɛ̃̌ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ gakó. ¹⁴Zhəda pyɔ̌ Ezəcaasɛ zɛ̃̀ n twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nɛ ǹdə́ ń ŋwɛ́nɛ́ Ləciishi ni: «À wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə̀ càn yé. À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ bə̀k'á bə̀ ń bú ǹdə́ nɛ yé; à m'a shɛ̀nɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la nɛ rə̀ nyí pɔ mɔ́.» Ashəri pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n pə nyí Zhəda pyɔ̌ Ezəcaasɛ nɛ bə̀ ń pɔ̃ sə̀byì-kùlì cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ nə̀bɔ́ ǹdə́ sánə́má cəə́le zɔ̃̌-nə̀bɔ́, myə̌l-kwǎndɛ* yilə. ¹⁵Ezəcaasɛ pwà sə̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ gakó mə̀ y'à wɔ Cinu jì y wẽ́ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y wẽ́ mó gakó n pa.¹⁶Wɔ́ yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ w myɛ, Ezəcaasɛ kà Cinu jì y bwə̀ə̀lé ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à m'e ce re tɛ̃́ mɔ́ n mə n kɔl sánə́má mɔ́ mɔ̀bɔ́ ńmyɛ̌ Zhəda pyɔ̌ mɔ́ cìcì yà ń yə̌l n ló rə̀ yó mó; n zɛ̃̀ n kwè mo n pə Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nɛ. ¹⁷Ashəri pyɔ̌ mɔ́ zhì Ləciishi n twĩ̀ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cə́bal mɔ́, ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń pú mu mú, ǹdə́ ń cìcì sanna mɔ́ e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánzhəzhɔ̌, pyɔ̌ Ezəcaasɛ sõ Zhərəzalɛm nɛ́. Bə vò bə yí Zhərəzalɛm. Bə̀ gə́ yúwə́, bə̀ zhə̀l bə vò bə zhì gɔ́rɔ́ w kɔ̀bɔ́ nɛ̃̌ mɔ́ n'ê tó mə̀ m'ê zhə̀l dɛ̃̌-sõ póló w wẽ́ mó nyí ni, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê shɛ̀rh gàndɛ́ mɔ́ cɛ y sɔ́má y yó. ¹⁸Bə lwə̀l sə bə nə pyɔ̌ mɔ́. Sə wɔ́ Yələca byǐ Elyəcim ń yà ń wɔ́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́, ǹdə́ sá-kanna Shəbəna e súlí Asaafɛ byǐ Yɔwa, pyɔ̌ mɔ́ nyì-zwennə* mó bə̀ du bə b'e jəl be.¹⁹Ashəri pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «À n'â lwə̀l ába, wál-na Ezəcaasɛ nɛ: Nyǐ Pyɔ̌ Nánfɔ̀lɔ̀ wá, Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nyí rí; ń yòwə̀: ‹Bə̀kɔ́n zhə̀n ǹdə́ zhə̀n rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ zhe èta mɔ́?› ²⁰Ǹ nə́ ǹ bùl bə̀ nyì-zɔ̀mà dúdú wɔ̌ nə̀ zwẽ surhə ǹdə́ wu-jɔ̀ jàà búlə́ bú yilə! Mɔ̌ lò zhə̀n ǹ zhe ń mə́ zɛ̃̀ ǹ kə́ ǹ tá ǹ zwẽ à nyí ni èlǎsɛ̃́? ²¹Nyǐ ǹ zhe Ezhibti sɛ̃ɛ̃́ y zhə̀nà, Ezhibti kɛ̀bɛ́ è wɔ́ vwal-gɔ námbəkɔ́rɔ́ kɔ̀bɔ́, ò n'ô zwè lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhí w mú jɛ̃̀ y ò kǎr y mɔ́: nyǐ wɔ́ èta Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ pɔ mɔ bə̀ zhə̀n rɛ́ mɔ́ yilə!²²Sə á gə wə̀l ne: ‹Nə́myɛ̌ wɔ́ Cinu nə́ Yi rí zhə̀n nə́ zhe!›, sə è nə də̀ ńmyɛ̌ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ ǹdə́ ń vwĩ̀-jùúlí Ezəcaasɛ ce rə jé tɛ̃́ n zɛ̃̀ n pə nyí Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí ni n wɔ̀: ‹È wɔ́ Zhərəzalɛm vwĩ̀-jùlú w yé né á mə̌ dwã sə á wùlì ní› nà? ²³È gə wɔ́ èta, sə́ gõ̀ à yó-cə́bal Ashəri pyɔ̌ mɔ́ ń nyì, àmyɛ́ m'a pɔ̃́ shəshərh mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè, ǹ gə b'ǎ nə eshə-jòmnə bə jòm se!²⁴Etər ǹ m'ǎ tó né ń ce tənà y kə̀kàlà yó-cə́bal mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ námpɔ́lɛ́ à yó-cə́bal tùntùnnə bé gakó wẽ́ mó myɛ cìcì twẽ̌ n vò ń kwã nɛ́, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ zhe Ezhibti zhə̀nà, búlə́ eshərh-vwə̃tur rí ǹdə́ eshə-jòmnə bé yilə? ²⁵Ǹ gaga mɔ́ nə́ ǹ bùl bə̀ à gə́ tú à la bú ǹdə́ cɔ w kɔ̀bɔ́ s'a cɔ̀ w mɔ́, Cinu nyí tɛ̀ à kwã nɛ́ nà? Nyǐ wɔ́ Cinu n pɔ nɛ nyí n wɔ̀: ‹Zhəl ń vò ń bú ǹdə́ tənà y kɛ̀bɛ́ sə́ cɔ̀ ya!› »²⁶Yələca byǐ Elyəcim ǹdə́ Shəbəna e súlí Yɔwa zɛ̃̀ bə wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ nɛ: «Nə́ n'é lwə̀l mó bə̀ ǹ zɔ̌m Siri lyì bí zɔ̀mà nɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé bə̀ nə́ nyɛ̌ bə̀ zɔ̀mà nɛ́; sə ǹ bə̀k'á zɔ̀m Zhide lyì bí zɔ̀mà nɛ́ yé, bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ byílí y yó mó n'ê cili.» ²⁷Pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ lyár bɛ n wɔ̀: «Ǹ nə́ ǹ bùl bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ yó-cə́bal mɔ́ dúdú ni à yó-cə́bal mɔ́ twĩ̀ ni b'à b'a cĩ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nà? È də̀ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě dɛ̃̌ byílsí yó, bə̀ m'a ce bə jí bə̀ byə̀nə́ né bə súlí bə nyɔ̀ bə̀ shĩ mú, ǹdə ámyɛ ta mɔ́ nɛ nà?»²⁸Pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌, n bya dɛ̃̌dɛ̃̌ Zhide lyì bí zɔ̀mà nɛ́ wẽ́ n wɔ̀: «Cili-nə Pyɔ̌ Nánfɔ̀lɔ̀ wá, Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nyí rí: ²⁹‹Ezəcaasɛ bə̀ká n jɛ́jɛ̀nɛ́ ába yé, nyǐ ń wàr ába ń la zõ àmyɛ́ jɔ̃̀ w yé! ³⁰Ezəcaasɛ bə̀ká ń zhe: ‹Zhə̀n ga Cinu mà n zwẽ nə́ba; cɔ w kɔ̀bɔ́ t'â la Ashəri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ w tu yé!›, n mə n jɛ́jɛ̀nɛ́ ába á zə Cinu zhə̀n yé.³¹Á bə̀k'á cili Ezəcaasɛ zɔ̀mà nɛ́ yé, cili-nə Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nyí rí, ń nə́ ń ywə̀lə̀: ‹Zə-na dɔbrɛ ǹdə́ nɛ, ce-nə á cìn à jɔ̃̀ wa, sə á yẽ̌ b'ǎ mə̀dù mə̀dù gakó mà n jí ń də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́ ǹdə́ ń épyìlə́ né n súlí n nyɔ̀ ń nɛ̃̌ gɔ́rɔ́ w ń kù mú nɛ̃̌ mɔ́, ³²á m'á dɛ̃̀ a b'a pwà ába a m'a vò tənà èdù è nyɛ̌ ǹdə á nyǎ y ta wẽ́, bə̀lɛ́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ tənà, búrú ǹdə́ də̀vɛ̃́-cèmé tənà, olyivyə́ə́re nwə̃̌ nándwə̃̀, e súlí ǹdə́ tùr; èta á m'ǎ zə myə̌l á t'á la cú yé.› Á bə̀k'á cili Ezəcaasɛ zɔ̀mà nɛ́ yé, nyǐ wɔ́ jɛ́jɛ̀nɛ́ ń nə́ ń jɛ́jɛ̀nɛ́ ába n mə́ n zhe: ‹Cinu mà n zwẽ nə́ba!›³³Dwə́ né dwã bɛ́ yə né nə ŋwɛ̀nɛ́ nə zwẽ rə̀myɛ́ rə̀dù rə̀dù gakó tənà y Ashəri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa? ³⁴Yẽ̀ Amaatɛ ǹdə́ Arəpaadɛ yə né ŋwɛ́nɛ́? Yẽ̀ Səfərəvəyim ǹdə́ Yɛna ǹdə́ Ava yə né ŋwɛ́nɛ́? Yə né nə̀myɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ nə zwẽ Samarɛ à jɔ̃̀ wa? ³⁵Tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ yə né gakó cəcəl wə, yi tɛ̌ rə̀ ŋwɛ̀nɛ́ rə zwẽ rə̀ tənà y à jɔ̃̀ wa, Cinu la mə n ŋwɛ̀nɛ́ n zwẽ Zhərəzalɛm àmyɛ́ jɔ̃̀ wa?› »³⁶Lyì bí y'à jě bə̀ nyí cám, bə̀ t'â lyár mɔ bə̀ kaka yé, bə̀ pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔ bɛ nyí n wɔ̀: «Á bə̀k'á lyár mɔ yé!» ³⁷Yələca byǐ Elyəcim, pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ sá-kanna Shəbəna e súlí pyɔ̌ mɔ́ nyì-zwennə mó, Asaafɛ byǐ Yɔwa kwɛ̃̀ bə bə̀ Ezəcaasɛ sõ ǹdə́ bə̀ gàndɛ́ rə̀ kǎra kǎr, bə cĩ́ mu Ashəri pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ zɔ̀mà nɛ́.

Chapter 19

¹Pyɔ̌ Ezəcaasɛ gə́ cili bə̀ nyí rí kwã nɛ́, ń kǎr ń gàndɛ́, n kwè yóló-gɔ̀nɔ̀a n zù, n zɛ̃̀ n vò n zù Cinu jì y wẽ́. ²Rə̀myɛ́ yi ní, n twĩ̀ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal Elyəcim ǹdə́ sá-kanna Shəbəna e súlí vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ náncɛrh mɔ́, Amɔɔsɛ byǐ, nyì-zwennə Ezəyi sõ, bə̀ gakó y'à zù ywə́ə́le gàndɛ;³bə̀ bə̀ zhəl bə wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Ezəcaasɛ nyí rí: ‹Zà dɛ̃ rɛ́ wɔ́ wu-zhùlù ǹdə́ còrhò-tum e súlí cìzhìl dɛ̃. Byǎ bɛ́ lul dɛ̃ rɛ́ yúwə́, sə jàn tɛ̀nɛ́ bə̀ la m'e pwɛ̃̌ bə lù bi yé!a ⁴Dədɛ̌nnɛ, Cinu ǹ Yi rí mà n nyɛ̀ɛ̀ pyɔ̌ sanna mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó, ń yó-cə́bal, Ashəri pyɔ̌ mɔ́, twĩ̀ n bə̀ n zɔ̀m n mə n tùrh Yi Nã́nyì rí mú, sə ń mà n pɔ̃ còrhò-tum zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí la nyɔ̀ɔ̀ mɔ́ yilə! Lwə̌l Yi, dwí rí lyì bí kùr ré rə̀ dàl mɔ́ yilə.› »⁵Pyɔ̌ Ezəcaasɛ tùntúmə́ bé gə́ yú Ezəyi sõ yi ní, ⁶Ezəyi wə̀l be: «Zhəl-nə á vò á wɔ̀ á yó-cə́bal mɔ́ nɛ: Nyǐ Cinu nyí rí: ‹Bə̀k'á dùr ywẽ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ǹ nyɛ̀ɛ̀ mɔ́, zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə bé súlí bə m'e tùrh ni mú yil yé! ⁷À m'a ce n tó kɔn rə̀dù ń la nyɔ̀ɔ̀ mɔ́ dɛnnɛ n kwɛ̃̀ n vò jè. Sə à m'a ce bə gu mu ǹdə́ búlə́ shù ń cìcì tənà y wẽ́.› »⁸Ashəri pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ zhǐr Ləciishi ni, ń tú n bə̀ n nə mɔ Lyəbəna nɛ́, ń gə́ yà ń zhə̀l ń nə́ ń bwí búlə́ né mə̀gã̌ mɔ́. ⁹Bə̀ y'à cĩ́ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nyí Nəbyib pyɔ̌ Tərəka shò kwã nɛ́ bə wɔ̀: «Nyǐ ń tɛnɛ ń bàn bú ǹdə́ mɔ́!»¹⁰Ashəri pyɔ̌ mɔ́ kə́ n twĩ̀ tùntúmə́ Ezəcaasɛ sõ n wɔ̀ bɛ: «Á m'ǎ wɔ̀ Zhəda pyɔ̌ Ezəcaasɛ nɛ: Bə̀ Yi rí tɛ̀bɛ́ ǹ zhe rə̀ zhə̀n mɔ́ bə̀k'a jɛ́jɛ̀nɛ́ mɔ́ rə̀ m'ê zhe: ‹Zhərəzalɛm t'â la Ashəri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ w tu yé.› ¹¹Ǹmyɛ́ cìcì mú yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Ashəri pyǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ tənèsé gakó ne mó: bə̀ cɔ̀ sɛ lyə́m lyə́m; e zɛ̃̀ è nə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ lú!¹²À nàmbala bɛ́ gə́ cɔ̀ Gɔzã ǹdə́ Aran ǹdə́ Erɛsɛɛfɛ cɛmɛ nɛ́ e súlí Edɛn dwí rí rə̀ y'à wɔ Təlasaarɛ nɛ́ mɔ́, dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ yə né nə zwẽ ne? ¹³Yẽ̀ Amaatɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Arəpaadɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Ləyiiri pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Səfərəvəyim ǹdə́ Yɛna e súlí Ava pyǎ bɛ́ nə ŋwɛ́nɛ́?»¹⁴Ezəcaasɛ zwẽ sɛ́bɛ́ rɛ́ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ tùntúmə́ bé jɔ̃̀ wa, n kàrmə̀ rɛ, n zɛ̃̀ n jì n vò Cinu jì y wẽ́. N púr sɛ́bɛ́ rɛ́ n cĩ́ tɛ̃́ Cinu yé né, ¹⁵n zɛ̃̀ n lwə̀l Cinu ni n wɔ̀: «Cinu, Esərayɛl Yi, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y ŋwɛ́nɛ́ shərəbɛ̃́bá yó w mó, ǹmyɛ́ dúdú ǹ wɔ́ lũ w pyə̀-tənèsé púlə́púlə́ Yi, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ yá.¹⁶Cinu, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili! Cinu, púr ǹ yírhə́ ń nyǐ! Cili Shənəkəriibi ń twĩ̀ bə b'e tùrh Yi nã́nyì rí zɔ̀mà nɛ́! ¹⁷Cinu, Ashəri pyǎ bɛ́ ce dwə́ ǹdə́ nə̀ tənèsé ga jé tɛ̃́ zhə̀nà. ¹⁸Bə̀ ju nə̀ yə né myǐn, sə nə̀ yə né y'à də̀ Yi yé; nə̀ y'à wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ numbyínsí zùrhì ǹdə́ sə̀ jɛ̀rh, dɔ̌ ǹdə́ nə́kulu wẽ̀, sə Ashəri pyǎ bɛ́ cɔ̀ rɛ.¹⁹Sə èlǎsɛ̃́ Cinu, nə́ n'é lwə̀l mó bə̀ ǹ zwẽ nə́ba Shənəkəriibi jɔ̃̀ wa, lũ w pyə̀-tənèsé púlə́púlə́ m'a zɛ̃̀ sə lwar bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ dúdú Cinu ǹ wɔ́ Yi.»²⁰Amɔɔsɛ byǐ Ezəyi twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Ezəcaasɛ nɛ: «Nyǐ Cinu, Esərayɛl Yi rí nyí rí: À zhə̀n ga nyɛ̀ɛ̀ ǹ lwə̌l mó ǹ lwə̀l ne Ashəri pyɔ̌ Shənəkəriibi shò kwã nɛ́ mɔ́. ²¹Nyǐ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Cinu nə́ ń zɔ̀m ń shò kwã nɛ́ mɔ́:Nyǐ kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár mɔ́,Səyɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́,bə mɔ́ nɛ è yírh w yé;è n'ê mɔ̀n mɔ́è n'ê zhízhí è yó ǹ cã̌ kwã nɛ́,Zhərəzalɛm bə̀kɔ́ mɔ́. ²²Mɔ̌ lò ǹ tùrh ń súlí ń fulsi mú?Mɔ̌ lò ǹ zɔ̀m ń byań súlí ń nyǐ ń mùrì mú?Wɔ́ Esərayɛl Yi rí,Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ dúdú wɔ́ Yi páá mɔ́.²³Ǹ tó ǹ tùntúmə́ bé dɛnnɛ ń tùrh Cinu; ǹ yòwə̀:‹À jìl dɛ̃̌ pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ wa,ǹdə́ Lyəbã jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wẽ́ zhəl zum mú wẽ́,à búlə́ eshə-vwə̃tur rí jàn rɛ́ yilə;à m'a kà è sɛ́ɛ́dərɛbá shɛ̀bɛ́ sə̀ dwàldu sə̀ dwã bɛ́ mɔ́ǹdə́ è səpərɛ́ɛ́sɛbá shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌du sə dwã bɛ́ mɔ́,a súlí a yí è jàà y kɛ̀bɛ́è wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ du è dwã bɛ́ mɔ́ wẽ́,ǹdə́ è tú w nánfɔ̀lɔ̀ w wa. ²⁴À kù zhǐlse a súlí a nyɔ̀ dwə́ dwã nɛ̃̌,à ce Ezhibti bù-fwɛ̀lɛ̀ y jɛ̀sɛ́ gakó kùà nə̀rh kùr wə.›²⁵Pyɔ̌ Shənəkəriibi, ǹ yə̀l b'à dámǎ a tɛnɛ rə̀myɛ́ mɔ́ shãã ga a cĩ́ nà?Ǹ yə̀l b'à tɛnɛ rɛ,kùr ju yi ní ga a cĩ́ nà?Èlǎsɛ̃́ mɔ́, à zɛ̃̀ à n'â pyìrh ri:Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ mə̌ sə́ ce cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́bə̀ lù byílsi dɛ̃̌dɛ̃̌ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́jǐrh nə́kul-púlə́. ²⁶Nə̀ lyì bí jàn rɛ́ bə já yé,bə̀ wun gɔwa, cìzhìl zhe be;bə̀ nyɛ̌ ǹdə cɛsɛ́ gɔ w ta,e súlí ǹdə gɔ w dwí rí tɛ̀bɛ́rə̀ n'ê lyĩ rə̀ pyìlì cɛ yá,nánlyɔ̀ w tabə̀ nyɛ̌ ǹdə vɔr rɛ́ tɛ̀bɛ́rə̀ n'ê lyĩ lyarha nɛ́ w ta,bə̀ nyɛ̌ dwã ǹdə bə̀lɛ́ kɛ̀bɛ́jíjí címí zɔǹdə́ è gwẽ̌ yə̀ byìl e yí mú ta.²⁷À yě ǹ gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ gakó:ǹ gə jě tɛ̃́, ǹ gə zɛ̃̀ n du pwẽ̀ ne,ǹ gə zù jù wə,ǹ lyim gə tú rə̀ zɛ̃̀rə̀ n'ê yì ni dɛ̃́dɛ̃́ yi níà yě re.28 Ǹ lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ni dɛ̃́dɛ̃́,à zhã̌ nyɛ̀ɛ̀ ǹ cìn-byilu zɔ̀mà nɛ́ myɛ,rə̀myɛ́ ce à m'a pwə́r ǹ myə̌l ré, a gwɛ̃́ cɛ̀bɛ́ǹdə cìbyǔ ta a ce rə̀ ne,a súlí a ce eshã nyí-cɔ̀bɔ́ ǹ nyú wə,à m'a zə mɔ́ ń kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ǹ tó ń mə́ bə̀ mɔ́ ń mə́ kwɛ̃̀. ²⁸È gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, Ezəcaasɛ,nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ m'a yə̀ myɔrhɔ ǹ yilə:dùl byin rí bə̀ m'a jí bə̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́è lyĩ tɛ̃́ è cìcì ni mú;byín rí tɛ̀bɛ́ rə̀ pú mú myɛm'a yə̀ èta;sə byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́,á m'ǎ dù á bə̀lɛ́ á kwar,á súlí á zhele á də̀vɛ̃́-cèmé néá jí nə̀ byǎ bɛ́.²⁹È gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, Ezəcaasɛ,nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ m'a yə̀ myɔrhɔ ǹ yilə:dùl byin rí bə̀ m'a jí bə̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́è lyĩ tɛ̃́ è cìcì ni mú;byín rí tɛ̀bɛ́ rə̀ pú mú myɛm'a yə̀ èta;sə byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́,á m'ǎ dù á bə̀lɛ́ á kwar,á súlí á zhele á də̀vɛ̃́-cèmé néá jí nə̀ byǎ bɛ́. ³⁰Sə Zhəda kɛ̀lɛ́ y lyì bíbyɛ̀bɛ́ bə̀ lú múm'a k'a yə̀ ǹdə cǒ ò tò nə̀rh sə zù tɛ̃́ò jɛ̀sɛ́ zɛ̃̀ sə ce byǎ ta, ³¹bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ m'a du tɛ̃́Zhərəzalɛm nɛ́,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú múm'a shí Səyɔ̃ pyɔ̀ w w bə du.Wɔ́ Cinu jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ wa,rə̀ la rə̀myɛ́ mɔ́ tũ̌.»³²Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce, nyǐ Cinu nyí rí Ashəri pyɔ̌ mɔ́ shò kwã nɛ́:«Ń tá ń la cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ zú yé,ń tá la cama tɔ ò wẽ́ yéń tá n la nə̀kwə̀r zən mə n bú ǹdə́ w yé,ń tá ń la bo-púl cṹn mə n bú ǹdə́ w yé. ³³Sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ń kwè n mə n bə̀ mɔ́,èmyɛ́ ń mà n ká n kwè n mə n kwɛ̃̀;ń tá ń la cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ zú yé, wɔ́ Cinu nyí rí, ³⁴à m'a yìlì cɔ w kɔ̀bɔ́mùnì ga a zwẽ wə, à gə́ wɔ́ Yi yilə,ǹdə́ à tùntùnnə Dəvyidi yilə.»³⁵Cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́, Cinu màlɛ́ka y j'a du e gu nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shə́-lyɛlɛ ǹdə́ rə̀nu Ashəri lyì bí zulə́ jàà y wẽ́. Bə̀ gə́ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y bə̀ púrí wɔ́ cùùri dúdú rə̀ y'à pyě tɛ̃́. ³⁶Ashəri pyɔ̌ Shənəkəriibi já n zɛ̃̀ n yẽ̌ ń zulə́ jàà y nɛ; n kwɛ̃̀ n vò Niniivi, n já n mɛ̃ gàà. ³⁷Dɛ̃ rə̀dù, ń yà ń nə́ ń cèrhé ń yi Nəsərɔɔkɛ rə̀ sõ jù wə; rə̀myɛ́ yi ní, ń byǎ bə̀lyè, Adəraməlɛɛkɛ ǹdə́ Sarəsɛɛrɛ zə búlə́ shù bə zò mo bə gu bə zɛ̃̀ bə dùr bə̀ vò Araraatɛ tənà y wẽ́. Wɔ́ ń byǐ dõ, Asaradɔ̃ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 20

¹Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Ezəcaasɛ tú n bə̀ n tu címí sə ń yà ń dǎl námpɔ́lɛ́ sə n cì. Amɔɔsɛ byǐ, nyì-zwennə* Ezəyi zɛ̃̀ n bə̀ n nə mɔ, n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Cinu nyí rí: Pə ǹ nyə́ né ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni, nyǐ ǹ m'ǎ cì, ǹ tá ǹ la bwəl yé!» ²Ezəcaasɛ pyìrhí ń yé n mə n zǎ byílí y ni, n ce Cinu n wɔ̀: ³«Cinu, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ lyǐrh b'à yàl wu-põ̀ ǹdə́ zhə̀n cə́bal ǹdə́ mɔ́, à súlí a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn ǹ yírh wə.» Ezəcaasɛ kúrh n bobwere yə́-nàná tɛ̃́.⁴Cinu zɔ̀m ǹdə́ Ezəyi ǹdə́ ń yà ń gwẽ̌ ń yə̀ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y w dwi yé, n wɔ̀: ⁵«K'á kwɛ̃̀ ń vò ń wɔ̀ à dwí rí pyɔ̌ Ezəcaasɛ nɛ: ‹Nyǐ Cinu ǹ nàmbal Dəvyidi Yi rí nyí rí: À nyɛ̀ɛ̀ ǹ lwə̌l mó, a súlí a nə ǹ yə́-nàná nɛ́. Nyǐ à m'a wárh mɔ́. Dwã nə̀tɔ̀ zà, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń vò Cinu jì y wẽ́.⁶À m'a súlí byinə shí ǹdə́ nə̀nu ǹ byinə né yó wə. À m'a zwẽ ǹmyɛ́ ǹdə́ cɔ w kɔ̀bɔ́ Ashəri* pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa; à m'a yìlì cɔ w kɔ̀bɔ́ à gə́ wɔ́ Yi yilə, e súlí à tùntùnnə Dəvyidi yilə.› » ⁷Ezəyi pə nyí n wɔ̀: «Zə-na épyìlə́ cíl á m'á bà!» Bə zə ŋwɛ̀mɛ́ y bə m'e bà, bə zɛ̃̀ bə kwè y bə cĩ́ pyɔ̌ mɔ́ yala nɛ́ gə́ mà pə́pàárɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ já n wárh.⁸Ezəcaasɛ zɛ̃̀ n bwə̀rh Ezəyi n wɔ̀: «Myɔrhɔ kɔ̌ dɛnnɛ à m'a tó né a lwar bə̀ Cinu mà n wárh nɛ, sə dwã nə̀tɔ̀ zà, à m'a ŋwɛ̀nɛ́ a vò ń jì y wẽ́?» ⁹Ezəyi lyár n wɔ̀: «Nyǐ myɔrhɔ w kɔ̀bɔ́ ǹ m'ǎ tó ò dɛnnɛ ń lwar bə̀ Cinu mà n pyìrh nyí rí tɛ̀bɛ́ ń bwəl mó mó: Ǹ só sə ywə́l mó twẽ̌ mə vò mə̀ yé né kɔn myɛrhɛ nə̀rh-cṹ-byílsi shí ráá ǹ só sə mə twə̀r mə bə̀ mə̀ kwã nɛ́ kɔn myɛrhɛ nə̀rh-cṹ-byílsi shí ǹ étwí-ènyí rí ni?»¹⁰Ezəcaasɛ lyár n wɔ̀: «Ywə́l mó la tõ̌ mə̀ vò yé né kɔn yí nə̀rh-cṹ-byílsi shí wɔ́ nàná du mə̀ la twə̌r mə bə̀ mə̀ kwã nɛ́ kɔn yí nə̀rh-cṹ-byílsi shí mú.» ¹¹Nyì-zwennə Ezəyi byẽ̀ n ce Cinu ni, sə Cinu ce ywə́l mó twə̀r Akaazɛ étwí-ènyí rí byílsí yó mə bə̀ mə̀ kwã nɛ́ kɔn myɛrhɛ nə̀rh-cṹ-byílsi shíyə́.¹²Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Myərɔdaakɛ-Baladã, Baladã byǐ mú, twĩ̀ bə b'e pə sábá ǹdə́ pansɛ́ Ezəcaasɛ nɛ, bə̀ ń yà ń nyɛ̀ɛ̀ ń gə́ yà ń bə jɛ̀ mɔ́ nyí rí. ¹³Ezəcaasɛ wu yàl nyàn tùntúmə́ bé twírí y yilə, n ce bə byɛ́lɛ́ jì y kɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń cĩ́ ń sə̀byǐ mú ǹdə́ ń sánə́má mɔ́, e súlí nǔrh sə̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ mɔ́ ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré gakó è wẽ́ mó; e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y wẽ́ mó. Kaka tɛ̀nɛ́ ń kɛ̀lɛ́ y wẽ́ e súlí ń gə́ cǐ má nyí rí wẽ́ Ezəcaasɛ yə̀ be byili yé.¹⁴Nyì-zwennə Ezəyi zɛ̃̀ n bə̀ n nə Ezəcaasɛ, n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n lyì bí byɛ̀bɛ́ wə̀l mó, e súlí myɛ wɔ́ yẽ̀ bə̀ shí ní?» Ezəcaasɛ lyár n wɔ̀: «Bə̀ shí tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́, Babyəlɔnɛ gaga.» ¹⁵Ezəyi zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n bə̀ nɔ ǹ sõ jù wə?» Ezəcaasɛ lyár n wɔ̀: «Bə̀ nɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ à sõ jù w mú: à nə̀cɛ̀ndɛ́ rə̀dù ga tɛ̀nɛ́ à yə̀ be byili yé.» 16 Ezəyi wɔ̀ Ezəcaasɛ nɛ: «Cili Cinu nyí rí:¹⁶Ezəyi wɔ̀ Ezəcaasɛ nɛ: «Cili Cinu nyí rí: ¹⁷‹Nyǐ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, bə̀ m'a pwà kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ jù w mú, e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nàmbala bɛ́ pyà bə cĩ́ dɛ̃̌ kɔn b'e yí zà mɔ́ gakó, bə m'e vò Babyəlɔnɛ; kaka myɛ t'â la dǎl yé, Cinu ń byili rə̀myɛ́ mɔ́. ¹⁸Bə̀ m'a pwà ǹ byǎ nánzhəzhɔ̌, byɛ̀bɛ́ ǹmyɛ́ cìcì lùl mú: bə̀ m'a ce bə jǐrh tùm-byǎ Babyəlɔnɛ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y wẽ́.› »¹⁹Ezəcaasɛ wɔ̀ Ezəyi ni: «Cinu nyí rí ǹ cĩ́ ni mú nyɛ̀.» Ń yà ń nə́ ń wə̀l ń cìn ni: «À gə j'â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ nə́ t'á la yə̀-zùlə́ wẽ́ jǒm? wu-zɛ̃̀ɛ̃́ m'a zə nə́ba?» ²⁰Ezəcaasɛ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ ń tũ̀-fwààlɛ́ gakó ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, póló w e súlí gɔ́rɔ́ w kɔ̀bɔ́ nɛ̃̌ mɔ́ n'ê tó mə̀ m'ê zhə̀l cɔ w w ń kù mú ywẽ̀ né yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ²¹Ezəcaasɛ tú n bə̀ n cì, sə wɔ́ ń byǐ Manasɛ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 21

¹Manasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí ǹdə́ nə̀lyè; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí-ènu ǹdə́ nə̀nu. Ń ná yà ń yíl Efəsi-Ba. ²Manasɛ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə; ń yà ń nə́ ń twĩ̀ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ Cinu jì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né mó pwarha tumə né. ³N kə́ n lù vwə̃̀ né zwə́l* jààsɛ́ ń da Ezəcaasɛ yà ń ce sə jé tɛ̃́ mɔ́. Ń lù vwĩ̀-jùúli Baalɛ* yilə, n súlí n fwar Ashəra* pɛ́lɛ́ tɛ̃́ ǹdə Esərayɛl pyɔ̌ Akaabɛ ta. Ń wùlì tɛ̃́ n cèrhé cã̀mə́sɔ̌sɛ́ dɛ̃̌-yi w mú gakó.⁴Ń lù vwĩ̀-jùúli Cinu jì y wẽ́, e jà Cinu yà ń zɔ̀m ń jì y shò kwã nɛ́ n wɔ̀: «Zhərəzalɛm m'a yə̀ à yil ré còrhó jàà.» ⁵Ń lù vwĩ̀-jùúli cã̀mə́sɔ̌sɛ́ dɛ̃̌-yi w mú gakó yilə, Cinu jì y kǎlsɛ́ sə̀lyè y wun ní wẽ́. ⁶Ń ju ń byǐ myǐn n mə n zwə́l vwĩ̀, n párh jə̀pársɛ, ń tó jə̀-myaarhɛ tumə dɛnnɛ n pyà ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́ lwar, n byẽ̀ ywə́lse. Lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ Cinu yírh w mú y'à j'â n'ê súlí, kɔn b'e yí rə ce Cinu lyim zɛ̃̀.⁷Ń cĩ́ Ashəra, yi rí tɛ̀bɛ́ ń yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ èsã̌yùlú w Cinu jì y wẽ́, e jà Cinu yà ń zɔ̀m ǹdə́ Dəvyidi ǹdə́ ń byǐ Saləmɔ ń jì y shò kwã nɛ́ n wɔ̀: «Jì y kɛ̀bɛ́ m'a yə̀ à yil ré còrhó jàà Zhərəzalɛm cɔ w à cír, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ gakó wẽ́ mó, gaga yilə. ⁸À k'â t'â la ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌, tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ ǹdə́ kɛ̀bɛ́ à pɔ bə̀ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́ yé; bə̀myɛ́ wúrí bə ce jàn nɛ́ bə wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó ǹdə à gə́ byili bi ní mú, sə bə tó Nyə́ né nyɛ̀bɛ́ à tùntùnnə Muyiisi pɔ bɛ mɔ́.» ⁹Sə bə̀ yə̀ cili yé; Manasɛ dwĩ̀ bi, kɔn b'e yí bə wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rə dwini dwə́ né Cinu ce nə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né mó lwɛlɛ rɛ́.¹⁰Rə̀myɛ́ yó, Cinu tó nyì-zwennə bé* ń tùntùnnə bé dɛnnɛ n wɔ̀: ¹¹«Zhəda pyɔ̌ Manasɛ twĩ̀ pwarha tumə né nyɛ̀bɛ́ gakó, ń wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rə dwini lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Amɔrətəbá wɛ̀rhɛ́ shãã ga mɔ́, ń súlí n tó ń yə né dɛnnɛ n ce Zhəda lyì bí wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́*; ¹²rə̀myɛ́ mɔ́ gakó ce, nyǐ Cinu Esərayɛl Yi rí nyí rí: ‹Nyǐ à m'a ce lwɛlɛ pú Zhərəzalɛm ǹdə́ Zhəda, sə rə̀ m'a ce dweme lò mɔ̀bɔ́ gakó ń la rɛ nyɔ̀ɔ̀ mɔ́ zhã̌ wa.¹³À m'a ce Zhərəzalɛm jé tɛ̃́ ǹdə à gə́ ce Samarɛ cɔ w ǹdə́ Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y jé tɛ̃́ nɛ́. À m'a shɛ̀rh Zhərəzalɛm cɔ w wu w ǹdə bə̀ gə́ y'a shɛ̀rh nə̀zhĩ̌ wu o lyĩ bə zɛ̃̀ bə pyìrhí y bə pú tɛ̃́ nɛ́. ¹⁴À m'a pyìrhí à kwã a m'a zǎ à dwí rí kùr ré rə̀ dàl mɔ́: à m'a yẽ̌ be a ce bə̀ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, bə pwà bɛ bə súlí bə jǐrh bə̀ zwə̀ bé gakó kɔna, ¹⁵bə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ à yírh w mú yilə; e súlí myɛ bə̀ j'â gwẽ̌ n'ê ce à lyim n'ê zɛ̃̀, bə̀ nàmbala bɛ́ gə́ shə́r Ezhibti ní yi ní ga kɔn b'e yí zà mɔ́.› »¹⁶Manasɛ súlí n ló lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à bə dóó zhe mó jal tɛ̃́ dɛ̃́dɛ̃́ n mə n sú Zhərəzalɛm púlə́púlə́, e jà lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ Cinu yírh w n mə n ce Zhəda lyì bí wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ mɔ́ twə́r tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé. ¹⁷Manasɛ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, e súlí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ¹⁸Manasɛ tú n bə̀ n cì, sə bə̀ co mo ń kɛ̀lɛ́ y bɔ́ɔ́ w wẽ́, Uzə bɔ́ɔ́ w wẽ́. Wɔ́ ń byǐ Amɔ̃ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.¹⁹Amɔ̃ tú n bə̀ n jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀lyè; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀lyè. Ń ná yà ń wɔ́ Yɔtəba lyì bal Aruusi bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Myəshəlɛmɛɛtɛ. ²⁰Amɔ̃ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh w ǹdə ń da Manasɛ ta.²¹Ń já n kwè ń da nà y cìcì. Ń wùlì tɛ̃́ yə né nyɛ̀bɛ́ ń da yà ń cèrhé mó yé né, ńmyɛ cèrhé ne. ²²Ń yẽ̌ Cinu ń nàmbala bɛ́ Yi rí ni, ń yə̀ ń sɔ́má y tó yé. ²³Amɔ̃ tùntùnnə bé zɔ̀m bə ce dwã yó bə pyà ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zõ, sə bə̀ gu mu ń sõ kɛ̀lɛ́ wa.²⁴Sə tənà y lyì bí gu lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ gu pyɔ̌ Amɔ̃ mɔ́, bə zɛ̃̀ bə cĩ́ ń byǐ Zhɔzhaasɛ ń jàà wa, n yə̀ pyɔ̌. ²⁵Amɔ̃ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ²⁶Bə̀ co mo, ń bɔ̀l mɔ́ wa, Uzə bɔ́ɔ́ w wẽ́. È yàl ń byǐ Zhɔzhaasɛ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 22

¹Zhɔzhaasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə lyɛlɛ; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ rə̀dù. Ń ná yà ń wɔ́ Bɔsəkaatɛ lyì bal Adəya bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Yədəda. ²Zhɔzhaasɛ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ cángá Cinu yírh wə, ń já n kwè ń nàmbal Dəvyidi nà y cìcì, ń yə̀ ywə̀r n vò jə̀-jĩ́ ráá jə̀-gwã̀ myɛ yé.³Pyɔ̌ Zhɔzhaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ nyǎn rɛ́ yó wə, dɛ̃ rə̀dù, ń twĩ̀ sá-kanna Asələya byǐ Shafã, Məshəlam nɔ̃̌ wá, Cinu jì y wẽ́ n wɔ̀ mɔ: ⁴«Zhəl ń vò ń nə vwĩ̀-zwə́lnə* náncɛ Yələca mùnì ga n gə̀ sə̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ bə̀ zə bə bə̀ Cinu jì y wẽ́, étwí-ènyí rí yìlnə bé zwẽ lyì bí sõ mó, ń nə mə̀ yó. ⁵Bǝ̀ la pǝ sǝ̀byǐ mú mǝ̀myɛ́ mɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ pɔ jì y tumǝ né mó ne, bǝ pǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twĩ̀ Bǝ zhɔ zhe jì y kɔrhɔ mɔ́ tumǝ né tũ̌ mú yilǝ.⁶Bə̀ kwě sə̀byǐ mú mə̀myɛ́ bə pə Cinu jì y tumə né yé né cìnə́ bé ne, bə m'e kwɛ̃̌ də̀-shə̀lnə ǹdə́ jì-lùrnə bé ǹdə́ bo-lùrnə bé bə̀ n'ê twĩ̀ bə m'ê kwɛrhɛ Cinu jì y gə́ cɔ̀ cɔ̀ mə̀gã̌ mɔ́; sə bə súlí bə yè byə́rh ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ bə̀ sə̀l mó Cinu jì y jààsɛ́ sə̀ cɔ̀ cɔ̀ mɔ́ kɔrhɔ yilə. ⁷Sə bə̀ bə̀k'a bwə̀rh be sə̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ bə̀ co bə̀ jɔ̃̀ w mɔ́ gə́ n'ê tó né yé, bə̀ bə̀ n'ê twĩ̀ ǹdə́ wu-põ̀.»⁸Vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ Yələca zɛ̃̀ n wɔ̀ sá-kanna Shafã nɛ: «À nɔ Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ Cinu jì y wẽ́!» Yələca kwè sɛ́bɛ́ rɛ́ n pə Shafã nɛ́, Shafã zwẽ re n kàrmə̀. ⁹Sá-kanna Shafã zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n bə̀ n nə pyɔ̌, n cĩ́ mu nyí n wɔ̀: «Ǹ tùntùnnə bé ló sə̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ bə̀ nɔ Cinu jì y wẽ́ mó, sə bə̀ co mo Cinu jì y tumə né yé né cìnə́ bé jɔ̃̀ wa.» ¹⁰N súlí n wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Vwĩ̀-zwə́lnə Yələca pɔ nɛ sɛ́bɛ́.» Sə Shafã kàrmə̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ pyɔ̌ mɔ́ yé né.¹¹Pyɔ̌ mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́, ń kǎr ń gàndɛ́a. ¹²N zɛ̃̀ n pə nyí vwĩ̀-zwə́lnə Yələca ǹdə́ Shafã byǐ Ayəkam ǹdə́ Myəkaya byǐ Akəbɔɔrɛ ǹdə́ sá-kanna Shafã e súlí pyɔ̌ tùntùnnə Asəya nɛ n wɔ̀: ¹³«Zhəl-nə á bwə̀rh á sú Cinu wu sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ shò kwã nɛ́, àmyɛ́ ǹdə́ dwí rí ǹdə́ Zhəda púlə́púlə́ yilə; nyǐ Cinu lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì nə́ba dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ nə́ nàmbala bɛ́ yə̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ cili yé, bə̀ súlí bə̀ yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ rə̀ wẽ́ mó gakó ne tó yé.»¹⁴Vwĩ̀-zwə́lnə Yələca ǹdə́ Ayəkam ǹdə́ Akəbɔɔrɛ ǹdə́ Shafã e súlí Asəya zɛ̃̀ bə vò bə nə Cinu jì y gàndɛ́ yìlnə Shəlum kɛ̃ Uləda, ń yà ń wɔ́ nyì-zwennə*. Shəlum yà ń wɔ́ Təkɔwa byǐ ǹdə́ Araasɛ nɔ̃̌. Kɛ̃ mɔ́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́, dǔwúl-dwə̃̀ y wẽ́. Bə̀ gə́ cĩ́ mu kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ gakó bə zhɛ̀, ¹⁵Uləda zɛ̃̀ n lyár bɛ n wɔ̀: «Nyǐ Cinu Esərayɛl Yi rí nyí rí: Kwɛ̃̀-na á vò á wɔ̀ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ ába à sõ mó ne: ¹⁶‹Nyǐ Cinu nyí rí: À m'a ce lwɛlɛ pú tənà y kɛ̀bɛ́ ǹdə́ è lyì bí gakó, a m'a pyìrh sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó Zhəda pyɔ̌ mɔ́ kàrmə̀ mɔ́.¹⁷Bə̀ yẽ̌ ne, bə súlí bə ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn bə pə yə dwã nɛ, kɔn b'e yí bə tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ bə̀ jɛ̀rh mɔ́ dɛnnɛ bə ce à lyim zɛ̃̀. Rə̀myɛ́ ce à lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì tənà y kɛ̀bɛ́, sə rə̀ t'â la tu myɛ yé!› ¹⁸Sə è gə wɔ́ Zhəda pyɔ̌ mɔ́ ń twĩ̀ ába mùnì ga á b'ǎ sú Cinu wu mú yilə, á m'ǎ cĩ́ mu nyí á wɔ̀: ‹Nyǐ Cinu Esərayɛl Yi rí nyí rí: Ǹ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ náàcɛ̀nɛ́, ¹⁹ǹ cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à byili tənà y kɛ̀bɛ́ ǹdə́ è lyì bí shò kwã nɛ́ mɔ́: tənà y kɛ̀bɛ́ m'a jǐrh wu-zhùlù ǹdə́ lwɛlɛ tənà. Rə̀myɛ́ kwẽ ǹ wu ni ń zɛ̃̀ ń lwəl ǹ cìn tɛ̃́ Cinu yé né, ń súlí ń kǎr ǹ gàndɛ́, ń kúrh à yé né. Rə̀myɛ́ ce àmyɛ nyɛ̀ɛ̀, wɔ́ Cinu nyí rí.²⁰Sə à m'a ce ń vò cúlú ǹdə́ yə̀-zùlə́. Ǹ yírhə́ t'â la lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à la ce rə pú tənà y kɛ̀bɛ́ mɔ́ nɔ yé.› » Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à twĩ̀ mú kwɛ̃̀ bə zə nyí rí bə vò bə cĩ́ pyɔ̌ mɔ́ nɛ.

Chapter 23

¹Pyɔ̌ mɔ́ twĩ̀ bə byẽ̀ Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm náncɛsɛ́ gakó sə bə̀ sə nə dwã ń sõ. ²N zɛ̃̀ n zə Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí gakó e súlí vwĩ̀-zwə́lnə* bé ǹdə́ nyì-zwennə* bé ǹdə́ dwí rí lyì bí gakó, bə̀ bə̀sɔ́ná ǹdə́ náncɛrh ga n mə n vò n zù Cinu jì y wẽ́. N kàrmə̀ dɔbrɛ sɛ́bɛ́ rɛ́ bə̀ nɔ Cinu jì y wẽ́ mó zɔ̀mà nɛ́ gakó bə cili.³Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ jùlú w yó, Cinu yé né, n kə́ n bwəl dɔbrɛ́ ǹdə́ Cinu nyí rí, bə̀ ń mà n tó Cinu ni, n tó ń pùbùlə̀ né ne, n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń zhe rə̀ byã nɛ bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, sə ń mà n zwẽ ń nyə́ né, ǹdə́ ń wu gakó ǹdə́ ń jàn gakó, n mə n pyìrh dɔbrɛ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó. Sə dwí rí púlə́púlə́ myɛ shɛ̀nɛ́ bə̀ rə̀ m'a tó dɔbrɛ́ nyə́ né.⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, pyɔ̌ mɔ́ pə nyí vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ Yələca ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ pú mu mú ni, e súlí Cinu jì y étwí-ènyí rí yìlnə bé ne bə̀ bə̀ vǔr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à m'e cèrhé Baalɛ* ǹdə́ Ashəra* ǹdə́ cã̀mə́sɔ̌sɛ́ dɛ̃̌-yi w mú gakó Cinu còrhó-jì y w bə ce pwẽ̀ ne. Bə̀ vùr ri Zhərəzalɛm nɛ́ bə vò bə ji ri myǐn Sədərɔ̃ cèmé né bə̀ zhele mó wẽ́, bə zɛ̃̀ bə pwà rə̀ tɔ̀mɔ̀ w bə m'e vò Bətɛl. ⁵N ce vwĩ̀-zwə́lnə nánkɔ̀mdɛ́ Zhəda pyǎ bɛ́ y'à cír bə̀ n'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn Zhəda cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bwə́l Zhərəzalɛm nɛ mɔ́ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ wẽ́ mó jé tɛ̃́. N súlí n ce byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn Baalɛ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ w ǹdə́ cànà y ǹdə́ dɛ̃̌-yi w wẽ̀ ré, e súlí cã̀mə́sɔ̌sɛ́ gakó dɛ̃̌-yi w mú yil mú myɛ jé tɛ̃́.⁶N ce bə mǔr Ashəra pɛ́lɛ́ rɛ́ Cinu jì y wẽ́, bə̀ zə rɛ bə du Zhərəzalɛm nɛ́, bə vò bə ji ri myǐn Sədərɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́. N ce rə jǐrh tɔ̀mɔ̀ n kwè w n vò n ló cɛ y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ce cùùrí gakó è wẽ́ mó wə. ⁷N wǔr lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê fwə̌l bə̀ m'ê cèrhé bə̀ yə né jìsí sə̀ y'à wɔ Cinu jì y wẽ́ mó, kana bɛ́ gə́ y'à súlí bə̀ n'ê swɛ̃̀ gàndɛ Ashəra còrhó yil má mɔ́.⁸Ń byẽ̀ Zhəda cɛmɛ nɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé gakó bə bà; n cɔ̀ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́* vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀myɛ́ gə́ y'à ju wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn mə̀gã̌ mɔ́, kɔn zhì Gəba e m'e yí Bɛɛr-Shəba. Ń wǔr vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ sə̀ y'à bwə́l bwə̀rsé ne mó, ǹdə́ jàà y kɛ̀bɛ́ è y'à bwə́l cɔ w cə́bal Zhozwe bwə̀rə̀ y ne mó, ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ zwì cɔ w wẽ́, è y'à wɔ ǹ jə̀-gwã̀ sõ. ⁹Vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zwə́l vwə̃̀, vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ wẽ́ y'à wàr bə̀ zwə́l vwĩ̀ Cinu vwĩ̀-jùlú w yó Zhərəzalɛm nɛ́ yé, sə bə̀ y'à wɔ̌ bə̀ tó bə̀ da-byǎ bɛ́ nɛ bə̀ dɔ̀m búrú w kɔ̀bɔ́ ò yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó.¹⁰Zhɔzhaasɛ cɔ̀ Tɔfɛɛtɛ jàà y è y'à wɔ Bɛn-Yənɔm nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́ mùnì ga, lò bə̀ká n kə́ n ji ń byǐ ráá ń bə̀kɔ́ myǐn n mə n cèrhé Mɔlɛɛkɛ yé. ¹¹N ce shəshesé shɛ̀bɛ́ Zhəda pyǎ bɛ́ y'à cír bə cĩ́ sə̀ nyí nə̀nyɔ́nɔ́ w còrhó yil mú jé tɛ̃́. Eshesé sə̀myɛ́ mɔ́ y'à wɔ Cinu jì y étwí-ènyí rí ni, jìsí dwã bɛ́ wẽ́, tùntùnnə Nətan-Myəlɛɛkɛ jì-zɔ̃̀rà y yala nɛ; n súlí n ji búlə́ eshərh-vwə̃tur rí bə̀ y'à pɔ nə̀nyɔ́nɔ́ w nɛ mɔ́ myǐn.¹²Ń wǔr vwĩ̀-jùúlí Zhəda pyǎ bɛ́ y'à lù Akaazɛ dɛ̃̌-yó jì y lyarh rɛ́ wa, e súlí tɛ̀bɛ́ Manasɛ yà ń lù Cinu jì y kǎlsɛ́ sə̀lyè y wun ní wẽ́ mó; ń mà rɛ n lo, n zɛ̃̀ n pwà rə̀ yə̀ywaalɛ́ w n vò n ló Sədərɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́. ¹³Pyɔ̌ Zhɔzhaasɛ cɔ̀ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ sə̀ y'à wɔ Olyivyə́ə́ré pyɔ̀a w jə̀-jĩ́ sõ, Zhərəzalɛm yé y w mó. Esərayɛl pyɔ̌ Saləmɔ yà ń lù si Sədɔ̃ lyì bí yi nánku wə, Asətarəte rə̀ y'à wɔ́ kɛ̃ mɔ́ yilə, ǹdə́ Kəmɔɔshɛ Mɔwaabɛ lyì bí yi nánku w yil e súlí Myələkɔm, Amɔ̃ byǎ bɛ́ yi nánku w yilə. ¹⁴N lo nə́kulə né bə̀ y'à cìì tɛ̃́ mɔ́, n gõ̀ Ashəra pálá nɛ́ bə̀ y'à fwar tɛ̃́ mɔ́, n zɛ̃̀ n pwà numbyínsi kúr n mə n sú rə̀ jààsɛ́.¹⁵Zhɔzhaasɛ súlí n wǔr vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ ò y'à wɔ Bətɛl nɛ́ mɔ́, vwə̃̀ né zwə́l jàà y kɛ̀bɛ́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń lù n mə n ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zù yə̀-bəlɔ̀lɔ́* wẽ́ mó; ń cɔ̀ wa, òmyɛ́ ǹdə́ ò jàà y ga, n ji vwə̃̀ né zwə́l jàà y myǐn, e jǐrh tɔ̀mɔ̀, n súlí n ji Ashəra pɛ́lɛ́ rɛ́ myǐn. ¹⁶Zhɔzhaasɛ gə́ tú n pyìrhí n nə lú-bɔ̀là bɛ́ bə̀ y'à wɔ pyɔ̀ w yó mó, ń twĩ̀ lyì bə vò bə vùr kúr rí bə̀ wẽ́, bə b'e pɔ̃ n ji myǐn vwĩ̀-jùlú w yó: èta ń cɔ̀ vwĩ̀-jùlú* w ǹdə Cinu nyí rí, Yi lò mó yà ń bya n mə n byili ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́, gə́ y'à n'ê byili ní.¹⁷Zhɔzhaasɛ zɛ̃̀ n bwə̀rh n wɔ̀: «Mɔ̌ lò bɔ̀l nə́kulə à nə nə̀ zhǐ èta mɔ́?» Sə cɔ w lyì bí lyár mɔ bə wɔ̀: «Wɔ́ Yi lò mó mɔ̀bɔ́ ń shí Zhəda n bə̀ n bya n mə n byili ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ ǹ pyìrh Bətɛl vwĩ̀-jùlú w yó, èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́ mɔ́ lú-bɔ̀l.» ¹⁸Zhɔzhaasɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Yẽ̌-nə bɔ̀l mɔ́ mə̀myɛ́ nɛ. Lò mə̀dù ga myɛ bə̀ká n dwə̀rh nyì-zwennə mó kúr rí yé!» Wɔ́ èta bə̀ m'ê yə̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ nyì-zwennə mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń shí Samarɛ mɔ́ kúr rí dwə̀rh yé.¹⁹Zhɔzhaasɛ súlí n ce vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ jìsí sə̀ y'à wɔ Samarɛ cɛmɛ nɛ́ wẽ́, Esərayɛl pyǎ bɛ́ y'à lù bə m'e ce Cinu lyim zɛ̃̀ mɔ́ jé tɛ̃́. Ń wɛ̀rhɛ́ sɛ ǹdə ń gə́ wɛ̀rhɛ́ Bətɛl nyɛ̌sɛ́ nɛ́. ²⁰Ń zwə́l vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ w mɔ́ vwĩ̀-jùúlí yó, n súlí n ji numbyínsi kúr myǐn rə̀ yó. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń kwɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm.²¹Pyɔ̌ mɔ́ pɔ nyí dwí rí púlə́púlə́ ne n wɔ̀: «Jí-nə Cinu á Yi rí Pakɛ* y címsí ǹdə rə̀ gə́ kɛ̃ dɔbrɛ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wẽ́ mó né.» ²²Bə̀ y'à k'ê gwẽ̌ yə̀ Pakɛ címsí sə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí jí gaga, kɔn zhì bù-kárna bɛ́ gə́ cìní Esərayɛl yi ní ga e súlí pyǎ bɛ́ gə́ jú pyɛ̀lɛ̀ Esərayɛl ǹdə́ Zhəda nɛ́ yi ní ga yé. ²³Wɔ́ Zhɔzhaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ byin rí bə̀ jú Pakɛ címsí sə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí Zhərəzalɛm nɛ́.²⁴Zhɔzhaasɛ súlí n ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê byẽ̀ ywə́lse, ǹdə́ jə̀pársɛ cìnə́ bé, ǹdə́ yə èsã̌yùúlí námpɔ́lsɛ́ ǹdə́ yə né e súlí wə̀-bəywààlɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê nɛ Zhəda tənà y w ǹdə́ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ jé tɛ̃́, mùnì ga n pyìrh Nyə́ né zɔ̀mà nɛ́ nə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə Yələca yà ń nɔ Cinu jì y wẽ́ mó. ²⁵Pyɔ̌ mə̀dù ga yə̀ nɛ́ yàl, n jɛ̀nɛ̀ ńmyɛ̌, ń yà ń zhí Cinu ni ǹdə́ ń wu gakó ǹdə́ ń jàn gakó ǹdə Muyiisi Nyə́ né gakó gə́ y'à n'ê byili ní yé. Ń nyɛrh-dõ myɛ kə́ ń yə̀ nɛ́ yàl ńmyɛ̌ kwã nɛ́ yé.²⁶Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Cinu lyim rí rə̀ y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Zhəda dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yə̀ twi yé, Manasɛ dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń mə n dó mo mó yilə. ²⁷Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀: «À m'a ce Zhəda myɛ jé tɛ̃́ à yírh wə, ǹdə à gə́ wɛ̀rhɛ́ Esərayɛl nɛ́; à m'a zhɛ̃̀ Zhərəzalɛm, cɔ w kɔ̀bɔ́ à cír mú, e súlí jì y kɛ̀bɛ́ à zɔ̀m è shò kwã nɛ́ a wɔ̀: Nyɔ̀nɔ̀ m'a yə̀ à còrhó jàà.» mɔ́.²⁸Zhɔzhaasɛ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ²⁹Zhɔzhaasɛ yi ní, Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ Nəko zhə̀l ń la vò n twèlé Ashəri* pyɔ̌ mɔ́, Efəraatɛ Bù-fwɛ̀lɛ̀ y səta. Pyɔ̌ Zhɔzhaasɛ zɛ̃̀ n vò ń la n cə̀r mo sə n bú ǹdə́ mɔ, sə Faraɔ̃ gu Zhɔzhaasɛ Məjido né, ń gə́ tú n nə mɔ yi ní. ³⁰Ń tùntùnnə bé kwè ń yala nɛ́ ǹdə́ búlə́ eshã-vwə̃tu bə zhì Məjido né bə m'e bə̀ Zhərəzalɛm, bə ce ń bɔ̀l mɔ́ wa. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ tənà y lyì bí zɛ̃̀ bə zə Zhɔzhaasɛ byǐ Zhɔwakaazɛ bə tútǔ mu ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌, bə ce n jǐrh pyɔ̌ ń da jàà wa.³¹Zhɔwakaazɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀tɔ̀; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, cànsɛ̀ sə̀tɔ̀. Ń ná yà ń wɔ́ Lyəbəna lyì bal Yərəməya bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Amətal. ³²Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə, ǹdə ń nàmbala bɛ́ gə́ y'à wɛ̀rhɛ́ nɛ́, ń kɔn gakó wẽ́. ³³Faraɔ̃ Nəko lyẽ mo ǹdə́ nyáná n mə n vò Erəbəla, Amaatɛ tənà y wa, ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ j'a zhɛ̀ èta Zhərəzalɛm nɛ́. N ji wár-kùlsi cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ǹdə́ sánə́má cəə́le shə́-ètɔ̀, myə̌l-kwǎndɛ jim Zhəda lyì bí ni.³⁴N zɛ̃̀ n cír Zhɔzhaasɛ byǐ Elyəcim n ce n jǐrh pyɔ̌ n cĩ́ ń da mɔ́ jàà wa, n súlí n lyə́r ń yil ré n ce bə̀ Zhowəcim. Sə è gə wɔ́ Zhɔwakaazɛ yilə, ń yà ń zɔ ńmyɛ̌ yə-bal n mə n vò Ezhibti, sə wɔ́ gàà ń cù ní. ³⁵Zhowəcim kwɛ̃̌ Faraɔ̃ Nəko ne ń sə̀byǐ mú ǹdə́ ń sánə́má mɔ́; ń ce ń tənà y lyì bí kwɛ̃̌ n mə n ŋwɛ̀nɛ́ n pə wársɛ́ shɛ̀bɛ́ Faraɔ̃ yà ń zhe sə̀ byã nɛ mɔ́ yó w ga. Ń nyɛ́ɛ́ tənà y lò gakó n kwɛ̃̌ sə̀byǐ ǹdə́ sánə́má ǹdə ń gə́ wɔ̌ nɛ́, n zɛ̃̀ n kwè n pə Faraɔ̃ Nəko ne.³⁶Zhowəcim jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ rə̀dù. Ń ná yà ń wɔ́ Orəma lyì bal Pədaya bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Zəbəda. ³⁷Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh w ǹdə ń nàmbala bɛ́ ta, ń kɔn gakó wẽ́.

Chapter 24

¹Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ yà ń zɛ̃̀ ń nə́ ń bwí ǹdə́ Zhəda tənà y Zhowəcim pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní. Zhowəcim shɛ̀nɛ́ nyí ni byinə nə̀tɔ̀, sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́ mɔ́, ń cẽ ń nyí ni zõ yò. ²Cinu twĩ̀ vwǎrhna kùkùlə̀ nə shí Kalədɛ ǹdə́ Siri ǹdə́ Mɔwaabɛ e súlí Amɔ̃ byǎ bɛ́ sõ, nə b'e bú ǹdə́ Zhowəcim; ń twĩ̀ ni mùnì ga nə ce Zhəda jé tɛ̃́ ǹdə Cinu gə́ yà ń tó nyì-zwennə* bé ń tùntùnnə bé mó dɛnnɛ n zɔ̀m n byili ní.³È wɔ́ Cinu dúdú ń ce ywẽ̀ né rə̀myɛ́ mɔ́ gakó yí Zhəda, mùnì ga Zhəda jé tɛ̃́ ń yírh wə. Wɔ́ Manasɛ yə̀-bəlwàálɛ́* ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ⁴e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à bə dóó zhe jal mɔ́ ń yà ń ló tɛ̃́ n mə n sú Zhərəzalɛm mɔ́ è ce Cinu yə̀ shɛ̀nɛ́ n pə sǔbri yé.⁵Zhowəcim tumə né dwã bɛ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yə̀ kɛ̃ Zhəda pyǎ bɛ́ ywẽ̀ né lyǐrh sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? ⁶Zhowəcim tú n bə̀ n cì, sə wɔ́ ń byǐ Zhɔwakɛ̃ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.⁷Ezhibti pyɔ̌ mɔ́ kə́ ń yə̀ ń tənà y w dwi yé, bə̀ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yà ń zwẽ ń gə́ yà ń cǐ má nyí rí gakó, kɔn zhì Ezhibti nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ e m'e yí Efəraatɛ Bù-fwɛ̀lɛ̀ y nɛ.⁸Zhɔwakɛ̃ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, cànsɛ̀ sə̀tɔ̀. Ń ná yà ń wɔ́ Zhərəzalɛm lyì bal Elənatã bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Nəwəshəta. ⁹Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə, ǹdə ń nàmbala bɛ́ ta, ń kɔn gakó wẽ́.¹⁰Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə zɛ̃̀ sə̀ la vò sə bú ǹdə́ Zhərəzalɛm cɔ wá. Sə yí sə pú cɔ wá. ¹¹Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ cìcì mú zɛ̃̀ n bə̀ ń la bú ǹdə́ cɔ w ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ y'à pú mú. ¹²Rə̀myɛ́ yó, Zhəda pyɔ̌ Zhɔwakɛ̃ du n pə ń cìn Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń ná ǹdə́ ń tùntùnnə bé ǹdə́ ń yé né cìnə́ bé ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ ń yà ń zhe bə̀ zhə̀n mɔ́. Sə Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ zə mɔ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə lyɛlɛ nyǎn rɛ́ yó w n ce jù wə.¹³N pwà Cinu jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó e súlí pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó n mə n lyɛ̃. N mà sánə́má wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó Esərayɛl pyɔ̌ Saləmɔ yà ń ce bə zùrhì Cinu còrhó-jì y yil mú n yəywɛlɛ ǹdə Cinu gə́ yà ń byili ní. ¹⁴N pwà Zhərəzalɛm lyì bí gakó, yó-cìnə́ bé ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀cànà mɔ́, bə̀ gakó y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́, e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ lù tumə né ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ bwə̀ə̀lé bwə̀l-byǎ bɛ́ ǹdə́ rə̀ sàfɔ̀r rɛ́ ráá bə̀ y'à n'ê kwɛrhɛ rɛ mɔ́; tənà y nə̀mwà bɛ́ dúdú bə̀ dàl.¹⁵N pwà Zhɔwakɛ̃ ǹdə́ ń ná mɔ́ ǹdə́ ń kana bɛ́ ǹdə́ ń tùntùnnə bé ǹdə́ tənà y pyə̀-dwí rí n mə n shə́r Zhərəzalɛm nɛ́ n vò Babyəlɔnɛ. ¹⁶N pwà nə̀cànà bɛ́ gakó, bə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tàlpyɛ̀, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ lù tumə né ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ bwə̀ə̀lé bwə̀l-byǎ ǹdə́ rə̀ sàfɔ̀r rɛ́ ráá bə̀ y'à n'ê kwɛrhɛ rɛ mɔ́, bə̀ y'a wɔ́ nunə mɔ̀rhɔ̀, e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ y'à wɔ́ kàndar gakó, n mə n vò Babyəlɔnɛ. ¹⁷N zɛ̃̀ n cír Zhɔwakɛ̃ nə̀bal Matanya n cĩ́ ń jàà wa, n jǐrh pyɔ̌, n lyə́r ń yil ré n ce bə̀ Sədəcaasɛ.¹⁸Sədəcaasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ rə̀dù; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ rə̀dù. Ń ná yà ń wɔ́ Lyəbəna lyì bal Yərəməya bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Amətal. ¹⁹Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh w ǹdə Zhowəcim ta, ń kɔn gakó wẽ́. ²⁰Wɔ́ Cinu lyim gə́ y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì mú è ce n ce ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ yí Zhərəzalɛm ǹdə́ Zhəda lyì bí, kɔn b'e yí n ce bə jé tɛ̃́ ń yírh wə.

Chapter 25

¹Sǝdǝcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinǝ nǝ̀bɔ́ byin rí wẽ́, byin rí cànsɛ́ shí nyǎ y dwã shí y yùwǝ̀, Babyǝlɔɔnɛ pyɔ̌ Nabǝkadǝnǝzɔɔrɛ zɔ ń ń shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó n bǝ̀ n bú ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛmɛ; n jòm Zhǝrǝzalɛmɛ yé y wǝ, n kù gɔ́rɔ́ n mǝ n kǝ́kɛ́lɛ́ cɔ wá. ²N cìní cɔ w kɔn m'e yí Sǝdǝcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinǝ shí ǹdǝ́ rǝ̀dù nyǎn rɛ́. ³Cànà y dwã nǝ̀bɔ́, nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ tu cɔ w wa, kùjú k'ê tɛ̀nɛ́ sǝ tǝnà y lyì bí jí yé.⁴Bǝ zɛ̃̀ bǝ sǔr bɔ̀l cɔ w byílí y ni, cɔ w lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê bwǐ búlǝ́ né mó j'a tó cǝcɛ̃ nɛ bǝ dùr bǝ tó bwǝ̀rǝ̀ y è ŋwɛ́nɛ́ byílsí sǝ̀lyè y sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ bɔ́ɔ́ w nyí ni mú, rǝ̀myɛ́ yi ní ǹdǝ́ Kalǝdɛ̃bá kǝ́kɛ́lɛ́ cɔ wá. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dùr mó j'a kwè vɔlɔ w sɔ́má yá. ⁵Sǝ Kalǝdɛ̃bá shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ j'a pú pyɔ̌ mɔ́ kùr sǝ jì mu sǝ vò sǝ zǝ Zhǝrǝko vwaalɛ́ wẽ́, pyɔ̌ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó j'a dùr sǝ làà tɛ̃́ sǝ vò kwã nɛ́ gaga ń nyí ni.⁶Babyǝlɔɔnɛ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ zǝ pyɔ̌ mɔ́, sǝ zǝ sǝ m'e vò Babyǝlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ sõ Erǝbǝla nɛ́, bǝ kǝ́ ń bùrsi gàà mɔ́. ⁷Bǝ zǝ Sǝdǝcaasɛ byǎ bɛ́ bǝ zwǝ́l ń yé né, bǝ lǝ́ Sǝdǝcaasɛ yírhǝ́ né, bǝ lyẽ mo ǹdǝ́ nyáná, bǝ zǝ mɔ bǝ m'e vò Babyǝlɔɔnɛ⁸Cànsɛ sǝ̀nu nyǎ dwã nyàlpyɛ̀ yùwǝ̀, è yàl Babyǝlɔɔnɛ pyɔ̌ Nabyǝkadǝnǝzɔɔrɛ pyɛ̀lɛ̀ jú byinǝ shíyǝ́, pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnǝ, Nabǝzaradã mɔ́ ń cǐ pyɔ̌ mɔ́ yìlnǝ̀ bé mó tú Zhǝrǝzalɛm. ⁹N já n ji Bǝ-zhɔ-zhe jì y myǐ, n ji pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y myǐn, n ji Zhǝrǝzalɛm kǎlsɛ́ gakó myǐn, n ji kǎlsɛ́ sǝ̀ sú yírh mó gakó. ¹⁰Kalǝdɛ̃bá shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó sǝ̀ y'à tó pyɔ̌ mɔ́ yìlnǝ̀ bé yó-cǝ́bal mɔ́ bǝ bǝ̀ mɔ́ tó bǝ wǔr byílí y è y'à kǝ́kɛ́lɛ́ Zhǝrǝzalɛm e ce dwã w mɔ́ gakó bǝ ló tɛ̃́.¹¹Pyɔ̌ mɔ́ yìlnǝ bé yó-cǝ́bal, Nǝbǝzara mɔ́ já n zǝ dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à dàl mɔ́ cɔ w mɔ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à tú bǝ pǝ bǝ̀ cìn Bǝbyǝlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ mɔ́, e súlí ǹdǝ́ lyì nánzhǝzhɔ̌ w bǝ̀ dàl mɔ́ gakó n mǝ vò yómre jè. ¹²Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, pyɔ̌ yìlnǝ bé yó-cǝ́bal mɔ́ yẽ̌ jàlà nɛ bǝ̀ la bǝ vɔ̀ dǝvɛ̃́ cèmé né ǹdǝ́ cɛsɛ́, n yẽ̌ nǝ̀mwà bɛ́ myɛ nɛ.¹³Kalǝdɛ̃bá mà pyilyǝ né Bǝ-zhɔ-zhe jì y mú, ǹdǝ́ eshǝ-vwɛ̃túr rí, ǹdǝ́ zhǎ yǝ́, bǝ bɔbwɛlɛ, bǝ zǝ (bronze) bǝ m'e vò Babyǝlɔɔnɛ. ¹⁴Bǝ pwà tɔ̀mɔ̀ nǝ̀zhǝ̃̌ né, pyǝlǝ né, shǐsí, nǝ̀zhǝ̃̌ né, ǹdǝ́ (bronze) nǝ̀zhǝ̃̌ né wẽ̀ ré gakó bǝ̀ n'ê twĩ̀ Yi jì y tumǝ né mó gakó. ¹⁵Pyɔ̌ mɔ́ yìlnǝ bé yó-cǝ́bal súlí n pwà (brasiers) kǎ-zɔ̀má bɛ́ rǝ̀ wɔ́ sánǝmá ǹdǝ́ sǝ̀byì-kùlì wẽ̀ ré mɔ́ gakó n mǝ n vò.¹⁶Pyɔ̌ Salɔmɔ yà ń wɛ̀rhɛ́ pyilyǝ nǝ̀lyè, ǹdǝ́ zhǎ è zhǐ nǝ̀ byerh shí ǹdǝ́ sǝ̀lyè yó, ǹdǝ́ sánǝ́má nǝ̀zhǝ̃̌ n cĩ́ Bǝ-zhɔ-zhe jì y wẽ́; lò lò wàr sánǝ́má mɔ́ ǹdǝ́ sǝ̀byì-kùlì y dùmì cóló yó ń la byilu yé. ¹⁷Pyilye rǝ̀dù gakó yó dɛ̃̌-zhìyǝ́ y'à wɔ́ jǝ̀-tórhó yírhǝ́ shí ǹdǝ́ lyɛlɛ. Pyɛ̀lɛ̀ yó-pú y'à zhǐ pyilye ré yǝ́-pɛ̀lɛ́ wa, ò dɛ̃̌ zhìyǝ́ y'à wɔ́ jǝ̀-tórhó yírhǝ́ nǝ̀tɔ̀. rǝ̀ gakó pɔ́pɔ̌ ǹdǝ́ gǝrǝnǝje námpɔ̀pɔ̀lɛ́ rǝ̀ zhǐ. pyilye ré nã́yéé ré ǹdǝ́ rǝ̀ dõ mó ga j'a wɛ̀rhɛ̀ kɔn rǝ̀dù¹⁸Pyɔ̌ mɔ́ yìlnǝ bé yó-cǝ́bal zǝ Sǝraja, vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ yá, ǹdǝ́ Sofoni mɔ̀bɔ́ ń pú mu mú, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê yìlì Yi jì y nyí rí mú nunǝ bǝ̀tɔ̀. ¹⁹N zǝ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mǝ̀dù cɔ w wa, ń yà ń cǐ lyì bǝ́ yě búlǝ́ bú, n zǝ cícírnǝ bǝ̀nu, bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ tó bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ cícírnǝ bé wẽ́, n nǝ bɛ bǝ̀ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ cɔ w wa, n zǝ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal m:ó sá-kanna, wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń nǝ́ ń kɛ̃ tǝnà lyì bí n súlí n zǝ tǝnà y bala shí-shǝ̀ldù bǝ̀ y'à ŋwɛ́ cɔ w wa.²⁰Nǝbǝzaradã, yìlnǝ bé yó-cǝ́bal mɔ́, já n zǝ bɛ n mǝ n vò Bǝbyǝlɔɔnɛ pyɔ̌ sõ Arǝbǝla nɛ. ²¹Babyǝlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ ce bǝ mà bɛ, n ce bǝ gu bi Arǝbǝla nɛ́, Amatɛ tǝnà y wa. Wɔ́ èta kɔn tó bǝ j'a m'e zǝ Zhǝda bǝ vò yé né gaga n yẽ̌ ń tǝnà y nɛ mɔ́.²²Rǝ̀myɛ́ yó né Babyǝlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́, zɛ̃̀ n kwè Ashǝkamɛ byǐ, Sǝshafã nɔ̃̌ Gǝdalalya n ce ń cǐ Zhǝda lyì bí bǝ̀ dàl tǝnà y w mɔ́. ²³Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnǝ́ bé ǹdǝ́ bǝ̀ lyì bí gakó gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ wɔ́ Gǝdalalya Babyǝlɔɔnɛ pyɔ̌ kwè n cĩ́ ní ń cǐ tǝnà y mɔ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ vò ń sõ Myǝtǝsǝpa nɛ́, è yà wɔ́: Nǝtanǝya byǐ Yǝsǝmǝyǝǝ, ǹdǝ́ Karǝyasɛ byǐ Jǝnatã ǹdǝ́ Tãyǝmɛtɛ ǹdǝ́ Nǝtɔfa byǐ Sǝraja, ǹdǝ́ Naakatɛ̃ byǐ Zhaazanya bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ lyì bí. ²⁴Gǝdalalya zɛ̃̀ n bwǝl nyí bǝ̀myɛ́ bǝ̀ lyì bí yé né n wɔ̀: Á bǝ̀k'á dùr Kǝlǝdɛ̃bá tùntùnnǝ bé ywẽ yé; jǒmnǝ tǝnà y wa, twĩ̌nǝ á pǝ Babyǝlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ, s'a yẽ̌ b'ǎ m'ǎ nǝ cɛ̀nɛ̀.²⁵Sǝ cànsɛ́ shàpyɛ̀ nyǎ y wẽ́, Nǝtananya byǐ Esǝmǝyǝǝ, Elǝsǝshana nɔ̃̌ wá, pǝ̀-dwí rí byǐ mú, já n zǝ nunǝ shíyǝ́ n ce kwã nɛ́, n bǝ̀ n mà Gǝdalalya ǹdǝ́ Kalǝdǝnyɛ̃bá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ mɔ́ bǝ gu Myǝtǝsǝpa nɛ́. ²⁶Rǝ̀myɛ́ yó né, dwí rí púlǝ́púlǝ́, bǝ̀sɔ́ná ǹdǝ́ náncɛrh ǹdǝ́ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yò-cìnǝ́ bé gakó j'a zɛ̃̀ bǝ dùr bǝ vò Ezhipti, bǝ̀ Kalǝdɛ̃bá ywẽ y'à zhe be.²⁷Pyɔ̌ Zhɔzhacin pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinǝ shǝ́-ètɔ̀ ǹdǝ́ nyàlpyɛ̀ nyin rí, Zhǝda pyɔ̌ mɔ́, cànsɛ shí ǹdǝ́ sǝ̀lyè nyǎ y dwã shí-èlyè ǹdǝ́ nyàlpyɛ̀ y dɛ̃ rɛ́, Evyili-Mǝrɔdakɛ, Babyǝlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́, ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byin nã́yéé ré wẽ́, ń zhẽ̌ Zhidǝ pyɔ̌ Zhɔzhacin yó dɛ̃̌, n vùr mo byǝ̀nǝ̀-jùwǝ̀.²⁸Ń zɔ̀m wu-bɔ̀nɔ̀ zɔ̀mà ǹdǝ́ mɔ; n zɛ̃ è n pɔ̃ pyɛ̀lɛ̀ rǝ̀ du pyàlà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń pɔ pyǎ bɛ́ Babyǝlɔɔnɛ nɛ́ mɔ́ gakó. ²⁹N ce bǝ lyǝ́r ń byǝ̀nǝ́ jì gàndɛ́, Zhɔzhacin já n tó pyɔ̌ nɛ ń jí twéé twéé kɔn m'ê la ń cu. ³⁰Pyɔ̌ já ń nǝ́ ń nyǐ ń yò dɛ̃ gakó kɔn m'ê la ń cu.

1 Chronicles

Chapter 1

¹Adã lùl Sɛɛtɛ, Sɛɛtɛ zɛ̃̀ n lù Enɔɔsɛ, ²Enɔɔsɛ zɛ̃̀ n lù Kənã, Kənã zɛ̃̀ n lù Malaləyɛl, Malaləyɛl zɛ̃̀ n lù Yərɛɛdɛ, Yərɛɛdɛ zɛ̃̀ n lù Enɔɔkɛ, ³Enɔɔkɛ zɛ̃̀ n lù Matəzalɛm, Matəzalɛm zɛ̃̀ n lù Ləmɛɛkɛ, Ləmɛɛkɛ zɛ̃̀ n lù Nəwee, ⁴Nəwee zɛ̃̀ n lù Sɛm ǹdə́ Sham e súlí Zhafɛɛtɛ.⁵Zhafɛɛtɛ byǎ bɛ́ yàl: Gɔmɛɛrɛ ǹdə́ Magɔɔgɛ ǹdə́ Mədəyi ǹdə́ Yavã ǹdə́ Təbal ǹdə́ Məshɛɛkɛ e súlí Təraasɛ. ⁶Gɔmɛɛrɛ byǎ bɛ́ yàl: Ashəkənaazɛ ǹdə́ Dəfaatɛ e súlí Tɔgarəma. ⁷Yavã byǎ bɛ́ yàl: Elyəsha ǹdə́ Tərəshiisi ǹdə́ Citim e súlí Orodənim.⁸Sham byǎ bɛ́ yàl: Kuushi ǹdə́ Myəsərəyim ǹdə́ Puuti e súlí Kanaã. ⁹Kuushi byǎ bɛ́ yàl: Səba ǹdə́ Avyilə ǹdə́ Sabəta ǹdə́ Aragəma e súlí Sabətəka; Aragəma byǎ bɛ́ yàl: Saba ǹdə́ Dədã. ¹⁰Kuushi súlí n lù Nəmərɔɔdɛ; wɔ́ Nəmərɔɔdɛ ńmyɛ̌ mɔ́ ń yàl kàndɔ nã́yóó w cɛ y yó.¹¹Myəsərəyim lùl Luudi lyì bí ǹdə́ Anɛm lyì bí ǹdə́ Ləyaabɛ lyì bí ǹdə́ Nəfətu lyì bí ¹²ǹdə́ Patərɔɔsɛ lyì bí ǹdə́ Kəsəlu lyì bí, Shilisəti lyì bí nàmbala bɛ́, e súlí Kəfətɔɔrɛ lyì bí.¹³Kanaã lùl Sədɔ̃, ń byì-cɛ yá, ǹdə́ Etɛ, ¹⁴ǹdə́ Zhəbuzhitəbá ǹdə́ Amɔritəbá ǹdə́ Gərəgəshitəbá ¹⁵ǹdə́ Yəvyitəbá ǹdə́ Arəcətəbá ǹdə́ Shənitəbá ¹⁶ǹdə́ Arəvəditəbá ǹdə́ Səməritəbá ǹdə́ Amətitəbá.¹⁷Sɛm byǎ bɛ́ yàl: Elam ǹdə́ Asuuri ǹdə́ Arəpakəsaadɛ ǹdə́ Luudi ǹdə́ Aram ǹdə́ Uusi ǹdə́ Uuli ǹdə́ Gətɛɛrɛ e súlí Məshɛɛkɛ. ¹⁸Arəpakəsaadɛ lùl Shəla da, Shəla zɛ̃̀ ń yà ń wɔ́ Ebɛɛrɛ da. ¹⁹Ebɛɛrɛ lùl byǎ bə̀lyè: nã́yéé mó yà ń yíl Pəlɛɛgɛa, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ yi ní, lũ lyì bí ju kùr bə pɔr dwã nɛ nɛ́; ń da-byǐ mú zɛ̃̀ ń yà ń yíl Yɔkətã.²⁰Yɔkətã lùl Aləmɔdaadɛ ǹdə́ Shəlɛɛfɛ ǹdə́ Asarəmavɛɛtɛ ǹdə́ Yəra ²¹ǹdə́ Adɔram ǹdə́ Uzal ǹdə́ Jəkəla ²²ǹdə́ Ebal ǹdə́ Abyəmayɛl ǹdə́ Saba ²³ǹdə́ Ofyiiri ǹdə́ Avyilə e súlí Yɔbaabɛ. Bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ gakó yàl Yɔkətã byǎ bɛ́.²⁴Sɛm lùl Arəpakəsaadɛ, Arəpakəsaadɛ zɛ̃̀ n lù Shəla, ²⁵Shəla zɛ̃̀ n lù Ebɛɛrɛ, Ebɛɛrɛ zɛ̃̀ n lù Pəlɛɛgɛ, Pəlɛɛgɛ zɛ̃̀ n lù Erəwu, ²⁶Erəwu zɛ̃̀ n lù Səruugi, Səruugi zɛ̃̀ n lù Nawɔɔrɛ, Nawɔɔrɛ zɛ̃̀ n lù Təra, ²⁷Təra zɛ̃̀ n lù Abəram, mɔ̀bɔ́ ń yil ré tú rə jǐrh Abəraam dɔnɔ kwã nɛ́ mɔ́.²⁸Abəraam byǎ bɛ́ yàl: Yəzakɛ ǹdə́ Yəsəmayəə. ²⁹Nyǐ bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ yilə né: Nəbayɔɔtɛ, Yəsəmayəə byì-cɛ yá, ǹdə́ Kədaarɛ ǹdə́ Adəbəyɛl ǹdə́ Myəbəsam ³⁰ǹdə́ Myəshəma ǹdə́ Dumə ǹdə́ Masa ǹdə́ Adaadɛ ǹdə́ Təma ³¹ǹdə́ Yətuuri ǹdə́ Nəfyiishi e súlí Kədəma. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl Yəsəmayəə byǎ bɛ́ mɔ́.³²Abəraam kɛ̃-dõ Kəturə byǎ bɛ́ yàl: Zəmərã ǹdə́ Yɔkəsã ǹdə́ Mədã ǹdə́ Majã ǹdə́ Yəshəbaakɛ e súlí Shəwa. Yɔkəsã byǎ bɛ́ yàl: Saba ǹdə́ Dədã. ³³Majã byǎ bɛ́ yàl: Efa ǹdə́ Efɛɛrɛ ǹdə́ Anɔɔkɛ ǹdə́ Abyəda e súlí Eləda. Bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ gakó yàl Kəturə nɛ̀mɛ́.³⁴Abəraam lùl Yəzakɛ. Yəzakɛ byǎ bɛ́ yàl: Ezəyu ǹdə́ Esərayɛl. ³⁵Ezəyu byǎ bɛ́ yàl: Elyəfaazɛ ǹdə́ Erəwəə ǹdə́ Yəwuushi ǹdə́ Yayəlam e súlí Kɔra. ³⁶Elyəfaazɛ byǎ bɛ́ yàl: Təmã ǹdə́ Omaarɛ ǹdə́ Səfyi ǹdə́ Gatam ǹdə́ Kənaazɛ ǹdə́ Təməna e súlí Amalɛɛkɛ. ³⁷Erəwəə byǎ bɛ́ yàl: Naatɛ ǹdə́ Zəra ǹdə́ Shama e súlí Myəza.³⁸Səyiiri byǎ bɛ́ yàl: Lɔtã ǹdə́ Shɔbaal ǹdə́ Shəbəwɔ̃, ń yàl Ana da ǹdə́ Dəshɔ̃ da náncɛ mɔ́, ǹdə́ Esɛɛrɛ e súlí Dəshã. ³⁹Lɔtã byǎ bɛ́ yàl: Ori ǹdə́ Omam. Lɔtã yà ń zhe ń nəkɔ́ mə̀dù ń yà ń yíl Təməna. ⁴⁰Shɔbaal byǎ bɛ́ yàl: Alyã ǹdə́ Manaatɛ ǹdə́ Ebal ǹdə́ Shəfyi e súlí Onam. Shəbəwɔ̃ byǎ bɛ́ yàl: Aya ǹdə́ Ana.⁴¹Ana byǐ mú yàl: Dəshɔ̃. Dəshɔ̃ byǎ bɛ́ yàl: Amərã ǹdə́ Eshəbã ǹdə́ Yətərã e súlí Kərã. ⁴²Esɛɛrɛ byǎ bɛ́ yàl: Byələyã ǹdə́ Zavã e súlí Yakã. Dəshã byǎ bɛ́ yàl: Uusi ǹdə́ Arã.⁴³Nyǐ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ cìní Edɔm tənà y ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyɔ̌ yà ń gwẽ̌ yə̀ bə̀ tənà y zwẽ n cìní mú yilə né: Bəwɔɔrɛ byǐ Bəla, ń cɔ w y'à yíl Dənaba. ⁴⁴Bɔsəra lyì bal Zəra byǐ Yɔbaabɛ, pú Bəla nɛ, ń cu mú kwã nɛ́, n yə̀ pyɔ̌. ⁴⁵Təmã tənà y bal Usham, pú Yɔbaabɛ nɛ, ń cu mú kwã nɛ́, n yə̀ pyɔ̌.⁴⁶Bədaadɛ byǐ Adaadɛ, pú Usham nɛ ń cu mú kwã nɛ́, n yə̀ pyɔ̌. Ń bú ǹdə́ Majã lyì bí, n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ gɔ sõ, Mɔwaabɛ tənà y wa. Ń cɔ w y'à yíl Avyiiti. ⁴⁷Masərəka lyì bal Saməla pú Adaadɛ nɛ ń cu mú kwã nɛ́ n yə̀ pyɔ̌. ⁴⁸Erəwɔbɔɔtɛ lyì bal Shəwuuli, Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y yó mó, pú Saməla nɛ, ń cu mú kwã nɛ́, n yə̀ pyɔ̌.⁴⁹Akəbɔɔrɛ byǐ Baal-Anã pú Shəwuuli ni, ń cu mú kwã nɛ́, n yə̀ pyɔ̌. ⁵⁰Adaadɛ pú Baal-Anã nɛ, ń cu mú kwã nɛ́, n yə̀ pyɔ̌; ń cɔ w y'à yíl Pəyi. Ń kɛ̃ mɔ́ yà ń yíl Mətabəyɛl, ń yà ń wɔ́ Matərɛɛdɛ bə̀kɔ́ ǹdə́ Mɛ-Zaabɛ nɔ̃̌.⁵¹Adaadɛ cu kwã nɛ́, è yàl jìsí yó-cìnə́ bé bə̀ cìní Edɔm. Nyǐ bə̀ yilə né; Təməna ǹdə́ Aləva ǹdə́ Yətɛɛtɛ ⁵²ǹdə́ Oyolyəbama ǹdə́ Ela ǹdə́ Pyənɔ̃ ⁵³ǹdə́ Kənaazɛ ǹdə́ Təmã ǹdə́ Myəbəsaarɛ ⁵⁴ǹdə́ Magəjɛl e súlí Yəram. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl Edɔm jìsí yó-cìnə́ bé.

Chapter 2

¹Nyǐ Zhakɔɔbɛ bə̀ n'ê súlí bə̀ byẽ̀ bə̀ Esərayɛl mɔ́ byǎ bɛ́: Orɔbɛn ǹdə́ Shəmənyɔ̃ ǹdə́ Levyi ǹdə́ Zhəda ǹdə́ Yəsakaarɛ ǹdə́ Zabyəlɔ̃ ²ǹdə́ Dan ǹdə́ Zhozefu ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ ǹdə́ Nəfətəlyi ǹdə́ Gaadɛ e súlí Asɛɛrɛ.³Zhəda byǎ bɛ́ yàl: Erɛ ǹdə́ Onã e súlí Shəla. Ń lùl bə̀myɛ́ bə̀tɔ̀ y ga ǹdə́ Kanaã lyì bə̀kɔ́ Shəwa. Sə Zhəda byì-cɛ Erɛ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ Cinu Yi yírh wə, Cinu zɛ̃̀ n ce n cì. ⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhəda zə ń byì-cɛ̃ Tamaarɛ n mə n lù Pɛrɛɛsɛ ǹdə́ Zəra.⁵Pɛrɛɛsɛ byǎ bɛ́ yàl: Esərɔ̃ ǹdə́ Amuuli. ⁶Zəra byǎ bɛ́ yàl: Ziməri ǹdə́ Etã ǹdə́ Emã ǹdə́ Kaləkɔl e súlí Dara. Bə̀ gakó yàl bə̀nu. ⁷Kərəmyi byǎ bɛ́ yàl: Akaarɛ, ń dó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə cɔ̀ lyə́m lyə́m Cinu Yi yil mú shò kwã nɛ́, n vwɛ̃ lwɛlɛ n pə Esərayɛl nɛ. ⁸Etã byǐ mú yàl: Azarəya.⁹Byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ Esərɔ̃ lùl mú yàl: Yəraməyəə ǹdə́ Aram ǹdə́ Kalɛɛbɛ, bə̀ súlí bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ Kəlubəyi mú. ¹⁰Aram lùl Amyənadaabɛ, Amyənadaabɛ zɛ̃̀ n lù Nashɔ̃, Zhəda kwálá y yó-cə́bal mɔ́; ¹¹Nashɔ̃ lùl Saləma. Saləma zɛ̃̀ n lù Booze. ¹²Booze zɛ̃̀ n lù Obɛɛdɛ. Obɛɛdɛ zɛ̃̀ n lù Zhese.¹³Zhese zɛ̃̀ n lù Eləyaabɛ ń byì-cɛ yá, ǹdə́ Abyənadaabɛ bə̀lyè nyǎn mɔ́, ǹdə́ Shama bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́, ¹⁴ǹdə́ Nətanəyəə bə̀na nyǎn mɔ́, ǹdə́ Arədəyi bə̀nu nyǎn mɔ́ ¹⁵ǹdə́ Osɛm bwə̀ldù nyǎn mɔ́, e súlí Dəvyidi bwàlpyɛ̀ nyǎn mɔ́.¹⁶Bə̀ nəkwá bɛ́ y'à wɔ́ Səruyə ǹdə́ Abyəgala. Səruyə byǎ bɛ́ y'à wɔ́ bə̀tɔ̀: Abyǝshəyi ǹdə́ Zhɔwaabɛ e súlí Asayəə. ¹⁷Abyəgal lùl Amasa, Amasa da mɔ́ yà ń yíl Yətɛɛrɛ, Yəsəmayəə dwí rí lò.¹⁸Esərɔ̃ byǐ Kalɛɛbɛ lùl byǎ bə̀tɔ̀ ǹdə́ ń kana bɛ́ Azəba ǹdə́ Yərəyɔɔtɛ; nyǐ ń byǎ bɛ́ yilə né: Yəshɛɛrɛ ǹdə́ Shɔbaabɛ e súlí Arədɔ̃. ¹⁹Azəba cu mú kwã nɛ́, Kalɛɛbɛ jú Efərata, sə Efərata lùl Uuri n pɔ̃. ²⁰Uuri lùl Uri. Uri zɛ̃̀ n lù Bəsalɛl.²¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esərɔ̃ zù ǹdə́ Galaadɛ da Məciiri bə̀kɔ́ mɔ́. Məciiri bə̀kɔ́ mɔ́ lù Səguubi n pɔ̃. Esərɔ̃ yà ń zhe byinə shə́-shə̀ldù. ²²Səguubi zɛ̃̀ n lù Yəyiiri. Yəyiiri yà ń zhe cɛmɛ shí-èlyè ǹdə́ nə̀tɔ̀ Galaadɛ tənà y wa.²³Sə Gəshuuri ǹdə́ Aram pyǎ bɛ́ zwẽ Yəyiiri kwə̀ə́rhé ǹdə́ Kənaatɛ cɔ w ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ ò yala nɛ mɔ́ bə̀ sõ: nə̀ y'à wɔ́ cɛmɛ shə́-shə̀ldù. Bə̀myɛ́ mɔ́ gakó y'à wɔ́ Galaadɛ da Məciiri byǎ. ²⁴Esərɔ̃ cu mú kwã nɛ́ Kalɛɛbɛ zù ǹdə́ ń da Esərɔ̃ kɛ̃ mɔ́, sə ń da kɛ̃ mɔ́ lùl Təkɔwa da Ashəwuuri n pɔ̃.²⁵Esərɔ̃ byì-cɛ Yəraməyəə lùl byǎ nánzhəzhɔ̌: Aram, ń byì-cɛ yá, ǹdə́ Bunə ǹdə́ Orɛn ǹdə́ Osɛm e súlí Ayəya. ²⁶Yəraməyəə jú kɛ̃ n súlí ń yà ń yil Atara. Ńmyɛ̌ ń yàl Onam ná. ²⁷Yəraməyəə byì-cɛ Aram byǎ bɛ́ yàl: Maasɛ ǹdə́ Yamɛ̃ e súlí Ekɛɛrɛ. ²⁸Onam byǎ bɛ́ yàl: Shəmeyi ǹdə́ Yada. Shəmeyi byǎ bɛ́ yàl: Nadaabɛ ǹdə́ Abyəshuuri.²⁹Abyəshuuri kɛ̃ mɔ́ yà ń yíl Abyəyəyil, ń lùl Abã ǹdə́ Molyiidi n pɔ̃. ³⁰Nadaabɛ byǎ bɛ́ yàl: Səlɛɛdɛ ǹdə́ Apəyim. Səlɛɛdɛ cù ǹdə́ ń yə̀ byǐ lùl yé. ³¹Apəyim lùl Yəshəyi. Yəshəyi zɛ̃̀ n lù Shəshã. Shəshã zɛ̃̀ n lù Aləyi. ³²Shəmeyi da-byǐ Yada byǎ bɛ́ yàl: Yətɛɛrɛ ǹdə́ Yɔnatã. Yətɛɛrɛ cù ǹdə́ ń yə̀ byǐ lùl yé. ³³Yɔnatã byǎ bɛ́ yàl: Pəlɛɛtɛ ǹdə́ Zaza. Wɔ́ bə̀myɛ́ mɔ́ bə̀ yàl Yəraməyəə byǎ bɛ́.³⁴Shəshã yə̀ bala-byǎ lùl yé, kana-byǎ dúdú ń lùlə̀. Ń yà ń zhe yə-bal mə̀dù, Ezhibti lyì bal, ń yà ń yíl Yara. ³⁵Shəshã kwè ń bə̀kɔ́ n pə ń yə-bal Yara nɛ n jí, ń bə̀kɔ́ mɔ́ lù Atəyi n pə Yara nɛ.³⁶Atəyi zɛ̃̀ n lù Natã, Natã zɛ̃̀ n lù Zabaadɛ; ³⁷Zabaadɛ zɛ̃̀ n lù Efəlaalɛ. Efəlaalɛ zɛ̃̀ n lù Obɛɛdɛ. ³⁸Obɛɛdɛ zɛ̃̀ n lù Yewu. Yewu zɛ̃̀ n lù Azarəya.³⁹Azarəya zɛ̃̀ n lù Elɛɛsɛ. Elɛɛsɛ zɛ̃̀ n lù Elasa. ⁴⁰Elasa zɛ̃̀ n lù Shəsəməyi. Shəsəməyi zɛ̃̀ n lù Shəlum. ⁴¹Shəlum zɛ̃̀ n lù Yəkamya. Yəkamya zɛ̃̀ n lù Elyəshama.⁴²Yəraməyəə da-byǐ Kalɛɛbɛ byǎ bɛ́ yàl: Məsha, ń byì-cɛ yá, ń yàl Zhiifu da mɔ́; ǹdə́ Marəsha, ń yàl Ebərɔ̃ da mɔ́, byǎ bɛ́. ⁴³Ebərɔ̃ byǎ bɛ́ yàl: Kɔra ǹdə́ Tapɔwa ǹdə́ Erəkɛm e súlí Shəma. ⁴⁴Shəma lùl Araam, Yɔrəkɔwam da mɔ́, Erəkɛm zɛ̃̀ n lù Shəmeyi.⁴⁵Shəmeyi byǐ mú yàl: Mawɔ̃, Mawɔ̃ zɛ̃̀ n lù Bɛtɛ-Suur. ⁴⁶Kalɛɛbɛ kɛ̃-dõ Efa lùl Arã ǹdə́ Mɔsa e súlí Gazɛɛzɛ. Arã lù byǐ n ce ńmyɛ yil bə̀ Gazɛɛzɛ. ⁴⁷Yədəyi byǎ bɛ́ yàl: Erəgwɛm ǹdə́ Yɔtam ǹdə́ Gəshã ǹdə́ Pəlɛɛtɛ ǹdə́ Efa e súlí Shaafɛ.⁴⁸Kalɛɛbɛ kɛ̃-dõ Maaka lùl Shəbɛɛrɛ ǹdə́ Tərana. ⁴⁹Dɔnɔ kwã nɛ́, ń lùl Madəmana da Shaafɛ ǹdə́ Shəva ń yàl Makəbəna ǹdə́ Jəbəya da mɔ́. Kalɛɛbɛ yà ń súlí n lù bə̀kɔ́ ń yà ń yíl Akəsa. ⁵⁰Nyǐ Kalɛɛbɛ byǎ bɛ́ dwã bɛ́ yilə né: ń kɛ̃ Efərata byì-cɛ Uuri lùl byǎ bə̀tɔ̀: Shɔbaal, ń yàl Cərəyaatɛ-Yəyərim da,⁵¹ǹdə́ Saləma, ń yàl Bɛtələyɛm da; ǹdə́ Arɛɛfɛ, ń yàl Bɛtɛ-Gədɛɛrɛ da mɔ́. 52 Shɔbaal ń yàl Cərəyaatɛ-Yəyərim da mɔ́ lùl byǎ bə̀tɔ̀: Arowe lyì bí ǹdə́ Mənəwɔɔtɛ lyì bí kə̀kàlà y⁵²Shɔbaal ń yàl Cərəyaatɛ-Yəyərim da mɔ́ lùl byǎ bə̀tɔ̀: Arowe lyì bí ǹdə́ Mənəwɔɔtɛ lyì bí kə̀kàlà y ⁵³ǹdə́ Cərəyaatɛ-Yəyərim jìsí, è n'ê yǎl e wɔ̀ Yətəritəbá ǹdə́ Putitəbá ǹdə́ Shumətitəbá e súlí Myəshərəyitəbá. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ lùl Sɔra ǹdə́ Eshətawɔl lyì bí.⁵⁴Saləma byǎ bɛ́ yàl: Bɛtələyɛm ǹdə́ Nətɔfa lyì bí ǹdə́ Atərɔtɛ-Bɛtɛ-Yɔwaabɛ ǹdə́ Manaatɛ lyì bí kə̀kàlà y ǹdə́ Sɔra lyì bí ⁵⁵ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yě sɛ́bɛ́ jìsí Yabɛɛsɛ nɛ́ mɔ́, è n'ê yàl e wɔ̀ Tərətitəbá ǹdə́ Shəmətitəbá ǹdə́ Sukətitəbá. Bə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ Kənitəbá, Erəkaabɛ dwí rí nàmbal Amaatɛ nɛ̀mɛ́.

Chapter 3

¹Nyǐ Dəvyidi byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ ń lùl Ebərɔ̃ nɛ́ mɔ́: ń byì-cɛ y yàl Amənɔ̃, Zhəzərɛyɛl lyì bə̀kɔ́ Ayənɔwam byǐ mú; bə̀lyè nyǎn mɔ́ yàl Danəyəə, Karəmɛl lyì bə̀kɔ́ Abyəgayəə byǐ mú; ²bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́ yàl Abəsalɔ̃, Maka byǐ mú. Maka wɔ́ Gəshuuri pyɔ̌ Tələmeyi bə̀kɔ́; bə̀na nyǎn mɔ́ yàl Adɔnya, Ajəti byǐ mú. ³Bə̀nu nyǎn mɔ́ yàl Shəfaca, Abyətal byǐ mú; bwə̀ldù nyǎn mɔ́ yàl Yətərəyam, Egəla, ń yà ń súlí ń wɔ́ ń kɛ̃ mɔ́ myɛ byǐ mú.⁴Bə̀myɛ́ bwə̀ldù y ga lùl byinə né nyàlpyɛ̀ y ǹdə́ cànsɛ́ shə̀ldù y wẽ́, Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú Ebərɔ̃ nɛ́ mɔ́ yi ní mú. Rə̀myɛ́ kwã, Dəvyidi súlí n jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀tɔ̀. ⁵Nyǐ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ ń lùl Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́: Shəma ǹdə́ Shɔbaabɛ ǹdə́ Natã e súlí Saləmɔ. Bə̀myɛ́ bə̀na y ga yàl Ammyɛl bə̀kɔ́ Batəshəba byǎ.⁶6 Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń lùl Yəbaarɛ ǹdə́ Eləshəwa ǹdə́ Eləpəlɛɛtɛ ⁷ǹdə́ Nɔga ǹdə́ Nəfɛɛgɛ ǹdə́ Yafya ⁸ǹdə́ Eləshama ǹdə́ Elyada ǹdə́ Eləfəlɛɛtɛ. Bə̀ gakó wɔ́ byǎ nə̀bɔ́. ⁹Wɔ́ Dəvyidi byǎ bɛ́ ga èta mɔ́ e súlí ń kana-dwã byǎ bɛ́ nɛ. Tamaarɛ dúdú ń yà ń wɔ́ bə̀ nəkɔ́.¹⁰Saləmɔ byǎ bɛ́: Saləmɔ lùl Orɔbwam, Orɔbwam zɛ̃̀ n lù Abya, Abya zɛ̃̀ n lù Aza. Aza zɛ̃̀ n lù Zhɔzafaatɛ. ¹¹Zhɔzafaatɛ zɛ̃̀ n lù Zhɔram. Zhɔram zɛ̃̀ n lù Aazha. Aazha zɛ̃̀ n lù Zhɔwaasɛ. ¹²Zhɔwaasɛ zɛ̃̀ n lù Amasəya. Amasəya zɛ̃̀ n lù Azarəya. Azarəya zɛ̃̀ n lù Yɔtam.¹³Yɔtam zɛ̃̀ n lù Aazɛ. Aazɛ zɛ̃̀ n lù Ezəcaasɛ. Ezəcaasɛ zɛ̃̀ n lù Manasɛ. ¹⁴Manasɛ zɛ̃̀ n lù Amɔ̃. Amɔ̃ zɛ̃̀ n lù Zhɔzhaasɛ.¹⁵Zhɔzhaasɛ byǎ bɛ́ yàl: Yɔwanã, ń byì-cɛ yá, ǹdə́ Zhowəcim, bə̀lyè nyǎn mɔ́, ǹdə́ Sədəcaasɛ, bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́, e súlí Shəlum, bə̀na nyǎn mɔ́. ¹⁶Zhowəcim byǎ bɛ́ yàl: Yəkɔnya ǹdə́ Sədəcaasɛ.¹⁷Yəkɔnya, mɔ̀bɔ́ bə̀ zɔ bə m'e vò Babyəlɔnɛ mɔ́, byǎ bɛ́ yàl: Shəyaləcəə, ¹⁸ǹdə́ Maləcəram ǹdə́ Pədaya ǹdə́ Shənasaarɛ ǹdə́ Yəkamya ǹdə́ Oshama e súlí Nədabya.¹⁹Pədaya byǎ bɛ́ yàl: Zorobəbyəə ǹdə́ Shəmeyi; Zorobəbyəə lùl bala-byǎ bə̀lyè: Məshəlam ǹdə́ Ananya e súlí bə̀ nəkɔ́ Shəlomiiti. ²⁰Məshəlam byǎ bɛ́ yàl: Ashəba ǹdə́ Owɛl ǹdə́ Bərəca ǹdə́ Asaja e súlí Yəshaabɛ-Esɛɛdɛ. Bə̀ gakó yàl bə̀nu. ²¹Ananya byǎ bɛ́ yàl: Pəlaca ǹdə́ Yəshaya ǹdə́ Erəfaya byǎ bɛ́ ǹdə́ Arənã byǎ bɛ́ ǹdə́ Obaja byǎ bɛ́ e súlí Shəkanya byǎ bɛ́.²²Shəkanya lùl byǎ bwə̀ldù: Shəmaya ǹdə́ Atuushi ǹdə́ Yəgal ǹdə́ Barəya ǹdə́ Nəyarəya e súlí Shafaatɛ. ²³Nəyarəya byǎ bɛ́ yàl: Elyowenəyi ǹdə́ Yəzəca e súlí Azərəkam. Bə̀ gakó yàl byǎ bə̀tɔ̀. ²⁴Elyowenəyi byǎ bɛ́ yàl: Odavya ǹdə́ Elyəshiibi ǹdə́ Pəlaya ǹdə́ Akuubi ǹdə́ Yɔwanã ǹdə́ Dəlaya e súlí Anəni. Bə̀ gakó yàl byǎ bwàlpyɛ̀.

Chapter 4

¹Zhəda byǎ bɛ́ yàl: Pɛrɛɛsɛ ǹdə́ Esərɔ̃ ǹdə́ Kərəmyi ǹdə́ Uuri e súlí Shɔbaal. ²Shɔbaal byǐ Erəyaya lùl Yayaatɛ. Yayaatɛ zɛ̃̀ n lù Awuməyi ǹdə́ Laadɛ: wɔ́ Sɔrəya jìsí nàmbala bɛ́.³Nyǐ Uuri byǎ bɛ́ yilə né: Etam da mɔ́ ǹdə́ Zhəzərɛyɛl ǹdə́ Yəshəma e súlí Yədəbaashɛ; bə̀ nəkɔ́ mɔ́ yà ń yíl Asələləponi. ⁴E súlí Gədɔɔrɛ da Pənɔwɛl ǹdə́ Ushə da Ezɛɛrɛ. Bə̀myɛ́ mɔ́ èta mɔ́ y'à wɔ́ Bɛtələyɛm da Efərata byì-cɛ Uuri byǎ.⁵Təkɔwa da Ashəwuuri jú kana bə̀lyè: Ela ǹdə́ Naara. ⁶Naara lùl byǎ bə̀na n pɔ̃: Awəzam ǹdə́ Efɛɛrɛ ǹdə́ Təməni e súlí Aashətəri. ⁷Ela lùl byǎ bə̀tɔ̀ n pɔ̃: Sərɛɛtɛ ǹdə́ Sɔwaarɛ e súlí Etənã. ⁸Kɔɔsɛ lùl Anuubi ǹdə́ Sɔbəba e súlí Arum byǐ Aarəwəə jìsí.⁹Bə̀ y'à n'ê nyàm Yabɛɛshɛ du ń da-byǎ bɛ́; ń ná yà ń co ń yil bə̀ Yabɛɛshɛ ń mə́ ń wə̀lə̀: «À nwɛ̀nɛ̀ ń lul rí yi ní.» ¹⁰Yabɛɛshɛ byẽ̀ n ce Esərayɛl Yi rí ni n wɔ̀: «Ǹ gə cĩ́ bwəl à yó zhə̀n ga, sə́ nyǐ ǹ m'ǎ súlí à tənà yá, ǹ m'ǎ cèlè ǹ jɛ̃̀ y à yó ń mə́ yìlì ni, sə ǹ m'ǎ súlí ń pə́ lwɛlɛ à nyí ni ń ce kwã nɛ́ mùnì ga à bə̀k'a yə̀ nɔ̀nɔ̀ wẽ́ yé.» Sə Yi pyìrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń lwə̀l mo mó.¹¹Shəwaa da-byǐ Kəluubi lùl Meyiiri, Meyiiri zɛ̃̀ n lù Eshətɔ̃, ¹²Eshətɔ̃ lùl Bɛtɛ-Erafa ǹdə́ Pasəya e súlí Təyəna, Naashɛ cɔ w da mɔ́. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ wɔ́ Erəka cɔ w lyì bí.¹³Kənaazɛ byǎ bɛ́ yàl: Otənyɛl ǹdə́ Səraya. Otənyɛl byǐ mú yàl: Ataatɛ. ¹⁴Məwonotəyi lùl Ofəra, Sərəya zɛ̃̀ n lù Yɔwaabɛ, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ jɛ̀rh tumə né jɛ̀rh tumə né cìnə́ jə́ y w mó nàmbal mɔ́. ¹⁵Yəfũne byǐ Kalɛɛbɛ lùl byǎ bə̀tɔ̀: Yəru ǹdə́ Ela e súlí Naam. Ela ń lùl Kənaazɛ. ¹⁶Yəyalɛlɛl byǎ bɛ́ yàl: Zhiifu ǹdə́ Zhəfa ǹdə́ Tirəyə e súlí Asarɛl.¹⁷Ezəra byǎ bɛ́ yàl: Yətɛɛrɛ ǹdə́ Mərɛɛdɛ ǹdə́ Efɛɛrɛ e súlí Yalɔ̃. Mərɛɛdɛ jú Ezhibti pyɔ̌ mɔ́ bə̀kɔ́ mə̀dù, ń yà ń yíl Byəca; Byəca lùl Myərəyam ǹdə́ Shəmməyi e súlí Yəshəba, Eshətəmɔwa da mɔ́ n pɔ̃. Mərɛɛdɛ yà ń jú kɛ̃ dõ, ń yà ń wɔ́ Zhəda lyì bə̀kɔ́; ¹⁸kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ lùl Yərɛɛdɛ, Gədɔɔrɛ da mɔ́ ǹdə́ Ebɛɛrɛ, Soko da mɔ́ e súlí Yəkəshɛl, Zanwa da mɔ́ n pɔ̃.¹⁹Oja jú Naam nəkɔ́; bə̀ byǎ bɛ́ yàl Gərəmyiiti lyì bí, wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ jòm Kəyilə né mó, e súlí Maakaatɛ lyì bí bə̀ jòm Eshətəmɔwa nɛ́ mɔ́. ²⁰Shəmɔ̃ byǎ bɛ́ yàl: Amənɔ̃ ǹdə́ Erəna ǹdə́ Bɛn-Anã e súlí Cəlɔ̃. Yəsheyi byǎ bɛ́ yàl: Zɔwɛɛtɛ ǹdə́ Zɔwɛɛtɛ byǐ mú.²¹Zhəda byǐ Shəla byǎ bɛ́ yàl: Erɛ, Ləka da mɔ́ ǹdə́ Lada, Marəsha da mɔ́ e súlí dwí rí jìsí sə̀ n'ê swɛ̃̀ lɛ̃̌ y kɛ̀bɛ́ è càn gã̀-jɛ̀sɛ́ Bɛtɛ-Ashəbəya nɛ́ mɔ́, ²²ǹdə́ Yocim ǹdə́ Kɔzəba lyì bí ǹdə́ Yɔwaashɛ ǹdə́ Saraafɛ, bə̀ zwẽ Mɔwaabɛ bə cìní éfòró bə kwɛ̃̀ bə bə̀ Bɛtələyɛm mɔ́, ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ ywẽ̀ nándwə́lə́. ²³Bə̀ y'à wɔ́ dɔ-mɔrna; bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Nətəyim ǹdə́ Gədəra nɛ́a, ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́, bə̀ n'ê twĩ̀ bə̀ pɛ mɔ.²⁴Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́ yàl: Nəmwɛl ǹdə́ Yamɛ̃ ǹdə́ Yəriibi ǹdə́ Zəra e súlí Shəwuuli; ²⁵Shəwuuli lùl Shəlum, Shəlum zɛ̃̀ n lù Myəbəsam, Myəbəsam zɛ̃̀ n lù Myəshəma. ²⁶Myəshəma zɛ̃̀ n lù Ammwɛl, Ammwɛl zɛ̃̀ n lù Zəkuuri, Zəkuuri zɛ̃̀ n lù Shəmeyi.²⁷Shəmeyi lùl bala-byǎ shí ǹdə́ bwə̀ldù ǹdə́ kana-byǎ bwə̀ldù; sə ń da-byǎ bɛ́ yə̀ byǎ nánzhɔ̌ lùl yé. ²⁸Bə̀ jòm Bɛɛr-Shəba ǹdə́ Mɔlada ǹdə́ Asaar-Shəwal,²⁹ǹdə́ Byəla ǹdə́ Esɛm ǹdə́ Tɔlaadɛ, ³⁰ǹdə́ Bətɔwɛl ǹdə́ Orəma ǹdə́ Shəkəlaagɛ, ³¹ǹdə́ Bɛtɛ-Marəkabɔɔtɛ ǹdə́ Asaar-Susim ǹdə́ Bɛtɛ-Byiri e súlí Shəərəyim ní kɔn m'e yí Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú mú yi rí.³²Bə̀ jòm cɛmɛ nə̀nu dwã wẽ́: Etam ǹdə́ Eyɛ̃-Erəmmɔ̃ ǹdə́ Tɔkɛ̃ ǹdə́ Ashã ³³e súlí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ nɛ́, kɔn m'e yí Balaatɛ. Wɔ́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ jòm nə̀ wẽ́ mó yilə né, e súlí bə̀ cìcì nàmbala bɛ́ bə̀ pú pú dwã nɛ mɔ́ yilə né.³⁴Məshɔbaabɛ ǹdə́ Yaməlɛɛkɛ ǹdə́ Amasəya byǐ Yɔsha ³⁵ǹdə́ Zuwəə ǹdə́ Yɔshəbya byǐ Yəwu, Yɔshəbya cìcì mú wɔ́ Səraya byǐ, ³⁶Asəyɛl nɔ̃̌ ǹdə́ Elyowenəyi ǹdə́ Yakɔba ǹdə́ Yəshwaya ǹdə́ Asaya ǹdə́ Ajɛl ǹdə́ Yəsəmyɛl,36 ǹdə́ Bənaya ǹdə́ Shəfeyi byǐ ³⁷Zəza, Alɔ̃ nɔ̃̌ wá. Alɔ̃ cìcì mú wɔ́ Yədaya byǐ, Shəməri nɔ̃̌, Shəmaya nàn-jòlò, ³⁸bə̀ dwə́ né tú nə bə̀ nə jǐrh nánzhəzhɔ̌³⁹ce nə làà tɛ̃́ kɔn m'e yí Gədɔɔrɛ cɔ w bwə̀rə̀ y ne e súlí pyə̀-gɔ́rɔ́ w yi-púrhí y səta bə̀ la m'e pyà gɔ jàà bə̀ pyììsí yilə. ⁴⁰Bə̀ nɔ gɔ nánzhəzhɔ̌ ò y'à súlí ò càn myɛ jààsɛ, tənà è pyě è la e j'à y'à zhe yə̀-zùlə́ wẽ́, Sham nɛ̀mɛ́ nɛ́ gə́ y'à jě mə̀gã̌ shãã ga mɔ́. ⁴¹Dwə́ né yé né cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ gàl èta mɔ́ tú tənà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́ Zhəda pyɔ̌ Ezəcaasɛ yi ní bə cɔ̀ kwə̀ə́rhé ǹdə́ shòò jààsɛ́ Sham nɛ̀mɛ́ nɛ́ y'à wɔ sə wẽ́ mó, bə zɛ̃̀ bə gu cɔ w lyì bí lyə́m lyə́m, bə jé tɛ̃́ kɔn m'e yí zà. Rə̀myɛ́ kwã, bə zɛ̃̀ bə jòm bə̀ jàà y wa, bə̀ gɔ-lyɔ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà bə̀ vwàmá nɛ́ námpɔ́lsɛ́ yilə.⁴²Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́ jàlà zhə̀l Səyiiri pyɔ̀ w yó: nunə zwã̌-ànu, Yəsheyi byǎ Pəlaca ǹdə́ Nəyarəya ǹdə́ Erəfaya e súlí Uzhəə yàl bə̀ yó-cìnə́. ⁴³Bə gu Amalɛɛkɛ lyì bí bə̀ y'à dùr bə lú bə vò gàà mɔ́, bə zɛ̃̀ bə̀ jě gàà kɔn m'e yí zà.

Chapter 5

¹Orɔbɛn yà ń wɔ́ Zhakɔɔbɛ byì-cɛ, sə ń gə́ zù ǹdə́ ń da kana bɛ́ mə̀dù y mú ce, bə̀ pɔ ń náncaarɛ́ Zhozefu ni, ńmyɛ yà ń wɔ́ Zhakɔɔbɛ byǐ, bə zɛ̃̀ bə̀ k'ê yə̀ mo kwè ǹdə byì-cɛ ta yé. ²Zhəda dwini ń da-byǎ bɛ́ gakó, wɔ́ ńmyɛ̌ byǐ ń tú n bə̀ n jǐrh Esərayɛl pyɔ̌. Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga wɔ́ Zhozefu ń jú náncaarɛ́. ³Esərayɛl byì-cɛ Orɔbɛn byǎ bɛ́ yàl: Anɔɔkɛ ǹdə́ Pəlu ǹdə́ Esərɔ̃ e súlí Kərəmyi.⁴Zuwəə byǐ mú yàl: Shəmaya; Shəmaya zɛ̃̀ n lù Gɔɔgɛ, Gɔɔgɛ zɛ̃̀ n lù Shəmeyi; ⁵Shəmeyi zɛ̃̀ n lù Myəka; Myəka zɛ̃̀ n lù Erəyaya; Erəyaya zɛ̃̀ n lù Baalɛ; ⁶Baalɛ zɛ̃̀ n lù Bɛɛra, mɔ̀bɔ́ Ashəri pyɔ̌ Təgəlaatɛ-Falazaarɛ zɔ n mə n vò yómə́-jè mó; ń yà ń wɔ́ Orɔbɛn dwí rí pyɔ̌.⁷Nyǐ ń da-byǎ bɛ́ yilə né bə̀ tó bə̀ nàmbala bɛ́ yilə né dɛnnɛ bə kɛ̃ jì jì mú: nã́yə́ə́ mó wɔ́ Yəyəə ǹdə́ Zakarɛ ⁸ǹdə́ Azaazɛ byǐ Bəla, Shəma nɔ̃̌ wá, Zuwəə nàn-jòlò wə́; Orɔbɛn dwí rí y'à jě tənà y kɛ̀bɛ́ è y'à wɔ Arɔwɛɛrɛ, jə̀-jĩ́ sõ mó, ǹdə́ Nəbo e súlí Baal-Məwɔ̃, jə̀-gwã̀ sõ mó, bwə̌l mó wə. ⁹Yi-púrhí sõ, bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ kɔn zhì Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nɛ e m'e yí gɔ-elũ èpòlò w nyí ni, bə̀ bə̀ vwàmá nɛ́ y'à wɔ́ nánzhəzhɔ̌ Galaadɛ tənà y wa.¹⁰Səyuuli yi ní, bə̀ bú ǹdə́ Agəri lyì bí, bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ; bə zwẽ bə̀ kwə̀ə́rhé bə yə̀ rə̀ wẽ́ Galaadɛ yi-púrhí sõ nyí rí gakó wẽ́.¹¹Gaadɛ byǎ bɛ́ y'à jě Orɔbɛn byǎ bɛ́ tənà y jə̀-gwã̀ sõ, Bashã tənà y w e m'e yí Saləka, yi-púrhí sõ: ¹²nã́yə́ə́ mó wɔ́ Zuwəə, bə̀lyè nyǎn mɔ́ Shafã e súlí Yənəyi ǹdə́ Shafaatɛ, Bashã nɛ́. ¹³Bə̀ da-byǎ bɛ́, kɔn tó dwã ǹdə bə̀ jìsí, yàl: Myəkayəə ǹdə́ Məshəlam ǹdə́ Shəba ǹdə́ Yorəyi ǹdə́ Yakã ǹdə́ Zha e súlí Ebɛɛrɛ, bə̀ y'à wɔ́ nunə bwàlpyɛ̀.¹⁴Wɔ́ Abyəyəyil byǎ bɛ́ bə ju jìsí sə̀myɛ́ mɔ́ kùrə̀. Nyǐ Uuri byǐ Abyəyəyil nàmbala bɛ́: Uuri wɔ́ Yarɔwa byǐ, Yarɔwa zɛ̃̀ ń wɔ́ Galaadɛ byǐ, Galaadɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Myəkayəə byǐ, Myəkayəə zɛ̃̀ ń wɔ́ Yəshəshəyi byǐ, Yəshəshəyi zɛ̃̀ ń wɔ́ Yədo byǐ, Yədo zɛ̃̀ ń wɔ́ Buuzi byǐ. ¹⁵Abəjəə byǐ Ayi, Guni nɔ̃̌ wá, yà ń wɔ́ bə̀ jìsí yó-cə́bal.¹⁶Bə̀ y'à jě Galaadɛ nɛ́, Bashã tənà y ǹdə́ è gə́ cǐ má nyí rí wẽ́, Sarɔ̃ vwàmá gɔ-dɔ́m-jààsɛ́ gakó wẽ́ kɔn m'e yí sə̀ swã́ nɛ́. ¹⁷Bə̀ kɛ̃ bə̀ gakó yilə né sɛ́bɛ́ yó Zhəda pyɔ̌ Yɔtam ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ Zhərɔbwam yi ní.¹⁸Orɔbɛn byǎ bɛ́ ǹdə́ Gaadɛ byǎ bɛ́ e súlí Manasɛ kwálá kə̀kàlà y byǎ bɛ́ myɛ y'à wɔ́ búlə́ kàndar, bə̀ y'à zhe nə̀kwə̀r ǹdə́ búlə́ shìmì, bə̀ n'ê tɛ twã bə̀ y'à súlí bə cèrhè búlə́ bú. Bə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna ǹdə́ rə̀na ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ shə́-shə̀ldù, bə̀ y'à wɔ̌ bə̀ m'a vò búlə́ jàà wa. ¹⁹Bə̀ bú ǹdə́ Agəri lyì bí e súlí Yətuuri ǹdə́ Nəfyiishi ǹdə́ Nɔdaabɛ. 20 Búlə́ né yi ní bə lwə̀l sɛ̃ɛ̃́ Yi ni; Yi zwẽ bə̀ co wə́, rə zɛ̃̀ rə sɛ̃ bɛ, bə̀ gə́ y'à zhe rə̀ zhə̀n mɔ́ yilə. Bə ŋwɛ̀nɛ́ Agəri lyì bí ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nyí y'à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ kwã mɔ́.²⁰Búlə́ né yi ní bə lwə̀l sɛ̃ɛ̃́ Yi ni; Yi zwẽ bə̀ co wə́, rə zɛ̃̀ rə sɛ̃ bɛ, bə̀ gə́ y'à zhe rə̀ zhə̀n mɔ́ yilə. Bə ŋwɛ̀nɛ́ Agəri lyì bí ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nyí y'à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ kwã mɔ́. ²¹Bə zə bə̀ vwàmá nɛ́: Yómdé mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-ènu ǹdə́ vwàmá námpɔ́lsɛ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-èlyè ǹdə́ shí-ènu ǹdə́ bə̀nərh mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè e súlí nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m. ²²Bə̀ y'à gu bə̀ zwə̀ bé nánzhəzhɔ̌. Kɔn yàl èta bə̀ wɔ́ Yi rə̀ y'à ce búlə́ né jòm. Bə zɛ̃̀ bə jòm Agəri lyì bí tənà y w kɔn m'e yí bə pwà bɛ bə vò yómə́-jè y mó.²³Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y byǎ bɛ́ y'à jě tənà y kɔn zhì Bashã, jə̀-jĩ́ sõ, e m'e yí Baal-Erəmɔ̃ ǹdə́ Səniiri ǹdə́ Erəmɔ̃ pyɔ̀ w mɔ́ wa. Bə̀ y'à já. ²⁴Nyǐ bə̀ dwə́ né yó-cìnə́ bé yilə né: Efɛɛrɛ ǹdə́ Yəsheyi ǹdə́ Elyɛl ǹdə́ Azərəyəə ǹdə́ Yərəməya ǹdə́ Odavya e súlí Yajɛl. Bə̀ gakó y'à wɔ́ kàndar, bə̀ yil j'à y'à duwə. Bə̀ y'à wɔ́ dwə́ né yó-cìnə́.²⁵Bǝ̀ dó bǝ̀ dabá Yi rí ni, bǝ wùlì tɛ̃́ bǝ cèrhé dwǝ́ dwã yǝ né, tǝnà y Yi y'à cɔ̀ y bǝ̀ yé né mó wẽ́. Orɔbɛn kwálá y ǹdə́ Gaadɛ kwálá y e súlí Manasɛ kwálá kə̀kàlà y yə̀ bə̀ nà yó zhì ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí yé; ²⁶Rə̀myɛ́ yi ní, Esərayɛl Yi rí ce Puuli ǹdə́ Təgəlaatɛ-Falazaarɛ, Ashəri pyǎ bɛ́, bə̀ bə bú ǹdə́ kwálsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ tənèsé, bə pwà sə̀ lyì bí bə m'e vò bə cĩ́ Ala ǹdə́ Abɔɔrɛ ǹdə́ Ara tənèsé wə, Gɔzã bwǐ y yala nɛ. Bə̀ jě gàà ǹdə́ zà gwẽ̌.

Chapter 6

¹Levyi byǎ bɛ́ yàl: Gɛrəshɔn ǹdə́ Kəyaatɛ e súlí Mərəri. ²Kəyaatɛ byǎ bɛ́ yàl: Amaramɛ, Jǝsǝyaarɛ, Ebǝrɔ̃ ǹdǝ́ Uzhǝǝ. ³Amaramɛ byǎ bɛ́ yàl: Aarɔ̃, Muyiisi ǹdǝ́ Marɛ. Aarɔ̃ byǎ bɛ́ yàl: Nadabɛ, Abyǝyu, Elyǝzaarɛ ǹdǝ́ Yǝtamaarɛ.⁴Elyǝzaarɛ zɛ̃̀ n lù Fyine, Fyine lù byǝsǝshǝwa, ⁵byǝsǝshǝwa lù Buci, Buci lù Uzhi, ⁶Uzhi lù Zhǝraja, Zhǝraja lù Mǝrajɔtɛ⁷Mǝrajɔtɛ lù Amarǝya; Amarǝya lù Ashǝtubi, ⁸Ashǝtubi lù Tǝsadɔkɛ; Tǝsadɔkɛ lù Ashǝmatɛ; ⁹Ashǝmatɛ lù Azarǝya, Azarǝya lù Jɔshanã¹⁰Jɔshanã lù Azarǝya, mɔ̀bɔ́ ń yàl vwĩ̀-zhǝ́lnǝ Yi jì y Samlɔmɔ lù Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́ wẽ́; ¹¹Azarǝya lù Amarǝya, Amarǝya lù Ashǝtubi, ¹²Ashǝtubi lù Tǝsadɔkɛ; Tǝsadɔkɛ lù Sǝshǝlumi;¹³Sǝshǝlumi lù Yǝlǝcǝja, Yǝlǝcǝja lù Azarǝya, ¹⁴Azarǝya lù Sǝrǝja; ¹⁵Sǝrǝja lù Jǝyǝtǝsǝdakɛ; Nǝbǝkazɔɔrɛ zɔ Jǝyǝtǝsǝdakɛ n súlí n tó Zhǝda ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛm lyì bí ni n lyɛ̃ n vò yómré jè yǝ́.¹⁶Lǝvyi byǎ yàl: Gɛrəshɔnɛ ǹdə́ Kəyaatɛ e súlí Mərəri. ¹⁷Nyǐ Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ yilə né: Lyəbəni ǹdə́ Shəmeyi. ¹⁸Kəyaatɛ byǎ bɛ́ yàl: Aməram ǹdə́ Yəsəyaarɛ ǹdə́ Ebərɔ̃ e súlí Uzhəə.²⁰Mərəri byǎ bɛ́ yàl: Məli ǹdə́ Mushi. Wɔ́ Levyi kwálá y jìsí, kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ yilə né. ¹⁹Gɛrəshɔn byǎ bɛ́: Gɛrəshɔn lùl Lyəbəni, Lyəbəni zɛ̃̀ n lù Yaatɛ, Yaatɛ zɛ̃̀ n lù Zhimə, ²¹Zhimə zɛ̃̀ n lù Yɔwa, Yɔwa zɛ̃̀ n lù Yədo, Yədo zɛ̃̀ n lù Zəra, Zəra zɛ̃̀ n lù Yəyətərəyi.²²Kəyaatɛ byǎ bɛ́: Kəyaatɛ lùl Amyənadaabɛ; Amyənadaabɛ zɛ̃̀ n lù Kore; Kore zɛ̃̀ n lù Asiiri, ²³Asiiri zɛ̃̀ n lù Eləkana, Eləkana zɛ̃̀ n lù Ebyasaafɛ, Ebyasaafɛ zɛ̃̀ n lù Asiiri, ²⁴Asiiri zɛ̃̀ n lù Taatɛ, Taatɛ zɛ̃̀ n lù Urəyəə, Urəyəə zɛ̃̀ n lù Ozhaasɛ, Ozhaasɛ zɛ̃̀ n lù Shəwuuli.²⁵Eləkana byǎ bɛ́ yàl: Aməsəyi ǹdə́ Ayəmɔɔtɛ. ²⁶Ayəmɔɔtɛ zɛ̃̀ n lù Eləkana, Eləkana zɛ̃̀ n lù Sofəyi, Sofəyi zɛ̃̀ n lù Naatɛ, ²⁷Naatɛ zɛ̃̀ n lù Eləyaabɛ, Eləyaabɛ zɛ̃̀ n lù Yərɔwam, Yərɔyam zɛ̃̀ n lù Eləkana, Eləkana zɛ̃̀ n lù Saməwəə.²⁸Saməwəə byǎ bɛ́ yàl: Zuwəə, ń byì-cɛ yá, ǹdə́ Abya, bə̀lyè nyǎn mɔ́. ²⁹Mərəri byǎ bɛ́ yàl: Məli, Məli zɛ̃̀ n lù Lyəbəni, Lyəbəni zɛ̃̀ n lù Shəmeyi, Shəmeyi zɛ̃̀ n lù Uzə, ³⁰Uzə zɛ̃̀ n lù Shəma, Shəma zɛ̃̀ n lù Agəya, Agəya zɛ̃̀ n lù Asaya.³¹Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ Dəvyidi pɔ bɛ nwísí tum rí Cinu Yi jì y wẽ́, dɔbrɛ kùlkṍ* w gə́ tú o nə zulə́ jàà yi ní mú. ³²Bə̀ twĩ̀ bə̀ tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ Yi kòrhó w yé y wə, kɔn m'e yí Saləmɔ gə́ lù Cinu Yi jì y Zhərəzalɛm nɛ mɔ́; Bə̀ y'à n'ê twĩ̀ bə̀ tum rí kɔn tó dwã ǹdə bə̀ nyí rí gə́ n'ê byili ní.³³Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ tum rí rə̀myɛ́ mɔ́, bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ ga: Kəyaatɛ byǎ bɛ́ wẽ́ wɔ́ núnnə Emã, ń wɔ́ Zuwəə byǐ, Zuwəə zɛ̃̀ ń wɔ́ Səmwəə byǐ, ³⁴Saməwəə zɛ̃̀ ń wɔ́ Eləkana byǐ, Eləkana zɛ̃̀ ń wɔ́ Yərɔyam byǐ, Yərɔwam zɛ̃̀ ń wɔ́ Elyɛl byǐ, Elyɛl zɛ̃̀ ń wɔ́ Tɔwa byǐ, ³⁵Tɔwa zɛ̃̀ ń wɔ́ Suufu byǐ, Suufu zɛ̃̀ ń wɔ́ Eləkana byǐ, Eləkana zɛ̃̀ ń wɔ́ Maatɛ byǐ, Maatɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Aməsəyi byǐ,³⁶Aməsəyi zɛ̃̀ ń wɔ́ Eləkana byǐ, Eləkana zɛ̃̀ ń wɔ́ Zuwəə byǐ, Zuwəə zɛ̃̀ ń wɔ́ Azarəya byǐ, Azarəya zɛ̃̀ ń wɔ́ Cəfanya byǐ, ³⁷Cəfanya zɛ̃̀ ń wɔ́ Taatɛ byǐ, Taatɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Asiiri byǐ, Asiiri zɛ̃̀ ń wɔ́ Abyasaafɛ byǐ, Abyasaafɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Kore byǐ, ³⁸Kore zɛ̃̀ ń wɔ́ Yəsaarɛ byǐ, Yəsaarɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Kəyaatɛ byǐ, Kəyaatɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Levyi byǐ, Levyi zɛ̃̀ ń wɔ́ Esərayɛl byǐ.³⁹Emã da-byǐ Asaafɛ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ ń jə̀-jĩ́ sõ: Asaafɛ wɔ́ Bərəca byǐ, Bərəca zɛ̃̀ ń wɔ́ Shəma byǐ, ⁴⁰Shəma zɛ̃̀ ń wɔ́ Myəkayəə byǐ, Myəkayəə zɛ̃̀ ń wɔ́ Baasəya byǐ, Baasəya zɛ̃̀ ń wɔ́ Maləca byǐ, ⁴¹Maləca zɛ̃̀ ń wɔ́ Etəni byǐ, Etəni zɛ̃̀ ń wɔ́ Zəra byǐ, Zəra zɛ̃̀ ń wɔ́ Adaya byǐ. ⁴²Adaya zɛ̃̀ ń wɔ́ Etã byǐ, Etã zɛ̃̀ ń wɔ́ Zhimə byǐ, Zhimə zɛ̃̀ ń wɔ́ Shəmeyi byǐ, ⁴³Shəmeyi zɛ̃̀ ń wɔ́ Yaatɛ byǐ, Yaatɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Gɛrəshɔn byǐ, Gɛrəshɔn zɛ̃̀ n wɔ́ Levyi byǐ.⁴⁴Bə̀ da-byǎ Mərəri byǎ bɛ́ y'à wɔ bə̀ jə̀-gwã̀ sõ: Ciishi byǐ Etã yà ń wɔ́ bə̀ yé né cə́bal. Ciishi wɔ́ Abədi byǐ, Abədi zɛ̃̀ ń wɔ́ Məluci byǐ, ⁴⁵Məluci zɛ̃̀ ń wɔ́ Ashabya byǐ, Ashabya zɛ̃̀ ń wɔ́ Amasha byǐ, Amasha zɛ̃̀ ń wɔ́ Yələca byǐ, ⁴⁶Yələca zɛ̃̀ ń wɔ́ Aməshi byǐ, Aməshi zɛ̃̀ ń wɔ́ Bəni byǐ, Bəni zɛ̃̀ ń wɔ́ Shəmɛɛrɛ byǐ, ⁴⁷Shəmɛɛrɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Məli byǐ, Məli zɛ̃̀ ń wɔ́ Mushi byǐ, Mushi zɛ̃̀ ń wɔ́ Mərəri byǐ, Mərəri zɛ̃̀ ń wɔ́ Levyi byǐ.⁴⁸Bə̀ da-byǎ Levyi dwí rí lyì bí y'à n'ê nyǐ Yi jì y tumə né dwã bɛ́ gakó yò.⁴⁹Aarɔ̃ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ y'à n'ê ji vwə̃̀ né myǐn vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ jùlú w yó ǹdə́ wẽ̀ rǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ jùlú w yó, bə̀ y'à súlí bə̀ n'ê nyǐ jàà y kɛ̀bɛ́ Yi dúdú cǐ mú yò, bə súlí bə̀ n'ê lwə̀l sǔbri Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwə́ə́ré yilə, kɔn tó nyí rí tɛ̀bɛ́ gakó Yi tùntùnnə Muyiisi yà ń pɔ mɔ́ nɛ.⁵⁰Nyǐ Aarɔ̃ byǎ bɛ́: Aarɔ̃ lùl Eləyazaarɛ, Eləyazaarɛ zɛ̃̀ n lù Pyənaasɛ, Pyənaasɛ zɛ̃̀ n lù Abyəshəwa, ⁵¹Abyəshəwa zɛ̃̀ n lù Buci, Buci zɛ̃̀ n lù Uzhi, Uzhi zɛ̃̀ n lù Zəraya, ⁵²Zəraya zɛ̃̀ n lù Mərayɔɔtɛ, Mərayɔɔtɛ zɛ̃̀ n lù Amarəya, Amarəya zɛ̃̀ n lù Ayətuubi, ⁵³Ayətuubi zɛ̃̀ n lù Sadɔɔkɛ, Sadɔɔkɛ zɛ̃̀ n lù Ayəmaasɛ.⁵⁴Nyǐ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə pɔ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀ wɔ́ Kəyaatɛ jì y lyì mú ni, kɔn tó dwã ǹdə́ bə zulə́ jààsɛ́, tənà y w mɔ́, bə̀ wɔ́ bə̀myɛ́ tántɛ́ɛ́ y tó yé e za: ⁵⁵Ebərɔ̃ cɔ wá, Zhəda né, ǹdə́ jààsɛ́ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́. ⁵⁶Sə bə̀ pɔ cɔ w kálsɛ́ ǹd'ô cə-bwǎlsɛ́ Yəfũne byǐ Kalɛɛbɛ nɛ.⁵⁷Bə̀ pɔ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ nɛ, nə̀ la yə̀ shòò jààsɛ: Ebərɔ̃ ǹdə́ Lyəbəna cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Yətiiri ǹdə́ Eshətəmɔwa cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ⁵⁸ǹdə́ Yəlɛn cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Dəbiiri cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́,⁵⁹ǹdə́ Ashã cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ e súlí Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́. ⁶⁰Bɛ̃zhamɛ kwálá y tənà y wa, bə̀ pɔ bɛ: Gəba cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Aləmɛɛtɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ e súlí Anatɔɔtɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́. Cɛmɛ nɛ́ gakó gə co dwã wa: nə̀ wɔ́ cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ bə̀ jìsía yilə.⁶¹Kəyaatɛ byǎ bɛ́ dwã bɛ́ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə nə cɛmɛ shíyə́ Efərəyim kwálá y ǹdə́ Dan kwálá y e súlí Manasɛ kwálá kə̀kàlà y yi-zùr sõ mó tənèsé wẽ́, bə̀ jìsí yilə. ⁶²Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ nɔ cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ Yəsakaarɛ kwálá y ǹdə́ Asɛɛrɛ kwálá y ǹdə́ Nəfətəli kwálá y e súlí Manasɛ kwálá kə̀kàlà y è wɔ Bashã nɛ́ mɔ́ wẽ́, bə̀ jìsí yilə.⁶³Mərəri byǎ bɛ́ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə nə cɛmɛ shí ǹdə́ nə̀lyè Orɔbɛn kwálá y ǹdə́ Gaadɛ kwálá y e súlí Zabyəlɔ̃ kwálá y wẽ́, bə̀ jìsí yilə. ⁶⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pə cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ ǹdə́ jààsɛ́ nə̀ yala nɛ mɔ́ Levyi dwí rí ni. ⁶⁵È wɔ́ tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə̀ tó né bə m'e pə cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́, bə zə bə̀ cìcì yilə né bə m'ê byẽ̀ ne mó, Zhəda kwálá y tənà y ǹdə́ Shəmənyɔ̃ kwálá y tənà y e súlí Bɛ̃zhamɛ kwálá y tənà y wẽ́.⁶⁶Kəyaatɛ byǎ bɛ́ jìsí dwã bɛ́ nɔ bə̀ cɛmɛ nɛ́ jàà y Efərəyim kwálá y tənà y wẽ́. ⁶⁷Bə̀ pɔ bɛ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ la yə̀ bə̀ shòò jààsɛ: Shəshɛm cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, Efərəyim pyàr rɛ́ wa, ǹdə́ Gəzɛɛrɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ⁶⁸ǹdə́ Yɔkəməyam cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Bɛtɛ-Orɔ̃ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ⁶⁹ǹdə́ Ayalɔ̃ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Gaatɛ-Erəmɔ̃ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́;⁷⁰e súlí Manasɛ kwálá kə̀kàlà y tənà y wa: Anɛɛrɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Byələyam cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́. Rə̀myɛ́ gakó y'à wɔ́ Kəyaatɛ byǎ bɛ́ dwã bɛ́ jì y yilə.⁷¹Manasɛ kwálá kə̀kàlà y tənà y yi-púrhí sõ mó wẽ́, bə̀ pɔ Gɔlã cɔ w Bashã nɛ́ mɔ́, ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, e súlí Ashətarɔɔtɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ nɛ, bə̀ jìsí yilə. ⁷²Yəsakaarɛ kwálá y tənà y wa, bə̀ pɔ bɛ: Kədɛɛshɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Davəraatɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ⁷³ǹdə́ Arəmɔɔtɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ e súlí Anɛm cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́;⁷⁴Asɛɛrɛ kwálá y tənà y wa, bə̀ pɔ bɛ: Mashal cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Abədɔ̃ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ⁷⁵Ukooke cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ e súlí Erəwɔɔbɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́; ⁷⁶Nəfətəlyi tənà y wa, bə̀ pɔ bɛ: Kədɛɛshɛ cɔ wá, Gəlile né ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Ammɔ̃ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ e súlí Cərəyətəyim cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́.⁷⁷Zabyəlɔ̃ tənà y wa, bə̀ pɔ Erəmmono cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ e súlí Tabɔɔrɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ Levyi dwí rí lyì bí dwã bɛ́ nɛ, è n'ê yǎl e wɔ̀ Mərəri byǎ bɛ́. ⁷⁸Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, yi-púrhí sõ, Zheriko yala nɛ, Orɔbɛn tənà y wa, bə̀ pɔ bɛ: Bəsɛɛrɛ cɔ wá, èpòlò w wə, ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ǹdə́ Yaasɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ⁷⁹ǹdə́ Kədəmɔɔtɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ e súlí Məfaatɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́;⁸⁰Gaadɛ kwálá y tənà y wa, bə̀ pɔ bɛ: Arəmɔɔtɛ cɔ wá, Galaadɛ nɛ́, ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Məənəyim cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, ⁸¹ǹdə́ Eshəbɔ̃ ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ e súlí Yazɛɛrɛ cɔ w ǹdə́ jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́.

Chapter 7

¹Yəsakaarɛ lùl byǎ bə̀na: Tɔla ǹdə́ Puvə ǹdə́ Yəshuubi e súlí Shəmərɔ̃. ²Tɔla byǎ bɛ́ yàl: Uzhi ǹdə́ Erəfaya ǹdə́ Yərəyɛl ǹdə́ Yəməyi ǹdə́ Yəbəsam e súlí Shəmuwəə. Bə̀ y'à wɔ́ Tɔla dwə́ né yó-cìnə́, kàndar, bə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (22 600) Dəvyidi yi ní. ³Uzhi byǐ mú yàl: Yəzəraya; Yəzəraya byǎ bɛ́ yàl: Myəkayəə ǹdə́ Obaja ǹdə́ Zuwəə e súlí Yəsha, bə̀ yàl nunə bə̀nu, bə̀ gakó yàl dwə́ yó-cìnə́.⁴Bə̀ y'à n'ê nyǐ búlə́ búlnə kùkùlə̀ nə̀ lyì bí y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ ǹdə́ tə̀ldù (36 000) mó yò, kɔn tó dwã ǹdə bə̀ gə́ tə̀l dwə́ dwə́ né; kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ y'à já dɛ̃́dɛ̃́. ⁵Bə̀ da-byǎ bɛ́, Yəsakaarɛ jìsí lyì bí dwã bɛ́ gakó, y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-lyɛlɛ ǹdə́ tàlpyɛ̀ (87 000), bə̀ wɔ́ kàndar ǹdə gál mɔ́ gə́ byili ní.Bɛ̃zhamɛ ǹdə́ Nəfətəlyi byǎ bɛ́⁶Bɛ̃zhamɛ lùl byǎ bə̀tɔ̀: Bəla ǹdə́ Bəkɛɛrɛ e súlí Yəjayɛl. ⁷Bəla byǎ bɛ́ yàl: Esəbɔ̃ ǹdə́ Uzhi ǹdə́ Uzhəə ǹdə́ Yərəyəmɔɔtɛ e súlí Yəri, dwə́ yé né cìnə́, kàndar, gál mɔ́ y'à byili bə̀ bə̀ zhe byǎ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè ǹdə́ nunə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ bə̀na (22 034).⁸Bəkɛɛrɛ byǎ bɛ́ yàl: Zəməra ǹdə́ Yɔwaashɛ ǹdə́ Elyəzɛɛrɛ ǹdə́ Elyowenəyi ǹdə́ Oməri ǹdə́ Yərəmɔɔtɛ ǹdə́ Abya ǹdə́ Anatɔɔtɛ e súlí Aləmɛɛtɛ. Bə̀myɛ́ mɔ́ èta mɔ́ gakó wɔ́ Bəkɛɛrɛ byǎ bɛ́. ⁹Gál mɔ́ bə̀ gàl dwə́ né yó-cìnə́ bə̀myɛ́ mɔ́ byǎ bɛ́ mɔ́ y'à byili bə̀ bə̀ wɔ́: kàndar mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ nunə zwã̌-èlyè(20 200). ¹⁰Yəjayɛl byǐ mú yàl: Byəlyã; Byəlyã byǎ bɛ́ yàl: Yəwuushi ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ ǹdə́ Ewuudi ǹdə́ Kənaana ǹdə́ Zətã ǹdə́ Tərəshiisi e súlí Ayəshaarɛ.¹¹Wɔ́ Yəjayɛl byǎ bɛ́ ga èta, dwə́ yó-cìnə́ bé: kàndar mɔ̀ɔ̀rhɛ shí ǹdə́ tàlpyɛ̀ ǹdə́ nunə zã̌-àlyè (17 200), bə̀ wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ, bə̀ wɔ̌ búlə́ bə̀ m'a bú. ¹²Shupyim ǹdə́ Upyim y'à wɔ́ Yiiri byǎ; Ushim, yà ń wɔ́ Ayɛɛrɛ byǐ.¹³Nəfətəlyi byǎ bɛ́ yàl: Yashəə ǹdə́ Guni ǹdə́ Yəsɛɛrɛ e súlí Shəlum; Nəfətəlyi ná yà ń yíl Byəla.Manasɛ byǎ bɛ́ bə̀ wɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-zùr sõ mó¹⁴Manasɛ byǎ bɛ́ yàl: Asərəyəə ǹdə́ Məciiri, ń kɛ̃-dõ mó, Siri lyì bə̀kɔ́ mɔ́ lùl n pɔ̃ mɔ́. Məciiri yàl Galaadɛ da. ¹⁵Məciiri kwè kana n pə Upyim ǹdə́ Shupyim ne. Ń nəkɔ́ mɔ́ yà ń yíl Maaka. Ń bala-byǎ bə̀lyè nyǎn mɔ́ yàl Səlɔfaadɛ, sə Səlɔfaadɛ wɔ́ kana-byǎ dúdú ń lùlə̀. ¹⁶Məciiri kɛ̃ Maaka, lù byǐ, n ce ń yil bə̀ Pərɛɛshɛ; Pərɛɛshɛ ná-byǐ mú yil ré yàl Shərɛɛshɛ. Shərɛɛshɛ byǎ bɛ́ yàl Uləm ǹdə́ Erəkɛm.¹⁷Uləm byǐ mú yàl: Bədã. Wɔ́ Məciiri byǐ Galaadɛ, Manasɛ nɔ̃̌ wá, byǎ bɛ́ yilə né èta. ¹⁸Ń nəkɔ́ Ammɔlɛkɛɛtɛ lùl Yəshəwɔɔdɛ ǹdə́ Abyəzɛɛrɛ e súlí Mala. ¹⁹Shəmyəda byǎ bɛ́ yàl Ayã ǹdə́ Shəkɛm ǹdə́ Lyici e súlí Anyam.Efərəyim byǎ bɛ́²⁰Efərəyim byǐ mú yàl: Shətəla; Shətəla zɛ̃̀ n lù Bərɛɛdɛ. Bərɛɛdɛ zɛ̃̀ n lù Taatɛ, Taatɛ zɛ̃̀ n lù Elada, Elada zɛ̃̀ n lù Taatɛ, ²¹Taatɛ zɛ̃̀ n lù Zabaadɛ, Zabaadɛ zɛ̃̀ n lù Shətəla. Ezɛɛrɛ ǹdə́ Elaadɛ, Efərəyim byǎ bɛ́ dwã, pyà Gaatɛ tənà y lyì bí vwàmá nɛ́ zõ, sə Gaatɛ lyì bí gu bi. ²²Bə̀ da Efərəyim yàl wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́ dwã nánzhəzhɔ̌, sə ń da-byǎ bɛ́ y'à tú bə zə ń wu ni.²³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zù ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́; ń kɛ̃ mɔ́ kwè pǔ n lù byǐ. N ce ń yil bə̀ Bərəya, bə̀ ń kɛ̃ mɔ́ yà ń mɛ̃ ǹdə́ mɔ ń zúzúnú w yi ní. ²⁴Efərəyim lùl bə̀kɔ́ n súlí, Shəra, wɔ́ ńmyɛ̌ ń lù Bɛtɛ-Orɔ̃, Tɛ̃́-sõ cɔ w ǹdə́ Dɛ̃̌-sõ cɔ w e súlí Uzən-Shəra.²⁵Bərəya lùl Erəfa, Erəfa zɛ̃̀ n lù Erəshɛɛfɛ, Erəshɛɛfɛ zɛ̃̀ n lù Təla, Təla zɛ̃̀ n lù Taan, ²⁶Taan zɛ̃̀ n lù Ladã, Ladã zɛ̃̀ n lù Ammyəwuudi, Ammyəwuudi zɛ̃̀ n lù Elyəshama, ²⁷Elyəshama zɛ̃̀ n lù Nuuni, Nuuni zɛ̃̀ n lù Zhozwe.²⁸Tənà y kɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Efərəyim lyì bí ni mùnì ga bə jòm mó y'à wɔ́ Bətɛl cɔ w ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí ǹdə́ Naarã, yi-púrhí sõ ǹdə́ Gəzɛɛrɛ cɔ wá, yi-zùr sõ, ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí, Shəshɛm cɔ w ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí, kɔn m'e yí Aya cɔ w ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí. ²⁹Manasɛ byǎ bɛ́ bə̀ y'à cǐ Bɛtɛ-Shəyã cɔ w ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí, Taanaakɛ cɔ w ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí, Məjido cɔ w ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí, Dɔɔrɛ cɔ w ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí. Wɔ́ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ Esərayɛl byǐ Zhozefu byǎ bɛ́ y'à jě né.³⁰Asɛɛrɛ byǎ bɛ́ yàl: Yəməna ǹdə́ Yəshəva ǹdə́ Yəshəvyi ǹdə́ Bərəya e súlí bə̀ nəkɔ́ Səra. ³¹Bərəya byǎ bɛ́ yàl: Ebɛɛrɛ ǹdə́ Maləcəə. Wɔ́ Maləcəə ń yàl Byərəzəyiiti da mɔ́. ³²Ebɛɛrɛ lùl Yafəlɛɛtɛ ǹdə́ Shɔmɛɛrɛ ǹdə́ Otam e súlí bə̀ nəkɔ́ Shəwa.³³Yafəlɛɛtɛ byǎ bɛ́ yàl: Pasaakɛ ǹdə́ Byəmal e súlí Asəvaatɛ. ³⁴Ń da-byǐ Shəmɛɛrɛ byǎ bɛ́ yàl: Ayi ǹdə́ Erɔga ǹdə́ Uba e súlí Aram. ³⁵Ń da-byǐ Otam byǎ bɛ́ yàl: Sɔfa ǹdə́ Yəməna ǹdə́ Shəlɛɛshɛ e súlí Amal.³⁶Sɔfa byǎ bɛ́ yàl: Səwa ǹdə́ Arənəfɛɛrɛ ǹdə́ Shəwal ǹdə́ Bəri ǹdə́ Yəməra, ³⁷ǹdə́ Bəsɛɛrɛ ǹdə́ Oode ǹdə́ Shamma ǹdə́ Shələsha ǹdə́ Yətərã e súlí Bɛɛra. ³⁸Yətərã byǎ bɛ́ yàl: Yəfũne ǹdə́ Pyəshəpa e súlí Era.³⁹Ula byǎ bɛ́ yàl: Ara ǹdə́ Anəyəə e súlí Erəsha. ⁴⁰Bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ gakó y'à wɔ́ Asɛɛrɛ byǎ, dwə́ yó-cìnə́, bə̀ y'à yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ gakó, bə̀ y'à wɔ́ kàndar, yó-cìnə́ bə̀ yě bə̀ tum. Bə̀ byǎ bɛ́ bə̀ gàl bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ, bə̀ wɔ̌ búlə́ bə̀ m'a bú mú, y'à yú nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ tə̀ldù (26 000).

Chapter 8

¹Bɛ̃zhamɛ lùl Bəla, ń byì-cɛ yá, ǹdə́ Ashəbyəə, bə̀lyè nyǎn mɔ́, ǹdə́ Ara, bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́, ²ǹdə́ Nɔwa, bə̀na nyǎn mɔ́ e súlí Erafa, bə̀nu nyǎn mɔ́. ³Bəla lùl Adaarɛ ǹdə́ Gəra, Ebyəwuudi da mɔ́ ⁴ǹdə́ Abyəshəwa ǹdə́ Naamã ǹdə́ Awəwa ⁵ǹdə́ Gəra ǹdə́ Shəfəfã e súlí Urəm.⁶Nyǐ Ewuudi byǎ bɛ́, wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl Gəba dwə́ né yó-cìnə́, bə zɛ̃̀ bə ce bə shə́r bə vò Manaatɛ mɔ́: ⁷Naamã ǹdə́ Ayəya ǹdə́ Gəra. Wɔ́ Gəra ń ce bə shə́r, wɔ́ ńmyɛ̌ myɛ ń lùl Uzə ǹdə́ Ayəwuudi.⁸Shərəyim lùl byǎ, Mɔwaabɛ tənà y wa, ń gə́ zhɔ̃̀ ń kana Ushim ǹdə́ Baara kwã nɛ́. ⁹Ń jú kɛ̃ dõ, ń yà ń yíl Odɛɛshɛ. Odɛɛshɛ lùl Yɔbaabɛ ǹdə́ Shəbya ǹdə́ Məsha ǹdə́ Maləkam ¹⁰ǹdə́ Yəwuushi ǹdə́ Saca e súlí Myərəma n pɔ̃. Wɔ́ ń byǎ bɛ́ èta, bə̀myɛ́ bə̀ yàl dwə́ yó-cìnə́. ¹¹Ń yà ń zə ń kɛ̃ Ushim n mə n lù Abyətuubi ǹdə́ Eləpaal.¹²Eləpaal byǎ bɛ́ yàl: Ebɛɛrɛ ǹdə́ Myəsham e súlí Shəmɛɛdɛ. Wɔ́ Shəmɛɛdɛ ń lù Ono cɔ w ǹdə́ Loode cɔ w ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí. ¹³Bərəya ǹdə́ Shəma y'à wɔ́ Ayalɔ̃ cɔ w lyì bí dwə́ né yó-cìnə́. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ jì Gaatɛ lyì bí bə dùr.¹⁴Asǝjo, Sǝshǝkatɛ, Zheremote, ¹⁵Zhebaja, Aradɛ, Rbɛɛrɛ, ¹⁶Myǝkǝyǝǝ, Zhǝsǝfa ǹdǝ́ Jɔsha, yàl Bǝrǝya byǎ. ¹⁷Zhǝbaja, Mǝsǝkulamɛ, Yizhi, Ebɛɛrɛ, ¹⁸Zhǝsemǝyi, Zhizilyǝ, ǹdǝ́ Jǝbabɛ yàl Elǝpaalɛ byǎ.¹⁹Jacimi, Zhǝceri, Zǝbǝdi, ²⁰Elyǝmǝyi, Tǝsǝlitǝyi, ²¹Adaja, Bǝrǝja, ǹdǝ́ Sǝshǝmaratɛ yàl Sǝshǝyi byǎ.²²Zhǝsǝpã, Ebɛɛrɛ, Elyǝyɛlɛ, ²³Abǝdɔ̃, Zǝceri, Anã, ²⁴Ananya, Elamɛ, Ãtǝtǝja, ²⁵Zhǝfǝdǝja ǹdǝ́ Pǝnwǝǝ yàl Sǝshakɛ byǎ²⁶Sǝshãsɛshǝrǝya, Sǝshǝcarǝya, Atalya, ²⁷Zhǝrǝsha, Elyǝja ǹdǝ́ Zhǝcǝri yàl Zhǝrǝkam byǎ. ²⁸Bǝ̀myɛ́ bǝ̀ y'à wɔ́ bǝ̀ dwǝ́ né yó-cìnǝ́ kɔn tó ndǝ́ bǝ̀ dabá gǝ́ pú pú dwã nɛ nɛ́ ta, bǝ̀ y'à jě Zhǝrǝzalɛm nɛ́²⁹Gabaɔ̃ da mɔ́ yà ń jě Gabaɔ̃ nɛ́, ń kɛ̃ mɔ́ yà ń yíl Maaka. ³⁰Ń byì-cɛ y y'à yíl Abədɔ̃, ń byǎ bɛ́ dwã bɛ́ y'à wɔ́: Suuri ǹdə́ Ciishi ǹdə́ Baalɛ ǹdə́ Nɛɛrɛ ǹdə́ Nadaabɛ ³¹ǹdə́ Gədɔɔrɛ ǹdə́ Ayəyɔ ǹdə́ Zəkɛɛrɛ e súlí³²Myəkəlɔɔtɛ ń lùl Shəməya mɔ́. Bə̀myɛ y'à jě Zhərəzalɛm nɛ́ ǹdə bə̀ da-byǎ bɛ́ ta. ³³Nɛɛrɛ lùl Ciishi; Ciishi zɛ̃̀ n lù Səyuuli; Səyuuli zɛ̃̀ n lù Zhɔnatã ǹdə́ Mələcəshəwa ǹdə́ Abyənadaabɛ e súlí Yəshəbɔshɛɛtɛ. ³⁴Zhɔnatã byǐ mú yàl Mərəbaal. Mərəbaal zɛ̃̀ n lù Myəka.³⁵Myəka byǎ bɛ́ yàl Pyətɔ̃ ǹdə́ Məlɛɛkɛ ǹdə́ Tarəya e súlí Aazɛ. ³⁶Aazɛ lùl Yɔwada; Yɔwada zɛ̃̀ n lù Aləmɛɛtɛ ǹdə́ Azəmavɛɛtɛ e súlí Zəməri; Ziməri zɛ̃̀ n lù Mɔsa. ³⁷Mɔsa zɛ̃̀ n lù Byənəya, Byənəya zɛ̃̀ n lù Erafa, Erafa zɛ̃̀ n lù Elasa, Elasa zɛ̃̀ n lù Asəə.³⁸Asəə lùl byǎ bwə̀ldù, sə nyǐ bə̀ yilə né: Azərəkam ǹdə́ Bokəru ǹdə́ Yəsəmayəə ǹdə́ Shəyarəya ǹdə́ Obaja e súlí Anã. ³⁹Asəə da-byǐ Eshɛɛkɛ byǎ bɛ́ yàl: Uləm, ń byì-cɛ yá, ǹdə́ Yəwuushi, bə̀lyè nyǎn mɔ́ ǹdə́ Elyəfɛlɛɛtɛ bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́. ⁴⁰Uləm byǎ bɛ́ yàl búlə́ kàndar, bə̀ y'à yě twã tɔ. Bə̀ lùl byǎ ǹdə́ nɛ̀mɛ́ nánzhəzhɔ̌: zɔ̌m ǹdə́ shí-ènu.Bə̀myɛ́ mɔ́ èta mɔ́ gakó y'à wɔ́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y lyì.

Chapter 9

¹Bə̀ gàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó, bə kɛ̃ bə̀ yilə né Esərayɛl pyǎ bɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. Bə̀ pwà Zhəda lyì bí bə m'e vò yómə́-jè Babyəlɔnɛ nɛ́ bə̀ gə́ yə̀ nà èdù yó zhì ǹdə́ Yi mú yilə. ²Byɛ̀bɛ́ bə̀ yàl nã́yə́ə́ bé bə k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ cəl-tənà y ǹdə́ bə̀ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó yàl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə* bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí e súlí Yi jì y tùntùnnə bé sanna bɛ́. ³Zhəda byǎ bɛ́ ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Efərəyim byǎ bɛ́ e súlí Manasɛ byǎ bɛ́ jàlà tú bə b'e jòm Zhərəzalɛm nɛ́.⁴Zhəda kwálá y lò mó yàl Ammyəwuudi byǐ Utəyi. Ammyəwuudi cìcì mú yà ń wɔ́ Oməri byǐ, Yəməri nɔ̃̌, Bəni nàn-jòlò, Pɛrɛɛsɛ jì y lò. ⁵Shəla byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: Asaya, ń yà ń wɔ́ byì-cɛ yá, ǹdə́ ń byǎ bɛ́; ⁶Zəra byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: Yəwɛl. Zhəda kwálá lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ tú bə b'e jòm Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ y'à wɔ́: nunə zɔ̃̌-nyə̀ldù ǹdə́ shə́-nə̀bɔ́.⁷Bɛ̃zhamɛ byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: Məshəlam byǐ Səlu, Odavya nɔ̃̌, Asənəwa nàn-jòlò wə́. ⁸Yərɔwam byǐ Yəbənɛya; Uzhi byǐ Ela, Məciiri nɔ̃̌ wá; Shəfaca byǐ Məshəlam, Erəwəə nɔ̃̌, Yəbənya nàn-jòlò wə́. ⁹Lyì bí bə̀myɛ́ gakó y'à wɔ́ bə̀ dwə́ né yó-cìnə́. Bɛ̃zhamɛ kwálá lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ tú bə jòm Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ y'à wɔ́ nunə zɔ̃̌-nə̀bɔ́ ǹdə́ shí-ènu ǹdə́ bwə̀ldù.¹⁰Vwĩ̀-zwə́lnə bé wẽ́ è yàl: Yədaya ǹdə́ Yəwəyəriibi ǹdə́ Yaakɛ̃ e súlí ¹¹Yələcəyə byǐ Azarəya. Yələcəyə zɛ̃̀ ń wɔ́ Məshəlam byǐ, Məshəlam zɛ̃̀ ń wɔ́ Sadɔɔkɛ byǐ, Sadɔɔkɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Mərayɔɔtɛ byǐ, Mərayɔɔtɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Ayətuubi byǐ, Yi jì y yé né cə́bal mɔ́;¹²ǹdə́ Yərɔwam byǐ Adaya. Yərɔwam zɛ̃̀ ń wɔ́ Pəshuuri byǐ, Pəshuuri zɛ̃̀ ń wɔ́ Maləca byǐ; ǹdə́ Ajɛl byǐ Məsəyi, Ajɛl zɛ̃̀ ń wɔ́ Yazəra byǐ, Yazəra zɛ̃̀ ń wɔ́ Məshəlam byǐ, Məshəlam zɛ̃̀ ń wɔ́ Məshələmyiiti byǐ, Məshələmyiiti zɛ̃̀ ń wɔ́ Yəmmɛɛrɛ byǐ. ¹³Bə̀ gə mù dwã nɛ ǹdə́ bə̀ da-byǎ bɛ́, dwə́ né yó-cìnə́ bé, bə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ shə́-shə̀ldù, lyì bə̀ y'à wɔ́ kàndar Yi jì y tum rí tũ̌ yilə.¹⁴Levyi dwí rí lyì bí wẽ́ è yàl: Ashuubi byǐ Shəmaya, Ashuubi zɛ̃̀ ń wɔ́ Azərəkam byǐ, Azərəkam zɛ̃̀ ń wɔ́ Ashabya byǐ, Mərəri byǎ bɛ́ wẽ́; ¹⁵e súlí Bakəbakaarɛ ǹdə́ Erɛɛshɛ ǹdə́ Galaalɛ ǹdə́ Myəka byǐ Matanya, Myəka wɔ́ Zəkəri byǐ, Zəkəri zɛ̃̀ ń wɔ́ Asaafɛ byǐ; ¹⁶ǹdə́ Shəmaya byǐ Obaja, Shəmaya wɔ́ Galaalɛ byǐ, Galaalɛ zɛ̃̀ ń wɔ́ Yədutũ byǐ, e súlí Bərəca, Asa byǐ ǹdə́ Eləkana nɔ̃̌ wá, ń yà ń jě Nətɔfa cə-bwǎlsɛ́ wẽ́.¹⁷Bwə̀rsé dɛ̀nna bɛ́ yàl: Shəlum ǹdə́ Akuubi ǹdə́ Taləmɔn ǹdə́ Ayəmã e súlí bə̀ da-byǎ bɛ́. Shəlum yà ń wɔ́ bə̀ yó-cə́bal. ¹⁸Ǹdə́ zà gwẽ̌, wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ wɔ́ Levyi dwí rí zulə́ jààsɛ́ bwə̀rsé dɛ̀nna, bə̀ n'ê zhì pyɔ̌ bwə̀rə̀ y wə, yi-púrhí sõ. ¹⁹Kore byǐ Shəlum, Abyasaafɛ nɔ̃̌, Kore nàn-jòlò wə́, ǹdə́ Kore dwí rí lyì bí dwã bɛ́, y'à n'ê dɛ̃̀ Yi kòrhó w étwí-ènyí rí ni, ǹdə bə̀ nàmbala bɛ́ gə́ y'à n'ê dɛ̃̀ Cinu Yi zulə́ jàà y bwə̀rə̀ y nɛ nɛ́.²⁰Eləyazaarɛ byǐ Pyənaasɛ, yà ń yàl bə̀ yó-cə́bal shãã ga; Cinu Yi yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ. ²¹Məshələmya byǐ Zəkəri myɛ yà ń wɔ́ Yi kòrhó w étwí-ènyí rí dɛ̀nna bɛ́ mə̀dù.²²Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à cír bə̀ wɔ́ étwí-ènyə́ né dɛ̀nna bɛ́ mɔ́ y'à wɔ́ nunə zwã̌-èlyè ǹdə́ shí ǹdə́ bə̀lyè. Bə̀ y'à gàl bɛ bə̀ cə-bwǎlsɛ́ wa. Wɔ́ Dəvyidi ǹdə́ nyì-zwennə Saməwəə bə̀ co be tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ twéé twéé yilə. ²³Bə̀ y'à vùr bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ bə̀ n'ê dɛ̃̀ Cinu Yi jì y ni, è n'ê yǎl e wɔ̀ kòrhó w jì y étwí-ènyə́ né ne. ²⁴Étwí-ènyə́ né dɛ̀nna bɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ jì y yésé gakó wə: è yi-púrhí sõ, è yi-zùr sõ, è jə̀-gwã̀ sõ ǹdə́ è jə̀-jĩ́ sõ.²⁵Bə̀ da-byǎ bɛ́ bə̀ y'à wɔ bə̀ cə-bwǎlsɛ́ wẽ́ mó y'à mə̌ sə bə̀ n'ê swə̌r bə̀ twí bə̀ sɛ̃ bɛ dwã nyàlpyɛ̀ wẽ́; ²⁶sə étwí-ènyə́ né dɛ̀nna bɛ́ bə̀na y bə̀ wɔ́ yó-cìnə́ mó, y'à j'â ŋwɛ́nɛ́ gàà twéé twéé. Wɔ́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ y'à vùr bə̀ n'ê nyǐ Yi jì jǐnsí ǹdə́ è nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y yò. ²⁷Bə̀ y'à n'ê zwɛ̃̀ Yi jì y yala nɛ, bə̀ bə̀ y'à vùr bi mùnì bə dɛ̃̀ ya, sə bə pul è bwə̀ə̀lé nəkɔkɔ́lɛ́ gakó.²⁸Bə̀ y'à vùr bə̀ jàlà bə̀ n'ê nyǐ Yi còrhó w wẽ̀ ré yò, bə̀ y'à n'ê gàl rɛ bə̀ gə tú bə̀ la rɛ vǔr ráá bə̀ gə tú bə̀ la rɛ càrh rə̀ jàà nɛ́ yi ní. ²⁹Bə̀ y'à cír bə̀ dwã bə̀ n'ê nyǐ nə̀zhẽ̌ né, kɔn du nə̀zhẽ̌ nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pɔ Yi ni mú, ǹdə́ mún mú ǹdə́ də̀vɛ̃́ y ǹdə́ nwə̃̌ y ǹdə́ ãsã́a y e súlí wẽ̀ rǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ mɔ́ yò.³⁰Sə wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé byǎ bɛ́ bə̀ y'à n'ê tɛnɛ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lwé ré y'à wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ mɔ́, bə zɛ̃̀ bə súlí bə gùlí ri dwã nɛ. ³¹Levyi dwí rí lyì bí wẽ́, wɔ́ Kore dwí rí lò Shəlum byì-cɛ Matəca, ń yà ń já ń nə́ ń nyǐ ŋwǎmsɛ́ ju yò twéé twéé. ³²Kəyaatɛ byǎ bɛ́ da-byǎ bɛ́ jàlà y'à n'ê nyǐ búrú w kɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê pɛ Yi ni shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yù w mú mǎ mɔ́ yò.³³Levyi dwí rí yó-cìnə́ bé bə̀ y'à wɔ́ núnnə mó y'à j'â ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y jǐnsi wẽ́, bə̀ y'à k'ê t'â twĩ̀ tum dõ yé, bə̀ cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga bə̀ y'à wɔ bə̀ tum rí yó. ³⁴Wɔ́ Levyi dwí rí yó-cìnə́ bé èta kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ yilə né bə̀ gàl mɔ́. Bə̀ y'à jě Zhərəzalɛm nɛ́.³⁵Yəyəə, Gabaɔ̃ da mɔ́, yà ń jě Gabaɔ̃ nɛ́, ń kɛ̃ mɔ́ yà ń yíl Maaka, ³⁶ń byì-cɛ y y'à yíl Abədɔ̃, ń byǎ bɛ́ dwã bɛ́ y'à wɔ́: Suuri ǹdə́ Ciishi ǹdə́ Baalɛ ǹdə́ Nɛɛrɛ ǹdə́ Nadaabɛ, ³⁷ǹdə́ Gədɔɔrɛ ǹdə́ Ayəyɔ ǹdə́ Zəkɛɛrɛ e súlí Myəkəlɔɔtɛ. 38 Wɔ́ Myəkəlɔɔtɛ ń lùl Shəməya. Bə̀myɛ y'à jě Zhərəzalɛm nɛ́ ǹdə bə̀ da-byǎ bɛ́ ta.³⁸Wɔ́ Myəkəlɔɔtɛ ń lùl Shəməya. Bə̀myɛ y'à jě Zhərəzalɛm nɛ́ ǹdə bə̀ da-byǎ bɛ́ ta. ³⁹Wɔ́ Nɛɛrɛ ń lùl Ciishi; Ciishi zɛ̃̀ n lù Səyuuli; Səyuuli zɛ̃̀ n lù Zhɔnatã ǹdə́ Mələcəshəwa ǹdə́ Abyənadaabɛ e súlí Yəshəbɔshɛɛtɛ. ⁴⁰Zhɔnatã byǐ mú yàl Mərəbaal. Mərəbaal zɛ̃̀ n lù Myəka.⁴¹Myəka byǎ bɛ́ yàl Pyətɔ̃ ǹdə́ Məlɛɛkɛ ǹdə́ Tarəya. ⁴²Aazɛ lùl Yara; Yara zɛ̃̀ n lù Aləmɛɛtɛ ǹdə́ Azəmavɛɛtɛ e súlí Zəməri; Zəməri zɛ̃̀ n lù Mɔsa; ⁴³Mɔsa zɛ̃̀ n lù Byənəya, Byənəya zɛ̃̀ n lù Erafa, Erafa zɛ̃̀ n lù Elasa, Elasa zɛ̃̀ n lù Asəə. ⁴⁴Asəə lùl byǎ bwə̀ldù, sə nyǐ bə̀ yilə né: Azərəkam ǹdə́ Bokəru ǹdə́ Yəsəmayəə ǹdə́ Shəyarəya ǹdə́ Obaja e súlí Anã.

Chapter 10

¹Dɛ̃ rə̀dù Shilisəti lyì bí zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́; Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dùr Shilisəti lyì bí yé né, bə̀ lyì nánzhəzhɔ̌ tu bə cì Jələbɔwa pyɔ̀ w yó. ²Shilisəti lyì bí j'a zɛ̃̀ bə̀ pyě Səyuuli ǹdə́ ń byǎ bɛ́ kùr nyí ni bə̀ n'ê jì. Bə gu Zhɔnatã ǹdə́ Abyənadaabɛ ǹdə́ Mələcishəwa, bə̀ y'à wɔ́ Səyuuli byǎ bɛ́ mɔ́. ³Búlə́ né dùmì rí tú rə bə̀ rə jòm Səyuuli yó. Twərh cìnə́ bé lwar ń jàà shò. Ń gə́ nɔ bɛ, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ ce ń yala cəcɛnɛ.⁴Rə̀myɛ́ yó, Səyuuli wə̀l ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó ne: «À n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ fwə̌rh ǹ búlə́ shù w ò pyá y w ń mə́ zò ne ń gu è gə də̀ rə̀myɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ èta bə̀ yə̀ gòm* mó m'a zə búlə́ shù bə zò ne bə gu, bə súlí bə mɔ̀n nɛ.» Sə ń búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó cẽ, bə̀ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ y'à zhe mo. Rə̀myɛ́ yi ní, Səyuuli vùr ń búlə́ shù w n zɛ̃̀ n tu ò yó.⁵Sə Səyuuli búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó gə́ púrí Səyuuli cùwə̀, ńmyɛ vùr ń búlə́ shù w n zɛ̃̀ n tu ò yó ńmyɛ tó mo n cì. ⁶Səyuuli ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə̀tɔ̀ y ga cùwə̀; ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó tó dwã bə cì.⁷Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à wɔ jə́ y w mó gə́ púrí Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ n'ê dùr sə̀ làà dɛ̃̌ mɔ́, Səyuuli ǹdə́ ń byǎ bɛ́ myɛ j'a cì mú, bə̀ shə́r bə yẽ̌ bə̀ cɛmɛ nɛ́ nɛ bə dùr. Sə Shilisəti lyì bí tú bə b'e jòm nə̀ wẽ́. ⁸E zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y Shilisəti lyì bí bə̀ bə vùr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ cùùrí byẽ́ mó. Bə nə Səyuuli ǹdə́ ń byǎ bɛ́ cùùrí rə̀ pyě tɛ̃́ Jələbɔwa pyɔ̀ w yó.⁹Bə vùr Səyuuli wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ ń byẽ́ mó, bə zə ń yó w ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré bə m'e lyɛ̃. Bə ce bə tó dɛ̃̌ Shilisəti lyì bí tənà y wa, bə m'ê cĩ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ bə̀ yə né ǹdə́ dwí rí lyì bí ni. ¹⁰Bə cĩ́ Səyuuli búlə́ wẽ̀ ré bə̀ yi rí còrhó-jì* y wẽ́ bə zɛ̃̀ bə jele ń yó-kóló w Dagɔ̃ jì y wə.¹¹Yabɛɛshɛ lyì bí bə̀ wɔ Galaadɛ nɛ́ mɔ́ nyɛ̀ɛ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Shilisəti lyì bí y'à wɛ̀rhɛ́ Səyuuli ni mú. ¹²Búlə́ kàndar rɛ́ gakó j'a zɛ̃̀ rə kwè sɔ́má rə vò rə kwè Səyuuli ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yala nɛ́, rə m'e kwɛ̃̀ rə bə̀ Yabɛɛshɛ. Rə ce bə̀ kúr rí cǒ òdù kùr wə, Yabɛɛshɛ Tərəbɛ̃́tɛ* y kùr wə, rə zɛ̃̀ rə lyẽ rə̀ nyí dwã nyàlpyɛ̀.¹³Səyuuli cùwə̀, ń gə́ dó Cinu Yi ni mú yilə, bə̀ ń yə̀ Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zwẽ yé, ń súlí n vò n pár jɛ̃̀ jə̀pɛ́rɛ́ cə́bal sõ, ¹⁴ń yẽ̌ Cinu bwə̌rh ne. Rə̀myɛ́ ce, Cinu Yi ce n cì, n zɛ̃̀ n pə pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Zhese byǐ Dəvyidi ni.

Chapter 11

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó tú bə nə dwã Dəvyidi sõ, Ebərɔ̃ nɛ́, bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «Nyǐ, nə́myɛ̌ ǹdə́ ǹmyɛ́ ga wɔ́ jal mə̀dù. ²Shãã ga, ǹdə́ Səyuuli yà ń wɔ́ pyɔ̌ yi ní ga, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ zal Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹ mə́ ǹ shə́r ǹ zhə̀l búlə́ jàà wa, ǹ ká ǹ zə bɛ ǹ kwɛ̃̀ ǹ twí jè. Sə Cinu ǹ Yi rí wə̀l mó: ‹Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ yə̀ à dwí, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nə̀nɔ̀n mɔ́, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ súlí ń yə̀ rə̀ yó-cə́bal mɔ́.› » ³Esərayɛl náncɛsɛ́ myɛ gakó zɛ̃̀ sə bə̀ sə nə Dəvyidi Ebərɔ̃ nɛ́, sə Dəvyidi bwəl se nyí Cinu yé né Ebərɔ̃ nɛ́, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê yǎl mɔ́ shò kwã nɛ́. Sə zɛ̃̀ sə tútǔ mu ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ n jǐrh Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyɔ̌, ǹdə Cinu gə́ yà ń tó Saməwəə dɛnnɛ ń byili ní mú.⁴Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ zhə̀l bə̀ la Zhərəzalɛm cɔ w pú, è n'ê yàl e wɔ̀ Zhəbuusi, sə wɔ́ Zhəbuzhitəbá bə̀ y'à jě tənà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́. ⁵Zhəbuzhitəbá wɔ̀ Dəvyidi ni: «Ǹ tá ǹ la nyɔ̀nɔ̀ zú yé.» Sə Dəvyidi bú n zwẽ Səyɔ̃ cɔ w bə̀ y'à lù bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́. Bə̀ co ò yil rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́ bə̀ Dəvyidi Pyə̀-cɔ. ⁶Dəvyidi gaga mɔ́ yà ń wə̀lə̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yàl nã́yə́ə́ mó ń gwi Zhəbuzhitəbá mə̀dù, mà n yə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cə́bal.» Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ yàl nã́yə́ə́ mó n ji búlə́ né kùrə̀, n já n jǐrh shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cə́bal.⁷Dəvyidi tú n bə̀ n jòm jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à lù bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wẽ́; wɔ́ rə̀myɛ́ e ce bə̀ co ò yil bə̀ Dəvyidi Pyə̀-cɔ. ⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ń lù cɔ w n mə n kə́kɛ́lɛ́, kɔn zhì Myəlo e m'e yí jààsɛ́ ò yala nɛ mɔ́. Sə wɔ́ Zhɔwaabɛ ń kwɛrhɛ n lù cɔ w nyí rí rə̀ y'à dàl mɔ́ n cĩ́ dɛ̃̌. ⁹Dəvyidi jàn rɛ́ y'à j'â n'ê súlí, sə Cinu Yi, jàn-bə-swɛ̃́-zhe cə́bal mɔ́, yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ.¹⁰Nyǐ Dəvyidi kàndar rɛ́ yó-cìnə́ bé bə̀ mù dwã nɛ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ bə kwɛ̃́ mɔ zhə̀n zhə̀n ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú yi ní mú, mùnì ga n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ kɔn tó Cinu Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń yà ń zɔ̀m Esərayɛl shò kwã nɛ́ mɔ́ nɛ. ¹¹Nyǐ Dəvyidi kàndar rɛ́ yilə né: Akəmoni byǐ Yəshəbɔshɛɛtɛ, kàndar rɛ́ rə̀tɔ̀ y yó-cə́bal mɔ́; wɔ́ ńmyɛ̌ ń zə ń swé ré n mə n gu nunə zwã̌-ètɔ̀ púlə́púlə́ twər rə̀dù.¹²Ńmyɛ̌ kwã nɛ́, wɔ́ Awəwa lyì bal Dodo byǐ Eləyazaarɛ, ń yà ń wɔ́ kàndar rɛ́ rə̀tɔ̀ w lò mə̀dù. ¹³Wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Dəvyidi Pasɛ-Də̃myim ní, Shilisəti lyì bí gə́ y'à tú dwã yó gàà yi ní búlə́ né bú yil mú; Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ y'à zɛ̃̀ sə̀ n'ê dùr Shilisəti lyì bí yé né sə̀ la m'e lú. E jà Orəzhɛ kɛ́lɛ́ y'a wɔ gàà; ¹⁴Eləyazaarɛ ǹdə́ ń lyì bí zhə̀l bə vò bə zhì kɛ́lɛ́ y cəcəl wə, bə bú bə zwẽ y bə súlí bə gu Shilisəti lyì bí; Cinu Yi ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a búl bə jí bɛlɛ.¹⁵Dɛ̃ rə̀dù, yó-cìnə́ bé shə́-ètɔ̀ y nunə bə̀tɔ̀ zhə̀l bə̀ nə Dəvyidi nə́kulu w nyí ni, Adəlam myèlé ré yala nɛ. Shilisəti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ y'à cĩ́ sə̀ zulə́ jàà èdù Erəfəyitəbá vɔlɔ w wẽ́. ¹⁶Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi yà ń wɔ ń shòò jàà y wa, ǹdə́ Shilisəti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl y'à ŋwɛ́nɛ́ Bɛtələyɛm nɛ́. ¹⁷Nə̀nyɛ̀lsɛ̀ zɔ Dəvyidi n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Mɔ̌ ń mà n pɛ̃ gɔ́rɔ́ w kɔ̀bɔ́ ò wɔ Bɛtələyɛm cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni mú nɛ̃̌ mɔ́ à la nyɔ̀?»¹⁸Kàndar rɛ́ rə̀tɔ̀ w j'a jàr jàr rə vò rə zù Shəlisəti lyì bí zulə́ jàà y wẽ́, rə tɛ̃́ nɛ̃̌ mɔ́ nɛ̃̌ gɔ́rɔ́ w kɔ̀bɔ́ ò wɔ Bɛtələyɛm cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ní mú wə, rə bə̀ rə pə Dəvyidi ni. Sə Dəvyidi cẽ mə̀ nyɔ́ yò; n kwè mo n ló tɛ̃́ n pə Cinu Yi ni. ¹⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀: «À Yi rí bə̀k'a shɛ̀nɛ́ a wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ yé! À gə nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ è m'a yə̀ ǹdə à gə nyɔ̀ bə̀ jal ta, bə̀ bə̀ zhɔ̃̀ bə̀ myə̀lə́ né bə vò bə m'e zə mɔ bə b'e pɛ̃.» N cẽ ń yə̀ mɔ nywɛ̀ yé. Wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ kàndar rɛ́ rə̀tɔ̀ w wɛ̀rhɛ́ mɔ́.²⁰Zhɔwaabɛ da-byǐ Abyəshəyi, yà ń wɔ́ nunə shə́-ètɔ̀ w yó-cə́bal. Wɔ́ ńmyɛ̌, ń zə ń swé ré n mə n gu nunə zwã̌-ètɔ̀. Sə ń yil ré yə̀ dwi kàndar rɛ́ Rə̀tɔ̀ w cəcəl w yé. ²¹Ń yil du rə dwini nunə shə́-ètɔ̀ wá, n jǐrh bə̀ yó-cə́bal, sə ń yà ń yə̀ nunə Bə̀tɔ̀ w kùr ni yí yé.²²Yɔyada byǐ Bənaya, Kabəsəyɛl lyì bal mɔ́, ń yà ń wɔ́ kàndɔ mɔ́ byǐ, twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ nánzhəzhɔ̌. Wɔ́ ńmyɛ̌ n gu Mɔwaabɛ kàndar rɛ́ rə̀lyè yə́; wɔ́ ńmyɛ̌ ń zù n gu bɔrɔ w nɛ̃̌ gɔ́rɔ́ w bə̀ kù nɛ̃̌ cə̌r yil mú wẽ́, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wàr rɛ́ nyɔ̀ ǹdə dwà ta mɔ́ yù wə; ²³wɔ́ ńmyɛ̌ myɛ ń gu Ezhibti lyì bal mɔ̀bɔ́ ń dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu mú; Ezhibti lyì bal mɔ́ yà ń zhe swé ń jɔ̃̀ w rə̀ dɔ̌ w y'à kwər ǹdə sɔ́rá y dɔ̌ ta. Bənaya zhə̀l n vò n jəl mo ǹdə́ də̀-dɔ̀lɔ̀, n zə swé ré Ezhibti lyì bal mɔ́ jɔ̃̀ w n vwǎrh n zɛ̃̀ n yə́yɛ́lɛ́ n zə rə̀ cìcì mú n mə n gu mu.²⁴Wɔ́ tũ̀-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ Yɔyada byǐ Bənaya twĩ̀ mú èta; rə̀ ce ń yil du kàndar rɛ́ shə́-ètɔ̀ w cəcəl wə; ²⁵Ń nɔ zùwə́ dwini nunə shə́-ètɔ̀ wá, sə ń yə̀ nunə bə̀tɔ̀ w kùr ni yí yé. Dəvyidi cír mu n ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê yìlì mu mú kùkùl ré wẽ́.²⁶Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ kàndar shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́ mó y'à wɔ́: Zhɔwaabɛ da-byǐ Asayəə ǹdə́ Bɛtələyɛm lyì bal Dodo byǐ Elanã ²⁷ǹdə́ Arɔɔrɛ lyì bal Shamɔɔtɛ ǹdə́ Palɔ̃ lyì bal Elɛɛsɛ ²⁸ǹdə́ Təkɔwa lyì bal Yəkɛɛshɛ byǐ Yəra ǹdə́ Anatɔɔtɛ lyì bal Abyəzɛɛrɛ ²⁹ǹdə́ Ushə lyì bal Səbəkəyi ǹdə́ Awəwa lyì bal Yələyi³⁰ǹdə́ Nətɔfa lyì bal Mərəyi ǹdə́ Nətɔfa lyì bal Baana byǐ Elɛɛdɛ ³¹ǹdə́ Jəbəya lyì bal Erəbəyi, Bɛ̃zhamɛ tənà y w mɔ́, byǐ Yətəyi ǹdə́ Pyəratɔ̃ lyì bal Bənaya, ³²ǹdə́ Gaashɛ nə̀-gwààlɛ́ yó lò Urəyi ǹdə́ Bɛtɛ-Araba lyì bal Abyɛl, ³³ǹdə́ Bəwurim lyì bal Azəmavɛɛtɛ; ǹdə́ Shaaləbɔ̃ lyì bal Elyaba,³⁴ǹdə́ Jəzɔ̃ lyì bal Ashɛm byǎ bɛ́ ǹdə́ Araarɛ lyì bal Shaagɛ byǐ Yɔnatã ³⁵ǹdə́ Araarɛ lyì bal Sakaarɛ byǐ Ayəyam ǹdə́ Uri byǐ Elyəfwal, ³⁶ǹdə́ Məkəra lyì bal Efɛɛrɛ ǹdə́ Palɔ̃ lyì bal Ayəya ³⁷ǹdə́ Karəmɛl lyì bal Esəro ǹdə́ Ezəbəyi byǐ Nəərəyi³⁸ǹdə́ Natã da-byǐ Zuwəə, ǹdə́ Agəri byǐ Myəbaarɛ ³⁹ǹdə́ Amɔ̃ lyì bal Səlɛɛkɛ ǹdə́ Bɛɛrɔɔtɛ lyì bal Nərəyi, Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ búlə́ wẽ̀ ré zhinnə mó, ⁴⁰ǹdə́ Yətɛɛrɛ dwí rí lò Yəra ǹdə́ Yətɛɛrɛ dwí rí lò Garɛɛbɛ ⁴¹ǹdə́ Uri Yititi mú ǹdə́ Aləyi byǐ Zabaadɛ⁴²ǹdə́ Shəza byǐ Adəna, Orɔbɛn kwálá y pyǎ bɛ́ mə̀dù, shə̀dɛ́ɛ́sɛ shə́-ètɔ̀ sə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ń kwã nɛ́; ⁴³ǹdə́ Maaka byǐ Anã, Mətɛ̃ lyì bal Yɔshafaatɛ ⁴⁴ǹdə́ Ashətarɔɔtɛ lyì bal Uzə ǹdə́ Arɔwɛɛrɛ lyì bal Otam byǎ Shama ǹdə́ Yəyəə⁴⁵ǹdə́ Shəməri byǐ Yəjayɛl e súlí ń da-byǐ Yɔwa, Tiisi lyì bal mɔ́ ⁴⁶ǹdə́ Maava lyì bal Elyɛl ǹdə́ Elənam byǎ bɛ́ Yərəbəyi ǹdə́ Yɔshabya ǹdə́ Mɔwaabɛ tənà y lyì bal Yətəma ⁴⁷e súlí Sɔba lyì bala Elyɛl ǹdə́ Obɛɛdɛ ǹdə́ Yashəə.

Chapter 12

¹Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ tú bə jòm Shəkəlaagɛ nɛ́ ǹdə́ Dəvyidi, ń gə́ yà ń dùr Ciishi byǐ Səyuuli yé né mùnì n lú mú yi ní. Bə̀ y'à wɔ́ kàndar bə̀ n'ê tó bə̀ zhə̀l búlə́ jàà wa. ²Bə̀ y'à lyɛ̃̀ twerh, bə̀ y'à wɔ̌ bə̀ dul nə́kulə, bə súlí bə tə cama ǹdə́ bə̀ jə̀-jĩ́ ǹdə́ bə̀ jə̀-gwã̀ ga. Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ shí Bɛ̃zhamɛ kwálá y wa, Səyuuli cìcì kwálá y w bə bə̀ mɔ́:³Ayəzɛɛrɛ, bə̀ yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ Jəbəya lyì bal Shəma byǐ Yɔwaashɛ; Azəmavɛɛtɛ byǎ Yəzhɛl ǹdə́ Pɛlɛɛtɛ; Bəraka ǹdə́ Anatɔɔtɛ lyì bal Yəwu; ⁴ǹdə́ Gabaɔ̃ lyì bal Yəshəmaya, ń wɔ́ kàndɔ nunə Shə́-ètɔ̀ w wẽ́, ǹ jà ń súlí ń wɔ́ bə̀ yó-cə́bal mɔ́;⁵ǹdə́ Yərəməya, ǹdə́ Yazhɛl ǹdə́ Yɔwanã ǹdə́ Gədəra lyì bal Yɔzabaadɛ ⁶ǹdə́ Eluzəyi ǹdə́ Yərəyəmɔɔtɛ ǹdə́ Bəyalya ǹdə́ Shəmarəya ǹdə́ Aruufi lyì bal Shəfaca; ⁷ǹdə́ Kore dwí rí lyì Eləkana, ǹdə́ Yəshəyəwu ǹdə́ Azarɛl ǹdə́ Yɔwɛzɛɛrɛ ǹdə́ Yashɔbam; e súlí Gədɔɔrɛ lyì bal Yərɔwam byǎ Yɔwɛla ǹdə́ Zəbaja.⁸Gadɛ lyì wẽ́ búlǝ́ kã̀dar zɛ̃̀ rǝ vò pǝ rǝ̀ cìn Dǝvyidi ni jàà ń ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ gɔ-e-lũ èpòlò w w mó wǝ, bǝ̀ yě búlǝ́ tum rí, bǝ̀ zhe búlǝ́ yé né cǝ̌r wẽ̀, bǝ̀ zhe swǝ́, bǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ bwaarɛ ta, bǝ̀ n'ê dur là là ǹdǝ nɛ̀msɛ ta pyàr yó né.⁹Ezɛɛrɛ yà ń wɔ́ bə̀ yó-cə́bal mɔ́, Obaja zɛ̃̀ ń yà ń wɔ́ bə̀lyè nyǎn mɔ́, Eləyaabɛ yà ń wɔ́ bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́, ¹⁰Myəshəmana yà ń wɔ́ bə̀na nyǎn mɔ́, Yərəməya, yà ń wɔ́ bə̀nu nyǎn mɔ́, ¹¹Atəyi, yà ń wɔ́ bwə̀ldù nyǎn mɔ́, Elyɛl yà ń wɔ́ bwàlpyɛ̀ nyǎn mɔ́, ¹²Yɔwanã yà ń wɔ́ lyɛlɛ nyǎn mɔ́, Eləzabaadɛ yà ń wɔ́ nə̀bɔ́ nyǎn mɔ́. ¹³Zheremyi shí nyǎn mɔ́, Mǝkǝbǝnǝyi shí ǹdǝ́ mǝ̀dù nyǎn mɔ́¹⁴Bǝ̀myɛ́ y'à wɔ́ Gadɛ byǎ, shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ yó-cìnǝ́; bǝ̀ nàmpɔ́lɛ́ y y'à wɔ̌ è bwí ǹdǝ́ nunǝ zɔ̌m, sǝ náncɛ y y'à wɔ̌ e è bwǐ ǹdǝ́ nunǝ mɔ̀rhɔ̀. ¹⁵Wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀ byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y ǹdǝ́ nɛ̃̌ mɔ́ y'à sú y mǝ bɔrh cànà y nã́yǝ́ǝ́ y wẽ́ mó, bə jì è lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě bwǐ y vwaalɛ́ yi-púrhí sõ ǹdə́ yi-zùr sõ mó w mó.¹⁶Bɛ̃zhamɛ byǎ ǹdə́ Zhəda byǎ jàlà myɛ twèlé bə b'e nə Dəvyidi ń shòò jàà y wa. ¹⁷Dəvyidi du n jəl be n wɔ̀: «E gə wɔ́ yə̀-zùlə́ yil á tú à sõ mùnì ga á sɛ̃ nɛ, à m'a shɛ̀nɛ́ a ce dwã yó ǹdə́ ába; sə á gə tú á la nɛ myìnù á ce à zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, e jà à yə̀ lwɛlɛ twĩ̀, sə nə́ dabá Yi rí nyǐ sə rə kə́ bùrsí!»¹⁸Rə̀myɛ́ yi ní, Yi Eshirhə j'a zù Aməsəyi, ń wɔ́ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal, n zɛ̃̀ n wɔ̀:«Nə́ wɔ́ ǹmyɛ́ lyì, Dəvyidi, nə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́Ezǝyi byǐ!Yə̀-zùlə́ dúdú, yə̀-zùlə́ dúdú yál nɛ́ ǹdə́ mɔ́,sə yə̀-zùlə́ yə̀ nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń sɛ̃ mɔ́ mɔ́!Bə̀ wɔ́ ǹ Yi rí rə̀ n'ê sɛ̃ mɔ́!»Dəvyidi zwẽ be, n zɛ̃̀ n pə bɛ yó-cìnə́ jààsɛ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́.¹⁹Manasɛ kwálá lyì jàlà myɛ y'à zù Manasɛ kwálá lyì jàlà myɛ y'à zù Dəvyidi ń gə́ yà ń tú n tó Shilisəti lyì bí ni bə̀ la m'e bú ǹdə́ Səyuuli yi ní mú. Sə lyì bə̀myɛ́ y'à yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə sɛ̃ mɔ yé, bə̀ Shilisəti lyì bí yó-cìnə́ bé jòm bə zhərh ǹdə́ dwã bə zɛ̃̀ bə ce ²⁰Dəvyidi kwɛ̃̀ bə̀ kwã, bə̀ y'à zhe: «È wɔ́ nə́ ywẽ́ né ń la góm n ló tɛ̃́ mɔ́ dɛnnɛ ń mà n kə́ n tó né n ce dwã yó ǹdə́ ń yó-cə́bal Səyuuli!» Dəvyidi gə́ tú ń la Shəkəlaagɛ yi ní, Manasɛ kwálá y lyì jàlà y'à zù mu, è yàl: Adəna ǹdə́ Yɔzabaadɛ ǹdə́ Yəjayɛl ǹdə́ Myəkayəə ǹdə́ Yɔzabaadɛ ǹdə́ Elyəwu ǹdə́ Shələtəyi, bə̀ y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ yó-cìnə́ bé Manasɛ kwálá y wẽ́.²²Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ sɛ̃ Dəvyidi ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ, bə̀ bə̀ gakó y'à wɔ́ kàndar, sə bə̀ jǐrh yó-cìnə́ Dəvyidi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́. ²¹Dɛ̃ gakó lyì y'à n'ê twí bə̀ súlí Dəvyidi ni bə̀ la m'e sɛ̃ mɔ, rə̀myɛ́ ce zulə́ jàà y lyì bí tú bə jǐrh nánzhəzhɔ̌ ǹdə Yi zulə́ jàà lyì ta.²³Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ̌ búlə́ bə̀ la bú mú, bə̀ tú bə twèlé Dəvyidi Ebərɔ̃ nɛ́, mùnì ga bə zwẽ Səyuuli pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bə pɔ̃, kɔn tó Cinu nyí rí ń yà ń pɔ mɔ́, yó wə́: ²⁴Zhəda kwálá y byǎ bɛ́, bə̀ y'à zhe nə̀kò ǹdə́ swé y'à wɔ́: nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ tə̀ldù ǹdə́ zɔ̃̌-lyɛlɛ (6 800) bə̀ co bə̀ cìn shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́; ²⁵Shəmənyɔ̃ byǎ bɛ́ wẽ́, lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ tàlpyɛ̀ ǹdə́ zɔ̌m (7 100) bə̀ y'à wɔ́ kàndar co bə̀ cìn shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́;²⁶Levyi kwálá y byǎ bɛ́ wẽ́ è yàl: nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀na ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (4 600), ²⁷e súlí Yɔyada, Aarɔ̃ jì y yó-cə́bal mɔ́, ǹdə́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (3 700) bə̀ y'à tó mo; ²⁸ǹdə́ Sadɔɔkɛ, ébɔ́-dǎl ń yà ń wɔ́ kàndɔ, ǹdə́ ń cìcì dwí rí yó-cìnə́ shí-èlyè ǹdə́ bə̀lyè.²⁹Bɛ̃zhamɛ kwálá y byǎ bɛ́, Səyuuli da-byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀tɔ̀ (3 000), bə̀myɛ́ nánzhəzhɔ̌ y'à gwẽ̌ n'ê twĩ̀ Səyuuli kɛ̀lɛ́ y lyì bí yil kɔn b'e yí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́. ³⁰Efərəyim kwálá y byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdə́ zɔ̃̌-lyɛlɛ (20 800) bə̀ y'à wɔ́ kàndar, lyì bə̀ yilə y'à du bə̀ dwə́ né wẽ́. ³¹Manasɛ kwálá y kə̀kàlà yá, yi-zùr sõ mó, byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ shí ǹdə́ lyɛlɛ(18 000) bə̀ j'a cír mùnì bə vò bə ce Dəvyidi jǐrh pyɔ̌.³²Yəsakaarɛ kwálá y byǎ bɛ́ bə̀ y'à yě ywẽ̀ kùr pyǎ mùnì bə lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ y'à mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́, è yàl: nunə zwã̌-àlyè 200, yó-cìnə́ ǹdə́ bə̀ da-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à cǐ. ³³Zabyəlɔ̃ kwálá y byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-ènu (50 000) bə̀ y'à tɛnɛ bə zhɛ̀ bə̀ zhǐ ǹdə́ bə̀ búlə́ wẽ̀ ré rə̀ wɔ́ dúdúmə́ dúdúmə́ mó, sə bə̀ y'à la vò bə bú ǹdə́ bə̀ wun gakó.³⁴Nəfətəlyi kwálá y wẽ́, è yàl: yó-cìnə́ mɔ̀rhɔ̀ (1 000), e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ tàlpyɛ̀ (37 000) sə̀ y'à zhe nə̀kwə̀r ǹdə́ swə́. ³⁵Dan kwálá y byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdə́ lyɛlɛ ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (28 600) sə̀ y'à wɔ̌ sə̀ m'a vò búlə́ jàà wa.³⁶Asɛɛrɛ kwálá y byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ shə́-èna (40 000) sə̀ y'à tɛnɛ sə̀ wɔ̌ sə̀ m'a vò búlə́ jàà wa. ³⁷Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yi-púrhí sõ mó, Orɔbɛn kwálá y ǹdə́ Gaadɛ kwálá y ǹdə́ Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè (120 000), bə̀ y'à zhe búlə́ wẽ̀ dwí gakó.³⁸Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀myɛ́ gakó, sə̀ y'à wɔ̌ búlə́ jàà w sə̀ m'a vò né mó, y'à tú Ebərɔ̃ ǹdə́ wu-põ̀ bə̀ la ce Dəvyidi jǐrh Esərayɛl púlə́púlə́ pyɔ̌. Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã bɛ́ gakó myɛ y'à tú ǹdə́ wu òdù bə̀ la ce Dəvyidi jǐrh pyɔ̌. ³⁹Bə mɛ̃ gàà dwã nə̀tɔ̀ ǹdə́ Dəvyidi bə̀ n'ê jí bə̀ n'ê nywɛ̀, bə̀ bə̀ da-byǎ bɛ́ y'à tɛnɛ bɛ. ⁴⁰Gàà nyí rí lyì bí, kɔn m'e yí Yəsakaarɛ ǹdə́ Zabyəlɔ̃ e súlí Nəfətəlyi lyì bí myɛ y'à n'ê zhĩ kùjú ǹdə́ bə̀nərh ǹdə́ yómde ǹdə́ bə̀nərh dwí dwã ǹdə́ nɛ̃ bə̀ m'ê twí bə̀ pɛ bɛ: è y'à wɔ́ mún ǹdə́ épyìlə́ búrú ǹdə́ də̀vɛ̃́-cèmé byǎ nánkùlə̀ ǹdə́ də̀vɛ̃́ ǹdə́ nwə̃̌ ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ e súlí və̌-ywàálɛ rə sú cɛ, bə̀ wu-nyɔ̃̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Esərayɛl nɛ́.

Chapter 13

¹Dəvyidi jòm n zhərh ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé e súlí lyì-fwààlɛ́ gakó. ²N zɛ̃̀ n wɔ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó gakó ne: «Kɔn gə mǎ á yilə, rə j'à n'ê shí Cinu nə́ Yi rí sõ, sə nə́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ nə́ pə nə́ da-byǎ bɛ́ bə̀ mɛ̃ Esərayɛl tənà y nyí rí gakó w mó, e súlí vwĩ̀-zwə́lnə* bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ wɔ bə̀ cɛmɛ nɛ́ bə̀ jě nə̀ wẽ́ mó ne, mùnì bə b'e mù dwã nɛ ǹdə́ nə́ba. ³Nə́ m'ǎ zɛ̃̀ nə́ ce nə́ Yi rí kùlkṍ w k'a kwɛ̃̀ o bə̀ nə́ sono, nyǐ nə́ yə̀ ò sõ cili Səyuuli yi ní ga yé.» ⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó gakó zwẽ nyí bə̀ bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ byili ní, bə̀ yò w y'à mǎ dwí rí púlə́púlə́ yírh wə.⁵Dəvyidi cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó dwã yó, kɔn zhì swɛ̃́ rɛ́ Ezhibti, jə̀-jĩ́ sõ mó, e m'e yí Ləbo-Amaatɛ, jə̀-gwã̀ sõ mó, mùnì ga bə vò bə kwè Yi kùlkṍ w Cərəyaatɛ-Yəyərim ní bə m'e bà. ⁶N zə bə̀ gakó n mə n vò Baala, Cərəyaatɛ-Yəyərim ní, Zhəda tənà y wa, mùnì ga bə vò bə kwè Yi kùlkṍ wə́, Cinu Yi mú mɔ̀bɔ́ ń jě shərəbɛ̃́bá* yó w mó kùlkṍ wə́, ǹdə bə̀ gə́ n'ê byõ̀ w né, bə m'e bà.⁷Yi kùlkṍ w y'à wɔ Abyənadaabɛ sõ kɛ̀lɛ́ wa, wɔ́ gàà bə̀ kwè w né bə cĩ́ vwə̃tu nándũ̀ wẽ́. Uzə ǹdə́ Ayəyɔ y'à ŋwɛ́nɛ́ vwə̃tu w yé né bə̀ m'ê la. ⁸Dəvyidi ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó y'à n'ê sɛ ǹdə́ bə̀ jàn gakó Yi yé né, bə̀ y'à súlí bə̀ n'ê núnə́, bə̀ n'ê dwí shətáárɛbá ǹdə́ árəpɛbá ǹdə́ gǔlsi, ǹdə́ sɛmbálɛbá bə súlí bə̀ n'ê wúl pɔ́lsɛ.⁹Bə̀ gə́ yú Cədɔ̃ cɛ y wa, nɛ̃ nɛ́ y'à dǎl námpɔ́lɛ́ sə nə ce kùlkṍ w byirh o tu tɛ̃́, Uzə zɛ̃̀ n cèlè ń jɛ̃̀ y ń la n mə n kwɛ̃́ wa. ¹⁰Cinu Yi lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Uzə dɛ̃́dɛ̃́, n já n mà mɔ, ń gə́ yà ń cèlè ń jɛ̃̀ y ń la n kwɛ̃́ kùlkṍ w mó yilə. Uzə já n cì tɛ̃́ gàà mɔ́, Yi yé né. ¹¹Dəvyidi wu zhìlì dɛ̃́dɛ̃́, bə̀ Cinu yà ń tó còrhò-tum mɔ̀bɔ́ ń pɔ Uzə ne mó dɛnnɛ n pul bɔ̀l ń dwí rí wẽ́. Ǹdə́ zà ga bə̀ gwẽ̌ n'ê byẽ̀ jàà èmyɛ́ bə̀ «Uzə bɔ̀l mɔ́ mə̀ pul mú»¹²Yi ywẽ zɔ Dəvyidi dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «À nə m'a ŋwɛ̀nɛ́ à zwẽ Yi kùlkṍ w à sõ?» ¹³13 Dəvyidi já ń kə́ ń yə̀ kùlkṍ w zə n mə n vò ń sõ, Dəvyidi Pyə̀-cɔ w w yé, ń ce bə zə w bə vò bə cĩ́ Gaatɛ lyì bal Obɛɛdɛ-Edɔm sõ kɛ̀lɛ́ wa. ¹⁴Yi kùlkṍ w j'a mɛ̃ Obɛɛdɛ-Edɔm sõ kɛ̀lɛ́ wa, cànsɛ̀ sə̀tɔ̀, sə Cinu Yi cĩ́ bwəl Obɛɛdɛ-Edɔm kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ́ ń nyǎn mɔ́ yó.

Chapter 14

¹Tiiri pyɔ̌ Yəram twĩ̀ lyì Dəvyidi sõ ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛbá dǎr ǹdə́ nə́kul-sə̀lnə ǹdə́ də̀-sə̀lnə bə̀ la lù jì bə pɔ̃. ²Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi lwar bə̀ Cinu Yi yà ń cír mu ń la n yə̀ Esərayɛl pyɔ̌, sə ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ còrhó w y'à já dɛ̃́dɛ̃́ Esərayɛl Yi dwí rí yilə.³Dəvyidi jú kana dwã Zhərəzalɛm nɛ́, sə ń súlí n lù bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ dwã. ⁴Nyǐ byɛ̀bɛ́ ń lùl Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ yilə né: Shãməwa ǹdə́ Shɔbaabɛ ǹdə́ Natã ǹdə́ Saləmɔ, ⁵ǹdə́ Yəbaarɛ ǹdə́ Elyəshəwa ǹdə́ Eləpəlɛɛtɛ ⁶ǹdə́ Nɔga ǹdə́ Nəfɛɛgɛ ǹdə́ Yafəya ⁷ǹdə́ Eləshama ǹdə́ Bəəlyada e súlí Elyəfɛlɛɛtɛ.⁸Shilisəti lyì bí nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ tútǔ Dəvyidi ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ n jǐrh Esərayɛl púlə́púlə́ pyɔ̌. Rə̀myɛ́ ce, bə̀ gakó j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê pyà mɔ bə̀ la zal. Dəvyidi nyɛ̀ɛ̀ rɛ, ń zɛ̃̀ n du ń la n vò n jəl be. ⁹Shilisəti lyì bí bə̀ bə yí bə bú bə zwẽ Erəfəyitəbá vɔlɔ wá.¹⁰Dəvyidi zɛ̃̀ n bwə̀rh Yi n wɔ̀: «À mə̌ s'a vò a bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí? Ǹ m'ǎ ce be à jɔ̃̀ wa?» Cinu Yi lyár mɔ n wɔ̀: «Zhəl, à m'a ce be ǹ jɔ̃̀ wa.» ¹¹Rə̀myɛ́ yó, Shilisəti lyì bí zhə̀l bə yí Baal-Pərəsim, sə Dəvyidi ŋwɛ̀nɛ́ bɛ gàà. N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Cinu tó à dɛnnɛ n pul bɔ̀l à zwə̀ bé cəcəl w ǹdə nɛ̃̌ gə́ y'a kǎr byìbyílú ní!» Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ co jàà y èmyɛ́ mɔ́ yil bə̀ Baal-Pərəsima». ¹²Shilisəti lyì bí dùr bə yẽ̌ bə̀ yə né ne gàà; sə Dəvyidi pɔ nyí n wɔ̀: «bə̀ ji ni myǐn».¹³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Shilisəti lyì bí k'e bà, bə̀ la bú bə zwẽ Erəfəyitəbá vɔlɔ wá. ¹⁴Dəvyidi zɛ̃̀ n kə́ n bwə̀rh Yi, sə Yi wə̀l mo: «Bə̀k'á tó bə̀ kwã nɛ́ ń mə́ bú ǹdə́ bɛ yé: byə́byɛ́lɛ́ bɛ ń tó kwã nɛ́, ń ce cèmé né ǹ yé né, ń zɛ̃̀ ń vò ń bə̀ bə̀ səta.¹⁵Sə ǹ gə tú ǹ nyɛ̀ɛ̀ nə̀rh dweme cèmé né yə́-pɛ̀lɛ́ wa, sə́ j'á du n ji búlə́ né kùrə̀, bə̀ wɔ́ Yi rə̀ du rə̀ wɔ ǹ yé né rə̀ la bú rə ŋwɛ̀nɛ́ Shilisəti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́.» ¹⁶Sə Dəvyidi wɛ̀rhɛ́ ǹdə Yi gə́ y'à pɔ mɔ nyí ní, bə j'a ŋwɛ̀nɛ́ Shilisəti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kɔn zhì Gəba e m'e yí Gəzɛɛrɛ. ¹⁷Dəvyidi yil ré j'a zɛ̃̀ rə du tənèsé gakó wẽ́, Cinu Yi ce Dəvyidi ywẽ zə dwə́ né gakó.

Chapter 15

¹Dəvyidi lù jìrh Dəvyidi Pyə̀-cɔ w w ń cìcì yilə; n tɛnɛ jàà n zɛ̃̀ n pú kòrhó né, Yi kùlkṍ w yilə. ²N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Levyi dwí rí lyì bí dúdú bə̀ mə̌ sə bə kwè Yi kùlkṍ wə́, wɔ́ bə̀myɛ́ Cinu Yi cír bə̀ la n'ê zhĩ wə, sə bə súlí bə̀ n'ê nyǐ ò yò gaga yilə.» ³Dəvyidi ce bə cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó dwã yó Zhərəzalɛm nɛ́ mùnì ga bə kwè Cinu kùlkṍ w bə m'e vò jàà y kɛ̀bɛ́ ń yà ń tɛnɛ ò yil mú wə.⁴N cĩ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí myɛ dwã yó: ⁵Kəyaatɛ byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: bə̀ yó-cə́bal Urəyəə ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́, nunə 120; ⁶Mərəri byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: bə̀ yó-cə́bal Asaya ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́, nunə 220;⁷Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: bə̀ yó-cə́bal Yɔwɛl ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́, nunə 130; ⁸Eləsafã byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: bə̀ yó-cə́bal Shəmaya ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́, nunə ⁹200;9 Ebərɔ̃ byǎ bɛ́ wẽ́ è yàl: bə̀ yó-cə́bal Elyɛl ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́, nunə 80; ¹⁰Uzhəə byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: bə̀ yó-cə́bal Amyənadaabɛ ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́, nunə 112.¹¹Dəvyidi byẽ̀ vwĩ̀-zwə́lnə* Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ e súlí Levyi dwí rí lyì bí: Urəyəə ǹdə́ Asaya ǹdə́ Zuwəə ǹdə́ Shəmaya ǹdə́ Elyɛl ǹdə́ Amyənadaabɛ. ¹²N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Á wɔ́ Levyi dwí rí lyì bí yó-cìnə́. Tɛnɛ-na á cìn Cinu yilə, ámyɛ̌ ǹdə́ á da-byǎ bɛ́, sə á kwè Cinu, Esərayɛl Yi rí kùlkṍ wə́, á vò á cĩ́ jàà y kɛ̀bɛ́ à tɛnɛ ò yil mú wə.¹³Twər nã́yéé ré á gə́ y'ǎ tɛ̀nɛ́ nɛ́ mɔ́ ce, Cinu nə́ Yi rí pɔ nə́ba còrhò-tum mə tó ǹdə́ cu, bə̀ nə́ yə̀ kùlkṍ w kwè ǹdə nyə́ né gə́ n'ê byili ní yé.» ¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí zɛ̃̀ bə tɛnɛ bə̀ cìn Cinu yilə, bə̀ la m'e vò bə kwè Cinu Yi, Esərayɛl Yi rí kùlkṍ wə́. ¹⁵Levyi dwí rí lyì bí zə cǎbrɛ nándə̀dwààlɛ̀ rə̀lyè bə m'e zhĩ Yi kùlkṍ w bə̀ pyə́pyɛla wa, ǹdə Cinu nyí rí tɛ̀bɛ́ Muyiisi yà ń pɔ rə tó Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nɛ mɔ́.¹⁶Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ Levyi dwí rí yó-cìnə́ bé ne bə̀ bə̀ cír bə̀ da-byǎ bɛ́ bə yə̀ núnnə ǹdə́ bə̀ dɛ̀lɛ̀ wẽ̀, lǔtibá ǹdə́ lyííribá* e súlí sɛmbálɛbá* bə̀ la bə dú ri ǹdə́ bə̀ jàn gakó bə m'e byili bə̀ wu-nyɔ̃̀ fùwə́ yə́. ¹⁷Levyi dwí rí lyì bí cír Zuwəə byǐ Emã ǹdə́ ń da-byǐ Bərəca byǐ Asaafɛ; bə̀ da-byǎ Mərəri byǎ bɛ́ wẽ́ bə̀ cír, Kəshaya byǐ Etã; ¹⁸e súlí bə̀ da-byǎ bɛ́ bə̀ y'à pú bi mú: Zakarɛ ǹdə́ Bɛn ǹdə́ Yazhɛl ǹdə́ Shəməramɔɔtɛ ǹdə́ Yəyəə ǹdə́ Unni ǹdə́ Eləyaabɛ ǹdə́ Bənaya ǹdə́ Maasəya ǹdə́ Matəca ǹdə́ Eləfələwu ǹdə́ Myəkənəya ǹdə́ Obɛɛdɛ-Edɔm e súlí Yəyəə.¹⁹Núnnə bé wẽ́, è yàl: Emã ǹdə́ Asaafɛ e súlí Etã, bə̀ y'à n'ê dwí kàmmɔ sɛmbálɛbá nyɛ̀bɛ́ nə̀ zhe cəl; ²⁰Zakarɛ ǹdə́ Azhɛl ǹdə́ Shəməramɔɔtɛ ǹdə́ Yəyəə ǹdə́ Unni ǹdə́ Eləyaabɛ ǹdə́ Maasəya e súlí Bənaya y'à n'ê ji nwísí ǹdə́ árəpəbá; ²¹Matəca ǹdə́ Eləfələwu ǹdə́ Myəkənəya ǹdə́ Obɛɛdɛ-Edɔm ǹdə́ Yəyəə e súlí Azazha y'à n'ê kwɛ̃́ ǹdə́ lyííribá.²²E súlí Kənanya, Levyi dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê zhĩ kùlkṍ w mó yó-cə́bal mɔ́, yà ń nə́ ń nyǐ kùlkṍ w zhũ mú yò, bə̀ ń yà ń zhe rə̀ yàlà. ²³Bərəca ǹdə́ Eləkana y'à wɔ́ kùlkṍ w dɛ̀nna. ²⁴Vwĩ̀-zwə́lnə Shəbanya ǹdə́ Yɔshafaatɛ ǹdə́ Nətanəyəə ǹdə́ Aməsəyi ǹdə́ Zakarɛ ǹdə́ Bənaya e súlí Elyəzɛɛrɛ y'à wɔ Yi kùlkṍ w yé né bə̀ n'ê wúl pɔ́lsɛ. Obɛɛdɛ-Edɔm ǹdə́ Yəyəya y'à wɔ́ kùlkṍ w dɛ̀nna.²⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi ǹdə́ Esərayɛl náncɛsɛ́, e súlí nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ yó-cìnə́ bé du bə̀ la vò bə kwè Cinu Yi dɔbrɛ kùlkṍ w Obɛɛdɛ-Edɔm sõ kɛ̀lɛ́ wa, ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. ²⁶Bə zə nə̀-byərh shàlpyɛ̀ ǹdə́ pyì-byərh shàlpyɛ̀ bə m'e zwə́l vwĩ̀ bə pə mùnì ga Yi sɛ̃ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ y'à la dɔbrɛ kùlkṍ w zhũ mú ni.²⁷Dəvyidi yà ń zù lɛ̃̌ kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀, ńmyɛ̌ ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê zhĩ kùlkṍ w mó, ǹdə́ núnnə bé e súlí Kənanya ń yà ń nə́ ń nyǐ kùlkṍ w zhũ mú yò mó ga. Dəvyidi yà ń súlí n zù vwĩ̀-zwə́lnə kàmə̀zwǐ è sɔ̃̀ ǹdə́ lɛ̃̌. ²⁸Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó kwè Cinu Yi dɔbrɛ kùlkṍ w bə̀ m'ê bàn Zhərəzalɛm ǹdə́ bə̀ n'ê jəjɛ, bə̀ n'ê wúl pyì-byərh nyu pɔ́lsɛ ǹdə́ pɔ́lsɛ, bə̀ n'ê dwí sɛmbálɛbá ǹdə́ lǔtibá e súlí lyííribá.²⁹Cinu Yi kùlkṍ w gə́ yú Dəvyidi Pyə̀-cɔ w yi ní, Səyuuli bə̀kɔ́ Myəkal tó cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ n gwɛ̃ n nyǐ pwẽ̀ ne. N nə pyɔ̌ Dəvyidi ń nə́ ń fwɛ̃́ n jà ń nə́ ń sɛ, n fulsi mu ń wẽ́.

Chapter 16

¹Bə zə Yi kùlkṍ* w bə b'e cĩ́ w kòrhó* w Dəvyidi yà ń pú ò yil mú wə, bə zɛ̃̀ bə zwə́l vwə̃̀* námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀, Yi yé né. ²Dəvyidi gə́ zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né n zhɛ̀, ń cĩ́ bwəl* dwí rí yó Cinu Yi yil yilə. ³N zɛ̃̀ n ce bə pə tẽ̀ẽ́ dwí byǎ búr-dɔ̌ ǹdə́ də̀vɛ̃́-cǒ byǎ nánkùlə̀ búrú Esərayɛl lò gakó ne, bal ǹdə́ kɛ̃ ga nɛ.⁴Dəvyidi vùr Levyi dwí rí lyì n cĩ́ Cinu Yi kùlkṍ w yé né bə̀ y'à la tũ̌ bə m'e ji Cinu, Esrayɛl Yi rí yə̀-bya, bə nún mu sə bə cèrhé mó: ⁵Asaafɛ yà ń wɔ́ bə̀ yó-cə́bal mɔ́, Zakarɛ zɛ̃̀ n pú mu; e súlí Yəyəə ǹdə́ Shəməramɔɔtɛ ǹdə́ Yəyəyɛl ǹdə́ Matəca ǹdə́ Eləyaabɛ ǹdə́ Bənaya ǹdə́ Obɛɛdɛ-Edɔm; Yəyəyɛl yà ń zhe lǔtibá ǹdə́ lyííribá; Asaafɛ yà ń nə́ ń dwí sɛmbálɛbá. ⁶Vwĩ̀-zwə́lnə* Bənaya ǹdə́ Yazhɛl y'à j'â n'ê wúl pɔ́lsɛ Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w yé né twéé twéé.⁷Wɔ́ dɛ̃ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Dəvyidi cír Asaafɛ ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ n ce bə̀ n'ê nyǐ Cinu Yi còrhó yò w yò, twər nã́yéé ré. ⁸Cèrhé-nə Cinu Yi, nún-nə ń yil ré,ce-nə dwə́ né lwar ń tũ̀-fwààlɛ́ párá. ⁹Nún-nə mo, dú-nə dààlɛ̀ ń yilə;Cĩ́-nə ń màmyaarhɛ́ nyí á k'á bwérhé.¹⁰Zhẽ̌-nə á ywẽ́ dɛ̃̌, ń yil ré rə̀ bə dõ zhe mó yilə,sə á ce á wun yə̀ nyànámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á pyà Cinu mú! ¹¹Pyǎ-na Cinu Yi e súlí ń jàn rɛ́,pyǎ-na ń yé-zwã̌ y twéé twéé gakó.¹²Lyǐrh-nǝ màmyaarhɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ǹdǝ́ bùrsí ń kɔ́ ǹdǝ́ ń nyí mú, ¹³Esǝrayɛl dwí, ń tùntùnnǝ mó, Zhakɔbɛ byǎ, ń cír mó! ¹⁴Bǝ-zhɔ-zhe wɔ́ á Yi, ń nǝ́ ń kɛ́ ń bùrsí lũ w púlǝ́ púlǝ́ yó.¹⁵Lyǐrh-nə ń dɔbrɛ́ yò twéé twéé yilə,ń nyí rí ń bwəl nàmbala kùrə̀ mɔ̀rhɔ̀ yil mú yò, ¹⁶ń dɔbrɛ́ ń zɔ ǹdə́ Abəraam mɔ́,ń nyí rí ń bwəl Yəzakɛ nɛ mɔ́; ¹⁷ń ce rə jǐrh nyí ń vùr Zhakɔɔbɛ yilə,dɔbrɛ rə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé Esərayɛl yilə, ¹⁸ń gə́ wòwə̀: «À m'a pɔ̃́ Kanaã tənà yá;wɔ́ á cəl-tənà yá.».¹⁹Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ y'à wɔ̌ ába bə̀ m'a gà,á y'ǎ wɔ́ zhələ màngɛlɛ́ cɔ w wa. ²⁰Bə̀ y'a shə́r cɔ kɔ̀ wẽ́ bə vò bə zù ò dõ wẽ́,bə shə́r tənà kɛ̀ wẽ́ bə vò bə zù è dõ wẽ́, ²¹Sə Yi yə̀ lò mə̀dù ga myɛ nɛ yẽ̌ n nwɛ̀nɛ̀ bɛ yé,rə̀ tə̀ bə̀ yil rə pǝ còrhò-tum pyǎ nɛ, rə wɔ̀: ²²«Bə̀-na à lyì bí byɛ̀bɛ́ à cír mú dwə̀rh yé,Bə̀-na lwɛlɛ wɛ̀rhɛ́ à nyì-zwennə* bé nɛ yé.»²³Lũ lyì gakó, nún-nə Cinu Yi;bwə̌l-nə ń vwǎrh mɔ́ dɛ̃ wɔ́ dɛ̃; ²⁴Bwə̌l-nə ń zùwə́ y dwə́ né gakó cəcəl wə,Bwə̌l-nə ń tũ̀-fwààlɛ́ lyì bí gakó ne.²⁵Bə̀ Cinu já, n jà ń mə̌ ǹdə́ còrhó pɔ,ń nə́ ń zɛ̃̀ wu ni dɛ̃́dɛ̃́ du yə né dwã bɛ́. ²⁶Dwə́ né dwã bɛ́ yə né bə kùr zhe yé,sə wɔ́ Cinu Yi ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌-yi rí. ²⁷Ń yé y sú ǹdə́ còrhó ǹdə́ zùwə́,jàà y kɛ̀bɛ́ ń wɔ è wẽ́ mó sú ǹdə́ jàn ǹdə́ wu-nyɔ̃̀.²⁸Tənèsé gakó dwə́ né, bà-na á cèrhé Cinu Yi,bwə̌l-nə ń còrhó w ǹdə́ ń jàn rɛ́; ²⁹cèrhé-nə ń yil ré.Zə-na á pɛnɛ́ y á m'á bà, zwí-nə á bə̀ ń yé né;wùlì-nə tɛ̃́ ń yé né, ń gə nə́ ń byili bə̀ ń wɔ́ Yi yi ní.³⁰Lũ w lyì bí gakó, didi-nə, ń yé né.Zhə̀nà, lũ w zhǐ kẽkẽ, ò də̀ zhízhǔ kɔn yé. ³¹dɛ̃̌-yi rí ce rə̀ wu yə̀ nyàn, cɛ y fǔ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀!Wál-na dwə́ né gakó ne: «Cinu Yi wɔ́ pyɔ̌!»³²Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w ǹd'ô nə̀cɛ̀ndɛ́ ga ce dweme;cɛsɛ́ púlə́púlə́ yál wu-nyɔ̃̀ wẽ́, ³³Sə rə̀myɛ́ yi ní, túr rí cèmé né búbwéé ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ Cinu Yi yé né,bə̀ ń bàn ń la lũ w bùrsí kɔ́.³⁴Cèrhé-nə Cinu Yi, ń gə́ wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal yilə,ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga yilə. ³⁵Sə á wɔ̀ mɔ:«Yi nə́ zwennə, zwẽ nə́ba,zwẽ nə́ba dwə́ né dwã bɛ́ jɔ̃̀ wa,sə́ cĩ́ nə́ba dwã yó.Rə̀myɛ́ yi ní, nə́ m'ǎ cèrhé ǹ yil ré,ǹ yil ré rə̀ wɔ́ rə̀ dúdú mú,nə́ wun m'a yə̀ nyàn nə́ gə́ n'ê cèrhé mó yilə.»³⁶Cinu, Esərayɛl Yi rí, nə còrhó,twéé twéé gakó!Dwí rí gakó zɛ̃̀ rə wɔ̀: «Amɛ̀n! Cèrhé-nə Cinu!»³⁷Dəvyidi yẽ̌ Asaafɛ ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə̀ j'â n'ê twĩ̀ tum rí gaga, kɔn tó nyí rí bə̀ pɔ dɛ̃ gakó yil mú ne, Cinu Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w yé né gàà; ³⁸N zɛ̃̀ n cír Obɛɛdɛ-Edɔm ǹdə́ ń da-byǎ shə́-shə̀ldù ǹdə́ lyɛlɛ, e súlí Yədutũ byǐ Obɛɛdɛ-Edɔm ǹdə́ Osa bə yə̀ étwí-ènyə́ né dɛ̀nna. ³⁹Dəvyidi yẽ̌ vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé nɛ Cinu dúdú jì y yé né, Gabaɔ̃ vwə̃̀ né zwə́l jàà y wa,⁴⁰mùnì ga bə̀ n'ê zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́, vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ jùlú w yó, nəkɔkɔ́lɛ́ ǹdə́ də̀dɛ̀nɛ́ ga, sə bə wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ kɛ̃ nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu pɔ Esərayɛl nɛ mɔ́ wẽ́ mó ne. ⁴¹Emã ǹdə́ Yədutũ e súlí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à j'a cír bə̀ la Cinu còrhó bə wɔ̀: «ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga yil mú», y'à súlí bi.⁴²Emã ǹdə́ Yədutũ y'à súlí bi bə̀ m'ê nyǐ pɔ́lsɛ́ ǹdə́ sɛmbálɛbá sə̀ cələ n'ê dwi mú e súlí wə̀-dúúrí bə̀ m'ê kwɛ̃́ Yi nwísí mú yò. Yədutũ byǎ bɛ́ y'à n'ê yìlì étwí-ènyí rí ne. ⁴³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, dwí rí púlə́púlə́ lyɛ̃, lò gakó vò ń dǒ-sõ, Dəvyidi myɛ kwɛ̃̀ n vò ń dǒ-sõ, ń la n vò n cĩ́ bwəl ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí yó.

Chapter 17

¹Dəvyidi gə́ tú n bə̀ ń jě ń pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y w yi ní, dɛ̃ rə̀dù ń wə̀l Yi nyì-zwennə* Natã nɛ: «Nyǐ àmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ sɛ́ɛ́dərɛbá dǎr jì wẽ́, e jà Cinu Yi dɔbrɛ kùlkṍ* w wɔ gã̀-jɛ̀rh kòrhó* kùr wə.» ²Natã zɛ̃̀ n wɔ̀ Dəvyidi ni: «Wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ yǎl ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, bə̀ Yi ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́.»³Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ cìcì cəcɛ̃ yá, Cinu zɔ̀m ǹdə́ Natã n wɔ̀: ⁴«Zhəl ń vò ń wɔ̀ à tùntùnnə Dəvyidi ni: Nyǐ Cinu nyí rí: È də̀ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ lù jì ń pɛ̃ a jòm è wẽ́ yé. ⁵Kɔn zhì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə́r Ezhibti ní mú e m'e yí zà dɛ̃ rɛ́, à yə̀ jì wẽ́ jòm gaga yé, à y'à n'â zhì jàà w à zhə̀l è dõ w sə wɔ́ kòrhó w à y'à ŋwɛ́nɛ́ nɛ́. ⁶À gə́ zhə̀l mə̀gã̌ gakó, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl w mó, à nə bwə̀rh Esərayɛl bù-kárna bɛ́ byɛ̀bɛ́ à pɔ bɛ nyí bə̀ bə̀ kál à dwí rí mú mə̀dù ga myɛ a wɔ̀: ‹Byè yil á yə̀ sɛ́ɛ́dərɛbá dǎr jì lwì á pɛ̃?›⁷Rə̀myɛ́ ce, ǹ m'ǎ zɔ̀m ǹdə́ à tùntùnnə Dəvyidi ń wɔ̀: Nyǐ lũ gakó Cinu mú nyí rí: Wɔ́ àmyɛ́ à kɔl mɔ́ vwàmá nɛ́ kwã nɛ́ mùnì ga ń jǐrh à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó-cə́bal. ⁸À yàl nɛ́ ǹdə́ mɔ́ ǹ gə́ zhə̀l mə̀gã̌ mɔ́ gakó, a gu ǹ zwə̀ bé gakó ǹ yé né, sə à m'a ce ǹ yil ré du ǹdə lũ w lyì-fwààlɛ́ yilə né gə́ du ní.⁹À m'a pyà jàà èdù a pə à dwí Esərayɛl nɛ, a zɛ̃̀ a ce rə̀ j'â jě gàà. Ywẽ k'ê t'â la rɛ zal yé, sə lyì-gurnə myɛ k'ê t'â la rɛ nɔ̀nɔ̀ ǹdə shãã ga, ¹⁰à gə́ y'à ce bù-kárnabá cìní à dwí Esərayɛl mɔ́ yi ní ga mɔ́ ta yé. À ŋwɛ̀nɛ́ ǹ zwə̀ bé gakó, a zɛ̃̀ a byili mú bə̀ à m'a lù jì a pɔ̃́.¹¹Ǹ gə tú ǹ cɛ ǹ bwə́l cú yi ní, à m'a zhẽ̌ ǹ dwí rí yó dɛ̃̌, à m'a cír ǹ cìcì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ ǹ lùl mú mə̀dù n yə̀ pyɔ̌ ǹ jàà wa. Sə à m'a ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùr zhə̀n zhə̀nà. ¹²Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n lù jì n pɛ̃, sə à m'a ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùr gaga yilə.¹³À m'a yə̀ da ń yilə, sə ńmyɛ mà n yə̀ byǐ à yilə; à wu-bɔ̀nɔ̀ w t'â la kwǎrh ń yil ǹdə à gə́ kwàrh w mɔ̀bɔ́ ń yàl ǹ yé né n yə̀ pyɔ̌ mɔ́ ta yil yé. ¹⁴À m'a ce ń já ń ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ gaga à jì y ǹdə́ à tənà y wẽ́, à m'a ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùr gaga yilə.» ¹⁵Natã cĩ́ Dəvyidi ni zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ gakó ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu co pwẽ̀ ne n byili mu mú.¹⁶Rə̀myɛ́ yó pyɔ̌ Dəvyidi zɛ̃̀ n bə̀ n jòm Cinu Yi yé né, n wɔ̀: «Àmyɛ́ wɔ́ mɔ̌, Cinu Yi? À dwí rí wɔ yẽ̀, ń mə́ kwè ne ń cĩ́ jàà y kɛ̀bɛ́ à zhǐ è wẽ́ zà mɔ́? ¹⁷E jà rə̀myɛ́ y'à gwẽ̌ wɔ́ námpɔ́lɛ́ ǹ yírh wə, à Yi, ń zɛ̃̀ ń dámǎ ǹ nə́ ǹ bwəl nyí ǹ tùntùnnə mó dwí rí shò kwã nɛ́ ǹdə́ kɔn gwẽ̌ nyɛ. Ǹ nyǐ ni ǹdə lyì-fɔ̀lɔ̀ ta, Cinu Yi. ¹⁸Bə̀kɔ́n Dəvyidi wɔ̌ ń mà n kə́ n wɔ̀ mɔ́ kə́dò, zùwə́ y kɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ pɛ ǹ tùntùnnə mó ne mɔ́ shò kwã nɛ́? Ǹmyɛ́ yě ǹ tùntùnnə mó párá.¹⁹Cinu, wɔ́ ǹ tùntùnnə mó yilə, ǹdə́ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w ò ce ń twĩ̀ tũ̀-fɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ǹ la mə́ byili ǹ zùwə́ y nánfɔ̀lɔ̀ w gə́ wɔ́ nɛ́. ²⁰Cinu Yi, ǹ bə nyɛrh-dõ zhe yé, è gə wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó nə́ zhã̌ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m mɔ́, Yi dõ tɛ̀nɛ́ yé, è gə də̀ ǹmyɛ́ dúdú sásá. ²¹Dwí rə̀dù myɛ cìcì wɔ lũ w yó rə̀ nyɛ̌ ǹdə Esərayɛl, ǹ dwí rí ta zhə̀nà? Dwí rí tɛ̀bɛ́ ǹ zhə̀l ń vò ń vwǎrh Ezhibti ní mùnì ga ń ce rə yə̀ ǹmyɛ́ dwí ń zɛ̃̀ ń jì dwə́ dwã rə̀ yé né ń mə́ ń ce ǹ yil ré du, ǹ yil ré ywẽ súlí rə̀ zhe lyì bí mú?²²Ǹ cír ǹ dwí Esərayɛl ń pə ǹ cìn ni mùnì ga rə yə̀ ǹ dwí gaga yilə, sə wɔ́ ǹmyɛ́, Cinu Yi, ǹ jǐrh rə̀ Yi. ²³Rə̀myɛ́ ce èlǎsɛ̃́ Cinu, ce ǹ nyí rí tɛ̀bɛ́ ǹ bwəl ǹ tùntùnnə mó ǹdə́ ń dwí rí shò kwã nɛ́ mɔ́ pyìrh. Wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ wə̀l né! ²⁴Ce rə pyìrh zhə̀n ga, sə ǹ yil ré nə còrhó gaga yilə, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə wɔ̀: lũ gakó Cinu mú, Esərayɛl Yi rí, wɔ́ Yi Esərayɛl yilə; sə ǹ tùntùnnə Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y cĩ́ kùr, e zhì kẽkẽ, ǹ yé né!²⁵Zhə̀n ga, wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì, à Yi, ǹ pár ń byili ǹ tùntùnnə mó ne bə̀ ǹ m'ǎ lù kɛ̀lɛ́ ń pɔ̃. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ pɔ wu-jɔ̀ ǹ tùntùnnə mó ne ń mə́ ń lwə̀l mó lwə̀lə́ y kɛ̀bɛ́. ²⁶Èlǎsɛ̃́, Cinu Yi, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Yi, e jà ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ cĩ́ wu-nyɔ̃̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ ǹ tùntùnnə mó ne. ²⁷Shɛ̀nɛ́ ń cĩ́ bwəl ǹ tùntùnnə mó kɛ̀lɛ́ yó èlǎsɛ̃́ mùnì ga e yə̀ ǹ yé né gaga yilə, b'è gə wɔ́ ǹmyɛ́ Cinu Yi ǹ nə́ ǹ cĩ́ bwəl rə̀ yó, rə̀ m'a j'a nə bwəl gaga yilə!»

Chapter 18

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, n ce be cìzhìlə̀. N zwẽ Gaatɛ cɔ w ǹd'ô gə́ cǐ má nyí rí bə̀ jɔ̃̀ wa. ²N bú n ŋwɛ̀nɛ́ Mɔwaabɛ myɛ, Mɔwaabɛ lyì bí jǐrh ń yómə́, bə̀ n'ê pɛ mɔ myə̌l-kwǎndɛ.³Dəvyidi bú n ŋwɛ̀nɛ́ Sɔba pyɔ̌ Adadəzɛɛrɛ, Amaatɛ səta, Adadəzɛɛrɛ gə́ zhə̀l n zwẽ Efǝraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nyí rí n cìní yi ní. ⁴Dəvyidi zɛ̃̀ n zwẽ Adadəzɛɛrɛ búlə́ eshərh-vwə̃tura mɔ̀rhɔ̀ (1 000) ǹdə́ eshə-jòmnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tàlpyɛ̀ (7 000) e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê zhə̀l tɛ̃́ búlə́ bú yi ní mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè (20 000). Dəvyidi gõ̀ vwə̃tur rí eshesé nə̀-gwěsé, n zɛ̃̀ n yẽ̌ sə̀myɛ́ zɔ̌m sásá.⁵Siri lyì bí bə̀ jě Damaasɛ nɛ́ mɔ́ bə̀ bə sɛ̃ Sɔba pyɔ̌ Adadəzɛɛrɛ nɛ, sə Dəvyidi gu bə̀ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè (22 000). ⁶Dəvyidi cír yó-cìnə́ n cĩ́ Siri lyì bí tənà è wɔ Damaasɛ nɛ́ mɔ́. Siri lyì bí jǐrh ń yómə́, bə̀ n'ê pɛ mɔ myə̌l-kwǎndɛ. Cinu Yi ce Dəvyidi jí bɛlɛ ń gə́ zhə̀l mə̀gã̌ gakó.⁷Dəvyidi zwẽ sánə́má nə̀kwə̀r ré rə̀ y'à wɔ Adadəzɛɛrɛ yìlnə bé sõ mó n mə n bə̀ Zhərəzalɛm. ⁸N súlí n zwẽ kàmmɔ ò y'à búl ò já dɛ̃́dɛ̃́, Adadəzɛɛrɛ tənà y cɛmɛ nə̀lyè, Təbaatɛ ǹdə́ Kuuni ne. Saləmɔ tú n bə̀ n zə kàmmɔ w òmyɛ́ n mə n zùrhì Zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y ǹdə́ yə né e súlí è kàmmɔ nə̀zhẽ̌ né.⁹Amaatɛ pyɔ̌ Towu tú n bə̀ n nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Dəvyidi bú n ŋwɛ̀nɛ́ Sɔba pyɔ̌ Adadəzɛɛrɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó. ¹⁰Rə̀myɛ́ yó, ń twĩ̀ ń byǐ Adɔram Dəvyidi sõ mùnì ga n vò n ce mo sə n súlí n ji ń yə̀-bya ń gə́ bú ǹdə́ Adadəzɛɛrɛ n ŋwɛ̀nɛ́ mɔ mɔ́ yilə, bə̀ Adadəzɛɛrɛ yà ń wɔ́ Towu zù-bal. Adɔram yà ń zɔ wẽ̀ rə̀ zùrhì ǹdə́ sánə́má ǹdə́ sə̀byǐ e súlí kàmmɔ n bə̀ n pə Dəvyidi ne. ¹¹Pyɔ̌ Dəvyidi pə wẽ̀ ré rə̀myɛ myɛ Cinu Yi ni, e súlí sə̀byǐ mú ǹdə́ sánə́má mɔ́ ń yà ń zwẽ dwə́ né dwã bɛ́ sõ mó, Edɔm lyì bí ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bí ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ ǹdə́ Shilisəti lyì bí ǹdə́ Amalɛɛkɛ lyì bí sõ mó.¹²Səruyə byǐ Abyəshəyi ŋwɛ̀nɛ́ Edɔm lyì bí nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ lyɛlɛ (18 000) Nə̀kwə̃̌ y jə́ y wə. ¹³N zɛ̃̀ n cír lyì n cĩ́ Edɔm tənà y yé né. Edɔm lyì bí gakó jǐrh Dəvyidi yómə́. Cinu Yi yà ń nə́ ń ce Dəvyidi jí bɛlɛ ń zwə̀ bé gakó yó wə, ń gə́ nə́ ń zhə̀l mə̀gã̌ gakó.¹⁴Dəvyidi jú pyɛ̀lɛ̀ Esərayɛl púlə́púlə́ yó wə. Ń yà ń nə́ ń zal ń lyì bí gakó zhə̀n ǹdə́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ y'à n'ê yǎl nɛ́. ¹⁵Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ yà ń wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal; Ayəluudi byǐ Yɔshafaatɛ yà ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ nyí-zwennə; ¹⁶Ayətuubi byǐ Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ byǐ Abyəməlɛɛkɛ y'à wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə; Shavəsha yà ń wɔ́ sá-kanna; ¹⁷Yɔyada byǐ Bənaya yà ń wɔ́ Kərɛɛtɛ lyì bí ǹdə́ Pəlɛɛtɛ lyì bí yó-cə́bal; sə Dəvyidi byǎ bɛ́ y'à wɔ́ lyì-yə́ə́ bé ń yala nɛ.

Chapter 19

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ Naashɛ tú n bə̀ n cì, ń byǐ mú zɛ̃̀ n jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa. ²Rə̀myɛ́ yó, Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀: «À m'a zə Naashɛ byǐ Anuuni ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ bə̀ ń da zɔ nɛ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀.» Dəvyidi twĩ̀ lyì ń sõ mùnì bə zə ń wu ni ń da mɔ́ cu mú shò kwã nɛ́. Sə Dəvyidi tùntùnnə bé ń twĩ̀ mú gə́ yú Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənà y wa, Anuuni sõ bə̀ la ń wu ni zal yi ní, ³Amɔ̃ byǎ bɛ́ yó-cìnə́ bé wə̀l Anuuni ni: «Ǹ nə́ ǹ bùl bə̀ Dəvyidi wɔ́ ǹ da mɔ́ nyɔ̀mɔ̀ è ce n twĩ̀ lyì ǹ sõ bə̀ la b'e shíshéré ǹ wu ni? È də̀ cɔ w bə̀ la zə surhə bə byɛ́lɛ́ mùnì ga bə lwar ò yé shò sə bə b'e m'e zõ w yilə?»⁴Anuuni já n zɛ̃̀ n zə Dəvyidi tùntùnnə bé, n fɔ̃̀ bə̀ tama nɛ́, n súlí n gõ̀ bə̀ kàmə̀zwǐsí tɛ̃́ mɔ́ bə m'e yí bə̀ nə̀kùr-byǎ bɛ́ nɛ, n zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ bɛ. ⁵Lyì zhə̀l bə vò bə cĩ́ Dəvyidi ne kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ ń lyì bí ni mú. Dəvyidi zɛ̃̀ n twĩ̀ lò n vò n jəl be, bə̀ cìzhìl y'à n'ê yǎl rə gu bi. Dəvyidi ce bə wɔ̀ bɛ: «Mɛ̃-na Zheriko né kɔn m'e yí á tama nɛ́ k'a lyĩ. Rə̀myɛ́ kwã, á m'ǎ zɛ̃̀ á kwɛ̃̀ á bà.»⁶Amɔ̃ byǎ bɛ́ púrí bə̀ tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ dɛnnɛ bə pyà zùùri ǹdə́ Dəvyidi bə pə bə̀ cìn ni. Rə̀myɛ́ ce, Anuuni ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ twĩ̀ bə vò bə yè búlə́ eshərh-vwə̃tur ǹdə́ eshə-jòmnə wár-kùlsì cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ shə́-ètɔ̀ Siri lyì bí bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Məzopotəmyi ǹdə́ Maaka nɛ́ mɔ́ e súlí Sɔba nɛ́ mɔ́ sõ. ⁷Bə yè búlə́ eshərh-vwə̃tur mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ rə̀lyè, bə súlí bə kɔ̃̀ Maaka cɔ w pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́, bə bə̀ bə zul Mɛdəba yé y wə. Amɔ̃ byǎ bɛ́ shí bə̀ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ bə du bə bə̀ dwã yó, bə zɛ̃̀ bə bə̀ búlə́ né jàà wa.⁸Dəvyidi lwar rɛ, n zɛ̃̀ n twĩ̀ Zhɔwaabɛ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à wɔ́ kàndar mɔ́ gakó gàà. ⁹Amɔ̃ byǎ bɛ́ du bə tɛnɛ bə zhì bə̀ cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni, búlə́ né yilə. Pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú bə̀ la bə sãɔ̃ mɔ́ y'à zhǐ jàà dõ w gɔ sõ.¹⁰Zhɔwaabɛ púrí ń mə̌ sə n bú ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ sə̀ y'à wɔ ń yé né ǹdə́ ń kwã nɛ́ ga mɔ́; n cír lyì Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à yě kɔn du sə̀ dwã bɛ́ mɔ́ gakó cəcəl wə, n ce sə zhì Siri lyì bí yé y wə. ¹¹N zɛ̃̀ n ce ń da-byǐ Abyəshəyi nə́ ń nyǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùr ré yò, Abyəshəyi zɛ̃̀ n ce sə tɛnɛ sə zhì Amɔ̃ byǎ bɛ́ yé y wə.¹²Zhɔwaabɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Siri lyì bí jàn rɛ́ gə n'ê dwini ni, ǹ m'ǎ bə̀ ń sɛ̃ nɛ, sə Amɔ̃ byǎ bɛ́ jàn rɛ́ gə n'ê dwini mú, à m'a b'a sɛ̃ mɔ́. ¹³Yál bal, sə nə́ bú ǹdə́ wu-jɔ̀ nə́ dwí rí ǹdə́ nə́ Yi rí cɛmɛ nɛ́ yilə. Sə Cinu Yi wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń pùbùlə̀.»¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Zhɔwaabɛ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ bə twẽ̌ bə yí bə̀ la bú ǹdə́ Siri lyì bí. Sə Siri lyì bí dùr ń yé né. ¹⁵Amɔ̃ byǎ bɛ́ gə́ púrí Siri lyì bí n'ê dùr mùnì bə lú mú, bə̀myɛ zɛ̃̀ bə̀ n'ê dùr mùnì bə lú Zhɔwaabɛ da-byǐ Abyəshəyi yé né, bə j'a zù cɔ w wa. Zhɔwaabɛ ká n kwɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm.¹⁶Siri lyì bí púrí Esərayɛl lyì bí ŋwɛ̀nɛ́ bɛ. Bə twĩ̀ lyì bə vò bə byẽ̀ Siri lyì bí bə̀ wɔ Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y èpákɛ̀ mɔ́ bə bà. Adadəzɛɛrɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Shɔfaakɛ yà ń wɔ bə̀ yé né. ¹⁷Bə b'e cĩ́ ri Dəvyidi ni. N byẽ̀ Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó n cĩ́ dwã yó, n byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yə́, n vò n bə̀ n yí bə̀ səta, n zɛ̃̀ n tɛnɛ n zhì ń la bú ǹdə́ bɛ. Dəvyidi tɛnɛ n zhì Siri lyì bí yé y wə, ń la mə n bú ǹdə́ bɛ. Sə Siri lyì bí tó yé bə zɛ̃̀ búlə́ né ne.¹⁸Siri lyì bí dùr Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé né. Dəvyidi gu bə̀ búlə́ eshərh-vwə̃tur rí jòmnə̀ bé nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tàlpyɛ̀ (7 000) ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê zhə̀l tɛ̃́ búlə́ bú yi ní mú nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-èna (40 000). N súlí n gu Siri shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Shɔfaakɛ. ¹⁹Pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ Adadəzɛɛrɛ yà ń cǐ mú gə́ púrí Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, bə̀ co dwã yó ǹdə́ Dəvyidi, bə jǐrh ń yómə́ bə̀ n'ê twĩ̀ bə̀ pɛ mɔ. Siri lyì bí k'ê yə̀ shɛ̀nɛ́ bə b'e sɛ̃ Amɔ̃ byǎ bɛ́ nɛ yé.

Chapter 20

¹Cɛ y gə́ tú e púl, pyǎ bɛ́ gə́ y'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí búlə́ né yi rí, Zhɔwaabɛ zə shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ n vò n cɔ̀ Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənà y lyə́m lyə́m. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń zhə̀l n vò n pú Araba, cə-fɔ̀lɔ̀ wá, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Dəvyidi ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́. Zhɔwaabɛ bú n ŋwɛ̀nɛ́ Araba cɔ wa, n zɛ̃̀ n cɔ̀ w kókó.²Dəvyidi zɛ̃̀ n pàr pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w ò y'à pú Amɔ̃ byǎ bɛ́ yi Myələkɔm yó w mó, sə ń púrí ò dùmì rí du sánə́má cəə́le shə́-ètɔ̀; nə́kulu náàcɔ̀nɔ̀ y'à dɛ̃ wa. Bə kwè w bə dɛ̃ Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w ne; Dəvyidi súlí n pwà wẽ̀ rə̀ búl rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ cɔ w w búlə́ né kwã nɛ́. ³È gə wɔ́ cɔ w lyì bí yilə, ń pwà bɛ n mə́ n shə́r ò wẽ́, n zɛ̃̀ n ce bə jǐrh də̀-lwərnə ǹdə́ nə́kul-sə̀lnə ǹdə́ də̀-kàrna. Wɔ́ èta Dəvyidi yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ gakó né; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ Zhərəzalɛm.⁴Rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'e zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Shilisəti lyì bí Gəzɛɛrɛ nɛ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ yó, Ushə lyì bal Səbəkəyi gu Erəfəyitəbá dwí rí lò Səpəyi. Shilisəti lyì bí j'a jǐrh bə̀ yómə́. ⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ kə́dò, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ k'e zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Shilisəti lyì bí. Rə̀myɛ́ yó, Yəyiiri byǐ Elanã gu Gaatɛ lyì bal Gɔləyaatɛ da-byǐ Ləmyi, mɔ̀bɔ́ ń swé ré dɔ̌ w y'à kwər ǹdə kɔ́rá y ta mɔ́.⁶Búlə́ dõ myɛ k'e jòm Gaatɛ nɛ́. Shə̀dáá èdù è y'à búl e byì nándə̀dɔ̀lɔ̀ y'à wɔ gàà, è jɛ̃̀ èdù gakó y'à zhe jǝ̀fɔ́lá nyə̀ldù, è nà èdù gakó myɛ y'à zhe nǝ̀fɔ́lá nyə̀ldù, nə mù dwã nɛ nə̀ gakó y'à wɔ́ shí-èlyè ǹdə́ nə̀na. Shə̀dáá y y'à wɔ́ Arafa dwí rí lò. ⁷Ń gòm Esərayɛl lyì byǎ bɛ́. Sə Dəvyidi da-byǐ Shamma byǐ Yɔnatã gu mu rə̀myɛ́ yi ní. ⁸Bala bɛ́ bə̀myɛ́ y'à wɔ́ Gaatɛ lyì bal Arafa byǎ. Dəvyidi ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gu bi.

Chapter 21

¹Dɛ̃ rə̀dù Shətana cìrh Dəvyidi e ce n gə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mùnì ga e tó rə̀ dɛnnɛ e zhìlì Esərayɛl yò. ²Dəvyidi wə̀l Zhɔwaabɛ ǹdə́ dwí rí yó-cìnə́ bé ne: «Zhəl-nə á vò á gə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, kɔn zhì Bɛɛr-Shəba e m'e yí Dan sə á k'á b'ǎ byili ni mùnì a lwar bə̀ yó wə́.» ³Zhɔwaabɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Bə̀ Cinu ce ń dwí rí pù twər zɔ̌m! Pyɔ̌ à yó-cə́bal, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó də̀ à yó-cə́bal tùntùnnə nà? Byè yil à yó-cə́bal nə́ ń pyà bə̀ yó w lwar? Byè yil ń mà n ce Esərayɛl dó èta?»⁴Sə pyɔ̌ mɔ́ nyí rí y'à n'ê nyɛ́ɛ́ Zhɔwaabɛ. Zhɔwaabɛ já n shə́r n du n kwè sɔ́má n vò n ce Esərayɛl tənà y púlə́púlə́ ń yé né, n ká n kwɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm. ⁵Zhɔwaabɛ kwè dwí rí ń gàl mɔ́ yó w n byili Dəvyidi ni: Esərayɛl tənà y gakó y'à zhe bala mɔ̀rh-fɔ̀lɔ̀ òdù ǹdə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m (1 100 000) bə̀ y'à wɔ̌ búlə́ bə̀ la bú, Zhəda tənà y zɛ̃̀ è y'à zhe bala mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àna ǹdə́ shə́-shàlpyɛ̀ (470 000) bə̀ myɛ y'à wɔ̌ búlə́ bə̀ la bú.⁶Zhɔwaabɛ yà ń yə̀ súlí n gə̀ Levyi kwálá y ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y lyì bí yé, bə̀ pyɔ̌ mɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ y'à zhìlì ń wu ni dɛ̃́dɛ̃́. ⁷Pyɔ̌ mɔ́ nyí rí rə̀myɛ́ yàl kɔ̀-bəlwɛ̀lɛ́ Yi yírh wə, rə̀myɛ́ ce Yi pə còrhò-tum Esərayɛl nɛ. ⁸Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ Yi ni: «Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wɔ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ nánfɔ̀lɔ̀. Sə èlǎsɛ̃́, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ zə ǹ tùntùnnə mó dóó w ń mə́ cɛ̃́ mɔ, cɛ̃ b'à búl a twĩ̀ ǹdə nyə̀nyà ta!»⁹Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ Yi nyì-zwennə* Gaadɛ, Dəvyidi cícírnə mó, n wɔ̀: ¹⁰«Zhəl ń vò ń wɔ̀ Dəvyidi ni: Nyǐ Cinu nyí rí: À n'â cĩ́ zwini kùrə̀ nə̀tɔ̀ ǹ yé né ǹmyɛ́ cìcì mú cír zwini kùr rə̀dù nə̀ wẽ́, à m'a zɛ̃̀ a pyìrh ri ǹ yilə.»¹¹Gaadɛ zɛ̃̀ n vò n nə Dəvyidi, n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Cinu nyí rí ń mə́ ń bwə̀rh mó: zwini tɛ̌ yò ǹ shɛ̀nɛ́? ¹²Byinə nə̀tɔ̀ nɔrh ráá cànsɛ̀ sə̀tɔ̀ ǹdə́ ǹ zwə̀ bé n'ê jí bɛlɛ ǹ yó, bə̀ pyě ǹ nə̀-kúlə́ yó ǹdə́ búlə́ shìmì ráá Cinu búlə́ shù w ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ wɔ tənà y wa, dwã nə̀tɔ̀ ǹdə́ Cinu màlɛ́ka y è n'ê gurhi lyə́m lyə́m mɔ́ wɔ Esərayɛl tənà y púlə́púlə́ wə? Èlǎsɛ̃́ tɛ́rɛ́ ń nyì wɔ́ bə̀kɔ́n à mə̌ s'a lyár lò mó mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ ni mú ni.»¹³Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ Gaadɛ nɛ: «Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne! À gə tu Cinu jɔ̃̀ w cɔ̃̀ à tu numbyínə́ bé jɔ̃̀ wa, bə̀ Cinu nɔ̀nɔ̀-dǔr mú já dɛ̃́dɛ̃́!» ¹⁴Cinu já n twĩ̀ cím-bəlwɛ̀lɛ́ Esərayɛl tənà y wa, sə è gu nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ (70 000). ¹⁵Yi twĩ̀ màlɛ́ka Zhərəzalɛm nɛ́ mùnì ga e vò e cɔ̀ cɔ w e gùlí dwã nɛ. Sə è gə́ y'à n'ê cɔ̀ w è gùlí dwã nɛ yi ní, Cinu nyǐ, sə ń wu zhìlì lwɛlɛ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yilə. N zɛ̃̀ n wɔ̀ màlɛ́ka y è y'à n'ê cɔ̀ w è gùlí dwã nɛ mɔ́ nɛ: «Kɔn mə̌ èta! Kwɛ̃̀ ǹ jɛ̃̀ y èlǎsɛ̃́!» E jà rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ màlɛ́ka y'à zhǐ Zhəbuusi lyì bal Orənã tuwə y yala nɛ.¹⁶Dəvyidi kwẽ̌ ń la dɛ̃̌ nyǔ, n púrí Cinu màlɛ́ka y è ŋwɛ́nɛ́ cɛ y ǹdə́ dɛ̃̌-yi rí cəcəl wə, ǹd'ê búlə́ shù w ò fwə̌rh ò wɔ è jɔ̃̀ wa, e m'e zǎ Zhərəzalɛm. Dəvyidi ǹdə́ náncɛsɛ́ y'à zù ywə́ə́le gàndɛ, bə̀ j'a tu bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́. ¹⁷Dəvyidi wɔ̀ Yi ni: «È də̀ àmyɛ́ à ce bə̀ gə̀ dwí rí nà? Wɔ́ àmyɛ́ à dówə́, a j'a twĩ̀ lwɛlɛ rɛ́. Sə pyììsí shɛ̀bɛ́ myɛ, bə̀kɔ́n sə̀ wɛ̀rhɛ́? Cinu, à Yi, pə còrhò-tum àmyɛ́ ǹdə́ à kɛ̀lɛ́ y lyì bí ne, sə ǹ bə̀k'á ce màbyóó zə ǹ dwí rí yé!»¹⁸Cinu màlɛ́ka y wɔ̀ Gaadɛ nɛ bə̀ ń zɔ̌m ǹdə́ Dəvyidi n wɔ̀: «Zhəl ń vò ń lù vwĩ̀-jùlú Zhəbuusi lyì bal Orənã tuwə y w n pə Cinu ni!» ¹⁹Dəvyidi zhə̀lə̀, ǹdə Cinu nyí rí tɛ̀bɛ́ ń yà ń tó Gaadɛ dɛnnɛ n pɔ̃ mɔ́ gə́ y'à n'ê byili ní. ²⁰Orənã yà ń nə́ ń mà ń bə̀lɛ́ y rə̀myɛ́ yi ní, ń gə́ pyìrhí ń la ń kwã nɛ́ nyǔ, n já n nə màlɛ́ka yá; ń byǎ bɛ́ bə̀na y bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ dùr bə shèè.²¹Dəvyidi zɛ̃̀ n vò ǹ bə̀ Orənã səta. Orənã gə́ nyǐ n púrí wɔ́ pyɔ̌ mɔ́, n zhǐr tuwə y w n bə̀ n tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́ ń yé né. ²²Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ Orənã nɛ: «Pɛ̃ ǹ tuwə y jàà yá, à la vwĩ̀-jùlú è wẽ́ lú a pə Cinu Yi ni, mùnì ga màbyóó w ò pú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mɔ́ twẽ̌ bə̀ nyí ni o vò pyépyé. Yẽ̌ y ń pɛ̃, à m'a pɔ̃́ wɛ́rɛ́ e mɛrhɛ dwã ǹdə è gə́ mə̌ sə e yè né!»²³Orənã wɔ̀ Dəvyidi ni: «Zwẽ y ǹ cìcì yilə, sə pyɔ̌ à yó-cə́bal wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nə́ ń yàlá. Nyì wé: à n'â pɛ nə̀-byesé, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə ǹdə́ vwə̃tur rí dǎr rɛ́, dǎr rɛ́ yilə e súlí bə̀lɛ́ y vwĩ̀ rí, pɛnɛ́ y yilə; à n'â pɛ rə̀ gakó!» ²⁴Sə pyɔ̌ Dəvyidi wə̀l Orənã nɛ: «Ɔ̃́'ɔ̃! à m'a yè y ǹdə è gə́ mə̌ sə e yè né ǹdə́ wɛ́rɛ́. À t'â la ǹmyɛ́ kɔn rɛ́ kǒ a pə Cinu ni, a m'a zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ tɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ kaka vùr rə̀ yil mú yé!»²⁵Dəvyidi zɛ̃̀ n kwè sánə́má wár-kùlsi zɔ̃̌-nyə̀ldù n pə Orənã nɛ n mə n yè jàà yá. ²⁶Dəvyidi lù vwĩ̀-jùlú gàà n pə Cinu Yi ni, n zɛ̃̀ n zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀. N byẽ̀ n ce Cinu ni, sə Cinu ce myǐn shí dɛ̃̌-yi w mə só vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ vwĩ̀-jùlú w yó n mə n lyár mɔ. ²⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Cinu Yi pɔ nyí màlɛ́ka y nɛ b'è ce è búlə́ shù w ò pyá y wa.²⁸Rə̀myɛ́ yi ní, Dəvyidi gə́ púrí Cinu zwẽ ń co Zhəbuusi lyì bal Orənã tuwə y mó, ń zwə́l vwə̃̀ gàà n pɔ̃. ²⁹E jà rə̀myɛ́ yi ni, Cinu Yi kòrhó w Muyiisi yà ń pú mú e súlí vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ vwĩ̀-jùlú w y'à wɔ Gabaɔ̃ vwə̃̀ né zwə́l jàà y wa, ³⁰Dəvyidi yà ń wàr ń la n vò n bwə̀rh Yi gàà mɔ́ yé, bə̀ Cinu Yi màlɛ́ka y búlə́ shù w ce ywẽ y'à zhe mo.

Chapter 22

¹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀: «È wɔ́ nyɔ̀nɔ̀ è wɔ́ Cinu Yi jì yə́, sə nyǐ vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̌ sə bə̀ n'ê zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ò yó mó.» ²Dəvyidi pə nyí bə̀ bə̀ cĩ́ zhələ bé bə̀ y'à wɔ Esərayɛl tənà y w mɔ́ dwã yó, n zɛ̃̀ n vùr nə́kul-sə̀lnə bə̀ la nə́kulə sə́l Yi jì y lú yilə.³Dəvyidi súlí n tɛnɛ lù ò y'à já, bwə̀ə̀lé jɛ̀sɛ́ dàdǎbsɛ́ yilə, ǹdə́ cɛ̌bsɛ́ námməgɔ́lsɛ́, e súlí kàmmɔ myɛ sə ò gə́ y'à já mɔ́ ce bə̀ y'à wàr ò dùmì rí bə̀ la jə̀ə̀le yé, ⁴e súlí sɛ́ɛ́dərɛ dǎr, rə̀ yó y'à wàr rə̀ la gál yé, bə̀ Sədɔ̃ lyì bí ǹdə́ Tiiri lyì bí y'à zɔ sɛ́ɛ́dərɛ dǎr nánzhəzhɔ̌ bə b'e pə Dəvyidi ni. ⁵Dəvyidi yà ń nə́ ń wə̀lə̀: «À byǐ Saləmɔ gwẽ̌ wɔ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ e súlí myɛ ń gwẽ̌ yə̀l kaka yé. E jà bə̀ mə̌ sə bə zɔ̀m jì y kɛ̀bɛ́ bə̀ la lú Cinu Yi yil mú yò tənèsé gakó wẽ́, è jɛ́nɛ́ rɛ́ ǹdə́ è cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yilə. Rə̀myɛ́ ce à m'a tɛnɛ è lú mú a cĩ́ mu.» Èta, Dəvyidi tɛnɛ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ la m'e lù jì y mú nánzhəzhɔ̌, ǹdə́ ń gwẽ̌ yə̀ cì yé.⁶Dəvyidi byẽ̀ ń byǐ Saləmɔ, n pɔ̃ nyí bə̀ ń lú jì Cinu, Esərayɛl Yi rí yilə. ⁷7 N wɔ̀ Saləmɔ nɛ: «À byǐ, à cìcì mú búl a bù jì lú bùlə̀ Cinu à Yi rí yil yilə. ⁸Sə Cinu Yi yà ń zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀: ‹Ǹ ló jal tɛ̃́ dɛ̃́dɛ̃́, ń súlí ń bú búlə́ nánfwààlɛ. Ǹ gə́ ló jal tɛ̃́ dɛ̃́dɛ̃́ à yé né mó ce ǹ tá ǹ la jì lú àmyɛ́ yil ré còrhó yil yé.⁹Nyǐ, ǹ m'ǎ lù byǐ, ń mà n yə̀ yə̀-zùlə́ cə́bal, à m'a pɔ̃ yə̀-zùlə́ ń zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́ cəcəl wə, bə̀ ń yil ré m'a yə̀ Saləmɔ, sə à m'a ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jòm yə̀-zùlə́ wẽ́, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ myɛ t'â la bɛ zal ń nyǔ mú yi ní yé. ¹⁰Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n lù jì à yil ré còrhó yilə. Ń mà n yə̀ byǐ à yilə, sə à m'a yə̀ da ń yilə, à m'a ce ń pyɛ̀lɛ̀ cĩ́ kùr Esərayɛl nɛ́ twéé twéé yilə.›¹¹Rə̀myɛ́ ce, èlǎsɛ̃́, Cinu yál nɛ́ ǹdə́ mɔ́, à byǐ, mùnì ga ń ŋwɛ̀nɛ́ ń lù Cinu ǹ Yi rí jì yə́, ǹdə ń gə́ bwəl nyí ní ǹ shò kwã nɛ́ mɔ́. ¹²Cinu wúrí n pɔ̃́ lárma ǹdə́ surhə ń gə tú ń ce ǹ jǐrh Esərayɛl pyɔ̌, mùnì ga ń zwẽ Cinu ǹ Yi rí Nyə́ né. ¹³Ǹ gə zwẽ Cinu nyə́ né ǹdə́ ń cúcú mú ń pɔ Muyiisi ni Esərayɛl yil mú, ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní, ǹ kɔn gakó m'a zwẽ nyí. Zə wu-jɔ̀, sə́ yə̀ bal! bə̀ ywẽ dùr yé, ǹ wu bə̀k'a gə yé.¹⁴Nyǐ, ǹd'â nə̀mɔ̀ɔ̀rɛ́ ga, à tɛnɛ sánə́má mə̀ dùmì rí du cəə́le mɔ̀ɔ̀rh-fwààlɛ̀ rə̀tɔ̀ (3 000 000) ǹdə́ sə̀byǐ mə̀ du cəə́le mɔ̀ɔ̀rh-fwààlɛ̀ shə́-ètɔ̀ (30 000 000). È gə wɔ́ kàmmɔ w ǹdə́ lù w myɛ yilə, bə̀ wàr rə̀ dùmì rí bə̀ la jə̀ə̀le yé, bə̀ rə̀ j'â búl rə̀ pyě. À súlí a tɛnɛ dǎr ǹdə́ nə́kulə ga, sə ǹ gwẽ̌ m'ǎ pyà ń súlí.¹⁵Ǹ zhe tùntùnnə bə̀ búl bə̀ já, nə́kul-sə̀lnə ǹdə́ də̀-sə̀lnə, lyì dúdúmə́ dúdúmə́ bə̀ yě tumə dwí gakó cɛ̀nɛ̀. ¹⁶È gə wɔ́ sánə́má mɔ́ ǹdə́ sə̀byǐ mú ǹdə́ kàmmɔ w e súlí ǹdə́ lù w yilə, bə̀ wàr rɛ bə̀ la jə̀ə̀le yé. Zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń ji tum rí kùrə̀, sə Cinu yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́!»¹⁷Dəvyidi pə nyí Esərayɛl yó-cìnə́ bé ne, bə̀ bə̀ sɛ̃ ń byǐ Saləmɔ nɛ: ¹⁸«Cinu á Yi rí tɛ̀nɛ́ ǹd'ába nà? Ń yə̀ ába shìrhə́ pɛ, cɛ y gə́ kə́kɛ́lɛ́ ába mɔ́ gakó nyí rí wẽ́ nà? Zhə̀nà ń co tənà y kɛ̀bɛ́ ńmyɛ̌ Cinu ǹdə́ ń dwí rí ŋwɛ̀nɛ́ mɔ́ lyì bí á jɔ̃̀ wa. ¹⁹Rə̀myɛ́ ce èlǎsɛ̃́, ce-nə jàn nɛ́ á pyà Cinu, á Yi rí ǹd'á wun gakó, ǹd'á cìn námpúm. Zɛ̃̀-na dɛ̃̌ á lù Cinu Yi jì yə́, mùnì ga á vò á kwè Cinu Yi dɔbrɛ kùlkṍ w ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú á b'ǎ cĩ́ jì y è lù Cinu Yi yil ré còrhó yil mú wẽ́.»

Chapter 23

¹Dəvyidi gə́ tú n jǐrh náncɛ dɛ̃́dɛ̃́ yi ní, ń cír ń byǐ Saləmɔ n ce n jǐrh Esərayɛl púlə́púlə́ pyɔ̌. ²N zɛ̃̀ n cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó-cìnə́ bé gakó ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə* bé e súlí Levyi dwí rí lyì bí dwã yó. ³Bə gə̀ Levyi dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ byinə né y'à lyɛ̃ gàà mɔ́. Bə̀ yàl nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ lyɛlɛ.⁴Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀: «cír-nə nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyé ǹdə́ rə̀na bə̀ wẽ́ bə̀ la Yi jì y lú mú yò nyǔ ǹdə́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ tə̀ldù bə̀ la yə̀ yé né cìnə́ ǹdə́ bù-kárna, ⁵nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na bə̀ la yə̀ étwí-ènyə́ né yìlnə e súlí nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na bə̀ la cèrhé Cinu Yi ǹdə́ wə̀-dúúrí tɛ̀bɛ́ à ce bə wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yil mú.» ⁶Dəvyidi bɔ̀n bɛ kùkùlə̀ kɔn tó dwã ǹdə́ Levyi byǎ bɛ́: Gɛrəshɔn, ǹdə́ Kəyaatɛ e súlí Mərəri.⁷7 Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ yàl Ladã ǹdə́ Shəmeyi. ⁸Ladã lùl byǎ bə̀tɔ̀: Yəyəə, byì-cɛ yá, ǹdə́ Zətam e súlí Zuwəə. ⁹Shəmeyi lùl byǎ bə̀tɔ̀: Shəlomiiti ǹdə́ Azhɛl e súlí Arã, bə̀myɛ́ bə̀ yàl Ladã dwə́ né yó-cìnə́.¹⁰Shəmeyi kə́ n súlí n lù byǎ bə̀na: Yaatɛ ǹdə́ Zəza ǹdə́ Yəwuushi e súlí Bərəya. ¹¹Yaatɛ yà ń wɔ́ náncɛ yá, Zəza bə̀lyè nyǎn mɔ́; Yəwuushi ǹdə́ Bərəya yə̀ bə̀sɔ́ná nánzhəzhɔ̌ lùl yé, rə̀myɛ́ ce bə mɛ̃ dwí rə̀dù, tum rə̀dù yilə.¹²Kəyaatɛ lùl byǎ bə̀na: Aməram ǹdə́ Yəsaarɛ ǹdə́ Ebərɔ̃ e súlí Uzhəl. ¹³Aməram byǎ bɛ́ yàl: Aarɔ̃ ǹdə́ Muyiisi. Bə cír Aarɔ̃ bə cĩ́ ń dúdú ń la n nyǐ Yi dúdú jàà y tum rí yò, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń byǎ bɛ́, gaga yilə; bə̀ la pansɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ mɔ́ pɔ Cinu yé né, bə̀ la Cinu tum rí tũ̌ sə bə súlí bə cĩ́ bwəl Cinu Yi yil yilə, kɔn m'e la gaga. ¹⁴È gə wɔ́ Muyiisi yilə, ń yàl Yi lò; sə bə̀ gàl ń byǎ bɛ́ bə ce Levyi kwálá lyì bí wẽ́.¹⁵Muyiisi byǎ bɛ́ yàl: Gɛrəshɔn ǹdə́ Elyəzɛɛrɛ. ¹⁶Gɛrəshɔn byǎ bɛ́ yàl: Shəbwɛl, byì-cɛ yá. ¹⁷Elyəzɛɛrɛ lùl byǐ mə̀dù: Erəyabya. Ń yə̀ byǎ dwã lùl yé, sə Erəyabya lùl byǎ nánjə̀jóló. ¹⁸Yəsaarɛ byǎ bɛ́ yàl: Shəlomiiti, byì-cɛ yá.¹⁹Ebərɔ̃ byǎ bɛ́ yàl: Yərəya, byì-cɛ yá, ǹdə́ Amarəya, bə̀lyè nyǎn mɔ́ ǹdə́ Yazhɛl, bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́ e súlí Yəkamam, bə̀na nyǎn mɔ́. ²⁰Uzhəə byǎ bɛ́ yàl: Myəka, byì-cɛ yá, ǹdə́ Yəsha, bə̀lyè nyǎn mɔ́.²¹Mərəri byǎ bɛ́ yàl: Məli ǹdə́ Mushi. Məli lùl byǎ bə̀lyè, Eləyazaarɛ ǹdə́ Ciishi. ²²Eləyazaarɛ cù ǹdə́ ń yə̀ bal-byǐ lùl yé, è yàl kana-byǎ dúdú, sə wɔ́ bə̀ da da-byǐ Ciishi byǎ bɛ́ bə̀ jú bi. ²³Mushi lùl byǎ bə̀tɔ̀: Məli ǹdə́ Edɛɛrɛ e súlí Yərəmɔɔtɛ.²⁴Wɔ́ Levyi byǎ bɛ́ èta, kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ dwə́ né, ǹdə́ dwə́ né yó-cìnə́ bé kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ tumə né, bə̀ gə́ byẽ̀ lò mə̀dù mə̀dù gakó yil ré bə m'e gə̀ nɛ mɔ́. Bə̀ y'à n'ê ji kùr ǹdə́ Cinu jì y tum rí tũ̌, bə̀ byinə shí-èlyè yó wə, è m'ê la. ²⁵Zhə̀nà, Dəvyidi gaga mɔ́ yà ń wə̀lə̀: «Cinu, Esərayɛl Yi rí, pɔ shìrhə́ ń dwí rí ni, sə rə̀ cìcì mú j'â jě Zhərəzalɛm nɛ́ twéé twéé yilə. ²⁶Rə̀myɛ́ ce, Levyi dwí rí lyì bí k'ê t'â la Yi kòrhó w ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ m'ê cèrhé Cinu mú, zhũ kə́dò yé.»²⁷Sə ǹdə Dəvyidi zɔ̀mɛ̀ nànkwɛɛ́ rɛ́ gə́ byili ní wɔ́ èta bə̀ gàl Levyi byǎ bɛ́ nɛ́, kɔn zhì byinə shí-èlyè cìnə́ e m'e vò. ²⁸Bə̀ mə̌ sə bə tó Aarɔ̃ byǎ bɛ́ nyə́ né ne, Cinu jì y tumə né yilə, kǎlsɛ́ wun ní, e súlí jǐnsí shò kwã nɛ́. E súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ pɔ Yi ni mú jimdí vǔr ǹdə́ Cinu jì y tum rí tũ̌ yilə; ²⁹bə̀ mə̌ sə bə nyǐ búrú w bə̀ n'ê pɛ Yi ni mú ǹdə́ mún mú bə̀ n'ê pɛ vwĩ̀ rí yil mú ǹdə́ ŋwǎmsɛ́ sə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó ǹdə́ búúrí rə̀ kɛ̀lɛ̀ mɔ́ ǹdə́ búúrí dwã e súlí wẽ̀ ré yírh ǹdə́ rə̀ dwɛ̀ɛ̀lɛ́ mɔrhɔ wẽ̀ ré gakó yò.³⁰Bə̀ mə̌ sə bə tɛnɛ bə zhì twéé gakó, nəkɔkɔ́lɛ́ ǹdə́ də̀dɛ̀nɛ́ ga, bə m'e cèrhé Cinu Yi sə bə súlí bə gə̀ ń shə̀nə̀. ³¹E súlí bə̀ gə la mɔ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ pɔ, shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yù wə, ǹdə́ càn-dùlí y dɛ̃ nã́yéé ré yù wə, ǹdə́ címsí dwã bɛ́ yù wə. Yi gakó wẽ́, bə̀ m'a twĩ̀ bə̀ tum rí Cinu Yi yé né, twər ré tɛ̀bɛ́ yó w bə̀ pɔ bɛ rə̀ nyí gaga yil mú.³²Bə̀ m'a nyǐ Cinu kòrhó w ǹdə́ jì y Yi dúdú cǐ mú yò, sə bə twĩ̀ ǹdə́ bə̀ da-byǎ Aarɔ̃ byǎ bɛ́, bə̀myɛ n'ê twĩ̀ Yi jì y tum rí mú.

Chapter 24

¹1 Nyǐ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ kùkùlə̀ né: Aarɔ̃ byǎ bɛ́ yàl: Nadaabɛ ǹdə́ Abyəwu ǹdə́ Eləyazaarɛ e súlí Yətamaarɛ. ²Nadaabɛ ǹdə́ Abyiyu jɛ̀rɛ̀ bə̀ da bə cì, bə̀ y'à yə̀ byǐ myɛ lùl yé; rə̀myɛ́ ce bə kwè vwĩ̀-zwə́lnə* bé tumə né bə pə Eləyazaarɛ ǹdə́ Yətamaarɛ nɛ. ³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Eləyazaarɛ byǐ Sadɔɔkɛ ǹdə́ Yətamaarɛ byǐ Ayəməlɛɛkɛ sɛ̃ Dəvyidi ni n cĩ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé kùkùlə̀ né kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ tumə né vwĩ̀-zwə́lnə tum rí wẽ́ mó.⁴E jà Eləyazaarɛ byǎ bɛ́ y'à já du Yətamaarɛ byǎ bɛ́; wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce bə bɔ̀n Eləyazaarɛ byǎ bɛ́ dwə́ kùrə̀ shí ǹdə́ nyə̀ldù, bə zɛ̃̀ bə bɔ̀n Yətamaarɛ byǎ bɛ́ dwə́ kùrə̀ lyɛlɛ, dwí gakó ǹdə́ rə̀ yó-cə́bal. ⁵Bə tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə m'e bɔ̀n bɛ, bə̀ Yi jì y yó-cìnə́ ǹdə́ Yi yó-cìnə́ bé y'à wɔ Eləyazaarɛ ǹdə́ Yətamaarɛ ga byǎ bɛ́ wẽ́.⁶Nətanəyəə byǐ Shəmaya, ń yà ń wɔ́ sá-kanna Levyi dwí rí lyì bí wẽ́ mó, jòm pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ yó-cìnə́ bé ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə Sadɔɔkɛ ǹdə́ Abyataarɛ byǐ Ayəməlɛɛkɛ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé dwə́ né yó-cìnə́ bé e súlí Levyi byǎ bɛ́ dwə́ né yé né n kɛ̃ bə̀ yilə né. Bə̀ y'à n'ê tɛ́ tántɛ́ɛ́ twər rə̀lyè Eləyazaarɛ jì y yilə, bə zɛ̃̀ bə tə́ tántɛ́ɛ́ twər rə̀dù Yətamaarɛ jì y yilə.⁷Nyǐ kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé bə̀ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə cír mú yilə né: nã́yéé y zɔ Yoyəriibi, sǝ̀lyè nyǎ y zɔ Yədaya, ⁸sǝ̀tɔ̀ nyǎ y zɔ Arim, sǝ̀na nyǎ y zɔ Səworim; ⁹sǝ̀nu nyǎ y zɔ Maləca, shǝ̀ldù nyǎ zɔ Myamɛ̃, ¹⁰shàlpyɛ̀ nyǎ y zɔ Akɔɔsɛ, lyɛlɛ nyǎ y zɔ Abya,¹¹nǝ̀bɔ́ nyǎ y zɔ Zhozwe, shí nyǎ y zɔ Shəkanya, ¹²shí ǹdǝ́ èdù nyǎ y zɔ Elyəshiibi, shí ǹdǝ́ sǝ̀lyɛ̀ nyǎ y zɔYakɛ̃, ¹³shí ǹdǝ́ sǝ̀tɔ̀ nyǎ y zɔ Upə, shí ǹdǝ́ sǝ̀na nyǎ y zɔ Yəshəbaabɛ, ¹⁴shí ǹdǝ́ sǝ̀nu nyǎ y zɔ Byələga, shí ǹdǝ́ shǝ̀ldù nyǎ y zɔ Yəmmɛɛrɛ,¹⁵shí ǹdǝ́ shàlpyɛ̀ nyǎ y zɔ Ezhiiri, shí ǹdǝ́ lyɛlɛ nyǎ y zɔ Apyəsɛɛsɛ, ¹⁶shí ǹdǝ́ nǝ̀bɔ́ nyǎ y zɔ Pətaya, shí-èlyè ǹdǝ́ sǝ̀lyè nyǎ y zɔ Ezəcəə, ¹⁷shí-èlyè ǹdǝ́ èdù nyǎ y zɔ Yakɛ̃, shí-èlyè ǹdǝ́ sǝ̀lye nyǎ y zɔ Gəmuuli, ¹⁸shí-èlyè ǹdǝ́ sǝ̀tɔ̀ nyǎ y zɔ Dəlaya, shí-èlyè ǹdǝ́ sǝ̀na nyǎ y zɔ Maazha¹⁹Wɔ́ èta bə̀ bɔ̀n bɛ nɛ bə̀ tum rí wẽ́, bə̀ la m'ê twĩ̀ Cinu Yi jì y wə, kɔn tó nyí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ da Aarɔ̃ pɔ bɛ mɔ́, nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu, Esərayɛl Yi rí yà ń pɔ ńmyɛ nɛ mɔ́.²⁰Nyǐ Levyi dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à dàl mɔ́: Aməram byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl Shəbayɛl; Shəbayɛl byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl Yəja. ²¹Erəyabya byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl Yəsha, ń dwí rí byì-cɛ yá. ²²Yəsaarɛ byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl Shələmɔɔtɛ, Shələmɔɔtɛ byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl Yaatɛ.²³Ebərɔ̃ byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: Yərəya, byì-cɛ yá, ǹdə́ Amarəya, bə̀lyè nyǎn mɔ́ ǹdə́ Yazhɛl, bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́, e súlí Yəkamam, bə̀na nyǎn mɔ́. ²⁴Uzhəə byǐ mú yàl: Myəka; Myəka byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl Shəmyiiri. ²⁵Myəka da-byǐ Yəsha byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl Zakarɛ.²⁶Mərəri byǎ bɛ́ yàl: Məli ǹdə́ Mushi e súlí Yazha; ²⁷Mərəri byǐ Yazha byǎ bɛ́ yàl: Shɔwam ǹdə́ Zəkuuri e súlí Yəbəri. ²⁸Məli byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl Eləyazaarɛ. Eləyazaarɛ yə̀ byǐ lùl yé.²⁹Ciishi ǹdə́ ń byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl Yəraməyəə. ³⁰Mushi byǎ bɛ́ yàl: Məli ǹdə́ Edɛɛrɛ e súlí Yərəyəmɔɔtɛ. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ yàl Levyi dwí rí lyì bí, bə̀ bɔ̀n dwí dwí. ³¹Bə̀myɛ tó tántɛ́ɛ́ dɛnnɛ bə nyǐ bə̀ gə́ m'a twĩ̀ bə m'e zwẽ dwã ma, ǹdə bə̀ da-byǎ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ ta; è yàl pyɔ̌ Dəvyidi ǹdə́ Sadɔɔkɛ ǹdə́ Ayəməlɛɛkɛ e súlí vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi byǎ bɛ́ dwə́ né yó-cìnə́ bé yé né. Bə̀ wɛ̀rhɛ́ byì-cɛ dwí rí ǹdə nyán námpɔ́lɛ́ myɛ dwí rí ta.

Chapter 25

¹Dəvyidi ǹdə́ kùkùlə̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê nyǐ Yi jì y tum rí yò mó yó-cìnə́ bé, cír Asaafɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Emã byǎ bɛ́, e súlí Yədutũ byǎ bɛ́ bə̀ n'ê nyǐ tum rí yò; bə̀ y'à n'ê tó bə̀ nwísí bə̀ n'ê kwɛ̃́ ǹdə́ shətáárɛbá ǹdə́ árəpɛbá e súlí sɛmbálɛbá dɛnnɛ bə̀ cĩ́ Yi zɔ̀mà nɛ́ kùrə̀. Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ tumə né nə̀myɛ́ mɔ́ yilə né: ²Asaafɛ byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: Zəkuuri ǹdə́ Zhozefu ǹdə́ Nətanya e súlí Asarəla. Bə̀ da Asaafɛ ń yà ń wɔ́ bə̀ yé né cə́bal, ń yà ń nə́ ń nún ń mə́ ń cĩ́ Yi zɔ̀mà nɛ́ kùrə̀, ǹdə pyɔ̌ mɔ́ gə́ yà ń nə́ ń byili mu ní. ³Yədutũ byǎ bɛ́ yàl: Gədalya ǹdə́ Səri ǹdə́ Yəshaya ǹdə́ Shəmeyi ǹdə́ Ashabya e súlí Matəca; bə̀ da Yədutũ ń yà ń wɔ́ bə̀ bwə̀ldù y ga yé né cə́bal; ń yà ń nə́ ń tó ń nwə̃́ y ń nə́ ń kwɛ̃́ ǹdə́ shətáárɛ mɔ́ dɛnnɛ ń cĩ́ Yi zɔ̀mà nɛ́ kùrə̀, n mə́ ń cèrhé Cinu Yi n súlí ń mə́ ń gàl ń shə̀nə̀ né.⁴Emã byǎ bɛ́ yàl: Bukəyə ǹdə́ Matanya ǹdə́ Uzhəə ǹdə́ Shəbwɛl ǹdə́ Yərəyəmɔɔtɛ ǹdə́ Ananya ǹdə́ Anəni ǹdə́ Alyata ǹdə́ Jədələti ǹdə́ Oroməməti-Ezɛɛrɛ ǹdə́ Yɔshəbəkasha ǹdə́ Məloti ǹdə́ Otiiri e súlí Maazhɔɔtɛ; ⁵bə̀myɛ́ èta mɔ́ gakó y'à wɔ́ Emã mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń zwẽ Yi zɔ̀mà nɛ́ ń cĩ́ pyɔ̌ mɔ́ nɛ mùnì ga pyɔ̌ mɔ́ jàn rɛ́ súlí mú byǎ. Yi yà ń pɔ bala-byǎ shí ǹdə́ bə̀na e súlí kana-byǎ bə̀tɔ̀ Emã nɛ.⁶Bə̀ da ń yà ń wɔ́ bə̀ yé né cə́bal Cinu jì y nwə̃́ y yilə. Bə̀ y'à n'ê kwɛ̃́ nwə̃́ y ǹdə́ sɛmbálɛbáa ǹdə́ zɔ̀n e súlí bwàárɛ. Pyɔ̌ mɔ́ ń yà ń nə́ ń pɛ nyə́ Asaafɛ ǹdə́ Yədutũ e súlí Emã nɛ bə̀ tum rí shò kwã nɛ́. ⁷Bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ kùkùlə̀ né lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ còrhò Cinu còrhó ǹdə́ nwə̃́ yil mú, e jà bə̀ gakó y'à zɛ̃̀ bə̀ yě kɔn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ y'à wɔ́ nunə zwã̌-èlyè ǹdə́ shə́-lyɛlɛ ǹdə́ lyɛlɛ. ⁸Bə tə́ tántɛ́ɛ́ bə m'e byili bə̀ gə́ m'à n'ê zwẽ dwã tum rí wẽ́ né, náncɛrh ǹdə́ bə̀sɔ́ná ga, byɛ̀bɛ́ bə̀ yě ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ gwẽ̌ n'ê cèrhè ga.⁹Nyǐ kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé tántɛ́ɛ́ y zɔ mɔ́: nã́yéé y zɔ Asaafɛ byǐ Zhozefu, sǝ̀lyè nyǎ y zɔ Gədalya ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń byǎ bɛ́; bǝ̀ yàl nunǝ shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè, ¹⁰sǝ̀tɔ̀ nyǎ y zɔ Zəkuuri ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń byǎ bɛ́; bǝ̀ yàl nunǝ shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè, ¹¹sǝ̀na nyǎ y zɔ Yəsəri ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń byǎ bɛ́; bǝ̀ yàl nunǝ shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè, ¹²sǝ̀nu nyǎ y zɔ Nətanya ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń byǎ bɛ́; bǝ̀ yàl nunǝ shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè,¹³shǝ̀ldù nyǎ y zɔ Bukəyə ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ¹⁴shàlpyɛ̀ nyǎ y zɔ Yəsarəla ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ¹⁵lyɛlɛ nyǎ y zɔ Yəshaya ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ¹⁶nǝ̀bɔ́ nyǎ y zɔ Matanya ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè.¹⁷shí nyǎ y zɔ Shəmeyi ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ¹⁸shí ǹdǝ́ èdù nyǎ y zɔ Azarɛl ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ¹⁹shí ǹdǝ́ sǝ̀lyè nyǎ y zɔ Ashabya ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ²⁰shí ǹdǝ́ sǝ̀tɔ̀ nyǎ y zɔ Shubəyəə ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè.²¹shí ǹdǝ́ sǝ̀na nyǎ y zɔMatəca ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ²²shí ǹdǝ́ sǝ̀nu nyǎ y zɔYərəmɔɔtɛ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́ bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ²³shí ǹdǝ́ shǝ̀ldù nyǎ y zɔ Ananya ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́ bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ²⁴shí ǹdǝ́ shǝ̀lpyɛ̀ nyǎ y zɔYɔshəbəkasha ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè.²⁵Shí ǹdə́ lyɛlɛ nyǎn y zɔ Anəni ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ²⁶Shí ǹdə́ nə̀bɔ́ nyǎn y zɔ Məloti ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ²⁷Shí-èlyè nyǎn y zɔ Elyata ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè. ²⁸Shí-èlyè ǹdə́ èdù nyǎn y zɔ Otiiri ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè.²⁹Shí-èlyè ǹdə́ sǝ̀lyè nyǎ y zɔ Jədələti ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunǝ shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè. ³⁰Shí-èlyè ǹdə́ sǝ̀tɔ̀ nyǎ y zɔ Maazhɔɔtɛ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè.Shí-èlyè ǹdə́ sǝ̀na nyǎ zɔ Oroməməti-Ezɛɛrɛa ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè.³¹Shí-èlyè ǹdə́ sə̀na nyǎn zɔ Oroməməti-Ezɛɛrɛa ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, bǝ̀ yàl nunə shí ǹdə́ bə̀lyè.

Chapter 26

¹Étwí-ènyə́ né dɛ̀nna bɛ́ myɛ y'à bɔ̀n kùkùlə̀. Kore byǎ bɛ́ wẽ́ è yàl: Kore byǐ Məshələmya, Asaafɛ nɔ̃̌ wá. ²Məshələmya lùl byǎ bwàlpyɛ̀. Nyǐ bə̀ yilə né: Zakarɛ, byì-cɛ yá, ǹdə́ Yəjayɛl, bə̀lyè nyǎn mɔ́, ǹdə́ Zəbaja, bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́, ǹdə́ Yatənyɛl, bə̀na nyǎn mɔ́, ǹdə́ ³Elam, bə̀nu nyǎn mɔ́, ǹdə́ Yɔwanã bwə̀ldù nyǎn mɔ́, e súlí Elyowenəyi, bwàlpyɛ̀ nyǎn mɔ́.⁴Obɛɛdɛ-Edɔm lùl byǎ lyɛlɛ. Nyǐ bə̀ yilə né: Shəmaya, byì-cɛ yá, ǹdə́ Yɔzabaadɛ, bə̀lyè nyǎn mɔ́, ǹdə́ Yɔwa bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́, ǹdə́ Sakaarɛ, bə̀na nyǎn mɔ́, ǹdə́ Nətanəyəə, bə̀nu nyǎn mɔ́, ǹdə́ ⁵Ammyɛl, bwə̀ldù nyǎn mɔ́, ǹdə́ Yəsakaarɛ, bwàlpyɛ̀ nyǎn mɔ́, e súlí Pəwulətəyi, lyɛlɛ nyǎn mɔ́. Zhə̀n ga, Yi y'à cĩ́ bwəl Obɛɛdɛ-Edɔm yó. ⁶Ń byì-cɛ Shəmaya lùl byǎ bə̀ y'à zhe ŋwɔ̀nɔ́ bə̀ dwí rí wẽ́ bə̀ bə̀ y'à wɔ́ kàndar.⁷Shəmaya byǎ bɛ́ yàl: Otəni ǹdə́ Arəfɛɛ ǹdə́ Obɛɛdɛ ǹdə́ Eləzabaadɛ ǹdə́ bə̀ da-byǎ Elyəwu ǹdə́ Səmakəya, bə̀myɛ bə̀lyè y ga y'à wɔ́ kàndar. ⁸Bə̀myɛ́ èta mɔ́ gakó y'à wɔ́ Obɛɛdɛ-Edɔm byǎ; bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ da-byǎ bɛ́ y'à wɔ́ kàndar, bə̀ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ bə̀ tum rí ǹdə́ yə̀wǎl. Bə̀ y'à wɔ́ nunə shə́-shə̀ldù ǹdə́ bə̀lyè. ⁹Məshələmya lùl byǎ, ń yà ń súlí ń zhe da-byǎ, bə̀ gakó y'à wɔ́ kàndar shí ǹdə́ lyɛlɛ.¹⁰Osa Mərəri jì y lò mó lùl byǎ bə̀na: Shiməri, bə̀ dwí rí náncɛ yá; ń da pɔ mɔ náncɔɔrɛ́ ǹdə́ ń yà ń də̀ byì-cɛ ga. ¹¹Yələkəya yàl bə̀lyè nyǎn mɔ́, Təbalya yàl bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́, Zakarɛ yàl bə̀na nyǎn mɔ́; Osa byǎ bɛ́ ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ y'à wɔ́ nunə shí ǹdə́ bə̀tɔ̀.¹²Étwí-ènyə́ né dɛ̀nna bɛ́ kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé ǹdə́ bə̀ da-byǎ bɛ́ ga y'à n'ê tó dwã bə̀ twĩ̀ Cinu Yi jì y wə. ¹³Bə̀ tɔ́ tántɛ́ɛ́ bə m'e pə étwí-ènyí rə̀dù gakó, bə̀ dwə́ né ne, e ce bə̀ ga námpɔ́lɛ́ y ǹdə́ bə̀ ga náncɛ y nɛ́. ¹⁴Tántɛ́ɛ́ y zɔ Shələmya yi-púrhí sõ étwí-ènyí rí yilə. E zə ń byǐ Zakarɛ jə̀-gwã̀ sõ étwí-ènyí rí yilə; Zakarɛ yà ń wɔ́ cícírnə mɔ̀bɔ́ ń lɔ́wá.¹⁵Obɛɛdɛ-Edɔm nə jə̀-jĩ́ sõ étwí-ènyí rí, ń byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ y'à mə̌ sə bə yìlì jìsí bə̀ n'ê cĩ́ wẽ̀ ré sə̀ wẽ́ mó. ¹⁶Shupyim ǹdə́ Osa nɔ yi-zùr sõ étwí-ènyí rí e súlí Shaləkɛɛtɛ étwí-ènyí rí, rə̀ zǎ sə-jìlə́ y mó. Nyǐ tumə né gə́ y'à tə̀l né:¹⁷Yi-púrhí étwí-ènyí rí ni, y'à wɔ́ Levyi dwí rí lyì bwə̀ldù, dɛ̃ rə̀dù yilə; jə̀-gwã̀ sõ étwí-ènyí rí ni, lyì bə̀na, dɛ̃ rə̀dù yilə; jə̀-jĩ́ sõ étwí-ènyí rí ni, lyì bə̀na, dɛ̃ rə̀dù yilə; jìsí bə̀ n'ê cĩ́ wẽ̀ ré sə̀ wẽ́ mó yil mú, kùkùlə̀ nə̀lyè, lyì bə̀lyè bə̀lyè yilə; ¹⁸jì y dõ mó è dɛ̃ gàà mɔ́, yi-zùr sõ mó, lyì bə̀na sɔ́má y yilə, ǹdə́ bə̀ dwã bə̀lyè jì y wẽ́. ¹⁹Wɔ́ Kore byǎ bɛ́ ǹdə́ Mərəri byǎ bɛ́ bə̀ wɔ́ étwí-ènyə́ né dɛ̀nna bɛ́ mɔ́ kùkùlə̀ né èta.²⁰Levyi dwí rí lyì jàlà y'à n'ê nyǐ Yi jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pɔ Yi ni mu yò. ²¹Gɛrəshɔn dwí rí lò Ladã byǎ bɛ́, bə̀ wɔ́ bə̀ dwə́ né yó-cìnə́ mó y'à wɔ́ Yeyeli, ²²ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ǹdə́ Zətam e súlí ń da-byǐ Zuwəə; bə̀myɛ́ y'à n'ê nyǐ Cinu Yi jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ yò.²³Aməram ǹdə́ Yəsaarɛ ǹdə́ Ebərɔ̃ e súlí Uzhəə byǎ bɛ́ wẽ́, ²⁴è y'à wɔ́ Muyiisi byǐ Gɛrəshɔn byǐ Shəbwɛl ń yà ń wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nyǐ Yi jì nə̀cɛ̀ndɛ́ yò mó yé né cə́bal. ²⁵Nyǐ ń da-byǎ bɛ́ Elyəzɛɛrɛ lùl mú: Elyəzɛɛrɛ lùl Erəyabya, Erəyabya zɛ̃̀ n lù Yəshaya, Yəshaya zɛ̃̀ n lù Yɔram, Yɔram zɛ̃̀ n lù Zəkəri, Zəkəri zɛ̃̀ n lù Shəlomiiti.²⁶Shəlomiiti ńmyɛ̌ mɔ́ ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ y'à n'ê nyǐ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ Dəvyidi ǹdə́ dwə́ né yó-cìnə́ bé ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ dwã bɛ́ y'à pɔ Yi ni mú yò. ²⁷Bə̀ y'à vùr re wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pwà búlə́ né jàà w mɔ́ wẽ́, bə pə Cinu Yi ni bə̀ la m'e nyǐ Yi jì y yò. ²⁸E súlí kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yi nyì-zwennə* Saməwəə ǹdə́ Ciishi byǐ Səyuuli ǹdə́ Nɛɛrɛ byǐ Abənɛɛrɛ e súlí Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ y'à pɔ Yi ni mú. È y'à wɔ́ Shəlomiiti ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ bə̀ y'à n'ê nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à pɔ Yi ni mú yò.²⁹Yəsaarɛ dwí rí lò Kənanya ǹdə́ ń byǎ bɛ́ y'à wɔ́ yé né cìnə́ ǹdə́ bù-kárna bɛ́ bə̀ y'à n'ê nyǐ Esərayɛl cɔ w jòmə̀ y ywẽ̀ né yò. ³⁰Ebərɔ̃ dwí rí lyì wẽ́, è yàl Ashabya ǹdə́ kàndar mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (1 700) bə̀ y'à n'ê yìlì Esərayɛl tənà y è wɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ yi-zùr sõ mó; bə̀ y'à n'ê nyǐ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀myɛ́ ǹdə́ Yi bwə̌l wə, e súlí pyɔ̌ mɔ́ tumə né yò.³¹Yərəya yà ń wɔ́ Ebərɔ̃ byǎ bɛ́ yó-cə́bal. Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-èna nyǎn rɛ́ yó wə, bə̀ pyà Ebərɔ̃ jì y nàmbala pár lwar, sə bə̀ púrí bə̀ kàndar yàl bə̀ wẽ́, Yazɛɛrɛ nɛ́, Galaadɛ tənà y wa. ³²Yərəya ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ y'à wɔ́ kàndar mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (2 700), bə̀ y'à wɔ́ dwə́ né yó-cìnə́. Pyɔ̌ Dəvyidi yà ń cír be bə̀ bə̀ nyǐ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀myɛ́ ǹdə́ Yi bwə̌l w e súlí pyɔ̌ mɔ́ tumə né yò, Orɔbɛn kwálá y ǹdə́ Gaadɛ kwálá e súlí Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y wa.

Chapter 27

¹Nyǐ Esǝrayɛl lyì byǎ bɛ́ bǝ̀ y'à wɔ́ yó-cìnǝ́ bé pyɔ̌ mɔ́ tumǝ né yil ń kǎlsɛ́ wẽ́ mó yó wǝ́: yó-cìnǝ́ jàlà y'à cǐ nunǝ zɔ̌m zɔ̌m, jàlà wɔ́ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀, e súlí pyɔ̌ mɔ́ tùnnnǝ dwã bǝ̀ n'ê nyǐ kùkùlǝ̀ né bǝ̀ bɔ̀n bɔ̀n dwã nɛ mɔ́ yò, bǝ̀ n'ê nyǐ nǝ̀ twírí y ǹdǝ́ nǝ̀ kwãɔ̃ yò, cànà cànà gakó e m'e yí byin rí cànsɛ́ gakó. Kùkùl gakó y'à zhe nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝ̀na. ²Cànà nã́yéé y kùkùl ré y'à wɔ́ Zǝbǝjǝǝ byǐ Jasǝkɔbǝyamɛ ń yà ń cǐ ri, rǝ̀ y'à wɔ́ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ bǝ̀na. ³Ń yà ń wɔ́ Pǝrɛɛsɛ byǎ bɛ́ mǝ̀dù, wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń cǐ kùkùlǝ̀ né gakó yó-cìnǝ́ bé cànà nã́yǝ́ǝ́ yil mó.⁴Cànsɛ sǝ̀lyè nyǎ y kùkùl ré wɔ́ Akǝshiti byǐ Donǝyi ń yà ń cǐ ri, ⁵kùkùlǝ̀ nǝ̀tɔ̀ w yó-cǝ́bal mɔ́, cànsɛ́ sǝ̀tɔ̀ nyǎ y yil mó y'à wɔ́ Bǝnǝja, vwĩ̀-zwǝ́lnǝ Jǝwɔjada byǐ, sǝ lò mǝ̀dù ń yíl Mǝkǝlɔtɛ ń yà ń tó ń wɔ́ ń kùkùl ré yó-cìnǝ́ bé mǝ̀dù, ń yà ń zhe nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝ̀na ń cǐ. ⁶Bǝnǝja mɔ́ ń yà ń wɔ́ búlǝ́ kãdɔ ń ŋwɛ̀nɛ́ nunǝ shǝ́-ètɔ̀ kùkùl wẽ́, ńmyɛ̌ ń yà ń cǐ ri; ǹdǝ́ ń byǐ Amazadabɛ, ńmyɛ yà ń wɔ́ ń kùkùl ré yó-cìnǝ́ bé mǝ̀dù.⁷Kùkùlǝ̀ nǝ̀na nyǎn rɛ́, cànsɛ sǝ̀na nyǎ y yil mó y'à wɔ́ Zhɔwabɛ da-byǐ Asǝyǝǝ ń yà ń cǐ ri, ńmyɛ̌ kwã nɛ́ wɔ́ ń byǐ Zhǝbaja; ń yà ń cǐ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝ̀na kùkùl. ⁸Kùkùlǝ̀ nǝ̀nù nyǎn rɛ́, cànsɛ sǝ̀nù y nyǎ yil mó y'à wɔ́ Jǝzǝra byǐ Sǝshǝyuti, ń yà ń cǐ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝ̀na kùkùl. ⁹Kùkùlǝ̀ tǝ̀ldù nyǎn rɛ́, cànsɛ shǝ̀ldù y yil mó y'à wɔ́ Yǝkǝsɛ byǐ Yǝra, Tǝkoyi kwálá lò, sǝ ń yà ń cǐ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝ̀na kùkùl¹⁰Kùkùlǝ̀ tàlpyɛ̀ nyǎn rɛ́, cànsɛ shàlpyɛ̀ y yil mó y'à wɔ́ Pǝloni byǐ Elɛtɛ, Efǝrǝyimi byǎ bɛ́ mǝ̀dù, ń yà ń cǐ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝ̀na kùkùl. ¹¹Kùkùlǝ̀ lyɛlɛ nyǎn rɛ́, cànsɛ lyɛlɛ y yil mó y'à wɔ́ Yusǝkǝti byǐ Sǝbǝkayi, Zǝrǝshi kwálá y byǐ, ń yà ń cǐ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝna kùkùl. ¹²Kùkùlǝ̀ nǝ̀bɔ́ nyǎn rɛ́, cànsɛ nǝ̀bɔ́ nyǎ y yil mó, Anatɔtɛ byǐ Abyǝzɛɛrɛ, Bɛ̃zamɛ dwí rí lò, ń yà ń cǐ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝna kùkùl.¹³Kùkùlǝ̀ shí nyǎn rɛ́, cànsɛ shí nyǎ y yil mó y'à wɔ́, Nǝtǝfwa byǐ Mǝyǝyi, Zǝrǝzhiti kwálá y lò, ń yà ń cǐ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝna kùkùl. ¹⁴kùkùlǝ̀ shí ǹdǝ́ rǝ̀dù nyǎn rɛ́, cànsɛ shí ǹdǝ́ èdù nyǎ y yil mó, y'à wɔ́ Pyǝratɔnɛ byǐ Bǝnǝja, Efǝrayimi kwálá y lò, ń yà ń cǐ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝna kùkùl. ¹⁵Kùkùlǝ shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè nyǎn rɛ́, cànsɛ shí ǹdǝ́ sǝlyè nyǎ y yil mó, Nǝtɔfa byǐ Elǝdǝyi, Otǝnyǝǝ kwálá lò, ń yà ń cǐ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝna kùkùl.¹⁶Nyǐ Esərayɛl tənà y kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé yilə né:Orɔbɛn kwálá y wẽ́, è yàl: Zəkəri byǐ Elyəzɛɛrɛ.Shəmənyɔ̃ kwálá y wẽ́, è yàl: Maaka byǐ Shəfaca ¹⁷Levyi kwálá y wẽ́, è yàl: Kəmuwəə byǐ Ashabya.Aarɔ̃ byǎ bɛ́ wẽ́, è yàl: Sadɔɔkɛ. ¹⁸Zhəda kwálá y wẽ́, è yàl: Eləwu, Dəvyidi da-byǎ bɛ́ mə̀dù.Yəsakaarɛ kwálá y wẽ́, è yàl: Myəkayəə byǐ Oməri.¹⁹Zabyəlɔ̃ kwálá y wẽ́, è yàl: Obaja byǐ Yəshəmaya.Nəfətəlyi kwálá y wẽ́, è yàl: Azərəyəə byǐ Yərəyəmɔɔtɛ. ²⁰Efərəyim kwálá y wẽ́, è yàl: Azarəya byǐ Oze.Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y è wɔ yi-zùr sõ mó wẽ́, è yàl: Pədaya byǐ Zuwəə. ²¹Manasɛ kwálá y kə̀kàlà y è wɔ yi-púrhí sõ, Galaadɛ tənà y mɔ́, è yàl: Zakarɛ byǐ Yədo.Bɛ̃zhamɛ kwálá y wẽ́, è yàl: Abənɛɛrɛ byǐ Yashəə. ²²Dan kwálá y wẽ́, è yàl: Yərɔwam byǐ Azarɛl.Wɔ́ bə̀myɛ́ mɔ́ bə̀ y'à wɔ́ Esərayɛl kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé.²³23 Dəvyidi yə̀ ce bə gə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yú byinə shí-èlyé ráá bə̀ y'à yə̀ byinə shí-èlyè yí mú yé, bə̀ Cinu Yi yà ń wə̀l bə̀ ń mà n ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yə̀ nánzhəzhɔ̌ ǹdə dɛ̃̌-yi cã̀mə́sɔ̌rh ta. ²⁴Səruyə byǐ Zhɔwaabɛ yà ń ju bə̀ gál kùrə̀, sə ń yə̀ mo zhɛ̀ yé, bə̀ Yi lyim y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gál mə̀myɛ́ mɔ́ yilə. Rə̀myɛ́ ce bə̀ yilə né tə̀ pyɔ̌ Dəvyidi Ywẽ̀ né lyǐrh sábá nɛ́ wẽ́ yé.²⁵Ajɛl byǐ Azəmavɛɛtɛ yà ń nə́ ń nyǐ pyɔ̌ nə̀cɛ̀ndɛ́ yò.Ozhaasɛ byǐ Yɔnatã yà ń nə́ ń nyǐ pyɔ̌ vɔ̀lɔ́ w ò y'à wɔ gɔ sõ ǹdə́ cə-fwààlɛ́ ǹdə́ cə-bwǎlsɛ́ e súlí jì-fwàlsɛ́ nánjíjínsí sə̀ lù sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ bə̀ m'ê yìlì tənà y mɔ́ yò. ²⁶Kəluubi byǐ Ezəri yà ń cǐ tùntùnnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê vwàl cɛsɛ́ gɔ sõ, tənà y w mɔ́ yò. ²⁷Arama lyì bal Shəmeyi yà ń nə́ ń nyǐ də̀vɛ̃́-cèmé né cɛsɛ́ vwàlnà bɛ́ yò.Shəfam byǐ Zəbədi yà ń nə́ ń nyǐ də̀vɛ̃́ y kɛ̀bɛ́, də̀vɛ̃́-cèmé né cɛsɛ́ vwàlnà bɛ́ y'à n'ê pɛ bə̀ cĩ́ dɛ̃̌ mɔ́ yò.²⁸Bɛtɛ-Gədɛɛrɛ lyì bal Baal-Anã yà ń nə́ ń nyǐ olyivyé cèmé né ǹdə́ shəkəmɔ́ɔ́rɛbá nə̀ wɔ pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ nyí rí w mó yò.Yɔwaashɛ yà ń nə́ ń nyǐ nwǐsí bə̀ n'ê cĩ́ dɛ̃̌ mɔ́ yò. ²⁹Sarɔ̃ lyì bal Shətərəyi yà ń nə́ ń nyǐ vwàmá nɛ́ nánfwààlɛ́ bə̀ n'ê kál Sarɔ̃ nɛ́ mɔ́ yò.Adələyi byǐ Shafaatɛ yà ń nə́ ń nyǐ vwàmá nɛ́ nánfwààlɛ́ bə̀ n'ê kál vwaalɛ́ w mɔ́ yò.³⁰Yəsəmayəə dwí rí lò Obyil yà ń nə́ ń nyǐ yómdé yò.Mərɔnɔɔtɛ lyì bal Yəja yà ń nə́ ń nyǐ bə̀nesé yò. ³¹Yəzhizi Agəriti mú yà ń nə́ ń nyǐ və̌-yɔ̀lɔ́ w yò.Bə̀myɛ́ èta mɔ́ gakó y'à n'ê nyǐ pyɔ̌ Dəvyidi nə̀cɛ̀ndɛ́ yò.Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à bwə́l pyɔ̌ Dəvyidi ni mú³²Dəvyidi da da-byǐ Yɔnatã yà ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ cícírnə, ń yà ń zhe surhə, ń yà ń súlí ń wɔ́ sá-kanna. Akəmoni byǐ Yəyəə yà ń nə́ ń nyǐ pyɔ̌ bə̀sɔ́ná bɛ́ kɔ́n mɔ́ yò. ³³Ayətɔfɛɛ yà ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ cícírnə; Ushəyi zɛ̃̀ ń yà ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ dɔwa. ³⁴Bənaya byǐ Yɔyada ǹdə́ Abyataarɛ tú bə b'e jòm Ayətɔfɛɛ jàà wa. Zhɔwaabɛ ń yà ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal.

Chapter 28

¹Dəvyidi byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó-cìnə́ bé gakó n cĩ́ dwã yó Zhərəzalɛm nɛ́: kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé bə̀ y'à wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə mó ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ yó-cìnə́ bé ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê nyǐ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə́ ń vwàmá nɛ́ yò mó yó-cìnə́ bé ǹdə́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə bé ǹdə́ búlə́ kàndar rɛ́ e súlí bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe kùr mú.²Pyɔ̌ Dəvyidi zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ n wɔ̀ bɛ: «À da-byǎ ǹd'â tənà y lyì, cili-nə. À y'à búl a bù jì lú bùlə̀ Cinu dɔbrɛ́ kùlkṍ w ǹdə́ ń nə̀rh cṹ ku w gə́ m'a zhì mə̀gã̌, sə à tɛnɛ kɔn gakó rə̀myɛ́ mɔ́ yilə. ³Sə Yi wə̀l ne: ‹Ǹ tá ǹ la jì lú àmyɛ́ yil ré còrhó yil yé, bə̀ ǹ wɔ́ búlə́-cí, ǹ ló jal tɛ̃́ dɛ̃́dɛ̃́.›⁴Cinu, Esərayɛl Yi rí, ń cír ni à dwí rí púlə́púlə́ cəcəl wə, mùnì ga a yə̀ Esərayɛl pyɔ̌ gaga yilə. Shãã ga, ń cír Zhəda ń la n yə̀ yé-twə́rnə, n zɛ̃̀ n cír à da dwí rí Zhəda kwálá y wẽ́, n zɛ̃̀ n swéné n cír àmyɛ́ à da byǎ bɛ́ wẽ́ mùnì ga à yə̀ Esərayɛl púlə́púlə́ pyɔ̌. ⁵Èlǎsɛ̃́, byǎ bɛ́ nánzhəzhɔ̌ w Cinu Yi pɔ nɛ mɔ́ wẽ́ mó, ń cír à byǐ Saləmɔ ń la n jòm Cinu pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y yó, n yə̀ Esərayɛl pyɔ̌.⁶N zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: ‹Wɔ́ ǹ byǐ Saləmɔ ń mà n lù jì ǹd'ê kɛ̀lɛ́ y wu w n pɛ̃, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à cír mu; ń mà n yə̀ byǐ à yilə, àmyɛ m'a yə̀ da ń yilə. ⁷À tɛnɛ pyɛ̀lɛ̀ rə̀ la yə̀ nɛ́ gaga yilə, ń yilə, ń gə pyɛ́nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à nyə́ né ǹd'â cúcú mú n'ê byili mú, ǹdə zà mɔ́ ta.›⁸Rə̀myɛ́ ce, èlǎsɛ̃́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ yírh wə, ǹdə́ Cinu Yi kúlí y yírh wə, e súlí Yi yé né: ce-nə jàn nɛ́ á sú Cinu, á Yi rí, nyə́ né gakó kùrə̀, sə á zwẽ ne, mùnì á gwẽ̌ cìní tənà náàcɛ̀nɛ́ y kɛ̀bɛ́, sə á gwẽ̌ b'ǎ yẽ̌ y á pə á byǎ bɛ́ nɛ e yə̀ bə̀ cəl, gaga yilə.⁹Sə ǹmyɛ́ à byǐ Saləmɔ, lwar ǹ da Yi rí párá, sə́ cèrhé re ǹdə́ ǹ wu gakó ǹdə́ ǹ bùlə̀ gakó, bə̀ Cinu nə́ ń gwɛ̃ numbyínsí wun ní gakó wẽ́, mùnì ga n lwar sə̀ bùlə̀ né dwí gakó gə́ wɔ́ nɛ́. Ǹ gə pyà mɔ, ń mà n shɛ̀nɛ́ ń nə mɔ, sə ǹ gə yẽ̌ mo, ńmyɛ mà n zhɛ̃̀ mɔ́ gaga yilə. ¹⁰Nyì wé, èlǎsɛ̃́: Cinu Yi cír mú mùnì ga ń lù jì e yə̀ ń dúdú jì; rə̀myɛ́ ce, zə wu-jɔ̀, sə ń zɛ̃̀ ń ji tum rí kùrə̀!»¹¹Dəvyidi kwè jì y Yi dúdú cǐ mú ǹdə́ jìsí shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ y mɔ́, ǹdə́ jìsí shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê cĩ́ nə̀cɛ̀ndɛ sə̀ wẽ́ mó ǹdə́ dɛ̃̌-yó jìsí ǹdə́ etwã-kùr w jìsí e súlí dɔbrɛ kùlkṍ* w jì y lú mú nə̀-twéésé n pə ń byǐ Saləmɔ nɛ. ¹²Ń súlí n pɔ̃ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń tɛnɛ ń la wɔ̀rhɔ́, Yi jì y kɛ̀lɛ́ y wu w yilə, ǹdə́ jìsí shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ y mɔ́ yil mú, e súlí Yi jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə́ wẽ̀ né tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú jìsí yil mú, lú mú nə̀-twéésé.¹³Dəvyidi kwè vwĩ̀-zwə́lnə* bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí kùkùlə̀ né yilə né bə̀ y'à kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ tumə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə twĩ̀ Cinu Yi jì y w mú sɛ́bɛ́ rɛ́ e súlí Yi jì y tum wẽ̀ ré yilə né n pə Saləmɔ nɛ. ¹⁴N byili mu sánə́má mɔ̀bɔ́ bə̀ mə̌ sə bə m'e zùrhì sánə́má wẽ̀ ré tum gakó yil mú dùmì rí e súlí sə̀byì-kùlì y bə̀ mə̌ sə bə m'e zùrhì sə̀byì-kùlì wẽ̀ ré tum gakó yil mú dùmì rí myɛ; ¹⁵e súlí sánǝ́má pàntámsɛ́ cṹ jààsɛ́ ǹdə́ sánə́má pàntámsɛ́ cìcì mú sánə́má mɔ́ dùmì rí; e súlí sə̀byì-kùlì pàntámsɛ́ cṹ jààsɛ́ ǹdə́ sə̀byì-kùlì pàntámsɛ́ cìcì mú sə̀byì-kùlì y dùmì rí, kɔn tó ǹdə́ pàntɛ́mɛ́ cṹ jàà y gakó tum rí ne.¹⁶N byili sánə́má mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ mə̌ sə mə zùrhì byúúlí bə̀ n'ê cĩ́ búrú w rə̀ yó bə̀ pɛ Yi ni mú òdù gakó mó dùmì rí, e súlí sə̀byì-kùlì y kɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə m'e zùrhì sə̀byì-kùlì byúúlí dùmì rí, ¹⁷e súlí nàmá-lyəlsé ǹdə́ jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhĩ̌sí ǹdə́ kwə̀lsé sə̀ mə̌ sə sə zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ́ dùmì rí, ǹdə́ sánə́má nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ́ dùmì rí, ǹdə́ sə̀byì-kùlì nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ́ dùmì rí, nə̀zhĩ̀-bwɛ̀lɛ́ gakó ǹdə́ è dùmì.¹⁸e súlí wẽ̀ rǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ sánə́má vwĩ̀-jùlú w sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ́ dùmì rí, e súlí lù eshərh-vwə̃tu w ǹdə́ sánə́má shərəbɛ̃́bá sə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ lɛ̀lɛ̀ nə pyi Cinu Yi dɔbrɛ kùlkṍ w mó zùrhù nə̀-twéésé. ¹⁹Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀: «Rə̀myɛ́ èta mɔ́ gakó ŋwɛ́nɛ́ sɛ́bɛ́ Cinu cìcì jɛ̃̀ y kɛ̃ wẽ́. Sɛ́bɛ́ rə̀myɛ́ n'ê byili bə̀ gə́ m'a tó né bə tó lú mú nə̀-twéésé dɛnnɛ bə twĩ̀ tumə né né.»²⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń byǐ Saləmɔ nɛ: «À byǐ, zə wu-jɔ̀ ń mə́ twĩ̀ sə́ yə̀ bal; bə̀k'á dùr ywẽ yé, ǹ wu bə̀k'a gə yé, bə̀ Cinu à Yi rí ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́. Ń tá ń la mɔ́ yõ̌ yé, ń tá ń la mɔ́ zhɔ̃́ yé, kɔn m'e yí Cinu Yi jì y tum rí gakó zhɔ̌. ²¹Nyǐ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí kùkùlə̀ né ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ yilə; pùbùlə̀ cìnə́ ǹdə́ lárma cìnə́ m'a nə tum dwí gakó yilə; sə yó-cìnə́ bé ǹdə́ dwí rí lyì bí púlə́púlə́ m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la bɛ rə̀ nyí pɔ mɔ́.»

Chapter 29

¹Pyɔ̌ Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí bə̀ y'à tú dwã yó mó gakó ne: «À byǐ Saləmɔ Yi cír mú wɔ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́, e súlí myɛ ń gwẽ̌ yə̀l kaka yé. E jà tum rí já dɛ̃́dɛ̃́, bə̀ jì y kɛ̀bɛ́ ń la lú mú də̀ numbyíní yil yé, wɔ́ Cinu Yi yilə. ²À j'a ce jàn nɛ́ ǹdə à gə́ wɔ̌ nɛ́ a tɛnɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ la m'e lù à Yi rí jì yə́: à tɛnɛ sánə́má, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ sə rə yə̀ sánə́má wẽ̀ mó yilə; a tɛnɛ sə̀byǐ, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ sə rə yə̀ sə̀byǐ wẽ̀ mó yilə; a tɛnɛ kàmmɔ, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ sə rə yə̀ kàmmɔ wẽ̀ mó yilə; a tɛnɛ lù, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ sə rə yə̀ lù wẽ̀ mó yilə; a tɛnɛ dǎr, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ sə rə yə̀ dǎr wẽ̀ mó yilə; a tɛnɛ nə́kulə, nə̀ wun ní wɔ́ námbyín námpwẽ̀ ǹdə́ nə́kulə nə̀ n'ê swàrh dwã w ǹdə́ nə́kulə námbyínə́ ǹdə́ nə́kulə námpɔ̀pɔ̀ɔ̀lɛ ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn dwí gakó e súlí aləbátərɛa nánzhəzhɔ̌.³E súlí myɛ, à gə́ só à Yi rí jì y mú ce, à n'â pɛ à sə̀pwà sánə́má mɔ́ ǹdə́ sə̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ à zhe mó à Yi rí jì y yilə, a m'a súlí kɔn tɛ̀bɛ́ gakó à tɛnɛ Cinu dúdú jì y èmyɛ́ mɔ́ yil mú ne: ⁴sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ shí Ofyííri cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ zɔ̌m ǹdə́ sə̀byǐ mɔ̀bɔ́ bə̀ vùr mə̀ jìmdí cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ zwã̌-èlyè ǹdə́ shə́-èna bə̀ la m'e fwàl Yi jì y byílsí. ⁵Sə á cəcəl w zà mɔ́, mɔ̌ dõ ń nə́ ń yǎl n pə sánə́má kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ mə̌ sə rə yə̀ sánə́má yilə, ǹdə́ sə̀byǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ mə̌ sə rə yə̀ sə̀byǐ yilə, e súlí tùntùnnə bé jɛ̃̀ tum dwí gakó yilə, e yə̀ pùbùlə̀ pɛnɛ́ ń nə́ ń pɛ Cinu ni?»⁶Rə̀myɛ́ yó, dwə́ né yó-cìnə́ bé, ǹdə́ Esərayɛl kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé, shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ yó-cìnə́ bé ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé, e súlí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê nyǐ pyɔ̌ mɔ́ tumə né yò mó yó-cìnə́ bé pə pùbùlə̀ pansɛ. ⁷Bə̀ pɔ sɛ Yi jì y tum rí yilə: sánə́má cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shə́-shàlpyɛ̀ (170 000) ǹdə́ sánə́má wár-kùlsi mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́ (10 000) ǹdə́ sə̀byí cəə́le rə̀ du mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àtɔ̀ (300 000) ǹdə́ kàmmɔ ò yú cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-nyə̀ldù (600 000) e súlí lù ò dùmì y'à lyɛ̃ cəə́le mɔ̀rh-fwààlɛ̀ rə̀tɔ̀ (3 000 000).⁸Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn kwè ne bə ce Gɛrəshɔn jì y lò Yayɛl jɔ̃̀ wa, bə̀ ń ló Cinu jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ yó. ⁹Dwí rí púlə́púlə́ wu zɔ nyàn bə̀ pùbùlə̀ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ mɔ́ yilə, b'è y'à wɔ́ ǹdə́ bə̀ wun gakó bə̀ y'à pɔ sɛ Cinu Yi yilə. Pyɔ̌ Dəvyidi myɛ wu zɔ nyàn dɛ̃́dɛ̃́ rə̀ yilə.¹⁰Dəvyidi ce Cinu Yi nə̀bán lyì bí púlə́púlə́ yírh wə, ń mə́ ń wə̀lə̀: «Cinu, nə́ da Esərayɛl Yi, ǹ yil ré nə còrhó twéé gakó! ¹¹Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ jɛ́ɛ́nɛ ǹdə́ jàn ǹdə́ cɛ̀nɛ̀ ǹdə́ zùwə́ ǹdə́ còrhó Cinu Yi, bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ dɛ̃̌-yi w ǹdə́ tɛ̃́ cɛ yó wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ ri. Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ jí pyɛ̀lɛ̀, ǹ zhe ŋwɔ̀nɔ́ wẽ̀ ré gakó yó wə, Cinu.¹²Nə̀cɛ̀ndɛ̀ ǹdə́ zùwə́ n'ê shí ǹmyɛ́ sono, sə wɔ́ ǹmyɛ́ myɛ ǹ cǐ kɔn gakó. Jàn ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹ jɔ̃̀ wa; ǹmyɛ́ jɛ̃̀ y è n'ê zhẽ̌ numbyíní yó dɛ̃̌, è n'ê súlí è pɛ y jàn e zhì kẽkẽ. ¹³Èlǎsɛ̃́, nə́ Yi, nə́ n'é ce ǹ nə̀báná, nə́ n'é súlí nə́ cèrhé ǹ yil ré rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́.¹⁴Àmyɛ́ wɔ́ byè, à dwí rí myɛ wɔ́ byè nə́ m'é ŋwɛ̀nɛ́ nə́ pɔ̃́ pùbùlə̀ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ èta mɔ́? Kɔn gakó n'ê shí ǹ sono, sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ pɔ mɔ́ mɔ́ wɔ́ ǹmyɛ́ sõ rə̀ shí ni. ¹⁵Nə́ wɔ́ zhələ ǹdə nə́ dabá ta, ǹmyɛ́ yé né, nə́ dwã nɛ́ cɛ yó mó n'ê lyɛ̃ làlà ǹdə ywə́l ta, ce nə́ t'á dɛ̃̀ kaka yé.¹⁶Cinu nə́ Yi, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ nánzhəzhɔ̌ w gakó nə́ tɛnɛ nə́ la m'é lù jì ǹ yil ré rə̀ wɔ́ rə̀ dúdú rə̀ dwí ni mú còrhó yil mú, wɔ́ ǹmyɛ́ sõ rə̀ shí ní e súlí myɛ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ ri. ¹⁷À yě bə̀ ǹ nə́ ǹ gwɛ̃ numbyíní wẽ́ mùnì ga ń lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ è n'ê bùl mú sə ǹ súlí ǹ só cángá. Wɔ́ ǹdə́ wu cángá, ǹd'â pùbùlə̀ à pɔ mɔ́ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó, a zɛ̃̀ à nə ǹ dwí rí rə̀ wɔ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́, rə̀ n'ê pɛ mɔ́ pùbùlə̀ pansɛ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀.¹⁸Cinu, nə́ dabá Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ Yi, ce pùbùlə̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí j'a yə̀ ǹ dwí lyì bí wun ní wẽ́ twéé gakó, sə́ ce bə̀ wun ní j'a zhí ǹmyɛ́ nɛ. ¹⁹Sə́ pə wu-põ̀ à byǐ Saləmɔ nɛ mùnì ga n zwẽ ǹ nyə́ né ǹdə́ ǹ pùbùlə̀ né ǹdə́ ǹ nyə́ né ǹ kwè mó sə n wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gakó gə́ n'ê byili ní, sə n súlí n lù jì y à tɛnɛ è lú mú wẽ̀ ré mó.»²⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dəvyidi zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí bə̀ y'à tú dwã yó mó púlə́púlə́ ne: «Ce-nə Cinu á Yi rí nə̀báná.» Bə̀ gakó zɛ̃̀ bə ce Cinu, bə̀ dabá Yi rí nə̀báná. Bə jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó, bə wùlì tɛ̃́ Cinu Yi ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ yé né. ²¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, bə̀ zwə́l vwə̃̀ ǹdə́ vwə̃̀-námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ bə pə Cinu ni: nə̀-byərh mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ pyì-byərh mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ pyì-byǐrh mɔ̀rhɔ̀ e súlí nə̀ də̀vɛ̃́ pansɛ́ ǹdə́ vwə̃̀ nánzhəzhɔ̌ Esərayɛl púlə́púlə́ yilə.²²Bə jí bə súlí bə nyɔ̀ Cinu yé né, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́, bə zɛ̃̀ bə k'e cír Dəvyidi byǐ Saləmɔ, twər rə̀lyè nyǎn rɛ́. Bə tútǔ mu ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ n jǐrh pyɔ̌ Cinu yilə; bə tútǔ Sadɔɔkɛ myɛ ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ nwə̃̌ n jǐrh vwĩ̀-zwə́lnə*. ²³Saləmɔ jòm Cinu pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, n yə̀ pyɔ̌ ń da Dəvyidi jàà wa, sə ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zwẽ nyí. Esərayɛl lyì bí gakó zwẽ ń nyí ni.²⁴Yó-cìnə́ bé gakó ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ e súlí pyɔ̌ Dəvyidi byǎ bɛ́ gakó shɛ̀nɛ́ pyɔ̌ Saləmɔ nyí ni. ²⁵Cinu já n búl n zhẽ̌ Saləmɔ yó dɛ̃̌, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó yírh wə, n ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ còrhó w dwini pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀nɛ̀ mɔ bə yə̀ pyǎ Esərayɛl nɛ́ mɔ́.²⁶Zhese byǐ Dəvyidi jú pyɛ̀lɛ̀ Esərayɛl púlə́púlə́ yó. ²⁷Ń jú pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Esərayɛl púlə́púlə́ yó w byinə shə́-èna: ń jòm Ebərɔ̃ nɛ́ n mə n jí ri byinə nyàlpyɛ̀, n zɛ̃̀ n jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí ri byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀tɔ̀. ²⁸Ń nɔ caarɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn n zɛ̃̀ n cì. Ń yà ń sú lũ wə́, n sú nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə́ còrhó wə́. Sə wɔ́ ń byǐ Saləmɔ ń yàl pyɔ̌ n jòm ń jàà wa.²⁹Pyɔ̌ Dəvyidi tumə né, nə̀ nã́yə́ə́ né e m'e vò nə̀ nánkwaá nɛ́ ga, kɛ̃ nyì-zwennə Saməwəə Tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ ǹdə́ nyì-zwennə Natã Tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ e súlí nyì-zwennə Gaadɛ myɛ Tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ³⁰Bə̀ súlí bə̀ n'ê zɔ̀m ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ ń bɛlɛ tumə né e súlí ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ zɔ ńmyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl ǹdə́ tənèsé dwã bɛ́ gakó mó yò nə̀ wẽ́.

2 Chronicles

Chapter 1

¹Dəvyidi byǐ Saləmɔ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ tú rə cĩ́ kùrə̀; Cinu ń Yi rí yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ, n ce n jǐrh pyɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀.Saləmɔ lárma mɔ́,²2 Saləmɔ zhərh ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́, shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m zɔ̌m kùkùlə̀ né yó-cìnə́ bé ǹdə́ bù-kárna bɛ́ e súlí Esərayɛl púlə́púlə́ yé né cìnə́ bé, è n'ê yǎl e wɔ̀ dwə́ né yó-cìnə́ bé. ³Saləmɔ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó gakó, zɛ̃̀ bə vò vwə̃̀ né zwə́l jàà y è y'à wɔ Gabaɔ̃ nɛ́ mɔ́ wa, bə̀ wɔ́ gàà Yi kòrhó w kɔ̀bɔ́ Cinu Yi tùntùnnə Muyiisi yà ń wɛ̀rhɛ́ gɔ-elũ èpòlò w w mó y'à ŋwɛ́nɛ́. ⁴Dəvyidi yà ń kwè Yi kùlkṍ w Cərəyaatɛ-Yəyərim ní n bə̀ n cĩ́ jàà y kɛ̀bɛ́ ń yà ń tɛnɛ ò yil mú wə, bə̀ ń yà ń pú kòrhó ò yil Zhərəzalɛm nɛ́. ⁵Sə kàmmɔ vwĩ̀-jùlú w Uri byǐ Bəsalɛl, Uuri nɔ̃̌ wá, yà ń zùrhì mú y'à wɔ Cinu kòrhó w yé né; sə wɔ́ òmyɛ́ Saləmɔ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó gakó y'à n'ê pyà.⁶6 Gàà mɔ́, Saləmɔ jìl n vò kàmmɔ vwĩ̀-jùlú w jàà y wa, Cinu yé né, dwã-joló kòrhó w yala nɛ, n zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ mɔ̀rhɔ̀. ⁷Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ cìcì cəcɛ̃ yá, Yi lyí Saləmɔ rə bwə̀rh mo rə wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yǎl b'à pɔ̃́? Sə́ lwə̀l re ne.»⁸Saləmɔ lyár Yi n wɔ̀: «Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ zɔ à da Dəvyidi ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀, ń zɛ̃̀ ń ce a jǐrh pyɔ̌ a zwẽ ń jàà yá. ⁹Èlǎsɛ̃́, Cinu Yi, pyǐrh ǹ nyí rí ǹ bwəl à da Dəvyidi ni mú, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ ce à wɔ́ dwí, rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə cɛ shó w ne mó pyɔ̌. ¹⁰Èlǎsɛ̃́ pɛ̃ lárma ǹdə́ surhə, mùnì ga a ŋwɛ̀nɛ́ a kál dwí rí rə̀myɛ́ mɔ́. Mɔ̌ gaga ń wɔ̌ ǹ dwí rí ń la kál, dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ èta mɔ́?» ¹¹Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ Saləmɔ nɛ: «È gə́ wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ ǹ nə́ ǹ yàlá, ǹ yə̀ nə̀cɛ̀ndɛ ráá jɛ̃̀-kɔn ráá còrhó lwə̀l, ǹ yə̀ ǹ zwə̀ bé cu ráá myè-èdɔ̀lɔ̀ cìcì myɛ lwə̀l, ń zɛ̃̀ ń lwə̀l lárma ǹdə́ surhə, mùnì ń kál à dwí rí tɛ̀bɛ́ à ce ǹ wɔ́ rə̀ pyɔ̌ mɔ́ ce,¹²à m'a pɔ̃́ lárma mɔ́ ǹdə́ surhə né, a zɛ̃̀ a súlí a pɔ̃́ nə̀cɛ̀ndɛ ǹdə́ jɛ̃̀-kɔn ǹdə́ còrhó; pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀nɛ̀ mɔ́ mɔ́ yə̀ rə̀ dwí rí nɛ yé, byɛ̀bɛ́ myɛ bə̀ la yə̀ nɛ́ ǹmyɛ́ kwã nɛ́ mɔ́ myɛ t'â la rə̀ dwí rí nɔ yé.» ¹³Saləmɔ zhǐr Gabaɔ̃ vwə̃̀ né zwə́l jàà y wa, dwã-joló kòrhó w yé né, n ká n kwɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm. N já n jí pyɛ̀lɛ̀ Esərayɛl nɛ́.¹⁴Saləmɔ pyà búlə́ eshə-vwə̃tur ǹdə́ eshə-jòmnə. Ń yà ń zhe búlə́ eshə-vwə̃tur mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àna (1 400) e súlí eshə-jòmnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀lyè (12 000). N ce rə̀ jàlà vò rə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń tɛnɛ jààsɛ̀ nə̀ wẽ́, rə̀ yil mú wẽ́; jàlà mɛ̃ Zhərəzalɛm nɛ́, ń yala nɛ. ¹⁵Pyɔ̌ mɔ́ yà ń ce sə̀byì-kùlì y ǹdə́ sánə́má mɔ́ y'à j'â pyě tɛ̃́ ǹdə nə́kulə né ta, sɛ́ɛ́dərɛbá myɛ y'à já ǹdə pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ nyí rí shəkəmɔ́ɔ́rɛbá ta, Zhərəzalɛm nɛ́. ¹⁶Saləmɔ shəshesé y'à wɔ́ Ezhibti ǹdə́ Shəliishi sə̀ y'à n'ê shí. Pyɔ̌ mɔ́ dɔ̌lna bɛ́ y'à n'ê zhə̀l bə̀ yè se gàà bə̀ twí bə̀ pɛ mɔ. ¹⁷Búlə́ eshã-vwə̃tu kɔ̀bɔ́ ò y'à shí Ezhibti mú òdù gakó y'à n'ô yè wár-kùlsi zɔ̃̌-nyə̀ldù, eshã èdù gakó zɛ̃̀ è n'ê yè wár-kùlsi zɔ̌m ǹdə́ shí-ènu. È y'à wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀dù y Yititəbá e súlí Siri pyǎ bɛ́, bə̀ y'à n'ê tó dɔ̌lna bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ dɛnnɛ bə̀ yè búlə́ eshə-vwə̃tur rí ǹdə́ eshesé mó yilə.

Chapter 2

¹Saləmɔ kwè nə́kul-zhinnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ (70 000) ǹdə́ nə́kul-sə̀lnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-lyɛlɛ (80 000) bə̀ n'ê twĩ̀ pyɔ̀ w wa, e súlí nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (3 600) bə̀ la n'ê yìlì bi. ²Saləmɔ twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Tiiri pyɔ̌ Yəram nɛ: «Ǹ yà ǹ pɔ sɛ́ɛ́dərɛ dǎr bə b'e pə à da Dəvyidi ni ń mə́ sɛ̃ mɔ n lù ń kɛ̀lɛ́ yá. ³Sə nyǐ àmyɛ́ n'â yǎl a lù jì Cinu à Yi rí yilə, a pə ń dúdú ni. Bə̀ m'a ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ bə̀ mə̌ sə bə ji myǐn mú myǐn è wẽ́ ń yé né, bə̀ m'a cĩ́ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə cĩ́ ń yé né twéé twéé mó è wẽ́; bə̀ m'a zwə́l nəkɔkɔ́lɛ́ ǹdə́ də̀dɛ̀nɛ́ ǹdə́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ ǹdə́ càn-dǔlsí e súlí Cinu nə́ Yi rí címsí vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ è wẽ́; sə kɔn m'a j'a yə̀ èta gaga yilə, Esərayɛl nɛ́.⁴Sə jì y kɛ̀bɛ́ à la lú mú m'à yə̀ nánfwɛ̀lɛ̀, bə̀ nə́ Yi rí j'â búl rə̀ du yə né gakó. ⁵Mɔ̌ ń mà n nə jàn n lù jì n pɔ̃, e jà dɛ̃̌-yi rí púlə́púlə́ ǹdə́ rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́ ma mɔ́ ga, bə bwə̌l zhe rə̀ la m'e zwẽ mo? Àmyɛ́ nə wɔ́ mɔ̌, s'a m'a lù jì a pɔ̃, è gə də̀ à la m'a ji vwə̃̀ dúdú myǐn ń yé né yilə?⁶Sə èlǎsɛ̃́ ce lò mɔ̀bɔ́ ń já ń búl ń yě sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ kàmmɔ ǹdə́ lù tum rí yé shò, e jà ń yě gã̀-jɛ̀rh mɔ́rh nánshɛ̀rh ǹdə́ nánshɛ̀rh gwɛ̃́gwɛ̃́ e súlí námpǔlsi, ń búl ń yě wẽ̀ sə́l tum rí myɛ yé shò bə̀ à sõ. Ń mà n twĩ̀ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ búl bə̀ yě tum rí yé shò, bə̀ wɔ à yala nɛ Zhərəzalɛm ǹdə́ Zhəda né, byɛ̀bɛ́ à da Dəvyidi tɛnɛ mɔ́. ⁷Súlí ń pɛ̃ Lyəbã sɛ́ɛ́dərɛbá dǎr ǹdə́ səpərɛ́ɛ́sɛbáb dǎr e súlí santáləbá dǎr, b'à yě bə̀ ǹ tùntùnnə bé búl bə̀ yě Lyəbã cèmé né kǎ. Sə à tùntùnnə bé m'a tó ǹ nyə̀ná bɛ́ nɛ bə vò,⁸mùnì ga bə tɛnɛ dǎr nánzhəzhɔ̌ à yilə, bə̀ jì y kɛ̀bɛ́ à la lú mú m'a yə̀ nánfwɛ̀lɛ̀ e j'à m'a súlí e zə cɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ myɛ. ⁹9 Sə nyǐ à m'a pə bə̀lɛ́ è pàr tɔ́nnəbáa mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tə̀ldù (6 000) ǹdə́ orzhɛ tɔ́nnəbá mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tə̀ldù (6 000) ǹdə́ də̀vɛ̃́ lyítərə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-lyɛlɛ (800 000) ǹdə́ nwə̃̌ lyítərə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-lyɛlɛ (800 000) ǹ də̀-kàrna bɛ́ bə̀ la cèmé né kǎ mɔ́ nɛ.» ¹⁰Tiiri pyɔ̌ Yəram zɛ̃̀ n kɛ̃ sɛ́bɛ́ n mə n lyár pyɔ̌ Saləmɔ n wɔ̀: «Wɔ́ Cinu Yi gə́ só ń dwí rí mú è ce, ń ce ǹ wɔ́ rə̀ pyɔ̌.»¹¹Yəram zɛ̃̀ n wɔ̀: «Bə̀ Cinu, Esərayɛl Yi rí, ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌-yi rí ǹdə́ cɛ y mɔ́, n súlí n pə byǐ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lárma cə́bal ǹdə́ cìn-dã̀ɔ̃́ cə́bal ǹdə́ surhə cə́bal pyɔ̌ Dəvyidi ni, ń la jì lú Cinu yil e súlí pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ ń cìcì yil mú, nə còrhó. ¹²Rə̀myɛ́ ce èlǎsɛ̃́, à n'â pɛ mɔ́ Yəram-Abyi, ń búl n lá e jà ń yě tum rí yé shò náàcɛ̀nɛ́,¹³Dan kwálá y lyì bə̀kɔ́ byǐ, ń da mɔ́ yà ń wɔ́ Tiiri lò. Ń yě sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ kàmmɔ ǹdə́ lù ǹdə́ nə́kulu ǹdə́ dɔ̌ tum rí yé shò, ń yě gã̀-jɛ̀rh mɔ́rh nánshɛ̀rh ǹdə́ nánshɛ̀rh gwɛ̃́gwɛ̃́ e súlí námpǔlsi ǹdə́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê swɛ̃̀ ǹdə́ lɛ̃̌ kɛ̀bɛ́ è càn mɔ́ sɔ̃́. Ń yà ń súlí ń wɔ̌ kɔn dwí gakó nyɔrhɔ ń nə́ ń sə̀lə̀. Ń wɔ̌ tum rí tɛ̀bɛ́ dwí gakó bə̀ la mɔ pɔ mɔ́ ń la tũ̌. Ń mà n tó ǹmyɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yě tum rí yé shò mó ne, ǹdə́ à yó-cə́bal ǹ da Dəvyidi nyə̀ná bɛ́ nɛ n mə n twĩ̀. ¹⁴À yó-cə́bal pə bə̀lɛ́ y ǹdə́ orzhɛ y ǹdə́ nwə̃̌ y e súlí də̀vɛ̃́ y ǹ zɔ̀m rə̀ zɔ̀mà mɔ́, bə b'e pə ń tùntùnnə bé ne.¹⁵Nə́myɛ̌ m'ǎ kà Lyəbã cèmé né nə yí ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́, nə́ la zɛ̃̀ nə́ lyẽ lyẽ ne dwã nɛ kùr kùr ǹdə wɔ́ sɔ̃́ nə́ sɔ̃̀ nɛ ta; ¹⁶rə̀myɛ́ kwã nɛ́, nə́ m'ǎ ji ni nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa, nə́ zə nɛ nə́ m'é yí Zhafa. Ǹmyɛ́ m'ǎ zɛ̃̀ ń ce nə yí Zhərəzalɛm.» ¹⁷Saləmɔ gə̀ zhələ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ Esərayɛl tənà y w mɔ́, ń da Dəvyidi gə́ yà ń gàl bɛ kwã mɔ́, bə̀ y'à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shí-ènu ǹdə́ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (153 600). ¹⁸N ce bə̀ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ (70 000) la yə̀ nə́kul-zhinnə, nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-lyɛlɛ (80 000) la yə̀ nə́kul-sə̀lnə pyɔ̀ w wa, nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (3 600) la cili lyì bí sõ, bə ce bə twĩ̀.

Chapter 3

¹Saləmɔ já n ji kùr ń nə́ ń lwì Cinu Yi jì y Zhərəzalɛm nɛ́, Mɔrəya pyɔ̀ w yó, Cinu gə́ yà ń lyí ń da Dəvyidi mə̀gã̌ mɔ́, jàà y kɛ̀bɛ́ Dəvyidi yà ń tɛnɛ Zhəbuusi lyì bal Orənã tuwə y w mó. ²Ń ju è lú mú kùr ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀na byin rí, cànsɛ̀ sə̀lyè nyǎ y wẽ́. ³Nyǐ Saləmɔ gə́ mɛrhɛ Yi jì y ń yà ń la lú mú kùr rí ní: è dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shə́-shə̀ldù, è wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, kɔn tó dwã ǹdə shãã ga jə̀-tórhó yírh gə́ y'à mə̌ nɛ́a.⁴Bwə̀r-zɔ́nɔ́ w dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, rə̀ y'à kwè Yi jì y wɛ̃̀ rɛ́ mɔ́, y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, ò dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè. Saləmɔ yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn n mə n fwàl ò wu wə́. ⁵N zù Yi jì y jì-ná y wu w byílsí ǹdə́ səpərɛ́ɛ́sɛbá dǎr, n zɛ̃̀ n yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn n mə n fwàl rɛ, n súlí n ce bə cĩ́ kwã̌ vɔr ǹdə́ nyáná námpɔ́lsɛ èsã̌yùúli rə̀ yó.⁶N súlí n zə nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn n mə n kwɛrhɛ jì-ná y wu wə́. Sánə́má mɔ́ y'à wɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê shí Pərəvəyim mú. ⁷N yə̌l sánə́má n mə n fwàl jì-ná yá: è dɛ̃̌ byésé ǹdə́ étwí-ènyə́ né ǹdə́ è wu byílsí e súlí è bwə̀ə̀lé vɔ̀mɛ̀ nɛ́, n zɛ̃̀ n sə̀ shərəbɛ̃́bá è wu byílsí ni.⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n lù Yi dúdú jì yə́: è dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, rə̀ y'à kwè Yi jì wɛ̃̀ rɛ́, è wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè; n yə̌l sánə́má tɔ́nnəbá shí-èlyè n mə n fwàl è wu wə́. ⁹Dàdɔ̌bsɛ́ dùmì rí y'à wɔ́ gə̀rámməbá zwã̌-ànu (500). N yə̌l sánə́má n mə n fwàl dɛ̃̌-yó jìsí myɛ.¹⁰10 N yə̌l lù n mə n zùrhì shərəbɛ̃́bá bə̀lyè n cĩ́ Yi dúdú jì y wẽ́, n zɛ̃̀ n yə̌l sánə́má n mə n fwàl bɛ. ¹¹Shərəbɛ̃́bá vɔ̀mɛ̀ nɛ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè: shərəbɛ̃́ nã́yéé y vɔ̃̀ òdù, ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, y'à n'ô dwə̀rh jì y wu byílí y ni, è vɔ̃̀ w dõ mó myɛ, ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, y'à n'ô dwə̀rh shərəbɛ̃́ y dõ mó vɔ̃̀ òdù ni. ¹²Shərəbɛ̃́ bə̀lyè nyǎn mɔ́ myɛ vɔ̃̀ òdù, ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, y'à n'ô dwə̀rh jì y wu byílí y ni, è vɔ̃̀ w dõ mó myɛ, ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, y'à n'ô dwə̀rh shərəbɛ̃́ nã́yéé y vɔ̃̀ òdù ni.¹³Shərəbɛ̃́bá bə̀myɛ́ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ y'à lɛ̀lɛ̀ nə mɛrhɛ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè dwɛ̀lɛ̀, bə̀ y'à zɛ̃̀ bə̀ zhǐ dɛ̃̌ bə̀ nèsé yó, bə̀ yésé zǎ wẽ́. ¹⁴Ń súlí n sɔ̃̀ gɔ̀nɔ̀ ǹdə́ lɛ̃̌ kɛ̀bɛ́ è càn, n zɛ̃̀ n mɔ́rh w námpùlú ǹdə́ nánshɔ̃̀ e súlí nánshɔ̃̀ gwɛ̃́gwɛ̃́, n zɛ̃̀ n zò shərəbɛ̃́bá èsã̌yùúli ò yó. ¹⁵N zùrhì kàmmɔ yə nə̀lyè Yi jì y yé y wə: rə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀nu, sə wẽ̀ ré bə̀ y'à zùrhì bə cĩ́ yə né yə́-pǎlsɛ́ w mɔ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu. ¹⁶N zùrhì nyáná námpɔ́lsɛ n cĩ́ yə né yə́-pǎlsɛ́ wa. N zùrhì ébwár wẽ̀, gərənáádɛb byǎ zɔ̌m, n jele nyáná námpɔ́lsɛ́ nɛ. ¹⁷N cìì yə né tɛ̃́ Yi jì y yé y wə, rə̀dù y jə̀-jĩ́ sõ, rə̀ dõ mó jə̀-gwã̀ sõ: n ce jə̀-jĩ́ sõ nyǎn rɛ́ yil bə̀ Yaakɛ̃c, n ce jə̀-gwã̀ sõ nyǎn rɛ́ yil bə̀ Bwaazɛd.

Chapter 4

¹N zùrhì kàmmɔ vwĩ̀-jùlú wə́, ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, ò wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, ò dɛ̃̌-zhìyə́ y zɛ̃̀ è y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́. ²N yə̌l kàmmɔ n mə n zùrhì zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ yá: è y'à wɔ́ nánjíjíní, è wu wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́; è dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, sə jə̀-tórhó yírhə́ shə́-ètɔ̀ tə́tɔ̃̌ dwɛ̀lɛ̀ y'à wɔ̌ è cã̌ y è m'a kə́kɛ́lɛ́. ³Nɛ̃ èsã̌yùúli y'à kə́kɛ́lɛ́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y nyí kùr rí, jə̀-tórhó yírh rə̀dù gakó y'à zhe rə̀ dwí rí shíyə́. Rə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ zhǎ y nyí rí púlə́púlə́ rə ce dwã wa. Nɛ̃ nə̀myɛ́ mɔ́, nə̀ y'à tùrhì nə̀rh sə̀lyè mó, y'à tó dwã ǹdə́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y rə zùrhì twər rə̀dù.⁴Zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y kùr ré y'à cĩ́ nɛ̃ shí ǹdə́ nə̀lyè yó; nɛ̃ nɛ́ nə̀myɛ́ nə̀tɔ̀ yésé y'à zǎ jə̀-gwã̀ sõ, nə̀tɔ̀ yésé y'à zǎ yi-zùr sõ, nə̀tɔ̀ yésé y'à zǎ jə̀-jĩ́ sõ, nə̀tɔ̀ yésé y'à zǎ yi-púrhí sõ; zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y y'à cĩ́ nə̀ yó; nə̀ gakó kùrə̀ né zɛ̃̀ nə̀ y'à pyìrhí nə zǎ wẽ́. ⁵Zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y kweeré y'à wɔ́ jɛ̃̀-wàn, sə è nyí-gugwii rí kùr ré y'à j'a kwɛrhɛ náàcɛ̀nɛ́ ǹdə kǎ-zɔ̌m mɔ̀bɔ́ mə̀ nyɛ̌ ǹdə lyíísia pùní jɛ̃̀ ta mɔ́ nyí-gugwii rí kùr rí ta. Nɛ̃̌-kwǎlnɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè yírhə́ nɛ̃̌ y'à wɔ̌ mə̀ ce è wẽ́. ⁶N zùrhì zhə̌rh, n cĩ́ sə̀nu Yi jì y jə̀-jĩ́ sõ, n zɛ̃̀ n cĩ́ sə̀nu è jə̀-gwã̀ sõ, wẽ̀ zhə́zhɔ́lɔ́ yilə: bə̀ y'à n'ê zhə́zhə́lɛ́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ wẽ̀ ré bə̀ gu mú sə̀ wẽ́, sə vwĩ̀-zwə́lnə bé y'à n'ê zhə́zhə́lɛ́ bə̀ cìn zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y wẽ́.⁷N zɛ̃̀ n zùrhì wẽ̀ né tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ rə̀ yó mó shíyə́ ǹdə́ sánə́má, kɔn tó nyə́ né gə́ byili ní, n zɛ̃̀ n kwè re n cĩ́ Yi jì y wẽ́, rə̀nu jə̀-jĩ́ sõ, rə̀nu jə̀-gwã̀ sõb. ⁸N wɛ̀rhɛ́ tabəlɛbá shíyə́, n zɛ̃̀ n kwè se n cĩ́ jì-ná y wẽ́, sə̀nu jə̀-jĩ́ sõ, sə̀nu jə̀-gwã̀ sõc.N zùrhì jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhǐr zɔ̌m ǹdə́ sánə́má.⁹N lù vwĩ̀-zwə́lnə bé kɔ̀nɔ́ w ǹdə́ kɔ̀nɔ́ dõ nánfɔ̀lɔ̀ ǹd'ô bwə̀rsé bwə̀ə̀lé; n yə̌l kàmmɔ n mə n fwàl bwə̀ə̀lé. ¹⁰È gə wɔ́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ y yilə, ń cĩ́ y Yi jì y jə̀-jĩ́ sõ, kɔn ce è jə̀-jĩ́ byílí y sõ ǹdə́ è yi-púrhí sõ byílí y nə̀gúl ré ne.¹¹Yəram gə́ tú n zùrhì tɔ̀mɔ̀ pwǎ nə̀zhẽ̌ ré ǹdə́ pyə́lə́ né e súlí jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhẽ̌ né n zhɛ̀ kwã nɛ́, rə̀myɛ́ yi ní, ń twĩ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ Saləmɔ yà ń pɔ mɔ rə̀ nyí bə̀ ń twĩ̌ Cinu jì y wẽ́ mó gakó n zhɛ̀: ¹²kàmmɔ yə né nə̀lyè y ǹdə́ wẽ̀ nánjíjíndí rə̀lyè y nə̀ cĩ́ yə né yə́-pǎlsɛ́ w mɔ́,e súlí wẽ̀ ré rə̀lyè y rə̀ nyɛ̌ ǹdə gùndwə̌ ta rə̀ la m'e pyìlì yə né yə́-pǎlsɛ́ wẽ̀ nánjíjíndí mú, ¹³ǹdə́ gərənáádɛ byǎ zwã̌-àna y bə̀ jele wẽ̀ ré rə̀lyè y rə̀ nyɛ̌ ǹdə gùndwə̌ ta mɔ́ nɛ; bə̀ nə̀rh sə̀lyè y'à jele wẽ̀ ré rə̀lyé y rə̀ nyɛ̌ ǹdə́ gùndwə̌ ta mɔ òdù gakó ne; rə m'e pyìlì yə né yə́-pǎlsɛ́ wẽ̀ ré.¹⁴E súlí vwə̃tur rí ǹdə́ zhěsé sə̀ y'à cĩ́ rə̀ yó mó, ¹⁵ǹdə́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ yá, è y'à wɔ́ èdù sásá, ǹdə́ nɛ̃ nɛ́ shí ǹdə́ nə̀lyè y nə̀ y'à wɔ è kùr w mú, ¹⁶ǹdə́ tɔ̀mɔ̀ pwǎ nə̀zhẽ̌ né ǹdə́ pyə́lə́ né ǹdə́ nàmá lyəlsé e súlí rə̀ wẽ̀ ré námbwǎlsɛ́ dwã bɛ́.Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ Yəram-Abyi zùrhì n pə Saləmɔ nɛ, Cinu jì y yil mú gakó y'à zùrhì ǹdə́ kàmmɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à pɔ̌r o jǐrh nánsósóló mó.¹⁷Wɔ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y səta, Səkɔɔtɛ ǹdə́ Sarədata bwə̌l mó wə, pyɔ̌ mɔ́ ce n kù dɔ-gwáárɛ bə m'e yə̌l kàmmɔ w nɛ́, wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó zùrhù yilə. ¹⁸Saləmɔ zùrhì wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó nánzhəzhɔ̌. Rə̀ gə́ y'à já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, bə̀ y'à wàr kàmmɔ w bə̀ m'e zùrhì ri mú dùmì rí bə̀ la jə̀ə̀lè bə lwar yé.¹⁹Saləmɔ súlí n zùrhì wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó Cinu jì y y'à zhe rə̀ tum mú:sánə́má vwĩ̀-jùlú wə́,e súlí tabəlɛbá bə̀ n'ê cĩ́ vwĩ̀ rí búrú w sə̀ yó mó; ²⁰wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ rə̀ yó mó ǹdə́ rə̀ pàntámsɛ́, sə̀ y'à wɔ Yi dúdú jì y yé né, bə̀ y'à mə̌ sə bə ji, kɔn tó nyə́ né gə́ byili ní, y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn; ²¹e súlí pùnə́ néǹdə́ pàntámsɛ́ǹdə́ pyə́lsɛ námpɔ́lsɛ, rə̀myɛ y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má, sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́, ²²shisí bə̀ m'ê kwɛrhɛ pàntámsɛ́ myǐn mú ráá bə̀ m'ê cì mù múǹdə́ jal-zhɔ́rhɔ́ nə̀zhẽ̌ǹdə́ kǎzɔ̀máe súlí lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ju nə̀zhĩ̌sí rə̀ y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn;Yi jì y étwí-ènyí rí ǹdə́ è wẽ́ étwí-ènyə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à zǎ Yi dúdú jì yə́,ǹdə́ Yi jì y étwí-ènyə́ né nə̀ y'à zǎ jì-ná y wu wə́, rə̀myɛ y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má.

Chapter 5

¹1 Pyɔ̌ Saləmɔ gə́ tú n twĩ̀ tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ gakó Yi jì y yil n zhɛ̀ kókó, ń ce bə zə wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń da Dəvyidi yà ń pɔ Yi ni mú, sə̀byì-kùlì y ǹdə́ sánə́má mɔ́ ǹdə́ nə̀zhẽ̌ né gakó n bə̀ n cĩ́ Cinu nə̀cɛ̀ndɛ jì y wẽ́.²2 Rə̀myɛ́ yi ní, pyɔ̌ Saləmɔ byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ náncɛsɛ́, kwálsɛ́ yó-cìnə́ bé gakó e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jìsí cìnə́ bé gakó bə bə̀ ń sõ Zhərəzalɛm nɛ́, mùnì ga bə kwè Cinu dɔbrɛ kùlkṍ w bə zhì Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa, è n'ê yǎl e wɔ̀ Səyɔ̃, bə m'e vò Yi jì y wẽ́. ³Esərayɛl lyì bala bɛ́ gakó bə̀ dwã yó Saləmɔ sõ, cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y címsí yilə.⁴Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ náncɛsɛ́ gakó gə́ tú sə bə̀ dwã yó sə zhɛ̀, Levyi dwí rí lyì bí kwè kùlkṍ w bə zhĩ. ⁵Bə̀ kwè Cinu kùlkṍ w ǹdə́ Yi kòrhó w e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à pɔ Yi ni rə̀ y'à wɔ ò wẽ́ mó gakó bə zə bə m'e vò Yi jì y wẽ́. Wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ kwè re bə m'e vò. ⁶Pyɔ̌ Saləmɔ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó bə̀ y'à mù dwã nɛ ǹdə́ mɔ kùlkṍ w yé né mó, y'à n'ê zwə́l və̌-ywàálɛ ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ ga nánzhəzhɔ̌ vwə̃̀, lòlò yà ń wàr nə̀ yó w ń la gál n byili yé.⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə bé zɛ̃̀ bə kwè Cinu dɔbrɛ́ kùlkṍ w bə cĩ́ jàà y bə̀ tɛnɛ ò yil mú wẽ́, Yi dúdú jàà y Yi jì y wẽ́ mó, shərəbɛ̃́bá vɔ̀mɛ́ nɛ́ kùr wə. ⁸Shərəbɛ̃́bá y'à lɛ̀lɛ̀ bə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ kùlkṍ w y'à la nɛ́ cṹ mú yó wə, mùnì sə pyìlì wə, òmyɛ́ ǹdə́ dǎr rɛ́ nándə̀dwààlɛ́ bə̀ m'ê zhĩ w mú ga.⁹Dǎr rɛ́ rə̀myɛ́ gə́ y'à dwàl mɔ́ ce ǹ gə zhì Yi dúdú jàà y nyí rí ǹdə́ Yi kùlkṍ w bwə̌l mó wə, ǹ nə rə̀ yə́-pǎlsɛ́. Sə ǹ gə zhǐ pwẽ̀ ne ǹ bə rɛ nɛ yé. Dǎr rɛ́ rə̀myɛ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ jàà y w zà zà gwẽ̌. ¹⁰Kɔn dõ y'à tɛ̀nɛ́ kùlkṍ w wẽ́, è gə də̀ nə́kulu bwə̀lsé sə̀lyè y dúdú, Muyiisi yà ń cĩ́ ò wẽ́ Orɛɛbɛ pyɔ̀ w yó, Cinu gə́ zɔ dɔbrɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ Ezhibti ní dwirí y yi ní mú.¹¹Vwĩ̀-zwə́lnə bé kwɛ̃̀ bə shí Yi jàà y wẽ́ bə du pwẽ̀ ne. Vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ gakó y'à tɛnɛ bə̀ cìn Cinu yilə, sə bə̀ y'à yə̀ bə̀ kùkùlə̀ né gə́ pú pú dwã nɛ mɔ́ tó bə m'e wɛ̀rhɛ́ rɛ yé. ¹²Levyi dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ núnnə mó gakó y'à ŋwɛ́nɛ́: Asaafɛ ǹdə́ Emã ǹdə́ Yədutũ e súlí bə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ da-byǎ bɛ́, bə̀ y'à zù lɛ̃̌ gàndɛ. Bə̀ y'à zhe sɛmbáləbá ǹdə́ bwàárɛ e súlí zɔ̀n bə̀ m'ê zhǐ, vwĩ̀-jùlú w yi-púrhí sõ. Vwĩ̀-zwə́lnə zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè y'à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ yala nɛ, bə̀ n'ê wúl pɔ́lsɛ. ¹³Pɔ́lsɛ́ wúlnə bé ǹdə́ núnnə bé, y'à mù dwã nɛ, bə tó dwã bə̀ n'ê nún ǹdə́ bə̀ n'ê cèrhé Cinu Yi. Pɔ́lsɛ́ ǹdə́ sɛmbáləbá e súlí dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré cələ né gə́ y'à la dɛ̃̌ yi ní, bə̀ y'à n'ê nún Cinu Yi bə̀ zhe: «Ń wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal, ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga yilə.» Rə̀myɛ́ yi ní, ébɔ̃ j'a zù o sú Yi jì yə́, Cinu jì y wu wə́. ¹⁴Ébɔ̃ w òmyɛ́ mɔ́ ce vwĩ̀-zwə́lnə bé y'à k'ê wàr sə bə mɛ̃ Yi jì y wẽ́ bə twĩ̀ bə̀ tum rí yé, b'è y'à sú ǹdə́ Cinu còrhó wə́.

Chapter 6

¹Rə̀myɛ́ yó Saləmɔ yòwə̀: «Cinu wə̀l bə̀ ń nə́ ń yǎl n jòm cə-byín fúrí wẽ́. ²Sə àmyɛ́ lù pyɔ̌ jì ǹ yilə, ǹ la ǹ já ǹ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ twéé twéé yilə.» ³Saləmɔ pyìrhí ń yé y n zǎ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó; bə̀ gakó y'à zɛ̃̀ bə̀ zhǐ dɛ̃̌. Saləmɔ cĩ́ bwəl bə̀ yó.⁴Ń yòwə̀: «Cinu Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí nə còrhó! Ń cìcì mú pyìrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń púr ń nyí ń wɔ̀ à da Dəvyidi ni mú: ⁵‹À gə́ ce à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə́r Ezhibti ní yi ní ga, à yə̀ cɔ òdù ga cír bə̀ kwálsɛ́ ga wẽ́ mùnì bə lù jì ò wẽ́ àmyɛ́ yil ré còrhó pɔ yil yé. À yə̀ lò dõ myɛ cír mùnì ga n yə̀ à dwí Esərayɛl pyɔ̌ yé: ⁶sə à cír Zhərəzalɛm cɔ w mùnì ga o yə̀ à yil ré còrhó pɔ jàà, a zɛ̃̀ a cír Dəvyidi ń la n yə̀ à dwí Esərayɛl pyɔ̌.›⁷À da Dəvyidi búl n bù jì lú bùlə̀ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí yilə. ⁸Sə Cinu yà ń wə̀l mo: ‹Ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ǹ gə́ búl ń bù jì lú bùlə̀ à yil ré yil mú yilə. ⁹Sə nyǐ è də̀ ǹmyɛ́ ǹ la jì y èmyɛ́ mɔ́ lú yé, wɔ́ ǹ cìcì byǐ: wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n lù y à yil ré yilə.›¹⁰Cinu já n pyìrh nyí rí ń yà ń bwəl mó: À pú à da Dəvyidi ni, à jǐrh Esərayɛl pyɔ̌ ǹdə Cinu gə́ yà ń bwəl nyí ní, sə à lù jì y kɛ̀bɛ́ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi rí yil ré yilə. ¹¹À tɛnɛ jàà è wẽ́ a cĩ́ kùlkṍ w dɔbrɛ́ nə́kulu bwə̀lsé ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó né, dɔbrɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu zɔ ǹdə́ nə́ nàmbala bɛ́ ń gə́ tú n ce bə shə́r Ezhibti ní yi ní mú.»¹²Saləmɔ zhì Cinu vwĩ̀-jùlú w yé né, n zə ń yé n zǎ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó, n zhẽ̌ ń jɛ̀rh n ce dɛ̃̌-yi wə. ¹³Saləmɔ yà ń zùrhì kàmmɔ vwĩ̀-jùlú, ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, ò wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, ò dɛ̃̌-zhìyə́ y zɛ̃̀ è y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀tɔ̀, n cĩ́ kɔ̀nɔ́ w cəcəl wə. N jì ò yó, n zɛ̃̀ n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó, n zə ń yé n zǎ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó gakó, n zhẽ̌ ń jɛ̀rh n ce dɛ̃̌-yi wə.¹⁴n wɔ̀: «Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi, Yi dõ tɛ̀nɛ́ rə̀ wɔ́ ǹdə ǹmyɛ́ ta dɛ̃̌-yi w ráá cɛ yó, rə̀ zhǐ rə̀ dɔbrɛ nà y yó twéé twéé ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zhə̀l ǹ yé né ǹdə́ wu-põ̀ mó, e jà rə̀ n'ê súlí rə̀ zal bɛ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ yé. ¹⁵Ǹ zhì kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ bwəl rə̀ nyí ǹ tùntùnnə à da Dəvyidi ni mú yó: bwelé y kɛ̀bɛ́ è shə́r ǹ nyu w mú, ǹmyɛ́ cìcì pyìrh y zà ǹdə nə́ gə́ nə nɛ́.¹⁶Èlǎsɛ̃́ Cinu, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi, zhǐ nyí rí ǹ yà ǹ bwəl ǹ tùntùnnə à da Dəvyidi ni mú yó, bə̀ ǹ yà ǹ wə̀l mo: ‹Ǹ byǎ bɛ́ gə zɔ bə̀ cìn náàcɛ̀nɛ́ à yé né, bə tó à nyí rí ni ǹdə ǹ gə́ zɔ ǹ cìn à yé né mó ta, ǹ tá ǹ la byǐ lyã̀ɔ̃̀ n yə̀ Esərayɛl pyɔ̌ à yé né gaga yé.› ¹⁷Rə̀myɛ́ ce, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Yi, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ ce nyí rí ǹ bwəl ǹ tùntùnnə Dəvyidi ni mú pyìrh zhə̀n ga èlǎsɛ̃́!¹⁸Sə Yi nə wɔ̌ rə̀ m'a jòm ǹdə́ numbyínə́ bé cɛ yó zhə̀nà? Dɛ̃̌-yi rí púlə́púlə́ ǹdə́ rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́ ma mɔ́ ga, bə bwə̌l zhe rə̀ la m'e zwẽ mó yé. Jì y kɛ̀bɛ́ à lù ǹ yil mú myɛ̌ wɔ́ nyí cɛ́m! ¹⁹Cinu à Yi, cili ǹ tùntùnnə mó lwə̌l mó ń nə́ ń lwə̀l ǹdə́ ń wu gakó mó náàcɛ̀nɛ̀. Cili ń cǐl ré ǹdə́ ń lwə̌l mó. ²⁰Púr ǹ yírhə́ ń nyǐ jì y kɛ̀bɛ́ nə̀nyɔ́nɔ́ ǹdə́ cəcɛ̃ ga, jì y kɛ̀bɛ́ ǹ wə̀l è shò kwã nɛ́ b'è m'a yə̀ ǹ còrhó pɔ jàà mɔ́. Cili ǹ tùntùnnə mó lwə̌l mó ń zhǐ è wẽ́ ń mə́ ń lwə̀l mó mó!²¹Cili ǹ tùntùnnə mó ǹdə́ ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lwə̌l mó bə̀ gə tú bə̀ zhì jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ bə̀ lwə̀l mó ǹdə́ bə̀ wun gakó yi ní. Jǒm jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ dɛ̃̌-yi rí w mú, ń cili. Cili sə́ pə sǔbri.²²Lò gə tú ń dó ń dõ ne, bə zɛ̃̀ bə ce n dù n pə ń cìn ni, ń gə tú ń dùl dùlì y èmyɛ́ mɔ́ ǹ vwĩ̀-jùlú w yé né jì y kɛ̀bɛ́ wẽ́, ²³sə́ jòm dɛ̃̌-yi rí w ń cili. Kə́ ǹ tùntùnnə bé bùrsí. Cĩ́ dóó lwɛlɛ-cí mú yó wə, sə́ pɔ̃ còrhò-tum ń zhə̀zhèèlé yilə. Pə bùrì bə-dóó-zhe-cí mú ni, sə́ zə mɔ ǹdə bə-dóó-zhe-cí ta.²⁴Ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə tú bə̀ dó mó, bə̀ zwə̀ bé zɛ̃̀ bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ búlə́ jàà wa, bə̀ gə kwɛ̃̀ bə̀ tú ǹ sõ, bə b'e cèrhé mó, bə lwə̀l mó ǹdə́ bə̀ wun gakó jì y kɛ̀bɛ́ wẽ́, ²⁵sə́ jòm dɛ̃̌-yi rí w ń cili, pə bɛ bə̀ dóó w sǔbri, sə́ k'á zə bɛ bə bə̀ cɛ y kɛ̀bɛ́ ǹ pɔ bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́.²⁶Dwí rí gə tú rə̀ dó mó, dɛ̃̌ yí rí gə pyi dwà zɛ̃̀ è k'ê t'â nywɛ̀, rə̀ gə tú rə̀ zə rə̀ yé rə zǎ jàà y kɛ̀bɛ́ rə m'e lwə̀l mó, rə cèrhé ǹ yil ré, rə súlí rə yẽ̌ rə̀ lwɛlɛ rɛ́ nɛ, ǹ gə́ ce rə̀ wu zhìlì yilə, ²⁷jǒm dɛ̃̌-yi rí w ń cili, sə́ pə ǹ tùntùnnə bé ǹdə́ ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ bə̀ dóó w sǔbri, ǹ m'ǎ byili bi sɔ́má nántwə̌ kɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə kwè mó; sə́ ce dwà nyɔ̃̀ ǹ tənà y wẽ́, tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ pɔ ǹ dwí rí ni è wɔ́ rə̀ cəl mó.²⁸Nɔrh ráá cím-bəlwɛ̀lɛ́ ráá jíjí shəshàr rɛ́ címí y ráá jíjí byǎ bɛ́ címí y ráá sɔswɛ̀mɛ̀ ráá byaalɛ gə tu tənà y w yi ní ráá Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zwə̀ bé gə tú bə̀ pú bə̀ cɛmɛ nɛ ráá yò-ècòlò kɔ̌ kɔ̌ ráá címí kɛ̌ kɛ̌ yi ní, ²⁹kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê lwə̀l ǹdə́ bə̀ wun gakó gə wɔ́ ná-dwí yil myɛ, è wɔ́ lò mə̀dù ráá ǹ dwí Esərayɛl púlə́púlə́ myɛ, lò gakó gə lwar yò-ècòlò w kɔ̀bɔ́ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ w ń ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó gə́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilə, n zɛ̃̀ n zhẽ̌ ń jɛ̀rh dɛ̃̌ n zǎ jì y kɛ̀bɛ́ ń mə́ ń lwə̀l mó, ³⁰sə́ jòm jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ wɔ è wẽ́ dɛ̃̌-yi rí w mú ń cili. Pə sǔbri, zə lò gakó kɔn tó dwã ǹdə́ ń zhə̀zhèèlé, ǹ gə́ yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń wu w wẽ́ mó yilə; zhə̀n ga wɔ́ ǹmyɛ́ dúdú ǹ yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ numbyínə́ bé gakó wun ní wẽ́. ³¹Èta Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a kwè ǹ sɔ́msɛ́, bə m'e nyàm mɔ́ dɛ̃ gakó bə̀ nyǔ mú wẽ́ cɛ y kɛ̀bɛ́ ǹ pɔ nə́ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ yó.³²Má zhə-bal, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń də̀ ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lò, gə shí tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́, ń gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ gə́ zɔ̀m ǹ yil ré rə̀ du dɛ̃́dɛ̃́ e súlí ǹ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ǹ mə́ ǹ twĩ̀ mú yò, n bə̀ n zù jì y kɛ̀bɛ́ wẽ́ ń la n lwə̀l mó, ³³sə́ jòm jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ dɛ̃̌-yi w mú ń cili, ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó zhə-bal mɔ́ lwə̀l mó mó ń pɔ̃, mùnì ga dwə́ né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó gakó lwar ǹ párá, sə nə nyàm mɔ́ ǹdə ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ta, sə nə súlí nə lwar bə̀ jì y kɛ̀bɛ́ à lù mú wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ y zhə̀n ga.³⁴Ǹ dwí rí gə shə́r rə vò rə̀ la bú ǹdə́ rə̀ zwə̀ bé, rə vò ǹ gə́ la rɛ tũ̌ mə̀gã̌, rə̀ gə pyìrhí rə̀ yé rə zǎ cɔ w kɔ̀bɔ́ ǹ cír mú ǹdə́ jì y kɛ̀bɛ́ à lù ǹ yil ré yil mú rə m'e lwə̀l mó, ³⁵sə́ jòm dɛ̃̌-yi rí w ń cili rə̀ lwə̌l mó rə̀ n'ê lwə̀l mó ǹdə́ rə̀ wu gakó mó; sə́ ce nyí rə̀ kwã nɛ́.³⁶Lòlò tɛ̀nɛ́ ń tá ń dwé yé. Rə̀myɛ́ ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə tú bə̀ dó mó yi ní, ń zɛ̃̀ ń kwè lyim ǹdə́ bɛ, ń ce be bə̀ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, bə pwà bɛ bə m'e vò yómə́-jè, tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ ráá è bwə́l wẽ́, ³⁷bə̀ gə zɛ̃̀ bə̀ zhì gàà bə zù bə̀ wẽ́ bə súl bə̀ lwɛlɛ rɛ́, bə súlí bə byẽ̀ bə ce mó bə̀ m'ê lwə̀l mó bə̀ zhe: ‹Nə́ dó mó, nə́ twĩ̀ lwɛlɛ, dóó zhǐ nə́ yó wə›, ³⁸bə̀ gə k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ bə zhí mú ǹdə́ bə̀ wun gakó ǹdə́ bə̀ jàn gakó, yómə́-jè y bə̀ zə bɛ bə m'e vò né mó wə, bə̀ gə pyìrhí bə̀ yə́rh bə̀ zǎ bə̀ tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ pɔ bə̀ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́, ǹdə́ cɔ w kɔ̀bɔ́ ǹ cír mú, e súlí jì y kɛ̀bɛ́ à lù ǹ yil ré yil mú, bə lwə̀l mó, ³⁹sə́ jòm jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ dɛ̃̌-yi rí w mú ń cili bə̀ lwə̌l mó bə̀ n'ê lwə̀l ǹdə́ bə̀ wun gakó mó, ce nyí bə̀ kwã nɛ́ sə́ pə sǔbri ǹ dwí rí rə̀ dó mó mó ne. ⁴⁰Èlǎsɛ̃́ ná, à Yi, púr ǹ yírhə́ nésə ǹ zhã̌ nɛ́ nyɛ̀ɛ̀ lwə̀lə́ y kɛ̀bɛ́ à lwə̀l mó jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ mó! ⁴¹Sə èlǎsɛ̃́ ná, zɛ̃̀ tɛ̃́ Cinu Yi, bə̀ ǹ shìrhə́ jàà y wa,ǹmyɛ́ ǹdə́ dɔbrɛ kùlkṍ w ǹ jàn rɛ́ wɔ ò wẽ́ mó!Sə ǹ vwĩ̀-zwə́lnə bé zù vwǎrh mɔ́ ǹdə kàmə̀zwǐ ta,sə ǹ lyì bí fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀! ⁴²Cinu Yi, ǹ bə̀k'á cìrh mɔ̀bɔ́ ǹ cír mó ń ce kwã yé,lyǐrh ǹ tùntùnnə Dəvyidi sónó w kɔ̀bɔ́ ń yà ń mə́ ń só mó mó tumə né yò.»

Chapter 7

¹Saləmɔ gə́ tú ń ce Yi n zhɛ̀ kwã nɛ́, myǐn j'a shí dɛ̃̌-yi w mə bə̀ mə jí vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né, sə Cinu Yi còrhó w tú o sú Yi jì yə́. ²Vwĩ̀-zwə́lnə bé k'ê yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə zù Cinu Yi jì y wẽ́ yé, b'è y'à sú ǹdə́ Cinu còrhó wə́. ³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó nɔ myǐn mú ǹdə́ Cinu Yi còrhó w rə̀ n'ê swé jì y yó w mó, bə j'a zɛ̃̀ bə tu bə̀ nə̀dwə́nə́ yó, bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́ cɛ y è y'à pyìlì mú yó, bə̀ m'ê cèrhé Cinu Yi bə̀ zhe: «Ń wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal, ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga yilə.»⁴Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ zwə́l vwə̃̀ Cinu Yi yé né. ⁵Saləmɔ zwə́l vwàmá nánfwààlɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀lyè (22 000) ǹdə́ və̌-ywàálɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè (120 000) vwə̃̀, n pə Cinu ni. Wɔ́ èta pyɔ̌ Saləmɔ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə m'e pə jì y Cinu ni e yə̀ ńmyɛ̌ ń cǐ y námpúm cɛ̃́ɛ̃́. ⁶Vwĩ̀-zwə́lnə bé y'à zhǐ bə̀ tum jààsɛ́ wẽ́. Levyi dwí rí lyì bí y'à n'ê dwí Cinu còrhó dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ Dəvyidi yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ bə̀ m'ê cèrhé Cinu bə̀ zhe: «Ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga yilə.» Bə̀ gə́ y'à tú bə kwè Dəvyidi nwə̃́ y èmyɛ́ bə̀ m'ê cèrhé Yi yi ní, vwĩ̀-zwə́lnə bé y'à zɛ̃̀ bə̀ n'ê wúl pɔ́lsɛ, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ y'à j'a zɛ̃̀ bə̀ zhǐ dɛ̃̌.⁷Saləmɔ pə kɛ̀lɛ́ y wu w cəcəl ré, rə̀ wɔ Cinu Yi jì y yé né mó Cinu ni. Wɔ́ gàà ń zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ nɛ́, n súlí n ji yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né nwǐsí myǐn ní, bə̀ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né jíjí byǎ bɛ́ e súlí rə̀ nwǐsí y'à wàr kàmmɔ vwĩ̀-jùlú w kɔ̀bɔ́ Saləmɔ yà ń zùrhì mú yó yé.⁸Saləmɔ jú címsí rə̀myɛ́ yi ní dwã nyàlpyɛ̀, sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ tó mo bə jí si: è yàl lyì bə̀ y'à búl bə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ y'à tú dwã yó, bə̀ y'à shí kɔn gə́ zhì Lebo-Amaatɛ nyí rí wẽ́ mó e m'e vò e zə Ezhibti bwǐ y ni. ⁹Dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́ yù wə, bə̀ jòm kúlí nánfwɛ̀lɛ̀, bə̀ bə̀ y'à kwè dwã nyàlpyɛ̀ bə m'e pə vwĩ̀-jùlú w Yi ni, sə bə̀ y'à súlí bə jí címsí dwã nyàlpyɛ̀. ¹⁰Sə cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dwã shí-èlyè ǹdə́ nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́, n ká n cĩ́ dwí rí sɔ́má yó, rə kwɛ̃̀ rə vò rə̀ kwə̀ə́rhé wə. Rə̀ y'à n'ê fùù, rə̀ wu y'à sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń wɛ̀rhɛ́ ń tùntùnnə Dəvyidi ǹdə́ Saləmɔ e súlí ń dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́ yilə.¹¹Saləmɔ gə́ tú n lù Cinu jì y ǹdə́ ń sə̀pwà kɛ̀lɛ́ y e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń nə́ ń yǎl n wɛ̀rhɛ́ Cinu jì y wẽ́ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y wẽ́ n zhɛ̀, ¹²Cinu lyí mu cəcɛ̃ nɛ n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «À nyɛ̀ɛ̀ ǹ lwə̌l mó, sə à cír jàà y kɛ̀bɛ́ à cìcì yil mùnì ga e yə̀ jì kɛ̀bɛ́ bə̀ la zwə́l vwə̃̀ è wẽ́ bə pɛ̃.¹³À gə pyi dɛ̃̌-yi rí, dwà zɛ̃̀ è k'ê t'â nywɛ̀, à gə pɔ nyí byaalɛ nɛ bə̀ rə̀ cɔ̌ tənà yá, à gə ce cím-bəlwɛ̀lɛ́ zù à dwí rí wẽ́ yi ní, ¹⁴à dwí rí, tɛ̀bɛ́ bə̀ byẽ̀ à yil ré rə̀ yó mó, gə lwəl rə̀ cìn tɛ̃́, rə lwə̀l ne, rə pyà à yé-zwã̌ yá, rə súlí rə kwɛ̃̀ rə yẽ̌ rə̀ sɔ̃́-bǝlwǎlsɛ́ nɛ, àmyɛ́ m'a zhì dɛ̃̌-yi w a cili, a pə rɛ rə̀ dóó w sǔbri, a zɛ̃̀ a kwɛrhɛ rə̀ cɔ w a cĩ́ ò jàà y nɛ́. ¹⁵Kɔn zhí èlǎsɛ̃́, à m'a pul à yírhə́ a súlí a pyèrhè à zhã̌ a cili lwə̌l mó mɔ̀bɔ́ bə̀ m'a zhì jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ bə lwə̀l mó.¹⁶Sə kɔn zhí èlǎsɛ̃́, à cír jì y kɛ̀bɛ́ a súlí a zwẽ y è la yə̀ àmyɛ́ nyǎ mùnì ga à yil ré yə̀ è wẽ́ twéé twéé, à yírhə́ né ǹdə́ à wu w m'a yə̀ è wẽ́ twéé twéé. ¹⁷È gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ gə zhə̀l à yé né ǹdə ǹ da Dəvyidi ta, ǹ nə́ ǹ tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à n'â byili mú mú, ǹ nə́ ǹ zwẽ à nyə́ né ǹdə́ à lùl-e-púrsí, ¹⁸à m'a ce ń dɛnɛ ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, ǹdə à gə́ bwəl nyí ǹ da Dəvyidi ni, a wɔ̀ mɔ nɛ́: ‹Ǹ tá ǹ la byǐ lyã̀ɔ̃̀ n yə̀ Esərayɛl pyɔ̌ gaga yé.›¹⁹Sə á gə tú á yẽ̌ ne, á yẽ̌ à nyə́ né ǹdə́ à lùl-e-púrsí à pɔ ába mɔ́ zõ ne, á zɛ̃̀ á kwɛ̃̀ á n'â cèrhé yə dwã, á n'á wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né, ²⁰à m'a ce á jé tɛ̃́ à cɛ y kɛ̀bɛ́ à pɔ ába mɔ́ wẽ́, a zɛ̃̀ a zhɛ̃̀ jì y kɛ̀bɛ́ à zwẽ è wɔ́ à còrhó pɔ jàà mɔ́, à m'a dwĩ̀ y kwã nɛ́ pyépyé à nyí ni, a ce e jǐrh səswalá ǹdə́ mɔ̀n kɔna, dwə́ né dwã bɛ́ gakó yilə. ²¹Sə kɔn m'a jàr lò mɔ̀bɔ́ gakó ń mà n tó jì y kɛ̀bɛ́ è wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ èta mɔ́ nyí ni ń nə́ ń lyɛ̃ mɔ́ gakó dɛ̃́dɛ̃́, sə ń mà n wɔ̀: ‹È nə wɔ́ byè yil Cinu Yi wɛ̀rhɛ́ tənà y kɛ̀bɛ́ ǹdə́ jì y kɛ̀bɛ́ èta?› ²²Sə bə̀ m'a lyár mɔ bə wɔ̀: ‹Wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ yẽ̌ Cinu bə̀ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à ce bə̀ nàmbala bɛ́ shə́r Ezhibti ní mú, bə zɛ̃̀ bə zhí yə dwã nɛ, bə̀ n'ê wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né bə̀ m'ê cèrhé ne mó è ce Cinu Yi ce lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ pú bi.› »

Chapter 8

¹Saləmɔ lù Cinu jì y ǹdə́ ń sə̀pwà kɛ̀lɛ́ y byinə shí-èlyè. ²N kə́ n kwɛrhɛ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Yəram yà ń pɔ mɔ mɔ́, n zɛ̃̀ n ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ bə jòm nə̀ wẽ́.³Rə̀myɛ́ kwã, ń zhə̀l n bú ǹdə́ Amaatɛ-Sɔba cɔ wá, n zwẽ w n cìní. ⁴Ń lù Tadəmɔɔrɛ gɔ-elũ èpòlò w w mó ǹdə́ wẽ̀ cṹ jààsɛ́ cɛmɛ nɛ́ gakó Amaatɛ nyí rí wẽ́ mó.⁵Ń lù Dɛ̃̌-sõ Bɛtɛ-Orɔ̃ ǹdə́ Tɛ̃́-sõ Bɛtɛ-Orɔ̃, cɛmɛ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ nə̀ zhe bwə̀ə̀le rə̀ n'ê sàásɛ, ⁶ǹdə́ Baalatɛ ǹdə́ wẽ̀ cṹ jààsɛ́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń cǐ mú ǹdə́ ń búlə́ eshə-vwə̃tur rí cṹ jààsɛ́ cɛmɛ nɛ́ e súlí ń eshə-jòmnə bé cɛmɛ nɛ́. Saləmɔ súlí n lù kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń nə́ ń yǎl mɔ́ Zhərəzalɛm nɛ́ ǹdə́ Lyəbã nɛ́ e súlí tənà y ń yà ń cǐ mú nyí rí gakó wẽ́.⁷Yititəbá ǹdə́ Amɔrətəbá ǹdə́ Pərəzhitəbá ǹdə́ Yivyitəbá e súlí Zhəbuusi lyì bí, bə̀ y'à də̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwí rí lyì mú, kùr y'à gwẽ̌ dàl tənà y wẽ́. ⁸Wɔ́ bə̀ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mɛ̃ tənà y wẽ́ bə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à yə̀ gwi lyə́m lyə́m mó, Saləmɔ zɔ n ce tũ̀-kùlə̀ né wẽ́, kɔn b'e yí zà.⁹Sə ń yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mə̀dù ga tũ̀-kùlə̀ né w ce yé; bə̀myɛ́ y'à wɔ́ ń lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ tɛnɛ búlə́ yilə, ǹdə́ ń shəshesé yìlnə yó-cìnə́ bé ǹdə́ ń búlə́ eshə-vwə̃tur rí e súlí eshə-jòmnə bé yó-cìnə́ bé. ¹⁰Nyǐ yé né cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ bə̀ pɛ pyɔ̌ Saləmɔ nɛ mɔ́ yó-cìnə́ bé yó wə́: bə̀ y'à wɔ́ nunə zwã̌-àlyè ǹdə́ shí-ènu, bə̀ y'à n'ê cili dwí¹¹Saləmɔ ce Faraɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́ shə́r Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wẽ́ n bə̀ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ ń lù n pɔ̃ mɔ́ wẽ́, bə̀ ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: «À kɛ̃ mɔ́ bə mə̌ sə n mɛ̃ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pyɔ̌ Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y wẽ́ yé, bə̀ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ cĩ́ Cinu Yi dɔbrɛ kùlkṍ w né mó wɔ́ Yi jààsɛ.»¹²Kɔn gə́ zhì rə̀myɛ́ yi ní mú, Saləmɔ já n zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ n pə Cinu Yi ní, vwĩ̀-jùlú w ń lù Yi yilə, ò y'à ŋwɛ́nɛ́ Cinu jì y yé né mó yó, ¹³kɔn tó dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə zwə́l ne ǹdə Muyiisi gə́ pɔ nyí ní: shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́, càn-dùlí y dɛ̃ rɛ́, e súlí byin rí címsí nánfwàlsɛ́ sə̀tɔ̀ yá: búrú w ò yǝ̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ce mó címsí ǹdə́ Pantǝkɔtɛ címsí e súlí Kwə̀ə́rhé címsía.¹⁴Ń tó nyí rí tɛ̀bɛ́ ń da Dəvyidi yà ń kwè mó ne. N pə vwĩ̀-zwə́lnə kùkùlə̀ né ne bə̀ tumə né. N cĩ́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ jààsɛ́ wẽ́, mùnì ga bə cèrhé Cinu ráá bə twĩ̀ ǹdə vwĩ̀-zwə́lnə bé dwã nɛ́ gə́ pú pú dwã nɛ nɛ́. N zɛ̃̀ n cĩ́ étwí-ènyə́ né dɛ̀nna bɛ́, étwí-ènyí gakó ne, kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ kùkùlə̀ né. Bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ nyí Yi lò Dəvyidi yà ń pɔwa. ¹⁵Bə̀ j'â yə̀ ywə̀r bə yẽ̌ Dəvyidi nyə́ né ń pɔ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí shò kwã nɛ́ mɔ́ nɛ, kɔn tɛ̌ tɛ̌ yil má nə̀cɛ̀ndɛ́ cìcì mú yil myɛ yé.¹⁶Wɔ́ èta Saləmɔ tum rí gakó twĩ̀ rə zhɛ̀ nɛ́, kɔn zhì Cinu jì y lú kùr ju tumə né e m'e yí è lú e zhɛ̀ tumə né. ¹⁷Rə̀myɛ́ yó, Saləmɔ já n zhǐr n vò Eshɔ̃-Gəbɛɛrɛ ǹdə́ Elaatɛ, nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni, Edɔm tənà y wa. ¹⁸Yəram twĩ̀ ń tùntùnnə bé bə zə bǔ-bwələ ǹdə́ tùntùnnə bə̀ yě nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yé shò bə vò bə pɔ̃. Bə̀myɛ́ mɔ́ tó Saləmɔ tùntùnnə bé ne bə vò Ofiiri, bə zə sánə́má mə̀ y'à du tɔ́nnəbá shí ǹdə́ bə̀tɔ̀ bə m'e shí gàà bə kwɛ̃̀ bə b'e pə Saləmɔ nɛ.

Chapter 9

¹Saba pyə̀-kɛ̃ mɔ́ nyɛ̀ɛ̀ Saləmɔ yil ré rə̀ y'à du mú yò. N zɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm ń la mɔ zhõ̀ ǹdə́ səswalsɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ zum n mə n nyǐ ń lárma mɔ́ gə́ yú má. Ń yà ń tú ǹdə́ lyì-zhǎ ń kwã nɛ́ e súlí yómde rə̀ zhĩ nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ ǹdə́ sánə́má nánzhəzhɔ̌ e súlí nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn. Ń gə́ tú n bə̀ n yí Saləmɔ sõ, ń pul n wu n zhərh ǹdə́ mɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ń wẽ́ mó yó. ²Sə Saləmɔ lyár ń bwèésé gakó n pɔ̃: bwə̀rhə́ èdù ga y'à tɛ̀nɛ́ è zɔ zwini ń yilə, n zɛ̃̀ ń yə̀ y ŋwɛ̀nɛ́ n lyár yé.³Saba pyə̀-kɛ̃ mɔ́ gə́ nɔ Saləmɔ lárma mɔ́ ǹdə́ kɛ̀lɛ́ y ń lù mú ⁴ǹdə́ kùjú w kɔ̀bɔ́ ń nə́ ń jí mú ǹdə́ ń tùntùnnə bé jì-zɔ̃̀rsɛ́ ǹdə́ bə̀ gə́ y'à n'ê twĩ̀ tum rí ní e súlí bə̀ gàndɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê pɛ sɛ̃́ mɔ́ mɔ́ ǹdə́ bə̀ gàndɛ́, e súlí vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nyɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń zwə́l Cinu jì y wẽ́ mó, ń wu j'a zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́.⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à nyɛ̀ɛ̀ à da-dǒ w w ǹ zɔ̀mà nɛ́ ǹdə́ ǹ lárma mɔ́ shò kwã nɛ́ mɔ́ zhə̀n ga wɔ́ zhə̀nà. ⁶À y'à t'â zwẽ nyí bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê wə̀l mó y'à wɔ́ zhə̀n yé, à gə́ y'à gwẽ̌ yə̀ twí a nə ǹdə́ à yírhə́ mó yilə. E jà nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cĩ́ ni mú gaga mɔ́ yə̀ ǹ lárma mɔ́ jɛ́nɛ́ rɛ́ kə̀kàlà myɛ cìcì yí yé! Ǹ yil ré còrhó w du kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́.⁷Ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí wɔ́ yó-nyɔ̃̀ cìnə́, ǹ tùntùnnə bé wɔ́ yó-nyɔ̃̀ cìnə́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ twéé gakó mó, bə̀ j'â n'ê cili ǹ lárma zɔ̀mà nɛ́ mɔ́. ⁸Bə̀ Cinu ǹ Yi rí ń swéné mó n zɛ̃̀ n cír mú ǹ wɔ́ pyɔ̌, n cĩ́ mú ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã y yó ǹ la tũ̌ ń pɔ̃ mɔ́, nə còrhó. Wɔ́ ǹ Yi rí gə́ só Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, rə zɛ̃̀ rə̀ n'ê yǎl rə ce bə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ kɔn m'ê la gaga mɔ́ yilə, rə̀ cír mú ǹ wɔ́ pyɔ̌, rə ce bə̀ yé né mùnì ga ń kál bɛ ǹdə kɔn gə́ mə̌ sə rə tó né, sə́ súlí ń kál bɛ ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́.»⁹Saba pyə̀-kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n kwè sánə́má mə̀ yú cəə́lé mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu (3 500), e súlí nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn, n pə pyɔ̌ Saləmɔ nɛ. Saləmɔ kə́ ń yə̀ nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ nánzhəzhɔ̌ w Saba pyə̀-kɛ̃ mɔ́ pɔ mɔ mɔ́ dwí rí nɛ gaga, bə̀ zə bə b'e pɔ̃ yé.¹⁰10 Yəram tùntùnnə bé ǹdə́ Saləmɔ nyə̀ná bɛ́ bə̀ y'à zə sánə́má mɔ́ bə shí Ofyííri bə bə̀ mɔ́ myɛ y'à súlí bə zhĩ santaalɛa dǎr ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn bə m'e bà. ¹¹Pyɔ̌ Saləmɔ sə̀ santaalɛ dǎr rɛ́ n mə n zù Cinu jì y ǹdə́ ń cìcì jì y wu w tɛ̃́ mɔ́, n súli n sə̀ bwàárɛ ǹdə́ zɔ̀n, núnnə bé yilə. Bə̀ y'à gwẽ̌ yə̀ rə̀myɛ́ dwí rí nɛ Zhəda tənà y w yé. ¹²Pyɔ̌ Saləmɔ pɔ Saba pyə̀-kɛ̃ mɔ́ nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ shil zɔ mɔ n zɛ̃̀ n lwə̀l mo mó, rə búl rə dwini tɛ̀bɛ́ ń zɔ n bə̀ n pɔ̃ mɔ́. Rə̀myɛ́ kwã, pyə̀-kɛ̃ mɔ́ k'a kwɛ̃̀ n vò ń tənà y wa, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tùntùnnə bé.¹³Sánə́má mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à n'ê twí bə̀ pɛ Saləmɔ nɛ byin rə̀dù wẽ́ gakó dùmì rí y'à wɔ́ tɔ́nnɛbá shí-èlyè, ¹⁴e jà mɔ̀bɔ́ sɔ́m-zhə̀lnə̀ bé ǹdə́ dɔ̌lna bɛ́ y'à n'ê pɛ mɔ mɔ́ twə́r y'à tɛ̀nɛ́ yé. Arəbyi pyǎ bɛ́ gakó ǹdə́ tənà y kə̀kàlsɛ́ yó-cìnə́ bé y'à n'ê zal sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì bə̀ twí bə̀ pɛ mɔ.¹⁵Pyɔ̌ Saləmɔ ce bə zə wẽ̀ bə gùlí sánə́má nɛ bə zùrhì nə̀kwə̀r nánfwààlɛ zwã̌-àlyè. Nə̀kò òdù gakó y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má cəə́le tə̀ldù; ¹⁶e súlí rə̀ námpɔ́lsɛ zwã̌-àtɔ̀ rə̀myɛ myɛ zùrhì ǹdə́ sánə́má mə̀ gùlí ǹdə́ wẽ̀ dwã. Námpɔ́lɛ́ èdù gakó y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má cəə́le rə̀tɔ̀. N zɛ̃̀ n kwè re n cĩ́ Lyəbã Tú w jì y wẽ́.¹⁷Pyɔ̌ mɔ́ súlí n wɛ̀rhɛ́ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ nánfwɛ̀lɛ̀ bə zə nàntú yə́-byələ bə m'e cĩ́ bɔ́bwár wẽ̀ è yó, bə súlí bə yə̌l sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn bə m'e fwàl ya. ¹⁸Pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y èmyɛ́ mɔ́ y'à cĩ́ byúlú òdù yó, ò zhe nə̀rh-cṹ-byílsi shə̀ldù ò yó jíl yilə. Nə̀rh cṹ jàà è y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má y'à zhí də̀gwã́ y nɛ. È y'à zhe jɛ̀rh cṹ jàà è jə̀-jĩ́ ǹdə́ è jə̀-gwã̀ ga sõ, bwaarɛ rə̀lyè bə̀ sə̀l y'à zhǐ dɛ̃̌ jɛ̀rh cṹ jààsɛ́ yala nɛ.¹⁹Bwaarɛ shí ǹdə́ rə̀lyè èsã̌yùúli y'à zhǐ byúlú w yó jíl nèsé cṹ byílsí shə̀ldù y yó, bwaarɛ tə̀ldù jə̀-gwã̀ nɛ, bwaarɛ tə̀ldù jə̀-jĩ́ ni. Rə̀myɛ́ dwí rí gwẽ̌ yə̀ wɛ̀rhɛ́ tənà èdù ga wẽ́ gaga yé. ²⁰Pyɔ̌ Saləmɔ kǎzɔ̀má bɛ́ gakó y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má, Lyəbã Tú w jì y wẽ̀ ré myɛ y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn. Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ òdù ga yə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì yé, bə̀ pyɔ̌ Saləmɔ yi ní, bə̀ y'à t'â nyǐ sə̀byì-kùlì y ǹdə wɔ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùr ta yé. ²¹Pyɔ̌ mɔ́ yà ń zhe bǔ-bwələ nə̀ n'ê zhə̀l Tərəshiisi, Yəram tùntùnnə bé bə̀ y'à n'ê nyǐ nə̀ yò; sə byinə nə̀tɔ̀ gakó Tərəshiisi bǔ-bwələ né y'à n'ê zhĩ sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ nàntú yə́-byələ e súlí pyɔ̌ cə́lnə nə̀ m'ê kwɛ̃̀ nə̀ twí.²²Pyɔ̌ Saləmɔ yil ré tú rə bə̀ rə du dɛ̃́dɛ̃́ dwini lũ w pyǎ bɛ́ gakó lyə́m lyə́m, ń nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə́ ń lárma mɔ́ yilə. ²³Lũ w pyǎ bɛ́ gakó y'à j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê pyà sə bə nə mɔ, mùnì ga bə cili lárma mɔ̀bɔ́ Yi y'à pɔ mɔ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́. ²⁴Byin byin gakó lyì bí bə̀myɛ́ mə̀dù mə̀dù gakó yà ń nə́ ń twí ń pɛ mɔ ń pɛnɛ́ yá: wẽ̀ rə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì ráá sánə́má ǹdə́ gàndɛ ǹdə́ búlə́ wẽ̀ ǹdə́ nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ e súlí shəshərh ǹdə́ bə̀nərh.²⁵Saləmɔ yà ń zhe eshə-jilə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na (4 000), ǹdə́ búlə́ eshə-vwə̃tur e súlí eshə-jòmnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ rə̀lyè (12 000). N ce rə̀ jàlà vò rə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń tɛnɛ jààsɛ̀ nə̀ wẽ́, rə̀ yil mú wẽ́; rə̀ jàlà mɛ̃ Zhərəzalɛm nɛ́, ń yala nɛ. ²⁶Ń cìní pyǎ bɛ́ gakó, kɔn zhì Efəratɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nɛ e m'e yí Shilisəti lyì bí tənà y ǹdə́ Ezhibti tənà y swɛ̃́ rɛ́ nɛ.²⁷Pyɔ̌ mɔ́ ce sə̀byì-kùlì y y'à j'â pyě tɛ̃́ ǹdə nə́kulə né ta, sɛ́ɛ́dərɛbá myɛ y'à j'â já ǹdə pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ nyí rí shəkəmɔ́ɔ́rɛbá ta, Zhərəzalɛm nɛ́. ²⁸Saləmɔ shəshesé y'à wɔ́ Ezhibti ǹdə́ tənèsé gakó w sə̀ y'à n'ê shí ní. ²⁹Tumə dwã nyɛ̀bɛ́ Saləmɔ súlí n twĩ̀ mú, nə̀ nã́yə́ə́ né ǹdə́ nə̀ nánkwaá nɛ́ ga, yə̀ kɛ̃ Yi nyì-zwennə Natã Tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ ǹdə́ Shilo lyì bal Ayəya sɛ́bɛ́ rɛ́ e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə Yədo nɔ mɔ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ nə̀ n'ê zɔ̀m Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yò mó wẽ́ nà? ³⁰Saləmɔ jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n cìní Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ byinə shə́-èna. ³¹Saləmɔ tú n bə̀ n cì, bə ce mo ń da Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa. Ń byǐ Orɔbwam jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 10

¹Orɔbwam yà ń zɛ̃̀ n vò Shəshɛm bə̀ wɔ́ gàà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ y'à zhə̀l bə gùlí dwã nɛ́ bə̀ la m'e cír mu n yə̀ bə̀ pyɔ̌ nɛ́. ²Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam yà ń ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti ní, ń gə́ yà ń dùr n vò mə̀gã̌ mùnì ga n lú pyɔ̌ Saləmɔ yé né mó. Zhərɔbwam gə́ nyɛ̀ɛ̀ dwã-gùlú w Shəshɛm nɛ́ mɔ́ yò, n já n shí Ezhibti n kwɛ̃̀ n bà.³Bə twĩ̀ lyì bə vò bə byẽ̀ mo, n zɛ̃̀ n bə̀ n tó Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó ne. Bə zɔ̀m ǹdə́ Orɔbwam, bə wɔ̀: ⁴«Ǹ da Saləmɔ ce nə́ zhĩ zhĩĩ nánvovòló; èlǎsɛ̃́, ǹmyɛ́ bɔ̌ ń yómdé tumə né dùmì rí e súlí zhĩĩ nándùdṹ w ń nyɛ́ɛ́ nə́ba nə́ n'ê zhĩ mú dùmì rí, èta nə́ la zɛ̃̀ nə́ yə̀ ǹ tùntùnnə.» ⁵N lyár bɛ n wɔ̀: «Zhəl-nə jè, sə á k'á kwɛ̃̀ á bə̀ dwã nə̀tɔ̀ zà.»Dwí rí j'a zhǐr rə vò jè.⁶Pyɔ̌ Orɔbwam zɛ̃̀ n vò n bwə̀rh náncɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à wɔ́ ń da Saləmɔ tùntùnnə ǹdə́ ń yírhə́ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yi ní n wɔ̀: «Etər á n'á cící ni b'à lyár dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ́?» ⁷Bə wɔ̀ mɔ: «Ǹ gə zɔ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́, ń zwẽ rə̀ lwə̌l mó, ń súlí ń lyár rɛ ǹdə́ zɔ̃̀-ènyɛ̀là, rə̀ m'a yə̀ ǹ tùntùnnə twéé gakó.»⁸Sə Orɔbwam yə̀ náncɛsɛ́ cúcú mú sə̀ y'à pɔ mɔ mɔ́ kwè ǹdə wɔ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùr ta yé. Ń zhə̀l n zhərh ǹdə́ ń shí-dwã ébwá-dàlá bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ ń tùntùnnə mó. ⁹N bwə̀rh be n wɔ̀: «Nyǐ-nə dwí rí tɛ̀bɛ́ wə̀l ne: ‹Bɔ̌ zhĩĩ rí tɛ̀bɛ́ ǹ da nyɛ́ɛ́ nə́ba nə́ n'é zhĩ mú dùmì rí›. Etər ámyɛ̌ n'á cící ni b'à lyár rɛ nɛ́?»¹⁰Ń shí-dwã ébwá-dàlá bɛ́ wɔ̀ mɔ: «Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wə̀l mó mó: ‹Ǹ da ce nə́ zhĩĩ rí dùm sə ǹmyɛ́ bɔ̌ rə̀ dùmì rí›, lyár mɔ́: ‹À jə̀fɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ y já du à da vɔ̃̀ wá. ¹¹À da gə́ zhĩ ába zhĩĩ tɛ̀bɛ́ rə̀ dùm mú ce, kɔn zhí zà, àmyɛ́ m'a súlí á zhĩĩ rí dùmì rí. À da zə ywǎlsɛ n mə n pə ába còrhò-tum, àmyɛ́ wɔ́ dã̀nə̀shàárɛ ǹdə́ rə̀ cɛ̌bsɛ à la m'a pə ába còrhò-tum.› »¹²Dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yù wə, Zhərɔbwam ǹdə́ dwí rí kwɛ̃̀ bə bə̀ Orɔbwam sõ ǹdə ń gə́ yà ń wə̀l be né: «Kwɛ̃̀-na á bə̀ dwã nə̀tɔ̀ zà.» ¹³Sə pyɔ̌ mɔ́ yə̀ náncɛsɛ́ cúcú mú sə̀ y'à pɔ mɔ mɔ́ zwẽ yé, n zɛ̃̀ n lyár bɛ ǹdə́ zɔ̃̀-kùlə̀; ¹⁴ń zwẽ ń shí-dwã ébwá-dàlá bɛ́ cúcú mú n zɛ̃̀ n wɔ̀ dwí rí ni: «À da ce á zhĩĩ rí zə dùmì, àmyɛ́ m'a súlí rə̀ dùmì rí. Ń zə ywǎlsɛ n mə n pə ába còrhò-tum, àmyɛ́ wɔ́ dã̀nə̀shàárɛ ǹdə́ rə̀ cɛ̌bsɛ à la m'a pə ába còrhò-tum.»¹⁵Pyɔ̌ mɔ́ yə̀ dwí rí cili yé. Wɔ́ Cinu ń ce kɔn yàl èta bə̀ ń yà ń nə́ ń yǎl n tó rə̀myɛ́ mɔ́ dɛnnɛ n pyìrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń tó Shilo lyì bal Ayəya dɛnnɛ n byili Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam nɛ mɔ́.¹⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ gə́ púrí pyɔ̌ mɔ́ yə̀ be cili, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ:«Cəl tɛ̌ nə́ zhe ǹdə́ Dəvyidi?Nə́myɛ̌ ǹdə́ Zhese byǐ mú bə cəl zhe dwã yó yé!kwɛ̃̀-na nə́ vò nə́ kwə̀ə́rhé wẽ́ Esərayɛl lyì byǎ!Zɛ̃̀ ń cili ǹ kɛ̀lɛ́ y sõ èlǎsɛ̃́, Dəvyidi!»Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwɛ̃̀ bə vò bə̀ kwə̀ə́rhé wẽ́. ¹⁷17 Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Orɔbwam wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě Zhəda cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó dúdú ń cìní. ¹⁸18 Ń twĩ̀ tũ̀-kùlə̀ né yó-cə́bal Adɔram Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ, sə bə̀ dul mu ǹdə́ nə́kulə bə gu. Orɔbwam cìcì mú nɔ yó-nyɔ̃̀ n ŋwɛ̀nɛ́ n zù ń búlə́ eshã-vwə̃tu w wẽ́, n dùr n vò Zhərəzalɛm n mə n lú. ¹⁹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a cẽ Dəvyidi kɛ̀lɛ́ lyì bí nyí ni shɔ̀nɔ́ yò kɔn b'e yí zà.

Chapter 11

¹Orɔbwam gə́ tú n bə̀ n yí Zhərəzalɛm, ń cĩ́ Zhəda kwálá y ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y shə̀dɛ́ɛ́sɛ dwã yó, sə̀ y'à wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shə́-lyɛlɛ (180 000), shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à yě kɔn du sə̀ dwã bɛ́ mɔ́, ń la mə n vò n bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ mùnì ga ńmyɛ̌ Orɔbwam zwẽ tənà y n cìní.²Sə Cinu Yi wə̀l Yi lò Shəmaya nɛ: ³«Wál Saləmɔ byǐ Orɔbwam, Zhəda pyɔ̌ mɔ́, ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ bə̀ wɔ Zhəda tənà y ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ tənà y w mɔ́ nɛ: ⁴‹Nyǐ Cinu nyí rí: á bə mə̌ sə á vò á bú ǹd'á da-byǎ bɛ́ yé. Á mə̀dù mə̀dù gakó kwɛ̃̀ n vò jè! Nyǐ wɔ́ àmyɛ́ à ce kɔn yàl èta.› » Sə bə̀ cili Cinu zɔ̀mà nɛ́ bə̀ k'ê yə̀ zhə̀l bə bú ǹdə́ Zhərɔbwam yé.⁵Orɔbwam gə́ tú n bə̀ ń jě Zhərəzalɛm nɛ́ yi ní, ń lù byílsi n mə n kə́kɛ́lɛ́ Zhəda tənà y cɛmɛ jàlà. ⁶Ń lù Bɛtǝlǝyɛm ǹdə́ Etam ǹdə́ Təkɔwa ⁷ǹdə́ Bɛtɛ-Shuuri ǹdə́ Soko ǹdə́ Adəlam ⁸ǹdə́ Gaatɛ ǹdə́ Marəsha ǹdə́ Ziifi ⁹ǹdə́ Adɔrəyim ǹdə́ Ləciishi ǹdə́ Azəka ¹⁰ǹdə́ Sɔrɛya ǹdə́ Ayalɔ̃ ǹdə́ Ebərɔ̃, cɛmɛ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ Zhəda ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ tənèsé wə.¹¹Orɔbwam lù byíl-fwàlsɛ n mə n kə́kɛ́lɛ́ nɛ, n cír lyì bə la cìní ni, n súlí n lù jíjí ǹdə́ nwə̃̌ e súlí də̀vɛ̃́ cṹ jààsɛ nə̀ wẽ́. ¹²Nə̀kwə̀r ǹdə́ swə́ y'à ŋwɛ́nɛ́ cɔ gakó wẽ́. N ce cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ nə̀ zhe jàn dɛ̃́dɛ̃́. Èta, n já n cìní Zhəda ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ tənèsé.¹³Vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ y'à wɔ Esərayɛl tənà y púlə́púlə́ w mó shí bə̀ cɛmɛ nɛ́ w bə b'e ce nyí Orɔbwam kwã nɛ́. ¹⁴Levyi dwí rí lyì bí y'à zhǐr bə yẽ̌ bə̀ vwàmá gɔ-dɔ́m-jààsɛ́ ǹdə́ bə̀ cɛsɛ́ nɛ, bə vò Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm, bə̀ Zhərɔbwam ǹdə́ ń byǎ bɛ́ y'à n'ê cə̀r be bə̀ bə̀ twĩ̌ bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə tum rí Cinu yilə. ¹⁵Zhərɔbwam yà ń cír lyì n ce bə jǐrh ńmyɛ̌ vwĩ̀-zwə́lnə vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ ǹdə́ bə̀-cǐlsí e súlí nũ̌-bwə̌lsé bə̀ y'à zùrhì mú yilə.¹⁶Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê pyà Cinu, Esərayɛl Yi rí, ǹdə́ bə̀ wun gakó mó, shí Esərayɛl kwálsɛ́ gakó wẽ́ bə tó bə̀ kùr bə bə̀ Zhərəzalɛm bə̀ la zwə́l vwə̃̀ bə pə Cinu, bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí ni. ¹⁷Bə̀ ce Zhəda tənà y jàn rɛ́ súlí, bə̀ kwɛ̃́ Saləmɔ byǐ Orɔbwam byinə nə̀tɔ̀ wẽ́, bə̀ byinə nə̀tɔ̀ wẽ́ ń yà ń kwè Dəvyidi ǹdə́ Saləmɔ nà.¹⁸Orɔbwam jú Yərəmɔɔtɛ bə̀kɔ́ Maalaatɛ, Yərəmɔɔtɛ yà ń wɔ́ Dəvyidi ǹdə́ Abyəyəyil byǐ. Abyəyəyil yà ń wɔ́ Eləyaabɛ bə̀kɔ́, Eləyaabɛ zɛ̃̀ ń yà ń wɔ́ Zhese byǐ. ¹⁹Maalaatɛ lùl byǎ n pɔ̃: Yəwuushi ǹdə́ Shəmarəya e súlí Zaam.²⁰Ńmyɛ̌ kwã nɛ́, ń jú Abəsalɔ̃ bə̀kɔ́ Maaka, n lù Abya ǹdə́ Atəyi ǹdə́ Zəza e súlí Shəlomyiiti n pɔ̃. ²¹Orɔbwam swéné Abəsalɔ̃ bə̀kɔ́ Maaka dwini ń kana bɛ́ ǹdə́ ń kana-dwã bɛ́ gakó; ń yà ń zhe kana shí ǹdə́ lyɛlɛ ǹdə́ kana-dwã shə́-shə̀ldù. Ń lùl bala-byǎ shí-èlyè ǹdə́ lyɛlɛ ǹdə́ kana-byǎ shə́-shə̀ldù.²²Orɔbwam pə náncɔɔrɛ́ Maaka byǐ Abya nɛ, bə̀ ń yà ń nə́ ń yǎl n ce n yə̀ pyɔ̌. ²³Ń yà ń nɔ surhə n làà ń byǎ bɛ́ Zhəda ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ tənèsé wẽ́, e súlí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ lù byíl-fwàlsɛ́ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́; n pə bɛ jíjí rə̀ y'à búl rə̀ já zhə̀n zhə̀nà, n súlí n pə bɛ kana nánzhəzhɔ̌.

Chapter 12

¹Orɔbwam pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ gə́ y'à tú rə kwɛrhɛ rə cĩ́ kùr rə̀ jě cɛ̀nɛ̀ yi ní, ń yẽ̌ Cinu nyə́ né zõ mó ne. Esərayɛl dwí rí púlə́púlə́ myɛ j'a kwè ń nà yá.²Sə ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀nu byin rí, Ezhibti pyɔ̌ Shəshaakɛ tú n bə̀ n bú ǹdə́ Zhərəzalɛm, Orɔbwam ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ y'à dó Cinu ni mú yilə. ³Shəshaakɛ yà ń zhe eshə-vwə̃tur mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-àlyè (1 200) ǹdə́ eshə-jòmnə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shə̀ldù (60 000) e súlí lyì nánzhɔ̌ bə̀ bə yó zhe bə̀ la byilu bə̀ y'à tó mo bə shí Ezhibti bə bà: Lyibi lyì ǹdə́ Suuki lyì e súlí Ecopyi lyì. ⁴Shəshaakɛ zwẽ Zhəda cɛmɛ nɛ́ bə̀ y'à lù byíl-fwàlsɛ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́, n zɛ̃̀ n lyɛ̃ n yí Zhərəzalɛm.⁵Nyì-zwennə Shəmaya bə̀ n nə Orɔbwam ǹdə́ Zhəda yó-cìnə́ bé, bə̀ y'à tú dwã yó Zhərəzalɛm nɛ́, ǹdə́ Shəshaakɛ bwəlse, n wɔ̀ bɛ: «Nyǐ Cinu nyí rí: Ámyɛ̌ yẽ̌ ne; rə̀myɛ́ ce, àmyɛ yẽ̌ ába a ce Shəshaakɛ jɔ̃̀ wa.» ⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yó-cìnə́ bé ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ ga lwəl bə̀ cìn tɛ̃́, bə súlí bə wɔ̀: «Cinu Yi gə́ wɛ̀rhɛ́ ma mɔ́ mǎ.»⁷Cinu Yi gə́ púrí bə̀ lwəl bə̀ cìn tɛ̃́, ń wə̀l Shəmaya nɛ: «Bə̀ lwəl bə̀ cìn tɛ̃́. À t'â la ce bə jé tɛ̃́ yé. Kɔn gə yàl námpɔ́lɛ́ à m'a zwẽ be, b'à t'â la Shəshaakɛ dɛnnɛ tó a ló à lyi-shùùrí Zhərəzalɛm yó w yé. ⁸Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ m'a yə̀ ń tùntùnnə, sə bə̀ m'a lwar bə̀ nyǐ e twĩ̀ e pə àmyɛ́ nɛ ǹdə́ e twĩ̀ e pə lũ w pyǎ bɛ́ nɛ, də̀ kɔn rə̀dù yé.»⁹Ezhibti pyɔ̌ Shəshaakɛ já n bə̀ n bú ǹdə́ Zhərəzalɛm. N pwà Cinu jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ e súlí pyɔ̌ mɔ́ jì y nə̀cɛ̀ndɛ́. N pwà rə̀ gakó lyə́m lyə́m. N pwà sánə́má nə̀kwə̀r ré Saləmɔ yà ń zùrhì mú myɛ cìcì. ¹⁰Pyɔ̌ Orɔbwam zùrhì rə̀ dwã ǹdə́ kàmmɔ n cĩ́ rə̀ jàà wa, n kwè re n pə pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ nyí rí yìlnə bé yó-cìnə́ bé ne bə̀ n'ê nyǐ rə̀ yò.¹¹Èta, pyɔ̌ mɔ́ gə la Cinu jì y wẽ́ gakó, bwə̀rə̀ y nyí rí yìlnə bé y'à n'ê twí bə̀ pwà rɛ, sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́ bə̀ y'à n'ê zə rɛ bə̀ kwɛ̃̀ bə̀ twí bə̀ cĩ́ bə̀ jì y wẽ́. ¹²Pyɔ̌ mɔ́ gə́ yà ń lwəl ń cìn tɛ̃́ mɔ́ ce, Cinu lyim k'ê yə̀ mo yì yé, ń kə́ ń yə̀ ce n jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m yé, bə̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ y'à gwẽ̌ wɔ Zhəda né.¹³Pyɔ̌ Orɔbwam jàn rɛ́ kwɛrhɛ rə súlí, n jí pyɛ̀lɛ̀ Zhərəzalɛm nɛ́. Ń tú n bə̀ n jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shə́-èna ǹdə́ rə̀dù; sə ń jú pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́, cɔ w kɔ̀bɔ́ Cinu yà ń cír Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ gakó wẽ́, ò la yə̀ ńmyɛ̌ cɔ mɔ́, byinə shí ǹdə́ nyàlpyɛ̀. Orɔbwam ná mɔ́ yà ń yíl Naama, Amɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀kɔ́. ¹⁴Ń twĩ̀ lwɛlɛ, bə̀ ń yə̀ Cinu pyà ǹdə́ ń wu gakó yé. ¹⁵Orɔbwam tumə né, nə̀ nã́yə́ə́ né ǹdə́ nə̀ nánkwaá nɛ́ ga, yə̀ kɛ̃ nyì-zwennə Shəmaya Tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ ǹdə́ Yədo, mɔ̀bɔ́ ń nɛ̃́ mɔ́, Tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? Orɔbwam ǹdə́ Zhərɔbwam y'à j'â búl bə̀ n'ê bwí dwã bə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́. ¹⁶Orɔbwam tú n bə̀ n cì, sə bə̀ co mo Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa. Ń byǐ Abya jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 13

¹Abya jǐrh Zhəda pyɔ̌ Zhərɔbwam pyɛ̀lɛ́ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ byin rí. ²Ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀tɔ̀. Ń ná mɔ́ yà ń yíl Myəkaya. Ń yà ń wɔ́ Jəbəya lyì bal Urəyəə bə̀kɔ́. Búlə́ jòm Abya ǹdə́ Zhərɔbwam cəcəl wə. ³Abya bú búlə́ né ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ sə̀ y'à wɔ́ búlə́ kàndar; shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àna (400 000) shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à yě kɔn du sə̀ dwã bɛ́ mɔ́ gakó. Zhərɔbwam myɛ̌ zɛ̃̀ n ce shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̃̌-lyɛlɛ (800 000) sə̀ wɔ́ kàndar sə j'à yě kɔn du sə̀ dwã bɛ́ tùrhì sə zhì sə̀ la bú ǹdə́ mɔ.⁴Abya jì n vò n zhì Shəmərəyim pyɔ̀ w ò wɔ Efərəyim pyàr rɛ́ w mɔ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Cili-nə ne, Zhərɔbwam ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ púlə́púlə́. ⁵Á nə yə̀l bə̀ Cinu, Esərayɛl Yi rí, pɔ pyɛ̀lɛ̀ Dəvyidi ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ Esərayɛl yó w gaga yilə, rə̀ wɔ́ nyí tɛ̀bɛ́ kɔn nə wɔ̌ rə̀ m'a kwǎrh nà?⁶E jà Nəbaatɛ byǐ Zhərɔbwam, Dəvyidi byǐ Saləmɔ tùntùnnə mó, já n zɛ̃̀ ń nə́ ń bwí ǹdə́ ń yó-cə́bal mɔ́, ń bə shɛ̀ ń nyí ni shɔ̀nɔ́ yé. ⁷Lyì-bəyùúrhi ǹdə́ lyì bə̀ bə kùr zhe zɛ̃̀ bə b'e mù dwã nɛ bə ce nyí Zhərɔbwam kwã nɛ́, bə̀ nyí zɛ̃̀ e ŋwɛ̀nɛ́ Saləmɔ byǐ Orɔbwam. Orɔbwam gə́ yà ń wɔ́ ébɔ́-dǎl ń wu w j'à gwẽ̌ bə jɛ̀ mɔ́ ce, ń yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n cə̀r bə̀ nyǎn rɛ́ yé ne yé.⁸Èlǎsɛ̃́, á zhe b'ǎ t'á la Cinu Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ń co Dəvyidi byǎ bɛ́ jɔ̃̀ w mɔ́ yò shɔ̀nɔ́ yé! Á búl á já dɛ̃́dɛ̃́, è jà sánə́má nũ̌-bwə̀lsé Zhərɔbwam zùrhì n pə ába sə̀ wɔ́ á yə mó ŋwɛ́nɛ́ ǹd'ába. ⁹Á nə yə̀ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀ wɔ́ Cinu vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí jì, á zɛ̃̀ á cír á sə̀pwà vwĩ̀-zwə́lnə ǹdə dwə́ né dwã bɛ́ lyì bí ta nà? Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ń nə́ ń zal nə̀-bya ń vwàmá nɛ́ wẽ́ ǹdə́ pyì-byərh shàlpyɛ̀ ń mə́ ń twí mùnì bə pɔ̃ ŋwɔ̀nɔ́ n jǐrh vwĩ̀-zwə́lnə mó yà ń já ń nə́ ń jǐrh yə né nə̀myɛ́ nə̀ də̀ yə mó vwĩ̀-zwə́lnə.¹⁰Sə è gə wɔ́ nə́myɛ̌ yilə, Cinu Yi ń wɔ́ nə́ Yi, sə nə́ yə̀ mo yẽ̌ yé: vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ Cinu yil mú wɔ́ Aarɔ̃ byǎ, Levyi dwí rí lyì bí myɛ zɛ̃̀ bə̀ n'ê twĩ̀ bə̀ tum rí! ¹¹Bə̀ n'ê ji vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ myǐn Cinu yilə, nəkɔkɔ́lɛ́ ǹdə́ də̀dɛ̀nɛ́ gakó; èta myɛ ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ mɔ́. Bə̀ n'ê cĩ́ búrú w jùlú w kɔ̀bɔ́ ò bə jìmdi zhe mó yó, bə n'ê ji pàntámsɛ́ sə̀ wɔ ku w bə̀ n'ê cĩ́ pàntámsɛ́ ò yó ò zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ́yó. Nyǐ nə́myɛ̌ n'ê twĩ̀ Cinu, nə́ Yi rí tum rí, sə ámyɛ̌ yẽ̌ mo.¹²Nyǐ Yi ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba, rə̀ wɔ́ nə́ pyɔ̌, rə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba ǹdə́ bə̀ pɔ́lsɛ́ bə̀ tɛnɛ bə zhɛ̀ bə̀ la búlə́ né bú ǹd'ába mɔ́ kùr jirə́ y wúl. Esərayɛl lyì byǎ, á bə̀k'á bú ǹdə́ Cinu, á nàmbala bɛ́ Yi rí yé, b'ǎ t'á la bɛlɛ jú yé.»¹³Rə̀myɛ́ yi ní, Zhərɔbwam yà ń ce shə̀dɛ́ɛ́sɛ kùkùl vò rə shèè Zhəda lyì bí kwã nɛ́, rə̀myɛ́ mɔ́ y'à ce Zhəda lyì bí y'à zɛ̃̀ bə̀ wɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl ré tɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó cəcəl wə. ¹⁴Zhəda lyì bí gə́ pyìrhí, bə̀ púrí bə̀ kɔn y'à n'ê nyɛ́ɛ́ bɛ bə̀ bə̀ bú bə̀ yé né ǹdə́ bə̀ kwã nɛ́ ga. Bə zɛ̃̀ bə wǔrh bə ce Cinu ni, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé n'ê wúl pɔ́lsɛ́. ¹⁵Zhəda lyì bí mà búlə́ bú búbwéé y bə ce né. Sə bə̀ gə́ y'à n'ê mà y yi ní, Yi ce Zhərɔbwam ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ twə̀r Abya ǹdə́ Zhəda lyì bí yé né bə vò kwã nɛ́.¹⁶Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dùr Zhəda lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé né, sə Yi co be bə̀ jɔ̃̀ wa. ¹⁷Abya ǹdə́ ń dwí rí búl bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ: Bə̀ zɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-ànu (500 000) bə gu. ¹⁸Cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ zɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní, sə Zhəda lyì bí jú bɛlɛ, bə̀ gə́ y'à zhí Cinu Yi, bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí ni mú yilə. ¹⁹Abya pú Zhərɔbwam kùr n jì, n zwẽ ń cɛmɛ: Bətɛl ǹd'ô cə-bwǎlsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Yəshana ǹd'ô cə-bwǎlsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ e súlí Efərɔ̃ ǹd'ô cə-bwǎlsɛ́ ò yala nɛ mɔ́. ²⁰Zhərɔbwam kə́ ń yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n zə jàn Abya yi ní yé. Cinu mà mɔ n já n cì. ²¹Sə Abya myɛ̌ jàn rɛ́ súlí. N jí kana shí ǹdə́ bə̀na, n lù bala-byǎ shí-èlyè ǹdə́ bə̀lyè e súlí kana-byǎ shí ǹdə́ bwə̀ldù. ²²Abya tumə né dwã bɛ́, kɔn tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ kɔn tɛ̀bɛ́ ń zɔ̀m, kɛ̃ nyì-zwennə Yədo sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. Abya cùwə̀ sə bə̀ co mo Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa. Ń byǐ Aza jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 14

¹Aza wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à càn, rə̀ súlí rə̀ y'à wɔ́ cángá Cinu, ń Yi rí yírh wə. ²Ń ce dwə́ né dwã bɛ́ vwĩ̀-jùúlí ǹdə́ vwə̃̀ zwə́l jààsɛ́ jé tɛ̃́, n mà nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cìì tɛ̃́ mɔ́ n lo, n súlí n gõ̀ Ashəra pálá nɛ́ bə̀ y'à cìì tɛ̃́ mɔ́ myɛ. ³N wɔ̀ Zhəda lyì bí ni bə̀ bə̀ pyǎ Cinu, bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí, sə bə tó ń nyə́ né ǹdə́ ń cúcú mú ni. ⁴N ce vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ ǹdə́ vwĩ̀-jùúlí tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê ji wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y nə̀ yó mó jé tɛ̃́ Zhəda cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́, sə tənà y jòm ǹdə́ yə̀-zùlə́ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú yi ní.⁵N lù cɛmɛ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ Zhəda né, bə̀ tənà y y'à zhe yə̀-zùlə́. Sə bə̀ yə̀ bwí ǹdə́ mɔ byinə né nə̀myɛ́ mɔ w yé, bə̀ Cinu yà ń pɔ mɔ shìrhə́. ⁶N wɔ̀ Zhəda lyì bí ni: «Bà-na nə́ lù cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́, nə́ kə́kɛ́lɛ́ nɛ ǹdə́ byíl-fwɛ̀lɛ̀ ǹdə́ jì-fwàlsɛ nánjíjínsi sə̀ lù sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ bə̀ m'ê yìlì cɔ w mɔ́ e súlí bwə̀ə̀le rə̀ n'ê sàásɛ: ǹdə́ tənà y gwẽ̌ pyě shɛ́ɛ́ nə́ yé né. Nyǐ nə́ pyà Cinu nə́ Yi rí, nə́ búl nə́ pyà mɔ zhə̀n zhə̀nà sə ń pɔ nə́ba yə̀-zùlə́ kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ nə́ba mɔ́ nyí rí gakó wẽ́.» Bə j'a zɛ̃̀, bə ŋwɛ̀nɛ́ bə lù cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ bə kə́kɛ́lɛ́ nɛ ǹdə́ byíl-fwɛ̀lɛ̀ bə zhɛ̀.⁷Aza yà ń zhe Zhəda nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àtɔ̀ (300 000) bə̀ wɔ́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ, bə̀ mə̀dù gakó yà ń zhe nə̀kò nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ swé, e súlí Bɛ̃zhamɛ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àlyè ǹdə́ shə́-lyɛlɛ (280 000), bə̀ y'à zhe nə̀kò-bwɛ̀lɛ́ bə j'à y'à yě twərh myɛ tɔ. Bə̀ gakó y'à wɔ́ búlə́ kàndar. ⁸Ecopyi lyì bal Zəra zɛ̃̀ n du n bə̀ ń la bú ǹdə́ bɛ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ kùrə̀ mɔ̀rhɔ̀ e súlí eshə-vwə̃tur zwã̌-àtɔ̀, n bə̀ n yí Marəsha.⁹Aza du n jəl mo. Bə zɛ̃̀ bə tɛnɛ bə zhì Səfata pyə̀-gɔ́rɔ́ w wa, Marəsha yala nɛ, búlə́ né bú yilə. ¹⁰Aza byẽ̀ n ce Cinu ń Yi rí ni, n wɔ̀: «Cinu, lò dõ tɛnɛ e súlí ǹmyɛ́ nɛ ń mà n pɔr kàndɔ ǹdə́ nə̀bwɛ̃̀ búlə́ yé. Sɛ̃ nə́ba Cinu nə́ Yi! Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ nə́ zhí, e súlí myɛ wɔ́ ǹmyɛ́ yil nə́ tú nə́ la bú ǹdə́ lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́. Cinu, ǹ wɔ́ nə́ Yi. Bə̀ numbyíní bə̀k'a zə è cìn e mɛrhɛ ǹmyɛ́ yé.» ¹¹Cinu Yi ce Ecopyi lyì bí twə̀r Aza ǹdə́ Zhəda lyì bí yé né bə vò kwã nɛ́, Ecopyi lyì bí j'a kwɛ̃̀ bə dùr.¹²Aza ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ jì bí bə m'e yí Gəraarɛ. Ecopyi lyì bí nánzhəzhɔ̌ tu bə cì rə̀myɛ́ ce, bə̀ mə̀dù ga yə̀ dàl nã́nyì yé, b'è wɔ́ Cinu ǹdə́ ń dwí rí yé né bə̀ y'à tu ní bə bɔbwɛlɛ. ¹³Aza lyì bí pwà wẽ̀ rə̀ y'à búl rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ búlə́ né kwã nɛ́ bə m'e lyɛ̃. ¹⁴Bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə zwẽ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ Gəraarɛ mɔ́, bə̀ Cinu Yi yà ń ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə nɛ, bə zɛ̃̀ bə bubu nə̀ gakó, bə̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ̌ bə̀ m'a bubu mú y'à já nə̀ wẽ́. ¹⁵Bə vò bə zù vwàmá jilə né wẽ́, bə pwà və̌-ywàálɛ nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ yómde. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ kwɛ̃̀ bə vò Zhərəzalɛm.

Chapter 15

¹Yi Eshirhə y'à só Obɛɛdɛ byǐ Azarəya yó wə; ²n zɛ̃̀ n vò n nə Aza, n wɔ̀ mɔ: «Ámyɛ̌, pyɔ̌ Aza ǹdə́ Zhəda e súlí Bɛ̃zhamɛ lyì, cili-nə ne! Cinu Yi ŋwɛ́nɛ́ ǹd'ába, ámyɛ gə ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ yi ní. Á gə pyà mɔ, ń mà n yẽ̌ á nə mɔ; sə á gə yẽ̌ mo, ńmyɛ mà n yẽ̌ ámyɛ nɛ.³Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛnɛ ǹdə́ bə̀ y'à k'ê bə Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ zhe yé, bə̀ y'à k'ê bə vwĩ̀-zwə́lnə zhe ń la bɛ còrhò yé, bə̀ y'à k'ê bə Yi nyə́ né zhe yé. ⁴Sə bə̀ zúzúnú w wẽ́, bə̀ kwɛ̃̀ bə bə̀ Cinu, Esərayɛl Yi rí sõ; bə̀ pyà mɔ sə ń yẽ̌ bə nə mɔ. ⁵Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ w mɔ́, lò yà ń wàr ń shə́r ń dwi ń kə́ ń kwɛ̃̀ ń twí ǹdə́ yə̀-zùlə́ yé, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ y'à j'â zhe tənèsé lyì bí gakó.⁶Tənà èdù gakó y'à n'ê cèè è dõ tənà tɛ̃́, cɔ òdù gakó myɛ n'ô cèè ò dõ cɔ tɛ̃́, bə̀ Yi y'à ce zúzúnú kùrə̀ nánzhəzhɔ̌ y'à búl ò zhe lyì bí. ⁷Sə ámyɛ̌, zhǐ-nə kẽkẽ, á jɛ̀sɛ́ bə̀k'á lyɛ̀ɛ̀ yé, b'ǎ tum rí b'a zə kwǎndɛ.»⁸Aza gə́ já n nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ nə̀ shí nyì-zwennə Obɛɛdɛ nyú w mú, ń pɔ wu-jɔ̀ ń cìn ni, n zɛ̃̀ n ce pwarha wẽ̀ ré jé tɛ̃́ Zhəda ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ nyí rí gakó wẽ́ e súlí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń zwẽ Efərəyim pyàr rɛ́ w mɔ́. N kə́ n kwɛrhɛ Cinu vwĩ̀-jùlú w ò y'à wɔ Cinu jì y zɔ́nɔ́ w yé y mó o jǐrh nándũ̀. ⁹N zɛ̃̀ n cĩ́ Zhəda ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ lyì bí púlə́púlə́ dwã yó e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à dùr bə shí Efərəyim ǹdə́ Manasɛ e súlí Shəmənyɔ̃ kwálsɛ́ w bə bə̀ mɔ́. Esərayɛl lyì byǎ nánzhəzhɔ̌ y'à kwɛ̃̀ bə b'e zù mu bə̀ gə́ tú bə púrí bə̀ Cinu, ń Yi rí yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ yi ní mú.¹⁰Bə̀ tú dwã yó Zhərəzalɛm nɛ́, Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nə̀nu byin rí cànsɛ̀ sə̀tɔ̀ nyǎ y yó. ¹¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, bə vùr vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ pwà búlə́ né kwã nɛ́ bə m'e bə̀ mɔ́ wẽ́, bə m'e zwə́l vwə̃̀ bə pə Cinu ni: nə̀-byərh zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (700) ǹdə́ və̌-ywàálɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ tàlpyɛ̀ (7 000).¹²Bə̀ shɛ̀nɛ́ Yi dɔbrɛ́ yò, mùnì ga bə pyà Cinu, bə̀ dabá Yi rí ǹdə́ bə̀ wun gakó ǹdə́ bə̀ surhə gakó. ¹³Sə lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yə̀ Cinu, Esərayɛl Yi rí pyà, ń wɔ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ ráá náncɛ, ń wɔ́ bal ráá kɛ̃, bə̀ m'a gu mu.¹⁴Bə bwəl nyí Yi ni ǹdə́ búbwéé nánfwɛ̀lɛ̀ ǹdə́ còrhó búbwéése, bə wúl pɔ́lsɛ ǹdə́ pyì-byərh nyimi, ¹⁵Zhəda tənà y púlə́púlə́ fùù nyì-bwelé y èmyɛ́ mɔ́ yilə. È gə́ y'à wɔ́ ǹdə́ bə̀ wun gakó bə̀ m'e bwəl nyí, bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê pyà Cinu ǹdə́ bə̀ wun gakó mó ce, Cinu yẽ̌ bə nə mɔ, sə ń pɔ bɛ shìrhə́ kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ bɛ mɔ́ nyí rí gakó wẽ́.¹⁶Pyɔ̌ Aza vùr ń ná náncɛ Maaka gaga mɔ́ pyɔ̌ ná tum rí wẽ́, ń gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ yi nánku Ashəra èsã̌yùlú w yilə. Aza cɔ̀ yi nánku w òmyɛ́ èsã̌yùlú wə́, n bɔbwɛlɛ wa, n súlí n ji w myǐn Sədərɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wẽ́. ¹⁷Sə yə né còrhó jààsɛ́ yə̀ tɛ̃́ jé Esərayɛl nɛ́ yé. E jà Aza yà ń zhí Yi ni ǹdə́ ń wu gakó ń nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́. ¹⁸N zə sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má e súlí wẽ̀ dwã, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń da ga y'à pɔ Yi ni mú n mə n bə̀ Yi jì y wẽ́. ¹⁹Búlə́ k'ê yə̀ jòm kɔn m'e yí Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀nu byin rí yé.

Chapter 16

¹Aza pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nyə̀ldù byin rí, Esərayɛl pyɔ̌ Basha tú n bə̀ n bú ǹdə́ Zhəda tənà yá; n zɛ̃̀ n lù byílsi n mə n kə́kɛ́lɛ́ Arama mùnì ga n cə̀r Zhəda pyɔ̌ Aza yé ne.²Aza vùr sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má Cinu jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ e súlí pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y nə̀cɛ̀ndɛ́ wẽ́, n pə bə vò bə pə Siri pyɔ̌ Bɛ̃-Adaadɛ ń yà ń jě Damaasɛ nɛ́ mɔ́ nɛ. N súlí n pə nyí bə wɔ̀ mɔ: ³«Bà, àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ zə dɔbrɛ ǹdə à da ǹdə́ ǹ da gə́ y'à zɔ dɔbrɛ nɛ́. Nyǐ sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má à pɔ bə̀ bə̀ zhəl bə pɔ̃́. Cɔ̌ ǹ dɔbrɛ́ ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ Basha mùnì ga ń bə̀ká n bə̀ n bú ǹdə́ nɛ yé.»⁴Bɛ̃-Adaadɛ cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ Aza byili mú. N twĩ̀ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé bə vò bə bú ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cɛmɛ nɛ́. Bə zwẽ Yəyɔ̃ ǹdə́ Dan ǹdə́ Abɛl-Məyim e súlí Nəfətəlyi tənà y nyí rí gakó cɛmɛ nɛ́ wẽ̀ ré cṹ jààsɛ́. ⁵Sə Basha gə́ já n nyɛ̀ɛ̀ rɛ, ń yẽ̌ byílsí lú n mə n kə́kɛ́lɛ́ Arama nɛ, n yẽ̌ ń tumə né ne. ⁶Rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ Aza zɔ Zhəda lyì bí gakó. Bə pwà nə́kulə né ǹdə́ dǎr rɛ́ Basha yà ń mə́ ń lwì byílsí ń la n mə n kə́kɛ́lɛ́ Arama mɔ́. Pyɔ̌ mɔ́ zə rɛ n mə n lù byílsi n mə n kə́kɛ́lɛ́ Gəba ǹdə́ Myəsəpa.⁷Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Anəni, mɔ̀bɔ́ ń yà ń nɛ̃́ mɔ́ tú n bə̀ n nə Zhəda pyɔ̌ Aza, n wɔ̀ mɔ: «Ǹ gə́ zhí Siri pyɔ̌ mɔ́ nɛ, ń zɛ̃̀ ǹ yə̀ Cinu, ǹ Yi rí ni zhí mú ce, Siri pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ vwǎrh ǹ jɔ̃̀ wa. ⁸Ecopyi ǹdə́ Lyibi lyì bí gə́ mù dwã nɛ mɔ́ bə̀ y'à də̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ eshə-vwə̃tur e súlí eshə-jòmnə nánjə̀jóló nà? Sə ǹ gə́ yà ǹ zhí Cinu Yi ni mú ce, ń yà ń co be ǹ jɔ̃̀ wa.⁹Nyǐ Cinu yírhə́ pyǎ lũ w púlə́púlə́ yó, mùnì n sɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pyìrhí bə̀ wun gakó bə m'e zǎ ńmyɛ̌ nɛ mɔ́. Sə yò w kɔ̀bɔ́ wẽ́, ǹ twĩ̀ ǹdə nyə̀nyà ta. Rə̀myɛ́ ce, kɔn zhì zà mɔ́, bə̀ m'à j'â n'ê bwí ǹdə́ mɔ́.» ¹⁰Aza já n kwè lyim ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ń nɛ̃́ mɔ́, n ce bə pyi mu byə̀nə́-jù wə. Aza já n nwɛ̀nɛ̀ dwí rí lyì jàlà rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní dɛ̃́dɛ̃́.¹¹Nyǐ Aza tumə né, nə̀ nã́yə́ə́ né ǹdə́ nə̀ nánkwaá nɛ́ ga, kɛ̃ Zhəda ǹdə́ Esərayɛl pyǎ bɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ¹²Aza tú n bə̀ n tu nə̀bwɛ̀nɛ̀ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀bɔ́ byin rí; nə̀rh címí nánfwɛ̀lɛ̀ zɔ mɔ. Sə ń címí y wẽ́ myɛ ń yə̀ sɛ̃ɛ̃́ pyà Cinu sõ yé, è wɔ́ nə̀bwànà-shilnə bé sõ ń pyà sɛ̃ɛ̃́ nɛ́.¹³Aza cù ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shə́-èna ǹdə́ rə̀dù byin rí. ¹⁴Bə̀ co mo lú-bɔ̀l mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń kù ń cìcì yil mú, Dəvyidi Pyə̀-cɔ w w mɔ́ wa. Bə cĩ́ mu pal rə̀ y'à sú ǹdə́ nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ e súlí wẽ̀ dwã dúdúmə́ dúdúmə́ yó, bə̀ la m'e tɛnɛ ń yala nɛ́, bə súlí bə jéé myǐn nánfɔ̀lɔ̀ ń yil ré còrhó yiləa.

Chapter 17

¹Aza byǐ Zhɔzafaatɛ jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa. Sə ń ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùr mùnì ga n ŋwɛ̀nɛ́ n bú ǹdə́ Esərayɛl. ²N cĩ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ kùkùlə̀ Zhəda cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ mɔ́ gakó wẽ́, n súlí n cĩ́ yé né cìnə́ Zhəda tənà y ǹdə́ Efərəyim cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń da Aza yà ń bú búlə́ n zwẽ mó wẽ́.³Cinu Yi yàl nɛ́ ǹdə́ Zhɔzafaatɛ, bə̀ ń yà ń kwè ń da Dəvyidi nà y ń yà ń kwè ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ kùr ju yi ní mú. Ń yə̀ Baaləbá pyà yé. ⁴Sə ń pyà Cinu, ń nàmbal mɔ́ Yi rí, ń tó ń nyə́ né ne, ń yə̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né zwì yé.⁵Cinu Yi ce ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùr n pɔ̃. Zhəda lyì bí púlə́púlə́ zə pansɛ bə b'e pə Zhɔzafaatɛ nɛ, sə rə̀myɛ́ ce ń yà ń zhe nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ zùwə́. ⁶Ń tó Cinu sɔ́msɛ́ ǹdə́ ń wu gakó. Sə rə̀myɛ́ tú rə ce vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ ǹdə́ Ashəra pálá jé tɛ̃́ Zhəda né.⁷Ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀tɔ̀ byin rí, ń twĩ̀ ń lyì-fwààlɛ jàlà: Bɛn-Ayil ǹdə́ Obaja ǹdə́ Zakarɛ ǹdə́ Nətanəyəə e súlí Myəkaya, bə vò bə pə còrhò Zhəda cɛmɛ nɛ́ lyì bí ni. ⁸Levyi dwí rí lyì Shəmaya ǹdə́ Nətanya ǹdə́ Zəbaja ǹdə́ Asayəə ǹdə́ Shəmyəramɔɔtɛ ǹdə́ Yɔnatã ǹdə́ Adɔnya ǹdə́ Tɔbya ǹdə́ Tɔɔbɛ-Adɔnya e súlí vwĩ̀-zwə́lnə Elyəshama ǹdə́ Yɔram y'à súlí bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ. ⁹Bə zə Cinu Yi nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ bə m'e pə còrhò Zhəda lyì bí ni. Bə̀ tó Zhəda cɛmɛ nɛ́ gakó w bə m'e pə còrhò dwí rí ni.¹⁰Cinu ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ Zhəda mó gakó, èdù ga myɛ k'ê yə̀ búlə́ bwí ǹdə́ Zhɔzafaatɛ yé. ¹¹Bə̀ y'à n'ê zal pansɛ ǹdə́ sə̀byì-kùlì e súlí myə̌l-kwǎndɛ bə̀ m'ê shí Shilisəti lyì bí sõ bə̀ twí bə̀ pɛ Zhɔzafaatɛ nɛ. Arabɛbá myɛ cìcì mú y'à n'ê zal və̌-ywàálɛ bə̀ twí bə̀ pɛ mɔ: pyì-byərh mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tàlpyɛ̀ ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (7 700) e súlí bə̀-cǐlsi mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tàlpyɛ̀ ǹdə́ zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ (7 700).¹²Zhɔzafaatɛ ŋwɔ̀nɔ́ w y'à j'â n'ô súlí ò la, n lù jààsɛ, n zɛ̃̀ n lù byíl-fwàlsɛ n mə n kə́kɛ́lɛ́ sɛ e súlí wẽ̀ cṹ jààsɛ cɛmɛ. ¹³Ń wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń yà ń tɛnɛ n cĩ́ Zhəda cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó y'à búl rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́, e súlí búlə́ kàndar Zhərəzalɛm nɛ́.¹⁴Nyǐ bə̀ gə́ y'à bɔ̀n jì jì ní: Zhəda kwálá y wẽ́, yó-cə́bal Adəna, shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ yó-cə́bal, ń yà ń cǐ búlə́ kàndar mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àtɔ̀ (300 000). ¹⁵Yó-cə́bal Yɔwanã, ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́, yà ń cǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àlyè ǹdə́ shə́-lyɛlɛ (280 000), ¹⁶e súlí Zəkəri byǐ Amasha, mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ tum rí ǹdə́ ń pùbùlə̀ Cinu yil mú, yà ń cǐ búlə́ kàndar mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àlyè (200 000). ¹⁷Bɛ̃zhamɛ kwálá y wẽ́: Búlə́ kàndɔ Elyada, ń yà ń cǐ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àlyè (200 000) bə̀ y'à zhe twərh ǹdə́ nə̀kwə̀r; ¹⁸e súlí Yɔzabaadɛ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́. Ń yà ń cǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ, mɔ̀ɔ̀rhɛ zɔ̌m ǹdə́ shə́-lyɛlɛ (180 000) ǹdə́ sə̀ búlə́ wẽ̀. ¹⁹Wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à n'ê twĩ̀ sə̀ pɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ mɔ́ èta. E jà ń yà ń vùr sə̀ dwã myɛ n cĩ́ Zhəda tənà y púlə́púlə́ cɛmɛ nɛ́ nə̀ lù nə kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ́ mɔ́ wẽ́.

Chapter 18

¹Pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ yà ń búl ń zhe nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ zùwə́ myɛ. N tó cɔ̀nɔ̀ dɛnnɛ n zə dɔbrɛ́ ǹdə́ Akaabɛ. ²Byinə màngɛlɛ́ kwã nɛ́, Zhɔzafaatɛ zhə̀l Akaabɛ sõ, Samarɛ nɛ́. Akaabɛ gu və̌-ywàálɛ ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ nə̀ y'à búl nə̀ já ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tó mo mó yilə. N zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ mɔ, n ŋwɛ̀nɛ́ n ce ń la n tó mo n vò Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nɛ́. ³Esərayɛl pyɔ̌ Akaabɛ bwə̀rh Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ, n wɔ̀: «Ǹ m'ǎ shɛ̀nɛ́ ń tó ne ń vò Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nɛ́?» Zhɔzafaatɛ lyár mɔ n wɔ̀: «Àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ m'ǎ yə̀ kɔn rə̀dù, à shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ m'a yə̀ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́, nə́ m'ǎ tó mó nə́ vò búlə́ né jàà y wa.»⁴Zhɔzafaatɛ súlí n wɔ̀ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «À n'â lwə̀l mó sə́ jɛ̀nɛ̀ ń sú Cinu wu.» ⁵Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n byẽ̀ nyì-zwennə bé gakó dwã yó, bə̀ y'à wɔ́ nunə zwã̌-àna, n zɛ̃̀ n bwə̀rh be, n wɔ̀: «Nə́ nə wɔ̌ nə́ zhə̀l nə́ bwí ǹdə́ Aramɔɔtɛ cɔ wá, Galaadɛ nɛ́ ráá à yẽ̌?» Bə lyár mɔ bə wɔ̀: «Zhəl ń vò ń bú ǹdə́ wa, bə̀ Cinu co cɔ w pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa.»⁶Sə Zhɔzafaatɛ bwə̀rh, n wɔ̀: «Cinu nyì-zwennə dõ tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ nə́ la tó ń dɛnnɛ nə́ sú Cinu wu nà?» ⁷Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ Zhɔzafaatɛ nɛ: «Lò dõ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ nə́ wɔ̌ nə́ m'ǎ tó ń dɛnnɛ nə́ sú Cinu wu, sə àmyɛ́ súl mu, bə̀ ń tá ń zɔ̀m zɔ̃̀-ènyɛ̀lɛ̀ rə̀dù ga ń pɛ nɛ yé, è wɔ́ lwɛlɛ dúdú: wɔ́ Yəməla byǐ Myishe.» Zhɔzafaatɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Pyɔ̌, ǹ bə̀k'á zɔ̀m èta yé!» ⁸Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ byẽ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə mə̀dù n wɔ̀ mɔ: «Zhəl ń zə Yəməla byǐ Myishe ń mə́ bə̀ làlà!»⁹Esərayɛl pyɔ̌ Akaabɛ ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ y'à zù bə̀ pyǎ gàndɛ, lò gakó jě ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ yó, jàà y kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ Samarɛ cɔ w bwə̀rə̀ y yé y w mó; rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ nyì-zwennə bé j'â n'ê zɔ̀m bə̀ nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ bə̀ yé né. ¹⁰Kənaana byǐ Shədəca yà ń zùrhì lù nyimi sə ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: «Nyǐ Cinu nyí rí. Ǹ m'ǎ zə nyimi ní nyɛ̀bɛ́ ń mə́ ń zò Siri lyì bí ń pwə́r kɔn b'e yí ń ce bə jé tɛ̃́!» ¹¹Nyì-zwennə bé gakó myɛ y'à n'ê wə̀l rə̀myɛ́ rə̀dù yə́: «Zhəl ń vò ń bú ǹdə́ Aramɔɔtɛ cɔ wá, Galaadɛ nɛ́, nyǐ ǹ m'ǎ jí bɛlɛ. Cinu mà n ce cɔ w pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa.»¹²Lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ y'à twĩ̀ Myishe kwã nɛ́ mɔ́ yí n wɔ̀ mɔ: «Cili! Nyì-zwennə bé co nyí dwã w bə̀ n'ê zɔ̀m zɔ̃̀-ènyɛ̀là bə̀ pɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ. Ce ǹ cəl ré ǹdə́ bə̀ cəl ré yə̀ rə̀dù! Zɔ̌m zɔ̃̀-ènyɛ̀là!» ¹³Sə Myishe lyár mɔ, n wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú, wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à Yi rí la nɛ byilu mú, wɔ́ rə̀myɛ́ à la cṹ!» ¹⁴Myishe gə́ tú n yí pyɔ̌ mɔ́ yé né, pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh mo n wɔ̀: «Myishe, nə́ nə wɔ̌ nə́ zhə̀l nə́ bwí ǹdə́ Aramɔɔtɛ cɔ wá, Galaadɛ nɛ́ ráá à nə yẽ̌?» N lyár mɔ n wɔ̀: «Zhəl-nə, á m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ wa. Cinu mà n ce cɔ w lyì bí á jɔ̃̀ wa!»¹⁵Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Twər màngala à m'a ce ń bwəl ne nyí bə̀ wɔ́ zhə̀n rɛ́ dúdú ǹ mə̌ sə́ byili ni Cinu yil yilə?» ¹⁶Rə̀myɛ́ yó, Myishe lyár mɔ, n wɔ̀:«À nɔ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́bə̀ làà pyàr rɛ́ yóǹdə pyììsi shɛ̀bɛ́ sə̀ bə ènɔ̀n zhe mó ta.Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀:‹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə cǐnnə zhe yé;bə̀ mə̀dù mə̀dù gakó ká n kwɛ̃̀ n vò jè ǹdə́ yə̀-zùlə́!› »¹⁷Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ Zhɔzafaatɛ nɛ: «À y'à yə̀ dámǎ a wɔ̀ mɔ́: ‹ń já ń búl ń tá ń zɔ̀m zɔ̃̀-ènyɛ̀là ń pɛ nɛ gaga yé, è wɔ́ lwɛlɛ dúdú›!» ¹⁸Myishe súlí n wɔ̀: «Èlǎsɛ̃́, cili Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́. À nɔ Cinu ń jě ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó ǹdə́ dɛ̃̌-yi rí tùntùnnə bé gakó bə̀ zhǐ ń jə̀-jĩ́ ǹdə́ ń jə̀-gwã̀ ga nɛ.¹⁹Sə Cinu bwə̀rh n wɔ̀: ‹Mɔ̌ ń mà n vò n swèlè Esərayɛl pyɔ̌ Akaabɛ n ce n vò n bú ǹdə́ Aramɔɔtɛ, Galaadɛ nɛ́, sə n cì gàà mɔ́?› Mɔ̀ lyár èta, mɔ̀ myɛ lyár èta.²⁰Rə̀myɛ́ yi ní éshìrhə́ èdù twẽ̌ e b'e zhì Cinu yé né e wɔ̀: ‹àmyɛ́ m'a vò a swèlè mo.› Cinu zɛ̃̀ n bwə̀rh y n wɔ̀: ‹Etər ǹ la mɔ nɛ́ sòlò?› ²¹E lyár mɔ e wɔ̀: ‹À m'a vò a ce ń nyì-zwennə bé gakó j'â n'ê gòm kɔma.› Cinu wɔ̀ éshìrhə́ y ne: ‹Zhəl ń vò ń swèlè mo, ǹ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ mɔ. Zhəl sə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ byili ní.›²²Cinu gə ce ǹ nyì-zwennə bé gakó n'ê gòm kɔma sə́ nyǐ wɔ́ zɔ́m ń zɔ̀m n gu ń wẽ́ ń la n ce lwɛlɛ pú mú.»²³Kənaana byǐ Shədəca twẽ̌ n yí Myishe nyí ni n mà mɔ jə̀-sǎ ń mə́ ń ywə̀lə̀: «Cinu éshìrhə́ y nə wɔ̌ è shə́r è yẽ̌ àmyɛ́ nɛ e zɔ̀m ǹdə́ ǹmyɛ́?» ²⁴Myishe myɛ lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹ m'ǎ lwar rɛ zhə̀n ga, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ m'ǎ pyà ń zù jì jì gakó wẽ́ ǹ la mə́ shèè mó.»²⁵Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ pə nyí n wɔ̀: «Zə-na Myishe á vò á pə cɔ w cə́bal Amɔ̃ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ byǐ Yɔwaashɛ nɛ, ²⁶sə á wɔ̀ bɛ: ‹Nyǐ pyɔ̌ mɔ́ nyí rí: ce-nə lò mó mɔ̀bɔ́ byə̀nə́-jù wə, sə á n'á pɛ mɔ búrú ǹdə́ nɛ̃̌ námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ kɔn b'e yí a kwɛ̃̀ a bə̀ ǹdə́ yə̀-zùlə́.› » ²⁷Myishe lyár mɔ n wɔ̀: «Ǹ gə kwɛ̃̀ ń bə̀ ǹdə́ yə̀-zùlə́ sə́ nyǐ Cinu yə̀ àmyɛ́ dɛnnɛ tó n zɔ̀m yé.» N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: «Dwə́ né gakó, cili-nə...!»a²⁸Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ j'a zɛ̃̀ bə tó dwã bə vò bə bú ǹdə́ Aramɔɔtɛ cɔ wá, Galaadɛ nyí rí wẽ́. ²⁹Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ Zhɔzafaatɛ nɛ: «À m'a lyə́r à cìn a m'a vò búlə́ né bú jàà wa. Ǹmyɛ́ zwí ǹ pyɔ̌ gàndɛ́.» Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ zhə̀n ga lyə́r ń cìn n lyɛ̃ n vò búlə́ né bú jàà wa. ³⁰Siri pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔ nyí ń búlə́ eshə-vwə̃tur rí yó-cìnə́ bé ne n wɔ̀: «Á bə̀k'á bú ǹdə́ shə̀də́-fò ráá shə̀dɛ́-fɔ̀lɔ̀ yé, bú-nə ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ dúdú.»³¹Rə̀myɛ́ ce búlə́ eshə-vwə̃tur rí yó-cìnə́ bé gə́ nɔ Zhɔzafaatɛ, bə wɔ̀: «Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́.», bə j'a kə́kɛ́lɛ́ mɔ bə̀ la bú ǹdə́ mɔ. Rə̀myɛ́ yi ní Zhɔzafaatɛ mà búbwéé n ce né. Cinu sɛ̃ mɔ, Yi j'a ce bə kwɛ̃̀ bə yẽ̌ mo. ³²Búlə́ eshə-vwə̃tur rí yó-cìnə́ bé gə́ púrí bə̀ nyǐ è y'à də̀ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́, bə̀ j'a k'a kwɛ̃̀ bə yẽ̌ mo.³³Sə lò mə̀dù vùr ń twã n tə yɔ̌, sə ń cám rɛ́ tó Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ cɔ̀bɔ́ kàmə̀zǔ w gə́ zhí zhí dwã nɛ mə̀gã̌ mɔ́ rə zə mɔ. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń búlə́ eshã-vwə̃tu w dùrnə̀ mó ne: «K'á kwɛ̃̀ ǹ kwã nɛ́, zə nɛ a du búlə́ né jàà y wa, nyǐ à cɛ̀mɛ̀.» ³⁴Búlə́ né zɔ càn dɛ̃́dɛ̃́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, rə̀myɛ́ ce Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ mɛ̃ ń búlə́ eshã-vwə̃tu w wẽ́ Siri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé y wə, kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́. Sə ń cù yi rí gə́ y'à n'ê zwì yi ní.

Chapter 19

¹Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ kwɛ̃̀ n vò ń sõ Zhərəzalɛm nɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́. ²Anəni byǐ Yəwu, ń nɛ̃́ mɔ́, tú n bə̀ n jəl mo n zɛ̃̀ n bwə̀rh mo, n wɔ̀: «Rə̀ kùrə̀, ǹ mə́ ǹ sɛ̃ wu-bárhɛ́ cə́bal mɔ́ nɛ, ń súlí ǹ só Cinu zwə̀ bé? Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, Cinu Yi lyi-shùùrí m'a ló ǹ yó wə. ³Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ǹ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn myɛ. Ǹ ju Ashəra pálá nɛ́ myǐn, rə jé tɛ̃́ ń tənà y wa, ń zɛ̃̀ ń pyà Yi ǹdə́ ǹ wu gakó.»⁴Zhɔzafaatɛ jòm Zhərəzalɛm nɛ́. N zɛ̃̀ n zɛ̃̀ n kə́ n byɛ́lɛ́ dwí rí púlə́púlə́ ne, kɔn zhì Bɛɛr-Shəba e m'e yí Efərəyim pyàr rɛ́, n kə́ n ce dwí rí kwɛ̃̀ rə k'ê bə̀ rə tó Cinu, rə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí ni. ⁵N cír bù-kárna n cĩ́ tənà y wẽ́, Zhəda cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ lù nə kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byílsi mú, cɔ gakó wẽ́.⁶N wɔ̀ bù-kárnabá nɛ: «Zə-na nyɔ̀mɔ̀ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la wɔ̀rhɔ́ mɔ́, bə̀ bùrsí shɛ̀bɛ́ á la kɔ́ mɔ́ bə mə̌ sə sə tó numbyíní pùbùlə̀ ne yé, è wɔ́ Cinu pùbùlə̀ né ne sə̀ kɔ́ mɔ́ mə̌ sə mə tó. Cinu cìcì mà n yə̀ nɛ ǹd'ába á bù-kárna tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́. ⁷Rə̀myɛ́ ce, nyám-na Cinu Yi dɛ̃́dɛ̃́, zwẽ-nə ń nyí rí á wɛ̀rhɛ́ ǹdə rə̀ gə́ n'ê byili ní, bə̀ Cinu nə́ Yi rí bə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ cángá só yé, ń bə tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ bə̀ y'a cír lò mó bə zɛ̃̀ bə ce nyí ǹ kwã nɛ́ mɔ́ só yé, ń bə lyì bí yǒ ǹdə́ pansɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí só yé.»⁸Zhərəzalɛm nɛ́ cìcì myɛ, Zhɔzafaatɛ cír Levyi dwí rí lyì bí ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé jàlà e súlí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwə́ né yó-cìnə́ bé jàlà bə̀ la kə́ bùrsí sə tó ǹdə Cinu gə́ nə́ ń yǎl nɛ́, sə bə súlí bə pɔr Zhərəzalɛm lyì bí búlə́ né ǹdə́ dwã mɔ́. ⁹N súlí n pə bɛ nyí n wɔ̀: «Á m'ǎ twĩ̀ èta, Cinu nyɔ̀mɔ̀ wẽ́, wu-bɔ̀nɔ̀ wẽ́ e súlí ǹdə́ wu-põ̀ wẽ́.¹⁰Á da-byǎ bɛ́, bə̀ wɔ bə̀ cɛmɛ nɛ́ w mɔ́, gə zə bùrsi yò bə m'e bə̀ á sõ, è wɔ́ lò bə̀ gu yò ráá nyí tɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ yò ráá nyí bə̀ pɔ yò ráá nyí bə̀ vùr yò ráá lùl-e-púrí tũ̀twĩ̀ĩ̀ yò, sə á sɛ̃ bɛ bə sú rə̀ kùr mùnì ga dóó bə̀k'a jòm bə̀ yó w Cinu yé né yé, sə Cinu mə́ ń bə̀ ń lyi-shùúrí ámyɛ̌ ǹdə́ á da-byǎ bɛ́ yó w lwé yé. Wɛ̀rhɛ́-na èta, mùnì ga dóó bə̀k'a jòm á yó w gaga yé.¹¹Vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ Amarəya mà n yə̀ á yó-cə́bal, Cinu ywẽ̀ né gakó yilə, sə Yəsəmayəə byǐ Zəbaja mà n yə̀ á yó-cə́bal ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ ywẽ̀ yilə. Levyi dwí rí lyì bí m'a yə̀ ǹdə sá-kanna ta á yé né. Zə-na wu-jɔ̀ sə á twĩ̀! Sə Cinu yə̀ nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń la cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ mɔ́!»

Chapter 20

¹Rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, Mɔwaabɛ lyì bí ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ e súlí Məwunitəbá tú bə b'e la bú ǹdə́ Zhɔzafaatɛ. ²Bə b'e cĩ́ rə̀ nyí Zhɔzafaatɛ nɛ bə wɔ̀: «Lyì nánjə̀jóló shí Nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w èpá dõ mó, è n'ê yǎl e wɔ̀ Edɔm tənà y wa, bə b'e la bú ǹdə́ mɔ́, sə bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Asasɔ̃-Tamaarɛ nɛ́, è n'ê yǎl e wɔ̀ bə̀ Eyɛ̃-Gedi ní.»³Ywẽ zə Zhɔzafaatɛ: n já n wɔ̀ bə̀ ń mà n bwə̀rh Cinu Yi, n súlí n ce bə bwə̀l nyì-lyõṍ nyí Zhəda tənà y púlə́púlə́ wə. ⁴Zhəda tənà y lyì bí gakó bə̀ dwã yó bə̀ la lwə̀l Cinu sɛ̃ɛ̃́; bə̀ y'à búl bə shí Zhəda tənà y cɛmɛ nɛ́ gakó w bə bà, bə̀ la Cinu sɛ̃ɛ̃́ y lwə̌l.⁵Zhɔzhafaatɛ zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ Zhəda lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí bə̀ y'à tú dwã yó mó cəcəl w Cinu jì y wẽ́, Yi jì y kɛ̀lɛ́ y wu nándũ̀ w yé y wə, ⁶n wɔ̀: «Cinu, nə́ nàmbala bɛ́ Yi, è də̀ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Yi dɛ̃̌-yi wə, ń jà ǹ zhe ŋwɔ̀nɔ́ dwə́ né tənèsé gakó yó w nà? Jàn ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ ga wɔ ǹ jɔ̃̀ wa, lò wàr ń mà n bú ǹdə́ mɔ́ yé. ⁷È də̀ ǹmyɛ́, nə́ Yi, ǹ jì tənà y kɛ̀bɛ́ lyì bí ǹ dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né, ń zɛ̃̀ ń kwè y ń pə ǹ dɔwa Abəraam nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ twéé twéé yil nà?⁸Bə̀ jòm gàà mɔ́, bə súlí bə lù jì è wẽ́ ǹ yilə, bə̀ y'à m'ê wə̀lə̀: ⁹‹Zwini gə tú rə̀ pú nə́ba: búlə́ shù ráá còrhò-tum ráá cím-bəlwɛ̀lɛ́ ráá nɔrh nánfɔ̀lɔ̀, nə́ zɛ̃̀ nə́ bə̀ nə́ zhì jì y kɛ̀bɛ́ wẽ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ yé né, ǹ yil ré rə̀ wɔ jì y kɛ̀bɛ́ w yilə, nə́ gə súlí nə́ byẽ̀ nə́ ce mó nə́ zúzúnú w wẽ́, ǹ b'ǎ cili nə́ba, ń súlí ń zwẽ nə́ba.›¹⁰Èlǎsɛ̃́ nyǐ Amɔ̃ byǎ bɛ́ ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bí e súlí Səyiiri pyɔ̀ w lyì bí byɛ̀bɛ́. Nə́ dabá gə́ shə́r Ezhibti ní yi ní mú, ǹ yə̀ shɛ̀nɛ́ bə tó dwə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ cɛmɛ nɛ́ w bə lyɛ̃ yé. Rə̀myɛ́ ce nə́ nàmbala bɛ́ byə́byɛ́lɛ́ nə̀ cã̌, bə̀ yə̀ ne cɔ̀ yé. ¹¹Nyǐ lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ la nə́ cəl-tənà y ǹ pɔ nə́ba mɔ́ zõ, sə rə̀myɛ́ mɔ́ yə̀ nə́ kwǎndɛ́ bə̀ n'ê càrh nə́ba mɔ́!¹²Nə́ Yi, ǹ tá ǹ la bə̀ bùrsi kɔ́ zhə̀nà? Nyǐ nə́ bə jàn də́-byǐ zhe lyì nánjə̀jóló w kɔ̀bɔ́ ò bàn bú ǹdə́ nə́ba mɔ́ yé né yé, e jà nə́myɛ̌ cìcì mú yə̀l tɛ̀bɛ́ nə́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ yé. Nə́ yírhə́ né j'â pyǎ ǹ yó?» ¹³Zhəda lyì bí gakó y'à j'a zɛ̃̀ bə̀ zhǐ dɛ̃̌ Cinu yé né, bə̀ dwə́ né gakó ǹdə́ bə̀ kana bɛ́ e súlí bə̀ bə̀sɔ́ná bɛ́ ga.¹⁴Cinu Eshirhə y só Yaazhɛl ń yà ń wɔ́ Levyi dwí rí lò yó, lyì bí bə̀ y'à tú dwã yó mó cəcəl wə. Yaazhɛl yà ń wɔ́ Zakarɛ byǐ, Bənaya nɔ̃̌, Bənaya cìcì mú yà ń wɔ́ Yəyəə byǐ, Matanya nɔ̃̌. Bə̀ y'à wɔ́ Asaafɛ dwí rí lyì. ¹⁵N já n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì e súlí pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ, á gakó cili-nə náàcɛ̀nɛ́! Nyǐ Cinu nyí rí á yilə: ‹Á bə̀k'á dùr ywẽ, sə á wun bə̀k'a gə myɛ lyì-zhǎ nánjə̀jóló w kɔ̀bɔ́ yé né yé, bə̀ búlə́ né nyɛ̀bɛ́ də̀ ámyɛ̌ búlə́ yé, nə̀ wɔ́ Yi búlə́.¹⁶Nəkɔl sə á vò á bú ǹdə́ bɛ. Nyǐ bi bə̀ kwè Pùní rí sə-jìlə́ y bə̀ n'ê jìl bə̀ bànà, sə á m'ǎ jəl be nə̀-gɔ̀lɔ̀ w yó-gurə́ y ne, Yərɔwɛl èpòlò w yé y wə. ¹⁷Á t'á la bú ǹdə́ bɛ gàà mɔ́ yé; du-nə á vò gàà, zhǐ-nə gàà mɔ́ sə á nyǐ Cinu gə́ la bɛlɛ jú á yil ní. Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì, á bə̀k'á dùr ywẽ yé, sə á wun bə̀k'a gə myɛ yé! Nəkɔl sə á du á vò á jəl be, Cinu mà n yə̀ nɛ́ ǹd'ába.› »¹⁸Zhɔzafaatɛ tu n zə ń yé y n pú tɛ̃́, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Zhəda e súlí Zhərəzalɛm lyì bí gakó myɛ y'à tu bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́ Cinu yé né bə̀ m'ê cèrhé mo; ¹⁹Kəyaatɛ ǹdə́ Kooré byǎ bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ Levyi dwí rí lyì mú, zɛ̃̀ bə̀ n'ê cèrhé Cinu, Esərayɛl Yi rí ǹdə́ bə̀ cələ né jàn rɛ́ gakó.²⁰Dwí rí dùlí rə zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, rə shə́r rə̀ la Təkɔwa èpòlò w wə. Rə̀ gə́ tú rə̀ n'ê zhǐr yi ní, Zhɔzafaatɛ wə̀l re: «Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì, cili-nə ne! Zə-na Cinu, á Yi rí zhə̀nà, sə á yẽ̌ bə̀ bə̀ t'â la ába ŋwɔ̀nɔ́ yé! Zə-na ń nyì-zwennə bé zhə̀nà, sə á yẽ̌ bə̀ kɔn m'a tó cɛ̀nɛ̀ á yilə!» ²¹Ń zhərh ǹdə́ dwí rí n zɛ̃̀ n vùr lyì bə̀ m'a yə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhĩ búlə́ wẽ̀ ré mó yé né bə̀ m'ê cèrhé Cinu, bə̀ m'ê nún ń zùwə̀ y è bə dõ zhe mó bə̀ zhe: «Cèrhé-nə Cinu, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga yilə.»²²Bə̀ gə́ tú bə ji còrhó nwísí sə̀myɛ́ mɔ́ kùr yi ní, Cinu ce Amɔ̃ byǎ bɛ́ ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bí e súlí Səyiiri pyɔ̀ w lyì bí bə̀ y'à tú bə̀ la bú ǹdə́ Zhəda lyì bí mú yə̀ dwã yó ce yé, bə zɛ̃̀ bə yə́yɛ́lɛ́ bə k'ê n'ê bwí dwã. ²³Amɔ̃ byǎ bɛ́ ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bí j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ Səyiiri pyɔ̀ w lyì bí, bə̀ n'ê pyà sə bə ce bə jé tɛ̃́. Sə bə̀ gə́ gu Səyiiri lyì bí bə zhɛ̀ kwã nɛ́, bə̀ zhízhílí bə kwɛ̃̀ bə̀ n'ê gwi dwã.²⁴Zhəda lyì bí gə́ yú də̀dwélé y kɛ̀bɛ́ ǹ wɔ̌ ǹ zhì è yó ǹ nə èpòlò w mó, bə pyìrhí bə nyǐ lyì nánjə̀jóló w səta: bə̀ púrí wɔ́ cùùri dúdú rə̀ y'à ləlɛ tɛ̃́, lyì-nyì èdù ga myɛ y'à tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé.²⁵Zhɔzafaatɛ ǹdə́ ń dwí rí bə̀ bə bubu bə̀ zwə̀ bé wẽ̀ ré, sə bə̀ nɔ və̌-ywàálɛ rə̀ y'à búl rə̀ já ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ ǹdə́ gàndɛ e súlí wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à càn. Wẽ̀ ré jɛ́nɛ́ rɛ́ ce bə̀ wɛ̀rhɛ́ dwã nə̀tɔ̀ ǹdə́ bə̀ n'ê pwà rɛ, e jà bə̀ gaga mɔ́ yə̀ rə̀ gakó ŋwɛ̀nɛ́ bə pwà bə m'e lyɛ̃ yé. ²⁶Dwã nə̀na dɛ̃ rɛ́, bə̀ tú bə nə dwã Bəraka jə́ y wə. Sə gàà mɔ́ bə̀ co Cinu Yi nə̀báná. Bə̀ j'â gwẽ̌ n'ê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ mɔ́ bə̀ «Bəraka jə́» ǹdə́ zà gwẽ̌.²⁷Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí gakó pú Zhɔzafaatɛ kùr bə kwɛ̃̀ bə vò Zhərəzalɛm ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, bə̀ Cinu yà ń zhìlì bə̀ zwə̀ bé wun ni n mə n ce bə̀myɛ́ wun zə nyàn. ²⁸Bə zù Zhərəzalɛm ǹdə́ bə̀ n'ê dwí zɔ̀n ǹdə́ bwàárɛ, bə súlí bə̀ n'ê wúl pɔ́lsɛ, bə lyɛ̃ bə vò bə zù Cinu jì y wẽ́.²⁹Tənèsé dwã bɛ́ lyì bí gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Cinu Yi yà ń bú ǹdə́ Esərayɛl zwə̀ bé, Yi ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ bə̀ gakó. ³⁰Zhɔzafaatɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú yə̀-zùlə́ wẽ́, sə ń Yi rí y'à pɔ mɔ shìrhə́ kɔn gə́ y'à kə́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́ nyí rí gakó wẽ́.³¹Aza byǐ Zhɔzafaatɛ yàl Zhəda pyɔ̌; ń jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀nu. Ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu. Ń ná yà ń wɔ́ Shili bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Azəba. ³²Ń já n kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ń da Aza yà ń kwè mó cìcì, ń yə̀ è yó ywə̀r námpɔ́lɛ́ kɛ̀ ga myɛ yé, ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə. ³³E jà yə né còrhó jààsɛ́ yə̀ tɛ̃́ jé yé. Dwí rí y'à gwẽ̌ yə̀ rə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí ni zhí ǹdə́ rə̀ wu gakó yé.³⁴Tumə né nyɛ̀bɛ́ Zhɔzafaatɛ súlí n twĩ̀ mú, nə̀ nã́yə́ə́ né ǹdə́ nə̀ nánkwaá nɛ́ ga, kɛ̃ Anəni byǐ Yewu Tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ bə̀ mù dwã nɛ ǹdə́ Esərayɛl pyǎ bɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ mɔ́ wa.³⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhəda pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ zɔ dɔbrɛ ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ Aazha, e jà Aazha zhə̀zhèèlé y'à bə càn yé. ³⁶Bə wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù bə̀ la wɛ̀rhɛ́ bǔ-bwələ bə ce nə̀ n'ê zhə̀l Tərəshiisi. Bə wɛ̀rhɛ́ nɛ Eshɔ̃-Gəbɛɛrɛ nɛ́. ³⁷Sə Marəsha lyì bal Dɔdava byǐ Elyəzɛɛrɛ ń wɔ́ nyì-zwennə mó wə̀l Zhɔzafaatɛ nɛ: «Ǹ gə́ zɔ dɔbrɛ ǹdə́ Aazha mɔ́ ce Cinu cɔ̀ ǹ tumə né.» Sə bǔ-bwələ né kɔ́ dwã wa, nə̀ k'ê yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ nə vò Tərəshiisi yé.

Chapter 21

¹Zhɔzafaatɛ gə́ tú n bə̀ n cì yi ní, bə̀ co mo ǹdə́ ń nàmbala bɛ́ Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa. Sə wɔ́ ń byǐ Yɔram ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa. ²Yɔram yà ń zhe da-byǎ, bə̀ y'à wɔ́ Zhɔzafaatɛ byǎ: Azarəya ǹdə́ Yəyəə ǹdə́ Zakarɛ ǹdə́ Azərəyəwu ǹdə́ Myəkayəə e súlí Shəfaca. Bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ gakó y'à wɔ́ Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔzafaatɛ byǎ. ³Bə̀ da yà ń pɔ bɛ pansɛ nánzhəzhɔ̌: sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má ǹdə́ wẽ̀ rə̀ y'à càn e súlí cɛmɛ nə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byílsi Zhəda né. Sə ń yà ń pɔ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Yɔram nɛ, ń gə́ yà ń wɔ́ ń byì-cɛ mɔ́ yilə.⁴Yɔram ŋwɛ̀nɛ́ n cìní ń da tənà yá, sə ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cĩ́ kùrə̀; rə̀myɛ́ yó, ń gu ń da-byǎ bɛ́ gakó ǹdə́ Esərayɛl yó-cìnə́ jàlà cìcì ǹdə́ búlə́ shù. ⁵Ń jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀lyè; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə lyɛlɛ.⁶Ń kwè Esərayɛl pyǎ bɛ́ nà ǹdə Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ta, bə̀ ń yà ń jú Akaabɛ bə̀kɔ́a, ń wɔ́ ń kɛ̃. Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə. ⁷Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Cinu yə̀ Dəvyidi dwí rí cɔ̌ yǎl yé, ń dɔbrɛ́ ń zɔ ǹdə́ Dəvyidi mú yilə, e súlí ń gə́ yà ń bwəl nyí bə̀ ń mà n pə pàntɛ́mɛ́b Dəvyidi ǹdə́ ń byǎ bɛ́ nɛ, e yə̀ nɛ́ twéé twéé mó yilə.⁸Yɔram pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní, Edɔm lyì bí cẽ bə̀ Zhəda lyì bí cìní bi, bə zɛ̃̀ bə cír bə̀ pyɔ̌. ⁹Yɔram zɛ̃̀ n kwè sɔ́má ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé, e súlí ń búlə́ eshə-vwə̃tur rí gakó. Ń tó cəcɛ̃ nɛ n bú ǹdə́ Edɔm lyì bí bə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ búlə́ eshə-vwə̃tur rí yó-cìnə́ bé bə ce cəcəl w mó; ¹⁰Edɔm lyì bí j'â gwẽ̌ cẽ bə̀ Zhəda lyì bí cìní bi, kɔn b'e yí zà gwẽ̌. Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Lyəbəna lyì bí myɛ cẽ bə̀ Yɔram cìní bi, bə̀ ń yẽ̌ Cinu, ń nàmbala bɛ́ Yi rí ni.¹¹Ń cìcì mú lù vwə̃̀ zwə́l jààsɛ Zhəda pyàr rɛ́ yó, n já n ce Zhərəzalɛm lyì bí zɛ̃̀ bə̀ n'ê twĩ̀ fwə̌l tumə, n zɛ̃̀ n ce Zhəda lyì bí zɛ̃̀ bə̀ n'ê twĩ̀ ywǎl tumə.¹²Dɛ̃ rə̀dù nyì-zwennə Elyi kɛ̃ sɛ́bɛ́ bə b'e pə Yɔram nɛ, ń mə́ ń wə̀l mo: «Nyǐ Cinu, ǹ nàmbal Dəvyidi Yi rí nyí rí: ǹ gə́ yə̀ ǹ da Zhɔzafaatɛ ǹdə́ ǹ da náncɛ Aza, Zhəda pyɔ̌ mɔ́ nà kwè, ¹³ń zɛ̃̀ ń k'á kwè Esərayɛl pyǎ bɛ́ nà, ń ce Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí fwə̌l tumə wẽ́, ǹdə Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí gə́ fwə̌l né; ń súlí ń gu ǹ da-byǎ bɛ́ myɛ cìcì, ǹ da kɛ̀lɛ́ yá, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cɔ̃̀ mɔ́ mɔ́, ¹⁴gakó ce, Cinu Yi mà n ce zwini nánfɔ̀lɔ̀ zə ǹ dwí rí ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ kana bɛ́ e súlí ǹ jɛ̃̀-kɔn rɛ́. ¹⁵Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì mú, címsí shɛ̀bɛ́ sə̀ cɛ̀ nánzhəzhɔ̌ m'a zə mɔ́, wu lyur címí m'a zə mɔ́, sə ǹ címí y m'a j'â n'ê súlí dɛ̃ gakó, kɔn m'e yí è ce ǹ wu lyur rí sàrh rə du pwẽ̀ ne.»¹⁶Cinu Yi ce Shilisəti lyì bí ǹdə́ Arabɛbá bə̀ wɔ́ Ecopyi lyì bí wúlə́ mó, j'a zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Yɔram. ¹⁷Bə bə̀ bə bú ǹdə́ Zhəda, bə zù è wẽ́, bə pwà kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y wẽ́ mó e súlí ń byǎ bɛ́ ǹdə́ ń kana bɛ́, ń byǐ mə̀dù ga yə̀ dàl è gə də̀ Aazha, bə̀ ga nyɛ̃́ mɔ́.¹⁸Rə̀myɛ́ mɔ́ gakó kwã nɛ́, Cinu Yi ju mu wu lyur címí kɛ̀bɛ́ è t'â ŋwɛ̀nɛ́ è shili è zhɛ̀. ¹⁹Dwã nɛ́ lyɛ̃ nə̀ yó b'e ji ní; sə kɔn gə́ y'à tú e dǎl námpɔ́lɛ́ sə e pyìrh byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́, címí y ce ń wu lyur rí sàrh rə du pwẽ̀ ne, rə̀myɛ́ mɔ́ ce ń nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ n mə n cì. Ń dwí rí yə̀ myǐn jéé bə m'e cèrhé mo ǹdə bə̀ gə́ y'à wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ń nàmbala bɛ́ yil mú ta yé. ²⁰Yɔram tú n bə̀ n jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nə̀lyè, ń jú pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́ byinə lyɛlɛ. Ń tú n bə̀ n cì sə bə̀ yə̀ mo kúrh yé; bə̀ co mo Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa, sə è yə̀ yàl pyǎ bɛ́ lú-bɔ̀là bɛ́ w yé.

Chapter 22

¹Zhərəzalɛm lyì bí cír Aazha, pyɔ̌ Yɔram byì-kwaá y ń la jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa, bə̀ Arabɛbá kùkùl ré rə̀ y'à tú rə zù Zhəda lyì bí zulə́ jàà y w mɔ́ y'à gu ń byì-cɛsɛ́. Wɔ́ èta, Zhəda pyɔ̌ Yɔram byǐ Aazha tó né n mə n jǐrh pyɔ̌. ²Aazha jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shə́-èna ǹdə́ nə̀lyè; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byin rə̀dù. Ń ná yà ń wɔ́ Oməri bə̀kɔ́, ń yà ń yil Atəlyi. ³Aazha myɛ kwè Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí nà, bə̀ ń ná yà ń nə́ ń pɛ mɔ cúcú námməlwɛ̀lɛ́.⁴Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh w ǹdə Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ta, bə̀ wɔ́ lyì bə̀myɛ́ bə̀ yàl ń cícírnə ń da cu mú kwã nɛ́, sə è y'à wɔ́ bə̀ la m'e dwĩ̀ mu yilə. ⁵È wɔ́ bə̀ cúcú mə̀myɛ́ mə̀ ce Aazha tó Akaabɛ byǐ Yɔram, Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ nɛ n mə n vò n bú ǹdə́ Siri pyɔ̌ Azayəə, Aramɔɔtɛ nɛ́ Galaadɛ nyí rí w mú. Sə rə̀myɛ́ yi ní, Siri lyì bí cɛ̀mɛ̀ Yɔram.⁶Pyɔ̌ Yɔram kwɛ̃̀ n bə̀ Zhəzərɛyɛl ń nə́ ń shili ń cìnə̀, bə̀ gə́ y'à cɛ̀mɛ̀ mɔ Arama nɛ́ ǹdə́ ń yà ń nə́ ń bwí ǹdə́ Siri pyɔ̌ Azayəə yi ní mú. Rə̀myɛ́ yi ní, Yɔram byǐ Aazha ń yà ń wɔ́ Zhəda pyɔ̌ mɔ́, zɛ̃̀ n vò Zhəzərɛyɛl n vò n gwɛ̃ Akaabɛ byǐ Yɔram ń yà ń cɛ̀mɛ̀ mɔ́ nɛ́.⁷Sə Yi tó Aazha gə́ zhə̀l n gwɛ̃ Yɔram nɛ mɔ́ dɛnnɛ rə̀ dwĩ̀ mu. Zhə̀n ga, Aazha gə́ yú yi ní, ń tó Yɔram nɛ n vò n jəl Niməshi byǐ Zhewu. E jà Cinu yà ń cír Zhewu ń la n yə̀ pyɔ̌, mùnì ga n mə n gwirhi Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyə́m lyə́m. ⁸Zhewu pyìrh bùrsí shɛ̀bɛ́ Yi y'à kɔ́ Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí shò kwã nɛ́ mɔ́. N nə Zhəda yó-cìnə́ bé ǹdə́ Aazha da-byǎ bɛ́ byǎ bɛ́, bə̀ y'à n'ê twĩ̀ bə̀ pɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ mɔ́, n já n gu bí lyə́m lyə́m.⁹N ce bə pyà Aazha: bə zə mɔ ǹdə́ ń yà ń nə́ ń shèè Samarɛ nɛ́, bə m'e bə̀ Zhewu yé né, bə zɛ̃̀ bə̀ gu mu. Bə kwè mo bə ce ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ bə̀ y'à zhe: «Nyǐ wɔ́ Zhɔzafaatɛ mɔ̀bɔ́ ń pyà Cinu Yi ǹdə́ ń wu gakó mó byǐ.» Akaabɛ kɛ̀lɛ́ y lò mə̀dù ga yà ń kə́ ń tɛ̀nɛ́ ń yà ń wɔ̌ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ń la jú yé.¹⁰Pyɔ̌ Aazha ná Atəlyi gə́ púrí ń byǐ Aazha cùwə̀, n jà n zɛ̃̀ ń nə́ ń pyà sə n gwirhi Zhəda kɛ̀lɛ́ y pyə̀-dwí rí gakó lyə́m lyə́m. ¹¹Sə rə̀myɛ́ yi ní, pyɔ̌ bə̀kɔ́ Yɔshəba, shèè n kwè Aazha byǐ Zhɔwaasɛ pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à la gu mú wẽ́, n zɛ̃̀ n zə mɔ, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɔ̀nnà mɔ́ ga, n vò n cĩ́ bi pala nɛ́ jìa y wẽ́. Èta Yɔshəba, ń yà ń wɔ́ pyɔ̌ Yɔram bə̀kɔ́, n jà ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada kɛ̃, ń yà ń súlí ń wɔ́ Zhɔwaasɛ nəkɔ́ mɔ́, já n shèè Zhɔwaasɛ Atəlyi yé né, rə̀myɛ́ ce Atəlyi yə̀ mo gwi yé. ¹²Zhɔwaasɛ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê yìlì mu mú mɛ̃ Yi jì y wẽ́ byinə nyə̀ldù, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ wɔ́ Atəlyi ń yà ń nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ tənà y yó.

Chapter 23

¹Byinə nyàlpyɛ̀ byin rí, vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada kàm ń wu n zə dɔbrɛ ǹdə́ nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé. È y'à wɔ́: Yərɔwam byǐ Azarəya ǹdə́ Yɔwanã byǐ Yəsəmayəə ǹdə́ Obɛɛdɛ byǐ Azarəya ǹdə́ Adaya byǐ Maasəya e súlí Zəkəri byǐ Eləshafaatɛ. ²Bə̀ tó Zhəda tənà y púlə́púlə́ wẽ́ bə kál è cɛmɛ nɛ́ gakó Levyi dwí rí lyì bí ǹdə́ Esərayɛl dwə́ né yó-cìnə́ bé bə cĩ́ dwã yó, bə zɛ̃̀ bə k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ Zhərəzalɛm. ³Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à tú dwã yó mó zə dɔbrɛ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ Yi jì y wə. Yɔyada zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Nyǐ-nə Zhɔwaasɛ, pyɔ̌ mɔ́ byǐ mú. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mə̌ sə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ kɔn tó nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu bwəl Dəvyidi byǎ bɛ́ shò kwã nɛ́ mɔ́.»⁴«Nyǐ-nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la wɔ̀rhɔ́ mɔ́: Á kùkùl ré námpɔ́lɛ́ rə̀dù kùkùlə̀ né námpɔ́lsɛ́ nə̀tɔ̀ y yó w lyì bí ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé e súlí Levyi dwí rí lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwì tum shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ mɔ́ m'a dɛ̃̀ Yi jì y étwí-ènyə́ né ne, ⁵rə̀dù y dõ mó lyì bí m'a yìlì pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ yá, rə̀ dõ mó zɛ̃̀ rə̀ n'ê yìlì Kùr ré gə́ cĩ́ mə̀gã̌ mɔ́ bwə̀rə̀ y ne. Dwí rí gakó m'a yə̀ Cinu jì y kǎlsɛ́ wun ní wẽ́.⁶Lò mə̀dù ga bə̀ Cinu jì y w zwì, è gə də̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ n'ê twĩ̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w mú dúdú: bə̀myɛ́ wɔ̌ bə̀ m'a zù ní, bə̀ bə̀ cír bi rə̀myɛ́ yilə. Sə dwí rí lyì bí mə̌ sə bə nyàm Cinu nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́. ⁷Levyi dwí rí lyì bí m'a b'e zhì bə kə́kɛ́lɛ́ pyɔ̌ mɔ́, lò gakó ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré ń jɔ̃̀ wa. Bə̀ gu lò mó mɔ̀bɔ́ ń tú ń nə́ ń yǎl n nyɛ́ɛ́ n lyɛ̃ n zù Yi jì y mú. Yál-na ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ ń gə la mə̀gã̌ gakó.»⁸Levyi dwí rí lyì bí ǹdə́ Zhəda lyì bí púlə́púlə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó ǹdə vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada gə́ yà ń pɔ bɛ nyí ní. Bə̀ mə̀dù gakó cĩ́ ń lyì bí dwã yó, byɛ̀bɛ́ bə y'à n'ê zwì tum shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê swé tum mú ga, bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada yà ń yə̀ ce kùkùl rə̀dù ga yẽ̌ rə̀ tum rí ni yé. ⁹Yɔyada zɛ̃̀ n kwè pyɔ̌ Dəvyidi swə́ né ǹdə́ ń nə̀kwə̀r ré rə̀ y'à wɔ Yi jì y wẽ́ mó n pə nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé ne.¹⁰N zɛ̃̀ n ce dwí rí lyì bí gakó zhì, lò gakó swé ré nándə̀dɔ̀lɔ̀ w ń jɔ̃̀ wa, kɔn zhì Yi jì y jə̀-jĩ́ sõ e m'e vò è jə̀-gwã̀ sõ, vwĩ̀-jùlú w ǹdə́ Yi jì y yé né, èta sə bə ŋwɛ̀nɛ́ bə kə́kɛ́lɛ́ pyɔ̌ mɔ́ bə ce cəcəl wə. ¹¹Rə̀myɛ́ yó, bə̀ zɛ̃̀ bə ce bə zə pyɔ̌ mɔ́ byǐ mú bə bə̀ pwẽ̀ ne, bə kwè pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w bə pú mu, bə súlí bə pɔ̃ dɔbrɛ́ nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́, rə̀myɛ́ kwã Yɔyada ǹdə́ ń byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə twərh nwə̃̌ ń yó w yó, bə ce n jǐrh pyɔ̌. Bə zɛ̃̀ bə kǎrh bə wɔ̀: «Yi pə myè-èdɔ̀lɔ̀ pyɔ̌ mɔ́¹²Atəlyi gə́ nyɛ̀ɛ̀ dwí rí rə̀ y'à n'ê dùr rə̀ bànà, rə j'à n'ê kǎrh ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ pyɔ̌ mɔ́ kùr w mú sɔ̀ wá, ńmyɛ du n vò rə̀ sõ, Cinu jì y wẽ́. ¹³Ń nyǐ n púrí pyɔ̌ mɔ́ ń zhǐ dɛ̃̌ ń jùlú w yó, étwí-ènyí rí ni; yó-cìnə́ bé ǹdə́ pɔ́lsɛ́ wúlnə bé y'à zhǐ pyɔ̌ mɔ́ nyí ni; tənà y lyì bí gakó wun y'à nyɛ̀, sə bə̀ y'à n'ê wúl pɔ́lsɛ; wə̀-dúrnə bé y'à n'ê dwí bə̀ wẽ̀ ré, bə súlí bə̀ n'ê ce lyì bí mà wu-nyɔ̃̀ búbwéésé. Atəlyi já n kǎr ń gàndɛ́a n zɛ̃̀ n kúrh n wɔ̀: «Tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ wɔ́ myìnù tũ̀twĩ̀ĩ̀! Myìnù tũ̀twĩ̀ĩ̀!»¹⁴Vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada ce nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé bə̀ y'à n'ê nyǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yò mó du, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Vǔr-nə mo n du á cəcəl wə! Bə̀ m'a gu lò mó mɔ̀bɔ́ gakó ń mà n tó ń kùr ǹdə́ búlə́ shù!» Vwĩ̀-zwə́lnə mó yà ń yòwə̀: «Á bə mə̌ sə á gu mu Cinu jì y wẽ́ yé.» ¹⁵Bə zə Atəlyi bə̀ m'ê la pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y səta, bə yí Shəshesé bwə̀rə̀ y nyí ni bə gu mu tɛ̃́ gàà.¹⁶Yɔyada ǹdə́ dwí rí gakó ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ bwəl nyí ǹdə́ dwã bə̀ bə̀ m'a yə̀ Cinu dwí. ¹⁷Dwí rí lyì bí gakó j'a k'a vò Baalɛ còrhó-jì y wẽ́, bə yí bə wǔr yə, bə mà è vwĩ̀-jùúlí ǹd'ê èsã̌yùúlí gakó bə yəywɛlɛ, bə zɛ̃̀ bə zə Baalɛ vwĩ̀-zwə́lnə Matã bə gu vwĩ̀-jùúlí yé né.¹⁸Vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada ce Cinu jì y yùlù mú yò w vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí jɔ̃̀ wa. Dəvyidi yà ń bɔ̀n bɛ kùkùlə̀ kùkùlə̀ mùnì ga bə zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ bə pə Cinu ni ǹdə rə̀ gə́ kɛ̃ Muyiisi nyə́ né wẽ́ né, Cinu jì y wẽ́, s'e yə̀ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ nwíísi wẽ́ ǹdə Dəvyidi gə́ byili ní. ¹⁹Yɔyada yà ń cĩ́ étwí-ènyə́ né dɛ̀nna bɛ́ Cinu jì y étwí-ènyə́ né ne, mùnì ga kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi gakó b'è wẽ́ zwì yò kɔ̌ kɔ̌ yil yé.²⁰Yɔyada cĩ́ nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ bé ǹdə́ lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ yé né cìnə́ bé e súlí tənà y lyì bí gakó dwã yó; n ce bə zə pyɔ̌ mɔ́ bə zhì Cinu jì y wẽ́ bə só tɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə tó dɛ̃̌-sõ bwə̀rə̀ y bə m'e vò pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y wẽ́, bə yí bə ce pyɔ̌ mɔ́ jòm pyɔ̌ də̀gwã́ y yó. ²¹Tənà y lyì bí gakó fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, sə cɔ w jòm yə̀-zùlə́ wẽ́.Sə è gə wɔ́ Atəlyi myɛ̌ yilə, bə̀ y'à gu mu ǹdə́ búlə́ shù.

Chapter 24

¹Zhɔwaasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə nyàlpyɛ̀. Sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shə́-èna. Ń ná mɔ́ yà ń wɔ́ Bɛɛr-Shəba lyì bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Shəbya. ²Zhɔwaasɛ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ cángá Cinu yírh w vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada nyǔ mú púlə́púlə́ yi ní. ³Yɔyada jí kana bə̀lyè n pə Zhɔwaasɛ nɛ, Zhɔwaasɛ zə bɛ n lù bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ.⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhɔwaasɛ pyà Cinu jì y kɔrhɔ ǹdə́ ń wu gakó. ⁵Ń byẽ̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí n cĩ́ dwã yó, n wɔ̀ bɛ: «Zhəl-nə Zhəda cɛmɛ nɛ́ wẽ́, sə á zwẽ sə̀byì-kùlì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó sõ á Yi rí jì y kɔrhɔ byin byin gakó yilə. Ce-nə jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ làlà!» Sə Levyi dwí rí lyì bí j'â yə̀ jàn nɛ́ ce bə wɛ̀rhɛ́ làlà yé.⁶Rə̀myɛ́ ce, pyɔ̌ mɔ́ byẽ̀ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ Yɔyada, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: «Bə̀kɔ́n yil ǹ nə yə̀ Levyi dwí rí lyì bí byã nɛ zal, bə zə myə̌l-kwǎndɛ́ Yi tùntùnnə Muyiisi ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó ce bə̀ n'ê pɛ dɔbrɛ nyə́ né kòrhó w yil mú, bə m'e shí Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm bə m'e bà? ⁷Nyǐ Atəlyi, kə-bəlwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ ǹdə́ è byǎ bɛ́ yẽ̌ Yi jì y ni e cɔ̀. E súlí myɛ, bə̀ gaga mɔ́ kwè Cinu jì y wẽ̀ ré bə̀ y'à pɔ Yi ni mú bə m'e cèrhé Baaləbá.»⁸Pyɔ̌ mɔ́ pə nyí bə̀ bə̀ wɛ̀rhɛ́ sə̀byǎ-kùlkṍ sə bə cĩ́ w pwẽ̀ ne, Cinu Yi jì y étwí-ènyí rí ni, ⁹sə bə bwə̀l bə byili Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm nɛ́ bə̀ bə̀ mə̌ sə bə zə myə̌l-kwǎndɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi tùntùnnə Muyiisi ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n'ê pɛ gɔ-elũ èpòlò w w ga mɔ́ bə m'e bà. ¹⁰Yó-cìnə́ bé gakó ǹdə́ dwí rí lyì bí gakó fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, bə zə sə̀byì-kùlì y bə m'e bà, bə ló y kùlkṍ w w kɔn b'e yí o sú.¹¹Bə̀ gə́ zɔ kùlkṍ w bə b'e pə Levyi dwí rí lyì bí ni, mùnì ga bə lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ ò wẽ́ mó párá, pyɔ̌ mɔ́ yil yil yi ní, bə̀ púrí sə̀byì-kùlì y já dɛ̃́dɛ̃́ ò wẽ́, sə pyɔ̌ mɔ́ sá-kanna mɔ́ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə mó jɛ̃̀-kɔn rɛ́ yìlnə mó zɛ̃̀ bə bə̀ bə ló mə̀ gakó. Rə̀myɛ́ kwã, bə k'a ce bə b'e cĩ́ kùlkṍ w ò jàà y wa. Bə̀ y'à j'â n'ê wɛ̀rhɛ́ èta dɛ̃ gakó, sə bə̀ nɔ sə̀byì-kùlì è y'à búl è já zhə̀n zhə̀nà. ¹²Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Yɔyada kwè sə̀byǐ mú bə pə lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nyǐ tumə né yò mó ne Cinu jì tum rí yilə, bə kwè nə́kul-sə̀lnə ǹdə́ tùntùnnə bə̀ n'ê ŋwɛ́ɛ́, e súlí tùntùnnə bə̀ yě lù ǹdə́ kàmmɔ tum rí yé shò bə̀ la Cinu jì y kɔrhɔ sə bə súlí è jàn rɛ́.¹³Tùntùnnə bé j'a zɛ̃̀ bə zù tum; sə tum rí zhə̀l làlà bə̀ jɔ̃̀ wa. Bə̀ k'a kwɛrhɛ Yi jì y bə cĩ́ e zhǐ ǹdə è shãã mɔ́ ta, bə súlí è jàn rɛ́ myɛ. ¹⁴Bə̀ gə́ tú bə twĩ̀ bə zhɛ̀, bə̀ zɔ sə̀byì-kùlì y kùr rí bə m'e bə̀ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Yɔyada yé né. Bə zə mɔ bə m'e zùrhì wẽ̀ Cinu jì y yilə: Cinu jì y tum rí wẽ̀ ré ǹdə́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ yilə, e súlí sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì kǎzɔ̀má ǹdə́ nə̀zhẽ̌. Bə̀ j'a zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ Cinu jì y wẽ́ twéé twéé, Yɔyada nyǔ mú púlə́púlə́ yi ní.¹⁵Yɔyada cɛ dɛ̃́dɛ̃́, éfòró n zɛ̃̀ n cì ǹdə́ ń zhe byinə zɔ̌m ǹdə́ shə́-ètɔ̀. ¹⁶Bə̀ co mo Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa, ǹdə́ pyǎ bɛ́, bə̀ ń yà ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à càn Esərayɛl nɛ́, Yi ǹdə́ rə̀ jì y yilə.¹⁷Yɔyada cu mú kwã nɛ́, Zhəda yó-cìnə́ bé tú bə wùlì tɛ̃́ pyɔ̌ mɔ́ yé né, sə pyɔ̌ mɔ́ shɛ̀nɛ́ n cili bi, rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní. ¹⁸Bə̀ yẽ̌ Cinu, bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí jì y ni, bə cèrhé Ashəra pálá nɛ́ ǹdə́ yə dwã. Sə dóó w òmyɛ́ mɔ́ ce Yi ló rə̀ lyi-shùùrí Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm yó wə. ¹⁹Rə̀ twĩ̀ nyì-zwennə bə̀ sõ mùnì ga bə tó bə̀ cúcú mu dɛnnɛ bə ce bə kwɛ̃̀ bə bə̀ Cinu sõ, sə bə̀ yə̀ cili yé.²⁰Rə̀myɛ́ yó, Yi Eshirhə y j'a só Yɔyada byǐ Zakarɛ yó, n zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ bɛ n wɔ̀: «Yi n'ê bwə̀rh rə̀ zhe: è nə wɔ́ byè yil á t'á zwẽ Cinu nyǝ́ né? Rə̀myɛ́ mɔ́ t'â la ába kaka súlú yé. Á gə́ yẽ̌ Cinu ni mú ce, ńmyɛ yẽ̌ ába.» ²¹Dwí rí lyì bí ce dwã yó bə pyà ń gu, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n pə nyí bə dul mu ǹdə́ nə́kulə Cinu jì y kɛ̀lɛ́ y wu w wẽ́. ²²Pyɔ̌ Zhɔwaasɛ kə́ ń yə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Zakarɛ da Yɔyada yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ mɔ́ yò lyǐrh yé. N zɛ̃̀ n gu Zakarɛ, ń byǐ mú. Zakarɛ shíshìrhə́ né gə́ y'à tú nə̀ n'ê zhɛ̀ yi ní, ń wə̀lə̀: «Cinu nyǐ sə n bwə̀rh rə̀ jim!»²³Cɛ y gə́ tú e púl, Siri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ tú sə zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Zhɔwaasɛ. Sə bə̀ sə zù Zhəda tənà y w ǹdə́ Zhərəzalɛm nɛ́, sə gu dwí rí yó-cìnə́ bé gakó, sə pə wẽ̀ ré sə̀ pwà búlə́ né kwã mɔ́ gakó sə̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ, Damaasɛ nɛ́. ²⁴E jà Siri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à tú búlə́ né bú yil mú y'à wɔ́ nunə màngɛlɛ́, sə Cinu co Zhəda lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y'à wɔ́ nánjə̀jóló mó, sə̀ jɔ̃̀ wa, sə̀ gə́ y'à yẽ̌ Cinu sə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí ni mú yilə. Sə è gə wɔ́ Zhɔwaasɛ myɛ̌ yilə, Siri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ j'a búl sə pɔ̃ còrhò-tum,²⁵sə sə̀ tú sə lyɛ̃ sə yẽ̌ mo nə̀bwɛ̀nɛ̀ nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́. Ń tùntùnnə bé wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù bə pyà ń gu, vwĩ̀-zwə́lnə Yɔyada byǎ bɛ́ jal mɔ́ ń ló tɛ̃́ mɔ́ yilə, bə zɛ̃̀ bə ŋwɛ̀nɛ́ bə gu mu ń pal rɛ́ yó. Ń cu mú kwã nɛ́, bə̀ co mo Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa, sə è yə̀ yàl pyǎ bɛ́ lú-bɔ̀là bɛ́ w yé. ²⁶Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù bə pyà ń gu mú: Amɔ̃ byǎ bɛ́ bə̀kɔ́ Shəməyaatɛ byǐ Zabaadɛ ǹdə́ Mɔwaabɛ lyì bə̀kɔ́ Shəməriiti byǐ Yɔzabaadɛ.²⁷Zhɔwaasɛ byǎ bɛ́ yilə né ǹdə́ zɔ̀mà nánzhəzhɔ̌ nyɛ̀bɛ́ nyì-zwennə bé zɔ̀m ń shò kwã nɛ́ bə m'e cĩ́ dóó ń yó w mó, e súlí Cinu Yi jì y kɔrhɔ mɔ́ gə́ tó né gakó yə̀ kɛ̃ pyǎ bɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà? Ń byǐ Amazhaasɛ ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 25

¹Amazhaasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu, sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀bɔ́. Ń ná mɔ́ yà ń wɔ́ Zhərəzalɛm lyì bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Yɔwadã. ²Amazhaasɛ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə, sə è yə̀ yàl ǹdə́ ń wu gakó yé.³Ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ gə́ tú rə cĩ́ kùr rə zhɛ̀, ń gu ń tùntùnnə bé byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à gu ń da, pyɔ̌ Zhɔwaasɛ mɔ́. ⁴Sə ń yə̀ bə̀ byǎ bɛ́ gwi yé, ǹdə rə̀ gə́ kɛ̃ nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́, Muyiisi sɛ́bɛ́ rɛ́, wẽ́ né. Cinu pɔ nyí sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n wɔ̀: «Bə̀ t'â la dabá gu bə̀ byǎ bɛ́ yə̀-bəlwàálɛ́ yil yé; bə̀ t'â la byǎ bɛ́ myɛ gu bə̀ dabá yə̀-bəlwàálɛ́ yil yé; bə̀ m'a gu lò gakó ń cìcì yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə.»⁵Amazhaasɛ cĩ́ Zhəda tənà y lyì bí dwã yó, n zɛ̃̀ n cír nunə mɔ̀rhɔ̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ nunə zɔ̌m zɔ̌m yó-cìnə́ kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ jìsí, Zhəda kwálá y ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y lyì bí yilə. N gə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe byinə shí-èlyè è m'ê la mɔ́, n nə nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àtɔ̀ (300 000) bə̀ y'à yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́, bə̀ wɔ̌ búlə́ jàà w bə̀ m'a vò, bə j'à yě swé ǹdə́ nə̀kò zə bə m'e bú. ⁶N zɛ̃̀ n zə sə̀byì-kùlì tɔ́nnəbá bə̀tɔ̀ n mə n pwà búlə́ kàndar mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m (100 000) Esərayɛl nɛ́.⁷Sə Yi lò mə̀dù tú n wɔ̀ mɔ: «Pyɔ̌! Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ bə̀ mɔ́ tó yé, bə̀ Cinu Yi nyí tɛ̀nɛ́ Esərayɛl byǎ bɛ́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ Efərəyim byǎ mɔ́ kwã nɛ́ yé! ⁸Nyǐ bə̀ gə tó mó, má ǹ búl ǹ zhe jàn ná-dwí yil búlə́ né wẽ́ myɛ, Yi m'a ce ń mà ǹ nà ń tu tɛ̃́ ǹ zwə̀ bé yé né, bə̀ wɔ́ Yi rə̀ zhe jàn rə̀ wɔ̌ rə̀ sɛ̃ lò ne ráá rə̀ wɔ̌ rə̀ ce ń mà ń nà ń twi tɛ̃́.»⁹Amazhaasɛ bwə̀rh Yi lò mó n wɔ̀: «Sə sə̀byì-kùlì y tɔ́nnəbá bə̀tɔ̀ y gakó à nə pɔ Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ mɔ́?» Yi lò mó lyár mɔ́ n wɔ̀: «Cinu wɔ̌ ń mà n pɔ̃́ kɔn rə dwini èmyɛ́ mɔ́.» ¹⁰Rə̀myɛ́ yó, Amazhaasɛ já n ká n ce shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à shí Efərəyim sə bə̀ mɔ́ kwɛ̃̀ sə vò jè. Sə lyì bí bə̀myɛ lyim y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Zhəda lyì bí dɛ̃́dɛ̃́, sə bə̀ kwɛ̃̀ bə vò jè ǹdə́ lyi-shùùri.¹¹Amazhaasɛ jàn rɛ́ gə́ y'à tú rə súlí yi ní, n zə ń dwí rí n mə n vò Nə̀kwə̃̌ vɔlɔ w wa, n gu Səyiiri lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́ (10 000). ¹²Zhəda lyì bí zə nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí (10 000) nã́nyìrh, bə zə bɛ bə m'e jì pyɛ̀lɛ́ è yó nánsɔ́sɔ́mɛ́ èdù yə́-pɛ̀lɛ́ wa, bə zɛ̃̀ bə zhì gàà bə cìrh bi bə ló tɛ̃́, bə̀ gakó j'a tu bə bɔbwɛlɛ.¹³Esərayɛl lyì shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ Amazhaasɛ yà ń cə̀r bə̀ sə̀ bə̀ mɔ tó sə vò búlə́ né jàà w mɔ́, j'a zɛ̃̀ sə zù Zhəda cɛmɛ nɛ́ wẽ́, sə gu nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀, kɔn zhì Samarɛ e m'e vò Bɛtɛ-Orɔ̃, sə súlí sə pwà wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ búlə́ né kwã nɛ́ sə m'e lyɛ̃.¹⁴Amazhaasɛ gə́ ŋwɛ̀nɛ́ Edɔm lyì bí, n zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n bə̀ yi ní, ń súlí n pwà Səyiiri lyì bí yə né n mə n bà, n ce nə jǐrh ń yə, ń nə́ ń wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né, n súlí ń nə́ ń ji ãsã́ myǐn ń pɛ nɛ. ¹⁵Rə̀myɛ́ ce Cinu Yi lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Amazhaasɛ dɛ̃́dɛ̃́, n zɛ̃̀ n twĩ̀ nyì-zwennə ń sõ bə̀ ń zhəl n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Byè yil ǹ cèrhé dwí rí tɛ̀bɛ́ yə né nə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ nə zwẽ nə̀ lyì bí myɛ cìcì ǹ jɔ̃̀ w mɔ́?»¹⁶Ń gə́ yà ń nə́ ń bwə̀rh mo rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní, Amazhaasɛ myɛ bwə̀rh mo, n wɔ̀: «Bə̀ cír mú bə̀ ǹ yál pyɔ̌ cícírnə nà? Ce rə yə̀ rə̀ ga! Ǹ nə́ ǹ yǎl bə̀ bə̀ mǎ mɔ́ nà?» Nyì-zwennə mó ká ń yə̀ zɔ̀m n bwérhé yé, sə ń wə̀lə̀: «À yě bə̀ Yi n'ê yǎl rə ce ń jé tɛ̃́ ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́, ń zɛ̃̀ ń súlí ǹ yə̀ à cúcú mú zwẽ mó yilə.»¹⁷Zhəda pyɔ̌ Amazhaasɛ cili cúcú dõ, n zɛ̃̀ n twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔwakaazɛ byǐ Zhɔwaasɛ, Zhewu nɔ̃̌ w nɛ: «Bə̀ nə́ jəl dwã búlə́ wẽ́!»¹⁸Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔwaasɛ myɛ twĩ̀ bə vò bə lyár Zhəda pyɔ̌ Amazhaasɛ bə wɔ̀: «Dɛ̃ rə̀dù, Lyəbã pyɔ̀ w sɔ òdù twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Lyəbã sɛ́ɛ́dərɛa èdù ni: ‹Pə ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ à byǐ mú ni n jí!› Sə Lyəbã gɔ-ku òdù tó sɔ w yó, o cèè w tɛ̃́. ¹⁹Zhə̀n ga, ǹ nə́ ǹ wə̀l bə̀ ǹ bú ǹdə́ Edɔm lyì bí ń ŋwɛ̀nɛ́ bɛ. Ǹ nə́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌, ǹ nə́ ǹ cèrhé ǹ cìnə̀. Sə mɛ̃ ǹ sõ wɛ̀! È nə wɔ́ byè yil ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ pyà búlə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ m'a ce mó zwini wẽ́ mó; búlə́ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ m'a ŋwɛ̀nɛ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ Zhəda shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ga nə̀ wẽ́ mó?»²⁰Sə Amazhaasɛ yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ cili yé, bə̀ yò w y'à shí Yi sõ, bə̀ rə̀ y'à n'ê yǎl rə ce bé bə̀ jɔ̃̀ wa, bə̀ gə́ y'à cèrhé Edɔm yə né mó yilə. ²¹Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔwaasɛ du ń la n vò n bú ǹdə́ mɔ; ńmyɛ̌ ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ Amazhaasɛ jəl dwã Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ nɛ́, Zhəda tənà y wẽ́, bə bú. ²²Esərayɛl lyì bí ŋwɛ̀nɛ́ Zhəda lyì bí, Zhəda lyì bí j'a dùr lò gakó vò ń kòrhó w wə.²³Esərayɛl pyɔ̌ Zhɔwaasɛ zɛ̃̀ n zə Zhəda pyɔ̌ Amazhaasɛ, Zhɔwaasɛ byǐ ǹdə́ Aazha nɔ̃̌ wa, ń yə-bal Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ nɛ́. N zhì gàà n zhǐr n bə̀ Zhərəzalɛm, n wǔr Zhərəzalɛm byílí y è dwɛ̀lɛ̀ yí jə̀-tórhó yírhə́ zwã̌-àna, kɔn zhì Efərəyim bwə̀rə̀ y e m'e yí Nə̀gúl ré bwə̀rə̀ y ne. ²⁴N zɛ̃̀ n pwà sánə́má mɔ́ gakó ǹdə́ sə̀byì-kùlì y gakó e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ Yi jì y wẽ́, Obɛɛdɛ-Edɔm yà ń nə́ ń yìlì mú, ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ jì y nə̀cɛ̀ndɛ́, n súlí n zə lyì bə̀ y'à cə̀r bə cĩ́ tɛ̃́ bə̀ m'ê dɛ̃̀ nyì-bwelé pyìrh bə shò kwã nɛ́, n mə n kwɛ̃̀ n vò Samarɛ.²⁵Zhəda pyɔ̌, Zhɔwaasɛ byǐ Amazhaasɛ wɛ̀rhɛ́ byinə shí ǹdə́ nə̀nu, Esərayɛl pyɔ̌, Zhɔwakaazɛ byǐ Zhɔwaasɛ cu mú kwã nɛ́. ²⁶Amazhaasɛ tumə né dwã bɛ́, nə̀ nã́yə́ə́ né ǹdə́ nə̀ nánkwaá nɛ́ ga, yə̀ kɛ̃ Zhəda ǹdə́ Esərayɛl pyǎ bɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ nà?²⁷Amazhaasɛ gə́ yẽ̌ Cinu Yi kùr tó ne yi ní ga mɔ́, lyì zɔ̀m bə ce dwã yó Zhərəzalɛm nɛ́ bə pyà ń gu, sə ń dùr n vò Ləciishi. Bə̀ twĩ̀ lyì bə vò bə twèlé mo Ləciishi ni, bə gu mu gàà. ²⁸Bə kwè ń yala nɛ́ ǹdə́ shəshərh bə b'e ce ǹdə́ ń nàmbala bɛ́ Zhəda cɔ òdù wẽ́.

Chapter 26

¹Zhəda lyì bí gakó cír Ozhaasɛ, ń yà ń zhe byinə shí ǹdə́ nyə̀ldù, bə ce n jǐrh pyɔ̌ ń da Amazhaasɛ jàà wa. ²Wɔ́ ńmyɛ̌ ń zwẽ Elaatɛ cɔ wá, n zɛ̃̀ n kwɛrhɛ n lù wə, n zɛ̃̀ n kwè w n pə Zhəda ne, ń da Amazhaasɛ cu mú kwã nɛ́. ³Ozhaasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí ǹdə́ nyə̀ldù, sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí-ènu ǹdə́ nə̀lyè. Ń ná mɔ́ yà ń wɔ́ Zhərəzalɛm lyì bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Yəkɔləya.⁴Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə, ǹdə ń da Amazhaasɛ ta, ń kɔn gakó wẽ́. ⁵Ń pyà Yi, Zakarɛ nyǔ mú púlə́púlə́ yi ní, bə̀ Zakarɛ yà ń nə́ ń cèrhè mo Yi nyɔ̀mɔ̀ wẽ́. Sə ń gə́ zhì ń nà yó ǹdə́ Yi yi ní ga, Yi ce ń kɔn gakó zwẽ nyí.⁶Ozhaasɛ zhə̀l n vò n bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí, n wǔr Gaatɛ ǹdə́ Yabənɛ e súlí Ashədɔɔdɛ cɛmɛ nɛ́ byílsí, n zɛ̃̀ n lù cɛmɛ Ashədɔɔdɛ yala nɛ ǹdə́ Shilisəti lyì bí tənà y wa. ⁷Yi sɛ̃ mɔ n bú ǹdə́ Shilisəti lyì bí ǹdə́ Arabɛbá bə̀ y'à wɔ Guur-Baalɛ nɛ́ mɔ́ e súlí Məwunitəbá. ⁸Məwunitəbá kwɛ̃̌ myə̌l-kwǎndɛ Ozhaasɛ nɛ. Ozhaasɛ tú n bə̀ n jǐrh lyì-fɔ̀lɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́, ń yil ré j'a du rə yí Ezhibti swɛ̃́ rɛ́.⁹Ń lù jìrh nánjíjínsí bə̀ m'ê yìlì cɔ w mɔ́ Zhərəzalɛm nɛ́, Nə̀gúl ré bwə̀rə̀ y ǹdə́ Vɔlɔ w bwə̀rə̀ y e súlí byílí y nèsé gə́ jəl dwã wẽ́ mə̀gã̌ mɔ́ yó, n kwɛrhɛ sɛ n ce sə zə jàn. ¹⁰N súlí n lù jìrh nánjíjínsí gɔ-elũ èpòlò w nyí rí wə, n zɛ̃̀ n kù nɛ̃̌-gwáárɛ nánzhəzhɔ̌, bə̀ ń yà ń zhe vwàmá nánjə̀jóló; ń yà ń zhe vwàlna nánzhəzhɔ̌ pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ nyí rí wẽ́ ǹdə́ jə́-è-zɛ̃̀-dɛ̃̌ mɔ́ wa, e súlí lyì bǝ̀ n'ê nyǐ də̀vɛ̃́-cèmé né yò pyàr rɛ́ w ǹdə́ Karəmɛl pyɔ̀ w wa. Ń zhə̀n ga yà ń só vwál mɔ́.¹¹Ozhaasɛ yà ń zhe shə̀dɛ́ɛ́sɛ sə̀ y'à wɔ̌ búlə́ sə̀ la bú, sə j'à wɔ̌ sə̀ dwi sə̀ zhə̀l búlə́ jàà wa, sə̀ bɔ̀n kùkùlə̀ kùkùlə̀ kɔn tó gál mɔ́ sá-kanna Yəyəə ǹdə́ yé né cə́bal Maasəya gàl mɔ́ nɛ; pyɔ̌ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal Ananya yà ń cǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó. ¹²Jìsí yó-cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cǐ búlə́ kàndar rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yó w gakó y'à wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (2 600). ¹³Bə̀ y'à cǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àtɔ̀ ǹdə́ tàlpyɛ̀ ǹdə́ zwã̌-ànu (307 500), sə̀ y'à zhe jàn ǹdə́ wu-jɔ̀ búlə́ bú yilə, sə̀myɛ́ mɔ́ y'à mə̌ sə sə sɛ̃ pyɔ̌ mɔ́ nɛ sə bú ǹdə́ ń zùwə̀ bé.¹⁴Sə̀ gə du sə̀ la búlə́ jàà w gakó, Ozhaasɛ yà ń nə́ ń tɛnɛ nə̀kwə̀r ǹdə́ swə́ ǹdə́ cɔ̀bɔ́ yǝ́-púr ǹdə́ cɔ̀bɔ́ kàmə̀zǔrh ǹdə́ twərh e súlí kɔ́làmpá nə́kulə sə̀ yilə. ¹⁵N zùrhì wẽ̀ bə̀ n'ê cĩ́ ri cɔ w yùlù jìsí nánjíjínsí ǹdə́ byílsí nə̀gúlə́ né yó, bə zɛ̃̀ bə zhì gàà bə zə rɛ bə m'e tə cama bə súlí bə m'e dul nə́kul-fwààlɛ. Ozhaasɛ nɔ sɛ̃ɛ̃́ dwí nánfwɛ̀lɛ̀ kɔn b'e yí ń jàn rɛ́ súlí, rə̀myɛ́ ce ń yil ré j'a du rə yí gaga.¹⁶Sə ń jàn rɛ́ ce n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ kɔn b'e yí n dwĩ̀ ń cìnə̀, ń kə́ ń yə̀ ń nà èdù yó zhì ǹdə́ Cinu ń Yi rí yé: dɛ̃ rə̀dù, ń zù Cinu jì y w ń la ãsã́ myǐn ju, jùlú w kɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê ji wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ lwé nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ò yó mó. ¹⁷Vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ Azarəya ǹdə́ Cinu vwĩ̀-zwə́lnə shə́-lyɛlɛ, bə̀ y'à wɔ́ wu-jɔ̀ cìnə́, zù ń kwã nɛ́. ¹⁸Bə zhì dɛ̃̌ pyɔ̌ Ozhaasɛ yé né bə wɔ̀ mɔ: «È də̀ ǹmyɛ́ Ozhaasɛ ǹ mə̌ sə́ ji ãsã́ myǐn ń pə Cinu ni yé, è wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé, bə̀ wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́, bə̀ cír vwĩ̀-pɛnɛ́ y èmyɛ́ mɔ́ yil mú! Du Yi jì y wẽ́, bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə mə̌ mɔ́! Tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ t'â zhẽ̌ ǹ yó dɛ̃̌ Cinu Yi yé né yé!»¹⁹Ozhaasɛ lyim j'a zɛ̃̀, e jà ń yà ń zhe ãsã́ nǝ̀zhĩ̌ y ń jɔ̃̀ wa. Ń lyim rí gə́ j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì vwĩ̀-zwə́lnə bé yi ní, yə-bəcàndɛ̀ j'a du ń cíl ré ne, vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né, Cinu jì y wə, jùlú w kɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê ji wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ lwé nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ò yó mó yala nɛ. ²⁰Vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ Azarəya ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé dwã bɛ́ pyìrhí bə nyǐ ń səta, sə bə̀ púrí yə-bəcàndɛ̀ du ń cíl ré ne. Bə j'a jì mu bə ce pwẽ̀ ne làlà, ń cìcì mú já n ce jàn nɛ́ n du pwẽ̀ ne làlà, bə̀ Cinu yà ń mà mɔ.²¹Yə-bəcàndɛ́ j'a zə Pyɔ̌ Ozhaasɛ kɔn b'e yí ń cu. Ń yə-bəcàndɛ́ ce, ń jòm kɛ̀lɛ́ dõ w ń dúdú, bə̀ ń yà ń bə mə̌ sə n bwəlse Cinu jì y ni yé. Sə wɔ́ ń byǐ Yɔtam, ń yà ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ yó-cə́bal mɔ́, ń cìní tənà y lyì bí.²²Nyì-zwennə Ezəyi, Amɔɔsɛ byǐ mú, kɛ̃ Ozhaasɛ tumə né dwã bɛ́, nə̀ nã́yə́ə́ né ǹdə́ nə̀ nánkwaá nɛ́ ga. ²³Ozhaasɛ tú n bə̀ n cì, bə ce mo ǹdə́ ń nàmbala bɛ́ pyǎ bɛ́ lú-bɔ̀là bɛ́ jàà y wa, bə̀ bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «Ń wɔ́ yə-bəcàndɛ cə́bal!» Sə wɔ́ ń byǐ Yɔtam ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 27

¹Yɔtam jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ nyə̀ldù. Ń ná yà ń wɔ́ Sadɔɔkɛ bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Yərushə. ²Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə, ǹdə ń da Ozhaasɛ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ cìcì, sə ń já ń yə̀ dwé n zù Cinu jì y wẽ́ gaga yé. Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, dwí rí y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ pwarha nɛ́ wẽ́.³Wɔ́ ńmyɛ̌ ń lù Cinu jì y dɛ̃̌-sõ étwí-ènyí rí. Ń lù wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ Ofɛl byíl-fwɛ̀lɛ̀ y yó. ⁴N lù cɛmɛ Zhəda pyàr rɛ́ nyí rí wẽ́ e súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ jààsɛ ǹdə́ jìrh nánjíjínsí bə̀ m'ê yìlì cɔ w mɔ́ túr tənèsé wə.⁵Wɔ́ ńmyɛ̌ ń bú ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ mɔ́, n ŋwɛ́nɛ́ mɔ mɔ́. Byin rí rə̀myɛ́ mɔ́, Amɔ̃ byǎ bɛ́ pɔ mɔ sə̀byì-kùlì tɔ́nnəbá bə̀tɔ̀ ǹdə́ bə̀lɛ́ tɔ́nnəbá mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ (3 000) e súlí orzhɛ tɔ́nnəbá mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ (3 000); sə byinə né nə̀lyè byin rí ǹdə́ nə̀tɔ̀ byin rí nə̀ pú mú, bə̀ pɔ mɔ myə̌l-kwǎndɛ rə mɛrhɛ èta.⁶Yɔtam jàn rɛ́ y'à j'â n'ê súlí, bə̀ ń yà ń já ń nə́ ń zhə̀l cángá Cinu Yi yé né. ⁷Yɔtam tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ búlə́ né nyɛ̀bɛ́ ń bú mú gakó e súlí ń tũ̀twə̃̀ə̃̀ né kɛ̃ Esərayɛl ǹdə́ Zhəda pyǎ bɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́.⁸Ń jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ nyə̀ldù. ⁹Yɔtam tú n bə̀ n cì, sə bə̀ co mo ń nàmbal Dəvyidi Pyə̀-cɔ w wa. Wɔ́ ń byǐ Akaazɛ ń jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 28

¹Akaazɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí-èlyè; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ nyə̀ldù. Ń yə̀ ń da Dəvyidi nà y kwè n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu Yi yírh w yé. ²Ń kwɛ̃̀ n kwè Esərayɛl pyǎ bɛ́ nà, ń gaga mɔ́ yə̌l lù n mə n zùrhì yə Baalɛbá yilə.³Ń cìcì mú ju ãsã́ myǐn Bɛn-Yənɔm pyə̀-gɔ́rɔ́ w wa, n ji ń byǎ bɛ́ myǐna, ǹdə pwarha tumə né nyɛ̀bɛ́ gakó tənèsé shɛ̀bɛ́ Cinu zwẽ n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ mɔ́ lyì bí gə́ y'à n'ê twĩ̀ ní mú. ⁴Ń zwə́l vwə̃̀ n súlí n ji ãsã́ myǐn vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ wẽ́ ǹdə́ pyǎlsɛ́ yó ǹdə́ cǒ kɔ̀bɔ́ gakó ò púrh vɔr nánzhəzhɔ̌ mɔ́ kùr wə.⁵Cinu ń Yi rí ce mo Siri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa, n ŋwɛ̀nɛ́ mɔ búlə́ né wẽ́, n zə ń lyì nánzhəzhɔ̌ n mə n lyɛ̃ n vò Damaasɛ. Cinu súlí n ce mo Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa, n búl n ŋwɛ̀nɛ́ mɔ búlə́ né wẽ́. ⁶Erəmalya byǐ Pəka gu Zhəda nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè (120 000) dɛ̃ rə̀dù, bə̀ gakó y'à wɔ́ búlə́ kàndar, bə̀ gə́ y'à yẽ̌ Cinu, bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí ni mú yilə.⁷Efərəyim kàndɔ Zəkəri gu Maasəya, pyɔ̌ mɔ́ byǐ mə̀dù, ǹdə́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal Azərəkam e súlí Eləkana, ń pú pyɔ̌ nɛ mɔ́. ⁸Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ zə bə̀ da-byǎ bɛ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zwã̌-àlyè (200 000) yómə́, kana ǹdə́ bala-byǎ e súlí kana-byǎ, bə súlí bə pwà wẽ̀ rə̀ y'à búl rə̀ já bə m'e vò Samarɛ.⁹Cinu Yi nyì-zwennə mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Samarɛ nɛ́ ń yà ń yíl Odɛɛdɛ; n du n jəl Esərayɛl shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ sə̀ n'ê zwì cɔ w wa, n zɛ̃̀ n wɔ̀ sɛ: «Cinu, á nàmbala bɛ́ Yi rí lyim y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Zhəda lyì bí. Wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ rə̀ ce n zɛ̃̀ n ce be á jɔ̃̀ wa. Ámyɛ̌ j'á zɛ̃̀ á gu bi ǹdə́ lyim nánfɔ̀lɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn b'e yí rə̀ dweme ré yí dɛ̃̌-yi wə. ¹⁰Kɔn súlí myɛ, á n'á zɔ̀m b'ǎ n'á yǎl á ce Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm bala bɛ́ ǹdə́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ jǐrh á yómə́! Sə èlǎsɛ̃́, ámyɛ cìcì mú gaga nə yə̀ Cinu á Yi rí dwé nà? ¹¹Èlǎsɛ̃́, cili-nə ne sə á yẽ̌ lyì bí byɛ̀bɛ́ á zɔ búlə́ né jàà w á da-byǎ bɛ́ sõ mó ne bə kwɛ̃̀, è gə də̀ rə̀myɛ́ Cinu lyi-shùùrí m'a ló á yó wə.»¹²Lyì j'a zɛ̃̀ Efərəyim byǎ bɛ́ yó-cìnə́ bé cəcəl w bə̀ n'ê bwí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ shí búlə́ né jàà w bə kwɛ̃̀ bə bə̀ mɔ́. È y'à wɔ́ Yɔwanã byǐ Azarəya ǹdə́ Məshələmɔɔtɛ byǐ Bərəca ǹdə́ Shəlum byǐ Yəyəzəkəya ǹdə́ Adələyi byǐ Amasa. ¹³Bə wɔ̀ bɛ: «Bə̀-na lyì bí byɛ̀bɛ́ á zɔ búlə́ né jàà w mɔ́ zə á bə̀ nyɔ̀nɔ̀ yé, bə̀ nə́ m'ǎ dó Cinu ni. Á n'á yǎl á súlí nə́ yə̀-bəlwàálɛ́ ǹdə́ nə́ dwə́ə́ré, e jà nə́ dóó w dùm, Cinu lyim myɛ súlí rə̀ n'ê yì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́!»¹⁴Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ j'a yẽ̌ lyì bí byɛ̀bɛ́ sə̀ y'à zɔ búlə́ né jàà y w mɔ́ nɛ, sə súlí sə zhɛ̃̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ sə̀ y'à pwà búlə́ né kwã nɛ́ mɔ́, yó-cìnə́ bé ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó gakó yé né. ¹⁵Rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, bə byẽ̀ lyì jàlà yilə bə zɛ̃̀ bə zhì dɛ̃̌ bə zə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ búlə́ né jàà y w mɔ́ wun ni: bə vùr kàmə̀zwǐsi ǹdə́ nə̀cìlə̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pwà búlə́ né kwã mɔ́ wẽ́, bə m'e zù byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ nánlwə̀rh mó; bə súlí bə pə bɛ kùjú ǹdə́ kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà e súlí cə́mə́, bə zɛ̃̀ bə kwè byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cɛ̀mɛ̀ bə̀ y'à k'ê wàr bə̀ zhə̀l mó ǹdə́ bə̀nərh bə zə bɛ bə vò bə yí Zheriko, kwẽ̌sé cɔ wá, bə̀ da-byǎ bɛ́ sõ. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ Samarɛ.¹⁶Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, pyɔ̌ Akaazɛ twĩ̀ bə vò bə lwə̀l Ashəri pyǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ b'e sɛ̃ mɔ. ¹⁷Edɔm lyì bí k'a kwɛ̃̀ bə b'e bú ǹdə́ Zhəda lyì bí bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, bə zɛ̃̀ bə zə bə̀ lyì búlə́ né kwã nɛ́ bə m'e lyɛ̃. ¹⁸Shilisəti lyì bí myɛ y'à tú bə bú ǹdə́ Zhəda cɛmɛ nɛ́ nə̀ wɔ pyàr rɛ́ kùr w pyǎlsɛ́ ǹdə́ Nəgɛɛvɛ nyí rí w mú: bə̀ y'à zwẽ Bɛtɛ-Shəmɛɛshɛ ǹdə́ Ayalɔ̃ ǹdə́ Gədərɔɔtɛ e súlí Soko ǹdə́ ò cə-bwǎlsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Təməna ǹdə́ ò cə-bwǎlsɛ́ ò yala nɛ mɔ́ ǹdə́ Gəməzo ǹdə́ ò cə-bwǎlsɛ́ ò yala nɛ mɔ́, bə zɛ̃̀ bə̀ jě nə̀ wẽ́.¹⁹19 Zhə̀n ga, Cinu yà ń nə́ ń ce Zhəda tənà y cìzhìl Esərayɛl pyɔ̌ Akaazɛ yilə, bə̀ Akaazɛ yà ń nə́ ń ce Zhəda lyì bí n'ê twĩ̀ bə̀ bùlə̀, ń cìcì mú myɛ yà ń búl ń kə́ ń tá ń nyàm Cinu námpɔ́lɛ́ kɛ̀ ga myɛ yé. ²⁰Ashəri pyɔ̌ Təgəlaatɛ-Falazaarɛ bà, sə ń yẽ̌ Akaazɛ sãɔ̃ nɛ n zɛ̃̀ n bú ǹdə́ mɔ n súlí ń pú ń tənà yá. ²¹E jà Akaazɛ yà ń pwà Cinu jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ kə̀kàlà ǹdə́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y nə̀cɛ̀ndɛ́ kə̀kàlà e súlí lyì-fwààlɛ́ nyǎn rɛ́ kə̀kàlà n pə Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nɛ, sə rə̀myɛ́ mɔ́ yə̀ mo sɛ̃ námpɔ́lɛ́ myɛ yé.²²Sə bə̀ gə́ y'à pú ń tənà y yi ní, ńmyɛ̌ pyɔ̌ Akaazɛ mɔ́ ń yà ń tá ń nyàm Cinu mú kwɛrhɛ n pɔ̀lɛ̀ ń yò w n súlí: ²³Ń zwə́l vwə̃̀ n pə Damaasɛ cɔ w yə né ne, e jà wɔ́ yə né nə̀myɛ́ mɔ́ nə̀ ce bə ŋwɛ̀nɛ́ mɔ búlə́ né wẽ́ mó, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Siri pyǎ bɛ́ yə né gə́ n'ê sɛ̃ bɛ mɔ́ ce, wɔ́ nə̀myɛ́ nɛ à m'a zwə́l vwə̃̀ né a pa, mùnì ga nə bə̀ nə sɛ̃ nɛ.» Wɔ́ èta kɔn tó né yə né nə̀myɛ́ j'a m'e yə̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ tɛ̃́ turí kùrə̀.²⁴Akaazɛ pwà Yi jì y wẽ̀ ré gakó n ló dwã yó, n zɛ̃̀ n mà rɛ n lo; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń pyi Cinu jì y étwí-ènyə́ né, n zɛ̃̀ n lù vwĩ̀-jǔlne ń cìn yil Zhərəzalɛm sə-jaarhɛ́ gakó yó. ²⁵Ń lù vwə̃̀ zwə́l jààsɛ Zhəda cɔ òdù gakó wẽ́, ń la n mə n ji ãsã́ myǐn n pə dwə́ né dwã bɛ́ yə né ne; wɔ́ rə̀myɛ́ dɛnnɛ ń tó né n mə n gwar Cinu, ń nàmbala bɛ́ Yi rí.²⁶Akaazɛ tumə né dwã bɛ́ e súlí ń tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó, nə̀ nã́yə́ə́ né ǹdə́ nə̀ nánkwaá nɛ́ ga, kɛ̃ Zhəda ǹdə́ Esərayɛl pyǎ bɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ²⁷Akaazɛ tú n bə̀ n cì, bə ce mo Zhərəzalɛm Pyə̀-cɔ w wa; sə bə̀ yə̀ mo Esərayɛl pyǎ bɛ́ lú-bɔ̀là bɛ́ w ce yé. Ń byǐ Ezəcaasɛ jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 29

¹Ezəcaasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀bɔ́. Ń ná mɔ́ yà ń wɔ́ Zakarɛ bə̀kɔ́, ń yà ń yíl Abyi. ²Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá Cinu yírh wə, ǹdə Dəvyidi ń nàmbal mɔ́ ta, ń kɔn gakó wẽ́.³Ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byin nã́yéé ré cìcì, rə̀ cànà nã́yéé yə́, ń pul Cinu jì y bwə̀ə̀lé, n súlí n kwɛrhɛ rɛ. ⁴N byẽ̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí bə bà, n zɛ̃̀ n cĩ́ bi dwã yó yi-púrhí sõ dwã-gùlú jàà y wa, ⁵n wɔ̀ bɛ: «Cili-nə, Levyi dwí rí lyì! Èlǎsɛ̃́, tɛnɛ-na á cìn Cinu yiləa, sə á tɛnɛ Cinu, á nambala bɛ́ Yi rí jì yə́, e yə̀ ńmyɛ̌ nyǎ. Vǔr-nə jìmdi dwí gakó Yi jì y wə.⁶Nə́ nambala bɛ́ yə̀ bə̀ nà yó zhì yé, bə zɛ̃̀ bə wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu nə́ Yi rí yírh wə: bə̀ yẽ̌ mo, bə̀ pyìrhí bə̀ yə́rh bə ce kwã bə yẽ̌ ń jì y ni, bə̀ zə bə̀ kwərh bə zǎ ya; ⁷bə̀ gaga mɔ́ sàásɛ Bwə̀r-zɔ́nɔ́ w bwə̀ə̀lé, bə cì pàntámsɛ́, bə̀ k'ê t'â ji ãsã́ y myǐn, bə súlí bə̀ k'ê t'â zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ bə̀ pɛ Esərayɛl Yi rí ni rə̀ jì y wẽ́ yé.⁸Rə̀myɛ́ mɔ́ ce Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Zhəda tənà y ǹdə́ Zhərəzalɛm cɔ w dɛ̃́dɛ̃́, n ce rə jǐrh wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ kɔna, tənà è pyě è la wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́, ǹdə́ fuuli kɔna ǹdə á yírhə́ gə́ nə nɛ́. ⁹Nyǐ bə̀ gu nə́ dabá ǹdə́ búlə́ shù, nə́ byǎ bɛ́ ǹdə́ nə́ bə̀kwá bɛ́ e súlí nə́ kana bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ wɔ yómə́-jè né rə̀myɛ́ mɔ́ yilə.¹⁰Èlǎsɛ̃́, à n'â yǎl a zə dɔbrɛ ǹdə́ Cinu Esərayɛl Yi rí, mùnì ga ń lyi-shùùrí pá, rə̀ bə̀ nə́ yó w lwé yé. ¹¹Èlǎsɛ̃́, à byǎ, bə̀-na yò w zə á m'á dədal yé, bə̀ wɔ́ ámyɛ̌ Cinu cír mùnì ga á zhì ń yé né, á twĩ̀ á pɔ̃, á yə̀ ń tùntùnnə sə á ji ãsã́ myǐn á pɔ̃.»¹²Nyǐ Levyi dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ du bə zhì mú: Aməsəyi byǐ Maatɛ ǹdə́ Kəyaatɛ jì y lò Azarəya byǐ Zuwəə ǹdə́ Abəji byǐ Ciishi ǹdə́ Mərəri jì y lò Yəyaləlɛl byǐ Azarəya ǹdə́ Zəma byǐ Yɔwa e súlí Gɛrəshɔn jì y lò Yɔwa byǐ Edɛn; ¹³Eləsafã jì y lyì Shiməri ǹdə́ Yəyəə ǹdə́ Asaafɛ jì y lyì Zakarɛ ǹdə́ Matanya ¹⁴ǹdə́ Emã jì y lyì Yəəyɛl ǹdə́ Shimeyi ǹdə́ Yədutũ jì y lyì Shəmaya e súlí Uzhəə.¹⁵Bə cĩ́ bə̀ da-byǎ bɛ́ dwã yó, bə tɛnɛ bə̀ cìn Cinu yilə, bə zɛ̃̀ bə vùr Cinu jì y jìmdí, kɔn tó pyɔ̌ mɔ́ nyí rí ń pɔ mɔ́ ǹdə́ Cinu zɔ̀mà nɛ́ nɛ. ¹⁶Vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ bə zù Cinu jì y wẽ́, bə̀ la jìmdí vǔr è wẽ́. Bə vùr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à zhe jìmdi, rə̀ y'à wɔ Cinu jì y jì-ná y wẽ́ mó bə cĩ́ Cinu jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́. Levyi dwí rí lyì bí pwà rɛ bə m'e du cɔ w wa, bə vò bə ló kwã nɛ́, Sədərɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wa. ¹⁷Bə̀ ju jìmdi vǔr tum rí rə̀myɛ́ kùr cànà nã́yéé y dɛ̃ nã́yéé ré yù wə; cànà y èmyɛ́ mɔ́ dwã lyɛlɛ yù wə, bə̀ zù Cinu jì y Zɔ́nɔ́ w wẽ́; bə̀ vùr Cinu jì y jìmdí dwã lyɛlɛ; sə bə̀ j'a zhɛ̀ cànà nã́yéé y dwã shí ǹdə́ nyə̀ldù yù wə.¹⁸Bə zɛ̃̀ bə vò pyɔ̌ Ezəcaasɛ sõ bə wɔ̀ mɔ: «Nə́ vùr Cinu jì y e súlí vwə̃̀-námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ vwĩ̀-jùlú w ǹdə́ rə̀ wẽ̀ ré gakó ǹdə́ tábəlɛ́ y bə̀ n'ê cĩ́ búrú w kɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ Yi ni è yó mó ǹdə́ è wẽ̀ ré gakó jìmdí nə́ zhɛ̀, ¹⁹e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ Akaazɛ yà ń vùr n cĩ́ kwã tumə né nyɛ̀bɛ́ ń twĩ̀, e jà ń yà ń bə sɔ́má zhe sə n twĩ̀ ni mú wẽ́, ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní mú jìmdí. Nə́ k'á cĩ́ ri rə̀ jàà nɛ́, nə́ zɛ̃̀ nə́ kwè re nə́ pə Yi ni rə k'a jǐrh Yi nyǎn. Nyǐ ri tɛ̃́ Cinu vwĩ̀-jùlú w yé né.»²⁰20 È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã pyɔ̌ Ezəcaasɛ byẽ̀ cɔ w yó-cìnə́ bé dwã yó, n zɛ̃̀ n zɛ̃̀ n vò Cinu jì y wẽ́. ²¹Bə zə nə̀-byərh shàlpyɛ̀ ǹdə́ pyì-bwərh shàlpyɛ̀ ǹdə́ pyì-bwǎlsɛ shàlpyɛ̀ e súlí bə̀-cǐlsi shàlpyɛ̀ bə m'e bə̀ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí zwə́l yilə, pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ Yi jì y e súlí Zhəda lyì bí yilə. N zɛ̃̀ n pə nyí vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ mɔ́ nɛ bə̀ bə̀ zwə́l vwàmá nɛ́ Cinu vwĩ̀-jùlú w yó.²²Bə zwə́l nə̀-byesé; vwĩ̀-zwə́lnə bé kwɛ̃́ sə̀ jal mɔ́ bə ló vwĩ̀-jùlú w yó; bə zwə́l pyì-byesé, bə ló sə̀ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w yó; bə zwə́l pyì-bwǎlsɛ́, bə ló sə̀ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w yó. ²³Bə zɛ̃̀ bə zə bə̀-cǐlsí bə̀ la zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yil mú, bə m'e bə̀ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó yé né. Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ lyì bí dwã bɛ́ cĩ́ jɛ̀rh sə̀ yó. ²⁴Vwĩ̀-zwə́lnə bé zwə́l se, bə zɛ̃̀ bə ló sə̀ jal mɔ́ vwĩ̀-jùlú w yó Esərayɛl púlə́púlə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yilə, bə̀ wɔ́ Esərayɛl púlə́púlə́ yil pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí zwə́l nyí.²⁵Pyɔ̌ mɔ́ ce Levyi dwí rí lyì bí zù Yi jì y wẽ́, ǹdə́ sɛmbálɛbáb ǹdə́ zɔ̀n ǹdə́ bwàárɛ, bə pə bɛ jààsɛ kɔn tó Dəvyidi ǹdə́ pyɔ̌ nyì-zwennə Gaadɛ e súlí nyì-zwennə Natã nyí rí ni; bə̀ nyí rí rə̀myɛ́ y'à wɔ́ Cinu ń tó ń nyì-zwennə bé dɛnnɛ n pə rɛ. ²⁶Levyi dwí rí lyì bí gə́ tú bə jòm bə̀ jààsɛ́ wẽ́ bə zhɛ̀ ǹdə́ bə̀ wə̀-dúúrí tɛ̀bɛ́ Dəvyidi yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, vwĩ̀-zwə́lnə bé myɛ bə̀ ǹdə́ pɔ́lsɛ́,²⁷Ezəcaasɛ pə nyí bə̀ bə̀ zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwĩ̀-jùlú w yó. Sə bə̀ gə́ ju kùr bə̀ n'ê zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yi ní, bə̀ ju nwə̃́ y Cinu yilə, rə̀myɛ́ yi ní pɔ́lsɛ́ wúl e súlí Esərayɛl pyɔ̌ Dəvyidi wə̀-dúúrí myɛ dú rə̀ m'e kwɛ̃ ya. ²⁸Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à tú dwã yó mó y'à lwəl tɛ̃́, nwə̃́ y nún e dɛnɛ, pɔ́lsɛ́ myɛ y'à n'ê wúlə́, kɔn m'e yí vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ zwə́l rə zhɛ̀.²⁹Vwĩ̀ rí gə́ tú rə zwə́l rə b'e zhɛ̀ yi ní, pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó bə zɛ̃̀ bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́. ³⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, pyɔ̌ Ezəcaasɛ ǹdə́ yó-cìnə́ bé wɔ̀ Levyi dwí rí lyì bí ni, bə̀ bə̀ cèrhé Cinu Yi ǹdə́ Dəvyidi e súlí Asaafɛ, mɔ̀bɔ́ ń nɛ̃́ mɔ́ nwísí bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. Levyi dwí rí lyì bí j'a búl bə nún ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ bə̀ jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́.³¹Ezəcaasɛ kwè nyí, n wɔ̀: «Èlǎsɛ̃́, á jɛ̀sɛ́ gə́ sú pyám ǹdə́ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ á la Cinu ni pɔ mɔ́ ce, bwəlse-nə, zə-na vwə̃̀ ǹdə́ còrhó pansɛ á m'á bə̀ Cinu jì y wə.» Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó j'a zə vwə̃̀ ǹdə́ còrhó pansɛ bə m'e bà, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ́ pùbùlə̀-cìnə́ mó zə vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ bə m'e bà.³²Vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ bə̀ zɔ bə m'e bə̀ mɔ́ yàl nə̀-byərh shə́-shàlpyɛ̀ (70) ǹdə́ pyì-byərh zɔ̌m (100) ǹdə́ pyì-bwǎlsɛ zwã̌-àlyè (200), bə zwə́l nə̀ gakó bə pə Cinu Yi ni. ³³Vwə̃̀ né dwã bɛ́ yàl vwàmá nánfwààlɛ zɔ̃̌-nyə̀ldù (600) ǹdə́ və̌-ywàálɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀tɔ̀ (3 000).³⁴Sə vwĩ̀-zwə́lnə bé gə́ y'à bə já dɛ̃́dɛ̃́ vwàmá nɛ́ bə̀ zwə́l mó póm yil mú ce, bə̀ da-byǎ, Levyi dwí rí lyì bí sɛ̃ bɛ kɔn b'e yí tum rí zhɔ̌, e súlí myɛ kɔn b'e yí bə tɛnɛ bə̀ cìn Cinu yil bə zhɛ̀. Bə̀ Levyi dwí rí lyì bí yàl làlà bə tɛnɛ bə̀ cìn Cinu yil dwini vwĩ̀-zwə́lnə bé.³⁵Kɔn súlí myɛ, vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ y'à búl nə̀ já dɛ̃́dɛ̃́, nə̀myɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̀ né nwǐsí e súlí vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ də̀vɛ̃́ pansɛ́. Èta, Cinu jì y tum rí j'a k'e zhì rə̀ nà yó. ³⁶Ezəcaasɛ ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ wun yàl nyàn kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi y'à wɛ̀rhɛ́ dwí rí yil mú yilə, bə̀ yò w j'a wɛ̀rhɛ́ làlà.

Chapter 30

¹Pyɔ̌ Ezəcaasɛ byẽ̀ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ púlə́púlə́ ǹdə́ Zhəda lyì bí, n súlí n kɛ̃ sábá n pə Efərəyim ǹdə́ Manasɛ kwálsɛ́ lyì bí ni, bə̀ bə̀ bə̀ Cinu jì y w Zhərəzalɛm nɛ́ bə jí Cinu, Esərayɛl Yi rí Pakɛ címsí. ²Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń lyì-fwààlɛ́ e súlí Zhərəzalɛm lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó zhərh ǹdə́ dwã, bə zɛ̃̀ bə kwè nyí bə̀ Pakɛ címsí sə̀myɛ́ mɔ́ m'a jí byin rí cànsɛ̀ sə̀lyè nyǎ y wa. ³Bə̀ y'à yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə jí si sə̀ yi-dǒ w yé, bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé y'à yə̀ bə̀ cìn tɛnɛ Cinu yilə, bə̀ yó w ji ní yé, e súlí myɛ dwí rí y'à yə̀ dwã yó twí Zhərəzalɛm nɛ́ yé.⁴Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó gakó swéné nyí rə̀myɛ́ mɔ́, ⁵bə zɛ̃̀ bə ce sábá yí Esərayɛl púlə́púlə́, kɔn zhì Bɛɛr-Shəba e m'e yí Dan, bə m'ê byẽ̀ lyì bí bə̀ bə̀ bə̀ Zhərəzalɛm Cinu Pakɛ címsí jú bə̀ la m'e pyìrh nyí rí yilə, bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jú Pakɛ címsí ǹdə kɔn gə́ kɛ̃ nɛ́ mɔ́ y'à bə já yé.⁶Tùntúmə́ bé lyɛ̃ ǹdə́ sábá nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń lyì-fwààlɛ́ kɛ̃ mɔ́ bə vò Esərayɛl ǹdə́ Zhəda tənèsé púlə́púlə́ wə, bə vò bə cĩ́ pyɔ̌ mɔ́ nyí rí ń yà ń pɔ n wɔ̀ mɔ́: «Esərayɛl byǎ, kwɛ̃̀-na á bə̀ Cinu, Abəraam ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ Yi rí sõ, bə̀ ń mà n kwɛ̃̀ n bə̀ á sõ, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á lú Ashəri pyǎ bɛ́ jɔ̃̀ w á gwẽ̌ wɔ́ nã́nyìrh mú.⁷Á bə̀k'á yə̀ ǹdə á dabá e súlí á da-byǎ bɛ́ bə̀ yə̀ bə̀ nà yó zhì ǹdə́ Cinu, bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí mú ta yé; Yi ce bə̀ yò cɔ̀, ǹdə á gə́ nə nɛ́ zà mɔ́. ⁸Èlǎsɛ̃́, á bə̀k'á twĩ̀ yó-kùùlì ǹdə á dabá ta yé. Shɛ̀nɛ́-na Cinu nyí ni, kwɛ̃̀-na á bə̀ ń jì y ń ce è wɔ́ ńmyɛ̌ nyǎ twéé twéé yil mú wẽ́, sə á twĩ̀ á pə Cinu á Yi rí ni mùnì ga ń lyim k'ê bə̀ ába yì yé, ráá n pə́ ń lyi-shùùrí rə̀ b'ǎ yó w ló yé. ⁹Zhə̀n ga, á gə kwɛ̃̀ á tú Cinu sõ, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pwà á da-byǎ bɛ́ ǹd'á byǎ bɛ́, bə m'e vò yómə́-jè mó m'a dùr bə̀ nɔ̀nɔ̀, bə yẽ̌ be bə kwɛ̃̀ bə bə̀ tənà y kɛ̀bɛ́ wẽ́. Bə̀ Cinu, á Yi rí wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr cə́bal, sə ń kə́ ń tá ń la ń yé pyùrhú n ce kwã, á gə kwɛ̃̀ á tú ń sõ yi ní yé.»¹⁰Tùntúmə́ bé tó Efərəyim ǹdə́ Manasɛ tənèsé cɔ cɔ gakó, bə lyɛ̃ bə yí Zabyəlɔ̃ tənà y wa, sə lyì bí y'à n'ê mɔ̀n bɛ, bə̀ n'ê fulsi bi. ¹¹Sə Asɛɛrɛ ǹdə́ Manasɛ e súlí Zabyəlɔ̃ lyì bí jàlà lwəl bə̀ cìn tɛ̃́ bə lwar bə̀ bə̀ dówə́, bə zɛ̃̀ bə bə̀ Zhərəzalɛm. ¹²Zhəda né myɛ Yi ce lyì bí nánzhəzhɔ̌ shɛ̀nɛ́ bə̀ bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ńmyɛ̌ Cinu ce pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń lyì-fwààlɛ́ pə rə̀ nyí mú.¹³Lyì nánzhəzhɔ̌ bə̀ dwã yó Zhərəzalɛm nɛ́ búúrí rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó címsí jú yilə, byin rí cànsɛ̀ sə̀lyè nyǎ y wẽ́: è búl e yə̀ lyì-zhǎ nánjə̀jóló bə̀ y'à tú dwã yó. ¹⁴Bə̀ j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê wǔr vwĩ̀-jùúlí tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́, e súlí ãsã́ vwĩ̀-jùúlí, bə zɛ̃̀ bə pwà rɛ bə ló Sədərɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wa. ¹⁵Bə̀ zwə́l Pakɛ címsí vwàmá nɛ́ cànsɛ̀ sə̀lyè nyǎ y dwã shí ǹdə́ nə̀na dɛ̃ rɛ́ yù wə. Cìzhìl zɔ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí, bə zɛ̃̀ bə tɛnɛ bə̀ cìn Cinu yilə, mùnì ga bə súlí bə zə vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ bə m'e bə̀ Cinu jì y wə.¹⁶Bə̀ y'à zhǐ bə̀ tum rí jààsɛ́ wa, ǹdə bə̀ nyə́ né gə́ y'à n'ê byili ní, rə tó Yi lò Muyiisi nyə́ né ne: vwĩ̀-zwə́lnə bé y'à n'ê zwẽ vwàmá nɛ́ jál mɔ́ Levyi dwí rí lyì bí jɔ̃̀ w bə̀ lwé vwĩ̀-jùlú w yó. ¹⁷Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó nánzhəzhɔ̌ gə́ y'à yə̀ bə̀ cìn tɛnɛ Cinu yil mú ce, Levyi dwí rí lyì bí j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê nyǐ Pakɛ címsí vwàmá nɛ́ zwə́l mó yò, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yə̀ bə̀ cìn tɛnɛ Cinu yil sə bə m'e twĩ̀ tum ń yil mú jàà wa.¹⁸Lyì nánzhəzhɔ̌, kɔn du Efərəyim ǹdə́ Manasɛ ǹdə́ Yəsakaarɛ e súlí Zabyəlɔ̃ kwálsɛ́ lyì bí y'à yə̀ bə̀ cìn tɛnɛ Cinu yil bə jǐrh wárhgáá yé, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ mɔ́ ga, bə̀ jú Pakɛ címsí sə kɔn yə̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ tó yé. Sə Ezəcaasɛ zɔ Yi cã̌ nɛ bə̀ yil ń mə́ ń wə̀lə̀: «Bə̀ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal mɔ́ pə sǔbri ¹⁹lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê pyà Yi, Cinu, bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí mú ni, má bə̀ yə̀ bə̀ cìn tɛnɛ Cinu yilə, ǹdə kɔn gə́ y'à mǎ nɛ́ mɔ́, wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi nyǎn mɔ́ yilə!» ²⁰Cinu Yi zwẽ Ezəcaasɛ lwə̌l mó, ń yə̀ còrhò-tum pɛ dwí rí ni yé.²¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ jí búúrí rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó címsí dwã nyàlpyɛ̀ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀. Levyi dwí rí lyì bí ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé y'à n'ê cèrhé Cinu Yi dɛ̃ gakó ǹdə́ bə̀ jàn gakó ǹdə́ wə̀-dúúri rə̀ cələ y'à búl nə̀ n'ê dwi, Cinu yilə. ²²Ezəcaasɛ zɔ̀mà nɛ́ dwə̀rh Levyi dwí rí lyì bí gakó bə̀ y'à só Cinu Yi yò mó wun ni, bə zɛ̃̀ bə zhílí címsí dwã nyàlpyɛ̀, bə̀ y'à n'ê zwə́l yə̀-zùlə́ vwə̃̀, bə súlí bə̀ n'ê ce Cinu, bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí nə̀báná.²³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó zhərh ǹdə́ dwã bə zɛ̃̀ bə kwè nyí bə̀ bə̀ m'a zhílí címsí dwã nyàlpyɛ̀ dwã kə́dò, sə bə̀ k'e jí si dwã nyàlpyɛ̀ kə́dò wu-nyɔ̃̀ wẽ́. ²⁴Zhəda pyɔ̌ Ezəcaasɛ yà ń pɔ nə̀-byərh mɔ̀rhɔ̀ (1 000) ǹdə́ və̌-ywàálɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tàlpyɛ̀ (7 000) lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó ne, sə pyɔ̌ mɔ́ lyì-fwààlɛ́ y'à pɔ bɛ nə̀-byərh mɔ̀rhɔ̀ (1 000) ǹdə́ və̌-ywàálɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́ (10 000). Vwĩ̀-zwə́lnə nánjə̀jóló y'à tɛnɛ bə̀ cìn Cinu yilə.²⁵Zhəda lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú dwã yó mó gakó wun zɔ nyàn, bə̀myɛ́ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à shí Esərayɛl bə̀ bə̀ dwã yó mó, byɛ̀bɛ́ bə̀ shí Esərayɛl tənà y w bə bə̀ bə̀ jě Zhəda né mó. ²⁶Wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ Zhərəzalɛm, bə̀ kɔn zhì Dəvyidi, Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́, byǐ Saləmɔ yi ní ga rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí gwẽ̌ yə̀ nɛ Esərayɛl nɛ́ gaga yé. ²⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ Levyi dwí rí lyì mú zɛ̃̀ bə cĩ́ bwəl dwí rí yó: bə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ cəl ré, sə bə̀ co w yú dɛ̃̌-yi wə, Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó dǒ sõ.

Chapter 31

¹1 Címsí gə́ j'a bə̀ sə zhɛ̀ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ zhǐr bə vò Zhəda cɛmɛ nɛ́ wẽ́, bə mà nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cìì tɛ̃́ mɔ́ bə lo, bə gõ̀ Ashəra pálá nɛ́, bə wǔr vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ ǹdə́ vwĩ̀-jùúlí, kɔn m'e yí rə jé tɛ̃́ Zhəda púlə́púlə́ né ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ ǹdə́ Efərəyim e súlí Manasɛ kwálsɛ́ wẽ́. Rə̀myɛ́ kwã, lò gakó ká n kwɛ̃̀ n vò jè, ń cɔ w wa.²Ezəcaasɛ kə́ n cĩ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí kùkùlə̀ né; n zɛ̃̀ súlí n pə lò gakó ne ń tum rí ń kùkùl ré wẽ́; n pə vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né zwə́l mó ǹdə́ Yi jì y tumə né, e súlí Yi nə̀bán-co mó ǹdə́ Yi còrhó w vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí ni, Cinu zulə́ jàà y étwí-ènyə́ né ne. ³Pyɔ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń vùr cəl, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń nɛ mɔ́ wẽ́, ń pɛ nəkɔkɔ́lɛ́ ǹdə́ də̀dɛ̀nɛ́ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ shìrhə́ dwã nɛ́ nyǎn rɛ́ e súlí càn-dǔlsí ǹdə́ címsí nyǎn rɛ́ yilə, ǹdə rə̀ gə́ kɛ̃ Cinu nyə́ né wẽ́ né.⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhərəzalɛm lyì bí gakó ne bə̀ bə̀ pə vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí ni bə̀ cəl ré, mùnì ga bə̀myɛ ŋwɛ̀nɛ́ bə tó Cinu nyə́ né ne bə̀ tumə né wẽ́. ⁵Bə̀ gə́ ce bə lwar nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ j'a búl bə zə bə̀lɛ́ y ǹdə́ də̀vɛ̃́ y ǹdə́ nwə̃̌ y ǹdə́ tùr rí e súlí bə̀ cɛsɛ́ wẽ̀ dwã byǎ nã́yə́ə́ bé nánzhəzhɔ̌ bə m'e bà; bə zə kɔn gakó kùr rə̀dù rə̀ kùrə́ shí y yó w bə m'e bà.⁶Sə Esərayɛl ǹdə́ Zhəda lyì bí bə̀ y'à wɔ Zhəda cɛmɛ nɛ́ w mɔ́ myɛ zɔ vwàmá nánfwààlɛ́ ǹdə́ və̌-ywàálɛ́ e súlí pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Cinu bə̀ Yi rí ni mú kùr rə̀dù nə̀ kùrə́ shí y yó w bə m'e bà; bə ló re dwã yó púlə́ nánzhəzhɔ̌. ⁷Bə̀ ju kùr bə̀ n'ê cĩ́ púlə́ né byin rí cànsɛ̀ sə̀tɔ̀ nyǎ y wẽ́, sə bə̀ cĩ́ ni bə zhɛ̀ cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y wẽ́. ⁸Ezəcaasɛ ǹdə́ lyì-fwààlɛ́ gə́ tú bə b'e nə wẽ̀ ré púlə́ né nə̀myɛ́ mɔ́, bə̀ co Cinu ǹdə́ ń dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nə̀báná.⁹Ezəcaasɛ bwə̀rh vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí pansɛ́ púlə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ shò kwã nɛ́. ¹⁰Sə vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ Azarəya, Sadɔɔkɛ jì y lò mó, lyár mɔ n wɔ̀: «Bə̀ gə́ j'a ji kùr bə̀ n'ê zal kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê vùr wẽ̀ ré yó w bə̀ pɛ, bə̀ m'ê twí Cinu jì y w ga mɔ́, nə́ búl nə́ n'é jí nə́ swí, e jà rə̀ búl rə̀ gwẽ̌ n'ê dàl nánzhəzhɔ̌, bə̀ Cinu cĩ́ bwəl ń dwí rí yó. Wɔ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ gwẽ̌ dàl mɔ́ rə̀ pyě púl púl èta mɔ́.» ¹¹Ezəcaasɛ pə nyí bə̀ bə̀ tɛnɛ wẽ̀ cṹ jààsɛ Cinu jì y wə, bə j'a tɛnɛ sɛ. ¹²Bə̀ y'à j'â n'ê zal kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê vùr wẽ̀ ré yó w bə̀ pɛ mɔ́, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê pɛ kùr rə̀dù kùrə̀ shí gakó yó mó, e súlí pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pɔ Yi ni mú bə̀ n'ê twí bə̀ ce né. Bə ce Kɔnanya, Levyi dwí rí lò, nə́ ń nyǐ rə̀ yò, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń da-byǐ Shəmeyi, ń wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń pú mú. ¹³Pyɔ̌ Ezəcaasɛ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ Azarəya, ń yà ń nə́ ń nyǐ Cinu jì y yò mó, kwè nyí bə ce Kɔnanya ǹdə́ ń da-byǐ Shəmeyi cìní yìlnə bé byɛ̀bɛ́: Yəəyɛl ǹdə́ Azazha ǹdə́ Naatɛ ǹdə́ Asayəə ǹdə́ Yərəmɔɔtɛ ǹdə́ Yɔzabaadɛ ǹdə́ Elyɛl ǹdə́ Yəsəmakəya ǹdə́ Maatɛ e súlí Bənaya.¹⁴Levyi dwí rí lò Kore, Yəməna byǐ mú, ń yà ń nə́ ń dɛ̃̀ yi-púrhí sõ bwə̀rə̀ y mó, yà ń nə́ ń nyǐ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú yò. Ń yà ń nə́ ń tə̀l kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ y'à vùr Cinu yil mú, e súlí kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ Yi dúdú nyǎn mɔ́. ¹⁵Ńmyɛ̌ ń yà ń já ń cǐ Edɛn ǹdə́ Myənyəmyin ǹdə́ Yəshuwə ǹdə́ Shəmaya ǹdə́ Amarəya e súlí Shəkanya vwĩ̀-zwə́lnə bé cɛmɛ nɛ́ wa; Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə nyǐ kùjú w tə́l ǹdə́ bə̀ da-byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ náncɛrh e súlí bə̀ bə̀sɔ́ná ga nɛ, kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ tumə né kùkùlə̀ né.¹⁶Bə̀ y'à n'ê pɛ cələ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à kɛ̃ bə̀ yilə né mó ne, ǹdə́ bala-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe byinə nə̀tɔ̀ è m'ê la mɔ́ nɛ. Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê twí Cinu jì y w mú myɛ y'à n'ê nɛ kɔn dɛ̃ gakó tum rí bə̀ y'à n'ê twĩ̀ bə̀ kùkùlə̀ né wẽ́ mó yilə.¹⁷Bə̀ y'à n'ê kɛ̃ vwĩ̀-zwə́lnə bé kɔn tó bə̀ dabá jìsí ni, bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê kɛ̃ Levyi dwí rí lyì bí, kɔn zhì byinə shí-èlyè cìnə́ e m'e vò, kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ tumə né bə̀ n'ê twĩ̀ mú e súlí ǹdə́ bə̀ kùkùlə̀ né ne. ¹⁸Bə̀ y'à n'ê kɛ̃ bə̀ kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó yilə né: kana bɛ́ ǹdə́ bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ ga; bə̀ y'à n'ê kɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ dwã yó mó yilə né, bə̀myɛ́ wúrí bə̀ y'à n'ê ŋwɛ̀nɛ́ bə̀ tɛnɛ bə̀ cìn Cinu yilə, ǹdə́ wu-põ̀ twéé twéé. ¹⁹È gə wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bə̀ y'à wɔ gɔ sõ, vwĩ̀-zwə́lnə bé cɛmɛ nɛ́ yala nɛ mɔ́ yilə, bə̀ y'à vùr lyì cɔ gakó wẽ́ bə̀ la bɛ bə̀ cəl pɔ, bə̀myɛ́ ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à kɛ̃ bə̀ yilə né mó.²⁰Ezəcaasɛ wɛ̀rhɛ́ èta Zhəda púlə́púlə́ wə, sə ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn, rə̀ wɔ́ cángá rə̀ súlí rə̀ wɔ́ wu-põ̀ tum Cinu, ń Yi rí yírh wə. ²¹Ń pyà Yi ǹdə́ ń wu gakó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ Cinu jì y tum rí, ǹdə́ Cinu nyə́ né nyɔ̀mɔ̀ yil mú wẽ́, sə ń tum rí zwẽ nyí.

Chapter 32

¹Ywẽ̀ né nə̀myɛ́ e súlí pyɔ̌ Ezəcaasɛ wu-põ̀ tumə né nə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, Ashəri pyɔ̌ Shənəkəriibi zɛ̃̀ n bə̀ Zhəda, n bə̀ n pú Zhəda cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ lù byílsí dɛ̃̌dɛ̃̌ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ gakó ń la bú n zwẽ ne.²Ezəcaasɛ gə́ púrí Shənəkəriibi bàn ń la bú ǹdə́ Zhərəzalɛm, ³ń zhərh ǹdə́ ń lyì-fwààlɛ́ e súlí ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé mùnì bə shĩ nə̀-bùlsí sə̀ y'à wɔ pwẽ̀ ne, cɔ w byílí y kwã mɔ́. Sə ń lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ sɛ̃ mɔ. ⁴Lyì bí j'a du bə bə̀ dwã yó nánzhəzhɔ̌, bə shĩ nə̀-bùlsí gakó, e súlí nə̀-gɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à kù tɛ̃́ cɛ y kùr w mú. Bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «Byè yil Ashəri pyǎ bɛ́ m'a bə̀ bə nə nɛ̃̌ mə̀ pyě tɛ̃́ èta?»⁵Ezəcaasɛ já n zɛ̃̀ ǹdə́ wu-jɔ̀ n kə́ ń nə́ ń lwì byíl-fwɛ̀lɛ̀ y kɛ̀bɛ́ è y'à wǔr mú, n lù jì-fwàlsɛ́ nánjíjínsí bə̀ m'ê yìlì cɛmɛ nɛ́ mɔ́ gàà ǹdə́ byíl-fwɛ̀lɛ̀ dõ pwẽ̀ ne; n kwɛrhɛ Myəlo, Dəvyidi Pyə̀-cɔ w mɔ́, n wɛ̀rhɛ́ swə́ ǹdə́ nə̀kwə̀r nánzhəzhɔ̌.⁶N cír shə̀dɛ́ɛ́sɛ yó-cìnə́ bə̀ la cìní dwí rí. N byẽ̀ be dwã yó ń yala nɛ jàà y kɛ̀bɛ́ è wɔ cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni mú, n zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ bɛ mùnì ga kɔn dwə̀rh be ń zhe: ⁷«Zə-na wu-jɔ̀, sə á yə̀ bala! Bə̀-na ywẽ dùr, sə á bə̀k'á kəkə Ashəri pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ lyì-zhɔ̌ kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ yé né yé, bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́myɛ̌ mɔ́ du lò mó mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́: ⁸Ńmyɛ̌ wɔ́ numbyínə́ jàn rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ; sə nə́myɛ̌ wɔ́ Cinu nə́ Yi rí, ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba mùnì ga n sɛ̃ nə́ba, sə n súlí n ce nyí nə́ kwã n bú nə́ búlə́ né!» Sə Zhəda pyɔ̌ Ezəcaasɛ zɔ̀mà nɛ́ j'a zə dwí rí wu ni.⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Ashəri pyɔ̌ Shənəkəriibi twĩ̀ ń tùntùnnə bé Zhəda pyɔ̌ Ezəcaasɛ sõ Zhərəzalɛm nɛ́ e súlí Zhəda lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ sõ, ǹdə́ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ Ləciishi ní ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó, bə wɔ̀ bɛ: ¹⁰«Nyǐ-nə Ashəri pyɔ̌ Shənəkəriibi nyí rí: Bə̀kɔ́n zhə̀n á zhe, á m'á gwẽ̌ wɔ Zhərəzalɛm jàà y bə̀ lù bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wẽ́?¹¹Ezəcaasɛ tá ń jə́jɛ̀nɛ́ ába ń la n ce nɔrh ǹdə́ nə̀-nyɛ̀lsɛ gu ába, ń gə́ nə́ ń wə̀l ába bə̀: ‹Cinu nə́ Yi rí mà n zwẽ nə́ba Ashəri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ w zhə̀nà›? ¹²È də̀ ńmyɛ̌, Ezəcaasɛ ń ce Cinu vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ ǹdə́ ń vwĩ̀-jùúlí jé tɛ̃́, n zɛ̃̀ n pə nyí Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí ni bə̀ bə̀ wùlì tɛ̃́ vwĩ̀-jùlú òdù sásá yé né, sə bə̀ bə̀ ãsã́ myǐn ji jàà dõ w ǹdə́ è gə də̀ òmyɛ́ dúdú yó nà?¹³Á nə yə̀l kɔn tɛ̀bɛ́ àmyɛ́ ǹd'â nàmbala bɛ́ wɛ̀rhɛ́ lũ w dwə́ né gakó ne mó nà? Lũ w dwə́ né dwã bɛ́ yə né nə ŋwɛ̀nɛ́ nə zwẽ nə̀ tənèsé à jɔ̃̀ w zhə̀nà? ¹⁴Yi tɛ̌ rə̀ yàl nɛ́ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ à nàmbala bɛ́ cɔ̀ lyə́m lyə́m mó yə né wẽ́, rə̀ ŋwɛ̀nɛ́ rə zwẽ rə̀ dwí rí àmyɛ́ jɔ̃̀ wa, sə ámyɛ̌ Yi rí m'a m'e ŋwɛ̀nɛ́ rə zwẽ ába à jɔ̃̀ wa? ¹⁵Èlǎsɛ̃́, Ezəcaasɛ bə̀ká n gõ̀ kɔma n pə ába n mə n jə́jɛ̀nɛ́ ába èta yé! Bə̀-na ń zɔ̀mà nɛ́ zwẽ yé, bə̀ dwí rə̀dù ga myɛ ráá tənà èdù ga myɛ yi rí wàr rə̀ m'a zwẽ rə̀ dwí rí àmyɛ́ ǹd'â nàmbala bɛ́ jɔ̃̀ w yé. Rə̀myɛ́ ce, ámyɛ yə né myɛ wàr rə̀ m'a zwẽ ába à jɔ̃̀ w yé!»¹⁶16 Shənəkəriibi tùntùnnə bé j'a gwẽ̌ zhílí Cinu Yi ǹdə́ ń tùntùnnə Ezəcaasɛ tùùrhí ni èta gaga. ¹⁷Shənəkəriibi yà ń kɛ̃ sɛ́bɛ́ ń mə́ ń tùrh Cinu, Esərayɛl Yi rí. Ń yà ń kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n wɔ̀: «Ezəcaasɛ myɛ Yi rí t'â la ŋwɔ̀nɔ́ rə zwẽ rə̀ dwí rí à jɔ̃̀ w ǹdə lũ w dwə́ né yə né myɛ gə́ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ nə zwẽ nə̀ lyì bí à jɔ̃̀ w nɛ́ mɔ́ ta.»¹⁸Shənəkəriibi tùntùnnə bé y'à j'â n'ê bya dɛ̃̌dɛ̃̌ Zhəda lyì bí zɔ̀mà nɛ́ wẽ́, bə̀ ce Zhərəzalɛm lyì bí bə̀ y'à wɔ byíl-fwɛ̀lɛ̀ y yó mó ne, mùnì ga bə ce ywẽ bə̀ wẽ́ sə bə̀ wun ní zɛ̃̀ nə̀ n'ê zhizhirhi, sə bə̀myɛ́ zɛ̃̀ bə ŋwɛ̀nɛ́ bə zwẽ cɔ wá. ¹⁹Bə̀ y'à n'ê zɔ̀m Zhərəzalɛm Yi rí shò kwã ǹdə bə̀ gə́ y'à n'ê zɔ̀m lũ dwə́ né yə né numbyínsí wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ sə̀ jɛ̀rh mɔ́ shò kwã nɛ́ mɔ́ ta.²⁰Pyɔ̌ Ezəcaasɛ ǹdə́ nyì-zwennə Ezəyi, Amɔ̃ byǐ mú, lwə̀l Yi rə̀myɛ́ mɔ́ yilə, bə byẽ̀ bə ce dɛ̃̌-yi wə. ²¹Cinu zɛ̃̀ n twĩ̀ màlɛ́ka Ashəri pyɔ̌ mɔ́ lyì bí zulə́ jàà y wa, e gu búlə́ kàndar rɛ́ gakó ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé gakó e súlí lyì-fwààlɛ́ gakó. Ashəri pyɔ̌ mɔ́ kwɛ̃̀ n vò ń cɔ w w ǹdə́ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀, sə ń gə́ yú n zù ń yi rí jì y wə, ń cìcì byǎ bɛ́ j'a gu mu ǹdə́ búlə́ shù.²²Èta Cinu já n zwẽ Ezəcaasɛ ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí Ashəri pyɔ̌ Shənəkəriibi ǹdə́ bə̀ zwə̀ bé gakó jɔ̃̀ wa, n zɛ̃̀ n ce bə jòm yə̀-zùlə́ wẽ́ kɔn gə́ y'à kə́kɛ́lɛ́ bɛ mɔ́ nyí rí gakó wẽ́. ²³Lyì nánzhəzhɔ̌ y'à n'ê zal vwĩ̀ pansɛ bə̀ twí bə̀ pɛ Cinu ni, ǹdə́ pansɛ dwã bə̀ twí bə̀ pɛ Zhəda pyɔ̌ Ezəcaasɛ nɛ Zhərəzalɛm nɛ́. Sə kɔn gə́ y'à zhì rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní mú ga, dwə́ né gakó y'à j'â n'ê nyàm pyɔ̌ Ezəcaasɛ dɛ̃́dɛ̃́.²⁴Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Ezəcaasɛ tú n bə̀ n tu címí sə ń yà ń dǎl námpɔ́lɛ́ sə n cì; ń byẽ̀ n ce Cinu ni, sə Cinu lyár mɔ n súlí n pɔ̃ myɔrhɔ kɔ̀bɔ́ ò n'ô byili bə̀ ń mà n wárh. ²⁵Sə Ezəcaasɛ yàl yə̀l-cɛ̀nɛ́ cə́bal ǹdə́ Cinu; ń cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ mó ce Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ńmyɛ̌ ǹdə́ Zhəda e súlí Zhərəzalɛm. ²⁶Sə ǹdə́ ń yà ń zhe cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ yírh w ga, Ezəcaasɛ tú n lwəl ń cìn tɛ̃́, ńmyɛ̌ ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí ga, sə rə̀myɛ́ mɔ́ ce Cinu Yi yə̀ ń lyi-shùùrí bə̀ yó w lwé ń nyǔ mú yi ní yé.²⁷Ezəcaasɛ nɔ nə̀cɛ̀ndɛ rə̀ y'à búl rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ e súlí zùwə́ nánfɔ̀lɔ̀. Ń lù jààsɛ n cĩ́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn ǹdə́ nǔrh sə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ǹdə́ swə́ e súlí wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à càn dwí gakó cṹ jààsɛ ń cìcì yilə. ²⁸N súlí n lù bə̀lɛ́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ e súlí nwə̃̌ cṹ jààsɛ, n súlí n lù jìrh ǹdə́ jilə vwàmá dwí gakó yilə. ²⁹N ce bə lù cɛmɛ bə pɔ̃, n zɛ̃̀ n pyà və̌-ywàálɛ ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ nə̀ y'à búl nə̀ já, bə̀ Yi y'à pɔ mɔ nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌.³⁰Wɔ́ ńmyɛ̌ Ezəcaasɛ ń shĩ Gəyɔ̃ nàná bɛ́ dɛ̃̌ sõ jàà y bə̀ y'à n'ê tó mó, n zɛ̃̀ n ce bə̀ n'ê tó tɛ̃́ sõ Dəvyidi Pyə̀-cɔ w yi-zùr sõ mó. Ezəcaasɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ zwẽ nyí. ³¹Rə̀myɛ́ ce, Babyəlɔnɛ lyì-fwààlɛ́ gə́ tú rə̀ la bwə̌rh rə sú màmyɔ w ò wɛ̀rhɛ́ ń cɔ w mɔ́ kùr yi ní, Yi yẽ̌ mo rə̀ la m'e zhẽ̀ mo rə̀ lwar kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ ń wu w wẽ́ mó.³²Ezəcaasɛ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ ń nyɔ̀mɔ̀ tumə né kɛ̃ kɔn dɛ̀bɛ́ nyì-zwennə Ezəyi, Amɔ̃ byǐ mú nɔ mɔ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ e súlí Zhəda ǹdə́ Esərayɛl pyǎ bɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ³³Ezəcaasɛ tú n bə̀ n cì, sə bə̀ co mo sə-jìlə́ y è la Dəvyidi byǎ bɛ́ lú-bɔ̀là bɛ́ yó mó nyí ni. Ń cu mú yi ní, Zhəda púlə́púlə́ e súlí Zhərəzalɛm lyì bí pɔ mɔ còrhó. Ń byǐ Manasɛ jǐrh pyɔ̌, ń jàà wa.

Chapter 33

¹Manasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí ǹdə́ nə̀lyè; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí-ènu ǹdə́ nə̀nu. ²Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə, kɔn tó dwã ǹdə pwarha tumə né nyɛ̀bɛ́ gakó tənèsé shɛ̀bɛ́ Cinu zwẽ n pə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ nɛ lyì bí y'à n'ê twĩ̀ mú. ³N kə́ n lù vwə̃̀ zwə́l jààsɛ́ ń da Ezəcaasɛ yà ń ce sə jé tɛ̃́ mɔ́. Ń lù vwĩ̀-jùúli Baaləbá yilə, n súlí n fwar Ashəra pálá tɛ̃́. Ń wùlì tɛ̃́ n cèrhé cã̀mə́sɔ̌sɛ́ dɛ̃̌-yi w mú gakó.⁴4 N lù vwĩ̀-jùúli Cinu jì y wẽ́, e jà Cinu yà ń wə̀l ń jì y shò kwã nɛ́: «Zhərəzalɛm m'a yə̀ à yil ré còrhó jàà gaga yilə.» ⁵N lù vwĩ̀-jùúli cã̀mə́sɔ̌sɛ́ dɛ̃̌-yi w mú gakó yilə, Cinu jì y kǎlsɛ́ sə̀lyè y wun ní wẽ́. ⁶Ń cìcì mú ju ń byǎ bɛ́ myǐn Bɛn-Yənɔm nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wa, n mə n zwə́l vwĩ̀; n párh jə̀pársɛ, ń tó jə̀-myaarhɛ tumə dɛnnɛ n pyà ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́ lwar, n wɛ̀rhɛ́ càl tumə, n byẽ̀ ywə́lse. Lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ Cinu yírh w mú y'à j'â n'ê súlí, kɔn b'e yí rə ce Cinu lyim zɛ̃̀.⁷N cĩ́ yi rí tɛ̀bɛ́ ń yà ń sə̀l mó èsã̌yùlú w Yi jì y wẽ́; e jà Yi y'à zɔ̀m ǹdə́ Dəvyidi ǹdə́ ń byǐ Saləmɔ rə̀ jì y shò kwã nɛ́ rə wɔ̀: «À m'a ce à yil ré yə̀ jì y kɛ̀bɛ́ wẽ́ ǹdə́ Zhərəzalɛm nɛ́, cɔ w à cír Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kwálsɛ́ gakó wẽ́ mó, gaga yilə. ⁸À k'â t'â la ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ twẽ̌, tənà y kɛ̀bɛ́ à pɔ bə̀ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ nyí ni bə vò kwã nɛ́ yé; bə̀myɛ́ wúrí bə ce jàn nɛ́ bə wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à tó à tùntùnnə Muyiisi dɛnnɛ a byili bi mú: à nyə́ né gakó ǹdə́ à byilu mú ǹdə́ à nyə́ né nyɛ̀bɛ́ à kwè mó.» ⁹Manasɛ dwĩ̀ Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí, kɔn b'e yí bə wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rə dwini dwə́ né Cinu ce nə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né mó lwɛlɛ rɛ́.¹⁰Cinu Yi zɔ̀m ǹdə́ Manasɛ ǹdə́ ń dwí rí, sə bə̀ yə̀ bə̀ cìn dɛ̃̀ yé. ¹¹Cinu ce Ashəri pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé bə̀ bə bú ǹdə́ bɛ: Bə zə Manasɛ ǹdə́ cǎbsɛ námməgɔ́lsɛ, bə lyẽ mo ǹdə́ kàmmɔ nyáná nə̀lyè nə̀ pyɛ̀lɛ́ dwã yó, bə zə mɔ bə m'e vò Babyəlɔnɛ.¹²Ń wu-zhùlù w wẽ́, Manasɛ byẽ̀ n ce Yi ni, n já n búl n lwəl ń cìn tɛ̃́ dɛ̃́dɛ̃́ ń nàmbala bɛ́ Yi rí yé né, ¹³n lwə̀l re bə̀ rə̀ dǔr ń nɔ̀nɔ̀. Yi só rə̀ lyim tɛ̃́, rə nyɛ̀ɛ̀ ń lwə̌l mó, rə k'a ce n bə̀ Zhərəzalɛm n zhílí ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú mú. Manasɛ já n lwar b'è wɔ́ Cinu ń wɔ́ Yi.¹⁴Rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, ń lù Dəvyidi Pyə̀-cɔ w pwẽ̀ ne byíl-fwɛ̀lɛ̀ yá. È y'à n'ê tó Gəyɔ̃ yi-zùr sõ, nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wa, e lyɛ̃ e yí Émɔ̌rh bwə̀rə̀ y wə, e kə́kɛ́lɛ́ Ofɛl; ń lù y e búl e vò dɛ̃̌ dɛ̃́dɛ̃́. N cĩ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ yó-cìnə́ myɛ Zhəda cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ lù nə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wẽ́. ¹⁵N vùr dwə́ né dwã bɛ́ yə né ǹdə́ yi rí tɛ̀bɛ́ bə̀ sə̀l mó èsã̌yùlú w Cinu jì y wẽ́. N wǔr vwĩ̀-jùùlí tɛ̀bɛ́ ń yà ń lù Cinu Yi jì y pyɔ̀ w yó ǹdə́ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ n zə rɛ n du cɔ w w n dwĩ̀.¹⁶Ń ká n lù Cinu vwĩ̀-jùlú w n cĩ́ ò jàà nɛ́, n zwə́l yə̀-zùlə́ vwə̃̀ ǹdə́ còrhó vwə̃̀ ò yó, n zɛ̃̀ n pə nyí Zhəda lyì bí ni bə̀ bə̀ cèrhé Cinu Esərayɛl Yi rí. ¹⁷E jà dwí rí y'à j'â gwẽ̌ n'ê zwə́l vwə̃̀ né vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ wa, sə è y'à wɔ́ Cinu rə̀ Yi rí yilə.¹⁸Manasɛ tumə né dwã bɛ́, ń lwə̌l mó mɔ̀bɔ́ ń lwə̀l Yi ni mú ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nɛ̃́ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ bə̀ y'à n'ê zɔ̀m ǹdə́ mɔ Cinu, Esərayɛl Yi rí jàà w mɔ́, kɛ̃ Esərayɛl pyǎ bɛ́ tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ¹⁹Ń Yi lwə̌l mó ǹdə́ Yi gə́ zwẽ ń lwə̌l mó ma mɔ́, ń dwə́ə́ré gakó ǹdə́ ń yə̀ nà èdù yó zhì ǹdə́ Yi mú yò wə́, ǹdə́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ ń tɛnɛ dwə́ né dwã bɛ́ yə né còrhó yil mú mó, e súlí Ashəra pálá nɛ́ ǹdə́ yə né bə̀ zùrhì èsã̌yùúlí ń cìì tɛ̃́ mɔ́, ǹdə́ ń yà ń gwẽ̌ yə̀ ń cìn tɛ̃́ lwəl Yi yé né mó, ywẽ̀ né nə̀myɛ́ gakó kɛ̃ Ozəyi Tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ²⁰Manasɛ tú n bə̀ n cì sə bə̀ co mo ń sõ kɛ̀lɛ́ wa. Ń byǐ Amɔ̃ jǐrh pyɔ̌ ń jàà wa.²¹Amɔ̃ tú n bə̀ n jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀lyè; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀lyè. ²²Amɔ̃ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh w ǹdə ń da Manasɛ ta. Ń zwə́l vwə̃̀ n pə yə né nyɛ̀bɛ́ gakó ń da Manasɛ yà ń wɛ̀rhɛ́ mɔ nɛ, n súlí n cèrhé ne. ²³Sə ń yə̀ ń cìn tɛ̃́ lwəl Cinu yé né ǹdə ń da Manasɛ gə́ yà ń lwəl ń cìn tɛ̃́ nɛ́ mɔ́ yé; ńmyɛ̌ Amɔ̃ gaga mɔ́ búl n dó dɛ̃́dɛ̃́ dwini Manasɛ.²⁴Ń tùntùnnə bé zɔ̀m bə ce dwã yó bə gu mu ń sõ kɛ̀lɛ́ wa. ²⁵Sə tənà y lyì bí gu lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ gu pyɔ̌ Amɔ̃ mɔ́, bə zɛ̃̀ bə cĩ́ ń byǐ Zhɔzhaasɛ ń jàà wa, n yə̀ pyɔ̌.

Chapter 34

¹Zhɔzhaasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə lyɛlɛ; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ rə̀dù. ²Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ cángá Cinu yírh wə, ń já n kwè ń nàmbal Dəvyidi nà yá, ń yə̀ ywə̀r n vò jə̀-jĩ́ ráá jə̀-gwã̀ myɛ yé. ³Ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə lyɛlɛ byin rí, ǹdə́ ń yà ń gwẽ̌ wɔ́ ébɔ́-dǎl mɔ́, ń já n ji kùr ń nə́ ń pyà ń nàmbal Dəvyidi Yi rí. Ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nə̀lyè byin rí, ń ju kùr ń nə́ ń ce vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ ǹdə́ Ashəra pálá nɛ́ ǹdə́ yə né bə̀ y'à sə̀l ráá bə̀ y'à yə̌l wẽ̀ bə m'e zùrhì mú jé tɛ̃́, rə yẽ̌ Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm nɛ zwẽ́ zwẽ́.⁴Bə̀ wǔr Baaləbá vwĩ̀-jùúlí ń yírh wə, n mà wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ wẽ́ rə̀ y'à wɔ Baaləbá vwĩ̀-jùúlí yə́-pǎlsɛ́ w mɔ́ n lo, n gõ̀ Ashəra pálá nɛ́ ǹdə́ yə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à sə̀l ráá bə̀ y'à yə̌l wẽ̀ bə m'e zùrhì mú. N mà rə̀ gakó n yəywɛlɛ, n zɛ̃̀ n pwà rə̀ yəywàálɛ́ n vò n ló lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zwə́l vwə̃̀ bə pə yə né nə̀myɛ́ mɔ́ nɛ́ mɔ́ lú-bɔ̀là bɛ́ yó. ⁵N ji nə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé kúr rí myǐn nə̀ vwĩ̀-jùúlí yó. Èta Zhɔzhaasɛ já n ce Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm jǐrh zwẽ́ zwẽ́.⁶Manasɛ ǹdə́ Efərəyim ǹdə́ Shəmənyɔ̃ ǹdə́ Nəfətəlyi cɛmɛ nɛ́ myɛ cìcì wẽ́, e súlí tənèsé shɛ̀bɛ́ nə̀ yala nɛ mɔ́ wẽ́, ⁷ń wǔr vwĩ̀-jùúlí, n gõ̀ Ashəra pálá nɛ́ ǹdə́ yə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ zùrhì mú, n mà rɛ n yəywɛlɛ. N mà wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ wẽ́ mó gakó Esərayɛl púlə́púlə́ wẽ́ mó n lo. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń kwɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm.⁸Zhɔzhaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ byin rí, ń gə́ ce tənà y ǹdə́ Yi jì y jǐrh zwẽ́ zwẽ́ n zhɛ̀, ń twĩ̀ Asalya byǐ Shafã ǹdə́ Maasəya, cɔ w yó-cə́bal mɔ́ e súlí Zhɔwakaazɛ byǐ Yɔwa, pyɔ̌ nyì-zwennə mó, bə̀ bə̀ zhəl bə kwɛrhɛ Cinu ń Yi rí jì yə́. ⁹Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ vò bə nə vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ Yələca. Bə zə sə̀byì-kùlì y kɛ̀bɛ́ Manasɛ ǹdə́ Efərəyim ǹdə́ Esərayɛl kwálsɛ́ dwã bɛ́ lyì bí e súlí Zhəda ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí y'à co Levyi dwí rí lyì bí jɔ̃̀ w Yi jì y yil mú bə m'e bà.¹⁰10 Bə zɛ̃̀ bə kwè sə̀byì-kùlì y èmyɛ́ mɔ́ bə ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ tum rí mú jɔ̃̀ wa, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê nyǐ Cinu jì y yò mó; byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê twĩ̀ Cinu jì y w mú zɛ̃̀ bə zə sə̀byì-kùlì y bə̀ m'ê n'ê twĩ̀ bə̀ kwɛrhɛ jì y gə́ cɔ̀ cɔ̀ mə̀gã̌ mɔ́. ¹¹Rə̀myɛ́ ce, bə kwè y bə pə də̀-shə̀lnə bé ǹdə́ bo-lùrnə bé ne mùnì bə yè nə́kulə nyɛ̀bɛ́ bə̀ sə̀l ǹdə́ byə́rh, sə bə súlí bə kwɛ̃́ jìsí shɛ̀bɛ́ Zhəda pyǎ bɛ́ y'à yẽ̌ sə cɔ̀ mɔ́.¹²Tùntùnnə bé y'à n'ê twĩ̀ bə̀ tum rí ǹdə́ wu-põ̀; bə̀ yó-cìnə́ bé y'à wɔ́ Levyi dwí rí lyì: Yaatɛ ǹdə́ Obaja y'à wɔ́ Mərəri jì y lyì, Zakarɛ ǹdə́ Məshəlam y'à wɔ́ Kəyaatɛ jì y lyì. Levyi dwí rí lyì bí dwã bɛ́ bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à yě wə̀-dúúri dú mú, ¹³y'à cǐ wə̀-zhinnə bé ǹdə́ tùntùnnə bé gakó, kɔn tó dwã ǹdə́ lò gakó tum rí. Levyi dwí rí lyì bí wẽ́, bə̀ jàlà y'à wɔ́ sá-kanna ráá yé né cìnə́ e súlí étwí-ènyə́ né dɛ̀nna.¹⁴Bə̀ gə́ y'à tú bə̀ n'ê kwè sə̀byì-kùlì y bə̀ y'à zɔ bə b'e cĩ́ Cinu jì y w mú yi ní, vwĩ̀-zwə́lnə Yələca nɔ Cinu nyə́ né ń yà ń tó Muyiisi dɛnnɛ n pə mɔ́ sɛ́bɛ́ rɛ́. ¹⁵Yələca zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ sá-kanna Shafã n wɔ̀ mɔ: «À nɔ nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ Cinu jì y wə.» Yələca zɛ̃̀ n kwè sɛ́bɛ́ rɛ́ n pɔ̃. ¹⁶Shafã zə sɛ́bɛ́ rɛ́ n bə̀ n pə pyɔ̌ mɔ́ nɛ, n zɛ̃̀ n cĩ́ mu kɔn gə́ tó né, n wɔ̀: «Ǹ tùntùnnə bé n'ê wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ pɔ bɛ rə̀ nyí mú:¹⁷Bə̀ ló sə̀byì-kùlì y kɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ Cinu jì y wẽ́ mó, bə zɛ̃̀ bə kwè y bə pə yé né cìnə́ bé ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ tum rí mú ni.» ¹⁸Sá-kanna Shafã zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «Vwĩ̀-zwə́lnə Yələca pɔ nɛ sɛ́bɛ́.» Shafã já n zɛ̃̀ n kàrmə̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ pyɔ̌ mɔ́ yé né. ¹⁹Pyɔ̌ mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ Nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́, n já n kǎr ń gàndɛ́a.²⁰N zɛ̃̀ n pə nyí Yələca ǹdə́ Shafã byǐ Ayəkam ǹdə́ Myəka byǐ Abədɔ̃ ǹdə́ sá-kanna Shafã e súlí pyɔ̌ tùntùnnə Asaya nɛ n wɔ̀: ²¹«Zhəl-nə á bwə̀rh á sú Cinu wu sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ shò kwã nɛ́, àmyɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ ǹdə́ Zhəda yilə; nyǐ Cinu lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì nə́ba dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ nə́ nàmbala bɛ́ yə̀ Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cili yé, bə̀ súlí bə̀ yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wẽ́ mó gakó ne tó yé.»²²Yələca ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ yà ń cír mú zɛ̃̀ bə vò bə nə Cinu jì y gàndɛ́ yìlnə Shəlum kɛ̃ Uləda, ń yà ń wɔ́ nyì-zwennə. Shəlum yà ń wɔ́ Təkɔwa byǐ ǹdə́ Asəra nɔ̃̌. Kɛ̃ mɔ́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́, dǔwúl-dwə̃̀ y wẽ́. Bə̀ gə́ cĩ́ mu kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ gakó bə zhɛ̀,²³Uləda lyár bɛ n wɔ̀: «Nyǐ Cinu Esərayɛl Yi rí nyí rí: Kwɛ̃̀-na á vò á wɔ̀ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ ába à sõ mó ne: ²⁴‹Nyǐ Cinu nyí rí: À m'a ce lwɛlɛ pú tənà y kɛ̀bɛ́ ǹdə́ è lyì bí gakó, a m'a pyìrh sɛ́bɛ́ rɛ́ bwəl-námməlwǎlsɛ́ gakó bə̀ kàrmə̀ Zhəda pyɔ̌ mɔ́ yé né mó. ²⁵Bə̀ yẽ̌ ne, bə súlí bə ji ãsã́ myǐn bə pə yə dwã nɛ, kɔn b'e yí bə tó bə̀ jɛ̀rh tumə né gakó dɛnnɛ bə gwar nɛ. Rə̀myɛ́ ce à lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì tənà y kɛ̀bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́, sə rə̀ t'â la tu myɛ yé!²⁶Sə è gə wɔ́ Zhəda pyɔ̌ mɔ́ ń twĩ̀ ába mùnì ga á b'ǎ sú Cinu wu mú yilə, á m'ǎ cĩ́ mu nyí á wɔ̀: Nyǐ Cinu Esərayɛl Yi rí nyí rí: Ǹ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ náàcɛ̀nɛ́, ²⁷ǹ cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à byili tənà y kɛ̀bɛ́ ǹdə́ è lyì bí shò kwã nɛ́ mɔ́, rə̀ dwə̀rh mó ń zɛ̃̀ ń lwəl ǹ cìn tɛ̃́ Yi yé né, ń lwəl ǹ cìn tɛ̃́ àmyɛ́ yé né, ń súlí ń kǎr ǹ gàndɛ́, ń kúrh à yé né. Rə̀myɛ́ mɔ́ ce àmyɛ nyɛ̀ɛ̀, wɔ́ Cinu nyí rí. ²⁸Nyǐ à m'a ce ń twèlé ǹ dabá nɛ cúlú ní; ǹ m'ǎ twèlé be ǹdə́ yə̀-zùlə́. Ǹ yírhə́ t'â la lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à la ce rə pú tənà y kɛ̀bɛ́ ǹd'ê lyì bí mú kaka nɔ yé.› » Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à twĩ̀ mú kwɛ̃̀ bə zə nyí rí bə vò bə cĩ́ pyɔ̌ mɔ́ nɛ.²⁹Pyɔ̌ mɔ́ twĩ̀ bə byẽ̀ Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm náncɛsɛ́ gakó sə bə̀ sə nə dwã ń sõ. ³⁰N zɛ̃̀ n zə Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí gakó ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí e súlí dwí rí lyì bí gakó, bə̀ bə̀sɔ́ná ǹdə́ bə̀ náncɛrh gakó, n mə n vò n zù Cinu jì y wẽ́. N kàrmə̀ dɔbrɛ sɛ́bɛ́ rɛ́ bə̀ nɔ Cinu jì y wẽ́ mó zɔ̀mà nɛ́ gakó dɛ̃̌dɛ̃̌ bə cili.³¹Pyɔ̌ mɔ́ zhì ń jàà y wa, Cinu yé né, n kə́ n bwəl dɔbrɛ́ ǹdə́ Cinu mú nyí rí, bə̀ ń mà n tó Cinu ni, ń mà n zwẽ ń byilu mú, sə n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń zhe rə̀ byã nɛ bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, sə n súlí n zwẽ ń nyə́ né, ǹdə́ ń wu gakó ǹdə́ ń jàn gakó, n mə n pyìrh dɔbrɛ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó. ³²N ce lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ Zhərəzalɛm ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ nɛ́ mɔ́ gakó bwəl nyí, rə̀myɛ́ ce Zhərəzalɛm lyì bí j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê tó bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí dɔbrɛ́ nyí rí ni.³³Rə̀myɛ́ kwã, Zhɔzhaasɛ ce pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né jé tɛ̃́ Esərayɛl tənà y wa, n já n zɛ̃̀ n nyɛ́ɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ Esərayɛl tənà y w mɔ́ bə̀ bə̀ cèrhé Cinu bə̀ Yi rí. Zhɔzhaasɛ nyǔ mú púlə́púlə́ wẽ́, bə̀ yə̀ Cinu, bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí ni yẽ̌ yé.

Chapter 35

¹Zhɔzhaasɛ jú Cinu Pakɛ címsí Zhərəzalɛm nɛ́, sə bə̀ zwə́l Pakɛ címsí vwàmá nɛ́ cànà nã́yə́ə́ y dwã shí ǹdə́ nə̀na dɛ̃ rɛ́ yù wə. ²N kə́ n cĩ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ tumə né wẽ́, n zɛ̃̀ n ce yə̀wǎl bə̀ kùr w Cinu jì y tum rí tũ̌ yilə.³N wɔ̀ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ y'à mə̌ dwã sə bə cèrhè Esərayɛl púlə́púlə́ mó ne, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cír bə̀ wɔ́ Cinu lyì námpúm mú ni: «Á gə la Cinu Yi kùlkṍ w Yi jì y Esərayɛl pyɔ̌ Saləmɔ, Dəvyidi byǐ mú, lù mú w co, ò k'ô t'â la zhĩĩ yál á pyə́pyɛla nɛ́ yil yé. Elǎsɛ̃́, twĩ̌-nə á pə Cinu á Yi rí ǹdə́ ń dwí Esərayɛl nɛ. ⁴Bɔ̌n-na dwã kɔn tó á nàmbala bɛ́ jìsí ni, kɔn súlí rə tó á tumə né kùkùlə̀ né ne, ǹdə Esərayɛl pyɔ̌ Dəvyidi ǹdə́ ń byǐ Saləmɔ sábá nɛ́ gə́ n'ê byili ní.⁵Zhǐ-nə Yi jì y wẽ́ kɔn tó á da-byǎ nàmbala bɛ́ jìsí ni, kɔn súlí rə tó Levyi dwí rí nàmbala bɛ́ jìsí gə́ bɔ̀n bɔ̀n nɛ́. ⁶Zwə́l-nə Pakɛ címsí vwĩ̀ rí, tɛnɛ-na á cìn Cinu yilə, s'a sɛ̃ á da-byǎ bɛ́ nɛ mùnì ga bə tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu tó Muyiisi dɛnnɛ n byili mú ni.»⁷Zhɔzhaasɛ pə və̌-ywàálɛ, pyì-bwǎlsɛ ǹdə́ bɔ̀-bwǎlsɛ dwí rí lyì bí ni; Pakɛ vwə̃̀ né vwàmá nɛ́ gakó yó w y'à yú mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-ètɔ̀ (30 000) Esərayɛl lyì byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ yilə, e súlí nə̀-byərh mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ (3 000); sə rə̀myɛ́ mɔ́ gakó y'à shí pyɔ̌ mɔ́ jilə né wə. ⁸Ń lyì-fwààlɛ́ pə vwàmá dwí rí ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé e súlí Levyi dwí rí lyì bí ni ǹdə́ bə̀ sə̀pwà pùbùlə̀: Yələca ǹdə́ Zakarɛ ǹdə́ Yəyəə, bə̀ y'à n'ê nyǐ Yi jì y yò mó, pə pyì-bwǎlsɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù (2 600) e súlí nə̀-byərh zwã̌-àtɔ̀ (300) vwĩ̀-zwə́lnə be né Pakɛ vwə̃̀ né yilə. ⁹Levyi dwí rí lyì bí yó-cìnə́ bé, Kɔnanya ǹdə́ ń da-byǎ Shəmaya ǹdə́ Nətanəyəə ǹdə́ Ashabya ǹdə́ Yəyəə e súlí Yɔzabaadɛ pə pyì-bwǎlsɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀nu (5 000) ǹdə́ nə̀-byərh zwã̌-ànu(500) Levyi dwí rí lyì bí ni Pakɛ vwə̃̀ né yilə.¹⁰Nyǐ tum rí gə́ y'à tɛnɛ nɛ́: vwĩ̀-zwə́lnə bé y'à zhǐ bə̀ jààsɛ́ wa, Levyi dwí rí lyì bí zɛ̃̀ bə̀ wɔ bə̀ tumə né kùkùlə̀ né wə, kɔn tó dwã ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ nyí rí ń yà ń pɔ mɔ́. ¹¹Bə̀ y'à n'ê zwə́l Pakɛ vwə̃̀ né vwàmá nɛ́, bə pə nə̀ jal mɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ne bə̀ lwé vwĩ̀-jùlú w yó, Levyi dwí rí lyì bí zɛ̃̀ bə̀ n'ê pòm vwàmá nɛ́ bə̀ zwə́l mó. ¹²Bə̀ gə tú bə̀ n'ê pɛ dwí rí lyì bí ni bə̀ cələ né kɔn tó dwã ǹdə bə̀ nambala bɛ́ jìsí gə́ bɔ̀n bɔ̀n dwã nɛ nɛ́, bə̀ y'à n'ê vùr vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ bə̀ mə̌ sə bə pə Cinu ni mú wẽ̀ ré bə̀ cĩ́ kwã nɛ́, ǹdə rə̀ gə́ kɛ̃ Muyiisi sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né. Kɔn yàl èta ǹdə́ nə̀-byesé myɛ.¹³Bə wò Pakɛ pyì-bwɛ̀lɛ́ y ǹdə nyí rí gə́ byili ní, bə zɛ̃̀ bə yele nə́kwánsɛ ǹdə́ kwǎlnɛ e súlí nə̀bwánsɛ bə m'e tɛnɛ kùjúúrí dwã bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ vùr ri bə dùr làlà bə vò bə pə dwí rí lyì bí dwã bɛ́ gakó ne. ¹⁴Rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, Levyi dwí rí lyì bí zɛ̃̀ bə tɛnɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ bə̀myɛ́ cìcì ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé cəl mó; bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ wɔ́ Aarɔ̃ byǎ bɛ́ mɔ́ y'à jâ n'ê ji vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ vwə̃̀ né nwǐsí myǐn kɔn m'e yí cəcɛ̃; wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce Levyi dwí rí lyì bí tɛnɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à wɔ́ bə̀myɛ́ cìcì ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé cəl mó.¹⁵Núnnə bé, bə̀ y'à wɔ́ Asaafɛ byǎ bɛ́ mɔ́, j'a mɛ̃ bə̀ tum rí jàà y wa, ǹdə Dəvyidi ǹdə́ Asaafɛ ǹdə́ Emã e súlí Yədutũ, pyɔ̌ mɔ́ cícírnə mó, gə́ y'à pɔ nyí ní; étwí-ènyə́ né dɛ̀nna bɛ́ myɛ mɛ̃ étwí-ènyí gakó ne. Bə̀ j'â yə̀ bə̀ tum rí ni yẽ̌ bə zhì yé, bə̀ bə̀ da-byǎ Levyi dwí rí lyì bí y'à n'ê tɛnɛ bə̀ yilə.¹⁶Dɛ̃ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, tum rí tɛ̀bɛ́ bə̀ twĩ̀ Cinu yil mú tɔnɔ mɔ́ y'à n'ê pyà sə bə jí Pakɛ címsí, sə bə súlí bə zwə́l vwə̃̀-námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ Cinu vwĩ̀-jùlú w yó kɔn tó dwã ǹdə nyí rí tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ Zhɔzhaasɛ yà ń pɔ mɔ́. ¹⁷Èta Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ jú Pakɛ címsí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, bə zɛ̃̀ bə súlí bə jí búúrí rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó címsí dwã nyàlpyɛ̀.¹⁸Kɔn zhì nyì-zwennə Saməwəə yi ní ga, bə̀ k'ê gwẽ̌ yə̀ Pakɛ címsí sə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí jí gaga yé, sə Esərayɛl pyɔ̌ mə̀dù ga myɛ yə̀ Pakɛ címsi tɛnɛ ǹdə shɛ̀bɛ́ Zhɔzhaasɛ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Levyi dwí rí lyì bí ǹdə́ Zhəda lyì bí gakó ǹdə́ Esərayɛl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ e súlí Zhərəzalɛm lyì bí y'à tɛnɛ mɔ́ gə́ jú si ní ta yé. ¹⁹Pakɛ címsí sə̀myɛ́ mɔ́ jú Zhɔzhaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ byin rí.²⁰Rə̀myɛ́ mɔ́ gakó kwã nɛ́, Zhɔzhaasɛ gə́ kwɛrhɛ Yi jì y n zhɛ̀, Ezhibti pyɔ̌ Nəko yà ń zhə̀l ń la vò n bú Kərəkəmyiishi ní, Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y yó, Zhɔzhaasɛ zɛ̃̀ ń vò ń la mɔ jəl. ²¹Nəko twĩ̀ lyì bə vò bə wɔ̀ mɔ: «Bə̀kɔ́n rə̀ wɔ nə́ bwə̌l wə, Zhəda pyɔ̌? Zà mɔ́, à yə̀ twí à la bú ǹdə́ mɔ́ yé, sə wɔ́ ǹd'â zù-bal mɔ́ nándwə́l mó. Yi wə̀l ne b'à ce jàn nɛ́. Bə̀ pyà ń bú ǹdə́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ mɔ́ yé, nyǐ è gə də̀ rə̀myɛ́ rə̀ m'a ce ń jé tɛ̃́.»²²Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Zhɔzhaasɛ yə̀ kwɛ̃̀ n pyìrhí n yẽ̌ mo yé, n zɛ̃̀ n lyə́r ń cìn mùnì ga bə̀ bə̀k'a lwar ń pár yé, sə n mə n bú ǹdə́ mɔ; ń yə̀ Nəko zɔ̀mà nɛ́ cili, e jà wɔ́ Yi rə̀ y'à ce n zɔ̀m èta. N zɛ̃̀ ń bàn bú ǹdə́ mɔ Mejido jə́ y wə.²³Twərh cìnə́ bé tə pyɔ̌ Zhɔzhaasɛ bə za, n já n wɔ̀ ń tùntùnnə bé ne: «Kwě-nə ne á m'á lyɛ̃ b'à cɛ̀mɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́.» ²⁴Ń tùntùnnə bé vùr mu ń búlə́ vwə̃tu w kɔ̀bɔ́ ń yà ń mə́ ń bwí mú wẽ́, bə ce ń búlə́ vwə̃tu w dõ mó wẽ́, sə bə̀ zɔ mɔ bə m'e vò Zhərəzalɛm. N yí n cì gàà, sə bə̀ co mo ń nàmbala bɛ́ bɔ̀là bɛ́ wẽ́. Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí gakó kúrh mu.²⁵Zheremyi wɛ̀rhɛ́ wu-zhùlù nwə̃́ Zhɔzhaasɛ cu mú shò kwã nɛ́; núnnə bé gakó, bə̀ bala ǹdə́ bə̀ kana ga j'â n'ê zɔ̀m Zhɔzhaasɛ zɔ̀mà bə̀ wu-zhùlù nwísí wẽ́ kɔn b'e yí zà; bə̀ ce tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ j'a jǐrh lùl-e-pwírí Esərayɛl nɛ́, bə súlí bə ce nwísí sə̀myɛ́ mɔ́ wu-zhùlù nwísí wẽ́. ²⁶Zhɔzhaasɛ tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ ń Yi nyɔ̀mɔ̀ tumə né nyɛ̀bɛ́ ń twĩ̀ nə̀ tó kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ Cinu nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó ne, ²⁷è n'ê yàl e wɔ̀ ń tumə nã́yə́ə́ né ǹdə́ nə̀ nánkwaá nɛ́ ga, kɛ̃ Esərayɛl ǹdə́ Zhəda pyǎ bɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́.

Chapter 36

¹Tənà y lyì bí zɛ̃̀ bə zə Zhɔzhaasɛ byǐ Zhɔwakaazɛ bə ce n yə̀ pyɔ̌ Zhərəzalɛm nɛ́ ń da jàà wa. ²Zhɔwakaazɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀tɔ̀; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, cànsɛ̀ sə̀tɔ̀.³3 Ezhibti pyɔ̌ Nəko zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ń jɔ̃̀ w Zhərəzalɛm nɛ́. N zɛ̃̀ n ce Zhəda tənà y lyì bí n'ê pɛ wár-kùlsi cəə́le mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀tɔ̀ (3 000) ǹdə́ sánə́má cəə́le shə́-ètɔ̀ myə̌l-kwǎndɛ. ⁴Ezhibti pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n ce Zhɔwakaazɛ da-byǐ Elyəcim yə̀ Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm pyɔ̌, n súlí n lyə́r ń yil ré n ce bə̀ Zhowəcim. Sə è gə wɔ́ ń da-byǐ Zhɔwakaazɛ myɛ̌ yilə, Nəko zɔ mɔ n mə n vò Ezhibti.⁵Zhowəcim jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ rə̀dù. Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu ń Yi rí yírh wə. ⁶Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ mɔ. N lyẽ mo ǹdə́ kàmmɔ nyáná nə̀lyè n mə n vò Babyəlɔnɛ. ⁷Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ pwà Cinu jì y wẽ̀ ré jàlà n mə n vò Babyəlɔnɛ, n yí n cĩ́ ri ń pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y wa.⁸Zhowəcim tumə né dwã bɛ́ ǹdə́ pwarha tumə né nyɛ̀bɛ́ ń twĩ̀ mú e súlí kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ yú mu mú kɛ̃ Esərayɛl ǹdə́ Zhəda pyǎ bɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. Ń byǐ Zhɔwakɛ̃ ń pú mu n yə̀ pyɔ̌.⁹Zhɔwakɛ̃ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə lyɛlɛ; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, cànsɛ̀ sə̀tɔ̀ ǹdə́ dwã shíyə́. Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu yírh wə. ¹⁰Cɛ y gə́ tú e púl, pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ twĩ̀ lyì bə vò bə zə mɔ bə m'e bə̀ Babyəlɔnɛ, e súlí Cinu jì y wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à càn mɔ́, n zɛ̃̀ n ce ń da-byǐ Sədəcaasɛ yə̀ Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm pyɔ̌.¹¹Sədəcaasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń yà ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ rə̀dù; sə ń jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, byinə shí ǹdə́ rə̀dù. ¹²Ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ Cinu ń Yi rí yírh wə. Sə ń yə̀ ń cìn tɛ̃́ lwəl nyì-zwennə Zheremyi mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń zɔ̀m Cinu yil yil mú yé né yé.¹³Ń cẽ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ, ń yà ń ce n zə Yi yil ré n mə n bwəl nyí mú nyí ni shɔ̀nɔ̀ yò. Ń twĩ̀ yó-kùlù n súlí n kù ń wu, n cẽ ń yə̀ kwɛ̃̀ n bə̀ Cinu, Esərayɛl Yi rí sõ yé. ¹⁴Vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ dwí rí yó-cìnə́ bé myɛ súlí bə̀ búl bə̀ yə̀ bə̀ nà èdù yó zhì yé, dwə́ né dwã bɛ́ pwarha tumə né dwí gakó bə̀ y'à n'ê twĩ̀ mú yilə, sə bə̀ byèlè Cinu jì y ń yà ń zwẽ Zhərəzalɛm nɛ́ ń cìn yil mú.¹⁵Cinu, bə̀ nàmbala bɛ́ Yi rí tó rə̀ tùntúmə́ bé dɛnnɛ rə dámǎ rə zɔ̀m ǹdə́ bɛ rə k'a bwérhé, rə̀ y'à n'ê dùr rə̀ dwí rí ǹdə́ rə̀ sə̀pwà jì y nɔ̀nɔ̀, ¹⁶sə bə̀ y'à n'ê tùrh Yi tùntúmə́ bé, bə̀ n'ê fuuli rə̀ zɔ̀mà nɛ́, bə súlí bə̀ n'ê mɔ̀n rə̀ nyì-zwennə bé, kɔn b'e yí Cinu lyim rí j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ń dwí rí dɛ̃́dɛ̃́ rə̀ k'ê bə cə́m myɛ zhe yé.¹⁷Rə̀myɛ́ mɔ́ ce Cinu ce Kalədɛ lyì bí pyɔ̌ mɔ́ bə̀ n bú ǹdə́ bɛ, n gu bə̀ ébwá-dàlá bɛ́ bə̀ Yi jì y wẽ́ ǹdə́ búlə́ shù, ń yə̀ ébɔ́-dǎl ráá bóm ráá ezhɛ̀nɛ́ ráá náncɛ nɔ̀nɔ̀ myɛ dùr yé: n ce kɔn gakó ń jɔ̃̀ wa.¹⁸Kalədɛ lyì bí pyɔ̌ mɔ́ pwà Yi jì y wẽ̀ ré gakó, rə̀ nánfwààlɛ ǹdə́ rə̀ námpɔ́lsɛ ga, ǹdə́ Cinu jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ e súlí pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń lyì-fwààlɛ́ ga myɛ nyǎn rɛ́, n zə rə̀ gakó n mə n vò Babyəlɔnɛ. ¹⁹Bə ji Cinu jì y myǐn, bə wǔr Zhərəzalɛm cɔ w byíl-fwɛ̀lɛ̀ y è y'à kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ bə ló tɛ̃́, bə ji pyɔ̌ kǎlsɛ́ myǐn, bə cɔ̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à càn mɔ́ gakó lyə́m lyə́m.²⁰Kalədɛ lyì bí pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n pwà lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú búlə́ shù w yé né mó n mə n vò Babyəlɔnɛ mùnì ga n ce bə jǐrh ńmyɛ̌ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ yómə́, kɔn b'e yí Pɛɛrəsɛ pyǎ bɛ́ gə́ tú bə̀ b'e zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi rí. ²¹Èta Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń yà ń tó Zheremyi dɛnnɛ n zɔ̀m mɔ́ j'a pyìrh, ń yà ń yòwə̀:«Tənà y m'a pyẽ̀ tɛ̃́ nánfò byinə shə́-shàlpyɛ̀kɔn b'e yí è shìrhə́ dwã nɛ́ yó w pyìrh e m'e kwɛ̃̌ shìrhə́ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ mɛ̃ nánfò mó.»²²aPɛɛrəsɛ pyɔ̌ Səruusi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byin nã́yéé ré, Cinu Yi co surhə pyɔ̌ Səruusi wẽ́, mùnì ga Səruusi ce ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń yà ń tó ń nyì-zwennǝ Zheremyi dɛnnɛ n byili mú pyìrh. Pɛɛrəsɛ pyɔ̌ Səruusi ce bə bwə̀l, bə súlí bə kɛ̃ sábá bə pə ń pyə̀-tənà y nyí rí gakó wẽ́, bə m'e byili bə wɔ̀: ²³«Nyǐ Pɛɛrəsɛ pyɔ̌ Səruusi nyí rí: Cinu Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ mɔ́, pɔ nɛ lũ w pyə̀-tənèsé gakó, n zɛ̃̀ n pə nɛ nyí b'à lú jì Zhǝrǝzalɛm nɛ́, Zhəda tənà y wa, a pɔ̃. Mɔ̌ ń wɔ́ ń dwí rí lò á cəcəl w mó? Bə̀ Cinu ń Yi rí yál ǹdə́ rə̀-ná-cí sə n shə́r n vò!»

Esther

Chapter 1

¹Yò w kɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê zɔ̀m ò yò sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wẽ́ mó yàl pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛa yi ní. Zɛrzɛɛsɛ ńmyɛ̌ mɔ́ gə́ yà ń cǐ má nyí rí y'à bɔ̀n kə̀kàlsɛ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè ǹdə́ shàlpyɛ̀. È y'à zhì Ɛ̃ɛ̃dɛ e m'e vò Ecopyi. ²Ń gə́ tú n zwẽ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní, ń jòm ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y è y'à wɔ Suuzi pyɔ̌-dǒ w mó yó.³Ń gə́ wɛ̀rhɛ́ byinə nə̀tɔ̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yó w kwã nɛ́, ń tɛnɛ címsi nánfɔ̀lɔ̀ ń shərnə bé ǹdə́ ń tùntùnnə bé gakó yilə. Pɛɛrəsɛ ǹdə́ Mədi shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé, tənà y kə̀kàlsɛ́ lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ sə̀ shərnə bé bə̀ dwã yó ń sõ. ⁴N kwè dwã nánzhɔ̌, dwã zɔ̌m ǹdə́ shə́-lyɛlɛ, n mə n byili bi ń tənà y nə̀candɛ́ ǹdə́ è cɛ̀nɛ̀ rɛ́ e súlí è jɛ́nɛ́ rɛ́ gə́ yú má.⁵Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ gə́ lyɛ̃, pyɔ̌ mɔ́ tɛnɛ címsi dwã lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Suuzi pyɔ̌-dǒ w mó yilə, bə̀ nə̀cànà ǹdə́ bə̀ nə̀mwà ga yilə. Címsí jú pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y bɔ́ɔ́ w wẽ́ dwã nyàlpyɛ̀. ⁶Gàndɛ̀ námpwẽ̀ námpɔ̀pɔ́ɔ́rhɛ y'à lyẽ sə̀byì-kùlì cìbyǐr ni, rə jele yə nyɛ̀bɛ́ nə̀ lù ǹdǝ́ nǝ́kuuli tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê jǝ́jɛ̀mɛ́ nɛ ǹdə́ nyínsi námpwə̀rh ǹdə́ nánshɛ̀rh. Bə̀ y'à cĩ́ sánə́má ǹdǝ́ sǝ̀byǐ pala tɛ̃́. Bə zə nə́kuuli nánshimdi, nánpwẽ̀ ǹdə́ námbyín bə mù dwã nɛ bə ló jàà y èmyɛ́.⁷Sánə́má kǎ-zɔ̀má dwí dwí bə̀ y'à pɔ bɛ bə̀ m'ê nywɛ̀. Pyɔ̌ mɔ́ yɛ bɛ ǹdə́ də̀vɛ̃́ y ǹdə ń jàn gə́ wɔ̌ nɛ́. ⁸Lò gakó yà ń zhe sɔ́má ń nywɛ̀ ń gə́ nə́ ń yǎl nɛ́, bə̀ pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔ nyí ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə bé ne bə̀ bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə lò gakó gə́ nə́ ń yǎl nɛ́ bə pɔ̃.⁹Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ pyə̀-kɛ̃ Vəsətib myɛ yà ń tɛnɛ címsi kana bɛ́ yilə, pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ sõ kɛ̀lɛ́ wa. ¹⁰Címsí dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ nyɔ̃̀ də̀vɛ̃́ y n sú, ń wu zɛ̃̀ ò nyɛ̀. N zɛ̃̀ n byẽ̀ ń tùm-byǎc bwàlpyɛ̀ y bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́: Məwumə̃, Bəzəta, Arəbɔna, Bəgəta, Abəgəta, Zətarɛ ǹdə́ Karəkasɛ. ¹¹N pə bɛ́ nyí bə̀ bə̀ ce pyə̀-kɛ̃ Vəsəti bə̀ ń yé né, ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w ń yó wə. Ń yà ń nə́ ń yǎl n byili ń cɛ̀nɛ̀ rɛ́ lyì bí ǹdə́ shərnə bé ne, bə̀ ń yà ń càn dɛ̃́dɛ̃́.¹²Tùm-byǎ vò sə cĩ́ pyɔ̌ mɔ́ nyí rí pyə̀-kɛ̃ mɔ́ nɛ. Sə ń cẽ pyɔ̌ mɔ́ byə̀l ré shɔ̀. Rə̀myɛ́ ce pyɔ̌ mɔ́ lyim rí zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì mu dɛ̃́dɛ̃́.¹³Rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh lwarna bɛ́ n nyǐ ń gə́ mà n zə yò w n tó né; bə̀ pyɔ̌ mɔ́ yò gakó y'à wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nyǐ nyə́ né ǹdə́ lùl-e-púrsí yò mó bə̀ y'à mǎ dwã sə bə kwɛrhɛ wa. ¹⁴Rə̀myɛ́ yi ní Pɛɛrəsɛ ǹdə́ Mədi shərnə bé bwàlpyɛ̀ y Karəshəna, Shətarɛ, Adəmata, Tərəshiisi, Mərɛsɛ, Marəsəna ǹdə́ Məmukə̃, bə̀ tó bə̀ n'ê kál tənà y mɔ́, y'à ŋwɛ́nɛ́ ń yala nɛ. Bə̀ y'à wɔ́ lwarna. ¹⁵Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh be n wɔ̀: «Àmyɛ́ pyɔ̌, à twĩ̀ à tùm-byǎ pyə̀-kɛ̃ Vəsəti sõ ǹdə́ à nyí n zɛ̃̀ n cẽ re. Wɔ́ còrhò-tum tɛ̌ nyə́ né n'ê byili bə̀ bə̀ mə̌ sə bə pɔ̃ rə̀myɛ́ mɔ́ yilə?».¹⁶Məmukə̃ zɛ̃̀ n kwè nyí pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń shərnə bé yé né n wɔ̀: «È də̀ pyɔ̌ mɔ́ dúdú pyə̀-kɛ̃ Vəsəti fuuli yé, ń súlí n fuuli shərnə bé ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɔ pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́ mó. ¹⁷Bə̀ kana bɛ́ gakó gə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ pyə̀-kɛ̃ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ èta, bə̀ m'a ji kùr bə̀ n'ê nyǐ bə̀ byə́nə́ bé bə̀ mùrì bə̀ m'ê wə̀lə̀: ‹Pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ yà ń pɔ nyí bə̀ bə ce ń pyə̀-kɛ̃ Vəsəti bə̀ ń yé né sə ń cẽ ń yə̀ twí yé›. ¹⁸Zà cìcì Pɛɛrəsɛ ǹdə́ Mədi shərnə bé kana bɛ́ bə̀ nyɛ̀ɛ̀ pyə̀-kɛ̃ mɔ́ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́, m'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta bə̀ byə́nə́ bé né. Fuulu mú mə̀myɛ́ la ce bə̀ lyimə zɛ̃̀.¹⁹19 Rə̀myɛ́ ce, pyɔ̌ gə só sə n vùr nyí bə̀ pyə̀-kɛ̃ Vəsəti kə́ ń tá ń bàn ń yé né yé, sə wɔ́ kɛ̃ dõ, ń cɔ̃̀ mɔ, ń mà n yə̀ pyə̀-kɛ̃ ń jàà wa. Sə bə kɛ̃ rɛ Pɛɛrəsɛ ǹdə́ Mədi nyə́ né wẽ́, èta rə̀ tá la kwǎrh yé. ²⁰Sə nyí rə̀myɛ́ gə yú tənà y è já mɔ́ nyí rí gakó wẽ́, kana bɛ́ gakó m'a nyàm bə̀ byə́nə́ bé, bə̀ lyì-fɔ̀lɔ̀ ǹdə́ bə̀ nə̀mɔ̀ ga.»²¹Zɔ̀mɛ̀ rə̀myɛ́ yə̀ nyàn ǹdə́ pyɔ̌ ǹdə́ ń shərnə bé, n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ ǹdə Məmukə̃ gə́ byili ní. ²²N ce bə kɛ̃ sábá bə pə ń tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́, nə kɛ̃ tənà y kə̀kàlà gakó kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ wẽ́, dwí gakó rə̀ zɔ̀mà nɛ́ wẽ́. Sábá nə̀myɛ́ y'à n'ê byili bə̀ bal gakó mə̌ sə n cìní ń kɛ̀lɛ́ y sə n zɔ̀m ń dwí zɔ̀mà nɛ́.

Chapter 2

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ lyim rí tú rə b'e tu. N zɛ̃̀ n kə́ n lyǐrh Vəsəti yò w yò, ń gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́, e súlí nyí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à vùr ń shò kwã nɛ́ mɔ́ yò. ²Ń tùntùnnə bé zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Pyɔ̌, kɔn mə̌ bə̀ bə̀ pyǎ kana-byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l bal párá, bə j'à càn dɛ̃́dɛ̃́ bə pɔ̃́.³Cír lyì ǹ tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́ bə vò bə zə kana-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l bal párá, bə j'à càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ bə m'e bə̀ Suuzi pyɔ̌-dǒ w wə, kana kɛ̀lɛ́ y wẽ́. Ege, pyɔ̌ tùm-byǐ mú, ń kana bɛ́ yìlnə mó, mà n nyǐ bə̀ yò, n pə bɛ yala kɔrhɔ nǔrh bə tùr. ⁴Sə kana-byǎ bɛ́ cìn-kɔrhɔ mɔ́ kwã, kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yú pyɔ̌ bùlə̀ sə e jǐrh pyə̀-kɛ̃ Vəsəti jàà y wa.» Sə pyɔ̌ mɔ́ swéné zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ èta.⁵Zhwifu mə̀dù yà ń wɔ Suuzi pyɔ̌-dǒ w wə, ń yà ń yíl Mərədoshe. Ń da mɔ́ yà ń yíl Yəyiiri, Yəyiiri yà ń wɔ́ Shəmeyi byǐ, Shəmeyi yà ń wɔ́ Ciishia byǐ. Ń yà ń wɔ́ Bɛ̃zhamɛ̃ kwálá y lò. ⁶Ń yà ń wɔ́ byɛ̀bɛ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ pwà n mə n shə́r Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́ mə̀dù; Bə̀ y'à tó dwã bə zə bə̀myɛ́ ǹdə́ Zhəda pyɔ̌ Yǝkɔnǝya bə m'e bə̀ Babyəlɔnɛ.⁷Mərədoshe yà ń nə́ ń kɔ̀n ń da da-byǐ bə̀kɔ́ ń yà ń yíl Adasa; bə̀ y'à n'ê byẽ̀ mo myɛ bə̀ Esətɛɛrɛb. Bə̀kɔ́ ńmyɛ̌ yà ń kə́ ń bə da ǹdə́ ná zhe yé. Sə ń yà ń wɔ́ kɛ̃-byì-bóm ń càn dɛ̃́dɛ̃́, ń yé-zwã̌ y càn. Ń da mɔ́ ǹdə́ ń ná mɔ́ cu kwã nɛ́, Mərədoshe kwè mo n kɔ̃̀ ǹdə ń sə̀pwà bə̀kɔ́ ta.⁸Bə̀ gə́ byili pyɔ̌ mɔ́ nyí rí lyì bí gakó ne kwã nɛ́, bə̀ zɔ kana-byǎ nánzhɔ̌ bə m'e bə̀ Suuzi pyɔ̌-dǒ w wə. Sə Esətɛɛrɛ yà ń wɔ bə̀ wẽ́. Bə zə ńmyɛ̌ ǹdə́ ń dwã bɛ́ bə m'e vò pyɔ̌-dǒ. Ege, pyɔ̌ kana bɛ́ yìlnə mó, yà ń nə́ ń nyǐ bə̀ yò. ⁹Ege swéné Esətɛɛrɛ yò n zɛ̃̀ ń nə́ ń nyǐ ń yò cɛ̀nɛ̀. N zɛ̃̀ yə̀wǎl yə̀wǎl, n pə nǔrh ń cìn kɔrhɔ yilə ǹdə́ kùjú kɔ̀bɔ́ ń mə̌ sə n jí mú gakó, n súlí n pɔ̃ pyɔ̌-dǒ kana-byǎ bɛ́ bwàlpyɛ̀ y byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à sú yírh du bə̀ dwã bɛ́ mɔ́ bə̀ la yə̀ ǹdə́ mɔ. N zɛ̃̀ n vùr ńmyɛ̌ ǹdə́ kana-byǎ bɛ́ ga n ce jì y kɛ̀bɛ́ e càn du sə̀ ga kana kɛ̀lɛ́ y wẽ́ mó wə.¹⁰Esətɛɛrɛ yə̀ ce lòlò lwar ń dwí rí ráá ń lùlnə̀ bé pár yé. Mərədoshe yà ń nə́ ń cə̀r mo bə̀ ń bə̀ká n byili ri yé. ¹¹Dɛ̃ gakó, Mərədoshe yà ń nə́ ń gúgwírhí tɛ̃́ kana kɛ̀lɛ́ y yé y wə, ń la mə n bwə̀rh Esətɛɛrɛ jàn yò, sə n lwar bə̀ gə́ zhe mo né.¹²Kana-byǎ bɛ́ bə̀ wɔ kana kɛ̀lɛ́ y wẽ́ mó y'à mə̌ sə bə kwè byin námpúm bə m'e kwɛrhɛ bə̀ cìn kɔn tó kana cìn-kɔrhɔ nyí rí gə́ n'ê byili ní: cànsɛ́ shə̀ldù w nã́yésé bə̀ n'ê tùr myííri nwə̃̌; Sə̀ shə̀ldù w dwã bɛ́ bə zɛ̃̀ bə tùr cǝ́mǝ́ bǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́, e súlí kana bwẽ́ wẽ̀ dwã. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, kɛ̃-byǐ gakó y'à zhe è dɛ̃ è mə̌ sə e vò pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ sõ. ¹³E gə tú è n'ê shə́r kana bɛ́ kɛ̀lɛ́ y wẽ́ e la pyɔ̌ mɔ́ sõ yi ní, bə̀ y'à n'ê pɛ y tɛ̀bɛ́ gakó è y'à n'ê yǎl è m'ê la gàà mɔ́.¹⁴È y'à n'ê zhə̀l pyɔ̌ mɔ́ sõ də̀dɛ̀nɛ́. È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ cɛ-lár rɛ́, bə zɛ̃̀ bə zə y bə k'a vò kana bɛ́ kɛ̀lɛ́ y dõ wẽ́, sə̀lyè nyǎ yá. Wɔ́ Shaashəgazɛ, ń yà ń nə́ ń nyǐ kɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ mɔ́ yò. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń wɔ́ pyɔ̌ tùm-byǐ mú ń nə́ ń yìlì ń bwə̃́ə̃́ bé ne mó. Sə kɛ̃-byǐ y èmyɛ́ y'à k'ê t'â ji nà pyɔ̌ sõ ǹdə́ è gə də̀ pyɔ̌ ń nə́ ń yǎl y n zɛ̃̀ n byẽ̀ e yil bə̀ è bə̀ yé.¹⁵Sə Abyəyəyil bə̀kɔ́, Esətɛɛrɛ, ń da da-byǐ byǐ Mərədoshe kwè ń nə́ ń nyǐ ń yò ǹdə ń bə̀kɔ́ ta mɔ́, dɛ̃ rɛ́ gə́ tú rə yí ń la pyɔ̌ mɔ́ sõ, ń yə̀ kɔn dõ lwə̀l e súlí tɛ̀bɛ́ Ege, pyɔ̌ tùm-byǐ mú, ń kana bɛ́ yìlnə mó, yà ń byili mu mú yé. Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê nɛ Esətɛɛrɛ mɔ́ y'à só mo. ¹⁶Bə zə Esətɛɛrɛ bə bə̀ pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ sõ, ń pyɛ̀lɛ̀ jì y wẽ́, cànsɛ̀ shyí nyǎ y bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ Təbɛtɛ cànàc y wẽ́ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ zhe byinə nyàlpyɛ̀ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yó.¹⁷Pyɔ̌ mɔ́ swéné Esətɛɛrɛ dwini kana bɛ́ dwã bɛ́ gakó, n swéné ń yò dwini kana-byǎ bɛ́ dwã bɛ́. N zɛ̃̀ n pú mu pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú, n ce n jǐrh pyə̀-kɛ̃ Vəsəti jàà y wa. ¹⁸Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n tɛnɛ címsi nánfɔ̀lɔ̀ ń shərnə bé ǹdə́ ń tùntùnnə bé yilə, Esətɛɛrɛ yil yilə. Rə̀myɛ́ yó, n ce tənà y kə̀kàlsɛ́ yẽ̌ sə̀ myə̌l-kwǎndɛ́ pɔ mɔ nɛ, n zɛ̃̀ n yɛ sɛ ǹdə́ pansɛ ǹdə ń jàn gə́ wɔ̌ nɛ́.¹⁹19 Bə̀ gə́ k'a bwérhé bə pwà kana-byǎ bɛ́ bə m'e vò pyɔ̌-dǒ wə, twər rə̀lyè nyǎn rɛ́ yó yi ní, ǹdə́ Mərədoshe yà ń jě pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ bwə̀rə̀ y wə. ²⁰Rə̀myɛ́ yó, ǹdə́ Esətɛɛrɛ yà ń gwẽ̌ yə̀ ń lùlnə̀ bé ǹdə́ ń dwí rí pár lòlò ne byili yé, ǹdə Mərədoshe gə́ yà ń pɔ mɔ nyí ní. Esətɛɛrɛ yà ń nə́ ń tó tɛ̀bɛ́ Mərədoshe yà ń nə́ ń byili mu mú ni ǹdə ń gə́ yà ń gwẽ̌ wɔ ń sõ mó ta. ²¹Dɛ̃ rə̀dù, pyɔ̌ mɔ́ tùm-byǎ bə̀lyè pyà bə̀ gə́ m'a tó né bə gu pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ, bə̀ bə̀ lyimə y'à n'ê yì mu dɛ̃́dɛ̃́. È y'à wɔ́ Byəgətã ǹdə́ Tɛrɛshɛ. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à n'ê dɛ̃̀ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ y ne. Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ Mərədoshe yà ń jě pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y yé y wə,²²Sə ń gə́ lwar yò wə́, ń kwè w n vò n cĩ́ Esətɛɛrɛ nɛ. Esətɛɛrɛ myɛ zɛ̃̀ n kwè w n vò n cĩ́ pyɔ̌ mɔ́ nɛ, bə̀ wɔ́ Mərədoshe ń byili mu wə. ²³Bə zɛ̃̀ bə twə́l yò w nə̀rh bə púrí wɔ́ zhə̀nà. Bə tɔ̌r tùntùnnə bé bə̀lyè y də̀-jɔrhɔ́ nɛ bə gu. Bə zɛ̃̀ bə kɛ̃ yò w tənà y ywẽ̀ ré sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́, pyɔ̌ mɔ́ yírh wə.

Chapter 3

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ pɔ pyɛ̀lɛ̀ Amã nɛ. Amã wɔ́ Amədata byǐ, Agaagɛa dwí rí lò. Ń pɔ mɔ pyɛ̀lɛ̀ n ce n jǐrh ń shərnə náncɛ. ²Pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə bé byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ ń kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ w mó, y'à n'ê jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó bə̀ súlí bə̀ wùlì tɛ̃́ Amã yé né. Wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ ń yà ń pɔ nyí rí rə̀myɛ́. Sə Mərədoshe cẽ nə̀dwə́nə́ yó jǒm ǹdə́ tɛ̃́ wùlù mú yò.³Pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə bé zɛ̃̀ bə bwə̀rh Mərədoshe bə wɔ̀: Bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ cẽ pyɔ̌ mɔ́ nyí rí zõ? ⁴Dɛ̃ gakó bə̀ y'à n'ê càrhh bə̀ bwə̀rhə́ y né, sə Mərədoshe yà ń tá ń nyǐ bə̀ sõ yé. Rə̀myɛ́ yó, bə zɛ̃̀ bə vò bə cĩ́ Amã nɛ, bə la m'e nyǐ ǹdə́ Mərədoshe gə gwẽ̌ mà n zhì n wɔ̀ bə̀ ń tá ń la ń nə̀dwə́nə́ yó jǒm sə n wùlì tɛ̃́ ń gə́ wɔ́ Zhwifu mú yilə.⁵Amã gə́ púrí Mərədoshe tá ń jòm ń nə̀dwə́nə́ yó, s'e m'e zɔ̀m n wùlì tɛ̃́ ń yé né zɔ̀mà, ń lyim j'a zɛ̃̀. ⁶Bə̀ gə́ ce n lwar Mərədoshe dwí rí pár mɔ́ ce, ń yə̀ pyà sə n pə còrhò-tum Mərədoshe dúdú ne yé. Amã pyà sə n ce Mərədoshe dwí rí, è n'ê yǎl e wɔ̀ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ tənà y wẽ́ mó jé tɛ̃́.⁷Pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə shí ǹdə́ nə̀lyè nyǎn rɛ́, cànà nã́yéé y bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ Nəsã mɔ́ wẽ́, Amã ce bə tə́ tántɛ́ɛ́. Bə̀ n'ê byẽ̀ tántɛ́ɛ́ èmyɛ́ bə̀ «Purim». Èta sə bə m'e lwar cànà kɛ̀bɛ́ ǹdə́ dɛ̃ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a myɛrhɛ ǹdə́ yò w tũ̌. Sə tántɛ́ɛ́ y èmyɛ́ tu cànsɛ̀ shí ǹdə́ sə̀lyè nyǎ yá, Adaarɛ cànàb y yó.⁸Amã wɔ̀ pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ nɛ: «Pyɔ̌, dwí rə̀dù ŋwɛ́nɛ́ rə̀ làà tɛ̃́ ǹ tənà y kə̀kàlsɛ́ lyì bí gakó cəcəl wə e jà rə̀ jě jě rə̀ nyí. Rə̀ nyə́ né ǹdə́ dwə́ né dwã bɛ́ nyə̀ná nɛ́ də̀ rə̀dù yé. Rə̀ t'â shɛ̀nɛ́ rə̀ tó pyɔ̌ mɔ́ nyə́ né ne yé: Pyɔ̌ gə yě sə n dámǎ n nyǐ rə̀ yò. ⁹Kɔn gə wɔ́ pyɔ̌ pùbùlə̀, sə bə kɛ̃ sɛ́bɛ́ bə pə nyí bə̀ bə̀ ce bə jé tɛ̃́. À m'a zɛ̃̀ a gə̀ wár-kùlsì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíc a ce pyɔ̌ tùntùnnə bé jɔ̃̀ w bə ló pyɔ̌ nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y wə.»¹⁰Rə̀myɛ́ yó pyɔ̌ mɔ́ vùr ń jə̀fɔ́lɛ́-cə̀-byǐ y ń mə́ ń cĩ́ ń ŋwɔ̀nɔ́ w myɔrhɔ nyə́ né ń nə́ ń pɛ mɔ́ sábá nɛ́ yó mó ń jə̀fɔ́lɛ́ nɛ n pə Zhwifubá zù-bal Amã nɛ. Amã yà ń wɔ́ Amədata byǐ, Agaagɛ dwí rí lò. ¹¹Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ Amã nɛ: «Yẽ̌ ǹ wársɛ́ nɛ; sə́ wɛ̀rhɛ́ dwí rí rə̀myɛ́ mɔ́ ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́.»¹²Cànà y nã́yéé y dwã shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ yùwə̀, bə byẽ̀ pyɔ̌ sá-kanna bɛ́ dwã yó. Bə kɛ̃ Amã nyə́ né cìcì mú nə̀ kɔn gakó wẽ́, bə pə pyɔ̌ shərnə náncɛsɛ́ nɛ ǹdə́ tənà y kə̀kàlsɛ́ yé né cìnǝ́ bé ne e súlí dwí gakó yé né cìnə́ bé ne. Bə kɛ̃ rɛ bə pə tənà y kə̀kàlà gakó ne è kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ wẽ́ ǹdə́ dwí gakó ne rə̀ zɔ̀mà nɛ́ wẽ́. Bə kɛ̃ rɛ pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ yil yilə bə zɛ̃̀ bə cĩ́ ń ŋwɔ̀nɔ́ w myɔrhɔ w nɛ́ ǹdə́ ń jə̀fɔ́lɛ́ cə̀-byǐ yə́. ¹³Bə vùr lyì bə pə sábá nɛ́ pyə̀-tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́. Sábá nə̀myɛ́ y'à n'ê pɛ nyí bə̀ bə̀ gwirhi Zhwifubá dwí rí lyə́m lyə́m, bə̀ bə̀ gu bi, bə̀ bə̀ ce bə jé tɛ̃́, bə̀ bə̀sɔ́ná ǹdə́ bə̀ náncɛrh ga, bə̀ kana ǹdə́ bə̀ byǎ ga, sə bə bubu bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́. Bə vùr dɛ̃ yò òmyɛ́ tũ̌ yilə, sə è y'à wɔ́ cànsɛ́ shí ǹdə́ sə̀lyè nyǎ yá, Adaarɛ cànà y dwã shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ yùwə̀.¹⁴Nyí rí sɛ́bɛ́ rɛ́ y'à mə̌ dwã sə rə yí tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́ sə bə súlí bə bwə̀l bə byili dwə́ né gakó ne mùnì nə tɛnɛ nə̀ cìn dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yilə. ¹⁵Pyɔ̌ mɔ́ ce byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ sábá nɛ́ mɔ́ du làlà bə ce ń nyí rí sɛ́bɛ́ rɛ́ j'a yí Suuzi pyɔ̌-dǒ wə. Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Amã y'à zɛ̃̀ bə jě bə̀ n'ê nywɛ̀. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Suuzi lyì bí y'à n'ê yə́yɛ́lɛ́ tɛ̃́.

Chapter 4

¹Mərədoshe gə́ nyɛ̀ɛ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê tɛnɛ bə̀ yil mú nyí rí, n kǎr ń gàndɛ́, n zɛ̃̀ n zù gàndɛ rə̀ nyal ǹdə́ ywə́ə́le, n súlí n tɛ̃́ tɔ̀mɔ̀ n ló ń yó wəa. N zɛ̃̀ n du cɔ w wa, ń nə́ ń búbwéé wu-zhùlù búbwéé. ²Ń gə́ yú pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ y wə, n swə́rh n zhì gàà, bə̀ kɔn y'à súl sə lò zù yóló-gɔ̀nɔ̀ ń mə́ ń zù pyɔ̌ sõ kɛ̀lɛ́ wa. ³Wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ y'à zhe Zhwifubá tənà y kə̀kàlà kɛ̀bɛ́ gakó pyɔ̌ mɔ́ nyí rí y'à yú è wẽ́ mó ǹdə wɔ́ lò ń cu ta: bə̀ y'à n'ê lyẽ bə̀ nyí, bə̀ n'ê kúrh yə́-nàná ǹdə́ zúzúnú cìlə́; bə̀ nánzhəzhɔ̌ y'à pyě ywə́ə́le gàndɛ ǹdə́ tɔ̀mɔ̀ yó.⁴Kana-byǎ bɛ́ bə̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Esətɛɛrɛ mɔ́ e súlí ń tùm-byǎ bɛ́ zə yò w nyí rí bə yí mu, sə ò ce ń wu zhìlì dɛ̃́dɛ̃́. N zɛ̃̀ n pə gàndɛ bə̀ bə̀ pə Mərədoshe ne bə̀ ń lyə́r ń yóló-gɔ̀nɔ̀ wá, sə ń yə̀ shɛ̀nɛ́ yé. ⁵Rə̀myɛ́ yó, Esətɛɛrɛ byẽ̀ Ataakɛ, pyɔ̌ tùm-byǎ bɛ́ ń yà ń ce bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń nyí ni mú mə̀dù, n twĩ̀ mu n vò n bwə̀rh Mərədoshe n nyǐ wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ zhe mo, sə n súlí n bwə̀rh mo kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ zhe mo mó kùrə̀.⁶Ataakɛ du n vò n nə Mərədoshe cɔ w pòpwə̀lə̀ y è zǎ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ y mó wə. ⁷Mərədoshe zɛ̃̀ n cĩ́ mu kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ gakó; n súlí n cĩ́ mu wɛ́rɛ́ y kɛ̀bɛ́ Amã yà ń bwəl è nyí mú ń la n ce bə ló pyɔ̌ nə̀cɛ̀ndɛ́ yó mùnì sə n nə sɔ́má n mə n ce Zhwifubá jé tɛ̃́ mɔ́ nyí rí. ⁸N vùr pyɔ̌ mɔ́ nyí rí bə̀ bwə̀l Suuzi ní bə̀ bə̀ ce Zhwifubá jé tɛ̃́ mɔ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ n pɔ̃, bə̀ ń pɛ rɛ Esətɛɛrɛ nɛ mùnì ga n lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, sə n súlí n pɔ̃ nyí bə̀ ń zhəl n vò n tu pyɔ̌ mɔ́ tɔ̀mɔ̀, sə n zə ń cã̌ nɛ ń dwí rí yilə.⁹Ataakɛ kə́ n zə Mərədoshe nyí rí n bə̀ cĩ́ Esətɛɛrɛ nɛ. ¹⁰Esətɛɛrɛ zɛ̃̀ n kə́ n twĩ̀ Ataakɛ Mərədoshe sõ ǹdə́ nyí n wɔ̀: ¹¹«Pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə bé ǹdə́ pyə̀-tənà y kə̀kàlsɛ́ lyì bí gakó yě nyí rí rə̀ n'ê byili bə̀ lò mɔ̌ mɔ̌, bal ráá kɛ̃, ǹ gə ju ǹ nà pyɔ̌ sõ n jà ń yə̀ mó byẽ̀ bə̀ n'ê gwi rə̀-ná-cí. Rə̀-ná-cí lú e zə myə̌l rə̀myɛ́ yi ní mú, wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ gə zhẽ̌ ń sánə́má pyɛ̀lɛ̀-də̀dɔ̀lɔ̀ w n cèlè ń səta. Lò tá ń gar rɛ yé. Nyǐ è zhe dwã shɛ́-ètɔ̀ bə̀ gwẽ̌ yə̀ àmyɛ́ cìcì mú byẽ̀ b'à bə̀ pyɔ̌ sõ yé.» ¹²Bə bə̀ bə ce Mərədoshe lwar kɔn dɛ̀bɛ́ Esətɛɛrɛ byili mú.¹³Rə̀myɛ́ yó, Mərədoshe twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Esətɛɛrɛ nɛ: «Ǹ bə̀k'á bù bə̀ ǹ gə́ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y wẽ́ mó ce, è wɔ́ ǹ dúdú ǹ m'ǎ lú tɛ̀bɛ́ bə̀ la Zhwifubá ne wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yé né yé. ¹⁴Ǹ gə pyɛ́nɛ́ ń shĩ̌ ǹ nyí, cìn nɛrɛ́ ǹdə́ vwǎrh m'a shí jàà dõ w Zhwifubá yilə, sə ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ da kɛ̀lɛ́ kùr m'a jé cɛ yó. Mɔ̌ ń nə yě sə è gə wɔ́ yò w kɔ̀bɔ́ kɔrhɔ yil ǹ jǐrh pyə̀-kɛ̃?»¹⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Esətɛɛrɛ zɛ̃̀ n twĩ̀ bə pə nyí Mərədoshe ne n mə n lyár mɔ n wɔ̀: ¹⁶«Zhəl ń vò ń kal Zhwifubá bə wɔ Suuzi ní mú gakó ń cĩ́ dwã yó, s'á lyẽ á nyí à yilə, á bə̀k'á jí s'á bə̀k'á nyɔ̀ myɛ yé, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga dwã nə̀tɔ̀ wẽ́. Àmyɛ m'a zə kana-byǎ bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ mɔ́, nə́ lyẽ nə́ nyí.» Rə̀myɛ́ kwã, à m'a zɛ̃̀ a vò pyɔ̌ mɔ́ sono ǹdə́ kɔn súl ga; má è gə wɔ́ cu myɛ à m'a cì. ¹⁷Rə̀myɛ́ yó, Mərədoshe zɛ̃̀ n lyɛ̃, n vò n wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ Esətɛɛrɛ yà ń pɔ mɔ rə̀ nyí mú cìcì.

Chapter 5

¹Nyì-lyõṍ dwã nɛ́ nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, Esətɛɛrɛ zù ń pyə̀-kɛ̃ gàndɛ́, n zɛ̃̀ n vò ń zhǐ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y wu w wə, n zə ń yé n zǎ pyɔ̌ mɔ́ jì yə́. Rə̀myɛ́ yó ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ yà ń jě ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, ń jì y wə, n zə ń yé n zǎ étwí-ènyí rí. ²Pyɔ̌ mɔ́ gə́ nɔ pyə̀-kɛ̃ Esətɛɛrɛ ń zhǐ kɛ̀lɛ́ y wu w wə, ń nyǐ mu ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n kwè ń sánə́má pyɛ̀lɛ̀-də̀dɔ̀lɔ̀ w n cèlè ń səta. Esətɛɛrɛ bwəlse n dwə̀rh ò yó w ne.³Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «pyə̀-kɛ̃ Esətɛɛrɛ, bə̀kɔ́n rə̀ zhe mó? Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yàlá? È gə wɔ́ à tənà y kə̀kàlà myɛ à m'a pɔ̃́ ya.» ⁴Esətɛɛrɛ lyár pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀: «Kɔn gə wɔ́ pyɔ̌ pùbùlə̀, sə n zə Amã n bə̀ címsí à tɛnɛ ń yil mú jàà w zà.»⁵Pyɔ̌ mɔ́ já n wɔ̀: Ce-nə Amã bə̀ làlà n shɛ̀ Esətɛɛrɛ byə̀l ré. Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Amã zə dwã bə bə̀ Esətɛɛrɛ címsí ń tɛnɛ mɔ́ jàà wa. ⁶Bə̀ gə́ tú bə̀ n'ê nywɛ̀ də̀vɛ̃́ y yi ní, pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh Esətɛɛrɛ n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ lwə̀lə̀? À m'a pɔ̃́ rɛ! Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yàlá? È gə wɔ́ à tənà y kə̀kàlà myɛ, à m'a pɔ̃́ ya.⁷Esətɛɛrɛ lyár n wɔ̀: kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â lwə̀l mó...? Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â yǎl mɔ́...? ⁸Pyɔ̌ gə zhe wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ nɛ, n zɛ̃̀ ń nə́ ń yǎl n pɛ̃ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la mɔ lwə̀l mó ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â yàlá, sə n kə́ n zə Amã n mə n bə̀ címsí à la tɔnɔ á yil nəkɔl mɔ́ jàà wa. Rə̀myɛ́ yi ní à m'a zɛ̃̀ a byili mu ri.»⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ Amã shə́r pyə̀-kɛ̃ mɔ́ sõ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, mɔ̀n y'à wɔ ń yé y wə. Ń gə́ yú pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ bwə̀rə̀ y w n nə Mərədoshe gàà. Sə Mərədoshe yə̀ zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ yé, n yə̀ kəkə ń yẽ́ myɛ cìcì yé. Rə̀myɛ́ ce Amã lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì Mərədoshe dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁰Sə ń zɔ ń cìnə̀, n lyɛ̃ n vò jè. Ń gə́ yú jè, n twĩ̀ bə byẽ̀ ń dɔwabá ǹdə́ ń kɛ̃ Zərɛshɛ n cĩ́ dwã yó. ¹¹N zɛ̃̀ n byili bi n nə̀cɛ̀ndɛ́ jɛ́nɛ́ rɛ́ ǹdə́ ń bə̀sɔ́ná bɛ́ yó gə já nɛ́, n súlí n zɔ̀m kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó pyɔ̌ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ n mə n zhẽ̌ ń yó w dɛ̃̌ mɔ́, n súlí n ce ń du shərnə bé ǹdə́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə bé mó yò.¹²Amã súlí n wɔ̀: «kɔn súlí myɛ wɔ́ àmyɛ́ dúdú pyə̀-kɛ̃ Esətɛɛrɛ byẽ̀ a tó pyɔ̌ mɔ́ nɛ a yə̀ ń címsí jàà wa. Ń k'á nə́ ń byẽ̀ ne b'à tó pyɔ̌ mɔ́ nɛ a bə̀ nəkɔla. ¹³Sə à gə nɔ Mərədoshe, Zhwifu yə́, è jě pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ y w gakó, à k'â t'â nyǐ rə̀myɛ́ mɔ́ ǹdə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùr ta yé.»¹⁴Rə̀myɛ́ yó, ń kɛ̃ Zərɛshɛ ǹdə́ ń dɔwabá zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Ce bə wɛ̀rhɛ́ də̀-jɔrhɔ́ ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ yí jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu. Nəkɔl nəkɔkɔ́lɛ́ y sə́ lwə̀l nyí pyɔ̌ nɛ bə̀ bə̀ tɔ̌r Mərədoshe ò nɛ; rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń tó pyɔ̌ nɛ á vò címsí ǹdə́ wu-nyɔ̃̀.» Sə Amã swéné zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́, n zɛ̃̀ n ce bə wɛ̀rhɛ́ də̀-jɔrhɔ́ wá.

Chapter 6

¹Cəcɛ̃ y èmyɛ́ mɔ́, pyɔ̌ mɔ́ yà ń wàr ń nə́ ń dɛ̀ɛ̀ yé. N zɛ̃̀ n ce bə kwè Tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́, sɛ́bɛ́ rɛ́ tənà y ywẽ̀ ré kɛ̃ rə̀ wẽ́ mó bə bə̀, bə kàrmə̀ rɛ ń yé né. ²Bə kàrmə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ Byəgətã ǹdə́ Tɛrɛshɛ, pyɔ̌ tùm-byǎ bɛ́ bə̀ y'à n'ê yìlì ń kɛ̀lɛ́ bwə̀rə̀ y mó gə́ y'à n'ê pyà pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ gu mú, Mərədoshe zɛ̃̀ n jǐrh bə̀ kùrə̀ mó. ³Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n bə̀ wɛ̀rhɛ́ bə m'e zhẽ̌ Mərədoshe yó dɛ̃̌? Pyɛ̀lɛ̀ tɛ̌ bə̀ pɔ mɔ rə̀myɛ́ mɔ́ yilə?» Ń tùntùnnə bé lyár mɔ bə wɔ̀: «Bə̀ yə̀ mo pyɛ̀lɛ̀ də́-byǐ myɛ pɛ yé»⁴Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh: «Mɔ̌ ń wɔ kɔ̀nɔ́ w wa? Rə̀myɛ́ yó ǹdə́ Amã nə́ ń yí pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y kɔ̀nɔ́ w yé y wə. Ń yà ń tú ń la ǹ lwə̀l pyɔ̌ nɛ bə̀ ń ce bə tɔ̌r Mərədoshe də̀-jɔrhɔ́ w ń tɛnɛ ń yil mú ne. ⁵Tùntùnnə bé lyár mɔ bə wɔ̀: «Wɔ́ Amã ń wɔ kɔ̀nɔ́ w wa». Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n ce bə wɔ̀ mɔ bə̀ ń zwí. ⁶Amã já n zù. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n bə̀ mə̌ sə bə wɛ̀rhɛ́ lò mɔ̀bɔ́ pyɔ̌ nə́ ń yǎl n zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ nɛ?» Amã wɔ̀ ń cìn ni: «Mɔ̌ dõ pyɔ̌ mà n yǎl n zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ ǹdə́ è gə də̀ àmyɛ́?»⁷Amã zɛ̃̀ n lyár pyɔ̌ n wɔ̀: «Pyɔ̌ gə nə́ ń yǎl n zhẽ̌ lò yó dɛ̃̌, ⁸sə bə zù rə̀-ná-cí mú pyɛ̀lɛ̀ gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ pyɔ̌ cìcì zùwə̀, bə ce n jòm eshã kɛ̀bɛ́ pyɔ̌ jòm, bə zɛ̃̀ bə cĩ́ pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú è yó wə. ⁹Bə̀ m'a zɛ̃̀ bə pə gɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ eshã y shərnə mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê nyàm mɔ́ nɛ. N zù gɔ̀nɔ̀ w mɔ̀bɔ́ pyɔ̌ nə́ ń yǎl n zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ mɔ́ nɛ, n ce n jòm eshã y n zɛ̃̀ n tu è yé né n nə́ ń vwɛ̃ n mə n kwè cɔ w sə-bya yá, ń mə́ ń bwə̀l ń zhe: ‹Nyǐ-nə pyɔ̌ gə́ ya n wɛ̀rhɛ́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ nɛ́!› »¹⁰Rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ Amã nɛ: «Kɔn càn, zhəl làlà ń vò ń kwè gɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ eshã yá, sə́ vò ń wɛ̀rhɛ́ èta ǹdə́ Mərədoshe, Zhwifu mú ń jě à bwə̀rə̀ y w mó. Ǹ bə̀k'á dàl tɛ̀bɛ́ ǹ byili mú rə̀dù ga yé. ¹¹Amã lyɛ̃ n vò n zə gɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ eshã y n mə n bà. N zù gɔ̀nɔ̀ w Mərədoshe ne, n ce n jòm eshã y n zɛ̃̀ n tu è yé né ń nə́ ń vwɛ̃ n mə n tó cɔ w sə-bya yá, ń mə́ ń bwə̀l ń zhe: ‹Nyǐ-nə pyɔ̌ gə́ ya n wɛ̀rhɛ́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ nɛ́!› »¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Mərədoshe kə́ n kwɛ̃̀ n vò pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y bwə̀rə̀ y wə, sə Amã kwɛ̃̀ n dùr làlà n vò jè ǹdə́ wu-zhùlù ǹdə́ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀. ¹³Amã zɛ̃̀ n cĩ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ yú mu mú ń kɛ̃ Zərɛshɛ ǹdə́ ń dɔwabá gakó ne. Ń cícírnə bé ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ: «Mərədoshe mó mɔ̀bɔ́ ǹ ju kùr ǹ nə́ ń jí cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ń yé né mó gə wɔ́ Zhwifu, sə nyǐ ǹ bə ń yàlà zhe yé, ǹ cìzhìl ré m'a j'â n'ê súlí gaga ń yé né.» ¹⁴pyɔ̌ tùm-byǎ j'a bə̀ ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ n'ê zɔ̀mà. Bə wɛ̀rhɛ́ làlà bə zə Amã bə m'e vò címsí Esətɛɛrɛ yà ń tɛnɛ mɔ́ jàà wa.

Chapter 7

¹Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Mərədoshe lyɛ̃ bə vò pyə̀-kɛ̃ Esətɛɛrɛ sõ bə̀ la vò bə jí címsí. ²Címsí twər rə̀lyè nyɛ̌sɛ́ dɛ̃ rɛ́, bə̀ gə́ tú bə̀ n'ê nywɛ̀ də̀vɛ̃́ y yi ní, pyɔ̌ mɔ́ kə́ n bwə̀rh Esətɛɛrɛ n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ lwə̀lə̀? À m'a pɔ̃́ rɛ! Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yàlá? È gə wɔ́ à tənà y kə̀kàlà myɛ, à m'à pɔ̃́ ya.»³Pyə̀-kɛ̃ Esətɛɛrɛ lyár mɔ n wɔ̀: «Pyɔ̌ gə zhe wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ nɛ, kɔn gə wɔ́ ń pùbùlə̀ sə n zwẽ ne, wɔ́ rə̀myɛ́ à n'â lwə̀l mo; sə n súlí n zwẽ à dwí rí myɛ, wɔ́ rə̀myɛ́ à n'â yǎl mɔ́. ⁴Nyǐ bə̀ yè àmyɛ́ ǹd'â dwí rí bə̀ la gurhu lyə́m lyə́m, bə la nə́ba gu, bə la ce nə́ jé tɛ̃́. È gə y'à wɔ́ yé bə̀ yè nə́ba, nə́ bala ǹdə́ nə́ kana ga, nə́ la m'é yə̀ yómə́ dúdú myɛ cìcì, à y'à m'a shĩ̌ à nyí, bə̀ nɔ̀nɔ̀ w òmyɛ́ dwí rí yə̀ yí sə bə lyɛ̀ɛ̀ pyɔ̌ ò yil yé. ⁵Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh pyə̀-kɛ̃ Esətɛɛrɛ n wɔ̀: «Mɔ̌ cìcì ń bùl yò w kɔ̀bɔ́? Yẽ̀ ń ŋwɛ́nɛ́?»⁶Esətɛɛrɛ lyár mɔ n wɔ̀: «Lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ nə́ba n jà ń wɔ́ nə́ zù-bal mɔ́, wɔ́ Amã, lyì bə-lwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́!» Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə Amã n zɛ̃̀ n nə́ ń kəkə pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ pyə̀-kɛ̃ mɔ́ yé né. ⁷Pyɔ̌ mɔ́ lyim zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́, n zɛ̃̀ n yẽ̌ ń də̀vɛ̃̀ y nɛ, n du n vò ń kɛ̀lɛ́ y bɔ́ɔ́ w wẽ́. Amã lwar bə̀ pyɔ̌ mɔ́ gu ń wẽ́ ń la mɔ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́, n zɛ̃̀ n mɛ̃ pyə̀-kɛ̃ mɔ́ yala nɛ ń la mə n lwə̀l mo bə̀ ń zwẽ mo.⁸Wu-zhùlù w ce n dwĩ̀ ń cìn ni n tu pal rɛ́ Esətɛɛrɛ yà ń jě rə̀ yó mó yó ń jě. Rə̀myɛ́ yó ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ ká n shí ń kɛ̀lɛ́ y bɔ́ɔ́ wa ń nə́ ń zwì címsí jì y wə. Pyɔ̌ já n cǎrh n wɔ̀: «Ń súlí ń nə́ ń zwí pyə̀-kɛ̃ mɔ́ à yírh wə, à sõ jù wə!» Pyɔ̌ nyí yə̀ gwi ǹdə́ ń tùntùnnə bé zə ku bə̀ m'e pyípyílí Amã yé yə́.a⁹Arəbɔna, pyɔ̌ tùm-byǐ mə̀dù, já n zhì pyɔ̌ yé né n wɔ̀ mɔ: «Amã gaga mɔ́ tɛnɛ də̀-jɔrhɔ́ bə̀ yà la m'e tɔ̌r Mərədoshe né, mɔ̀bɔ́ ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zwẽ pyɔ̌ mɔ́. Də̀-jɔrhɔ́ òmyɛ́ cìì tɛ̃́ Amã sõ kɛ̀lɛ́ wa, ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ yú jə̀-tóró yírhə́ shí-ènu.» Pyɔ̌ já n wɔ̀: «Tɔ̌r-na mɔ gàà» ¹⁰Bə tɔ̌r Amã də̀-jɔrhɔ́ w ń yà ń tɛnɛ Mərədoshe yil mú ne. Rə̀myɛ́ yó pyɔ̌ mɔ́ lyim zɛ̃̀ rə tu.

Chapter 8

¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w cìcì, pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ kwè Amã, Zhwifubá zù-bal mɔ́, kɛ̀lɛ́ y n pə pyə̀-kɛ̃ Esətɛɛrɛ nɛ. Esətɛɛrɛ byili pyɔ̌ nɛ Mərədoshe gə́ ŋwɛ̃̀ ǹdə́ mɔ nɛ́. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n ce Mərədoshe bə̀ ń sõ. ²N zɛ̃̀ n vùr ń jə̀fɔ́lɛ́-cə̀-byǐa ń yà ń zwẽ Amã sõ mó n pə Mərədoshe ne. Esətɛɛrɛ myɛ ce Mərədoshe cìní Amã kɛ̀lɛ́ yá.³Esətɛɛrɛ kə́ n vò n zɔ̀m ǹdə́ pyɔ̌. N tu ń nə̀rh kùr w ǹdə́ cǐl, n lwə̀l mo bə̀ ń cə̌r lwɛlɛ tɛ̀bɛ́ Amã, Agaagɛ dwí rí lò mó, yà ń tɛnɛ Zhwifubá yil mú yé ne. ⁴Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n cèlè ń sánə́má pyɛ̀lɛ̀-də̀dɔ̀lɔ̀ w n zǎ Esətɛɛrɛ. Rə̀myɛ́ yó Esətɛɛrɛ shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ pyɔ̌ yé né.⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Pyɔ̌, kɔn gə wɔ́ ǹ pùbùlə̀, ǹ gə zhe wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ nɛ, yò w gə nyɛ̀ ǹdə́ mɔ́, a j'a sú ǹ yírh, sə ce bə kɛ̃ sɛ́bɛ́ dõ bə m'e kwàr Agaagɛ dwí lò, Amədata byǐ Amã sábá nɛ́ ń kɛ̃ bə̀ bə̀ ce Zhwifubá bə̀ wɔ pyə̀-tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́ mó jé tɛ̃́. ⁶Etər à nə m'a ŋwɛ́nɛ́ a pyɛ́nɛ́ a nyǐ zúzúnú kɔ̀bɔ́ ò la à dwí rí zal mɔ́ nɛ́? Etər à nə m'a ŋwɛ̀nɛ́ a pyɛ́nɛ́ a nyǐ bə gə la ce à dwí rí gakó jé tɛ̃́ nɛ́?»⁷Pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ zɛ̃̀ n lyár pyə̀-kɛ̃ Esətɛɛrɛ ǹdə́ Mərədoshe, Zhwifu mú, n wɔ̀: «Cili-nə, à ce bə tɔ̌r Amã ń gə́ yà ń nə́ pyà Zhwifubá gu yilə. A zɛ̃̀ a kwè ń kɛ̀lɛ́ y a pɔ̃́, Esɛtɛɛrɛ. ⁸Á cìcì mú wɔ̌ á kɛ̃ sábá, á ce kɔn dɛ̀bɛ́ á n'á bùl bə̀ rə̀ càn Zhwifubá yil mú né, à yil yilə, s'á cĩ́ à ŋwɔ̀nɔ́ w myɔrhɔ nə̀ yó ǹdə́ à jə̀fɔ́lɛ́ ci-byǐ yə́. Bə̀ sɛ́bɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ pyɔ̌ yil yilə bə súlí bə cĩ́ ń ŋwɔ̀nɔ́ w myɔrhɔ rə̀ yó ǹdə́ ń jə̀fɔ́lɛ́ cə̀-byǐ yə́ də̀ kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ̌ bə̀ kwàrh kə́dò yé.»⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w cìcì, cànsɛ̀ sə̀tɔ̀ nyǎ yá, Səvã cànàb y dwã shí-èlyè ǹdə́ nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, bə̀ byẽ̀ pyɔ̌ sá-kanna bɛ́ gakó dwã yó. Bə kɛ̃ sábá nɛ́ nə tó nyə́ né Mərədoshe pɔ mɔ́ nɛ nə̀ kɔn gakó wẽ́. Bə pə pyə̀-tənà y kə̀kàlsɛ́ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè ǹdə́ shàlpyɛ̀ y Zhwifubá nɛ, ǹdə́ pyɔ̌ shərnə náncɛsɛ́ ǹdə́ pyə̀-tənà y kə̀kàlsɛ́ yé né cìnə́ bé e súlí shərnə bé ne, kɔn zhì Ɛ̃ɛ̃dɛ e m'e vò Ecopyi. Bə kɛ̃ rɛ tənà y kə̀kàlà gakó kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ wẽ́ ǹdə́ dwí gakó zɔ̀mà nɛ́ wẽ́ ǹdə́ Zhwifuba kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ ǹdə́ bə̀ zɔ̀mà nɛ́ wẽ́.¹⁰Bə kɛ̃ sábá nɛ́ pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ yil yilə, bə̀ zɛ̃̀ bə cĩ́ ń ŋwɔ̀nɔ́ w myɔrhɔ w nə̀ yó ǹdə́ ń jə̀fɔ́lɛ́ cə̀-byǐ yə́. Bə ce Eshə-jòmnə jòm pyɔ̌ eshərh shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cír sə̀ dwí rí sə̀ nyí ni mú, bə m'e vò bə pə rɛ. ¹¹Nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à kɛ̃ sábá nɛ́ wẽ́: «Pyɔ̌ nə́ ń pɛ sɔ́má Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ pyə̀-tə̀nà y cɔ kɔ̃̌kɔ̃̌ wẽ́ mó ne bə̀ bə̀ mú dwã nɛ bə bú bə zwẽ bə̀ cìnə̀; bə̀ bə̀ gwirhi kùkùl tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ m'a shí dwí tɛ̃̌ tɛ̃̌ wẽ́ ráá tənà y kə̀kàlà kɛ̃̌ kɛ̃̌ wẽ́ rə bə̀ rə̀ la bú ǹdə́ bɛ mɔ́ lyə́m lyə́m; bə̀ bə̀ gu bi, bə̀ bə̀ ce bə jé tɛ̃́. Ń nə́ ń pɛ bɛ sɔ́má myɛ bə̀ bə̀ gu bə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ kana bɛ́ sə bə bubu bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́. ¹²Sɔ́má y bə̀ y'à pɔ bɛ mɔ́ y'à wɔ́ dɛ̃ rə̀dù sá sá yilə, pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́; è y'à wɔ́ cànsɛ̀ shí ǹdə́ sə̀lyè nyǎ yá, Adaarɛ cànà y dwã shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ yùwə̀.¹³Kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó y'à mə̌ dwã sə rə yí tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́ rə yə̀ pyɔ̌ nyí, sə bə ce dwə́ né gakó lwar rɛ, mùnì dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ cír mú sə Zhwifubá tɛnɛ bə cĩ́ bə̀ jim bə̀ zwə̀ bé yó.» ¹⁴Pyɔ̌ mɔ́ gə́ pɔ sɔ́má n zhɛ̀, byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ sábá nɛ́ mɔ́ jòm pyɔ̌ eshesé, bə vò yə̀wǎl yə̀wǎl bə pə rɛ. Nyí rí j'a yí Suuzi pyɔ̌-dǒ wə.¹⁵Mərədoshe shí pyɔ̌ sõ n du ǹdə́ ń pyɛ̀lɛ̀ kàmə̀zwǐ námpɔ̀pwɛ́rhɛ́, námpwã̀ ǹdə́ è dõ nánfwɛ̀lɛ̀ námpwã̀, nánshɛ̃̀ è yó ń cəl né ǹdə́ sánə́má pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú nánfɔ̀lɔ̀ ń yó wə. Suuzi lyì bí zɛ̃̀ bə̀ n'ê kǎrh bə̀ m'ê fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. ¹⁶È y'à wɔ́ pwẽ̀ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, fùwə́ ǹdə́ yó-dɛ̃̌ zhõ̌ Zhwifubá yilə. ¹⁷Tənà y kə̀kàlà kɛ̀bɛ́ gakó ǹdə́ cɔ kɔ̀bɔ́ gakó pyɔ̌ mɔ́ nyí rí sɛ́bɛ́ rɛ́ y'à yú ní mú, è y'à wɔ́ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ fùwə́ Zhwifubá yilə. Bə tɛnɛ címsi nánfɔ̀lɔ̀. Dwə́ né dwã bɛ́ lyì nánzhɔ̌ j'a jǐrh Zhwifubá, bə̀ gə́ y'à n'ê dùr Zhwifubá ywẽ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yilə.

Chapter 9

¹Cànsɛ̀ shí ǹdə́ sə̀lyè nyǎ yá, è n'ê yǎl e wɔ̀ Adaarɛ cànà yá, dwã shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, bə̀ gə́ y'à mǎ sə bə pyìrh nyí rí tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ yà ń vùr n zɛ̃̀ n ce bə bwə̀l mó dɛ̃ rɛ́, Zhwifubá zwə̀ bé y'à n'ê bùl bə̀ bə̀ b'a ŋwɛ̀nɛ́ bɛ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yùwə̀. Sə kɔn yə̀ yàl èta yé. Wɔ́ Zhwifubá bə̀ k'á jí bɛlɛ bə̀ zwə̀ bé yó wə. ²2Pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ pyə̀-tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́, bə̀ y'à n'ê twí bə̀ mwì dwã nɛ bə̀ cɛmɛ nɛ́ ga wẽ́, bə m'ê bwí ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê pyà bɛ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́. Lò mə̀dù ga yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n zhì bə̀ yé né yé, bə̀ Zhwifubá ywẽ y'à zhe lyì bí gakó dɛ̃́dɛ̃́.³Sə tənà y kə̀kàlsɛ́ shərnə bé, sə̀ shərnə náncɛsɛ́, ǹdə́ tənà y kə̀kàlsɛ́ yé né cìnə́ bé ǹdə́ sə̀ tùntùnnə bé kwè bə̀ nyí bə ce Zhwifubá kwã, bə̀ bə̀ y'à n'ê dùr Mərədoshe ywẽ dɛ̃́dɛ̃́. ⁴Mərədoshe yà ń jǐrh lyì-fɔ̀lɔ̀ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y wẽ́, ń yil ré myɛ y'à ju kùr rə̀ n'ê dwi tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́: Mərədoshe zhə̀n ga yà ń já ń nə́ ń jǐrh lyì-fɔ̀lɔ́ ń súlí. ⁵Zhwifubá twĩ̀ bə̀ zwə̀ bé tum ǹdə bə̀ gə́ n'ê yǎl nɛ́. Bə gu bi ǹdə́ búlə́ shìmì, bə ce bə jé tɛ̃́.⁶Bə gu nunə zwã̌-ànu Suuzi pyɔ̌-dǒ w dúdú wẽ́, bǝ jé tɛ̃́; ⁷bǝ zwǝ́l Amədata byǐ Amã, Zhwifubá zù-bal mɔ́, bǝ zwǝ́l bala byǎ shiyə́ bǝ súlí è yàl: ⁸Parəshanədata ǹdə́ Daləfɔ̃ ǹdə́ Asəpata ǹdə́ Pɔrata ǹdə́ Adaləya ǹdə́ Arədata ǹdə́ ⁹Parəmashəta ǹdə́ Arəsəyi ǹdə́ Arədəyi ǹdə́ Vayəzata. ¹⁰Amã byǎ bɛ́ shí yá, Amamǝdata nɛ̀mɛ́ nɛ́, Zhwifubá zwǝ̀ bé. Sə bə̀ yə̀ pyà bə̀ la dwə̀rh bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ nɛ yé.¹¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù w cìcì, bə byili nunə byɛ̀bɛ́ bə̀ cu Suuzi pyɔ̌-dǒ w mó yó pyɔ̌ mɔ́ nɛ. ¹²Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ pyə̀-kɛ̃ Esətɛɛrɛ nɛ: «Suuzi pyɔ̌-dǒ w dúdú wẽ́, Zhwifubá gu bala zwã̌-ànu e súlí Amã byǎ bɛ́ shí yə́, bə ce bə jé tɛ̃́. Kɔn gə yàl èta nyɔ̀nɔ̀ dúdú, eter kɔn la nɛ́ yál tənà y kə̀kàlsɛ́ dwã bɛ́ wẽ́? Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ lwə̀lə̀? À m'a pɔ̃́ rɛ! Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yàlá? Ǹ mà ń nə rɛ́!¹³Esətɛɛrɛ lyár pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀: «Kɔn gə wɔ́ ǹ pùbùlə̀, pyɔ̌, sə Zhwifubá bə̀ wɔ Suuzi ni mú myɛ k'e nə sɔ́má nəkɔla bə twĩ̀ ǹdə zà mɔ́ nɛ, sə bə jele Amã bala byǎ bɛ́ shí y cùùrí də̀-jɔrhɔ́ w nɛ.» ¹⁴Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Kɔn yál èta». Bə zɛ̃̀ bə ce pyɔ̌ mɔ́ nyí rí sɛ́bɛ́ rɛ́ yí Suuzi púlə́púlə́ wẽ́. Bə jele Amã bala byǎ bɛ́ shí y cùùrí də̀-jɔrhɔ́ w nɛ.¹⁵Zhwifubá bə̀ wɔ Suuzi ni mú k'e bə̀ bə mù dwã nɛ Adaarɛ cànà y dwã shí ǹdə́ nə̀na yùwə̀. Bə gu bala zwã̌-ètɔ̀ cɔ w òmyɛ́ wẽ́, sə bə̀ yə̀ pyà bə̀ la dwə̀rh bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ nɛ yé. ¹⁶Zhwifubá dwã bɛ́ bə̀ y'à wɔ pyə̀-tənà y kə̀kàlsɛ́ dwã bɛ́ w mɔ́ myɛ mù dwã nɛ mùnì bə bú bə zwẽ bə̀ cìn bə̀ zwə̀ bé jɔ̀ wa. Bə gu bə̀ zwə̀ bé nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shə́-shàlpyɛ̀ ǹdə́ rə̀nù, sə bə̀ yə̀ pyà bə la dwə̀rh bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ nɛ yé.¹⁷È yàl Adaarɛ cànà y dwã shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ yùwə̀. Bə̀ shǐrh è dwã shí ǹdə́ nə̀nà y yùwə̀, bə jí címsi, bə wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ rə̀myɛ́ yùwə̀. ¹⁸Sə è gə wɔ́ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ Suuzi ni mú, bə̀ y'à mù dwã nɛ Adaarɛ cànà y dwã shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ w ǹdə́ è shí ǹdə́ nə̀na y dɛ̃ rɛ́, bə̀ la m'e cĩ́ bə̀ jim bə̀ zwə̀ bé yó mó, bə̀myɛ́ shǐrh è dwã shí ǹdə́ nə̀nu yùwə̀, bə jí címsi, bə wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ rə̀myɛ́ yùwə̀. ¹⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ go sõ cə-bwǎlsɛ́ wẽ́ mó, n'ê jí címsi, bə̀ wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ Adaarɛ cànà y dwã shí ǹdə́ nə̀na dɛ̃ rɛ́; bə̀ n'ê pɛ pansɛ dwã nɛ.²⁰Mərədoshe kɛ̃ ywẽ̀ né nə̀myɛ́ sábá wẽ́ n pə Zhwifubá byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ tənà y kə̀kàlsɛ́ gakó wẽ́ mó ne, shɛ̀bɛ́ sə nyɛ ǹdə́ shɛ̀bɛ́ sə̀ bwə́l mó ga wẽ́. ²¹N pə nyí bə̀ byin byin gakó sə bə jí címsí Adaarɛ cànà y dwã shí ǹdə́ nə̀na y ǹdə́ è dwã shí ǹdə́ nə̀nu y yùwə̀. ²²Bə̀ la wɛ̀rhɛ́ èta bə m'e lyǐrh bə̀ wɔ́ dwã nɛ́ nə̀myɛ́ yù w Zhwifubá bú bə zwẽ bə̀ cìn bə̀ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa; sə bə lyǐrh bə̀ ywẽ̀ né pyìrhí bə̀ yil cànà èmyɛ́ mɔ́ wẽ́, bə̀ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ w jǐrh wu-nyɔ̃̀, bə̀ cu wu-zhùlù w jǐrh címsi wu-nyɔ̃̀. Bə̀ mə̌ sə bə ce dwã nɛ́ nə̀myɛ́ yə̀ címsi jú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ dwã, sə bə tə kùjú w ǹdə́ dwã, sə bə pə pansɛ nə̀mwà bɛ́ nɛ.²³Zhwifubá j'a ce tɛ̀bɛ́ bə ju rə̀ kùr mú ǹdə́ kɔn tɛ̀bɛ́ Mərədoshe kɛ̃ n pə bɛ mɔ́ j'a jǐrh bə̀ lùl-e-pwírhí. ²⁴Ń yà ń kɛ̃ n wɔ̀: Agaagɛ dwí lò Amədata byǐ Amã, Zhwifubá zù-bal mɔ́, yà ń pyà sə n ce Zhwifubá jé tɛ̃́. Ń tó tántɛ́ɛ́ dwí bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ «Purim» dɛnnɛ n ce bə̀ wun zhizhiri sə n zɛ̃̀ n tó rə̀ dɛnnɛ n ce bə jé tɛ̃́. ²⁵Sə yò w gə́ yú pyɔ̌ yé né, n kɛ̃ sɛ́bɛ́ n wɔ̀ bə̀ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Amã yà ń tɛnɛ Zhwifubá yil mú m'a nyɔ̀ ń cìcì yó wə, n súlí n pə nyí bə̀ bə̀ tɔ̌r ńmyɛ̌ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ga də̀-jɔrhɔ́ w nɛ.²⁶Mərədoshe sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ rə̀ shò kwã nɛ́ e súlí kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ yú bi mú ce bə̀ n'ê byẽ̀ címsí dwã nɛ́ nə̀myɛ́ bə̀ Purim, Puur zɔ̃̀-byǐ. Puur kùr wɔ́ «tántɛ́ɛ́ tɔ́ ká». ²⁷Èta, Zhwifubá ce rə̀myɛ́ jǐrh lùl-e-púrí, bə shɛ̀nɛ́ è yò, bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ co bə̀ cìn bə̀ wẽ́ mó gakó yilə: Byin byin gakó, bə̀ m'a jí címsi dwã nə̀myɛ́ nə̀lyè y wẽ́ kɔn tó nyə́ né ǹdə́ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ vùr nə̀ shò kwã nɛ́ mɔ́ nɛ. ²⁸Bə̀ mə̌ sə bə lyǐrh dwã nɛ́ nə̀myɛ́ yò bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ bə̀ pú pú bi mú dwə́ né wẽ́, jì gakó wẽ́, tənà y kə̀kàlà gakó wẽ́, cə-fɔ̀lɔ̀ gakó wẽ́. Purim y dwã nə̀myɛ́ t'â la jó Zhwifubá cəcəl w yé, sə nə̀ címsí jú mú m'a j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga bə̀ dwí rí yilə.²⁹Pyə̀-kɛ̃ Esətɛɛrɛ, Abyəyəyil bə̀kɔ́ mɔ́, kɛ̃ sɛ́bɛ́, rə̀lyè nyǎn rɛ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ Mərədoshe, Zhwifu mú, ǹdə́ bə̀ ŋwɔ̀nɔ́ w gakó bə m'e pə zhə̀n sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zɔ̀m Purim yò mó shò kwã nɛ́.³⁰Bə zɛ̃̀ bə pə sábá nɛ́ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ gakó bə wɔ pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ tənà y kə̀kàlsɛ́ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè ǹdə́ shyàlpyɛ̀ y wẽ́ mó ne. Sábá nɛ́ y'à n'ê zɔ̀m yə̀-zùlə́ ǹdə́ e zhì è nà yó zɔ̀mà; ³¹nə̀ y'à n'ê byili bə̀ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Mərədoshe, Zhwifu mú ǹdə́ pyə̀-kɛ̃ Esther vùr bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ yilə, Purim y shò kwã nɛ́ mɔ́, m'a zhì nə̀ dwã nɛ́ gaga yilə. Sə bə̀ m'a lyẽ bə̀ nyí cìlə́ wẽ́. ³²Purim nyə́ né shí nyí rí tɛ̀bɛ́ Esətɛɛrɛ yà ń pɔ Purim sho-kwã nɛ́ mɔ́ wẽ́. Sə bə̀ kɛ̃ rɛ sɛ́bɛ́ rə̀dù wẽ́.

Chapter 10

¹Pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ ń tənà y wẽ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ y'à kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́ mó n'ê pɛ myə̌l-kwǎndɛ. ²Pyɔ̌ mɔ́ bɛlɛ tumə ǹdə́ ń kàndɛɛ́rɛ́ e súlí ń gə́ zhẽ̌ Mardoshe yó dɛ̃̌ mɔ́ nɛ́ gakó kɛ̃ Mədi ǹdə́ Pɛɛrəsɛ pyǎ bɛ́ tumə né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́.³Zhə̀n ga wɔ́ Mərədoshe, Zhwifu mú, ń yà ń pú pyɔ̌ Zɛrzɛɛsɛ nɛ ń tənà y nyí rí ga wẽ́; ń yà ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ Zhwifubá yírh wə, ń da-byǎ bɛ́ nánzhəzhɔ̌ w y'à só mo. Ń yà ń nə́ ń pyà ń dwí rí cɛ̀nɛ̀ ǹdə́ rə̀ yə̀-zùlə́.

Job

Chapter 1

¹Nyǐ wɔ́ bal mə̀dù ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ Uusi tənà y wa, ń yà ń yíl Zhɔɔbɛ, wu-põ̀, ǹdə́ wu cángá cə́bal. Ń yà ń nə́ ń nyàm Yi, ń bə shɛ̀ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yò yé. ²Bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń lùl bala byǎ bwàlpyɛ̀ ǹdə́ kana byǎ bə̀tɔ̀. ³Ń yà ń zhe pyììsi mɔ̀ɔ̀rhɛ tàlpyɛ̀, ǹdə́ yómde mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀tɔ̀, ǹdə́ nə̀-vwààlɛ̀ nə̀lyè nə̀lyè kùrə̀ zwã̌-ànu, ǹdə́ bə̀nə-nyɛ̀rh zwã̌-ànu. Ń yà ń zhe tùntùnnə̀ myɛ nánzhəzhɔ̌. Wɔ́ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́, yi-púrhí sõ lyì bí gakó y’à n’ê nyàmà.⁴Ń bal byǐ èdù gakó y’a wɛ̀rhɛ́ kùjú e byẽ̀ è dwã bɛ́ ǹdə́ bə̀ nə̀kwá bɛ́ bə bə̀ è sónó bə wɛ̀rhɛ́ címsi bə jí, bə nyɔ̃̀. Tàkwã nɛ bal byǐ dõ k’e wɛ̀rhɛ́ èta, bə̀ j’a n’ê wɛ̀rhɛ́ èta bə̀ m’ê zwẽ dwã. ⁵Bə̀ gə zhə̀l bə̀ dõ mó sõ bə wɛ̀rhɛ́ címsí bə jí bə nyɔ̃̀ bə zhɛ̀ kwã nɛ́ gakó, Zhɔɔbɛ yà n byẽ̀ be bə bə̀ ń sono n shàrh bə̀ jìmdi. Ń yà n dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã n zwə́l vwĩ̀-námpúm cɛ̃́ɛ̃́ n pə Yi mə̀dù mə̀dù gakó yilə ; «bə̀ Zhɔɔbɛ yà n wɔ̀ : Dɛ̀ga, à byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, bə zɔ̀m Yi yil námməlwɛ̀lɛ́ bə̀ wẽ́». Wɔ́ èta Zhɔɔbɛ yà ń já n myɛ̀rhɛ̀ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ gaga.⁶È dɛ̃ rə̀dù, Yi byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ zhǐ Bə-zhɔ-zhe yé né, rə̀myɛ́ yó né Shətana myɛ b’e tó è zhǐ bə̀ cəcəl wə. ⁷Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n bwə̀rh Shətana n wɔ̀ ; Yẽ̀ ǹ shí ní nyɔ̀nɔ̀ èta ? Shətana lyár Bə-zhɔ-zhe e wɔ̀ : Wɔ́ cɛ y yó a tó né à n’â zhə̀l a m’a byɛ́lɛ́ ya. ⁸Ǹ nə nɔ à tùntùnnə Zhɔɔbɛ gə́ wɔ́ nɛ́ ma mɔ́ ? Ń bə dõ zhe yé, wu-põ̀ cə́bal, ń nə́ ń nyàm Yi, ń bə shɛ̀ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yò gaga.⁹Shətana zɛ̃̀ e lyár Bə-zhɔ-zhe e wɔ̀ : Ǹ yə̀l b’è də̀ nánfò yil Zhɔɔbɛ nə́ ń nyàm Yi nà ? ¹⁰È nə də̀ ǹmyɛ̌ nɛ ǹ lù ku ǹdə byílí ta ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó ne ǹ nə́ ǹ yìlì nà ? Ǹ cĩ́ bwəl ń jɛ̃̀ tumə né gakó yó, ń vwàmá nɛ́ j’â n’ê pùl nə̀ swí tənà y w nà. ¹¹Zɛ̃̀ ń zə ǹ jɛ̃̀ ń dwə̀rh ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ ǹdə́ ń lyì bí ni ń nyì ; sə́ nyǐ ń tá ń la n zhì ǹ yé né cìcì n bwəl lwɛlɛ n pɔ̃́ ! ¹²Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ Shətana nɛ : Nyǐ nyɔ̀nɔ̀ ! À co ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó ǹ jɔ̃̀ wa. Sə ǹmyɛ́ wúrí ǹ bə̀k’a zə ǹ jɛ̃̀ ń dwə̀rh ń ná y nɛ yé. Rə̀myɛ́ yó né Shətana y j’a zhǐr Bə-zhɔ-zhe yé né.¹³È dɛ̃ rə̀dù, Zhɔɔbɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ nə̀kwá bɛ́ y’à zhə̀l bə̀ zhɛm-bal mɔ́ sono bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ címsi bə̀ jí kùjú, bə̀ nywɛ̀ də̀vɛ̃́. ¹⁴Lò mə̀dù já n shí ní n bə̀ n pə nyí Zhɔɔbɛ nɛ n wɔ̀ : Ǹ nɛ̃ nɛ́ y’à n’ê vwàlà, ǹ bə̀nə-nyɛ̀sɛ́ myɛ y’a zhì nə̀ yala nɛ sə̀ n’ê dɔ̀m gɔ. ¹⁵Rə̀myɛ́ yó né, Sabənyɛ̃bá j’a du ǹdə́ búlə́ shìmì bə gu tùntùnnə bé, bə zə nɛ̃ nɛ́ ǹdə́ bə̀nə-nyɛ̀sɛ́ bə̀ m’e lyɛ̃. Wɔ́ àmyɛ́ dúdú à lú, a zɛ̃̀ a dùr a bə̀ à la mɔ́ byilu.¹⁶Ń nyí yə̀ gwi yé, ǹdə́ lò dõ nə́ ń yí, ńmyɛ pə mɔ nyí n wɔ̀ : Yi myǐn shí dɛ̃̌ mə bə̀ mə jí pyììsí ǹdə́ tùntùnnə bé gakó lyə́m lyə́m, wɔ́ àmyɛ́ dúdú à lù, a zɛ̃̀ a dùr a bə̀ à la mɔ́ byilu. ¹⁷Ńmyɛ nyí gwẽ̌ yə̀ gwi yé, ǹdə́ lò dõ myɛ nə́ ń yí, ńmyɛ pə mɔ nyí n wɔ̀ : Nyǐ wɔ́ Kələdɛ lyì bə̀ bɔ̀n dwã nɛ lyì kùkùlə̀ nə̀tɔ̀, bə̀ tú bə gu tùntùnnə bé ǹdə́ búlə́ shìmì, bə zɛ̃̀ bə zə yómdé bə jì ri bə m’ê lyɛ̃. Wɔ́ àmyɛ́ dúdú à lú, a zɛ̃̀ a dùr a bə̀ à la mɔ́ byilu.¹⁸Ńmyɛ nyí gwẽ̌ yə̀ gwi yé, ǹdə́ ń dõ nə́ ń yí, ńmyɛ pə mɔ nyí n wɔ̀ : Nyǐ, ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ nə̀kwá bɛ́ y’à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ zhɛ̀m-bal mɔ́ sono bə̀ n’ê jí kùjú, bə̀ n’ê nywɛ̀ də̀vɛ̃́, ¹⁹sə zho nánfɔ̀lɔ̀ j’a shí gɔ-elũ èpòlò w kwã nɛ́ ǹdə́ jàn o bə̀ o dom jì y byílsí sarha nɛ́ nə̀na y ga, sə ló bə̀sɔ́ná bɛ́ yó bə cì. Sə wɔ́ àmyɛ́ dúdú à lú, a zɛ̃̀ a dùr a bə̀ à la mɔ́ byilu.²⁰Rə̀myɛ́ yó né, Zhɔɔbɛ já n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n kǎr ń kàmmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ yá, n pǎr ń yó wə́. n tu ń nə̀dwə́nə́ yó, n zə ń yé n pú tɛ̃́, ²¹ń zhe : À shə́r à ná wẽ́ nánlwè, à m’a k’a vò cɛ y wẽ́ nánlwè èta. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń yà ń pɔwa, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń ká n zwẽ : Bə-zhɔ-zhe yil ré nə còrhó ! ²²Sə rə̀myɛ́ gakó wẽ́ mó, Zhɔɔbɛ yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ yé. Ń yə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn zɔ̀m Yi yil yé.

Chapter 2

¹È dɛ̃ rə̀dù, Yi byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ zhǐ Bə-zhɔ-zhe yé né, rə̀myɛ́ yó né Shətana myɛ b’e tó è zhǐ bə̀ cəcəl w Bə-zhɔ-zhe yé né. ²Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n bwə̀rh Shətana n wɔ̀ ; Yẽ̀ ǹ shí ní nyɔ̀nɔ̀ èta ? Shətana lyár Bə-zhɔ-zhe e wɔ̀ : Wɔ́ cɛ y yó a tó ń à n’â zhə̀l a m’a byɛ́lɛ́ ya.³Bə-zhɔ-zhe wɔ̀ : ǹ nə nɔ à tùntùnnə Zhɔɔbɛ gə́ wɔ́ nɛ́ ma mɔ́ ? Ń bə dõ zhe yé, ń wu-põ̀ cə́bal, ń nə́ ń nyàm Yi, ń bə shɛ̀ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yò gaga. Ń zhǐ kə̃kə̃ ń wu-põ̀ w wẽ́ ; ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ yǎl sə́ ce n jɛ̃̀ ń yala nɛ à yé né ; e jà rə̀ bə kùr zhe yé.⁴Shətana lyár bə Bə-zhɔ-zhe e wɔ̀ : Wɔ́ numbyíní yala tɔ̀nɔ̀ wá, ò ŋwɛ́nɛ́ è yala tɔ̀nɔ̀ w yilə ! Numbyíní n’ê pɛ è kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ è zhe mó gakó, è m’ê zwẽ è myə̌l ré. ⁵Zɛ̃̀ ń zə ǹ jɛ̃̀ ń dwə̀rh ń yala kúr rí ni ń nyìwé ; gàà mɔ́, à yě pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ ń mà n zhì yé né cìcì n bwəl lwɛlɛ n pɔ̃́. ⁶Bə-zhɔ-zhe lyár Shətana n wɔ̀ : Nyìwé, à co mo ǹ jɔ̃̀ wa, sə́ ǹmyɛ́ wúrí ń yẽ̌ ń myə̌l ré vǔr mó ne.⁷Shətana y j’a zhǐr Bə-zhɔ-zhe yé né e yí n ji nyəla Zhɔɔbɛ yala nɛ́ gakó ne, kɔn zhì ń nə̀-pyìlə̀ né e m’e vò ń yə́-pyɛ́lɛ́ y nɛ púlə́ púlə́. ⁸Rə̀myɛ́ yó né, Zhɔɔbɛ já n zɛ̃̀ n kwè ésǎm-pyìrhə́ ń mə́ ń cɛ̀r ǹ cìnə̀, n vò n tu tɔ̀mɔ̀ wẽ́ ń pyě.⁹Ń kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀ : Ǹ gwẽ̌ mà ń já cə̀ə̀lè ń zhǐ ǹ wu-põ̀ w wẽ́ kə̃kə̃ èta mɔ́ ! Tǔrh Yi, sə já cì cɔ̃̀ wɛ̀ ! ¹⁰Zhɔɔbɛ lyár mɔ n wɔ̀ : Ǹ nə́ ǹ zɔ̀m ǹdə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń bə surhə zhe tá. Wɔ́ bə̀kɔ́n yilə ! Nə́ y’ǎ zwẽ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ Yi sono mó, nə́ zɛ̃̀ nə́ wàr nə́ nə b’ǎ zwẽ lwɛlɛ rɛ́ myɛ rə̀ sono ! Sə rə̀myɛ́ gakó wẽ́ mó, Zhɔɔbɛ yə̀ ń wu gɛ, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ shí ń nyú w o du gaga yé.¹¹Rə̀myɛ́ yó né, Zɔɔbɛ yà ń zhe dɔwabá bə̀tɔ̀ bə̀ ŋwɛ́nɛ́, è y’à wɔ́ ; Təmanɛ lyì bal Eləfwazɛ, ǹdə́ Səsəwashɛ lyì bal Byələdadɛ, ǹdə́ Naama lyì bal Təsəfwarɛ ; dɔwa bá bə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ bə nyɛ̀ɛ̀ zwini rí tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ yú mu mú. Bə zɛ̃̀ bə byẽ̀ dwã, bə byili dwã nɛ, lò gakó zhǐr ń tənà y wa, bə̀ bàn Zhɔɔbɛ sono bə̀ la mɔ byilu bə̀ nyǐ zwini rí tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe mo mó yò w zù bə̀myɛ, sə bə zə ń wu ni.¹²Bə̀ gə́ yú bə zhì kwã nɛ́ kwã nɛ́ bə̀ nyǐ mu mú, bə̀ yə̀ ń pár lwar yé. Bə j’a wǔrh bə búbwéé. Lò gakó kǎr ń kàmə̀-zù fwɛ̀lɛ̀ yá, bə pwà shó bə lə dɛ̃̌, shó w kwɛ̃̀ o ló bə̀ yó wə. ¹³Bə tó mo bə jòm tɛ̃́ cə-shó w wə, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga, dwã nyàlpyɛ̀ ; bə̀ nyí cám, mə̀dù ga tá ń wə̀l mo bə̀ kaka yé, bə̀ gə́ y’à n’ê nyǐ ń nɔ̀nɔ̀ w ò já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yilə.

Chapter 3

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ n púr ń nyí n zɔ̀m, n bwəl lwɛlɛ n pə dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ lùl mo mó ne ; ²Ń zhe : ³Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ lùl ne rə̀ yù w mú jé tɛ̃́, ǹdə́ cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ bə̀ wə̀l bə̀ bə̀ zɔ bal byǐ pwǐ y mú myɛ ga⁴Ń bal byǐ èdù gakó y’a wɛ̀rhɛ́ kùjú e byẽ̀ è dwã bɛ́ ǹdə́ bə̀ nə̀kwá bɛ́ bə bə̀ è sónó bə wɛ̀rhɛ́ címsi bə jí, bə nyɔ̃̀. Tàkwã nɛ bal byǐ dõ k’e wɛ̀rhɛ́ èta, bə̀ j’a n’ê wɛ̀rhɛ́ èta bə̀ m’ê zwẽ dwã. ⁵Bə̀ gə zhə̀l bə̀ dõ mó sõ bə wɛ̀rhɛ́ címsí bə jí bə nyɔ̃̀ bə zhɛ̀ kwã nɛ́ gakó, Zhɔɔbɛ yà n byẽ̀ be bə bə̀ ń sono n shàrh bə̀ jìmdi. Ń yà n dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã n zwə́l vwĩ̀-námpúm cɛ̃́ɛ̃́ n pə Yi mə̀dù mə̀dù gakó yilə ; «bə̀ Zhɔɔbɛ yà n wɔ̀ : Dɛ̀ga, à byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, bə zɔ̀m Yi yil námməlwɛ̀lɛ́ bə̀ wẽ́». Wɔ́ èta Zhɔɔbɛ yà ń já n myɛ̀rhɛ̀ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ gaga.⁶È dɛ̃ rə̀dù, Yi byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ zhǐ Bə-zhɔ-zhe yé né, rə̀myɛ́ yó né Shətana myɛ b’e tó è zhǐ bə̀ cəcəl wə. ⁷Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n bwə̀rh Shətana n wɔ̀ ; Yẽ̀ ǹ shí ní nyɔ̀nɔ̀ èta ? 7 Shətana lyár Bə-zhɔ-zhe e wɔ̀ : Wɔ́ cɛ y yó a tó né à n’â zhə̀l a m’a byɛ́lɛ́ ya.⁸Ǹ nə nɔ à tùntùnnə Zhɔɔbɛ gə́ wɔ́ nɛ́ ma mɔ́ ? Ń bə dõ zhe yé, wu-põ̀ cə́bal, ń nə́ ń nyàm Yi, ń bə shɛ̀ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yò gaga. ⁹Shətana zɛ̃̀ e lyár Bə-zhɔ-zhe e wɔ̀ : Ǹ yə̀l b’è də̀ nánfò yil Zhɔɔbɛ nə́ ń nyàm Yi nà ? ¹⁰È nə də̀ ǹmyɛ̌ nɛ ǹ lù ku ǹdə byílí ta ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó ne ǹ nə́ ǹ yìlì nà ? Ǹ cĩ́ bwəl ń jɛ̃̀ tumə né gakó yó, ń vwàmá nɛ́ j’â n’ê pùl nə̀ swí tənà y w nà.¹¹Zɛ̃̀ ń zə ǹ jɛ̃̀ ń dwə̀rh ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ ǹdə́ ń lyì bí ni ń nyì ; sə́ nyǐ ń tá ń la n zhì ǹ yé né cìcì n bwəl lwɛlɛ n pɔ̃́ ! ¹²Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ Shətana nɛ : Nyǐ nyɔ̀nɔ̀ ! À co ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó ǹ jɔ̃̀ wa. Sə ǹmyɛ́ wúrí ǹ bə̀k’a zə ǹ jɛ̃̀ ń dwə̀rh ń ná y nɛ yé. Rə̀myɛ́ yó né Shətana y j’a zhǐr Bə-zhɔ-zhe yé né.¹³È dɛ̃ rə̀dù, Zhɔɔbɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ nə̀kwá bɛ́ y’à zhə̀l bə̀ zhɛm-bal mɔ́ sono bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ címsi bə̀ jí kùjú, bə̀ nywɛ̀ də̀vɛ̃́. ¹⁴Lò mə̀dù já n shí ní n bə̀ n pə nyí Zhɔɔbɛ nɛ n wɔ̀ : Ǹ nɛ̃ nɛ́ y’à n’ê vwàlà, ǹ bə̀nə-nyɛ̀sɛ́ myɛ y’a zhì nə̀ yala nɛ sə̀ n’ê dɔ̀m gɔ.¹⁵Rə̀myɛ́ yó né, Sabənyɛ̃bá j’a du ǹdə́ búlə́ shìmì bə gu tùntùnnə bé, bə zə nɛ̃ nɛ́ ǹdə́ bə̀nə-nyɛ̀sɛ́ bə̀ m’e lyɛ̃. Wɔ́ àmyɛ́ dúdú à lú, a zɛ̃̀ a dùr a bə̀ à la mɔ́ byilu. ¹⁶Ń nyí yə̀ gwi yé, ǹdə́ lò dõ nə́ ń yí, ńmyɛ pə mɔ nyí n wɔ̀ : Yi myǐn shí dɛ̃̌ mə bə̀ mə jí pyììsí ǹdə́ tùntùnnə bé gakó lyə́m lyə́m, wɔ́ àmyɛ́ dúdú à lù, a zɛ̃̀ a dùr a bə̀ à la mɔ́ byilu.¹⁷Ńmyɛ nyí gwẽ̌ yə̀ gwi yé, ǹdə́ lò dõ myɛ nə́ ń yí, ńmyɛ pə mɔ nyí n wɔ̀ : Nyǐ wɔ́ Kələdɛ lyì bə̀ bɔ̀n dwã nɛ lyì kùkùlə̀ nə̀tɔ̀, bə̀ tú bə gu tùntùnnə bé ǹdə́ búlə́ shìmì, bə zɛ̃̀ bə zə yómdé bə jì ri bə m’ê lyɛ̃. Wɔ́ àmyɛ́ dúdú à lú, a zɛ̃̀ a dùr a bə̀ à la mɔ́ byilu. ¹⁸Ńmyɛ nyí gwẽ̌ yə̀ gwi yé, ǹdə́ ń dõ nə́ ń yí, ńmyɛ pə mɔ nyí n wɔ̀ : Nyǐ, ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ nə̀kwá bɛ́ y’à ŋwɛ́nɛ́ bə̀ zhɛ̀m-bal mɔ́ sono bə̀ n’ê jí kùjú, bə̀ n’ê nywɛ̀ də̀vɛ̃́, ¹⁹sə zho nánfɔ̀lɔ̀ j’a shí gɔ-elũ èpòlò w kwã nɛ́ ǹdə́ jàn o bə̀ o dom jì y byílsí sarha nɛ́ nə̀na y ga, sə ló bə̀sɔ́ná bɛ́ yó bə cì. Sə wɔ́ àmyɛ́ dúdú à lú, a zɛ̃̀ a dùr a bə̀ à la mɔ́ byilu.²⁰Rə̀myɛ́ yó né, Zhɔɔbɛ já n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n kǎr ń kàmmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ yá, n pǎr ń yó wə́. n tu ń nə̀dwə́nə́ yó, n zə ń yé n pú tɛ̃́, ²¹ń zhe : À shə́r à ná wẽ́ nánlwè, à m’a k’a vò cɛ y wẽ́ nánlwè èta. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń yà ń pɔwa, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń ká n zwẽ : Bə-zhɔ-zhe yil ré nə còrhó ! ²²Sə rə̀myɛ́ gakó wẽ́ mó, Zhɔɔbɛ yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ yé. Ń yə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn zɔ̀m Yi yil yé.²³Wɔ́ bə̀kɔ́n yil Yi n’ê pɛ nyǔ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yə̀l ń yé gə́ zǎ mə̀gã̌ mɔ́ nɛ mɔ́, e jà Yi n’ê yìlì mu jààsɛ́ gakó wẽ́ mó ? ²⁴Wɔ́ à yə́-nàná nɛ́ nə̀ j’â wɔ́ kùjú wə́, à wùrhí j’â làà tɛ̃́ ǹdə nɛ̃̌ mə̀ n’ê dùr tɛ̃́ ta.²⁵Tɛ̀bɛ́ rə̀ ywẽ y’à zhe ne mó, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yú ni, tɛ̀bɛ́ a wu y’à n’ô zɛ̃̀ rə́ yil mó, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ zɔ nɛ. ²⁶E jòm shɛ́ɛ́, ráá e shǐr, ráá e zə yə̀-zùlə́ né mó, rə̀myɛ́ tɛ̀nɛ́ àmyɛ́ yil yé, wɔ́ wu dɛ̃̌ zhuzhuru dúdú ò zhe ne.

Chapter 4

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Təmã lyì bal Eləfaazɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀ : ²Nə́ gə́ j’á ŋwɛ̀nɛ́ nə́ púr nə́ nyí mú dúdú yil kɔn n’ê lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ ! sə è nə wɔ́ mɔ̌ lò ń nə mà n ŋwɛ̀nɛ́ n pú ń nyí shɛ́ɛ́ ń jě ? ³Nyìwé, ǹmyɛ́ cèrhè lyì bí dwã bɛ́, ǹ yà ń nə́ ń sɛ̃ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀rh lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ nɛ́, sə̀ jàn k’a súlí.⁴Ǹ zɔ̀mà nɛ́ y’à n’ê zhẽ̌ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê twi tɛ̃́ mɔ́ dɛ̃̌, ǹ nə́ ǹ ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nə̀dwə́nə́ né swàr mɔ́ zala. ⁵Sə nyǐ èlǎsɛ̃́, kɔn gə́ yú ǹmyɛ́ cìcì mú, ǹ wu pú o ga ! èlǎsɛ̃́ kɔn gə́ yú ǹ cìcì mú, nyǐ, wɔ́ yí ǹ nə́ ǹ yiyiri dɛ̃̌. ⁶Ǹ Yi nyám mɔ́ nə y’à də̀ ǹ sɛ̃ɛ̃́ y nà ? È nə də̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ dɛ̃̌ Yi sõ mó yil ǹ yà ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹ wu-põ̀ tumə né nà ?⁷Tɛ́rɛ́ ǹ wẽ́ ń nyìwé : Wɔ́ bə dóó zhe cí mɔ̌ ǹ gwẽ̌ nɔ ń jé tɛ̃́ gaga ? wu-cángá cìnə́ byɛ̌ ǹ gwẽ̌ nɔ bə̀ púlə́ púlə́ jé tɛ̃́ ? ⁸È gə wɔ́ àmyɛ́ yil mó, tɛ̀bɛ́ à nɔ mɔ́ : wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê vwàl lwɛlɛ rɛ́ mɔ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dwì tùntwə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ də̀ cángá mɔ́, wɔ́ tumə né nə̀myɛ́ mɔ́ cìcì mú bə̀ n’ê jə̀rə̀ ; ⁹Wɔ́ Yi nyì-zho w ò n’ô fùrh be bə jé tɛ̃́, rə̀ lyim rí n’ê jí bi dɔ́dɔ́ ǹdə myǐn ta.¹⁰Bwaarɛ swər mó n’ê zhɛ̀, bwar-bya y yə́lə́ né n’ê kɛ́ ; ¹¹Bɔrɔ n’ô cì, ò gə́ bə kùjú nɛ mɔ́ yilə, bwar-byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə dùr bə làà dwã nɛ.¹²Wɔ́ zɔ̀mɛ̀ rə̀ j’a du rə yí ni, rə̀ dweme tu à zhɛ̃̌ w námpɔ́lɛ́. ¹³Wɔ́ dàrhà gə́ y’a bə̀ numbyíní bùlə̀ né wẽ́ cəcɛ̃ nɛ mɔ́ yi ní, jan rɛ́ gə́ y’a zù lyì bí dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yi ní,¹⁴wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ nɛ, à yala cəcɛnɛ, à kúr rí gakó zɛ̃̀ rə̀ dom dwã nɛ. ¹⁵Eshìrhə́ fúfǔ e tó à yé né ǹdə zho ta, à yala kur rí j’a zɛ̃̀.¹⁶Esã̌yùlú ǹdə́ yé-zhã̌ ta, bə̀ ò zhǐ à yírhə́ wə, sə à yə̀ ò yé-shò lwar yé. A zɛ̃̀ a nyɛ̀ɛ̀ cəl rə̀ n’ê ŋwúŋwùní tɛ̃́tɛ̃́ rə̀ zhe : ¹⁷Numbyíní nə m’a yə̀ wu-cángá cə́bal Yi yé né, numbyíní nə m’a yə̀ wárhgáá è wǎrhna mɔ́ yé né ?¹⁸Yi nə gə bə rə̀ tùntùnnə̀ bé zə̀n zhe, rə̀ màlɛ́kabá sono gə wɔ́ nyə̀nyààrɛ tumə rə̀ na ; ¹⁹S’e m’e zɔ̀m lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɔ jìsí wẽ́, bə̀ kùr shí cə-shó w wẽ́ mó zɔ̀mà ! Bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ̌ bɛ bə̀ la tɛ̃́ pɔ́pɔ̌ ǹdə səlɔ̀wà (vermisseau/mite) ta mɔ́.²⁰Bə̀ b’a zə bɛ, e zhì nəkɔkɔ́lɛ́, e m’e la də̀dɛ̀nɛ́, bə̀ bɔbɔlɛ bɛ kókó. Bə jé tɛ̃́ byinə nə bə zhɔ̌ yilə, ǹdə́ lò lò yə̀ bə̀ sõ myɛ nyǐ yé. ²¹Bə̀ sɔ́ bə̀ myə̌l ré nyíní yə́, Bə̀ b’a cì, bə̀ gə́ lyɛ̃̀ surhə mó yilə.

Chapter 5

¹Zɛ̃̀ ń bwə̀l, ń byẽ̀ ń nyǐ wɔ́ mɔ̌ lò ń la mɔ́ shɔ̀ ? Wɔ́ Yi lò mɔ̌ ń la mɔ́ shɔ̀ ? ²Kɔ̀kwà y wɔ́ lyim rə̀ n’ê ce è jé tɛ̃́, sə lyì-bəyirə́ y wɔ́ è yiyuru mú wẽ́ è n’ê cì ní. ³À j’a jàr jàr a nə kɔ̀kwà y è nèsé n’ê tɛ sə̀ la pamparɛ̃ɛ̃ tə́tɔ̀ná tɛ̀nɛ́ yé ; a zɛ̃̀ à kùr yó gàà mɔ́, a bwəl lwɛlɛ a pə è kɛ̀lɛ́ y nɛ.⁴Bə̀ è byǎ bɛ́ bə̀ sɛ̃ɛ̃́ kə̀lkə̀l nɛ yé, sə bə zhĩ bi dóó kɔ̀bɔ́ ò dùm dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, bùrsi jàà wa, sə bə̀ bə̀ numbyíní dwǐ-byǐ nɛ e zwẽ be yé ! ⁵Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nɔ̀rhna mɔ́, zə è wẽ̀ ré dɛ̀bɛ́ è jə̀r mó, bə m’e kɔ̃̀ bə̀ cìnə̀ ; bə̀ pwǎ wẽ̀ ré è jə̀r mó ǹdə́ sɔr rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ kə́kɛ́lɛ́ rɛ́ mɔ́ ga, sə bwɛ̃̌-dùrnə bé bə̀ n’ê gwi lyì bí mú zú è sono bə pwà è nə̀cɛ̀ndɛ́ lyə́m lyə́m.⁶Bə̀ lwɛlɛ rɛ́ t’â púrh tɛ̃́ shó w yé, zùzùnù w myɛ t’â lyĩ tɛ̃́ cɛ y yó yé. ⁷Bə̀ n’ê lùl numbyíní è la m’e nə zúzúnú yilə, ǹdə myìn-pwéné gə́ n’ê zɛ̃̀ è zhə̀l dɛ̃̌ nɛ́ ta.⁸È gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, wɔ́ Yi rə̀ wɔ́ à sɛ̃ɛ̃́ yá, wɔ́ Yi ni à n’â byili à yò wə́. ⁹Rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ nánfwààlɛ, lò lò yə̀l rə̀ yé-shò yé, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, lò lò wàr rə̀ yó ń la gál yé. ¹⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n’ê ce dwà y nywɛ̀ cɛ y yó, rə ce nɛ̃̌ mɔ́ n’ê dùr tɛ̃́ cɛsɛ́ wẽ́,¹¹rə̀ n’ê zhẽ̌ cìn-lwəl cìnə́ bé ywẽ́ dɛ̃̌, rə zwẽ byɛ̀bɛ́ lyì bí n’ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ ; ¹²rə̀ n’ê cɔ̀ surh-bəlwǎlsɛ́ cìnə́ bé tumə né bə̀ tɛnɛ bə̀ la tũ̌ mú, kaka t’â zwẽ nyí bə̀ jɛ̀sɛ́ w yé ; ¹³wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n’ê zal surhə cìnə́ bé cìcì surhə né náməlwɛ̀lɛ́ y kùr ne, rə ce surhə náməlwǎlsɛ́ cìnə́ tumə né bə̀ tɛnɛ bə̀ la tũ̌ mú lyɛ̃̀ kùrə̀ :¹⁴Nə̀nyɛ́nɛ́ cəcəl wə, k’â wɔ́ cə-byṹ bə̀ yilə, bə̀ gə n’ê zhə̀l nə̀nyã́-sã̌pɛ̀rɛ́, wɔ́ tɛ́ bə̀ n’ê tə́tɛ̀lɛ́ ǹdə wɔ́ cəcɛ̃ nɛ ta. ¹⁵Wɔ́ èta, Yi n’ê tó né rə̀ zwẽ lò mó mɔ̀bɔ́ ń bə jàn rɛ́ zhe mó, jàn cìnə́ bé jɔ̃̀ wa. ¹⁶Wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ zúzúnú cí mú nə́ ń dɛ̃̀ Yi sõ mó rə̀ n’ê sɛ̃ mɔ, ce lwɛlɛ rɛ́ nyí j’a cɛrhɛ.¹⁷Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ Yi n’ê pɛ mɔ còrhò-tum mú ! Ń tá ń cẽ bə̀ Jàn-bə-swɛ̃́ cəbal mɔ́ bə̀ká n ce jɛ̃̀ ń yala nɛ mɔ́. ¹⁸Ńmyɛ̌ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nyəlɛ rɛ́, n ká n shàrh rɛ, n bə rɛ ; ń nə́ ń cɛ̀mɛ̀, ń ká n zə ń jɛ̃̀ y n mə̀ n shili ri rə zhɛ̀. ¹⁹Rə̀ b’a vùr mú wu-zhìlù kùrə̀ tə̀ldù wẽ́, sə zwini rí kùrə̀ tàlpyɛ̀ nyɔ̃̌ yi ní, lwɛlɛ rɛ́ t’â la mɔ́ zal yé.²⁰Rə̀ b’a zwẽ mó nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ yi ní, ǹ tá la cú yé, búlə́ cəcəl w rə̀ b’a zwẽ mó búlə́ shù w yé né. ²¹Ǹ m’ǎ nə jàà ń shèè zwini rí tɛ̀bɛ́ mə̀jòlò w n’ô pɛ mɔ́ yé né, cɔ̌ mɔ́ mə bàn mɔ́ gə tú mə̀ tú yi ní, ywẽ t’â la mɔ́ zal yé. ²²Ǹ m’ǎ mɔ̀n cɔ̌ mɔ́ ǹdə́ nɔrh mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ga, sə ǹ bə̀ká dùr cɛ yó vwàmá nɛ́ ywẽ yé.²³Bə̀ ǹ b’a zə dɔbrɛ ǹdə́ cɛsɛ́ nə́kulə né, sə yə̀-zùlə́ b’a yə̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ gɔ-vwàmá nɛ́ cəcəl wə. ²⁴Ǹ b’a fùù ǹ kòrhò w ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, ń ká nə ǹ vwàmá nɛ́ nə̀ yó w ga, ²⁵ń b’a nə ǹ dwí rí rə̀ jǐrh nunə nánzhəzhɔ̌, ǹ byǎ bɛ́ n’ê pùl ǹdə cɛsɛ́ gɔ w tá.²⁶Ǹ b’a ń cɛ ń cì bə ce mó lú-bɔ̀l w ǹdə́ ǹ gwẽ̌ zhe ǹ jàn nɛ, ǹdə bə̀ gə́ y’a pwà bə̀lé púl bə cĩ́ è gɔrɔ́ w nyí ni mú ta. ²⁷Nyǐ wɔ́ kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ kùr rí nə́ lwar ; rə̀ kùr rí wɔ́ èta : Ǹmyɛ́ cili, sə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rɛ nɛ́.

Chapter 6

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : ²Kɔn gə y’à wɔ̌, bə̀ m’a də́dwẽ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê yì ni mú dùmì rí, sə bə kwè zwini rí tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe mó gakó bə ló dùmì mɔrhɔ ku w wẽ́ ! ³Bə b’a pwírí rə̀ dùm du nə̀fɔ̀lɔ̀ w nyɔ̀rhɔ́ wá ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à zɔ̀mà nɛ́ n’ê gùlí ǹdə́ nyə̀nyààrɛ zɔ̀mà.⁴Jàn bə swẽ́ zhe cə́bal mɔ́ cama nɛ́ tɔ nɛ nə za, nə̀ swã̀ y zù à wu w wẽ́ ò n’ô jí. Yi ce ywẽ̀ nánzhəzhɔ̌ j’a pú pú dwã nɛ nə̀ n’ê yí ni, rə̀myɛ́ ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ n’ê gwi ni. ⁵Gɔ-bə̀na nə y’a zɛ̃̀ è zhǐ gɔ-lyɔ̀ nyí ni è m’ê kúrh nà ? Nɔ̃ nə y’a zɛ̃̀ ò zhǐ gɔ-kùlù nyí ò m’ô kùrh nà ? ⁶Lò nə wɔ̌ ń jí kɔn táltál ǹdə́ nə̀kwẽ̌ yə̀ rə̀ wẽ́ ce nà ? Cə́-cɛ̀lɛ́ rɛ́ wu w kə̀kàlà y námpwã̀ (purəpiyé) y myɛ nə y’a zə gwàl nà ?⁷Wɔ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à t’â yǎl a zə à jɛ̃̀ a dwə̀rh mó, bá rə̀ wɔ̌ sə rə̀ bə nyɛ̀ ná-dwí yil myɛ, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ à kùjú à n’â jí. ⁸Wɔ́ yẽ̀ lò ń nə mà n ce a nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à bùlə̀ né zhe, sə Yi mə n pɛ̃ kɔn rɛ́ à n’â dɛ̃̀ rə̀ sõ mó ? ⁹Bə̀ Yi wɛ̀rhɛ́ nɛ rə̀ bùlə̀, rə̀ nɔ́m nɛ́ tɛ̃́ rə bɔbwɛlɛ, rə̀ zhẽ̌ rə̀ jɛ̃̀ y à yó w rə zhìlì à yò w wə́ !¹⁰Dɛ̀ga, rə̀myɛ́ m’a zə à wu ni, à wu w k’a zə nyàn nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò zhe ne mó wẽ́ : Bə̀ à yə̀ Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó nyə́ né ne dwé gaga yé. ¹¹À k’â bə jàn zhe yé, è nə wɔ́ byè yil à nə m’a gwẽ̌ n’â dɛ̃̀ kɔn Yi sõ ? à myə̀l ré zhɔ̌ mɔ́ bə tə́tɔ̀ná zhe yé, è nə zɛ̃̀ wɔ́ bə̀kɔ́n à k’â la dã̀ɔ̃́ ?¹²À jàn rɛ́ nə wɔ́ nə́kulu nà ? à yala nɛ́ nə wɔ́ kàmmɔ nà ? ¹³Wɔ́ yẽ̀ à nə k’â la sɛ̃ɛ̃́ nɛ́ nɔ e sɛ̃ nɛ ? sɛ̃ɛ̃́ dwí gakó nə j’â yə̀ jé e vò pyépyé è yẽ̌ ne nà ?¹⁴1Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ zúzúnú mə̌ s’o zə ń dɔwa, bá rə̀-ná-cí gə yẽ̌ Yi Jàn-Bə-Swɛ̃́ zhe nyám mɔ́ nɛ. ¹⁵À da-byǎ bɛ́ dùr à nyí ni ǹdə nə̀gɔ̀lɔ̀ nɛ̃̌ ta, ǹdə́ nə̀gwààlɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ nɛ̃̌ mɔ́ dùr mə lyɛ̃ ta. ¹⁶Nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ zɔ dwã nɛ nə̀gwààlɛ́ wẽ́ mó, zɛ̃̀ mə̀ n’ê cə̀r rə̀ nɛ̃̌ mɔ́ dǔr mó yé né, wàr rɛ́ yi gə zɛ̃̀ rə̀ yúwə́, bədũ̀kwələ né zɛ̃̀ nə zhì dɛ̃̌ nə̀ n’ê lwé mə̀ yó ; ¹⁷Cə-bɔ́rhɔ́ w gə tú ò yúwə́, rə wĩ, nə̀-nyán myǐn mú gə duwə, nə̀gwààlɛ́ wun ní kù nánkùùli.¹⁸Rə̀myɛ́ yó né, Sɔ́m-zhə̀lnə bé n’ê yẽ̌ bə̀ sɔ́msɛ́ kǒ ne, bə̀ k’a zǎ gɔ-elũ èpòlò w səta, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê jé gàà mɔ́. ¹⁹Wɔ́ nə̀gwààlɛ́ rə̀myɛ́ yó, Təma sɔ́m-zhə̀lə bé yírhə́ y’à pyǎ nɛ́, wɔ́ rə̀myɛ́ sono Səba sɔ́m-zhə̀lnə bé y’à n’ê dɛ̃̀ kɔn nɛ́ ; ²⁰Wɔ́ nə̀gwààlɛ́ rə̀myɛ́ zhə̀n bə̀ y’à zhe, sə̀ bə̀ gə́ tú bə rɛ yi ní, cìzhìl zɔ bɛ.²¹Èta, á zɛ̃̀ á nyɛ̌ ǹdə wɔ́ yál á yə̀ lũ w wẽ́ yàl ta, à gə́ zɛ̃̀ á nə à zúzúnú w mú ce, á pú á byili bə̀ á bə w só yé ! ²²À nə wə̀l ába : Bə̀ pɛ̃na kɔna, bə̀ vǔrnə pansɛ á jɛ̃̀-kɔn rɛ́ wẽ́ á pɛ̃, ²³bə̀ vwǎrhna nɛ à zù-bal mɔ́ jɔ̃̀ wa, bə̀ pəna kɔn á m’a zwẽ ne lyì-bəlwǎlsɛ́ jɔ̃̀ wa ?²⁴Bà-na á cèrhè ne kɔn a lwar, mùnì ga à bə̀k’a púr à nyí ; byili-nə ne kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à dó rə̀ wẽ́ mó a lwar ! ²⁵Zhə̀n zɔ̀mà nɛ́ myɛ y’a zhìlì wu ni ! Sə wɔ́ bə̀kɔ́n á nɔ rə̀ n’ê byili b’a dó ába mɔ́ ?²⁶Á n’á yǎl á zhìlì à yil, tɛ̀bɛ́ à zɔ̀m mɔ́ yilə ? Àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à yə̀ yírh swí mú, è nə wɔ́ zho ne à n’â zɔ̀m à ce nà ? ²⁷Á n’á zhìlì bə̀tɛ̀lɛ́ y wu ni, á zɛ̃̀ á n’á nwɛ̀nɛ̀ á dɔwa mɔ́. 28²⁸À n’â lwə̀l ába, nyǐnə à nyɔ̀nɔ̀ ! Àmyɛ́ nə m’a zhì á yé né a gõ̀ kɔma a pə ába nà ? ²⁹Kána á kwɛ̃̀ á bə̀ á kwã, lwarna bə̀ à bə dóó zhe yé, sə bə̀k’á yə̀ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ t’â zɔ̀m zhə̀n yé ; ³⁰À mə̀jòlò w y’a púr lwɛlɛ, nà wɔ́ à nyí rí, rə̀ yə̀l lwɛlɛ pár nà ?

Chapter 7

¹Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê yí numbyíní ni cɛ yó mó ǹdə́ shə̀dáá tum rí ga wɔ́ kɔn rə̀dù, è dwã nɛ́ myɛ nyɛ̌ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ bə̀ kwè tum jàà w ń nə́ ń twĩ̀ bə̀ kwẽ́ mɔ mɔ́ dwã nɛ́ ta. ²È nyɛ̌ ǹdə yóm-bal bùlə̀ né gə́ zhe ywə́l wẽ́ jǒm ne né ta, è nyɛ̌ ǹdə tùntùnnə gə́ nə́ ń dɛ̃̀ ń kwǎndɛ nɛ nɛ́ ta, ³Èta, àmyɛ wɔ́ zúzúnú w à n’â nɛ cànsɛ́ wẽ́ mó ò wɔ́ cəl ré, cəcɛ̃sɛ́ wẽ́ wɔ́ nɔ̀nɔ̀ ò zhe ne.⁴À gə la tɛ̃́ pyõ̌ gakó à y’ǎ wɔ̀ : wɔ́ dǒ à la jɛ̃ rɛ́ wẽ́ zã̀ɔ̃̀ ? dǒ cɛ y la lɔ́ à yó, twə́lə́ dúdú nə̀ n’ê zal nɛ kɔn m’e la cɛ-lár. ⁵À yala nɛ́ gakó j’â du zə̀zɛ̀mɛ́, cɔ̀rɔ́ dúdú, nə̀ tɔ̀nɔ̀ w n’ô párh ǹdə́ ò n’ô bwárá.⁶À dwã nɛ́ dùr làlà nə̀ zhɛ̀, ǹdə sɔ́rá cə́bal gə́ y’a n dol ń kɔ̀rá y è n’ê dùr è zhə̀l làlà nɛ́ ta, èta à dwã nɛ́ zhə̀l làlà nɛ́ nə zhɛ̀ : À k’â t’â dɛ̃̀ kaka Yi sõ yé. ⁷À Yi, Lyǐrh bə̀ à myə̌l ré wɔ́ zho ! ce à yírh k’ê t’â la wu-nyɔ̃̀ nɔ gaga kə́dò yé.⁸Bə̀ yírh ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê nyǐ ni mú k’ê t’â la nɛ nɔ rə nyǐ kə́dò yé ; Ǹ b’a zə ǹ yíhrə́ ń pyà nɛ, sə à t’â la nɛ́ yál yé. ⁹Ǹdə ébɔ̃ gə́ y’a lyɛ̃ lò kə́ ń bə w nɛ nɛ́, èta myɛ lò mɔ̀bɔ́ ń cù n vò cùù ri wẽ́, kə́ ń tá ń bàn ń kwã nɛ́ yé ; ¹⁰Ń kə́ ń tá ń la kwã̀ɔ̃̀ n bə̀ sõ jù w kə́dò yé, bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó k’ê yə̀l ń pár kə́dò yé.¹¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à t’â la à nyí pú gaga, à b’a zɔ̀m à wẽ́ à wu-zhìlù w wẽ́, a byili bə̀ à wu bə nyɛ̀ yé. ¹²À wɔ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ nà, nà wɔ́ bǔ-ku nánjə́gɔ́rɔ́ ǹdə́ nɛ, sə ń mə́ vùr lyì ń cĩ́ à nyí bə̀ la yùlù ?¹³Dɛ̃ tɛ̀bɛ́ à gə zɛ̃̀ à zhe : èlǎsɛ̃́ myɛ̌, wɔ́ à kò-pyònò w wẽ́ à b’a nə à cìn ní, à tɛ̃́ pyõ̌ jàà y w à zúzúnú w b’a zhɛ̀ nɛ́ mɔ́ ; ¹⁴wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní, ǹ nə́ ǹ ce à dàrh wu-zɛ̃̀ɛ̃́ dàrhà nɛ́, ǹ nə́ ǹ ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfwɛ̀lɛ̀ n’ê gwi ni à dàrhà wẽ́. ¹⁵Ce a zɛ̃̀ à n’â yǎl a tɔ̌r à cìnə̀ ! À só cu mú cɔ̃̀ à jǐrh kúr rí !¹⁶À n’â zhɛ̃̀ rɛ ! À t’â la yõ̌ à j’â ŋwɛ́nɛ́ lũ w wẽ́ gaga yé. Yẽ̌ ne, bə̀ à myə̌l ré wɔ́ zho. ¹⁷Numbyíní nə wɔ́ byè ǹ mə́ ǹ yǐ è yò dɛ̃́dɛ̃́, ǹ mə́ ǹ cili è sono, ¹⁸ǹ mə́ ǹ gwɛ̃ è jàà w nəkɔkɔ́lɛ́ gakó, ǹ mə́ ǹ də́dwẽ́ y mó ?¹⁹Wɔ́ dǒ dɛ̃, ǹ mà ń j’â yẽ̌ à myə̀lɔ́ mɔ́ nɛ ? wɔ́ dǒ dɛ̃, ǹ mà ń j’â yẽ̌ ne a lyì à tə̀tàr rɛ́ ? ²⁰À wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ǹ yé né nà, sə à nə gə wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, wɔ́ ǹ bə̀kɔ́n wẽ́ à wɛ̀rhɛ́ w nɛ́ ? Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ wɔ nyumbyíní myə̀lɔ́ yó mó ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ ce àmyɛ́ jǐrh zhĩĩ à cìcì yil mó ?²¹Wɔ́ byè yil ǹ nə tá ǹ yǎl ń pɛ̃ à dwə́ə́ ré sǔbri, ń swě lwɛlɛ rɛ́ yò mó ? Sə nyǐ à tu shó w à pyě ; sə ǹ mà ń zɛ̃̀ ń nə́ ǹ pyà nɛ, ǹdə́ à k’â tɛ̀nɛ́ yé.

Chapter 8

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Səshuwasɛ lyì bal Byələldaadɛ myɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : ²È nə wɔ́ dǒ zɔ̀mà nɛ́ ǹ nə́ ǹ zɔ̀m èta mɔ́ nə la zɔ̌ ? Wɔ́ zho nánfɔ̀lɔ̀ ǹ zɔ̀mà nɛ́ nə̀ n’ê dwi ǹ nyú w mú la yál nà ? ³Yi nə n’ê lyə́r kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ nà. Jàn bə swɛ̃́ zhe mó nə nə́ ń lyə́r càngá tumə né nà ?⁴dɛ̀ga ǹ byǎ gə bə̀ dó Jàn bə swɛ̃́ zhe mó né, wɔ́ rə̀myɛ́ yil n gə ń wɛ̀rhɛ́ bɛ ǹdə bə̀ dóó w ta. ⁵Sə è wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ gə pyà Yi sãɔ̃, ń lwə̀l Jàn bə swɛ̃́ ne,⁶ǹdə́ ǹ gə wɔ́ wu-põ̀ ǹdə́ wu-cángá cə́bal, sə́ lwar pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ ń mà n yìlì mú, n kwɛrhɛ ǹ yò, ń ká n cĩ́ mú ń jàà y wa, ń zə wu-nyɔ̃̀ dóó tá la ǹ yó w yé ; ⁷ǹ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ ǹ ju kùr ǹ yà ǹ zhe mó, b’a yə̀ námpɔ́lɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ bàn nɔ́ kùr wə, tɛ̀bɛ́ rə̀ cĩ́ dɛ̃̌ ǹ yil mó b’a yə̀ jɛ̃́ɛ̃́ nɛ dɛ̃́dɛ̃́ du tɛ̀bɛ́ shãã ga mɔ́.⁸Zɛ̃̀ ń bwə̀rh shããmá bɛ́ ń nyìwé, sə́ cili tɛ̀bɛ́ bə̀ dabá bɛ́ nɔ mɔ náàcɛ̀nɛ́. ⁹Lwar bə̀ nə́myɛ̌ wɔ́ də̀lànɛ lyì, nə́ yə̀l kaka yé, nə́ dwã nɛ́ cɛ yó mó wɔ́ ywə́l. ¹⁰Wɔ́ shããmá bɛ́ bə̀ b’a cèrhè mó, bə zɔ̀m ǹdə́ mɔ́, bə ji səswalsɛ bə m’e byili zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́ mó, bə̀ zhe :¹¹«Vwal-gɔ nə y’a lyĩ jàà dõ wə, ǹdə́ è də̀ vwaalɛ wẽ́ nà ? Pəpyirúúsí nə wɔ̌ ò m’a lyĩ ǹdə́ twɛ́nɛ́ tɛ̀nɛ́ nɛ́ nà ? ¹²Ò gə n’ô lyĩ, ǹd’ô yàl gar rɛ́ dwã bɛ́ gakó yé né o kù, ǹdə́ ò gwẽ̌ pà pùnə́ nə̀ zhǐ, bə̀ yə w kwar gaga. »¹³Wɔ́ èta kɔn n’ê yí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê swě Yi yò mó myɛ nɛ́, ce kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y’à n’ê dɛ̃̀ mɔ́ n’ê jé. ¹⁴È zhə̀n rɛ́ è n’ê zal kɔn nɔ yil mó b’a sá ǹdə ètɔ̃̌ nyíní ta, è zhə̀n rɛ́ wɔ́ elyɛnɛ́ bə̀ surhə zhe jì yó rə̀ zhǐ ní ¹⁵È n’ê zhí è jì y ni, sə jì y bə zhǐ kẽkẽ yé, è n’ê kwẽ́ è jì y mùnì ga e zhì dɛ̃̌, sə jì y bə shɛ̀ dɛ̃̌ zhǔ yé.¹⁶È zɛ̃̀ è zhǐ nə̀nyɔ́nɔ́ w ǹdə́ è jàn rɛ́ gakó, e cèlè è nèsé è zhǐ dɛ̃̌ è bɔ́ɔ́ w yó wə. ¹⁷E nèsé gə́gɛ́rɛ́ gə́gɛ́rɛ́ dwã nɛ nə́kuulí wə, è nèsé vò vò sə yí sə zhí jì byilsi ni, ¹⁸bə vúr y jàà y kɛ̀bɛ́ è y’à ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó wə, jàà èmyɛ́ zɛ̃̀ zhɛ̃̀ yà, e wɔ̀ : À yə̀ ǹ pár lwar gaga yé !¹⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ è sɔ́má y è kɛ̀bɛ́ kwè mó wu-nyɔ̃̀ w è nɔ mɔ́. Sə lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ kwã nɛ́, lyì bə-lwǎlsɛ dwã b’a shí cə-shó w òmyɛ́ cìcì mú wẽ́ bə zɛ̃̀. ²⁰Nyìwé, Yi t’â jì wu-põ̀ cə́bal rə ce kwã nɛ́ yé, wɔ́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ sõ rə̀ t’â nyǐ ní yé.²¹2Rə̀ b’a ce mɔ̀n sú ǹ nyí, ǹ nə́ ǹ búbwéé ǹ nyú w ǹ mə́ ǹ fùù. ²²Cìzhìl b’a pú ǹ zwə̀ bé ; lyi-

Chapter 9

¹Rə̀myɛ́ yó né, Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ wɔ̀ : ²À yě náàcɛ̀nɛ́ bə̀ wɔ́ èta kɔn wɔ́ nɛ́ ; Sə wɔ́ etər numbyíní b’a tó né è yə̀ wu-cángá cə́bal Yi yé nɛ́ ? ³Bá è gə n’ê yǎl e mà nyə̀-pɔ̌ ǹdə́ rɛ myɛ, zɔ̀mà mɔ̀rhɔ̀ wẽ́, è wàr rə̀dù cìcì è la ŋwɔ̀nɔ́ e lyár yé.⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ zhe surhə né, ǹdə́ jàn rə̀ bə swɛ̃́ yé : wɔ́ mɔ̌ lò ń mà nyə̀-pɔ̌ ǹdə́ rɛ n cẽ dóó jú mú ? ⁵Rə̀ lyim gə zɛ̃̀, rə̀ n’ê zhẽ̌ pyàr rə̀ jààsɛ w rə̀ lwé tɛ̃́. ⁶Rə̀ n’ê zhízhǐ cɛ y è yə né nə̀ kwẽ́ y mɔ́ n’ê dom mó.⁷Rə̀ n’ê pɛ nyí nə̀nyɔ́nɔ́ w nɛ o shɛ̀nɛ́ ò t’â púrh mú, rə̀ n’ê cĩ́ myɔrhɔ càmə́sɔ̌sɛ́ yó, rə̀ m’ê cə̀r sə̀ yə̌r yé ne mó, ⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ dúdú rə̀ ce dɛ̃̌ yi rí lyɛ̀lɛ̀ rə̀ zhǐ dɛ̃̌, rə̀myɛ́ rə̀ n’ê zhə̀l dɛ̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ yó wə. ⁹Rə̀myɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ Orusi bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Nánfɔ̀lɔ̀ mɔ́, ǹdə́ Orəyɔ̃ w ǹdə́ Pələyaadɛbá ǹdə́ càmə́sɔ̌sɛ́ sə̀ ŋwɛ́nɛ́ lũ jə̀gwã̀ sõ cɛmɛ nɛ́ w mó.¹⁰Ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ nánfwààlɛ lò wàr rə̀ kùrə̀ né ń la lwar yé, wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ rə̀ yó wár è la gál yé. ¹¹Nyǐnə mo, ń tó à nyí n lyɛ̃, sə à bə mɔ́ nɛ yé, ń lyɛ̃ ń la, sə à bə ń kwã nɛ yé. ¹²Ń gə zɔ kɔn, wɔ́ mɔ̌ ń mà n cẽ rə̀ yò ? Wɔ́ mɔ̌ ń mà wɔ̀ rɛ : Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ ?¹³Yi gə kwè lyim rə̀ t’â twi yé ; kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ cìn-byilu cìnə́ bé zhí ri mú, wɔ́ Yi yé né kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ n’ê wùlì ni. ¹⁴Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, wɔ́ etər à la Yi ní lyár ? Wɔ́ zɔ̀mɛ̀ tɛ̌ à la cír ? ¹⁵Bá à gə y’à wɔ́ wu-cángá cə́bal myɛ, à y’à wàr à la lyár yé, sə wɔ́ à bùr-kárna mɔ́ à wɔ̌ à m’a byẽ̀¹⁶bá à gə byẽ̀ re, rə shɛ̀ nɛ myɛ, à t’â zwẽ nyí bə̀ rə̀ b’a zwẽ à lwə̌l mó yé. ¹⁷È də̀ rə̀myɛ́ rə̀ n’ê nɔ̀m nɛ tɛ̃́ ǹdə zho nánfɔ̀lɔ̀ ta mɔ́ nà, rə̀ n’ê cɛ̀mɛ̀ nɛ rə̀ k’a bwérhé mó nà, ¹⁸rə̀ t’â yẽ̌ ne à shǐrh yé, rə̀ ce à wu w sú ǹdə́ wu-zhìlù dúdú.¹⁹Wɔ́ jàn, à nə m’a zɛ̃̀ a wɛ̀rhɛ́ ? È də̀ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ jàn bə swɛ̃́ cə́bal mɔ́ nà. Wɔ́ bùr-kárna yé né, à nə m’a vò né ? Sə wɔ́ mɔ̌ lò ń nə mà n zə nɛ n vò gàà ? ²⁰À gə zhe bùrì myɛ, à nyí rí b’a pɛ̃ dóó, À gə bə dóó zhe myɛ, rə̀ b’a byili ni b’a wɔ́ dóó cə́bal.²¹À wɔ́ bə dóó zhe cí ! À gə wɔ́ rɛ myɛ ; à cìcì mú wàr rə̀myɛ́ à la lwar yé. Bə̀ lũ w j’a ló à wẽ́. ²²Rə̀myɛ́ gakó nə də̀ kɔn rə̀dù nà ? À n’â wə̀l re, bə̀ Yi n’ê zhìlì bə dóó zhe cə́bal ǹdə́ zhe dóó cə́bal ga yò. ²³Zhə̀nà, ǹdə́ màbyóó gə la lò zal, s’o j’a gu mú kùr yó cɔ̃̀ ! Sə Yi y’à yẽ̌ bə dóó zhe cə́bal nɛ ń ŋwɛ́nɛ́ zwini wẽ́ rə̀ m’ê mɔ̀n mɔ. ²⁴Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ gə zwẽ tənà è cǐ, Yi n’ê pyi bù-kárna bɛ́ yésé né ; è gə də̀ Yi, wɔ́ mɔ̌ ń wɔ̌ rə̀myɛ́ ?²⁵À dwã nɛ́ n’ê dùr nə lyɛ̃ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ ywə́l yó bə̀ n’ê dùrə̀, nə lyɛ̃ ǹdə́ nə̀ yə̀ wu-nyɔ̃̀ nɛ yé ; ²⁶À dwã nɛ́ dùr làlà nə lyɛ̃ ǹdə wɔ́ bǔ-bwəl rə̀ tó vwal-gɔ wẽ́ rə lyɛ̃ ta, ǹdə wɔ́ zhú ò zhì dɛ̃̌ o fɔ̌rh o b’o kwè ò nyí-kùjú tɛ̃́ cɛe y yó ta.²⁷À gə zɛ̃̀ wə̀l à wẽ́ : À m’a swě à nɔ̀nɔ̀ w yò, s’a yẽ̌ à wu-zhìlù w ni, a wɛ̀rhɛ́ wu-jɔ̀, ²⁸ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, lyààrɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə zɔ nɛ mɔ́ gə́ gwẽ̌ n’ê zɛ̃̀ à wu ni mú ce, à t’a zwẽ nyí zhə̀n ga bə̀ ǹ b’ǎ nyǐ ni ǹdə bə dóó zhe cə́bal tá yé. ²⁹À gə́ gwẽ̌ b’a yə̀ dóó cə́bal ce, wɔ́ bə̀kɔ́n yil à nə b’a zɛ̃̀ à n’â lyɛ̀ɛ̀ à cìn nánfò.³⁰Bá à gə zɛ̃̀ a mɔ́lɛ́ wàr yi ni nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ zɔ dwã mɔ́ wẽ́ myɛ, à zə jə̀shɛ́nɛ́ a m’a shàrh à jɛ̀sɛ́ a vùr sə̀ jìmdí myɛ, ³¹rə̀myɛ́ kwã nɛ́ myɛ, ǹ b’ǎ k’á zə nɛ ń mɔ́lɛ́ bɔ̀bɔ̀rɔ̀ wa, à gàndɛ́ cìcì k’ê tâ la à yò shɔ̀nɔ́ yé.³²Yi də̀ numbyíní ǹdə à ta, s’a m’a lyár rɛ yé, sə nə zə dwã nə́ vò bùr-kárna yé né yé. ³³Pɔrna tɛ̀nɛ́ nə́ cəcəl w ń la jɛ̃̀ nə́myɛ̌ bə̀lyè ga yó cṹ yé,³⁴pɔrna gə y’ǎ ŋwɛ́nɛ́, ń y’ǎ mà n pə́ Yi dàmə̀shɔ̀rɔ́ w à yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ n ce kwã nɛ́, mùnì ga ywẽ ré tɛ̀bɛ́ Yi co à wẽ́ mó bə̀k’a k’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ à wẽ́ yé. ³⁵Rə̀myɛ́ yi ní, à m’a zɛ̃́ à n’â zɔ̀m ǹdə́ wu-jɔ̀. Sə è gə də̀ rə̀myɛ́, wɔ́ à dúdú à j’â ŋwɛ́nɛ́ à cìn yilə.

Chapter 10

¹Lũ w ló à wẽ́ ! Ce à t’â la à nyí pyu, à m’ǎ zɔ̀m à wu zhìlù w yò a byili. ²À n’â wə̀l Yi ni náà : Ǹ bə̀ká kə́ à bùrsi ń pɛ̃ dóó yé ! Ce a lwar kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ ce ń nyáásɛ à yó w mó ! ³Ǹ wu nə j’â nyɛ̀ ǹ gə́ nə́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ yilə, ǹ nə́ ǹ cìrh kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ jɛ̃̀ y wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹ ce kwã nɛ, ń zɛ̃̀ ń yə̌r pwẽ̀ ré lyì-bəlwǎlsɛ́ cícú mú yó wə ?⁴Ǹ yírhə́ né wɔ́ numbyíní yírhə́ nà, nà ǹ ǹ nə́ ǹ nyǐ ǹdə numbyíní ta ? ⁵Ǹ dwã nɛ́ nyɛ̌ ǹdə numbyíní dwã ta nà, nà ǹ byinə né nyɛ̌ ǹdə numbyíní byinə ta, ⁶ǹ mə́ ǹ pyà à lwɛlɛ rɛ́, à yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yò m’e zù mú mú, ⁷E j’à ǹ yě bə̀ à bə dóó zhe yé, lò lò myɛ wàr nɛ ń la zõ ǹ jɔ̃̀ w yé.⁸Wɔ́ ǹ jɛ̀sɛ́ sə̀ mɔ nɛ, wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ, sə̀myɛ́ sə̀ wɛ̀rhɛ́ à gakó námpúm, ń zɛ̃̀ ǹ la nɛ́ cɔ̌ ! ⁹Lyǐrh bə̀ ǹ mɔ nɛ ǹdə dɔ ta ; wɔ́ yál nə zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ yǎl ń ce a jǐrh shó ?¹⁰Ǹ yə̀ nɛ lwé ǹdə yə-gwa ta nà, ń ce a zə dwã ǹdə yə-zalma ta nà ? ǹ nə yə̀ nɛ cailé comme du fromage ? ¹¹Ǹ zù ni yala tɔ̀nɔ̀ kàmə̀-zwǐ, ń sɔ̃̀ à kúr rí ǹdə́ nyɛnsɛ ;¹²Ǹ pɔ nɛ ǹ pɛnɛ́ y nánfò wə́, ń pɛ̃ nyǔ mú, ǹ shili ni ń mə zwẽ à myə̌l ré ń cĩ́ ní, ¹³Sə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ ce rə shèè à wẽ́ mó, nyǐ à yě re à cìcì mú wẽ́, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ gu ǹ wẽ́ ǹ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́. ¹⁴À gə dówə́, ǹmyɛ́ nɔ nɛ, sə ǹ bə̀ká pɛ̃ à lwɛlɛ rɛ́ sǔbri yé.¹⁵À gə wɔ́ dóó cə́bal, nyǐ zwini zhe ne tã̀ ! À gə bə dóó zhe, à wàr à yó à la dɛ̃̌ zhõ̌ yé, wɔ́ cìzhìl dúdú rə̀ sú à wu w à nɔ̀nɔ̀ w wẽ́. ¹⁶Sə à gə cẽ à zhẽ̌ à yó w dɛ̃̌, ǹ b’ǎ jì ni ǹdə bɔrɔ ta, ń kə́ mà nɛ ǹdə́ ǹ tũ̀-fwààlɛ́ kə́dò.¹⁷Ǹ zɛ̃̀ à yó kə́dò ǹ nə́ ǹ bwǐ ni, ǹ lyim rí kwɛrhɛ rə súlí rə zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́ à yó, ǹ ce zwini n’ê zal nɛ rə̀ k’â bwérhé.¹⁸Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ ce a du à ná wẽ́ mó ? È gə y’à wɔ́ cú à cùwə̀, numbyíní yə́-byǐ ga yírh yə̀ à yó jòm ; ¹⁹À y’à m’a yə̀ ǹdə w lũ w w à y’à yə̀ nɛ́ twí ta, a j’a zhì à ná wẽ́ gàà mɔ́ a lyɛ̃ vò lú-bɔ̀l wa.²⁰À dwã nɛ́ nə də̀ màngɛlɛ́ nà ? nə̀ yẽ̌ ne a vò, nə̀ vǔr nə̀ cìn à wẽ́, mùnì ga a shǐrh námpɔ́lɛ́, ²¹s’a m’a vò, à k’a bə̀ à kwã nɛ́ twí yé ; a vò cə-byín rí ǹdə́ cu ywə́l mó tənà y wa, ²²cə-byín fúrí tənà yá, wɔ́ èmyɛ́ wẽ́ cu mú ywə́l mó cǐ wẽ́ ré rə̀ gùlí dwã nɛ́ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́, gàà mɔ́ nə̀nyɔ́nɔ́ w nyɛ̌ ǹdə́ cə-byṹ w ta.

Chapter 11

¹Rə̀myɛ́ yó né, Naama lyì bal Təsofwaarɛ myɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhɔɔbɛ nɛ : ²Lò nə mà n cẽ zɔ̀mɛ̀ nɔ n lyár zɔ̃̀-zhɔ̌ w kɔ̀bɔ́ dwí rí cə́bal nɛ ? Wɔ́ lò ǹ nyí yě zɔ̀mà dúdú ǹ nə́ ń nɛ bùrì ? ³Ǹ zɔ̃̀-fwə̀r ré tɛ̀bɛ́ nə b’a ce lyì bí pyi bə̀ nyə́ né ne ? Ń jà ń nə́ ǹ tùrh lyì bí, sə lò lò bə̀ká ń lyár mɔ́ n pɔ̃́ cì-zhìl yé.⁴Bə̀ ǹ nə́ ǹ wə̀l náà ; tɛ̀bɛ́ à nə mɔ́ wɔ́ zhə̀nà, bə̀ à wɔ́ wárhgáá ǹ yé né. ⁵Ǎ, à lò ! Yi gə y’à n’ê zɔ̀mà, rə púr rə̀ nyí rə lyár mɔ́ mɔ́, ⁶rə byili mú tɛ̀bɛ́ rə̀ shèè rə̀ surhə né wẽ́ mó, rə̀ surhə né nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́ mó, ǹ y’à m’a lwar bə̀ wɔ́ wɔ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə ǹ lwɛlɛ rɛ́ ta yé.⁷Ǹ nə nə́ bùl bə̀ ǹ wɔ̌ ǹ b’a pyà Yi bùlə̀ né kùr ni ń za, sə́ lwar Jan-Bə-Swɛ̃ zhe gə́ wɔ́ cɛ̀nɛ̀ námppùm mú yé-shò ń lwar ? ⁸Yi cɛ̀nɛ̀ rɛ́ nápúm mú wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ rə lyɛ̃ dɛ̃̌ yə né yó dɛ̃̌-zhìyə́ yə́. Wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ nə b’a wɛ̀rhɛ́ ? Rə̀ lyìm zhìl tɛ̃́tɛ̃́ kùr w gaga du (cúlú) cùù rí gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ : Wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ b’a lwar rə̀ wẽ́ ? ⁹Rə̀ dwàl du cɛ y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, rə̀ wàn rɛ́ du nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wɛ̀lɛ̀ rɛ́.¹⁰Rə̀ nə gə j’â zɛ̃̀ rə zə dóó cə́bal rə̀ la bù-kárna yé né, wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n zhì n cẽ rə̀ nyí ni ? ¹¹Rə̀ yě lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê tɛnɛ kɔma bə̀ la góm mó párá, rə̀ t’â lyɛ̀ɛ̀ rə̀ cìn rə̀ m’ê lwar lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dó mó yár yé. ¹²Sə è gə wɔ́ sumbyíní yilə ; wɔ́ nyə̀nyààrɛ lárma è zhe, bə̀ bə̀ lùl y ǹdə́ gɔ-bə̀na gə́ n’ê lùl è byǐ ni ta.¹³Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, pyìrhí ǹ wu w o zǎ Yi, zhẽ̌ ǹ jɛ̀sɛ́ n ce re, ¹⁴Ce lwɛlɛ vò kwã nɛ́ gaga ǹ nyí ni, sə bə̀ká shɛ̀nɛ́ tũ̀-twə̃̀ə̃̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ də̀ cángá mɔ́ yə̀ ǹ kòrhó w yé.¹⁵Rə̀myɛ́ yó né, ǹ b’ǎ zhẽ̌ ǹ yé dɛ̃̌ dóó də́-byǐ t’â la ń yó yál yé, ń zhì kẽkẽ ywẽ t’â la mɔ́ zal yé. ¹⁶Ǹ b’ǎ swě ǹ nɔ̀nɔ̀ w yò, ń lyǐrh ò yò ǹdə wɔ́ nɛ̃̌ mə̀ dùr mə lyɛ̃ ta. ¹⁷Ǹ dwã nɛ́ b’a yə̌r ǹdə nə̀nyɛ́nɛ́ cəcəl nə̀nyɛ́nɛ́ y gə́ y’a yə̌r né ta, Ǹ cə-byín rí b’a jǐrh ǹdə nəkɔkwɛ́lɛ́ nə̀nyɛ́n-nyɛ̀rh pwẽ̀ né ta.¹⁸Ǹ b’ǎ zə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ y’à nə́ ǹ dɛ̃̀ mɔ́ zhə̀n námpúm, rə̀ t’â la nánfò yál yé, ǹ b’ǎ nyǐ tɛ̀bɛ́ rə̀ yú mú mú gakó, bá rə̀ yàl cìzhìl ǹ yil myɛ, ǹ b’ǎ jòm ń shǐrh ǹdə́ yə̀-zùlə́, ¹⁹Ń pyè ń dɛ̀ɛ̀ lò lò tá ń la ń shíshə̀rhə́ né lyɔ̀ɔ̀ yé, sə lyì nánzhəzhɔ̌ b’a bə̀ ǹ yé né bə lwə̀l ǹ sãɔ̃.²⁰Sə è wɔ́ lyì-bəlwǎlsɛ yilə, sə̀ yírhə́ né b’a jí myǐn ; sə̀ t’â la jàà nɔ sə shèè né yé ; wɔ́ cu mə̀ wɔ́ sə̀ cəl ré sə̀ n’ê dɛ̃̀ mɔ́.

Chapter 12

¹Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ n lyár wɔ́ : ²Zhə̀nà, ǹ y’ǎ wɔ̀ bə̀ wɔ́ ámyɛ̌ dúdú à wɔ́ numbyínsí, ámyɛ̌ gə tú á cùwə̀, sə́ nyǐ surhə jé. ³Lwarna bə̀ àmyɛ zhe surhə ǹdə ámyɛ ta, ámyɛ bə àmyɛ du yé ; Mɔ̌ lò ńmyɛ nə yə̀l wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ámyɛ yě mó dwí rí ń la byilu ?⁴Wɔ́ àmyɛ́ à nə zɛ̃̀ à wɔ́ à dɔwabá mɔ̀n kɔna, àmyɛ́ mɔ́bɔ́ à n’â byẽ̀ Yi mùnì ga sə rə lyár nɛ mɔ́, àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ wu-cángá ǹdə́ wu-põ̀ cə́bal mɔ́, à jǐrh numbyínsi mɔ̀n kɔna ! ⁵Wɔ́ pɔ̀ɔ́sɛ yil Zwini cə́bal ŋwɛ́nɛ́ ! È wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cìnə́ kɔn bə̀ n’ê zɔ̀mà ; pɔ̀ɔ́sɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ mə̀ zhǐ, zwini cə́bal mɔ́ nə́ ń mà ń nà mə̀ nɛ. ⁶Yə̀-zùlə́ ŋwɛ́nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê vwǎrh bə̀ dwã bɛ́ kwə̀ə́rhé wẽ́, Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ bə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ Yi pùbùlə̀ mó zhe yé ; wu-zɛ̃̀ɛ̃́ myɛ bə lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń zal kɔma-yi ń yàl ń jàn mɔ́ zhe yé.⁷Bwə̌rh vwàmá nɛ́ ń nyìwé, nə̀ b’a byili mú kɔn gə́ wɔ́ nɛ́, bwə̌rh dɛ̃̌ yi kúmsí ń nyìwé, sə̀myɛ b’a byili mú kɔn gə́ wɔ́ nɛ́. ⁸Zɔ̌m ǹdə́ cɛ y ń nyìwɛ́, è b’a byili mú kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ ; bwə̌rh nə̀-fɔ̀lɔ̀ w émɔ̌sɛ́ myɛ ń nyìwé, sə̀myɛ m’a cĩ́ mú.⁹Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ gakó wẽ́, wɔ́ kɔn tɛ̌ rə̀ yə̀l bə̀ wɔ́ Yi jɛ̃̀ y è wɛ̀rhɛ́ rə̀ gakó ? ¹⁰Wɔ́ Yi rə̀ zhe ŋwɔ̀nɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ zhe éshìrhə́ gakó nyǔ mú rə̀ jɔ̃̀ wà, ǹdə́ numbyíní gakó myɛ shíshìrhə́ y myɛ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ jɔ̃̀ wa.¹¹Zhɛ̃̌ nə yə̀l zɔ̀mà cír dwã w nà, kùjú nə gə zù nyə̀-pǎ wa, è yə̀l ò nyàn pár nà ? ¹²Surhə né wɔ́ náncɛsɛ́ sõ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ nɛ́, sə wɔ́ myə̀-èdɔ̀lɔ̀ ò wɔ́ lárma.¹³È jà lárma mɔ́ ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ wa, ǹdə́ cúcú mú ǹdə́ surhə né gakó wɔ́ Yi rə̀ cǐr ri. ¹⁴Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi wǔr rə ló tɛ̃́ k’ê wàr rə̀ lwì rə̀ zhì dɛ̃̌ gaga yé, lò mɔ̀bɔ́ rə̀ co jù wə̀, rə̀-ná-cí kə́ ń tá ń shə́r gaga yé. ¹⁵Rə̀ gə cə̀r nɛ̃̌ mə̀ zhì, kɔn gakó n’ê kùlə̀ ; rə̀ gə k’â yẽ̌ mo, cɛ y gakó wǔr e cɔ̀.¹⁶Wɔ́ Yi rə̀ zhe jàn e jà rə̀ n’ê cə̀r kɔn cɔ̌ yé né, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ cǐ lò mɔ̀bɔ́ ń jé mó, ǹdə́ ń dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ ń nə́ ń dwĩ̀ mú myɛ ga. ¹⁷Yi rə̀ n’ê ce bə̀ zal tənà lyì-fwààlɛ́ bə̀ zhə̀l yómde jè, rə ce bù-kárna k’ê yə̀l zɔ̀mɛ̀ kùr yé. ¹⁸Rə̀ n’ê lwə̌r pyǎ cã̌-tànrɛ́, rə k’a lyẽ nyínsi bə̀ cə̌r ne.¹⁹Rə̀ n’ê ce bə̀ zal vwĩ̀-zwə́lnə bə vò yómde jè, rə ló jàn cìnə́ tɛ̃́. ²⁰Rə̀ n’ê vùr zɔ̀mà lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ yě zɔ̀mɛ̀ kùr mó nyú wə, rə zwẽ lárma zɔ̀mà náncɛsɛ́ sono. ²¹Rə̀ n’ê ce bə pɔ̀ɔ́sɛ jàn cìnə́, rə ce kã̀dar cã̌-tànrɛ́ bwèlé rə̀ cə̌r ne.²²Rə̀ n’ê ce kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ y’à shèè cə-byín wẽ́ mó du pwẽ̀ ré wẽ́, rə ce pwẽ̀ du cu ywə́l wə. ²³Rə̀ n’ê ce tənèrh pù nánzhəzhɔ̌, rə k’a ce sə jé tɛ̃́, rə̀ n’ê ce sə wɛ̀lɛ̀ sə vò yé né gaga, rə k’a ce sə kwɛ̃̀ sə bə̀ sə̀ swã́ nɛ́ cìcì mú yó.²⁴Rə̀ n’ê vùr dwí yé né cìnə́ surhə né, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê yiyiri tɛ̃́ gɔ-elũ èpwə̀ə̀le tɛ̀bɛ́ rə̀ bə sɔ́má zhe wẽ́ ; ²⁵bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê tə́tɛ̀lɛ́ cə-byṹ wə, bə̀ bə̀ yírhə́ bə nə́ nɛ cɛ̀nɛ̀ yé ; rə̀ n’ê ce bə̀ yiyiyri tɛ̃́ ǹdə sə̀-nyɔ̀ɔ́rɛ ta.

Chapter 13

¹Nyǐ à yírh nɔ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó, à zhɛ̃̌ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó, a zɛ̃̀ à n’â dɛ̃̀ à cìnə̀. ²Tɛ̀bɛ́ á yě mó, àmyɛ yě re, ámyɛ bə àmyɛ cɔ̃̀ yé.³Sə à n’â yǎl a zɔ̀m ǹdə́ Bə-zhɔ̌-zhe, à n’â yǎl a zə à yò w a vò Yi né né ; ⁴bə̀ ámyɛ̌ wɔ́ kɔma zɔma á n’á tɛ́rɛ́, á wɔ́ lyì-twə́rə́ nánfwə̀r. ⁵Á gə y’ǎ gu á nyə́ né shɛ́ɛ́ bə cɔ̃̀ nà ? à n’â bùl b’ǎ zhe surhə.⁶À n’â lwə̀l ába, cili-nə, à n’â byili bə̀ à zhe bùrì, s’a zhìlì á yala nɛ á cili à zɔ̀mà nɛ́ náàcɛ̀nɛ́. ⁷Wɔ́ ámyɛ̌ á nə b’ǎ byili Yi ni kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá, á m’á zɔ̀m kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ cángá mɔ́ nà ? ⁸Á n’á yǎl á ce nyí Yi kwã nɛ́, á zwẽ rə̀ nyí ni nà ?⁹Rə̀ gə la á wẽ́ gwãɔ̃, rə̀ t’â la á yé-shò lwar yé ? á n’á bùl bə̀ rə̀ wɔ́ numbyíní s’á m’á jə́jɛ̀rɛ́ rə̀ nyí nà ? ¹⁰Á gə tó á wẽ́ á n’á zɔ̀m ǹdə wɔ́ á nyí á n’á ce rə̀ kwã nɛ́ ta, e jà wɔ́ kɔma, sə á lwarna pamprɛ̃ɛ̃ bə̀ rə̀ b’a cĩ́ dóó á yó wə.¹¹Rə̀ gə́ zhe ŋwɔ̀nɔ́ mɔ́ t’â zɛ̃̀ á wun ni yé ? kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ywẽ bə ába zhe yé ? ¹²Á zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ ǹdə wɔ́ zɔ̃̀-səswalsɛ sə̀ jú tɔ̀mɔ̀ ta, á zɔ̀mà nɛ́ á n’á lyár mɔ́, wɔ́ bɔ̀bɔ̀rɔ̀ lyə́-lyɛ́ rɛ́.¹³Pyi-nə á nyə́ né, s’á yẽ̌ ne, nyǐ à n’â yǎl à zɔ̌m ! Tɛ̀bɛ́ rə̀ la nɛ yú mú wɔ̌ rə̀ b’a yí ni. ¹⁴Wɔ́ bə̀kɔ́n yil à m’a zə à yə́lə́ a sáásɛ à yala nàmá bɛ́ nɛ ? À m’a kwè à myə̌l ré a m’a wɛ̀rhɛ́ yàà yàà nà. ¹⁵Nyǐ è gə wɔ́ gú ń la nɛ gu myɛ ; à t’â la kaka dã̀ɔ̃́ ń sono myɛ ; à m’a byili à ttumə né ń yé né.¹⁶Rə̀myɛ́ gaga mɔ́ wɔ̌ rə̀ b’a sɛ̃ nɛ à vwǎrh mɔ́ wẽ́, bə̀ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ wàr è b’a bə̀ e zhì ń yé né yé. ¹⁷Pyèrhè-nə á zhã̌ á cili ; kɔn dɛ̀bɛ́ à la zɔ̌m mɔ́.¹⁸Nyǐ-nə, à la à yò w byilu, sə à yě bə̀ à zhe bùrì. ¹⁹Lò nə ŋwɛ́nɛ́ ń mà n mà nyə̀pɔ̌ ǹdə́ àmyɛ́ ? Sə à m’a gu à nyí, à n’â yǎl a cì.²⁰Shɛ̀nɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ rə̀lyè ń pɛ̃ ; mùnì ga à bə̀k’a dùr a vò a shèè yé né gaga ǹ yé né yé : ²¹ká kwè ǹ jɛ̃̀ y à yó, sə ǹ ywẽ ré k’ê bə̀ à wu ni zɛ̃̀ kə́dò yé. ²²Sə́ zɛ̃̀ ń byẽ̀ ne, nyǐ à b’a lyár mɔ́ ; è də̀ gə rə̀myɛ́ à ḿ’a zɔ̀m sə́ lyár nɛ !²³À lwɛlɛ rɛ́ ǹdə́ dwə́ə́ ré wɔ́ màngala ? Byili ni à lwɛlɛ ǹdə́ à yə̀-bəlwǎlɛ́ a lwar. ²⁴Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ shèè ǹ cìn à yé né, ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ nyǐ ni ǹdə ǹ zù-bal ta mɔ́ ? ²⁵Ǹ nə b’a zhízhǐ vɔ kɔ̀bɔ́ ò n’ô yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌ zho wẽ́ mó ? Ǹ nə b’a pú màlá kɛ̀bɛ́ è kùl kùr ǹ nə́ ǹ jì ?²⁶Wɔ́ bə̀kɔ́n yil à n’â nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò cɛ̀, ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ còrhò-tum à bə̀sɔ́nɛ́ yi ni ga dwə́ə́ ré yilə ? ²⁷Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ lyẽ nyáná ǹ nèrh ne, ǹ nə́ ǹ myə̀lɛ́ à nə̀-twéésé, ń cĩ́ swɛ̃́ ń pɛ̃ à m’a cĩ́ à m’â zhə̀lə̀, ²⁸Nyǐ à yala nɛ́ dɛ̀rhɛ̀ ǹdə cɔ̃́ gə́ y’a jí gɔ̀nɔ̀ nɛ́.

Chapter 14

¹Numbyíní y Kɛ̃ nə́ ń lùl mó ! È myə̌l ré wɔ́ nánkùkùlí, twéé gakó wɔ́ dɛ̃̌ yə́yɔ́lɔ́. ²Bə̀ n’ê lùl yə, bə k’a gõ̀ y ǹdə pùní ta ; e dùr e jé ǹdə ywə́l ta. ³E zɛ̃̀ wɔ́ èmyɛ́ yó ǹ yírhə́ pyǎ nɛ́ ! Ǹ ce à la bǔr ǹdə́ mɔ́ !⁴Wɔ́ etər numbyíní kɛ̀bɛ́ è də̀ pwɛ̃́pwɛ̃́ b’a tó né e du numbyíní kɛ̀bɛ́ è wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ wẽ́ ? Numbyíní kɛ̀bɛ́ è də̀ pwɛ̃́pwɛ̃́ èdù ga wàr gàà mɔ́ è la nɛ́ du yé. ⁵Numbyíní dwã nɛ́ yó w gə byili nə̀ zhɛ̀, ǹ gə gàl è cànsɛ́ ń zhɛ̀, ǹ gə byili jàà y kɛ̀bɛ́ è wàr è la lyɔ̃ mɔ́, ⁶Sə ǹ yírhə́ bə̀k’a pyǎ è yó yé, sə́ yẽ̌ y e zə yə̀-zùlə́ è gurnə mó yé né è dɛ̃ rɛ́ m’e zhɛ̀.⁷Bə̀ gə kà cǒ, ò n’ô dɛ̃̀ kɔna : ò y’a púrh o k’a ce byǎ gwẽ̌ ; ⁸Ò nèsé gə cɛ, cɛ y wa, ò cã̌ y gə n’ê cì shó w wə, ⁹nɛ̃̌ gə túwə́, ò y’a púrh jɛ̀rh, ǹdə cǒ námbwɛ̀lɛ́ ta.¹⁰Sə nyǐ numbyíní y’a cì, è jàn rɛ́ jé ; numbyíní shíshə̀rə́ y gə zhɛ̀, wɔ́ yẽ̀ è ŋwɛ́nɛ́ ? ¹¹Bwǐsí wun ní n’ê kùlə̀, bù-fwàlsɛ́ nàná bɛ́ n’ê wĩ ; ¹²èta myɛ lò mɔ̀bɔ́ ń cù ń pyě tɛ̃́ myɛ kə́ ń tá ń zɛ̃̀ yé, ń tá ń la bùrhù ǹdə́ dɛ̃̌ yə né gə j’â ŋwɛ́nɛ́ yé, ń tá ń la ń jan rɛ́ w zã̀ɔ̃̀ yé.¹³Ǎ ! ǹ gə y’à nə́ ǹ yǎl ń shèè ne lyì cùù rí wẽ́, ń pyi à nyí ni gàà mɔ́, kɔn m’e yí ǹ lyim rí tu, ń dɛ̃̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la à yò lyǐrh mó ! ¹⁴Numbyíní gə y’a cì sə e k’a zə myə̌l, à y’à m’a dɛ̃̀ kɔn dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó à lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ wẽ́, mùnì ga kɔn b’e m’e lyə́r à yilə.¹⁵Rə̀myɛ́ yí ní, ǹ gə zɛ̃̀ n byẽ̀ ne, à m’a shɛ̀ mɔ́, èta ǹ yé y y’à m’a zə mɔ̀n ǹ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ zə ǹ jɛ̃̀ y ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə. ¹⁶Sə nyǐ èlǎsɛ̃́, à gə cĩ́ à nà mə̀gã̌ gakó ǹ nə́ ǹ gàlà, ǹ yírh pyǎ à yə̀-bəlwàálɛ́ yó ; ¹⁷Ǹ yà ǹ lyẽ à dwə́ə́ ré ń ce yóló wẽ́, ń tɛ́rɛ́ yə̀-bəlwàálɛ́ yò w ń cĩ́ à yó.¹⁸Pyɔ̀ w tu tɛ̃́ o jé, pàtá y jé tɛ̃́ è jàà y wa, ¹⁹nàná bɛ́ dɔ̀m nə́kulu w o yəywɛlɛ, nàná bɛ́ dùr mə zə mə m’e lyɛ̃ ; rə̀myɛ́ ce, ǹ cɔ̀ kɔn tɛ̀bɛ́ numbyíní y’à n’ê dɛ̃̀ ǹ sõ mó.²⁰Ǹ já ǹ wɔ́ è mǎ e ji tɛ̃́ yó twéé twéé gakó, ce è lyɛ̃ è la ; ǹ ce bə̀ k’ê yə̀l è yé-zhã̌ y pár yé, n zɛ̃̀ ń jì y ń ce. ²¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, è byǎ bɛ́ yó gə m’a zhẽ̌ dɛ̃̌ myɛ, è t’â la kaka lwar rə̀ yil yé ; bə̀ yó gə la tɛ̃́ lwəl myɛ è t’â la rə̀ yé-shò lwar yé. ²²Wɔ́ èmyɛ́ dúdú è nɔ nɔ̀nɔ̀ ǹdə́ yala yin rí rə̀myɛ́, wɔ́ èmyɛ́ dúdú è nɔ wu-zhùlù w òmyɛ́ mɔ́ è wẽ́.

Chapter 15

¹Rə̀myɛ́ yó né, Təmã lyì bal Eləfaazɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : ²Surhə cə́bal nə mà n lyár zɔ̀mɛ̀ ǹdə́ lwar mɔ̀bɔ́ mə̀ bə kùr zhe ? N zə zho kɔ̀bɔ́ ò n’ô shí yi-púrhí sõ n mə n fùrh ń nə̀bán ? ³Wɔ́ zɔ̃̀-fwə̀r ń nə́ zɔ̀m ń mə́ ń byili bə̀ wɔ́ zhə̀n ń nə́ ń zɔ̀m nà ? Ń zɔ̀mà nɛ́ nə wɔ́ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə kùr də́-byǐ èdù ga zhe nà ?⁴Nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́, ǹ nə́ ǹ cɔ̀ Yi nyɔ̀mɔ̀ w gaga mɔ́, ǹ nə́ ń zhìlì kɔn tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ Yi nyɔ̀mɔ̀ rə̀ yé né mó. ⁵Wɔ́ ǹ lwɛlɛ rɛ́ ǹ nyú w rə̀ n’ê zal mɔ́ rə̀ m’ê zhə̀lə̀, ǹ só surhə námməlwǎlsɛ́ cìnə́ bé zɔ̀mà nɛ́. ⁶Nyǐ è də̀ àmyɛ́ à n’â kɛ́ ǹ bùrsi yé, wɔ́ ǹ nyí rí. Wɔ́ ǹ cìcì zɔ̀mà nɛ́ nə̀ n’ê shí ǹ nyú w mú nə̀ n’ê cĩ́ yò ǹ yó.⁷Wɔ́ ǹmyɛ́ bə̀ jɛ̀nɛ̀ numbyínsí gakó bə lù nà ? Bə̀ lùl mó ǹdə́ pyàr rɛ́ gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ nɛ́ nà ? ⁸Yi byili mú kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ y’à shèè rə̀ wẽ́ mó nà ? Surhə né wɔ́ ŋwɔ́l ǹ ŋwɔ̀l nɛ ń pə ǹ cìn ni nà ? ⁹Wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ yě nə́myɛ̌ m’é yə̀l re mó ? Wɔ́ bə̀kɔn lwar ǹ zhe nə́myɛ̌ m’é bə mɔ zhe mó ?¹⁰Nyǐ Yə́-pwə̀rh cìnə́ ǹdə́ ezhə̀nà ŋwɛ́nɛ́ nə́ cəcəl wə, bə̀ dwã nɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ cɛ yó mó du ǹ da nyə̀ná nɛ́. ¹¹Ǹ nə́ bùl bə̀ cúcú mú Yi n’ê pɛ mɔ́ mɔ́ yə̀ cúcú yí, e súlí zɔ̀mà nɛ́ nə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ bwɛ̃̀bwɛ̃̀ bwɛ̃̀bwɛ̃̀ mɔ́ ? …¹²Wɔ́ yẽ̀ ǹ wu w nə zə mɔ́ ò m’ô la nɛ́, sə ǹ yírhə́ kə́kɔ̀mɔ́ mɔ́ myɛ kùr ré n’ê byili bə̀ byè ? ¹³Wɔ́ etəra ! Wɔ́ Yi ǹ lyim rí k’a pyìrhí rə̀ n’ê yì, ń mə́ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ dwí rí mú ! ¹⁴Numbyíní wɔ́ byè, è la m’e yə̀ pwɛ̃́pwɛ̃́ Yi né né mó ? Lò mɔ̀bɔ́ kɛ̃ lùl mó, wɔ̌ ń mà n yə̀ wu-cángá cə́bal ?¹⁵1Yi nə gə bə rə̀ lyì bí zhə̀n zhe, dɛ̃̌ yə né myɛ gə də̀ pwɛ̃́pwɛ̃́ rə̀ yé né mó, ¹⁶wɔ́ etər numbyíní y è wɔ́ pwarha kɔn mɔ́, è wɔ́ lwɛlɛ kɔn mɔ́, è n’ê nywɛ̀ lwɛlɛ ǹdə nɛ̃̌ ta mɔ́, m’a tó né è yə̀ pwɛ̃́pwɛ̃́ rə̀ yé né !¹⁷Cili ! À la zɔ̌m ǹdə́ mɔ́, à la mɔ́ kɔn tɛ̀bɛ́ à nɔ́ mɔ́ byilu, ¹⁸kɔn tɛ̀bɛ́ surhə cìnə́ ce bə lwar mɔ́, tɛ̀bɛ́ bə̀ byili pamparɛ̃ɛ̃, bə̀ dabá cèrhè be,¹⁹bə byili bi bə̀ tənà y è wɔ́ bə̀ dúdú nyǎ mɔ́, ǹdə́ zhə-bal mə̀dù ga gwẽ̌ yə̀ bə̀ cəcəl w twí yi ní mú. ²⁰Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ wɔ́ nɔ̀nɔ̀ mə̀ y’à zhe y è nyǔ mú gakó wẽ́, wɔ́ wu-zhùlù ò y’à wɔ́ wu-bárhɛ́ cə́bal cəl kɔn byinə né gakó wẽ́. ²¹Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánshɛ̃̀ è n’ê dom ń zhã̌ wa ; yə̀-zùlə́ yi ni, cɛ-cɔ̀rna mɔ́ mà n bə̀ n zɛ̃̀ búlə́ ne ń yó ;²²Ń tá ń la búl bə̀ ń mà n lú cə-byín rí wẽ́ yé, bə̀ ń yírhə́ pyǎ búlə́ shù w yó ò bàn mɔ ; ²³n zɛ̃̀ ń nə́ ń dùr ń zǎ mə̀gã̌ mə̀gã̌ ń mə́ ń pyǎ búrú ń la dɔ́m, bə̀ ń yě bə̀ cə-byṹ w dɛ̃ rɛ́ n’ê dɛ̃̀ mɔ. ²⁴Zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ ywẽ m’a gu mu, rə̀ n’ê zal mɔ ǹdə wɔ́ pyɔ̌ ń tɛnɛ búlə́ n zɛ̃̀ ń la bú ta ;²⁵bə̀ ń zhẽ̌ ń jɛ̃̀ ń mə́ ń bwí ǹdə́ Yi, ń pyà Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ nyí, ²⁶bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ wu-jɔ̀ n dùr n yí Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ búlə́ bú wẽ̀ ré nánkokwwəəré kwã nɛ́.²⁷Ń yə́-zwã̌ y y’à pyi ǹdə́ nwə̃̌ dúdú, ń yala nɛ́ wɔ́ nwə̃̌ dúdú nə̀ só nə̀ cìnə̀, ²⁸ń jě cɛmɛ nyɛ̀bɛ́ nə̀ kǎlsɛ́ gakó wǔr wẽ́, jìrh shɛ̀bɛ́ bə̀ dùr bə̀ yẽ̌ mó wẽ́, jìrh shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê jǐrh jì-bwə̀r sə̀ bàn mɔ́ wẽ́.²⁹Ń kə́ ń tá ń la nə̀cɛ̀ndɛ zal yé, ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ yil t’â la du yé, ń nɛrɛ́ y t’â la púl e vò cə-yala gakó w yé. ³⁰Ń tá ń lú cə-byín rí yé né yé, myǐn m’a jí ń cèmé né jɛ̀sɛ́, Yi m’a zə rə̀ nyì-zho rə gu mu n jé tɛ̃́.³¹Ń gə zhe zhə̀n lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ wẽ́ mó, wɔ́ ń cìn ń nə́ ń jə́jɛ̀rɛ́, bə̀ wɔ́ lwɛlɛ rɛ́ rə̀ m’a yə̀ ń kwǎndɛ. ³²Rə̀ m’a yí mú ǹdə́ ń dwã nɛ́ gwẽ̌ yə́ yí yé, ń cǒ jɛ̃̀ myɛ t’â la púrh kə́dò yé. ³³Ò m’a yə̀ ǹdə də̀vɛ̃́ cǒ kɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ̌r ò byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ byìl mó ta, ǹdə Olyivyé kɔ̀bɔ́ bə̀ mà ò pùnə́ né bə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ ta.³⁴Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́ y m’a jǐrh nánfò, byǐ tà ń la nɔ è wẽ́ yé, myǐn m’a jí myìnù cə́bal kòrhó wə́. ³⁵Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pyà lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́, rə̀-ná-cí wɔ́ lwɛlɛ ń nə́ ń lùlə̀, ń nə́ ń ce lwɛlɛ byǎ bɛ́ byì ǹ wẽ́ bə jə́jɛ̀rɛ́ mɔ.

Chapter 16

¹Rə̀myɛ́ yó né, Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ n lyár mɔ n wɔ̀ : ²Nyǐ à nyɛ̀ɛ̀ nyɛ̀ɛ̀ ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí ; sə ámyɛ̌ gakó wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ á lò wu ni shíshóró mú n’ê yì lyim ni. ³È nə wɔ́ dǒ dɛ̃, zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ n’ê zɔ̀m nə̀ pə zho ne èta mɔ́ la zhɔ̌ ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ lyár ǹdə́ lyim ri tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ?⁴Nyìwé, á gə y’ǎ ŋwɛ́nɛ́ ámyɛ́ jàà wa, nyǐ àmyɛ y’à wɔ̌ à m’a zɔ̀m ǹdə ámyɛ ta : a pyà zɔ̀mà a zɔ̀m ǹdə́ ába, a zhízhí à yó á yilə, ⁵a zə à nyì-zɔ̀mà a m’a zə á wun ni, à zɔ̀mà nɛ́ nə́ y’à la à nyì-vɔr rɛ́ w du mú y’à m’a bɔ̀ a wu-zhùlù wə́.⁶À nə gə n’â zɔ̀mà, à lyààrɛ́ jà rə cẽ rə̀ t’â zhɛ̀, sə à nə gə shĩ̌ à nyí, rə̀ m’a bɔ̀ à yó wə ? ⁷Sə nyǐ èlǎsɛ̃́ ! Ń zhɛ̀ à jàn rɛ́… Ǹ wǔr à kɛ̀lɛ́ y gakó ; ⁸Ǹ zɔ nɛ, ń mə́ byili b’a dówə́ ; À kɔ̀rɔ̀ mɔ́ zɛ̃̀ mə̀ zhǐ, mə̀ n’ê cĩ́ yò à yó wə.⁹Ń lyim zɛ̃̀ à yó, ń nə́ ń kǎr nɛ ń zhəzhɛrɛ, ń nə́ ń dɔ̀m ń yə́lə́ ń mə ń bwí ǹdə́ nɛ, ń zɛ̃̀ ń nə́ bwí ǹdə́ nɛ ń mə́ ń jɛ̌l nɛ. ¹⁰Lyì kǎl bə̀ nyə́ bə̀ la nɛ dɔ́m, bə̀ n’ê tùrh ne, bə̀ n’ê mà nɛ jə̀-sə̌rh, bə̀ gakó pú ni ǹdə́ búlə́.¹¹Yi pɔ nɛ lwɛlɛ cìnə́ ne, rə̀ kwè ne rə dol lyì-bəlwǎlsɛ jɔ̃̀ wa. ¹²À y’à jě shɛ́ɛ́, sə rə̀ tú rə zhízhǐ ni, rə̀ zɔ à jə̀-tú ni rə dol tɛ̃́ rə bɔbwɛlɛ, ń tɔ nɛ ǹdə wɔ́ kɔn myə̀lɛ́ n tə ta.¹³Ń cama nɛ́ tɔ nɛ nə zə à yala nɛ́ gakó ; ń nə́ ń tɛ à cã̌ nɛ ń pwə́r kɔn zù à wẽ́, ń tá ń dùr à nɔ̀nɔ̀ yé, n ce à lyim tu sàà rə̀ làà tɛ̃́ cɛ yó. ¹⁴N ce à yala nɛ́ n'ê sǔr bɔ̀là à gakó né, ń nə́ ń nywɛ̀ à yó ǹdə búlə́ kã̀dɔ ta.¹⁵A zɛ̃̀ a nyal yóló a m’a zù à yala nɛ́ nɛ, a zə à yó a tùlí tɛ̃́ shó w wẽ́. ¹⁶A kúrh à yə́-nàná kù à yé wə ; cu ywə́l zɛ̃̀ mə̀ ŋwɛ́nɛ́ à yə́-nèrh wə. ¹⁷E j’à yə̀ jàn tum rə̀dù ga myɛ wɛ̀rhɛ́ yé, À yi-co myɛ yàl pwɛ̃́pwɛ̃́ Yi yé né.¹⁸Ǎ cɛ, ǹ bə̀ká ń pyi à jal mɔ́ nɛ tɛ̃́ gaga yé, mùnì ga kaka bə̀k’a cə̀r à búbwéé yé né e yí è jàà w yé ! ¹⁹Èlǎsɛ̃́, àmyɛ́ zhə̀n cə́bal mɔ́ dámǎ ń ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi wə, à zhə̀n cə́bal mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ gaga yə né wə.²⁰Nyǐ à dɔwabá n’ê mɔ̀n nɛ ; sə wɔ́ Yi àmyɛ́ n’â zal à yə́-nàná à m’â byẽ̀. ²¹Numbyíní gə n’ê bwí ǹdə́ Yi, lò wɔ̌ ń mà n pə y bùrì Yi yé né, ǹdə numbyíní byǐ gə́ y’a pə bùrì è dɔwabá nɛ nɛ́ ta ! ²²Bə̀ nyǐ à cu mú dwã nɛ́ zhɛ̀ nə zhɛ̀, sə à la sɔ́má, à k’â t’â la kwã̀ɔ̃̀ a bə̀ à kwã nɛ́ yé.

Chapter 17

¹À shíshə̀rhrə́ né la nə yẽ̌ ne, à dwã nɛ́ n’ê zhɛ̀, lù-bɔ̀l n’ê dɛ̃̀ nɛ. ²Nyǐ wɔ́ mɔ̀nnà bə̀ kə́kɛ́lɛ́ nɛ, à yírh mə̌ sə rə nyǐ bə̀ tùùrhí. ³Sə wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì mú sono à yò w kɔrhɔ mɔ́ m’a shí ní, è gə də̀ rə̀myɛ́ wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n lyár à yilə ?⁴Sə ǹ pyi bə̀ surhə né bə wẽ́ mó, ce ǹ bə̀ká ń yẽ̌ bə jí bɛlɛ yé. ⁵Àmyɛ́ yil mó, Kɔn nyɛ̌ ǹdə́ lò gə́ y’ǎ vò ń bú búlə́ ń jì n zwə̀ bé ń zwẽ bə̀ wẽ̀, ń zɛ̃̀ ń byẽ̀ ǹ dɔwabá ń tə̀ rɛ ń pə bɛ bə̀ n’ê jí, e jà ǹ byǎ yírhə́ n’ê jí myǐn rə̀ nyǔ dúdú yó ta.⁶Rə̀myɛ́ ce a jǐrh səswalá dwə́ né n’ê səswala, à cìcì mú jǐrh mɔ̀n kɔn nə̀ n’ê mɔ̀nà. ⁷Yin rí rə̀ zhe ne mó, ce cɛ y jǐrh námbyṹ à yìrhə́ wə ; à yala nɛ́ wẽ̀ ré gakó jǐrh ǹdə wɔ́ ywə́l ta. ⁸Kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ̀ jàr wu-cángá cìnə́, ce bə dóó zhe cə́bal lyim zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì lwɛlɛ cə́bal yó wə́.⁹E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, wu-cángá cə́bal mɔ́ gwẽ̌ cə̀ə̀le ń zhǐ kẽkẽ ń sɔ́má y yó, lò mó mɔ́bɔ́ ń jɛ̃̀sɛ́ wɔ́ pwẽ́pwẽ́ sə̀ bə̀ jìmdi zhe mó jàndɛ́ j’â n’ê súlí twéé twéé rə̀ la. ¹⁰Sə ámyɛ̌ gakó, ká-na á nyí á zɔ̀mà á zɔ̀m mɔ́ màwé, nyǐ à bə lò mə̀dù ga nɛ á wẽ́ ń zhe surhə yé.¹¹Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə ! à dwã nɛ́ lyɛ̃, à tumə né à y’à bùl bə̀ à la tũ̌ mú cɔ̀, tumə né nyɛ̀bɛ́ nə́ y’à sú à wu mú… ¹²Bə̀ y’a zɛ̃̀ bə nyɛ́ɛ́ bə̀ zhe bə̀ cəcɛ̃ wɔ́ nə̀nɔ́nɔ́, Bə̀ pwẽ́ ré bwə́l e jà ńdə́ è wɔ́ cə-byṹ ga yírh wə !¹³Wɔ́ cùùrí gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ à n’â dɛ̃̀ à la vò a jòm e yə̀ a jàà, wɔ́ cə-byṹ wẽ́ à la vò cĩ́ à kɔ̀-pyònò w né ; ¹⁴À n’â wǔrh à ce gɔ́rɔ́ nɛ à zhe : Ǹ wɔ́ à da ! A wǔrh a ce zhə̀zhɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ myɛ a wɔ̀ : Á wɔ́ à ná ! ¹⁵À kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y’à n’â dɛ̃̀ mɔ́, wɔ́ yẽ̀ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ? À kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y’à n’â dɛ̃̀ mɔ́, wɔ̀ mɔ̌ ń yírh wɔ̌ rɛ rə̀ la nɔ ? ¹⁶Rə̀ m’a só tɛ̃́ rə vò cùùrí gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ bwə̀rsé nyí ni, ǹdə́ nə́ gə tú nə́ tó dwã nə́ la vò nə́ shǐrh shó w wẽ́ mó yi ní.

Chapter 18

¹Rə̀myɛ́ yó né, Shəwa lyì bal Byələdaadɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : ²È nə wɔ́ dǒ á m’ǎ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ á zhɛ̀ nɛ́ ? Zə-na surhə, sə nə́ zɛ̃̀ nə́ m’é zɔ̀m.³Wɔ́ bə̀kɔ́n yil bə̀ n’ê nyǐ nə́ba ǹdə vwàmá ta ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil nə́ nə wɔ́ kòkwə̀r yírhə́ w èta mɔ́ ? ⁴Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ lyim gə zɛ̃̀, ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ kǎr ǹ yala nɛ́ ǹ zhəzhɛrɛ mɔ́, cɛ y nə m’a tə̀ ǹmyɛ́ yil e jǐrh èpòlò nà ? Nə́kul-fwààlɛ́ myɛ nə m’a tə̀ ǹmyɛ́ yil rə zhǐr rə̀ jààsɛ́ w rə jé tɛ̃́ nà ?⁵Nyǐ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ pwẽ̀ ré m’a cì, myìn-zhù w ò n’ô shí mə̀ wẽ́ mó cì mə̀ k’ê la yə̌r yé. ⁶Pwẽ̀ ré è kòrhó w mó m’a jǐrh námbyṹ, pàntɛ́mɛ́ y è zhǐ è yó w mó m’a cì.⁷È nə̀-címə́ né nə̀ y’à n’ê zhə̀l ǹdə́ nə̀ n’ê dom tɛ̃́ ywẽ b’e zhe mó ; ǹdə́ è jàn rɛ́ è y’à n’ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yírh w ga, è m’a tu. ⁸B’è n’ê ji è nèrh gùndwǐ wẽ́, è n’ê zhə̀l è zwì pɔ̀mɔ̀ wẽ́.⁹Bə̀ n’ê swèlè y bə zə è nə̀kúl ne, e j’ a tu gũ̀dwǐ wə. ¹⁰Nyíní shèè tɛ̃́ è yilə, zɔlɔ pyě è sɔ́má yó. ¹¹Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ pú yə, rə̀ kə́kɛ́lɛ́ è gakó, rə pú è kùr rə̀ n’ê jì.¹²Nɔrh n’ê jí è jàn rɛ́, zwini zhe è jààsɛ́ gakó. ¹³È yala nɛ́ tɔ̀nɔ̀ w jààsɛ́ nyí rí gakó j’a jí o zhəzhɛrɛ, cu byì-yə́ə́ y j’a jí è yala nɛ́ wẽ̀ ré.¹⁴Bə̀ j’a vùr y ǹdə́ jàn è kòrhò w ywẽ y’a b’e zhe ò wẽ́ mó wə, bə vwɛ̃ y tɛ̃́ bə̀ m’e vò wu-zɛ̃̀ɛ̃́sɛ nánfwɛ̀lsɛ pyɔ̌ mɔ́ sono. ¹⁵È lò mə̀dù ga kə́ ń tɛ̀nɛ́ è kòrhó w yé, myǐn dúdú mə̀ m’a pyi è jòmə̀ y ne.¹⁶Kɔn vò tɛ̃́ kùr w mó, è nèsé n’ê kùlə̀, kɔn vò dɛ̃̌ mó, è jɛ̃̀sɛ́ gõ̀. ¹⁷Bə̀ swě è yò lũ yó, è yil k’ê t’â byẽ̀ cɛsɛ́ wẽ́.¹⁸Bə̀ jì y pwẽ̀ ré wẽ́ bə ce cə-byín rí wẽ́, bə̀ jì y cɛ yó. ¹⁹È t’â la byǎ nɛ́ yõ̌, è t’â nɛ̀mɛ́ nɛ yõ̌ è dwí rí wẽ́ yé, è lò myɛ tá ń la dǎl n lú è jàà y kɛ̀bɛ́ è y’à jě è wẽ́ mó w yé. ²⁰È jì-bwə̀r ré m’a jàr Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la tàkwã̀ bə bə̀ mɔ́, sə ywẽ m’a zə zà zà lũ w lyì bí è jì-bwə̀r ré.²¹Jàà dõ tɛ̀nɛ́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ yil gaga yé, kɔn dõ tɛ̀nɛ́ rə̀ la lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀l Yi pár yò kɔrhɔ gaga yé.

Chapter 19

¹Rə̀myɛ́ yó né, Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : ²Á nə m’ǎ j’á n’á lyɛ̀ɛ̀ nɛ, á zə á zɔ̀mà nɛ́ á m’á nɔ̀m nɛ́ tɛ̃́ èta, kɔn la m’e yí dǒ ?³Nyǐ kɔn yú twər shí gakó à gə́ n’á tùrr ne né. Sə cìzhìl nə bə ába zhe á gə́ n’á nwɛ̀nɛ̀ nɛ èta mɔ́ yilə ? ⁴È nə gə y’à wɔ́ zhə̀n ga à dó myɛ, à dóó nə y’à də̀ àmyɛ́ dúdú yò nà.⁵Á n’á bùl b’à du àmyɛ́ á m’á wɛ̀rhɛ́ nɛ èta mɔ́ nà ? Á nə n’á bùl bə̀ wɔ́ byílí á n’á byili b’à wɔ́ dóó cə́bal nà ? ⁶Lwar-na, bə̀ nyǐ wɔ́ Yi rə̀ pú à kùr rə̀ n’ê jì, rə zə rə̀ gùndwǐ rí rə̀ m’e pú ni tɛ̃́.⁷Nyǐ à gə zɛ̃̀ à n’â búbwéé à byẽ̀ sɛ̃ɛ̃́ jàn tumə né nə̀ n’ê twĩ̀ mú yil myɛ, lòlò tá ń lyár yé ; à gə byẽ̀ à co cángá kúrhí sãɔ̃ yil myɛ, cángá sɛ̃ɛ̃́ tɛ̀nɛ́ nɛ́ gaga ! ⁸Yi pyi à gə́ m’a nə bɔ̀l a tó mə̀gã̌ a lyɛ̃ mɔ́ nyí ni ; rə ce cə̀-byín làà tɛ̃́ à sɔ́msɛ́ yó. ⁹Rə zə nɛ rə zwẽ à zùwə́ yə́, rə púr à pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w à yó wə.¹⁰Rə̀ nɔ̀m nɛ tɛ̃́ rə bɔbwɛlɛ nɛ à jààsɛ́ gakó ; a lyɛ̃ à la ; rə mǔr à kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à y’à n’â dɛ̃̀ mɔ́ ǹdə cǒ ta. ¹¹Rə̀ lyim zɛ̃̀ myìn-zhù à yó, rə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ ǹdə rə̀ zwə̀ bé mə̀dù ta. ¹²Rə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ co nyí dwã w sə vùr sɔ́má e bə̀ à sono, sə b’è jě sə kə́kɛ́lɛ́ à kòrhó wə́.¹³Rə̀ ce à da-byǎ dùr à nyí ni bə̀ vò kwã nɛ́ bə̀ yẽ̌ ne, à dɔwabá zɛ̃̀ bə pyìrhí bə̀ kwərh bə zǎ nɛ ; ¹⁴À jə̀-dwã bɛ́ yẽ̌ ne, lyì bí byɛ̀bɛ́ nə́ y’ǎ yě dwã wun mú swě à yò.¹⁵A jǐrh zhə-bal bala bɛ́ ǹdə́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ tùntùnnə̀ mó yé né, a j’a jǐrh lò mɔ̀bɔ́ bə̀ k’ê yə̀l ń pár yé. ¹⁶À gə zɛ̃̀ à byẽ̀ à tùntùnnə, ń tá ń shɛ̀ yé ; à gə zɔ à nyí a m’a lwə̀l myɛ, wɔ́ nánfò.¹⁷À nyí zho w jǐrh lwẽ́ à kɛ̃ mɔ́ sono, a jǐrh pwarha kɔn à byì-lùlsé yilə. ¹⁸Bə̀sɔ́ná j’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê fulsi ni, à gə j’â shí tɛ̃́ à zɛ̃̀ gakó, j’â wɔ́ à tùùrhi bə̀ n’ê tùrhə̀. ¹⁹Lyì bí byɛ̀bɛ́ à y’à n’â cĩ́ bi kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ wẽ́ mó, zɛ̃̀ bə̀ n’ê súl ne. Byɛ̀bɛ́ à y’à só mó pyìrhí bə̀ kwã bə zǎ nɛ.²⁰À kúr rí zɛ̃̀ rə dɛ̃ à tɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ à nàmá bɛ́ nɛ ; è jǐrh wɔ́ à yə́lə́ né tɔ̀nɔ̀ w dúdú ò dàl. ²¹Dǔr-nə nɔ̀nɔ̀, dǔr-nə à nɔ̀nɔ̀, ámyɛ̌, à dɔwabá ! Bə̀ nyǐ Yi zə rə̀ jɛ̃̀ y rə mà nɛ ! ²²Wɔ́ bə̀kɔ́n yil á pú à kùr á n’á jì, ǹdə Yi gə́ pú à kùr rə̀ n’ê jì ní ta ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil á byili b’ǎ t’á swí à yala nàmá bɛ́ mɔ́ ?²³Ǎàà ! À n’â yǎl sə à zɔ̀mà nɛ́ gə y’a kɛ̃, nə̀ gə y’à kɛ̃ sɛ́bɛ́ yó ; ²⁴À n’â yǎl ǹdə́ bə̀ gə y’à zə lù ku ò nyí nánsə́sɔ́mɔ́ bə súlí kàmmɔ ku ní bə m’e kɛ̃ nɛ nə́kulu yó, nə j’â ŋwɛ́nɛ́ byinə byinə gaga yilə.²⁵Sə nyǐ, àmyɛ́ yě b’à zwennə mó wɔ́ nã́nyì, ń mà n tà-kwã n zɛ̃̀ cɛ yó. ²⁶Má ǹdə́ à yala nɛ́ tɔ̀nɔ̀ gə cɔ̀ myɛ, ń mà n zɛ̃̀ ; mà à gə tú à k’â bə yala zhe myɛ, à yírhə́ m’a nə Yi. ²⁷À m’a nə rɛ, sə rə̀ m’a shɛ̀nɛ́ à yò ; à cìcì yírhə́ nə̀ la rɛ nɔ, s’e də̀ lò dõ nyə̀ná ; à wu w j’â n’ô jí myǐn à wẽ́ à m’a dɛ̃̀.²⁸Dɛ̀ga á m’ǎ zɛ̃̀ á zhe : Wɔ́ byè yil nə́ y’ǎ ŋwɛ́nɛ́ ń kwã nɛ́ nə́ dùr mó ? Bə̀ nyǐ à yò w bùrì m’a du bə lwar è párá. ²⁹Ámyɛ̌ yil mó, dǔr-nə búlə́ shù w ywẽ ré : Nyǐ còrhò-tumə né búlə́ shù w n’ô pɛ mɔ́ zum dɛ̃́dɛ̃́ ! S’á lwar myɛ, bə̀ nyǐ bùrsi ŋwɛ́nɛ́.

Chapter 20

¹Rə̀myɛ́ yó né, Naama lyì bal Sɔfaarɛ zɛ̃̀ wɔ̀ : ²Nyǐ à bùlə̀ né à n’â bùl à wẽ́ mó n’ê nyɛ́ɛ́ nɛ b’à lyár, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê dom à wẽ́ mó ce à wàr à la pyɔ́nɔ́ yé. ³À nyɛ̀ɛ̀ búlə́ yò nə̀ n’ê bwí, sə nə̀ n’ê fulsi ni ; sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à tɛ́rɛ́ à surhə né wẽ́ mó ce à m’a lyár.⁴Ǹ nə yə̀l bə̀ lũ w gə́ j’a ji kùr yi ní ga, bə̀ j’a wɛ̀rhɛ́ numbyíní bə cĩ́ cɛ yó yi ní ga mɔ́, ⁵lyì-bəlwɛ̀lɛ́ bɛlɛ jú j’â nê yàl nánkùkùlí nà, yə̀-bə̀lɔ̀lɔ́ cə́bal wu-nyɔ̃̀ w wɔ́ kùr yó nà ?⁶Má lyì-bəlwɛ̀lɛ́ gə zɛ̃̀ e vò e yí dɛ̃̌ yə né ne myɛ, è yó w vò ò dwə̀rh bə́ban rɛ́ nɛ myɛ, ⁷è m’a cì e jé tɛ̃́ ǹdə è yòrhò w ta, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê mɔ́, m’a zɛ̃̀ bə̀ zhe : Wɔ́ yẽ̌ è ŋwɛ́nɛ́ ?⁸È m’a zɛ̃̀ vɔ̀mɛ̀ e lyɛ̃ ǹdə wɔ́ dàrhà ta, bə̀ k’ê t’â la y nɔ yé ; è m’a jé tɛ̃́ ǹdə bə̀ gə́ y’a nə kɔn cəcɛ̃ nɛ ta ; ⁹Yírh tɛ̀bɛ́ rə̀ y’à n’ê nyǐ mú k’ê t’â la y nɔ rə nyǐ yé, Jàà y kɛ̀bɛ́ è y’à jě è wẽ́ mó yír k’ê t’â la è yó jǒm yé.¹⁰Kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ ǹdə́ è byǎ bɛ́ sə bə kwɛ̃̌ lyì bí ń ju nə̀mɔ̀ɔ̀rɛ́ mɔ́ nɛ, ń cìcì jɛ̃̀sɛ́ m’a k’a càrh wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń zɔ lyì bí n zwẽ ǹdə́ jàn mɔ́. ¹¹Ń yala wẽ̀ ré jàn rɛ́ ń y’ǎ zhe ń bə̀sɔ́nɛ́ yi ní mú m’a tó mo rə vò rə pyẽ̀ shó w wə.¹²Lwɛlɛ rɛ́ tũ̌ mú y’à nyɛ̀ è nyú wə, è y’à n’ê shèè re è mə̀jòlò kùr wə, ¹³rə̀ y’à nyɛ̀ è n’ê jí ri è t’â yẽ̌ yé, e gwẽ̌ j’a cə̀r ré e cĩ́ è nyə̀-pǎ y wẽ́ ; ¹⁴sə nyǐ è kùjú w m’a lyə́r è wẽ́, o jǐrh kùwə̀ swã̀ è yala nɛ́ wa.¹⁵È lyìl nə̀cɛ̀ndɛ e ce è wẽ́ ; sə è m’a k’a tɔlɛ rɛ ; Yi m’a jì ri rə du è sùlù w wə. ¹⁶È nyɔ̀ kùwə̀ swã̀, sə kùwə̀ mə̀jòlò m’a gu yə.¹⁷È yírh k’ê t’â la tùr ré ǹdə́ yil mó bwǐsí ǹdə́ bù-fwàlɛ́ ǹdə́ nə̀-gwààlɛ́ yó jǒm yé. ¹⁸Kɔn dɛ̀bɛ́ è pyà e nə mɔ́, è m’a pə rɛ, è t’â la jú yé, è m’a càrh kɔn dɛ̀bɛ́ gakó è zwẽ mó, è t’â la rə̀ jú nyàn nɔ́ yé. ¹⁹Bə̀ è nwɛ̀nɛ̀ nə̀mwà, e yǎrh bɛ tɛ̃́, è wǔr jìrh e ló tɛ̃́ sə̀ pyě jì-bwə̀r, è k’ê yə̀ sɛ lwì e cĩ́ sə̀ jàà w yé.²⁰È j’â yə̀ kɔn pyà rə yí y rə sú è yírh gaga yé ; ǹdə́ rə̀myɛ́ ga myɛ, è yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ è cə̀r è kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ y’à zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́ è yil mó e cĩ́ yé. ²¹È bwɛ̃̌ dǔr mó ce, è y’à t’â yẽ̌ kaka nɛ rə̀ tó è nyí ni rə̀ lyɛ̃ yé ; ǹdə́ rə̀myɛ́ ga myɛ, è wu-nyɔ̃̀ w y’à t’â dɛnɛ yé. ²²Wɔ́ è jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gə tú rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ yi ní zwini n’ê twí rə̀ zal ya ; zúzúnú cìnə́ bé gakó m’a zɛ̃̀ bə zhẽ̌ jɛ̃̀ è yó bə bú ǹdə́ ya.²³Sə nyìwé, è m’a zɛ̃̀ è n’ê pyà sə è ce è súlú w sú mú, rə̀myɛ́ yi ní, Yi myɛ n’ê ce rə̀ lyim rí myǐn mú nywɛ̀ è yó ǹdə wɔ́ dwà è n’ê nywɛ̀ cama ta. ²⁴È gə dùr è lú búlə́ cɔ̀bɔ́ yé né myɛ, s’e lwar bə̀ kàmmɔ cam m’a zò y rə tó èpákɛ̀ rə du. ²⁵È gə zɛ̃̀ è n’ê fwə̌rh cam rɛ́ è sə́pún rí ni yi ní, ǹdə́ myìn-pwə́nə́ j’â n’ê shí è wẽ́ nə̀ dwi, e j’a jǐrh wɔ́ cu wu-zɛ̃̀ɛ̃́sɛ sə̀ n’ê gwi yə.²⁶Kɔn dwí dɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê cɔ̀ cɛ mɔ́ gakó cĩ́ dɛ̃̌ rə̀ shèè rə̀ zhǐ è gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ jàà y wa ; myǐn mɔ̀bɔ́ numbyíní yə̀ kwẽ́ gaga mɔ́ m’a jí yə, sə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ la dǎl è kòrhó w m’a jǐrh vwàmá kùjú (pâture). ²⁷Dɛ̃̌ yə né m’a jǐrh è lwɛlɛ rɛ́ kùr ne nə byili, cɛ y m’a zɛ̃̀ búlə́ ne è yó.²⁸Bə̀ m’a zə è kɛ̀lɛ́ y nɛrɛ́ y bə m’e lyɛ̃, è kɛ̀lɛ́ y nɛrɛ́ m’a jé tɛ̃́ Yi lyim rí dɛ̃ rɛ́ yù wə̀. ²⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ è wɔ́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ cəl ré Yi cĩ́ y mú, wɔ́ rə̀myɛ́ è wɔ́ è cəl kɔn rɛ́ Yi tɛnɛ è yil mó.

Chapter 21

¹Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : ²Cili-nə, cili-nə à zɔ̀mà nɛ́, zə-na wu ni zal mɔ́ mɔ̀bɔ́ à la byilu èta mɔ́, dwí rí dúdú à m’á zə à wu ni. ³À n’â lwə̀l ába, Yẽ̌-nə a zɔ̀m ; sə à gə́ zɔ̀m à zhɛ̀, ǹ wɔ̌ ǹ m’ǎ zɛ̃̀ ń mɔ̀n nɛ.⁴È nə wɔ́ numbyíní ni à n’â byili à wu zhùlù w nà ? È nə zɛ̃̀ è wɔ́ bə̀kɔ́n yil à wu nə m’a zɛ̃̀ o cẽ pyɔ́nɔ́ pyɔ́nɔ́ o gə mɔ́ ? ⁵Nyǐ-nə ne, à nyì, kɔn m’a jàr ába, s’á kwè á jɛ̃̀ á cĩ́ à nyí ní á nyìwé. ⁶À gə n’â bùl rə̀myɛ́, rə̀ n’ê zɛ̃̀ à wu ni dɛ̃́dɛ̃́, à yala nɛ́ zɛ̃̀ nə̀ n’ê pə́pǎ.⁷Wɔ́ bə̀kɔ́n yil lyì-bəlwǎlsɛ́ zhe myə̌l sə̀ n’ê shǐrh cɛ yó mó ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil bə̀ n’ê nyǐ si, sə̀ j’â n’ê cɛ, sə jàn rɛ́ n’ê súlí mú ? ⁸Sə byǎ bɛ́ j’â n’ê cĩ́ kùr ǹdə́ sə̀ ŋwɛ́nɛ́, sə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛrɛ́ n’ê zwẽ nyí sə̀ yírh wə. ⁹Yə̀-zùlə́ ŋwɛ́nɛ́ sə̀ sõ kɛ̀lɛ́ wa, ywẽ tɛ̀nɛ́ yé ; Yi t’â zə rə̀ də̀-dɔ̀lɔ̀ w rə̀ mà sɛ yé.¹⁰Sə̀ nə̀byesé zhe sə̀ jàn nɛ, sə̀ n’ê jìl nə̀nyɛ̀mɛ̀ nɛ́ nə̀ lùlə̀, sə̀ nə̀nyɛ̀mɛ̀ nɛ́ y’a lù, nə̀ pwǐrh t’â vùr gaga yé. ¹¹Sə̀ n’ê yẽ̌ sə̀ bə̀sɔ́ná nɛ bə̀ n’ê dədal tɛ̃́ ǹdə vwàmá ta ; sə̀ bə̀sɔ́ná n’ê sɛ tɛ̃́. ¹²Bə̀ n’ê dwi gǔlsi ǹdə́ zɔ̃̀ sə̀ m’ê núnə, bə̀ n’ê wúl wísi bə̀ m’ê fùù.¹³Twéé gakó bə̀ j’â wɔ cìn-sónó wẽ́, e jà bə̀ y’a j’a jàr jàr kùr yó bə̀ cì bə̀ vò cùùri wẽ́. ¹⁴E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ y’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê wə̀l Yi ni : Vǔr ǹ cìn nə́ wẽ́ ; bə̀ nə́ t’á yǎl nə́ lwar ǹ sɔ́msɛ́ pár yé. ¹⁵Wɔ́ mɔ̌ ń wɔ́ Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́, nə̀ la m’e yə̀ ń tùntùnnə mó ? Nə́ gə n’é ce Yi myɛ, wɔ́ bə̀kɔ́n nə́ la nɔ nə́ yi-co w wẽ́ ?¹⁶Sə wɔ́ bə̀kɔ́n dwí ǹdə́ tɛ̀bɛ́ ! Wu-nyɔ̃̀ w nə də̀ sə̀myɛ́ sə cǐ w nà ? È nə wɔ́ byè yil à m’a wɔ̀ bə̀ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ cícú zə nyan gaga ǹdə́ nɛ ! ¹⁷Dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ y’a yí, lyì-bəlwǎlsɛ́ pàntɛ́mɛ́ n’ê cì, zwini jòm sə̀ yó, Yi n’ê tə̀l sə̀ cəl ré rə̀ pɛ sɛ rə̀ lyim rí wẽ́, ¹⁸sə jǐrh ǹdə màlá zho kwè o m’o lyɛ̃ ta, ǹdə wɔ́ ywə̀ə̀rhe kɔ̀lma pwà mə m’e lyɛ̃ ta.¹⁹Ǹ nə nə́ ǹ bùl bə̀ wɔ́ byǎ yilə, Yi cə̀r dabá còrhò-tum rí rə cĩ́ ? Nyǐ wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń dó mó cìcì mú ni, Yi mə̌ sə rə pə còrhò-tum, mùnì ga n lwar. ²⁰Wɔ́ ńmyɛ̌ cìcì mú ń yírhə́ mə̌ sə nə jòm ń sə̀pwà yò w cɔ̌ mɔ́ yó, wɔ́ ńmyɛ̌ ń mə̌ sə n nyɔ̀ Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ lyim rí. ²¹Sə ń gə tú ń lyɛ̃ kwã nɛ́, ń kɛ̀lɛ́ y yò k’ê yə̀ mɔ zhǎ yé, ǹdə́ ń cànsɛ́ yó w gə tú sə̀ zhɛ̀ mɔ́ ?²²È nə wɔ́ Yi ni bə̀ m’a cèrhè lwar mɔ́, bə cèrhè rə̀myɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ cǐ ywə́lsé (esprits) sə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Yi sono mó nà ? ²³Lò mə̀dù yà n yə̀ nɛ́, n cì ǹdə́ ń só ń cìnə̀, ń zhe yə̀-zùlə́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, ²⁴n nù ń sə̀púnə́ ce nwə̌rh, ń kúr sú kẽkẽ ;²⁵2ń dõ yə̀ nɛ́, n cì ń wu w sú ǹdə́ wu-zùlù dúdú, n já ń yə̀ ǹ cìn swéné cɛ̀nɛ̀ dwǐ-byǐ rə̀dù ga wẽ́ yé. ²⁶E jà bə̀myɛ́ bə̀lyè ga vò bə̀ pyě shó w wẽ́, bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga jǐrh zə̀zɛ̀mɛ́ nyí-kùjú.²⁷Nyǐ à yě á bùlə̀ né gə́ wɔ́ nə́ nánàcɛ̀nɛ́, ǹdə́ lwɛlɛ bùrsí á n’á kɛ́ à yil mó. ²⁸Á n’á zɔ̀m á zhe : Wɔ́ yẽ̀ jàn cə́bal mɔ́ kɛ̀lɛ́ y ŋwɛ́nɛ́ ? Wɔ́ yẽ̀ kòrhó w lyì-bəlwǎlsɛ́ y’à wɔ ò wẽ́ mó ŋwɛ́nɛ́ ?²⁹Wɔ́ etəra ! Á yə̀ sɔ̀m-zhə̀lnə bé bwə̀rh gaga nà ? Á t’á yǎl á lwar kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m mɔ́ yé-shò nà ? ³⁰Zwini dɛ̃ yùwə̀, lyì-bəlwɛ̀lɛ́ n’ê lwí ; lyim dɛ̃, lyì-bəlwɛ̀lɛ́ n’ê dùr è jé.³¹. Wɔ́ mɔ̌ lò ń nə́ ń zhì è yé né n ji búlə́ è tùntwə̃̀ə̃̀ né yilə ? Wɔ́ mɔ̌ lò ń nə́ ń càrh y kɔn dɛ̀bɛ́ è wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ? ³²Bə̀ kwè y bə m’e vò bə ce lú-bɔ̀l wa, e j’à è gwẽ̌ zhǐ è n’ê yìlì è lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ. ³³Nə̀-gɔ̀lɔ̀ bwər ré bə dùm è yil yé ; lyì bí j’a tó y bə kwè sɔ́má y èmyɛ́ cìcì mú, ǹdə lyì nánjə̀jóló w gə́ jɛ̀rɛ̀ bə tó yé bə kwè y né mó ta.³⁴È nə wɔ́ byè yil á zɛ̃̀ á j’á n’á pɛ nɛ cúcú mɔ̀bɔ́ mə̀ bə kùr zhe mó ? Sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl á lyár mɔ́ wẽ́ mó, wɔ́ kɔma.

Chapter 22

¹Rə̀myɛ́ yó né, Təma lyì bal Eləfaazɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : ²Numbyíní nə wɔ̌ è zal kùr Yi sono ? ɔ̃́’ɔ̃ ; nyǐ surhə cə́bal gə zhe kùr myɛ wɔ́ ń cìn yilə. ³Ǹmyɛ́ gə wɔ́ wu-cángá cə́bal, wɔ́ bə̀kɔ́n nyɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀ n’ê pɛ Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ nɛ ? Ǹ gə wɔ́ wu-põ̀ cə́bal ǹ tumə né wẽ́, wɔ́ bə̀kɔ́n ń nə́ ń nɛ ǹ wu-põ̀ tumə né wẽ́ ?⁴Ǹ nə́ bùl bə̀ wɔ́ kwál ń kwàl mɔ́ yil ń nə́ ń pɛ mɔ́ còrhò-tum, n zə mɔ́ n mə n bùr nà ? ⁵Ǹ lwɛlɛ rɛ́ nə də̀ nánfɔ̀lɔ̀, ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ nə zhe swɛ̃́ nà ?⁶Ǹ yà ǹ nə́ ǹ ce ǹ da-byǎ cèrhè mó jimə, è jà rə̀ bə kùr zhe yé, ǹ yà ǹ nə́ ǹ zwẽ byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe gàndɛ́ mɔ́ ǹ yẽ̌ be nánlwɛ̀rh ; ⁷Ǹ yà ǹ tá ǹ pɛ nɛ̃̌ lyì byɛ̀bɛ́ nə̀nyɛ̀lɛ̀ zhe ne bə nyɔ̀ yé, ǹ yà ǹ bə shɛ̀ kùjú pɔ lyì byɛ̀bɛ́ nɔrh zhe ne bə jí yé. ⁸Wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń zhe jàn du ń dwã bɛ́ mɔ́, ń yà ń cǐ tənà yá, wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ mɔ́ ǹ yà ń nə́ jòm è wẽ́.⁹Ǹ yà ǹ nə́ ǹ càrh ejə̃̀-kana bə̀ k’a kwã nánfò, ǹ yà ǹ nə́ ń kɛ́ bə̀tǎlsɛ jɛ̀rh ń bɔbɔlɛ. ¹⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, pɔ̌mrɛ pàm rə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ j’a jàr jàr rə pú mú. ¹¹Ǹ yìrhə́ nə bə cə-byin rí nɛ, nàná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ mɔ́lɛ́ bə̀ zwẽ cɛ y gakó mó nɛ nà ?¹²Yi nə tɛ̀nɛ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ yi rí w gaga nà ? Kwẽ̌ ń nyǐ càmə́sɔ̌sɛ́ gə́ zɛ̃̀ sə vò sə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ yə́-pɛ́lɛ́ w mɔ́ màwẽ́ ! ¹³Ǹ nə́ ǹ wə̀lə̀ : Wɔ́ bə̀kɔ́n Yi yě ? Rə̀ nə wɔ̌ rə̀ m’a zhì cə-byín wẽ́ rə bùr bùrsi ? ¹⁴Nyǐ bəban rɛ́ kə́kɛ́lɛ́ rɛ, ce rə̀ yírhə́ bə kaka nɛ yé ; j’â wɔ́ zhə́l rə̀ n’ê zhə̀l rə̀ m’ê kə́kɛ́lɛ́ dɛ̃̌ yi rí cã̌.¹⁵Wɔ́ etəra ! Ǹmyɛ́ nə nə́ ǹ yǎl ń kwè sɔ́m-dwã́ y kɛ̀bɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ twĩ̀ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ tó mó ? ¹⁶Bə̀ zɔ sɛ bə̀ m’e lyɛ̃ ǹdə́ yi rí gwẽ̌ yə̀ yí yé, sə̀ yə̀ dɛnɛ yé, bə̀ zɔ sɛ bə lyɛ̃ ǹdə wɔ́ bwǐ nɛ̃̌ mə̀ n’ê dùr ta. ¹⁷Sə̀ y’à zɛ̃̀ sə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə́ Yi sə̀ zhe : Vǔr ǹ cìn nə́ wẽ́ ; bə̀ wɔ́ bə̀kɔ́n Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ ń la wɔ̀rhɔ́ nə́ yilə ?¹⁸E jà Yi y’à ce sə̀ kǎlsɛ́ sú ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ. Rə̀myɛ́ ce, lyì-bəlwǎlsɛ́ tumə né j’a zə nyan ǹdə́ àmyɛ́. ¹⁹Wu-cángá cìnə́ m’a yə̀ sə̀ tɛ̃́ twirí y zhə̀n- cìnnə, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, Bə-dóó-zhe cə́bal m’a zɛ̃̀ ń nə́ ń mɔ̀n sɛ ; bə̀ zhe : ²⁰Nyǐ nə́ zwə̀ bé bə̀ yò zhìlì, bə̀ jé tɛ̃́ ! Nyǐ myǐn jú bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́.²¹Zə ǹ cìn ń zhí Yi ní, sə́ yẽ̌ bə̀ ǹ m’ǎ nə yə̀-zùlə́ ; èta, ǹ m’ǎ zə wu-nyɔ̃̀. ²²Shɛ̀nɛ́ ń zwẽ còrhó mó mə̀ n’ê shí Yi nyú w mú, sə́ cĩ́ rə̀ zɔ̀mà nɛ́ ǹ wẽ́.²³Èta, ǹ gə k’â ǹ tú Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ sono, ń mà n ká n cĩ́ mú ǹ jàà y wa, ǹdə́ ǹ gə ce lwɛlɛ zə nyan ǹdə́ ǹ kòrhó w yi ní. ²⁴Sə́ zɛ̃̀ ń kwè sánə́má mɔ́ ń ló shó wə, ń kwè Ofiiri sánə́má mɔ́ ń ló nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nə́kulə né wẽ́ ? ²⁵Rə̀myɛ́ yi ní, Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ mà n zɛ̃̀ n yə̀ ǹ sánə́má mɔ́ ǹdə́ ǹ sə̀byì mú ǹdə́ ǹ nə̀cɛ̀ndɛ́.²⁶Èta, ǹ m’ǎ ce Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ yə̀ ǹ wu-nyɔ̃̀ wá, mùnì ń kwẽ̌ ǹ yé dɛ̃̌ ń zǎ Yi ; ²⁷ń lwə̀l re, sə rə̀ m’a zwẽ ǹ lwə̌l mó, ń zɛ̃̀ ń pyìrh kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ bwəl rə̀ nyí bə̀ ǹ la Yi ni pɔ mɔ́. ²⁸Rə̀myɛ́ yi ní, ǹ gə zɛ̃̀ ǹ gu ǹ wẽ́ la kɔn wɔ̀rhɔ́, rə̀ m’a zwẽ nyí ; pwẽ̀ m’a zɛ̃̀ rə yə̌r ǹ sɔ́msɛ́ yó.²⁹Yó lwəl gə túwə́, ǹ m’a ce Yi, ǹ yó dɛ̃̌ zõ̌ mó yil n wɔ̀ : Nyǐ wɔ́ Yi rə̀ n’ê sɛ̃ lò mɔ̀bɔ́ ń yó lwəl mó kúrhí ni. ³⁰Rə̀ n’ê vwǎrh dóó cə́bal mɔ́ cìcì mú, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ jɛ̀rhsɛ́ gə́ bə jìmdi zhe mó jàn yil ń nɔ vwǎrh.

Chapter 23

¹Rə̀myɛ́ yó, Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : ²Nyǐ kɔn m’e yí èlǎsɛ̃́ mɔ́, à yò à n’â zɔ̀m ò yò w mó, gwẽ̌ wɔ́ nyí ni à n’â cẽ ! e jà nɔ̀nɔ̀ w ce à cǐl ré k’ê t’â dwi yé.³Ǎ ! À gə y’à yě à gə m’a nə mɔ mə̀gã̌, à gə y’à wɔ̌ à m’a yí ń gə́ jě ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó mə̀gã̌, ⁴a zhì ń yé né a cĩ́ mu à yò w ò zhe n mó, a pyà à bùrì zɔ̀mà nə sú à nyì a m’a zɔ̀m, ⁵a m’a lwar kɔn dɛ̀bɛ́ ń wɔ̌ ń la zal n mə n lyár nɛ mɔ́ párá, a nə kɔn dɛ̀bɛ́ ń zhe ń wɔ̌ ń la nɛ byilu mú, a nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùrə̀.⁶Ń nə mà n zə ń jàndɛ́ gakó n mə n bú ǹdə́ nɛ ? N yẽ̌ ń yala nɛ zhìlù n cili à zɔ̀mà nɛ́ nɛ ? ⁷Nyǐ è y’à m’a yə̀ wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ wu-cágá cə́bal ń zhǐ ń yé né, ń nə́ cĩ́ mu ń yò kùrə̀ ; èta, à y’à m’a jí búrí, a lú à bù-kárna mɔ́ yé né.⁸Sə nyìwé, à gə zɛ̃̀ à zhə̀l yi-púrhí sõ myɛ, ń tɛ̀nɛ́ gàà mɔ́ yé ; à gə k’a zhə̀l yi-zùr sõ myɛ, à t’a nɛ mɔ yé ; ⁹à yě, wɔ́ yé ń bə zhe lũ jə̀-gwã̀ sõ, à m’â wàr mɔ́ à nɛ nà, nà wɔ́ ń cìn ń nə́ shèè lũ jə̀-jĩ́ sõ, à yírh m’ê wàr rə̀ jòm ń yó nà, à yə̀l yé.¹⁰Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń yě sɔ́má kɛ̌ ná-dwí yil à kwè mó párá ; sə ń gə́ zhẽ̀ ne, à m’a du wárhgáá ǹdə sánə́má ta. ¹¹À nà yə̀ jàà dõ w cĩ́ yé, wɔ́ ń nèsé gə́ tó mə̀gã̌ mɔ́ wẽ́ è cĩ́ ní, wɔ́ ń sɔ́má y yó à mɛ̃ nɛ́, à yə̀ ywə̀r è yó a vò kwã nɛ́ yé. ¹²À yə̀ ń nyə́ né nə̀ shí ń nyú w ni yẽ̌ yé ; à yẽ̌ àmyɛ́ pùbùlə̀ né nyə̀ná nɛ́ nɛ, a tó kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ńmyɛ̌ zɔ̀mà nɛ́ nə̀ shí ń nyú w mú gə́ n’ê byili ní mú ni.¹³Sə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń cə̌ mó, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ zhǐ ; è nə wɔ́ mɔ̌ lò ń nə́ mà n cẽ ? Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ ń wu w n’ô yǎl mɔ́, wɔ́ rə̀myɛ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́. ¹⁴Rə̀myɛ́ ce, wɔ́ tɛ̀bɛ́ ń gu ń wẽ́ ń la wɔ́rhɔ́ à yil mó ń la pyǐrh, sə ń mà n wɛ̀rhɛ́ rə̀ dwã gwẽ̌ n súlí.¹⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne ń yé né ; ce à gə zɛ̃̀ à n’â bùl re, ń ywẽ zhe ne. ¹⁶Yi kɔ́ à wu-jɔ̀ w rə pɔ́pɔ̀lɛ́, Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ ce à wu w sú ǹdə́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ dúdú. ¹⁷Nyǐ è də̀ cə-byín rə̀ ce à n’â jé tɛ̃́ yé, è də̀ cə-byín rə̀ pyi ni yé.

Chapter 24

¹Wɔ́ byè yil Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ yə̀ yi vùr n cĩ́ rə̀ bànà, wɔ́ byè yil lyì bí bə̀ yě ń pár mɔ́, nə bə ń dwã nɛ́ nɛ mɔ́ ?²Bə̀ n’ê fwǎr swã́ nɛ́, bə̀ n’ê ŋwɔ̀l vwàmá nɛ́, bə ce bə̀ n’ê kál nɛ ; ³bə̀ n’ê zal bə̀tɛ̀lɛ́ bə̀ zwẽ è bə̀na, bə̀ n’ê zal ejə̃̀-kɛ̃ bə zwẽ ń nɔ̃, bə ce n kwɛ̃̌ n mə n ká n zwẽ wə ; ⁴bə̀ n’ê cìrh nə̀mwà sɔ́má y yó bə ce kwã nɛ́, bə̀ n’ê nyɛ́ɛ́ zúzúnú cìnə́ bé gakó tənà y w mɔ́ ǹdə́ jàn bə vò bə shèè.⁵Bə̀ nyɛ̌ ǹdə gɔ-bə̀nerh gɔ-elũ èpòlò wẽ́ ta, bə̀ y’a zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ bə vò bə pyà bə̀ kùjú, è j’â wɔ́ gɔ-elũ èpòlò wẽ́ bə̀ n’ê nɛ bə̀ byǎ bɛ́ kùjú w ní ; ⁶bə̀ n’ê kwar gɔ w ò n’ô dàl cɛsɛ́ wẽ́ mó, bə̀ n’ê pɔ̌r lyì-bəlwǎlsɛ́ də̀vɛ̃́ y cèmé né byǎ bɛ́ ; ⁷Bə̀ n’ê mɛ̃ nɛ́ nánlwèrh bə zɔ̃̀, gɔ̀nɔ̀ tɛ̀nɛ́ yé, gàm-pyìlù tɛ̀nɛ́ bə̀ n’ê pyìlì bə̀ m’ê cə̀r wàr yé ne yé ;⁸pyàr rɛ́ dwèsé n’ê nywɛ̀ sə̀ swẽ́ be, jàà tɛ̀nɛ́ sə bə zù è wẽ́ yé, bə j’a zə bə̀ jɛ̀rh bə bɛrɛ nə́kuuli ni bə̀ m’ê zhǐ, wɔ́ rə̀myɛ́ dúdú sá rə̀ wɔ́ shòò jàà. ⁹Bə̀ y’a nyɛ́ɛ́ bə̀tɛ̀lɛ́ bə kwər y è ná yil ne, bə nyɛ́ɛ́ nə̀mɔ̀ n cèrhè jimə. ¹⁰Bə ce bə̀ n’ê zhə̀l tɛ̃́ nánlwèrh, bə̀ bə gɔ̀nɔ̀ zhe yé, nɔrh zù bi, e jà bə zhĩ bə̀lé cílə́ ;¹¹bə̀ n’ê vùr nwə̃̌ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ bɔ́ɔ́ w wẽ́, ǹdə́ bə̀ n’ê zal bə̀ nɔrh, bə̀ m’ê nɔ̀m də̀vɛ̃́ cǒ w byǎ bɛ́ bə̀ pyàrhá, də̀vɛ̃́ cǒ w byǎ bɛ́ pyárh ku w wẽ́. ¹²Cɛmɛ nɛ́ wẽ́, j’â wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhǐ cu nyí ni mú wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cɛ̀mɛ̀ mɔ́ j’â wɔ́ wìísi… Sə cìzhìl tumə né nə̀myɛ́ mɔ́, nə t’â wɛ̀rhɛ́ kaka Yi ni !¹³Bə̀ jàlà wɔ́ pwẽ̀ ré zwə̀, bə̀ yə̀l sɔ́msɛ́ pár yé, bə̀ t’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə sɔ́mɛ́ gə́ n’ê byili ní yé. ¹⁴Nyǐ lyì-gurnə yà n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, n gu nə̀mɔ̀ ǹdə́ zúzúnú cə́bal ga, n ŋwɔ̃̀ bɛ cəcɛ̃ nɛ.¹⁵Nə̀fòló y’a nyǐ nyǐ, ǹdə́ cɛ y gə tú è n’ê byílí yi ní, o zɛ̃̀ ò zhe ; nyǐ lò lò tá ń la nɛ nɔ yé, o zɛ̃̀ o zə kàmə̀-jɛ̃̀ o pyi ò yé ne. ¹⁶È gə wɔ́ cəcɛ̃, bə̀ n’ê sǔr jìsí ǹdə́ jàn, e zɛ̃̀ è gə wɔ́ nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ, bə zù jù w bə pyi bə̀ nyí ni, bə̀ yə̀l pwẽ̀ pár yé. ¹⁷Bə̀myɛ́ yil mó, nəkɔkɔ́lɛ́ wɔ́ cu ywə́l, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ dwí gakó n’ê zal bɛ.¹⁸Ǎ wɔ́ bə̀kɔ́na ! Nyǐ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ nyɛ̌ fulə́ə́ nɛ̃̌ yó wə, wɔ́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ rə̀ wɔ́ è cəl kɔn cɛ yó, è t’â tó də̀vɛ̃́ cèmé né sɔ́má yé ! ¹⁹Ǹdə də̀-kùlù ǹdə́ cə-bɔ́rhɔ́ gə́ y’a ce bədũ̀kwələ yə̌l nɛ̃̌ nɛ́ ta mɔ́, wɔ́ èta myɛ, cùùrí gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ jàà myɛ n’ê lyìl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlwàálɛ́ mɔ́ myɛ nɛ !²⁰Wɔ́ bə̀kɔ́n èta ! È ná pwǐ y n’ê swě è yò, zə̀zhɛ̀mɛ́ zə y nə yə̀ nə̀ kùjú ènyɔ̀lɔ̀, bə̀ k’ê t’â la è yò lyǐrh ! Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ n’ê kɛ́ è pɔ́pɔ̀lɛ́ dwã w ǹdə cǒ ta, ²¹èmyɛ́ kɛ̀bɛ́ è y’à n’ê kɔkɔlɛ kə-eju kɔ̀bɔ́ ò bə byǎ zhe mó, èmyɛ́ kɛ̀bɛ́ è y’à t’â wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ rə̀dù ga ejə̃̀-kɛ̃ nɛ mɔ́ !...²²? Zhə̀nà ! Nyǐ wɔ́ Yi ǹdə́ rə̀ jàn rɛ́, rə̀ n’ê ce jàn tùntwə̃̀ə̃̀ né cìnə́ zə myə̀-èdɔ̀lɔ̀, sə bə̀ gə tú bə nyɛ̌r nyǔ mú mú yí ní, nyǐ bí bə̀ zɛ̃̀ bə̀ zhǐ dɛ̃̌ ; ²³Yi n’ê pɛ bɛ yə̀-zùlə́ ǹdə́ zhə̀n zal, rə̀ yírhə́ pyà bə̀ sɔ́msɛ́ yó.²⁴Bə̀ yó y’à zhẽ̌ dɛ̃̌, sə kùr yó, twər rə̀dù sá, bə j’a k’ê tɛ̀nɛ́ yé, bə tu bə cì, ǹdə lyì bí gakó gə́ n’ê cì ní mú ta, bə gõ̀ be ǹdə bə̀ gə́ y’a gõ̀ jíjí yó né ta. ²⁵Kɔn nə gə y’à yə̀ èta yàl, wɔ́ mɔ̌ lò ń yà ń mà n byili bə̀ wɔ́ kɔma, wɔ́ mɔ̌ lò ń nə y’ǎ mà n ce à zɔ̀mà nɛ́ yə̀ zɔ̀m-fwə̀r mó ?

Chapter 25

¹Rə̀myɛ́ yó né, Shəwa lyì bal Byələdaadɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : ²Jàn ńnfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ y nánfwɛ̀lɛ́ y ga wɔ́ Yi rə̀ cǐ ri ; rə̀ n’ê ce yə̀-zùlə́ yàl dɛ̃̌ rə̀ jààsɛ́ wẽ́. ³Rə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nə də̀ nánjə̀jóló nà ? Wɔ́ mɔ̌ lò yó w rə̀ pwẽ̀ ré nə t’â yə̌r né mó ?⁴Wɔ́ etər numbyíní nə m’a tó né e yə̀ wu-cángá cə́bal rə̀ yé né ? Wɔ́ etər numbyíní kɛ̀bɛ́ kɛ̃ lùl mó m’a tó né e yə̀ pwɛ̃́pwɛ̃́ ? ⁵Nyǐ, cànà y cìcì mú t’â yə̌r, càmmə́sɔ̌sɛ́ də̀ wárgáá rə̀ yírhə́ w yé ; ⁶s’e m’e zɔ̀m numbyíní y è j’â wɔ́ zə̀zɔ̃̌ mɔ́ zɔ̀mà, numbyíní byǐ y è wɔ́ zə̀zɔ̃̌ byǐ mú !

Chapter 26

¹Rə̀myɛ́ yó né, Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ : ²Ǹdə ǹmyɛ́ gə́ já ǹ yě bə-jàn-zhəəre cí ni sãɔ̃ cɛ̀nɛ̀ nɛ́ ta mɔ́ ! Ǹdə ǹmyɛ́ gə́ já ǹ y’ǎ bə̀ ń sɛ̃ ń kwɛ̃́ jɛ̃̀ kɛ̀bɛ́ è lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ ! ³È nə də̀ còrhò náàcɛ̀nɛ́ ǹ nə́ ǹ pɛ lò mɔ̀bɔ́ surhə mùrì mu mú ni nà ! È nə də̀ lwar námbɔrhɔ ǹ nə́ byili nà ! ⁴È nə wɔ̌ lò ne ǹ nə́ ǹ zɔ̀m ǹ zɔ̀mà nɛ́ ǹ byili mú ? Sə wɔ́ mɔ̌ lò sõ ǹ nə́ ǹ nɛ zɔ̀mà nɛ́ nɛ́ mɔ́ ?⁵Nyǐ cu ywə́l mó nàná bɛ́ kùr w tɛ̃́tɛ̃́ gaga mɔ́ lyì bí n’ê kəkə Yi yé né ; ⁶kaka yə̀ cùùrí gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ jàà y yé né círhí Yi yé né yé ; kàmə̀jɛ̃̀ myɛ yə̀ gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w nyí rí ni pyi gaga yé.⁷Wɔ́ Yi rə̀ ce lũ jə̀-gwã̀ sõ jàà y lɛ̀lɛ̀ e zhèlè dɛ̃̌ è zhǐ, è bə kaka yó zhǐ yé, rə ce cɛ y zhǐ e zhèlè è zhǐ dɛ̃̌, è bə kaka yó zhǐ yé. ⁸Rə ce nàná bɛ́ rə̀ bə́ban nɛ́ kùr wə̀, e jà ǹdə́ nàná bɛ́ dùm ga yírh w bə́ban nɛ́ t’â púrh.⁹Rə̀ n’ê zal bə́ban nɛ́ rə̀ pwí rə̀ pyɛ̀lɛ̀ də̀-gwã́ yá, rə lɛ̀lɛ̀ bə́bɔ̃́ w rə̀ yó, ¹⁰Yi bàà nà nã̀jíjíní nàná bɛ́ yə́-pɛ́lɛ́ wa, rə m’e cĩ́ swɛ̃́ pwẽ̀ ré ǹdə́ cə-byín rí bwə̌l wə.¹¹Yi gə tú rə̀ zɛ̃̀ búlə́ ne, kɔn n’ê jàr dɛ̃̌ yə né, yə né nə̀ cìì tɛ̃́ mɔ́, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ j’a zɛ̃̀ rə̀ zhe né, nə̀ n’ê zhízhǐ. ¹²Wɔ́ rə̀ jàn rɛ́ rə̀ m’ê ce nə̀-fɔ̀lɔ̀ w ò n’ô domə, rə̀ n’ê zal rə̀ surhə né rə mà cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ ku w rə̀ bɔbwɛlɛ.¹³Rə̀ shíshə̀rhə́ né zho w n’ê pɛ yə̀-zùlə́ dɛ̃̌ yi rí ni, rə̀ jɛ̃̀ y n’ê zwè dɔm mɔ́ mə̀ y’a dùr mə̀ lú mú, e zù e du èpákɛ̀. ¹⁴Nyǐ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ rə̀ tumə né nánfwààlɛ́ rə̀ pyìrh mú, sə rə́myɛ́ wɔ́ rə̀ tumə nánfwààlɛ́ dweme námpɔ́lɛ́ y è tú e tu nə́ zhɛ̃̌ wa ; sə wɔ́ mɔ̌ lò ń nə mà n nyɛ̀ɛ̀ rə̀ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w byɛɛ́sɛ́ kùrə̀ ?

Chapter 27

¹Rə̀myɛ́ yó né, Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ n zə zɔ̀m-səswaálsɛ ń nə́ ń zɔ̀m ń zhe : ²Nyǐ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ t’â zwẽ nyí b’à wɔ́ wu-cángá cə́bal mɔ́ nã́nyì ! Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń ce à wu w sú ǹdə́ wu-zhùlù w mú, wɔ́ nã́nyì ! ³À gə j’â la a zə shíhsə̀rhə́ à n’â shǐrh gaga, Yi shíshə̀rhə́ né gə j’â la yə̀ à myə̀lə́ w gaga,⁴sə́ nyǐ myìnù zɔ̀mà t’â la à nyú w shú yé, sə́ nyǐ à t’â la kɔma də̀-byǐ púr à mə̀jòlò yó yé. ⁵È gə wɔ́ àmyɛ́ bùlə̀ né wẽ́ mó yilə, kɔn nyɛ̃ ǹdə́ nɛ́ dɛ̃́dɛ̃́, s’a pə ába bùrì ! kɔn m’a vò e yí à cu ǹdə́ à j’â n’â byili b’à bə dóó zhe yé ;⁶à j’â zhǐ à n’â byili b’à wɔ́ wu-cángá cə́bal, à t’â la lyɔ̀ɔ̀ a yẽ̌ yé ; kɔn tɛ̀nɛ́ à wu w wẽ́ rə̀ n’ê byili b’à zhe dóó à wɛ̀rhɛ́ à dwã nɛ́ rə̀dù ga wẽ́ yé. ⁷Bə̀ à zù-bal yál ǹdə́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ ta, bə̀ lò mɔ̀bɔ́ nə́ n’ê bwí dwã mɔ́ myɛ yál ǹdə lwɛlɛ cə́bal ta !⁸Wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ dàl lwɛlɛ cə́bal yil ń nə́ ń dɛ̃̀, ǹdə́ Yi gə tú rə̀ gòm ń myə̌l ré nyíní yi ní mú, ǹdə́ Yi gə tú rə̀ vùr è nyǔ mú yi ní mú ? ⁹Zúzúnú gə tú ò zhe yə, è gə búbwéé è co Yi ni, rə̀ nə m’a cili è sono ? ¹⁰È nə n’ê zal Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal è yàl è wu-nyɔ̃̀ kɔna ? È nə́ n’ê ce Yi twéé twéé gakó ?¹¹À m’a cèrhè ába Yi nyə́ né, à t’â la ába kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ bùlə̀ né ń wẽ́ mó shòò yé. ¹²Sə nyǐ á yě rə̀myɛ́ gakó, á shɛ̀nɛ́ rə̀ yò, sə̀ wɔ́ bə̀kɔ́n yil á nə yẽ̌ bùlə̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə kùr zhe mó zù á wẽ́ mó ?¹³Nyǐ lyì-bəlwǎlsɛ́ cəl ré Yi tɛnɛ rə cĩ́ si mú, cəl kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ tɛnɛ lwɛlɛ cə́bal yil mó. ¹⁴Lwar-na bə̀ ń gə zhe byǎ nánzhəzhɔ̌ myɛ, wɔ́ búlə́ sù ò la bɛ gu, ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ m’a lyɛ̃̀ kùkú nə jí ;¹⁵byɛ̀bɛ́ bə̀ la lú mú, wɔ́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ è m’a ce be tɛ̃́, sə bə̀ ejə̀nə́ bé t’â la bɛ kúrh yé. ¹⁶bə̀ gə pwà sə̀byǐ bə ló dwã yó ǹdə shó ta myɛ, bə pwà gàndɛ bə cĩ́ dwã yó ǹdə bɔ̀bɔ̀rɔ̀ ta myɛ, ¹⁷wɔ́ ǹmyɛ̌ ń mà n pwà gàndɛ́ n ló yó, e jà wɔ́ wu-cángá cə́bal mɔ́ ń nə́ ń zwì ri, wɔ́ wu-põ̀ cə́bal cəl kɔn ǹdə́ sə̀byǐ mú.¹⁸Ń jì y nyɛ̌ ǹdə wɔ́ cɔ̃̀ jì lùlùri ta, ń kòrhó nyɛ̌ ǹdə wɔ́ yìlnə bé kòrhó púpúrí rí ta. ¹⁹Ń y’a n pyẽ̀ tɛ̃́ nə̀cɛ̀m-bal, ǹ cì ǹdə́ bə̀ kɔkɔlɛ mɔ bə yẽ̌, n púr ń yírhə́ n pwírí ń kɔn rɛ́ gakó jé.²⁰Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ n’ê pwí mú tɛ̃́ ǹdə nə̀-zha ta ; kɔ̀lma b’e zə mɔ cəcɛ̃ mə m’e lyɛ̃. ²¹Yi-púrhí sõ zho w b’ò zə mɔ, n lyɛ̃ n vò ; o mǔr mo ń kòrhó w ǹdə́ jàn.²²Yi n’ê tɛ y ǹdə́ cama, rə̀ t’â dùr è yé-zhìl yé, lyì-bəlwɛ̀lɛ́ zɛ̃̀ è dùr è kǔr nə̀ yé né è pyà jó. ²³Lyì zɛ̃̀ bə̀ n’ê mà jɛ̀rh è kùr wə, è tɛ̃́ twirí y yilə, bə̀ n’ê wúl fyìlsi è kùr w e m’e zhǐr è la.

Chapter 28

¹Jààsɛ́ shɛ́bɛ́ bə̀ n’ê vùr sə̀byǐ ǹdə́ sánnəmá sə̀ wẽ́ mó ŋwɛ́nɛ́ bə̀ n’ê vùr mo sə̀ wẽ́, bə vùr mə̀ jìmdí ; ²Cɔ̀bɔ́ wɔ́ shò w bə̀ n’ê vùr w né, nə́kulu wɔ́ yə̌l bə̀ y’a yə̌l w bə m’e vùr kàmmɔ (kwiivwiri)³Numbyíní y’a vò dɛ̃́dɛ̃́ gɔ́rɔ́ wẽ́, e yə̌r cɛ y cə-byin rí jé, e zɛ̃̀ e pyà e vò dɛ̃́dɛ̃́ gɔ́rɔ́ w gaga, e pyà nə́kulə né nə̀ shèè cə-byín rí wẽ́, cu ywə́l mó wẽ́ mó wə. ⁴E zɛ̃̀ e kù zhìlí jàà kɛ̀bɛ́ è nyɛ dɛ̃́dɛ̃́ wẽ́ numbyíní gə́ tɛ̀nɛ́ mə̃gã̌ ; è k’ê bə jàà zhe è n’ê cĩ́ è nà nɛ́, e zhèlè dɛ̃̌, è n’ê zhízhǐ, numbyíní gə́ nyɛ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ y mə̀gã̌.⁵Rə̀myɛ́ yi ní, cɛ y kùjú w n’ô shí è wẽ́ mó, wu w j’a zhìlì ǹdə wɔ́ kwɛ̃́ è kwɛ̃́ myǐn ta. ⁶Nə́kulə né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ y wẽ́ mó zhe wẽ̀ bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ səfyííri, wɔ́ gàà mɔ́ myɛ sánə́má mɔ́ shó w ŋwɛ́nɛ́.⁷Kúmí kɛ̀bɛ́ è n’ê nɛ kɔn è jí mú, yə̀l sɔ́má y èmyɛ́ mɔ́ shò yé, zúm yírh gwẽ̌ yə̀ sɔ́má èmyɛ́ mɔ́ yó jòm yé. ⁸Gɔ-wẽ̀ ré rə̀ só rə̀ cìn du rə̀ dwã bɛ́ mɔ́ nà yə̀ sɔ́má y èmyɛ́ yó cĩ́ gaga yé, bɔrɔ yə̀ gàà mɔ́ tó o lyɛ̃ gaga yé.⁹Numbyíní n'ê zal è jɛ̃̀ è kwì pàtá, è n’ê kwì pyàr e vò e zə tɛ̃́ rə̀ kùr wə ; ¹⁰È n’ê kwì pyàr e ce gwáárɛ, è yírhə́ zɛ̃̀ nə jòm kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yó ; ¹¹e cə̀r nə̀-dùrnə mó mə zhì, e zɛ̃̀ e vùr kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó e ce pwẽ̀ ne.¹²Sə è gə tú è wɔ́ surhə né yil mó, wɔ́ yẽ̀ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ ? wɔ́ yẽ̀ è wɔ́ lárma mɔ́ jàà yá ? ¹³Numbyíní yə̀l rə̀ ye y gaga yé, rə̀ tɛ̀nɛ́ cɛ y numbyínsí jě è wẽ́ mó w yé. ¹⁴Nyǐ gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w wòwə̀ : surhə né tɛ̀nɛ́ à wẽ́ yé ; Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w myɛ wòwə̀ : surhə né tɛ̀nɛ́ ǹdə́ nɛ gaga yé.¹⁵Bə̀ t’â zal sánə́má wárhgáá mɔ́ bə̀ m’ê zwẽ mó yé, bə̀ t’â mɛrhɛ sə̀byì-kùlì vwə̀lé bə̀ m’ê yè mo yé. ¹⁶Bə̀ t’â mɛrhɛ mɔ mɔrhɔ ku yó bə̀ m’ê lyə́r mo ǹdə́ ofyiiri sánə́má, ráá ǹdə́ onikisi kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃́dɛ̃́ du mu, ráá ǹdə́ səfyííri yé. ¹⁷surhə né wàr nə̀ m’a zə nə m’e nyɛrhɛ sánə́má nɛ ráá ǹdə bútóló ne yé, bə̀ wàr bə̀ m’a zə mɔ bə m’e lyə́r sánə́má wárhgáá nə̀zhõ̌ yírh yé,¹⁸Kɔra ǹdə́ karəsəlɛ də̀ kaka mə̀ yé né yé. ¹⁹Ecopyi Təsəpaazɛ ǹdə́ surhə né bə dwã mə̌ gaga yé, sánə́má wárhgáá mɔ́ ǹdə́ surhə né wàr rə̀ m’a jə̀ə̀le dwã, dùmì mɔrhɔ ku yó yé.²⁰S’e nə wɔ́ yẽ̀ shurhə né nə n’ê shí ní ? wɔ́ yẽ̌ lárma mɔ́ jàà y nə ŋwɛ́nɛ́ ? ²¹Nyǐ mə̀ shèè lyì-nyì gakó yé né, mə̀ shèè dɛ̃̌ yi rí kúmsí yé né. ²²Gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w ǹdə́ cu mú n’ê wə̀lə̀ : nə́myɛ wɔ́ nyɛ́ nə́ n’ê nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n’ê zɔ̀m mə̀ yò.²³Nyǐ wɔ́ Yi rə̀ yě mə̀ sɔ́má y shò, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yě mə̀ gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ jàà shò ; ²⁴bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ nə cə-yala nɛ́ gakó, rə̀ yírhə́ pyǎ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi rí kùr w mó yó. ²⁵Wɔ́ rə̀ gə́ kwɛrhɛ zho w dùmì rí rə mɛrhɛ yi ní, rə̀ ce nàná bɛ́ mɛrhɛ yi nyí,²⁶rə̀ gə́ pɔ yə́ dwà y nɛ yi ní, rə wɛ̀rhɛ́ sɔ́má rə pə dwà y lyə́lyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ è bya mɔ́ nɛ yi ní, ²⁷wɔ́ rə̀myɛ́ yó né rə̀ nɔ surhə né, rə byili ní, rə cĩ́ nə̀ kùr tɛ̃́, rə lwar nə̀ gə wɔ́ kɔn ná-dwí yilə. ²⁸Rə̀myɛ́ yó né, rə̀ wò numbyíní ni : Lwar bə̀ wɔ́ Cǐnnə mó nyɔ̀mɔ̀ wá, è wɔ́ surhə né ; bə̀ wɔ́ numbyíní ce lwɛlɛ zə nyan ǹdə́ y mɔ́, è wɔ́ lárma mɔ́.

Chapter 29

¹Zhɔɔbɛ kə́ n zɛ̃̀ ń zhe : ²À nə wɔ̌ à m’a k’a yə̀ ǹdə́ à gə́ y’à wɔ́ nɛ́ shãã shãã nɛ́ mɔ́ ta, a yə̀ ǹdə dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Yi y’à n’ê yìlì ni nə̀ wẽ́, ³rə̀ pàntɛ́mɛ́ gə́ y’à n’ê yə̌r à yó w yi ní mú ta, rə̀ pwẽ̀ ré gə́ y’à n’ê zal nɛ rə̀ zhə̀l cə-byín rí wẽ́ mó yi ní mú ta !⁴ǹdə à gə́ y’à gwẽ̌ zhe à jàn nɛ, dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à y’à n’â byìl nə̀ wẽ́ yi ní mú ta, rə̀myɛ́ yi ní, Yi y’à n’ê yìlì ni ǹdə rə̀ dɔwa ta. ⁵Rə̀myɛ́ yi ní, Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ y’ǎ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ, à byǎ bɛ́ y’a jòm bə kə́kɛ́lɛ́ nɛ ; ⁶rə̀myɛ́ yi ní, y’à wɔ́ yə-nwə̃̌ wẽ́ à y’à n’â sàm à nèrh né, nwə̃̌ y’à n’ê shí nə́kul-pyɔ̀ w è dùr ǹdə nɛ̃̌ ta è twí à nyí ni !⁷Rə̀myɛ́ yi ní, à gə j’â du à la cɔ w bə̀rə̀ y wə, a tɛnɛ à də̀gwã́ a cĩ́ dwã-jóló jàà wa, ⁸rə̀myɛ́ yi ní, à gə k’â n’â bwəlse, èbwá-dàlá j’â n’ê twə̀r bə̀ la bə̀ kwã nɛ́, ezhə̀nà j’a shí tɛ̃́ bə zɛ̃̀ bə̀ zhǐ dɛ̃̌.⁹Yó-cìnə́ j’a yẽ̌ bə̀ sɔ̀ w nɛ, bə zə bə̀ jɛ̃̀rh bə pú bə̀ nyə́ ne. ¹⁰Yó-cìnə́ j’a gu bə̀ nyə́, bə̀ nyə́ dɛ̃ dwã nɛ.¹¹Lò mɔ̀bɔ́ ń zhɛ̃̌ nyɛ̀ɛ̀ à zɔ̀mà nɛ́ mɔ́, rə̀-ná-cí nə́ ń ji à yə̀-bya. ¹²Bə̀ à n’â zwẽ nə̀mɔ̀ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń lwə̀l kúrhí sãɔ̃, ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ è bə sɛ̃ɛ̃́ zhe mó. ¹³Zúzúnú cìnə́ y’à n’ê lwə̀l bə̀ Yi cĩ́ bwəl à yó, à y’à n’â ce èjə̀nə̀ wun sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀.¹⁴Wɔ́ cángá tumə né à y’à m’â zwì à cìnə̀, nə̀myɛ́ nə̀ y’à wɔ́ à kàmə̀zwǐ, à zhə̀n tumə né y’à wɔ́ à kàmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ à yó kàmə̀-jɛ̃̀ yá, ¹⁵à y’à wɔ́ lyìlyǒ yírhə́, à y’à wɔ́ gwànà nèrh. ¹⁶À y’à wɔ́ zúzúnú cə́bal da, à y’à n’â zhìlì à yala nɛ à pyà lò mɔ̀bɔ́ bə̀ yə̀l ń pár mɔ́ yò kùr sú ;¹⁷à y’à n’â kɛ́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ nyə̀-pǎ, a kɔl kɔn dɛ̀bɛ́ è zɔ è yə́lə́ e zhe mó a vùr. ¹⁸Rə̀myɛ́ yó né, à y’a zɛ̃̀ a zhe : ǎ nyǐ à m’a cì à cǎl rɛ́ wẽ́, à dwã nɛ́ m’a yə̀ nánzhəzhɔ̌ nə lyɛ̃ cɛ nɛ ǹdə nyɔ̀rhɔ́ ta ; ¹⁹nɛ̃̌ m’a zù à myə̀lə́ wə, myɔ̀nɔ̀ m’a tó cəcɛ̃ nɛ o ce à jɛ̌msɛ́ yó ;²⁰à còrhó m’a k’a n’ê purh vɔr nánlyàr twéé twéé, à twã y m’a k’â jǐrh nándwə̃̀ à jɔ̃̀ wa. ²¹Bə̀ m’a n’ê cili à zɔ̀mà nɛ́, bə̀ n’ê dɛ̃̀ kɔn à sono, bə zhì shɛ́ɛ́ bə̀ n’ê cili à cícú mú. ²²À gə́ zɔ̀m à zhɛ̀ kwã nɛ́, lò lò yə̀ nɛ lyár yé, à zɔ̀mà nɛ́ y’à n’ê lwé bə̀ gakó yó ǹdə wɔ́ myɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò n’ô wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ta ;²³bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê nyǐ à yó w ǹdə bə̀ gə́ y’a nyǐ dwà yó w né ta. Bə kǎl bə̀ nyə́ ǹdə wɔ́ dwà nánkwaá nɛ̃ bə̀ n’ê dɛ̃̀ ta. ²⁴Bə̀ wun gə tú nə̀ n’ê gɛ yi ní, a zɛ̃̀ à n’â mɔ̀n bɛ, sə bə yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə cə̀r kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ à cíl ré nɛ mɔ́ yé.²⁵À só sə a vò bə̀ sono, a jòm a cìní bi, à y’à wɔ́ ǹdə wɔ́ pyɔ̌ ń ŋwɛ́nɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ cəcəl w ta, ǹdə wɔ́ numbyínsi wu ni zalna ń ŋwɛ́nɛ́ wu-zhùlù cìnə́ sono ta.

Chapter 30

¹Sə nyǐ èlǎsɛ̃́… à wɔ́ mɔ̀n kɔn bə̀sɔ́ná byɛ̀bɛ́ àmyɛ cɛ̃́ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ sono, byɛ̀bɛ́ bə̀ dabá cìcì mú só sə bə yə̀ à kùlsí wẽ́ mó bə kál à vwàmá nɛ́ mɔ́. ²È nə wɔ́ bə̀kɔ́n tum à zhe à la zə bə̀ jɛ̀sɛ́ jàndɛ́ a m’a wɛ̀rhɛ́ ? Bə̀ wàr bə̀ la cɔɔrɛ jàà w yú yé. ³Zúzúnú ǹdə́ nɔrh dúdú ce bə̀ kù, bə dùr bə vò jə́ wə, bə yǎrh bɛ tɛ̃́ shãã shãã ga gɔ-elũ èpòlò wə ;⁴bə vò kà-cə̌r ǹdə́ gɔ wẽ̀ wẽ́ bə̀ n’ê mùrə́, bə̀ nyí-kùjú jǐrh wɔ́ sɔr nèrh bə̀ n’ê kwì bə̀ jí. ⁵Bə̀ n’ê jì bi numbyínsi cəcəl wə, bə̀ n’ê wǔrh bə̀ búbwéé bə̀ kùr w ǹdə ŋwɔ̀là ta. ⁶Bə zɛ̃̀ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə̀-gwààlɛ gógwə̀ə́le wə, ǹdə́ gwáárɛ́ wẽ́, ǹdə́ myə̀lə́ wẽ́.⁷Bə̀ n’ê wǔrh bə̀ byíbyílí tɛ̃́ kà-cə̌r wẽ́, bə̀ n’ê zhə̀l bə̀ gùlí dwã sɔr kùr wə. ⁸Bə̀ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ bə surhə zhe yé, bə̀ zhɔ̃̀ bɛ, bə jì bi tənà y wa.⁹Èlǎsɛ̃́, àmyɛ́ zɛ̃̀ a jǐrh bə̀ nwə̃́ə̃́ bə̀ n’ê núnə́, a jǐrh bə̀ səswalá bə̀ n’ê səswala. ¹⁰Bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê súl ne, bə yẽ̌ ne, bə̀ n’ê pùrh tə̀tàr à yé wə. ¹¹Kaka k’ê t’â cə̀r bə̀ yé ne à yil yé, bə̀ n’ê pɛ nɛ cìzhìlə̀, bə̀ k’ê bə shɛ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ m’a ce bə̀ kwàl à nyí ni bə̀ la nɛ́ yú mú yò yé.¹²Zúzúnú cìnə́ bé bə̀myɛ́ mɔ́, zɛ̃̀ bə̀ zhǐ à jə̀-jĩ́ ni bə̀ n’ê pàm à nèrh ne, bə̀ vùr sɔ́má bə̀ la m’e zhìlì à yò ; ¹³bə̀ n’ê cɔ̀ à sə̀pwà sɔ́má yá, bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê twĩ̀ à tɛ̃́ jó yilə, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ lò lò tá ń bàn bə sãɔ̃ mɔ́ ;¹⁴bə̀ y’a bə̀ bə yí ǹdə wɔ́ byílí bɔ̀l bə̀ tó ta, bə k’a shíshìrí tɛ̃́ ǹdə jì-bwə̀r ta. ¹⁵Nyǐ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ pú bi ; zho zɔ à zùwə́ y o m’o lyɛ̃, à wu-nyɔ̃̀ lyɛ̃ ǹdə ébɔ̃ ta.¹⁶Sə nyǐ èlǎsɛ̃́, à nyǔ mú n’ê jé à wẽ́ mə̀ yẽ̌ ne, nɔ̀nɔ̀ dwã nɛ́ pú ni. ¹⁷Cəcɛ nɛ, kɔn n’ê zwè ne, rə̀ n’ê mǔr á kúr rí, yin ní tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe ne mó j’â bə shìrhə́ zhe yé,¹⁸Lwɛlɛ jàndɛ́ rə̀ zhe ne mó, ce bə̀ k’ê yə̀l à kàmə̀zwǐ y pár yé, è n’ê kàm à byã nɛ ǹdə à kàmə̀zù-pɔ́lɛ́ y byã y ta. ¹⁹Yi dol ne rə ji bɔbɔrɔ̀ wa, a jǐrh ǹdə shó ǹdə́ tɔ̀mɔ̀ ta.²⁰A zɛ̃̀ a wǔrh a ce mó, sə ǹ tá ǹ lyár nɛ yé ; à zhǐ dɛ̃̌ ǹ yé né, k’â wɔ́ jɛ́l ǹ nə́ ǹ jɛ̌l nɛ. ²¹Ǹ jǐrh à gurnə, n zɔ ǹ jɛ̃̀ y jàn rɛ́ ǹ mə́ ǹ bwí ǹdə́ nɛ.²²Ǹ zhẽ̌ ne ń ce dɛ̃̌ zho yó, ǹ zhìlì à yò zho nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́. ²³Nyǐ à yě re, ǹ zɔ nɛ ǹ la cu jàà wa, lyì-nyìsí gakó gə́ n’ê zhə̀l sə̀ nɛ dwã mə̀gã̌ mɔ́,²⁴sə lò mɔ̀bɔ́ ń la cú mú nə wàr ń mà n zhẽ̌ ń jɛ̀rh n ce dɛ̃̌ nà ? lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ zúzúnú wẽ́ mó nə wàr ń mà n lwə̀l sɛ̃ɛ̃́ nà ? ²⁵À nə y’à t’â kúrh yə́-nàná zúzúnú cə́bal yil nà ? à nə y’à t’â dùr nə̀mɔ̀ nɔ̀nɔ̀ nà ? ²⁶À y’à n’â dɛ̃̀ wu-nyɔ̃̀, k’â wɔ́ zúzúnú ò yúwə́, à y’à n’â dɛ̃̀ pwẽ̀, k’â wɔ́ cə-byṹ ò túwə́ ?²⁷Nyǐ à wu w n’ô pyìrhí o bə shɛ̀ yõ̌ yé, cɛ cɔ̌ dwã tú nə pú ni. ²⁸À gakó j’a jǐrh námbyṹ fúrí à m’â zhə̀lə̀, e j’à də̀ nə̀nyɔ́nɔ́ ò wɛ̀rhɛ́ nɛ rə̀myɛ́ yé, nyǐ dwã-gùlú w lyì bí gakó gə tú dwã yó yi ní, à y’a zɛ̃̀ à zhǐ bə̀ wẽ́ à n’â wǔrh à búbwéé. ²⁹À jǐrh gɔ-kǔlsi da-byǐ, pyɔ̌-cə́lne tó-dõ.³⁰À yala nɛ́ tɔ̀nɔ̀ jǐrh námbyṹ fúrí ò n’ô bɔn ò lwé tɛ̃́, à kúr rí n’ê jí myǐn, rə̀ n’ê kùlə̀ ? ³¹À zɔ̃̀ w dú mú k’a jǐrh wɔ́ cu wu-zhìlù dúdúrí ò n’ô dwí, à wí y wúl mó k’a jǐrh wɔ́ kúrhí sãɔ̃ cǐl wúwúlí è n’ê wúlə́.

Chapter 31

¹À y’à dwĩ̀ nyí a byili à yírhə́ né ne, ǎ nyǐ à yírhə́ né t’â la kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár yó pyǎ yé. ²Sə wɔ́ bə̀kɔ́n cəl dwí Yi tə̀l rə cĩ̌ dɛ̃̌ yi w à yil mó ? Wɔ́ bə̀kɔ́n cəl dwí Yi zhì dɛ̃̌ yi w rə twĩ̀ rə b’e pɛ̃ mɔ́ ?³Numbyíní yò zhìlù mú də̀ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ yil ò ŋwɛ́nɛ́ nà, zwini də̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ yil rə̀ ŋwɛ́nɛ́ nà ? ⁴Yi nə yə̀ à sɔ́msɛ́ à kwè mó pár lwar nà ? rə̀ nə yə̀ à gə́ cĩ́ cĩ́ à nèsé mə̀gã̌ mɔ́ gakó gàl nà ?⁵rə nyǐ ǹdə́ à gə zhə̀l kɔma wẽ́, ǹdə́ à gə dùr a vò a ji à nà yǔyǔ tumə wẽ́ ; ⁶sə Yi kwè ne rə cĩ́ mɔrhɔ ku páá yó rə mɛrhɛ, rə̀ m’a lwar b’à wɔ́ wu-põ̀ cə́bal.⁷Rə̀ b’a lwar ǹdə́ à gə ywə̀r a yẽ̌ sɔ́má y páá mɔ́ nɛ, ǹdə́ à wu w gə shɛ̀nɛ́ a tó à yírhə́ né nyì-nyìrí jàà wa, ǹdə́ jìmdi dwí tə̀ltə̀l gə tə̀l à jɛ̀rh nɛ. ⁸Kɔn gə yàl èta, s’a gə dù kɔn, sə lò dõ jə̀r re, sə bə mǔr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê lyĩ mú !⁹Bə̀ Yi nyǐ ǹdə́ kɛ̃ gə swèlè, rə nyǐ ǹdə́ à gə zhə̀l a shèè a dɛ̃ à dõ bwə̀rə̀ nyí ni à m’â dɛ̃̀ mɔ, ¹⁰kɔn gə yàl èta, sə à kɛ̃ nɔ̀ mún nə̀mṹ yó n pə lò dõ ne, sə lyì dwã zù ǹdə́ mɔ.¹¹Bə̀ tumə né nə̀myɛ́ wɔ́ lwɛlɛ, dóó bù-kárna nə́ ń pɛ còrhò-tum ò yilə. ¹²Ò wɔ́ myǐn mə̀ n’ê jí dɔ́dɔ́ mə cɔ̀ kɔn gakó, ò m’a cɔ̀ à nə̀cɛndɛ́ gakó ?¹³Zɔ̀mà gə́ ŋwɛ́nɛ́ àmyɛ́ ǹdə́ à tùntùnnə mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ bal ráá ń wɔ́ kɛ̃ bwə̌l wə, kɔn dɛ̀bɛ́ à mə̌ dwã s’a pɔ̃ mɔ́ yilə, à nə gə zɛ̃̀ à yə rɛ pɛ ; ¹⁴sə Yi gə tú rə̀ zɛ̃̀ à yó dɛ̃, wɔ́ etər à m’a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ? wɔ́ bə̀kɔ́n à m’a zə a lyár ǹdə́ rə̀ gə tú rə̀ n’ê pɛ còrhò-tum yi ní mú ? ¹⁵15 È də̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ à ná pǔ w mú , è nə də̀ ńmyɛ̌ cìcì ń wɛ̀rhɛ́ à tùntùnnə mó myɛ nà ? È nə də Yi rí rə̀myɛ́ rə̀dù y rə̀ mɔ nə́ba nə́ nábá wẽ́ nà ?¹⁶Nə̀mwà gə y’à n’ê lwə̀l ne kɔn à yə bɛ rɛ pɛ, à gə y’à pú à yírhə́ ejə̃̀-kɛ̃ yó, à yə̀ ń sõ nyǐ, ¹⁷à gə y’à jú à kùjú à dúdú à yə̀ bə̀tɛ̀lɛ́ nɛ pɛ, ¹⁸e j’à bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga, à yàl ǹdə bə̀tɛ̀lɛ́ da ta, a kɔ̃̀ y à lul yi ní ga, à kwɛ̃́ ejə̃̀-kɛ̃ ;¹⁹à gə nɔ zúzúnú cə́bal ń bə gɔ̀nɔ̀ zhe, à gə nɔ nə̀mɔ̀ ń kàmə̀-lyɔ̀nɔ̀ zhe, ²⁰ǹd’â yə̀ bɛ pɛ, bə ce à nə̀báná ; ǹd’â yə̀ bɛ à pyì-kur gɔ̀nɔ̀ pɛ bə pyìlì bə̀ cìn bə̀ yala byìrh. ²¹À gə zhẽ̌ à jɛ̃̀ bə̀tɛ̀lɛ́ yó, b’à tə̀ bù-kárna pɔ nɛ bùrì yilə,²²sə à vɔ̃̀-pɔ̀lɔ́ w gõ̀ ò gə́ zhí mə̀gã̌ mɔ́, sə à vɔ̃̀ w tú tɛ̃́ o yəywɛlɛ ! ²³Bə̀ wɔ́ Yi còrhò-tum rí ywẽ ré nánfɔ̀lɔ̀ w ywẽ rə̀ zhe ne, bə̀ nyǐ à wàr kaka à la wɔ́rhɔ́ rə̀ zùwə́ y yé né yé.²⁴bə̀ nyǐ à gə y’à kwè sánə́má a ce à zhə̀n rɛ́ à zhe mó wẽ́ myɛ, a zɛ̃̀ à zhe : wɔ́ ǹmyɛ́ yó w à n’â nyǐ ní ; ²⁵a zɛ̃̀ à n’â fùù à jɛ̃̀-kɔn nánfɔ̀lɔ̀ w yilə, à nə̀cɛ̀ndɛ́ nánzhəzhɔ̌ w à y’à nɔ mɔ́ yilə,²⁶à gə y’a n’â nyǐ nə̀nyɛ́nɛ́ y yə̌r mó è n’ê yə̌r mó, ǹdə́ cànà y gə́ y’a n’ê zhə̀l ǹdə́ zùwə́ né, ²⁷à wu w gə y’à yẽ̌ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ shèè rə swèlè wə, à jɛ̃̀ y gə y’à kwè e cĩ́ à nyí ni ; ²⁸rə̀myɛ gwẽ̌ wɔ́ dóó bù-kárna bé n’ê pɛ còrhò-tum rə̀ yilə.²⁹À nə y’à n’â fùù à zù-bal zúzúnú yil nà, à nə y’à n’â fwɛ̃́ tɛ̃́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ zwini gə tú rə̀ zhe mo nà, ³⁰àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à yə̀ shɛ̀nɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ zɔ̀mà shí à nyú w à zù-bal yil mó, a lwə̀l Yi sə rə gu mu mú;³¹à kòrhó w lyì bí y’à n’ê zɔ̀m bə̀ zhe : wɔ́ mɔ̌ lò ne ń yə̀ nàmá pɛ n dɔ̃̀ n sú mú ? ³²Zhə-bal yà n bə̀ n mɛ̃ pwẽ̀ne n zɔ̃̀ nà, sɔ́m-zhə̀lnə nə yà n bə̀ à sono a cẽ bwə̀rə̀ pul a pɔ̃ n zù nà ;³³À nə gə y’à wɛ̀rhɛ́ ǹdə lyì bí dwã bɛ́ ta, a shèè à dwə́ə́ ré ǹdə́ lwɛlɛ rɛ́ à wẽ́, ³⁴Bə numbyínsi nánjə̀jóló ywẽ y’à zhe ne yilə, bə̀ à n’â dùr dwə́ né nə̀ la nɛ fulsi yé né, a zhì kwã nɛ́ a yẽ̌ lyãɔ̃ a tó à étwí-ènyí rí a du pwẽ̀ ne…³⁵Ǎ ! wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n nə lò n pɛ̃ n cili à zɔ̀mà nɛ́ ? Nyǐ à zɔ̀mà nɛ́ à zɔ̀m mɔ́ gakó. À cĩ́ à jɛ̃̀ nɛ́ mɔ́ : À n’â lwə̀l sə Jàn-Bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ lyár nɛ ! sə wɔ́ à zù-bal sɛ́bɛ́ ń kɛ̃ ń mə́ ń cĩ́ yò w mó yilə, wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n pɛ rɛ ? ³⁶À m’a zwẽ re a cĩ́ à pyəpyəla wa, a lyẽ re à cíl ne ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú ta ; ³⁷À m’a byili mú à nà gə́ ju mə̀gã̌ mɔ́ gakó, à m’a yí ǹ nyí ni ǹdə pyɔ̌ ta.³⁸sə nyǐ à cɛ y zɛ̃̀ è n’ê wǔrh è ce ne è m’ê bwí ǹdə́ nɛ, è gwáárɛ́ zɛ̃̀ rə̀ n'ê kúrh yə́-nàná nə̀ lwé tɛ̃́ ; ³⁹à gə zɛ̃̀ à n’â jí cɛ y wẽ̀ ré, e j’à yə̀ kwɛ̃̌, a súlí myɛ à zhìlì è yó-cìnə́ bé náncɛsɛ́ wun ni, ⁴⁰sə cɛ y lyĩ sɔr rə byì è bə̀k’a lyĩ bə̀lé yé. Sə cɛ y lyĩ jíjí-tǎr è bə̀k’a lyĩ orzhɛ yé ! Wɔ́ Zhɔɔbɛ zɔ̀mà nɛ́ ga.

Chapter 32

¹Lyì bí bə̀myɛ́ bə̀tɔ̀ y gə́ púrí Zhɔɔbɛ nə́ ń zə ń cìn ń yàl wu-cángá cə́bal mɔ́ ce, bə j’a yẽ̌ bə̀ k’ê yə̀ mɔ lyár bə̀ kaka yé. ²Rə̀myɛ́ yó né, Eləwu lyim j’a zɛ̃̀ Zhɔɔbɛ yó. Zhɔbɛɛ gə́ zə ń cìn ń mə́ ń yàl wu-cángá cə́bal mɔ́ yilə. Eləwu da yà ń yíl Bərəcəə, Aram kwálá y lò.³Eləwu lyim rí y’à zɛ̃̀ ǹdə́ Zhɔɔbɛ dɔwabá bə̀tɔ̀ w ga myɛ, bə̀ gə́ y’à yə̀ zɔ̀mɛ̀ də́-byǐ nɛ bə̀ m’e lyár Zhɔɔbɛ, k’â wɔ́ yò bə̀ n’ê cĩ́ ń yó mó yilə. ⁴Wɔ́ bə̀ gə́ y’à wɔ́ náncɛrh dɛ̃́dɛ̃́ du Eləwu mú yil ń yẽ̌ n dɛ̃̀ kɔn m’e yí èlǎsɛ̃́, ń la zɛ̃̀ n mə n zɔ̀m ǹdə́ Zhɔɔbɛ. ⁵Ń gə́ púrí zɔ̀mɛ̀ k’ê tɛ̀nɛ́ lyì bí bə̀myɛ́ bə̀tɔ̀ w nyú w bə̀ la lyár mɔ́ è ce Eləwu lyim rí j’a zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì.⁶Rə̀myɛ́ yó né, Buuzi lyì bal Baracəə, byǐ Eləwu zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Nyǐ àmyɛ́ wɔ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ ; sə ámyɛ̌ wɔ́ náncə-ezhɛ̀nsɛ́ ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à dùr ywẽ, a ce tə́tɔ̀ná, s’a byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́ mó. ⁷Nyǐ à y’à n’â zɔ̀m à cìcì wẽ́ à zhe : Nyǐ dwã nɛ́ m’a zɔ̀m, byinə né nánzhəzhɔ̌ w dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ m’a cèrhè lárma mɔ́.⁸S’e gə wɔ́ zhə̀n yilə, wɔ́ éshìrhə́ né numbyíní y wẽ́ mó ǹdə́ Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ zho w ń nə́ ń fùrh mó è wẽ́ mó, nə̀ n’ê pɛ láma mɔ́. ⁹S’e də̀ byinə nə̀ n’ê pɛ surhə yé, è də̀ cɔɔrɛ rə̀ n’ê ce lò ŋwɛ̀nɛ́ n bùr bùrsi yé. ¹⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à n’â wə̀lə̀ : Cili! àmyɛ zɔ̀mà nɛ́, à la kɔn dɛ̀bɛ́ à n’â tɛ́rɛ́ mɔ́ byilu.¹¹À nyɛ̀ɛ̀ á zɔ̀mà nɛ́ á zɔ̀m á vò á zhɛ̀ mɔ́, á tɔ́rɔ́ mɔ́ gakó, á bùlə̀ né á bùl Zhɔɔbɛ zɔ̀mà nɛ́ yó mó. ¹²À zhìlì à yala nɛ a cili á zɔ̀mà nɛ́ cɛ̀nɛ̀ ; sə nyǐ ámyɛ̌ mə̀dù ga yə̀ ce n zù á nyə̀ná nɛ́ yé ; á mə̀dù ga yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ cẽ yé.¹³Á gaga mɔ́ zɛ̃̀ á zhe : Wɔ́ ńmyɛ̌ sono nə́ púrí surhə né ŋwɛ́nɛ́, nyǐ wɔ́ Yi dúdú rə̀ m’a ŋwɛ̀nɛ́ mɔ́, s’e də̀ numbyíní yé ! ¹⁴Ń yə̀ zɔ̀mà nɛ n byili àmyɛ́ nɛ yé : rə̀myɛ́ ce, àmyɛ́ t’â la mɔ lyár ǹdə á gə́ lyár mɔ nɛ́ ta yé ; àmyɛ́ m’a zə lyə́lyɛ́rɛ́ dwí dõ a m’a lyár mɔ.¹⁵Ywẽ j’a zhe be, bə̀ k’ê bə zɔ̀mɛ̀ zhe sə bə lyár yé. ¹⁶A dɛ̃̀dɛ̃̀ bə̀ gə́ la nɛ́ zɔ̌m a ga, bə j’a zhǐ bə̀ yə̀ lyár yé.¹⁷Kɔn zɛ̃̀ e yí ámyɛ, à n’â yǎl a lyár, a m’a byili kɔn dɛ̀bɛ́ à n’â bùlə̀. ¹⁸Bə̀ à wu w y’à sú ǹdə́ zɔ̀mà nánzhəzhɔ̌, éshìrhə́ y n’ê pyɛ́nɛ́ nɛ à wẽ́ ; ¹⁹à wu w jǐrh ǹdə wɔ́ də̀vɛ̃́ à nyɔ̀ e lyɛ̃ nɛ ta, ǹdə́ wɔ́ bɔ̀lsɛ nánzhəzhɔ̌ sə̀ sú sə̀ n’ê yǎl sə bɔrh ta.²⁰À m’a zɔ̀m mùnì ga a shǐrh ǹdə́ à gə́ só né, à m’a púr à nyí a lyár. ²¹À t’â la lò yé w nyǔ yé, à t’â la lò jə́jɔ̀rɔ́ yé ; ²²bə̀ àmyɛ́ yə̀l lò jə́jɔ̀rɔ́ yé : È gə də̀ rə̀myɛ́, mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ nə mɔ́ mà n vùr ne làlà.

Chapter 33

¹Zhɔɔbɛ, èlǎsɛ̃́, cili à zɔ̀mà nɛ́, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ cɛ̀nɛ̀ ń cili à zɔ̀mà nɛ́ gakó ! ²nyǐ à la à nyí púr, à mə̀jòlò w n’ô dom à nyə̀pǎ nɛ. ³Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n cángá à wẽ́ mó à la zɔ̌m, rə̀ wɔ́ zhə̀n rɛ́ wárhgáá mɔ́ à nyí rí la zɔ̌m :⁴Nyǐ wɔ́ Yi éshìrhə́ y è wɛ̀rhɛ́ nɛ, Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n ce à n’â shìrhə́. ⁵Ǹ gə wɔ̌ rə̀myɛ́, sə́ lyár àmyɛ́, zɛ̃̀ ń zhì kàrà, ń zwẽ ǹ cìn nyí ni !⁶Bə̀ Yi yé né, àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ ga wɔ́ kɔn rə̀dù, bə̀ mɔ àmyɛ́ ǹdə́ cə-shó w ǹdə ǹmyɛ ta ; ⁷rə̀myɛ́ ce à wu-zɛ̃̀ɛ̃́ y nánfɔ̀lɔ̀ w bə̀k’a zə mɔ́ ń kəkə yé, sə à bə̀k’a yə zhĩĩ myɛ rə pɔ́pɔ̀lɛ́ mɔ́ tɛ̃́ yé.⁸sə nyǐ wɔ́ ǹ zɔmà nɛ́ à zhã̌ nyɛ̀ɛ̀, à nyɛ̀ɛ̀ ǹ zɔ̀mà nɛ́ dweme ǹ wòwə̀ : ⁹à wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́, à bə yə̀-bəlɔ̀lɔ́ zhe yé, à wɔ́ wárhgáá, jìmdi tɛ̀nɛ́ ǹdə́ nɛ gaga yé.¹⁰sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga yírh w Yi nɔ kɔn à sono rə̀ m’ê jí zùùri ǹdə́ nɛ, rə zɛ̃̀ rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ nɛ ndə rə̀ zù-bal ta ; ¹¹rə̀ co nyáná à nèrh ne, rə̀ n’ê nyǐ à gə́ n’â tó mə̀gã̌ mɔ́ gakó. ¹²Sə nyǐ à la mɔ́ lyár a byili bə̀ nyǐ ǹ bə bùrì zhe rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ yé, bə̀ nyǐ Yi já dɛ̃́dɛ̃́ du numbyíní.¹³Ǹmyɛ́ nə nə́ ǹ yǎl ń mà nyə̀-pɔ̌ ǹdə́ Yi rí rə̀ gə́ t’â byili rə̀ tumə né gə́ n’ê zhə̀l né mó yilə ? ¹⁴e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Yi n’ê zɔ̀mà, dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ y’a zɔ̀m zɔ̀mà nyə̀lbə́ èta, dɛ̃ dõ myɛ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ y’a k’ê zɔ̀m zɔ̀mà dwã, sə wɔ́ numbyíní è t’â kwè ne ǹdə kɔn ta yé. ¹⁵Yi n’ê tó dàrhà dɛnnɛ rə̀ zɔ̀mà, rə̀ n’ê tó kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nɛ cəcɛ̃ nɛ mɔ́ myɛ dɛnnɛ rə̀ zɔ̀mà, ǹdə́ jan gə́ tú rə̀ zù numbyínsí dɛ̃́dɛ̃́ yi ní, ǹdə́ sə̀ pyě tɛ̃́ sə̀ pyə̀nə̀ w yi ní mú.¹⁶Rə̀myɛ́ yi ní rə̀ n’ê byili si rə̀ zɔ̀mà nɛ́, rə ce rə̀ cícú mú jòm sə̀ wẽ́, ¹⁷mùnì ga rə ce numbyíní yẽ̌ lwɛlɛ nɛ, rə cə̀r y e yẽ̌ è cìn dɛ̃̌ zhõ̌ mó ne, ¹⁸mùnì rə cə̀r è yé né è bə̀k’a tu gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w yé, mùnì ga myɛ búlə́ shù bə̀k’a vùr è myə̌l yé.¹⁹Yi n’ê tó yin tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê zal numbyíní è tɛ̃́ pyə̀nə́ y wẽ́ mó dɛnnɛ rə̀ ji y búlə́, ǹdə zãã gə́ j’a bə̀ è kúr ré wẽ́ è n’ê dom re è t’â zhɛ̀ ta. ²⁰Rə̀myɛ́ yi ní, kùjú k’ê bə shɛ̀ è yò yé, kùjú-ènyɔ̀lɔ̀ cìcì mú shil k’ê bə y zhe yé ;²¹è yala nɛ́ tɔ̀nɔ̀ w n’ô jí myǐn ò jé, è kúr ré rə̀ y’à tɛ̀nɛ́ pwènè mó, du rə̀ pyě pwènè náncɔ̀ɔ́lɛ, ²²è k’ê bə nyɛ ǹdə́ lù-bɔ̀l w zhəl yé, è nyǔ mú zɛ̃̀ mə̀ ŋwɛ́nɛ́ cu mú lyì bí jɔ̃̀ wa.²³Sə bə̀ gə nɔ màlɛ́ka èdù kɛ̀bɛ́ è n’ê lwə̀l Yi numbyíní yilə, màlɛ́kabá mɔ̀rhɔ̀ shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê bwə̀l sɔ́má kɛ̀bɛ́ numbyíní mə̌ s’e tó mó sə̀ byili, ²⁴2nyǐ Yi m’a dǔr è nɔ̀nɔ̀, rə̀ wɔ̀ màlɛ́ka y nɛ : vwǎrh numbyíní y mùnì ga è bə̀k’a zù gɔ́rɔ́ w yé ; nyǐ à nɔ kɔn à la è jàà w cṹ !²⁵rə̀myɛ́ yó né, è yala nɛ́ m’a jǐrh tɔ́nɔ́nɔ́nɔ́ du è bə̀sɔ́nɛ́ yala nɛ́, e k’â zhǐ ǹdə dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ è y’à wɔ́ ébɔ́-dǎl mɔ́ yi ní mú ta. ²⁶Rə̀myɛ́ yi ní, e zɛ̃̀ è n’ê byẽ̌ è ce Yi ni è lwə̀l re ; Yi wu zɛ̃̀ ò nyɛ̀ è yilə, rə yẽ̌ e nə rə̀ yé-zwã̌ y ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, rə̀ byili b’è bə dóó zhe yé.²⁷É zɛ̃̀ è n’ê nún lyì bí yé né è zhe : À ŋwɔ̀là, à dó cángá tumə né ne, sə bə̀ yə̀ nɛ còrhò-tum pɛ ǹdə kɔn gə́ y’à mə̌ dwã ǹdə́ nɛ nɛ́ yé. ²⁸Yi vwǎrh nɛ, mùnì ga à bə̀k’a zù gɔ́rɔ́ w yé, à nyǔ mú zɛ̃̀ mə̀ nə mə̀ cìn pwẽ̀ wẽ́ !²⁹Kɔn tɛ̀bɛ́ gakó Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́, rə̀ wɛ̀rhɛ́ twər rə̀lyè, rə̀ wɛ̀rhɛ́ twər rə̀tɔ̀ ǹdə́ numbyíní, ³⁰rə̀ ce è kwɛ̃̀ e du gɔ́rɔ́ w wa, mùnì ga rə zə lyì-nyìsí pwẽ̀ ré rə m’e yə̌r yə.³¹Zhɔɔbɛ, zhìlì ǹ yala nɛ ń cili à zɔ̀mà nɛ́ ! gu ǹ nyí, sə́ yẽ̌ à la zɔ̌m ! ³²sə ǹ nɔ kɔn ǹ la wál, sə́ lyár ! Zɔ̌m, bə̀ nyǐ à n’â yǎl a pɔ̃́ búrí. ³³Sə ǹ gə bə kaka zhe ǹ la zɔ̌m, sə cili, àmyɛ́ la zɔ̌m ! gu ǹ nyí, à m’a cèrhè mó surhə né.

Chapter 34

¹Eləwu kə́ n zɔ̀m kə́dò n wɔ̀ : ²Surhə cìnə, cili-nə à zɔ̀mà nɛ́ ! ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á lɔ́ mɔ́, pyèrhè-nə á zhã̌ á cili ! ³Bə̀ nyǐ wɔ́ zhɛ̃̌ rə̀ n’ê lwar zɔ̀mà yé-shò, ǹdə mə̀jòlò gə́ yě kùjú nyàn pár nɛ́ mɔ́ ta.⁴Rə̀myɛ́ ce, cír-nə nə́ cír kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá, nyǐ-nə nə́ nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ càn nə́ cəcəl w mó ǹdə́ dwã. ⁵Nyǐ Zhɔɔbɛ nə́ ń wə̀lə̀ : Àmyɛ́ bə dóó zhe yé, Yi zɛ̃̀ rə̀ bə shɛ̀ wál b’à wɔ́ wu-cángá cə́bal yé ; ⁶à zhe bùrì, rə j’a zə nɛ rə̀ m’ê yàl kɔma cə́bal ; à nyəlɛ́ rɛ́ n’ê yì, e j’à bə dóó zhe yé.⁷Numbyíní nə ŋwɛ́nɛ́ ǹdə Zhɔɔbɛ ta è j’â n’ê nywɛ̀ fuuli ǹdə ǹdə nɛ̃̌ ta ? ⁸È n’ê tó lyì bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mó nɛ è zhə̀lə̀, e mù lyì-bəlwǎlsɛ nɛ e tó se è n’ê zhə̀lə̀ ? ⁹Zhɔɔbɛ wə̀lə̀ : Numbyíní gə n’ê pyà è wu-nyɔ̃̀ Yi sono wɔ́ nánfò.¹⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ surhə cìnə́ mó cili-nə à zɔ̀mà nɛ́ ! Nyǐ numbyíní tùntwə̃̀ə̃̀ né nyɛ ǹdə́ Yi, lwɛlɛ nyɛ ǹdə́ Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ ! ¹¹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n’ê kwɛ̃̌ numbyíní ni kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ è tumə né nə̀ n’ê pɛ lò gakó còrhò-tum kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ ń sɔ́msɛ́ mɔ́. ¹²È gə wɔ́ zhə̀n yilə, Yi t’â twĩ̀ lwɛlɛ yé, rə̀ t’â cɔ̀ cángá tummə né yé.¹³Wɔ́ mɔ̌ lò ń pɔ cɛ y Yi ni bə̀ rə̀ cìní mú ? wɔ́ mɔ̌ lò ń pɔ lũ w Yi ni bə̀ rə̀ nyǐ ò yò mó ? ¹⁴È gə y’à wɔ́ rə̀myɛ́ sə̀pwà dúdú yò rə̀ n’ê bùlə̀, rə̀ gə y’à zwẽ rə̀ shíshə̀rhə́ ne ǹdə́ rə̀ zho wə́, ¹⁵kɔ̀-nyì dwí gakó y’à m’a tó dwã kùr yó rə cì, numbyíní y’à m’a k’a vò cə-shó w wə ?¹⁶Ǹdə́ ǹ gə zhe surhə, sə́ pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili kɔn tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ à la zɔ̌m mɔ́, ¹⁷Ǹ nə nə́ ǹ bùl bə lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ cángá tùntwə̃́ə̃́ né zù-bal mɔ́ wɔ̌ ń mà n jí pyɛ̀lɛ̀ ? Ń mà n pə còrhò-tum wu-cángá cə́bal mɔ̀bɔ́ ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ mɔ́ nɛ ?¹⁸Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n bwə̀l n byili bə̀ pyǎ n’ê twĩ̀ wu-bárhɛ́ tumə, n byili bə lyì-fwààlɛ wɔ́ lwɛlɛ cìnə, ¹⁹ń tá ń dùr jàn cìnə́ yírh, ń tá ń pɔr nə̀cɛ̀m-bal ǹdə́ nə̀mɔ̀ dwã wa, bə̀ lyì bí gakó wɔ́ ńmyɛ̌ jɛ̃̀ y è wɛ̀rhɛ́ bɛ ? ²⁰Bə̀ y’a j’a jàr jàr kùr yó, bə cì ; dwí y’a j’a zɛ̃̀ cəcɛ̃ èdù kùr w rə jé tɛ̃́, jàn cə́bal zhìzhì n jé tɛ̃́, e jà numbyíní èdù ga jɛ̃̀ yə̀ mɔ dwə̀rh yé.²¹Bə̀ Yi nə lyì bí gakó tùntwə̃̀ə̃̀ né, rə̀ yírhə́ pyǎ lò mə̀dù mə̀dù gakó nèrh zhəl mó yó, ²²cu cə-byín ráá cu ywə́l tɛ̀nɛ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ wɔ̌ bə̀ la nɛ́ shòò yé. ²³Yi bə zhe bə̀ rə̀ la numbyíní kùr tó rə myə̀lɛ́ kɔn dɛnɛ sə rə m’e kɛ́ è bùrsi yé. ;²⁴Rə̀ t’â bwə̀rh zɔ̀mà kùr rə̀ swí sə rə m’e ló lyì-fwààlɛ tɛ̃́, rə zɛ̃̀ rə m’e cĩ́ lyì dwã rə̀ jàà w yé ; ²⁵bə̀ rə̀ yě bə̀ tumə né párá. Rə̀ n’ê lwé be tɛ̃́ cəcɛ̃ bə bɔbwɛlɛ ;²⁶rə̀ n’ê mà bɛ ǹdə lyì-bəlwǎlsɛ ta, lyì gakó yírh wə. ²⁷Bə̀ gə́ pyìrhí bə̀ kwã bə zǎ Yi, bə yẽ̌ rə̀ sɔ́msɛ́ ne, ²⁸bə ce nə̀mwà wǔrh bə ce Yi, sə Yi pyèrhè rə̀ zhɛ̃̌ cɛ̀nɛ̀ rə cili nə̀mwà bɛ́ wìísí.²⁹Yi gə pɔ shìrhə́, wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n ce zɔ̀mà jòm ? rə̀ shèè rə̀ cìnə̀, wɔ́ mɔ̌ lò ń yírhə́ m’a nə rɛ ? sə rə̀ gə́ n’ê wɛ̀rhɛ́ tənà ǹdə́ numbyíní kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ rə̀dù yə́, ³⁰Wɔ́ mùnì ga, lyì-bəlwɛ̀lɛ́ bə̀k’a k’e jí pyɛ̀lɛ̀, s’e bə̀k’a k’ê yə̀ pɔ̀mɔ̀ dwí rí yil yé.³¹B’e gwẽ̌ yə̀ zɔ̀m ǹdə́ Yi gaga, e wɔ̀ : ǹ pɔ nɛ còrhò-tum, ce à k’â t’â la dó yé ; ³²byili kɔn dɛ̀bɛ́ à yírhə́ bə rɛ mɔ́ ; à gə twĩ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ cángá, sə à k’â bə̀ rɛ twĩ̀ yé ? ³³è nə wɔ́ ǹmyɛ́ gə́ nə́ ǹ bùl né yil Yi m’a pə còrhò-tum lò ne nà ? Nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ bə shɛ̀ yé, ǹmyɛ́ ǹ cír, s’e də̀ àmyɛ́ yé ; sə kɔn dɛ̀bɛ́ ǹmyɛ́ yě mó, byili ri ni wɛ̀ !³⁴Lwar bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lɔ́ mɔ́ m’a shɛ̀nɛ́ à nyə̀ná nɛ́, lò mɔ̀bɔ́ ń zhe surhə mó mà n tɛ́rɛ́ ǹdə àmyɛ́ ta ? ³⁵Zhɔɔbɛ bə surhə zhe ń mə́ ń zɔ̀m yé, ń bə bùrì zhe ń zɔ̀mà nɛ́ wẽ́ yé.³⁶Bə̀ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ zhe mo mó, j’a zhe mo gaga nə̀ m’ê la, bə̀ ń nə́ ń lyár zɔ̀mà ǹdə lyì-bəlwǎlsɛ́ gə́ n’ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ ta. ³⁷Bə̀ ń nə́ ń súlí dwə́ə́re dwã nándùlə̀ ń yə̀-bəlwàálɛ́ nɛ ; ń nə́ ń mà ń jɛ̀rh nə́ cəcəl wə, ń nə́ ń pùl ń zɔ̀mà nɛ́ Yi yé né ń mə́ ń bwí ǹdə́ rɛ.

Chapter 35

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Eləwu kə́ zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ Zhɔɔbɛ ń zhe : ²Ǹ nə nə́ ǹ bùl bə̀ ǹ zhe bùrì, ǹ nə nə́ ǹ tɛ́rɛ́ bə̀ ǹ wɔ́ cángá cə́bal Yi yé né, ³ǹ gə́ zɛ̃̀ ǹ zhe : Bə̀ wɔ́ bə̀kɔ́n nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ à zhe, wɔ́ bə̀ kúku à la nɔ ǹdə́ à gə yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ ?⁴Zhɔɔbɛ, nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ dɔwabá à j’â la mú dwã nɛ a lyár, ⁵kwẽ̌ ń nyǐ dɛ̃̌ yi rí wə, ń nyìwé ! nyǐ bə́ban rɛ́, ǹdə́ rə̀ gə́ wɔ dɛ̃̌ ǹ yə́-pɛ̀lɛ́ w nɛ́ !⁶Ǹ nə gə zɛ̃̀ ǹ wɛrhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, wɔ́ zwini tɛ̌ ǹ dóó w la rɛ pɔ ? Ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ gə n’ê pùl dɛ̃́dɛ̃́ myɛ, wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ la rɛ wɔ̀rhɔ́ ? ⁷Ǹ gə kə́ ǹ wɔ́ wu-cángá cə́bal myɛ, wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ la rɛ pɔ ? Wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ la zõ ǹ jɔ̃̀ wa ? ⁸Ǹ lwɛlɛ wɔ́ ǹ dõ rə̀ wɔ̌ rə̀ la lyɔ̀ɔ̀, ǹ cángá tumə né zhe kùr numbyíní yilə.⁹Lyì y’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê wǔrh bə̀ búbwéé lyì nánjə̀jóló w bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ bə̀ dwã bɛ́ mɔ- kùr wə, bə̀ y’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê wǔrh bə̀ búbwéé lyì nánzhəzhɔ̌ w bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ jàn tumə né bə̀ dwã bɛ́ nɛ mɔ́ kùr wə̀ ; ¹⁰E jà lò lò tá ń wə̀l : Wɔ́ yẽ̀ Yi ŋwɛ́nɛ́, wɔ́ yẽ̀ à vwǎrhna mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ yé, e jà wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n’ê pɛ wu-nyɔ̃̀ nwíísi cəcɛ̃ nɛ, ¹¹rə̀myɛ́ rə̀ n’ê cèrhè nə́ba du vwàmá nɛ́ cɛ y yó mó, rə̀ n’ê pɛ nə́ba surhə du kúmsí dɛ̃̌ yi rí w mú,¹²bə̀ gə́ t’â wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ ce, bá bə̀ gə zɛ̃̀ bə̀ n’ê búbwéé bə̀ ce Yi ni myɛ rə̀ t’â lyár yé, lyì-bəlwàálsɛ́ cìn-dɛ̃̌-zõ̌ mó yilə. ¹³E jǐrh wɔ́ nánfɔ̀ bə̀ n’ê búbwéé, Yi t’â cili yé, Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal tá ń nyǐ gàà mɔ́ gaga yé. ¹⁴Má ǹ gə nə́ ǹ wə̀l bə̀ ǹ yírhə́ bə rɛ nɛ myɛ, ǹ yò w zhǐ ǹ yé né : Dɛ̃̌ rɛ !¹⁵Sə ǹ bə̀ká tə̀ rə̀ lyim gwẽ̌ yə̀ zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì dɛ̃́dɛ̃́ yilə, ń wɔ̀ bə̀ ǹ lwɛlɛ rɛ́ yò yə̀ rɛ zwì dɛ̃́dɛ̃́ yé. ¹⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Zhɔɔbɛ, nyǐ wɔ́ nánfò ǹ nə́ ǹ púr ǹ nyí, ǹ nə́ ǹ pùl zɔ̀mà nánzhəzhɔ̌ surhə tɛ̀nɛ́ yé.

Chapter 36

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Eləwu kə́ n zɛ̃̀ gwẽ̌ ń nə́ ń zɔ̀m ń zhe : ²Zhɔɔbɛ, pyɛ́nɛ́ námpɔ́lɛ́ ń dɛ̃̀, bə̀ nyǐ à zhe zɔ̀mà gwẽ̌ à la zɔ̌m a byili Yi nyə̀ná nɛ shò-kwã nɛ́, ³nyǐ à bùrì y zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ dɛ̃̌ yi w gaga à nɔ nɛ nɛ́, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à m’a ŋwɛ̀nɛ́ a byili bə̀ nyǐ à vwǎrhna mɔ́ wɔ́ zhə̀n cə́bal.⁴Lwar zhə̀n zhə̀nà, bə̀ nyǐ à zɔ̀mà nɛ́ də̀ kɔma yé, bə̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ à wẽ́ à m’â zhǐ ǹ yé né mó wɔ́ pamparɛ̃ɛ̃. ⁵Yi zhe ŋwɔ̀nɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, sə rə̀ t’â zhɛ̃̀ numbyíní yé ; rə̀ zhe ŋwɔ̀nɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ rə̀ surhə né jàn rɛ́.⁶Rə̀ t’â yẽ̌ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ nɛ e zə myə̌l yé, sə rə̀ n’ê pɛ bùrì zúzúnú cə́bal nɛ. ⁷Rə̀ t’â zhízhílí rə̀ kwã rə̀ zǎ wu-cángá cìnə́ yé, rə̀ n’ê cĩ́ bi pyɛ̀lɛ̀ də̀dã̌ yó bə tó bə jòm ǹdə pyǎ ta, rə ce bə jòm né byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe, mùnì ga bə̀ yó zhẽ̌ dɛ̃̌.⁸Sə bə̀ gə tú bə̀ zɔ bɛ bə̀ lyẽ ǹdə́ nyáná, bə̀ gə tú bə̀ tu bə̀ zwə̀ pɔ̌mrɛ wẽ́, ⁹Rə̀myɛ́ yi ní, nyǐ wɔ́ Yi rə̀ n’ê jǐrh bə̀ tùntwə̃́ə̃̀ né, ǹdə́ bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ ǹdə́ bə̀ cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ mó kùr ne ;¹⁰rə lyəlyɔ bɛ jɛ̃̀ mùnì ga bə cili rə̀ còrhò mó, rə cící bi mùnì ga bə yẽ̌ bə̀ lwɛlɛ rɛ́ nɛ. ¹¹Sə bə̀ gə cili, bə lwəl bə̀ cìn tɛ̃́, rə̀ m’a ce bə zə cìn-sónó cɛ yó bə̀ dwã nɛ́ vò nə m’e zhɛ̀. ¹²Sə bə̀ yə̀ cili, nyǐ wɔ́ swé bə̀ m’a m’e dul be bə gu, bə̀ m’a cì bə̀ lyìlyə̌r wẽ́.¹³Sə lyì-bəlwǎlsɛ́ wɔ́ lyim dúdú rə̀ zhe se, sə̀ t’â búbwéé sə̀ ce Yi ni sə lwə̀l rə̀ sɛ̃ɛ̃́, ǹdə́ sə̀ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ nyáná nɛ́ wẽ́ yi ní yé ; ¹⁴sə̀ myə̌l n’ê shə́r ǹdə́ sə̀ wɔ́ bə̀sɔ́ná, sə̀ n’ê cì ǹdə tũ̀-tùm-bəywààlɛ cìnə́ ta.¹⁵Sə Yi n’ê vwǎrh zúzúnú cə́bal ń nɔ̀nɔ̀ wẽ́, rə̀ n’ê tó zwini dɛnnɛ rə̀ byili surhə. ¹⁶Nyǐ rə̀ m’a vùr ǹmyɛ nɔ̀nɔ̀ w wẽ́, rə cĩ́ mú jààsɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ wà mɔ́ wẽ́, ǹ cìn-nɛrɛ́ námpúm jàà wa, ǹ kùjú w ò la ǹ yé né cṹ mú yə̀ kùjú-ènyɔ̀lɔ̀ dúdú sá.¹⁷Sə ǹ gə zɛ̃̀ ǹ la bùrì pyǎ ǹ yò w yil ǹdə lwɛlɛ cə́bal ta, sə́ lwar bə̀ còrhò-tum j’â ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ ǹ yò wə́. ¹⁸Dɛ̃̌ ǹ cìnə̀, ǹ bə̀ká ń yẽ̌ lyim ce ń mɔ̀n Yi yé, ǹ bə̀ká ń tə̀ pɛnɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ pɔ yilə, ń yẽ̌ è dwĩ̀ mú yé !¹⁹Ǹ nə nə́ ǹ bùl bə̀ wɔ́ ǹ búbwéésé dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ m’a ŋwɛ̀nɛ́ sə vùr mó zúzúnú wẽ́, ǹ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ wɔ̌ ǹ m’a zə ǹ jàndɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ m’a vùr mó zúzúnú wẽ́ ? ²⁰Ǹ bə̀ká ń pyà cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ è la dwə́ né vǔr nə̀ jààsɛ́ mɔ́ ń pə ǹ cìn ni yé. ²¹Dɛ̃̌ ǹ cìnə̀, ǹ bə̀ká zù lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ wẽ́ yé, e jà nɔ̀nɔ̀ j’â zhǐ ǹdə́ mɔ́ yé.²²Yi ŋwɔ̀nɔ́ w ce rə̀ wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n cèrhè còrhò ǹdə rə̀ ta ? ²³Wɔ́ mɔ̌ lò ń kɛ̃ rə̀ zɔ̀mà nɛ́ n pə rɛ ? Wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n wɔ̀ : Ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ ? ²⁴Ǹmyɛ́ wírí ń lwirhi ń zǔl rə̀ tumə né, ǹdə numbyínsí gakó gə́ n’ê zǔl re né mó ta.²⁵Numbyíní gakó yírhə́ pyǎ rə̀ tumə né yó, lò gakó zhǐ ń nə́ ń nyǐ ri ń yé né gaga. ²⁶Yi wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, sə nə́ yírhə́ bə rə̀ jɛ́nɛ́ rɛ́ nɛ yé, lò wàr rə̀ byinə né ń la pyǎ n gə̀ yé.²⁷Rə̀ y’a vwɛ̃ rə̀ nə̀-épwíísí sə̀ twí rə̀ sono, rə ce sə yə̌l, rə̀ m’ê wɛ̀rhɛ́ dwà ; ²⁸bə́ban rɛ́ zɛ̃̀ rə yẽ̌ e nyɔ̀, e nyɔ̀ numbyínə́ nánjə̀jóló w yó. ²⁹Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n sú bə́ban nɛ́ gə́ n’ê tó né rə̀ zɛ̃̀ rə̀ lɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌ rə pyi cə-yala nɛ́ gakó mó kùrə̀, ń sú də̀-byɛɛ́sɛ́ sə̀ n’ê shí dɛ̃̌ yi rí w rə̀ pú ǹdə kòrhó ta, sə̀ n’ê bya mɔ́ kùrə̀ ?³⁰Nyǐ rə̀ ce rə̀ pwẽ̀ ré yə̌r rə kə́kɛ́lɛ́ rɛ, rə zɛ̃̀ rə shèè rə̀ cìn nə̀-fɔ̀lɔ̀ kùr w gaga. ³¹Wɔ́ tumə né nə̀myɛ́ dɛnnɛ rə̀ n’ê tó né rə̀ kɛ́ dwə́ né bùrsí, rə pə kùjú lyì bí ni o bɔrh.³²Rə̀ y’a kwè myǐn rə zə rə̀ jɔ̃̀ wa, rə zə mɔ rə vò rə̀ zwə̀ bé yé né. ³³Rə̀ n’ê tó dwà-gùlú bya mɔ́ dɛnnɛ rə̀ byili bə̀ rə̀ bànà, vwàmá nɛ́ n’ê twí nə̀ zhì nə byili bə̀ rə̀ bwəlse.

Chapter 37

¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à wu w gakó j’â n’ô zhízhǐ dɛ̃̌, ò k’ô bə ò jàà w zhǐ yé. ²Cili-nə, cili-nə Yi cəl ré rə̀ n’ê dom mó, rə̀ bya y è n’ê shí rə̀ nyú w è dwi mú ! ³Rə̀ n’ê ce rə̀ cəl ré n’ê kúkùrí cə-yala gakó, rə̀ dwà y n’ê lyə́lyɔ̌ è yə̌r cə-yal gakó.⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, rə̀ zhe pǒlpɔ̌l rə swə̀rə̀ : Rə̀ gə yə̀ bya rə zhɛ̀, rə̀ t’â yẽ̌ yé. ⁵Yi n’ê dom rə̀ cəl ré, rə̀ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ kɔ̀-jɔ̀rɔ̀ ; rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ tũ̀-fwààlɛ nə́ t’á swí nə̀ kùrə̀ yé. ⁶Rə̀ y’a wɔ̀ bədũ̀kwələ né myɛ ne : Ló-nə tɛ̃́ cɛ y yó ! rə̀ wɔ́ dwà y myɛ nɛ èta, má də̀-fwàlsɛ́ cìcì mú, rə̀ n’ê wə̀l se èta.⁷Rə̀ n’ê cĩ́ nyɔrhɔ numbyíní gakó jɛ̃̀ y nɛ, mùnì ga munbyíní lwar bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ ya. ⁸Gɔ-vwǎm y’a du mə vò jílə́ jàà wa, mə k’a kwɛ̃̀ mə bə̀ mə̀ pyě mə̀ pwə́l wə. ⁹Zho nánfɔ̀lɔ̀ y’a zɛ̃̀ o shí (MIDI) lũ…o bà, lũ-jə̀gwã̀ sõ zho w n’ô zə wàr ò twí.¹⁰Yi wɔ́ rə̀ nyi-zho w rə̀ m’ê ce nɛ̃̌ mɔ́ zal dwã nɛ, rə ce nàná bɛ́ bə̀ pyě tɛ̃́ mɔ́ myɛ bə̀ bə mù dwã nɛ dwã yó, bə yẽ̌ cɛ y nɛ è pyě nánkùlì. ¹¹Rə̀ n’ê ce cə-zhǐl zho w zɛ̃̀ bə́ban rɛ́ yó, rə ce rə làà dwã nɛ ;¹²wɔ́ Yi rə̀ n’ê zal rɛ rə̀ zhə̀l rə̀ gə́ n’ê yǎl mə̀gã̌, mùnì ga rə pyìrh kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ pɔ rɛ nyí bə̀ rə̀ wɛ̀rhɛ́ cɛ y numbyínsɩ́ jě è wẽ́ mó yó ; ¹³Yi n’ê ce wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ twí, rə̀ m’ê yàl ǹdə còrhò-tum rə̀ n’ê pɛ rə̀ cɛ y nɛ ta, ráá rə̀ m’ê yàl ǹdə rə̀ sónó nyɔrhɔ rə̀ n’ê byili numbyínə́ bé ne ta.¹⁴Zhɔɔbɛ, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ cɛ̀nɛ̀ ! Nyǐ Yi tũ̀-fwààlɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́ ma gwẽ̌ ń súlí ! ¹⁵Ǹ nə yě Yi gə́ n’ê zal tumə né nə̀myɛ́ mɔ́ rə̀ zhə̀l né ? Ǹdə́ rə̀ dwà y lyə́lyɔ̌ mɔ́ gə́ n’ê yə̌r rə̀ zhe pɔ̌lpɔ̌l rə̀ bɔ́bɔ̃ w wẽ́ né ?¹⁶Ǹ nə yě bə́ban nɛ́ gə́ n’ê tó né rə̀ m’ê zhèlè dɛ̃̌ né mɔ́ yé-shò ? Ǹ nə yě mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ́ mɔ́ lwar mɔ́ námpúm mú yé-shò ? ¹⁷Ǹ nə yě kɔn dɛ̀bɛ́ è ce ń gàndɛ́ y’à jǐrh bárhɛ́ ǹdə́ lũ jə̀-jĩ́ sõ zho w kwi mú ?¹⁸Ǹ nə wɔ̌ ǹ m’a ce dɛ̃̌ yə né nə̀ lɛ̀lɛ̀ nə̀ zhǐ nánkùlì kẽkẽ mó yə̌l ǹdə bə̀ y’a zə bútóló yə̌l ku bə yə̌l w né ta ? ¹⁹Zɛ̃̀ ń ce nə́ lwar kɔn dɛ̀bɛ́ nə́ mə̌ sə nə byili mu mú ; bə̀ nə́myɛ̌ wɔ́ kòkwə̀r dɛ̃́dɛ̃́ nə́ la m’é zɔ̀m ǹdə́ mɔ́. ²⁰Bə̀ nə mə̌ sə bə bwə̀l kɔn dɛ̀bɛ́ à la zɔ̌m mɔ́ bə byili mu ? Numbyíní nə m’a zɛ̃̀ e nyɛ́ɛ́ e ce è yò zhìlì e jé tɛ̃́ ?²¹Bə̀ wàr nə́nyɛ́nɛ́ pwẽ́ ré rə̀ n’ê yə̌r dɛ̃̌ yi w mú bə̀ la cə̌r ǹdə́ bə́ban rɛ́ gə círhí y yé, sə zho gə co wə, ò y’a zə rɛ o m’o lyɛ̃ : ²²Lũ jə̀-gwã̀ sõ zho w j’a ce rə yə̌r rə̀ n’ê jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə sánə́má ta. Zhə̀nà, nyǐ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zùwə́ y n’ê zɛ̃̀ wu ni tã̀ !²³Nə́ y’ǎ yə̀l nə́ gə́ m’ǎ tó né nə́ yí Jàn-bə-dõ-zhe cə́bal mɔ́ nyí ni yé, ń jàndɛ́ ce ń wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, ń wɔ́ cángá cə́bal, kɔn dõ tɛ̀nɛ́ ń yé né yé, ń nə́ ń twĩ̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ : Ń tá ń lyár yé ! ²⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce numbyínsí mə̌ sə sə dùr ń ywẽ, sə nyɛ̀ mɔ ; bə̀ rə̀ t’â nyǐ surhə cə́bal mə̀dù ga sõ yé.

Chapter 38

¹Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zhì zho nánfɔ̀lɔ̀ cəcəl w n zɔ̀m ǹdə́ Zhɔɔbɛ n wɔ̀ : ²Wɔ́ mɔ̌ lò ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zə bə surhə zhe zɔ̀mà ń mə́ ń cə̀r à tumə né yé né mó ? ³Zɛ̃̀ ń lyẽ ǹ cã̌-tɔ̀nɔ̀ ǹdə kã̀dɔ ta ń zhì, à m’a bwə̀rh mó zɔ̀mà, sə́ cèrhè ne.⁴Wɔ́ yẽ̀ ǹ yà ǹ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ à n’â cĩ́ cɛ y kùr ré tɛ̃́ yi ní mú ? Wál rə̀myɛ́ àmyɛ́ nɛ ǹdə́ ǹ gə zhe surhə. ⁵Mɔ̌ lò ń cĩ́ y è gə́ zhǐ ní mú nyí rí tɛ̃́, ń yě re ? Nà wɔ́ mɔ̌ ń zɔ nyíní n mɛrhɛ è gə́ pyě è vò né mó ?⁶Wɔ́ bə̀kɔ́n ǹdə́ rə̀ dõ yó bə̀ cĩ́ è kùr ré né ? Nà wɔ́ mɔ̌ ń cĩ́ è kùr-ju jàn nə́kuku w tɛ̃́, ⁷ǹdə́ nəkɔkɔ́lɛ́ cã̀mə́sɔ̌sɛ́ n’ê kǎrh sə̀ nún ǹdə́ fùwə́, ǹdə́ Yi byǎ bɛ́ myɛ n’ê mà búbwéés bə̀ ce né mó ?⁸Wɔ́ mɔ̌ lò ń zɔ bwə̀ə̀le n pyi nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni, ǹdə́ ò nɛ̃̌ mɔ́ gə́ tú mə̀ n’ê dwi ò wẽ́ yi ní mú ; ⁹à gə́ zɔ bə́ban rɛ́ a yə̀ à kàmə̀zwǐ, a zə cə-byín a yə̀ ò mə̀jə̀ə̀le yí ní mú ;¹⁰à gə́ pɔ w à nyə́ né, a cĩ́ ò swɛ̃́ rɛ́, a ce bwə̀ə̀le ò nyí ni ; ¹¹a wɔ̀ wa : Ǹ gə tú ǹ yú nyɔ̀nɔ̀, sə ǹ bə̀ká ń gar yé ; wɔ́ nyɔ̀nɔ̀ ǹ nɛ̃̌ mɔ́ fùù mú ǹdə́ mə̀ cìn-byulu mú m’a zhì ní !¹²Ǹ gə́ ŋwɛ́nɛ́ yi ní ga, ǹ gwẽ̌ pɔ nyí nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ, ń byili y è jàà è n’ê lɛ́ nɛ́, ¹³mùnì ga cɛ y lá e vò cə-yala gakó, e ce lyì-bəlwǎlsɛ kəkə ;¹⁴e ce cɛ y mɔ dwã nɛ ǹdə dɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ cĩ́ nyɔrhɔ ku ò yó, ò gakó j’â nyɛ̌ ǹdə gã̀-èpɔ̀lɔ̀ nɛ mɔ́ ta ; ¹⁵e ce lyì-bəlwǎlsɛ́ pwẽ̀ ré jé, rə̀myɛ́ yi ní, jɛ̃̀ kɛ̀bɛ́ è n’ê zhẽ̌ mó ká ?¹⁶Ǹ nə gwẽ̌ zù nə̀-fɔ̀lɔ̀ w kùr nə̀-bùlsí wẽ́ ? Ǹ gwẽ̌ zù gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w wẽ́ ń jíl ? ¹⁷Cu bwə̀ə̀lé nə y’à pul ǹ yilə ? Ǹ yírhə́ nɔ cu ywə́l mó bwə̀rsé ? ¹⁸Ǹ nə yě cɛ y gə́ pyě e vò e zhí má mɔ́ ? ǹdə́ ǹ gə yě wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó, sə zɔ̀m.¹⁹Wɔ́ yẽ̀ sɔ́má lò nə́ ń tó ń zhə̀l pwẽ̀ ré jàà y wẽ́ mó ŋwɛ́nɛ́ ? Sə cə-byín rí, wɔ́ yẽ̀ è wɔ́ rə̀ jàà yá ? ²⁰Ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ zə rɛ ń vó ń yí rə̀ gə́ gu yó mə̀gã̌, ń lwar rə̀ gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ shò ? ²¹Bə̀ gə́ dámǎ bə̀ lù mú mú ce, ǹ yě re, ǹ dwã nɛ j’à já dɛ̃́dɛ̃́ cɛ yó myɛ ! Bə̀ gə́ dámǎ bə lù mú mú ce ǹ yě re, ǹ dwã nɛ́ j’â já dɛ̃́dɛ̃́ cɛ yó !²²Ǹ nə zhə̀l ń yí jàà y kɛ̀bɛ́ wàr rɛ́ zɔ dwã nɛ rə̀ pyě mə̀gã̌ mɔ́ ? Ǹ nə nɔ bə̀ gə́ cĩ́ bədũ̀kwələ né dwã yó mə̀gã̌ mɔ́ ? ²³À cə̀r ne a cĩ́ gàà mɔ́, à m’â dɛ̃̀ yi tɛ̀bɛ́ zwini bànà, à m’â dɛ̃̀ dwã nyɛ̀bɛ́ búlə́ la zã̀ɔ̃̀ mɔ́. ²⁴Wɔ́ sɔ́má kɛ̌ pwẽ̀ ré n’ê tó né rə̀ pɔr dwã nɛ, yi-púrhí sõ zho w zɛ̃̀ o ce cɛ y yó mó ?²⁵Wɔ́ mɔ̌ ń nə́ ń pul bɔ̀l ń pɛ dwà y nɛ mɔ́, n bàà sɔ́má n pə dwà y lyə́lyɔ̌ mɔ́, ǹdə́ è bya mɔ́ nɛ, ²⁶dwà zɛ̃̀ è n’ê nywɛ̀ cɛ kɛ̀bɛ́ lò lò bə è wẽ́ jě , gɔ-èlũ èpòlò kɔ̀bɔ́ numbyíní də̀-byǐ tɛ̀nɛ́ ò wẽ́ gaga mɔ́ ; ²⁷mùnì ga e m’e swẽ́ jààsɛ́ lò lò tɛ̀nɛ́ sə̀ wẽ́ sə̀ zhǐ nánkùlsi, e ce sə zɛ̃̀ sə lyĩ gɔ.²⁸Dwà nə zhe da ? Sə n mə n ce myɔ̀nɔ̀ púpwíísi m’ê lwé sə̀ wẽ́ mó ? ²⁹Wɔ́ pwǐ w nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ zɔ dwã nɛ mɔ́ n’ê shí ní mə̀ dwi, wɔ́ mɔ̌ ń nə́ ń lùl ku w námpõ̀ w ò zhǐ dɛ̃̌ yi rí w mú, ³⁰nàná bɛ́ n’ê shèè ò wẽ́ bə zə dwã nɛ nã́kùlù ǹdə nə́kulu ta mɔ́, e ce gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w yó w nɛ̃̌ mɔ́ j’a zə dwã nɛ.³¹Ǹ nə wɔ̌ càmmə́sɔ̌sɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Pələyaadɛbá mɔ́ gə́ zhǐ sə lyẽ lyẽ dwã nɛ mɔ́, lyẽ-lyẽẽré dwí rí ǹ la lyõ, ráá wɔ́ càmmə́sɔ̌sɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ bə Orəyɔ̃bá mɔ́ myɛ gə́ lyẽ né dwí rí ǹ la bòló ? ³²Sə càmmə́sɔ̌sɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Zɔjakɛbá mɔ́, du mú yi gə yúwə́, ǹ wɔ̌ ǹ m’ǎ ce sə du ? Ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ kál gɔ-kùlú w nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ ò byǎ bɛ́ ? ³³Ǹ nə yě dɛ̃̌ Yi rí nyə́ né ? Ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ kwɛrhɛ rə̀ ŋwɔ̀nɔ́ w ń cĩ́ sɔ́má yó ń pə rɛ cɛ yó ?³⁴Ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ zhẽ̌ ǹ cəl dɛ̃̌ rə yí bəban rɛ́ wa, ń byẽ̀ dwà e b’e nyɔ̀ nɛ̃̌ mə bɔrh tɛ̃́ ? ³⁵Ǹ nə m’ǎ twĩ̀ dwà e vò e lyə́lyɔ̌ ? È lyə́lyɔ̌ mɔ́ nə m’a vò ? Mə̀ nə m’a lyár mɔ́ mə wɔ̀ : Nyǐ ni ?³⁶Wɔ́ mɔ̌ lò ń co surhə numbyíní wẽ́, ráá wɔ́ mɔ̌ lò ń pɔ lárma wu w ni mú ? ³⁷Wɔ́ mɔ̌ lò ń nə wɔ̌ ń mà n zə ń surhə né n gə̀ bə́ban rɛ́ n nə rə̀ yó, n zɛ̃̀ n ló dɛ̃̌ yə né kwə̀lsé nɛ̃̌ mɔ́ tɛ̃́, ³⁸mùnì ga n mə n ce nɛ̃̌ mɔ́ swə̀l shó w mə cĩ́ dwã yó, mə ce bwər ré zə dwã nɛ mɔ́ ?³⁹Ǹmyɛ́ ǹ nǝ́ bɔrɔ kùjú ǹ pɛ wa, ǹmyɛ́ ǹ nǝ́ ǹ zhìlì bwar-byǎ nɔrh nɛ, rǝ̀ gǝ pyě rǝ̀ pwǝ́lǝ́ wa, ⁴⁰ǹdǝ́ rǝ̀ gǝ zhǝ̀l rǝ̀ pyě jàà y rǝ̀ zhìlì nàmá rǝ̀ la zal mǝ̀gã̌ mɔ́?⁴¹Wɔ́ mɔ̌ lò ń nǝ́ tɛnɛ zúm kùjú ń pɛ wa, ǹdǝ́ ò byǎ gǝ́ n'ê zhẽ̌ bǝ̀ cǝlǝ bǝ ce Yi, ǹdǝ́ nɔrh gǝ zhe be bǝ̀ n'ê yiyi tɛ̃́ yi ní mú?

Chapter 39

¹Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə y’ǎ jì nàmá n zə ń pə bwar-nyɔ̃̀ nɛ o dɔ̃̀, ń pə bwar-byǎ nɛ rə m’e zhìlì rə̀ nɔrh nɛ, ²ǹdə́ rə̀ gə pyě rə̀ pwə́lə́ w yi ní, ráá ǹdə́ rə̀ gə shèè tɛ̃́ rə̀ gə́ y’a vò mə̀gã̌ rə zə nàmá mɔ́ nà ?³Wɔ́ mɔ̌ lò ń nə yà n zə kɔ̀rhɔ̀ kùjú n tɛnɛ n pə wa, ǹdə́ ò byǎ bɛ́ gə tú bə̀ n’ê kúrh bə̀ ce Yi ni, ráá ǹdə́ nɔrh gə zhe be bə̀ n’ê yiyiri tɛ̃́ yi ní mú ? ⁴Ǹ yě dǒ yi gɔ-bɔ̀n nɛ́ n’ê lùl nə̀ byǎ bɛ́ ? ǹ yírh y’a jòm tərh yó ǹdə́ sə̀ n’ê lùlə̀ ?⁵Ǹ nə y’ǎ gə̀ cànsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê zal sə̀ pwǐsí mú yó ń lwar ? ǹ yě dǒ yi sə̀ n’ê lùlə̀ ? ⁶Lwar bə̀ sə̀ gə la lúl, sə̀ y’a wùlì tɛ̃́, sə pwɛ̃̌ dɛ̃́dɛ̃́, sə̀ byǎ bɛ́ du, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, sə̀ pwǐ y yin rí zhɛ̀.⁷Sə̀ byǎ bɛ́ kú w y’a kù zà, sə byì gɔ-elũ èpòlò wə, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ sə zhǐr sə vò sə̀ nábá nyí ni, sə̀ k’ê t’â kwɛ̃̀ yé. ⁸Wɔ́ mɔ̌ ń yẽ̌ gɔ-bə̀na nɛ è cǐ è cìn è n’ê jíl è gə́ só né, n lwər y è lyéẽ́ dwí gakó wẽ́ mó ?⁹À ce gɔ-elũ w jírh è jàà, a ce cɛ y kɛ̀bɛ́ è nyɛ̌ párpár mɔ́ wɔ́ è jì. ¹⁰Cɛmɛ gə zɛ̃̀ búlə́ ne, è n’ê mɔ̀n nɛ, è zwã̌ bə yó-cə́bal byɛɛ́sɛ nyɛ̌ yé.¹¹È n’ê dùr pyàr yó è m’ê pyà è nyí kùjú, è n’ê pyà gɔ kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ nánlyɔ̀. ¹²Gɔ-nɔ̃ nə n’ê yǎl o yə̀ ǹ tùntùnnə ? ò nə m’a shɛ̀nɛ́ o zɔ̃̀ ǹ vwàmá jíl wẽ́ ?¹³Ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ zə nyíní ń lyẽ w o m’o bur vwàl-bur ? Ò nə m’a shɛ̀né o tó kùr o m’o mà bo-kwə̌r vɔlɔ wa ? ¹⁴Ǹ nə m’ǎ jòm ò yó ń shǐrh b’ò zhe jàn dɛ̃́dɛ̃́ yilə ? Ǹ nə m’ǎ yẽ̌ ń tumə né ne ń pə w o cili nə̀ sono ? ¹⁵Ǹ nə m’ǎ zə zhə̀n o yil ǹdə́ jòró gə tú ò yú yi ní ? È nə wɔ́ òmyɛ́ ǹ m’ǎ yẽ̌ o pwà ǹ jíjí rí o b’o ló ǹ bɔ̀bwã̀ wa ?¹⁶Nyǐ pyɔ̌-cóló n’ô mà ò vɔ̀mɛ̀ dwã nɛ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ; ò n’ô mà nɛ, ǹ y’ǎ wɔ̀ w nəmyɔ̃̀ kur ta. ¹⁷E jà nə̀myɔ̃̀ y’a ji ò càlà nɛ́, o yẽ̌ ne tɛ̃́ cɛ y wẽ́, cə-shó w byírh ne ; ¹⁸e jà o swě bə̀ nèrh wɔ̌ sə̀ nɔ̀m nɛ tɛ̃́ nə lo, dɛ̀ga gɔ-vwǎm myɛ wɔ̌ mə̀ nɔ̀m nɛ tɛ̃́ ǹdə́ mə̀ nèrh.¹⁹Ò wu nyɛ̌ nánkùlù ǹdə́ ò byǎ bɛ́, ǹdə bə̀ gə́ də̀ òmyɛ́ nyə̀ná ta ; ò gə́ y’a lyɛ̀ɛ̀ o m’o ji ni o lwərh, kɔn zɛ̃̀ è la tó nánfò mó yò yə̀ w zwì yé. ²⁰Nyǐ wɔ́ Yi rə̀ vòm w surhə, rə̀ yə̀ lárma tə̀l ǹdə́ ò cəl kɔn ta rə pə w yé.²¹Ò gə tú ò zɛ̃̀ vɔ̀mɛ̀ ò la dɛ̃̌ yi ní, ò n’ô mɔ̀n eshə̃-jòmnə ǹdə́ ń shəshã y ga. ²²È nə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ pɔ jàn eshã nɛ, ń ce wẽ̀ rə̀ n’ê lólòmé è byã nɛ nà ? ²³Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ ce è n’ê zɛ̃̀ è fwɛ̃́ ǹdə səsɔ̃̀ ta nà ? è m’ê kúrh, è cəl sáaa dɛ̃̌ è zɛ̃̀ wu ni mú nà ?²⁴e zɛ̃̀ è n’ê fùù ǹdə́ è jàn gakó è m’ê gwàr cɛ búlə́ wẽ̀ yé né ; ²⁵è m’ê mɔ̀n kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê ce ywẽ, ywẽ j’a bə y zhe yé, è t’â kwɛ̃̀ è dùr búlə́ shù yé né yé.²⁶J’â wɔ́ swã̀ dweme rə̀ n’ê dom è yó, swé ǹdə́ (javelot) n’ê jə́jɛ̀mɛ́.²⁷E lyɛ̃̌ pɔ̀rpɔ̀r nɛ e j’â n’ê dùr è zwẽ cɛ y gakó, è k’ê wàr è zhì è cili pɔ́lá cəl yé. ²⁸Pɔ́lá gə wúl, e wɔ̀ : Zhəl nə́ vò ! è zhǐ kwã nɛ gaga è m’ê lwẽ́ búlə́ né kɔ́kɔ̀rhɔ́ w zho wə́, è m’ê cili yó-cìnə́ cələ né dome ré ǹdə́ búbwéésé sə̀ n’ê búbwéé búlə́ né yil mó.²⁹È nə wɔ́ ǹmyɛ́ surhə né ǹ mə́ ǹ ce ényə̀lá mà è vɔ̀mɛ̀ e zɛ̃̀, e zə è yé e zǎ lũ jə̀-jĩ́ sõ mó ? ³⁰Wɔ́ ǹmyɛ́ nə y’ǎ pə nyí zú ni o zɛ̃̀ o vò o cĩ́ ò cǎl wẽ̀ yó dɛ̃̌dɛ̃̌ gaga mɔ́ nà ?

Chapter 40

¹Bə-zhɔ-zhe sɛ̃̀ n zhì zho nánfɔ̀lɔ̀ w n zɔ̀m ǹdə́ Zhɔɔbɛ n wɔ̀ : ²Zɛ̃̀ ń lyẽ ǹ cã̌-tɔ̀nɔ̀ ǹdə kã̀dɔ ta ń zhì : Nyǐ à la mɔ́ zɔ̀mà bwə̌rh, sə́ cèrhè ne.³Ǹ nə m’ǎ cɔ̀ à bùrsí cángá y mɔ́ ? Ǹ nə m’ǎ pɛ̃ dóó ǹmyɛ́ mə́ jí bùrì ? ⁴Ǹ nə zhe jɛ̃̀ ǹdə Yi nyǎ y ta nà, ǹ cəl ré nə n’ê bya ǹdə́ à nyǎn rɛ́ ta nà ? ⁵Sə́ zɛ̃̀ ń zə zùwə́ ń bò ǹ cìn ń byili bə̀ ǹ bə dõ yé, sə́ zù còrhó ò n’ô jə́jɛ̀mɛ́ !⁶Ló ǹ lyim rí tɛ̃́ ǹdə (flots) ta, ń zə ǹ yírhə́ ń jɛ̌l cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ cìnə́ bé ń lwəl bə̀ ywẽ́ tɛ̃́ ! ⁷Zə ǹ yírhə́ ń jɛ̌l cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ cìnə́ bé ń pə bɛ cìzhìlə̀ ! nɔ́m lyì-bəlwǎlsɛ́ tɛ̃́ kùr yó ń bɔbwɛlɛ.⁸Cə sə̀ gakó shó w ń shèè se gàà mɔ́ ń pyi sə̀ nyí ni cə-bṹ w wə ! ⁹Rə̀myɛ́ yó né à m’a zɛ̃̀ a zǔl mó, ǹ jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y ŋwɔ̀nɔ́ w yilə.¹⁰Nyǐ vwǎm mɔ́ nánjə́gɔ́rɔ́ dɛ̃́dɛ̃́ du vwàmá nɛ́ mɔ́ mawé, à pɔ mɔ nyǔ ǹdə ǹ ta, e jà wɔ́ gɔ mə̀ n’ê dɔ̀m ǹdə nɔ̃ ta. ¹¹Sə nyìwé ! ò jàn rɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ò cã̌ wa, ò jàn rɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ò pwǐ y nyɛnsɛ́ wẽ́ ;¹²ò y’a kwɛ̃̀ ò nə̀byíl ré nánkùlù kẽkẽ ǹdə sədɛ́ɛ́rɛ ta ; ò cə́ ń sɔ̃̀ dwã w ǹdə́ nyɛnsɛ dúdú sá ; ¹³ò kúr ré wɔ́ ǹdə kàmmɔ dǎr rə̀ wun nánfwə́ə́re ta, ò yala nɛ́ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ kɔ̌brɛ ta. ¹⁴Wɔ́ òmyɛ́ ò wɔ́ kɔn nã́yéé wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́ ; sə mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ w mɔ́ pyà búlə́ shù n cĩ́ ò yilə ;¹⁵Wɔ́ pyàr yó ò n’ô nɛ ò kùjú ní, gɔ-wẽ̀ ré gakó gə́ n’ê dədal mə̀gã̌ mɔ́. ¹⁶Ò n’ô pyẽ̀ wówə̌r kùr wə, o shèè vwal-gar ǹdə́ (marecage) cəcəl wə ;¹⁷wɔ́ wówə̌r ré rə̀ n’ê ce rə̀ ywə́l pwí wə, bwǐsí (saulee) kə́kɛ́lɛ́ wa. ¹⁸Rə̀myɛ́ ce bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ gə tú mə̀ swí y mə̀ n’ê bɔrh myɛ ò t’â dùr yé ; Zhɔrdɛ̃ bwǐ nɛ̃̌ mɔ́ gə jàr jàr mə̀ j’a yí ò nyí ni myɛ, o j’â pyě shɛ́ɛ́ ò t’â dom yé.¹⁹E zɛ̃̀ wɔ́ ò gə zhǐr È nə zɛ̃̀ wɔ́ ò gə shǐrh ò yírhə́ yó né lò wɔ̌ ń mà n zə w nɛ́ nà ? Nà wɔ́ pɔ̀mɔ̀ ²⁰Ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ zə zɛlɛ́ ń mə́ zə dɔm nánjə́gɔ́rɔ́ wá ? Ǹ wɔ̌ ǹ m’ǎ zə nyíní ń mə́ lyẽ mə̀ mə̀jòló ne ? ²¹Ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ ce vwal-gɔ mə̀ mə̀lə́ wə ? Ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ zə cɛ̀bɛ́ ń mə́ pwə́r mə̀ nyə̀-pǎ nɛ ?²²Mə̀ nə m’a zɛ̃̀ mə tə rə̀myɛ́ yil mə zɛ̃̀ mə̀ n’ê lwə̀l mó ? mə̀ nə m’a zə zɔ̀mà bwɛ̃̀bwɛ̃̀ mə m’e zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ ? ²³mə̀ nə m’a zə dɔbrɛ ǹdə́ mɔ́, mùnì mə jǐrh ǹ tùntùnnə twéé twéé gaga yilə ? ²⁴Ǹ nə m’a dədal ǹdə́ mɔ ǹdə kúmí ta ? Ǹ nə m’a zə mɔ ń lyẽ tɛ̃́ ń pə kana byǎ námpɔ́lsɛ nɛ sə m’e dədal ?

Chapter 41

¹Lò lò tɛ̀nɛ́ è m’a n zə wu-jà n pyà mə̀ nyí yé ; wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n zhì mə̀ yé né ? ²Wɔ́ mɔ̌ lò jim à zhe ? À m’a kwɛ̃̌ mɔ. Bə̀ nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi rí kùr mó gakó wɔ́ àmyɛ́ nyǎn. ³À gwẽ̌ n’â yǎl a zɔ̀m mə̀ yala nɛ́, ǹdə́ mə̀ jàndɛ́ ǹdə́ mə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ náàcɛ̀nɛ́ mə̀ zhǐ ní mú shò-kwã nɛ́ a byili.⁴Wɔ́ mɔ̌ lò ń lwə̌r mə̀ kàmə̀zwǐ yə́ ? Wɔ́ mɔ̌ lò ń tó mə nyə̀-pǎ y bwə̌l w n zù mú ? ⁵Wɔ́ mɔ̌ lò ń pul mə̀ nyí rí bwə̀ə̀lé mó ? Nyǐ mə̀ yə́lə́ né gə́ zhǐ nə kə́lɛ́lɛ́ nɛ́ mɔ́ n’ê zɛ̃̀ wu ni dɛ̃́dɛ̃́. ⁶Ò wẽ̀ ré ò m’ô cə̀r ò cìn yé né búlə́ yi ní mú càn, rə̀ zhe jàn rə̀ j’a lyẽ rə zù dwã w ǹdə wɔ́ lyẽẽ́ bə̀ m’e lyẽ re ta ;⁷rə̀ j’a lyẽ lyẽ rə pyɛ́l dwã nɛ bɔ̀l tɛ̀nɛ́ sə zho tó rə̀ bwə̌l w o zù yé ⁸; rə̀ wɔ́ da-byǎ bə̀ kwə̀ə̀le dwã, bə pyɛ́l dwã nɛ, bə̀ jě ǹdə́ dwã pɔrá tɛ̀nɛ́ bə̀ bwə̌l w yé. ⁹Ń gə mà wáshə̌ gakó pwẽ̀ du rə yə̌r ; ń yírhə́ n’ê yə̌r ǹdə wɔ́ yi rə̀ n’ê púrh nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã ta.¹⁰Myì-zhù n’ê shí mə̀ nyú w mə̀ dwi, myìn-pwə́ə́ n’ê dwi sə jé tɛ̃́. ¹¹nyɛ̀rh n’ê shí mə̀ myə̀lə́ w sə̀ dwi, ǹdə wɔ́ nə́kwɛ́nɛ́ è zhele kul w è n’ê shɛ̃̀ ta, ǹdə wɔ́ nə̀bwɛ́nɛ́ è shɛ̃̀ bárhɛ́ ta. ¹²Mə̀ myə̀lé né zho w n’ê ce myìn-cala kwɛ̃́, myìn-zhù n’ê shí mə̀ nyú w mə̀ dwi.¹³Jàn ŋwɛ́nɛ́ mə̀ byã y wẽ́, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ n’ê zɛ̃̀ rə̀ fwɛ̃́ rə̀ lyə́lyɔ̌ mə̀ yé né. ¹⁴Mə̀ j’a nù mə̀ yala nɛ́ jààsɛ́ j’a ji kɔ̀kɔ̀rá nə̀ zhe dwã nɛ, nə̀ zhǐ kẽkẽ kaka bə nə̀ yala zhe yé. ¹⁵Mə̀ wu w nyɛ̌ nánkùlù ǹdə nə́kulu ta, nánkùlù ǹdə nə̀mṹ ta.¹⁶Mə̀ gə shí tɛ̃́ mə̀ zɛ̃̀, ywẽ zhe búlə́ kã̀dar nánfwààlɛ́, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ n’ê ce rə̀ dùrə̀. ¹⁷Nyǐ wɔ́ yàà nánfò bə̀ n’ê zal búlə́ shù bə̀ m’ê bwí ǹdə́ mɔ ; bə̀ zal swé námpɔ́lɛ́ ǹdə́ swé nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ búlə́ ku kɔ̀bɔ́ ò n’ô cə̀r búlə́ wẽ̀ yé né, bə̀ la m’e bú ǹdə́ mɔ́, nyǐ wɔ́ yàà nánfò rə̀ wàr kaka rə̀ la wɔ̀rhɔ́ yé. ¹⁸Mə̀ n’ê nyǐ cɔ̀bɔ́ ǹdə wɔ́ màlá ta, mə̀ n’ê nyǐ kàmmɔ ǹdə wɔ́ dɔ̌ ò jú myǐn ta.¹⁹Cam t’â ce mə̀ dùr yé, kɔ́làmpá nə́kulu n’ê jǐrh ǹdə wɔ́ mǎlsɛ ta mə̀ yilə. ²⁰Mə̀ gə nɔ bwǐ nɛ̃̌, mə̀ n’ê nyǐ mu ǹdə wɔ́ mǎl-byǐ ta. Mə̀ gə nyɛ̌ swé dweme nə̀ cìnə́ n’ê dulə, mə zɛ̃̀ mə̀ n’ê mɔ̀n bɛ. ²¹Nyǐ wɔ́ cɔ̌brɛ rə̀ nyə́ nánsə́sɔ̌mrɛ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò kùr wə, ò m’ô fwàl tɛ̃́ ǹdə wɔ́ vwál ku ò n’ô vwàl cɛ w ò la ta.²²Mə̀ n’ê shɛ̃̀ nə̀fɔ̀lɔ̀ w kùr ǹdə wɔ́ nə̀bwɛ́nɛ́ w ta, mə̀ n’ê dom nə̀-fɔ̀lɔ̀ w kùr w ǹdə wɔ́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ sú nə̀bwɛ́nɛ́ wẽ́ ta. ²³Mə̀ gə tó mə̀gã̌ mə̀ lyɛ̃, mə yẽ̌ pwẽ̀ ne rə̀ n’ê yə̌r gàà mɔ́ ; gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w zɛ̃̀ o zhe yə́-pwə̀rh ǹdə náncɛ ezhɛ̀nɛ́ ta. ²⁴Mə̀ bə lò zhe ń cǐ mu cɛ yó yé ; bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ mùnì ga kaka ywẽ bə̀k’a zə mɔ yé.²⁵Mǝ̀ gǝ shí tɛ̃́ mǝ̀ zɛ̃̀, ywẽ zhe dã̀dar rɛ́, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ n'ê ce rǝ̀ dùrǝ̀. ²⁶Bǝ̀ gǝ zǝ búlǝ́ shù; swé; swé námpɔ́lɛ́; ku kɔ̀bɔ́ ò n'ô cǝ̀r yé ne búlǝ́ jàà wa, rǝ̀myɛ́ gakó wɔ́ nánfò. ²⁷Mǝ̀ n'ê nyǐ kɔ̀bɔ́ ǹdǝ wɔ́ dɔ̌ kɔ̀bɔ́ ò jú ta.²⁸Swé tá ce mǝ̀ dùr yé, nǝ́kulǝ nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ gɔ ta mǝ̀ yilǝ. ²⁹Mǝ̀ n'ê nyǐ massue ǹdǝ́ wɔ́ mɛ̀ɛ́sɛ ta, dards gǝ n'ê wúl shìlì mǝ̀ n'ê mɔ̀mà. ³⁰Mǝ̀ sùlú w wẽ́ mó, wɔ́ dàdǎbsɛ sǝ̀ nyǝ́ námmyɛ̀ɛ́sɛ: ǹdǝ́ wɔ́...³¹Mǝ̀ n'ê shɛ̀ nǝ̀fɔ̀lɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ mǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nǝ̀bwɛ́nɛ́ wẽ́ ta, mǝ̀ n'ê dom mo ǹdǝ́ wẽ̀ rǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nǝ̀zhĩ̌ wẽ́ ta. ³²Mǝ̀ gǝ tó mǝ̀gã̌ mǝ yẽ̌ sɔ́má nɛ námpwã̀, gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú n'ô jǐrh ǹdǝ ezhɛ̀nɛ́ ywǝ́rh ta.³³Cɛ yó mó, kɔn tɛ̀nɛ́ rǝ́ wɔ́ mǝ̀ yó cǝ́bal yé; bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ mùnì ga mǝ̀ k'a dùr kaka ywẽ yé. ³⁴Mǝ̀ n'ê mɔ̀n kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ wɔ dɛ̃̌, mǝ̀ wɔ́ pyɔ̌ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ só nǝ̀ cìn du mú yilǝ.

Chapter 42

¹Rə̀myɛ́ yó né Zhɔɔbɛ zɛ̃̀ n lyár Bə-zhɔ-zhe n wɔ̀ : ²2 À yě bə̀ ǹ wɔ̌ kɔn gakó, kaka myɛ tɛ̀nɛ́ rə̀ n’ê cə̀r kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ bùl mó yé né yé. ³Ǹ nə yə̀ wə̀l bə̀ wɔ́ mɔ̌ lò ń bə surhə zhe, ń mə́ n zal cə-byín ń mə́ ń cə̀r à tumə né yé né mó ? Zhə̀nà, nyǐ àmyɛ́ zɔ̀m ǹdə́ à bə kaka kùr nyɛ̌ yé, ǹ tũ̀-fwààlɛ́ kùr nyɔ̀ɔ̀ mɔ́ du à surhə né, à yə nɛ bùl à wẽ́ yé.⁴Cili, nyǐ à la zɔ̌m ; à la mɔ́ zɔ̀mà bwə̌rh, sə́ cèrhè ne. ⁵À zhɛ̃̌ y’à nyɛ̀ɛ̀ bə̀ zɔ̀m ǹ yò wə́, sə èlǎsɛ̃́ à yírhə́ nɔ mɔ́. ⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à wu zhìlì, à n’â pɛ à cìn dóó, à pyě shó ǹdə́ tɔ̀mɔ̀ wẽ́.⁷Bə-zhɔ-zhe gə́ zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ ǹdə́ Zhɔɔbɛ n zhɛ̀ kwã nɛ, n zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Təma lyì-bal Eləfaazɛ n wɔ̀ : Nyǐ à lyim rí j’a zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ dɔwabá bə̀lyè y ga, b’à yə̀ à yò zɔ̀m ǹdə́ wu-cángá ǹdə à tùntùnnə Zhɔɔbɛ gə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ ta yé. ⁸Rə̀myɛ́ yilə, zɛ̃̀-na èlǎsɛ̃́, á vò á zə nə̀-byerh shàlpyɛ̀ ǹdə́ pyì-byerh shàlpyɛ̀ á m’a bə̀ à tùntùnnə Zhɔɔbɛ sono, à zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ á cìn yilə. Rə̀myɛ́ yó né, à tùntùnnə Zhɔɔbɛ mà n zɛ̃̀ n lwə̀l Yi á yilə, à m’a zɛ̃̀ a tə̀ ń dúdú yil yilə, à t’â la ába wɔ̀rhɔ́ ǹdə á nyə̀nyààrɛ́ tumə né ta yé ; b’à yə̀ à yò zɔ̀m ǹdə́ wu-cángá ǹdə à tùntùnnə Zhɔɔbɛ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ ta yé. ⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Təma lyì bal Eləfaazɛ ǹdə́ Səshəwashɛ lyì bal Bələdaadɛ ǹdə́ Təsəfaarɛ lyì bal Naama zhǐr bə vò bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə Bə-zhɔ-zhe gə́ byili ní : Sə Bə-zhɔ-zhe j’a n zwẽ Zhɔɔbɛ yi-co wə́.¹⁰Zhɔɔbɛ gə́ co Yi ń dɔwabá yil n zhɛ̀ kwã nɛ́, Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n ká n cĩ́ Zhɔɔbɛ ń jàà y w ǹdə ń shãã ga mɔ́ ta ; Bə-zhɔ-zhe já n ká n pə Zhɔɔbɛ nɛ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń y’ǎ zhe mó twər rə̀lyè. ¹¹Rə̀myɛ́ yó né, Zhɔɔbɛ da-byǎ bɛ́ ǹdə́ ń nəkwá bɛ́ ǹdə́ náncɛsɛ́ ǹdə́ ń dɔwabá bə̀ bə gwɛ̃ mɔ́, bə tó mo bə jòm ń sõ kɛ̀lɛ́ w bə jí kùjú. Bə byili mu bə̀ bə̀ yə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ yú mu mú swéné yé, bə zə ń wu ni zwini rí tɛ̀bɛ́ gakó Bə-zhɔ-zhe yẽ̌ rə yi mu mú yilə, lò gakó zɛ̃̀ n pɔ̃ sə̀-byì kùlì ǹdə́ sánə́má cə̀-byǐ.¹²Zhɔɔbɛ byinə né nánkwaá nɛ́ wẽ́, Bə-zhɔ-zhe cĩ́ bwəl ń yó n pɔ̃ nə̀cɛ̀ndɛ rə dwene tɛ̀bɛ́ ń y’ǎ nɔ byinə né nã́yə́ə́ né wẽ́ mó. ¹³Ń nɔ pyììsi mɔ̀ɔ̀rhɛ shí ǹdə́ sə̀na, ǹdə́ yómde mɔ̀ɔ̀rhɛ tə̀ldù ǹdə́ nɛ̃ nə̀lyè nə̀lyè kùrə̀ mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ bə̀nerh mɔ̀rhɔ̀. ¹⁴n ce kɛ̃-byǐ y nã́yə́ə́ yil bə̀ Yəmyinə, n ce bə̀lyè nyǎn mɔ́ yil bə̀ Kəsəya, n ce bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́ yil bə̀ Kerene-Apuuci.¹⁵Tənà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́, Kana y’à tɛ̀nɛ́ bə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ y’à yú Zhɔɔbɛ bə̀kwá bɛ́ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yé. Bə da y’ǎ pɔ bɛ bə̀ cəl kɔn ǹ nə̀cɛ̀ndɛ́ wẽ́ bə̀ nəbwá bɛ́ wẽ́. ¹⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhɔɔbɛ gwẽ̌ wɛ̀rhɛ́ byinə zɔ̌m ǹdə́ shə́-èna cɛ yó, n nə ń byǎ ǹdə́ ń byǎ byǎ kɔn m’e yí kùrə̀ nə̀na. ¹⁷Zhɔɔbɛ cù ǹdə́ ń cɛ, n sú dwã nɛ, n swər ne.

Psalms

Chapter 1

¹wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń zhə̀l ǹdə lyì-bəlwǎlsɛ́ còrhò mó gə́ n’ê byili ní, ń tá ń zhì yə̀-bəlwàálɛ cìnə́ sɔ́má y yó, ń tá ń tó byɛ̀bɛ́ bɛ́ bə̀ n’ê tùrh Yi ni ń jòm mó. ²Wɔ́ Bə-zhɔ̌-zhe nyí rí wẽ́ ń só ń cìn ní, ń nə́ ń tɛ́rɛ́ rɛ́ cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ !³Rə̀-ná-cí nyɛ̌ ǹdə cǒ kɔ̀bɔ́ bə̀ zhele bù-nà nɛ ta, ò byǎ co yi gə yúwə́, ò n’ô ce byǎ, o vɔr rɛ́ t’â kùl gaga : kɔn tɛ̀bɛ́ ń nə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó n’ê zwẽ ń nyí.⁴Kɔn də̀ èta ǹdə́ lyì-bəlwǎlsɛ́ yé : Sə̀ nyɛ̌ ǹdə gɔ ta, zho n’ô pwà ò dwĩ̀. ⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bùrsí dɛ̃ yù w lyì bəlwǎlsɛ́ t’â zhì yé, èta myɛ yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ myɛ t’â zhì wu cángá cìnə́ bé dwã-gùlú w wẽ́ yé.⁶Bə̀ Bə-zhɔ̌-zhe yě wu cángá cìnə́ bé sɔ̀má y párá, sə yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ bé sɔ́má y la bə̀ yò zhìlù jàà wa.

Chapter 2

¹Wɔ́ etər cɛ zhízhǔ dwí mə̀ n’ê zhǐ tənèsé wẽ́, bùlə̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə kùr zhe dwə́ né cəcəl w èta mɔ́ ? ²Bə̀kɔ́n yil cɛ yó pyǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə nyáásɛ. Yó-cinə́ bé ce nyí bə̀ kwã nɛ́, bə̀ m’ê bwí ǹdə́ Bə̀-zhɔ̌-zhe ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ń cír mó ? ³Bà-nà nə́ sə́ bə̀ nyáná nɛ́, nə́ zwẽ nə́ cìnə̀ !⁴Nyǐ mɔ̀bɔ́ ń jě pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yó Arəzana w mɔ́ nə́ ń mɔ̀nà, Cǐnnə mó nə́ ń mɔ̀n bɛ. ⁵Ń zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ bɛ́ ǹdə́ lyim, ń nə́ ń pwupwriri tɛ̃́ ń zɛ̃̀ bə̀ wu ni ń zhe :⁶Wɔ́ àmyɛ́ à cír à pyɔ̌ mɔ́ a pɔ̃ ŋwɔ̀nɔ́ Səyɔ̃ w ò wɔ́ à pyɔ̀ w yó ! ⁷À m’a bwə̀l nyí rí a byili ; bə̀ nyǐ Bə-zhɔ̌-zhe mó wò ne : Ǹ wɔ́ à byǐ ! À lùl mó zà.⁸Lwə̌l ne, à m’a pɔ̃́ tənèsé, lũ cə-yala nɛ́ gakó w mó sə yə̀ ǹ cəl kɔna ; ⁹Ǹ b’ǎ zə cɔ̀bɔ́ də̀-də̀dɔ̀lɔ̀ ń mà sɛ ń bɔbwɛlɛ ǹdə də-mɔrna nə̀zhĩ̌ ta.¹⁰Pyǎ, èlǎsɛ̃́, zə-na surhə á m’á vò ! Cɛ yó bù-kárna, zwẽ-nə còrhò ! ¹¹Tó-nə Bə-zhɔ̌-zhe ne, dǔrnə mó, s’á wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ ǹd’á n’á kəkə !¹²Kwə̀ə̀le-nə byǐ mú, mùnì ǹ bə̀ká n kwè lyim, á yò zhìlì á sɔ̀má y yó yé, bə̀ ń lyim rí la zã̀ɔ̃̀ là là. Wu-nyɔ̀ cìnə́ bé gakó wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí mu.

Chapter 3

¹Wɔ́ Dəvyidi nwə́ə́. Ń gə́ yà ń zɛ̃̀ ń nə́ ń dùr ń byǐ Abəsalɔ̃ yé né yi ní. ²Ǎ Bə-zhɔ̌-zhe, nyǐ à zwə̀ bé já dɛ̃́dɛ̃́ ! Wɔ́ etər nunə nánjə̀jóló, bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ èta mɔ́ !³Wɔ́ nunə màngal bə̀ n’ê zɔ̀m à shò kwã nɛ́ bə̀ zhe : Ń kə́ ń tá ń la vwǎrh nɔ Yi sono yé ! ⁴Sə ǹmyɛ́, Bə-zhɔ̌-zhe ! Ǹ wɔ́ à shòò jàà, ǹ wɔ́ à zùwə́ yə́, ǹ nə́ ǹ zhẽ̌ à yó dɛ̃̌.⁵À n’â zhẽ̌ à cəl à ce Bə-zhɔ̌-zhe ne, sə ń nə́ ń zhì ń pyɔ̀ w yó ń lyár nɛ. ⁶Ce à y’a pyẽ̀ tɛ̃́ a dɛ̀ɛ̀, a k’a zɛ̃̀, bə̀ Bə-zhɔ̌-zhe wɔ́ kwɛ̃́na.⁷À t’â dùr dwə́ né mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ yàà nyɛ̀bɛ́ nə̀ jě nə kə́kɛ́lɛ́ nɛ jààsɛ́ gakó wẽ́ mó ywẽ yé. ⁸Bə-zhɔ̌-zhe, à Yi, zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń vwǎrh nɛ ! Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ mà à zwə̀ bé jə̀-sěrh, ǹ nə́ ǹ kɛ́ lyì-bəlwǎlsɛ́ yə́lə́.

Chapter 4

¹Nwíísi yé né cə́bal. Bə̀ n’ê nún ǹdə́ nyínsi ku ǹdə dàkɔ̀nɔ́ ta. Davyidi nwíísi.1 Nwíísi yé né cə́bal. Bə̀ n’ê nún ǹdə́ nyínsi ku ǹdə dàkɔ̀nɔ́ ta. Davyidi nwíísi.²À gə n’â búbwéé à ce mó, sə́ lyár nɛ, à Yi, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ bwìrì ! À gə ŋwɛ́nɛ́ zwini wẽ́ sə́ zwẽ ne ! Dǔr à nɔ̀nɔ̀, sə́ cili à lwə̌l mó ! ³Numbyínsi byǎ, á la à zùwə́ y yààlɛ kɔn m’e yí dǒ ? Á m’ǎ swéné kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ nánfò e m’e yí dǒ ? Wɔ́ kɔma bɛ́ á n’á pyà nà ?⁴Lwar-na bə̀ Bə-zhɔ̌-zhe cír Yi lò ; À gə n’â zhẽ̌ à cəl à ce mo, ń nyɛ̌. ⁵Kəkə-nə, á bə̀k’á wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ gaga yé ; Á gə pyě á kò-pyònò wə, s’á zɔ̀m á wun ní wẽ́, s’a pyi á nyí.⁶Zwə́l-nə cángá vwə̃̀ á pa, s’á pə á cìn Bə-zhɔ̌-zhe ne. ⁷Nánzhəzhɔ̌ n’ê wə̀lə̀ : wɔ́ mɔ̌ ń mà n ce nə́ yírhə́ nə cɛ̀nɛ̀ ? N ce Bə-zhɔ-zhe yé-zhã̌ y pwẽ̀ ré yə̌r nə́ yó ! ⁸Sə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ wu-nyɔ̃̀ à wẽ́ du bə̀ wu-nyɔ̃̀ w kɔ̀bɔ́ o y’a zə bɛ ǹdə́ bə̀ jə̀r bə̀ bə̀lé y ǹdə́ bə̀ də̀vɛ̃́ y sú tɛ̃́ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yi ní mú. (verset9 manque ici ?)

Chapter 5

¹Nwíísi yé né cə́bal. Bə̀ n’ê wúl wíísi. Davyidi nwíísi. ²Ǎ Bə-zhɔ̌-zhe, cili à zɔ̀mà nɛ́ ! Cili à nɔ̀nɔ̀ w à wẽ́ mó ! ³À pyɔ̌ ǹdə́ à Yi ! Cili à wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́ à n’â wɔ́wɔ́lɛ́ à ce mó mó, Wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à n’â lwə̀lə̀.⁴Bə-zhɔ̌-zhe ! Nəkɔkɔ́lɛ́ ǹ nyɛ̌ à cəl ré ; nəkɔkɔ́lɛ́ à n’â pyìrhí à yé à zǎ mɔ́, à n’â nyǐ. ⁵Bə̀ ǹ wɔ́ Yi tɛ̀bɛ́ rə̀ bə lwɛlɛ só yé ; lyì-bəlwɛ̀lɛ́ bə jàà zhe ǹ sono gaga yé. ⁶Bə surhə zhe cìnə́ t’â zhì ǹ yírh jòm bə̀ yó yé ; ǹ nə́ ǹ súl byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê twĩ̀ jìmdi tumə mó.⁷Ǹ nə́ ǹ zhìlì kɔ̀mrɛ́ yò ; Bə-zhɔ̌-zhe nə́ ń súl lyì-gurnə bé ǹdə́ yǔyǔ cìnə́ bé. ⁸Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, ǹ nɔ̀nɔ̀ dǔr mó nánfɔ̀lɔ̀ w jàn yilə, à n’â dùr mó, à la ǹ jì y wə, à wùlì tɛ̃́ ǹ còrhó jì y w ǹdə́ nyɔ̀mɔ̀.⁹Bǝ-zhɔ-zhe ! zǝ nɛ a vò ǹ cángá tumǝ né wẽ́, à zwǝ̀ bé yilǝ, kwɛrhɛ ǹ sɔ́má y à nèrh kùr wǝ, ¹⁰bǝ̀ zhǝ̀n dǝ́-byǐ tɛ̀nɛ́ bǝ̀ nyú w yé; bǝ̀ wun ní sú ǹdǝ́ surhǝ námmǝlwɛ̀lɛ́, bǝ byã-mǝ́gɔ̀ɔ́lɛ nyǝ́ pul ǹdǝ lú-bɔ̀là ta, myìnù zɔ̀mà nǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ mǝ̀jòlò yó.¹¹Ǎ Yi, mǎ bɛ ǹdə dwə́ə́re cìnə́ ta ! Bə̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ bə̀ wẽ́ mó zə bɛ bə vò bə̀ jó jàà wa ! Cǐrh be bə̀ tu bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ rə̀ bə yó zhe mó cəcəl wə ! Bə̀ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ mɔ́. ¹²Sə byɛ̀bɛ́ bə̀ co bə̀ cìn ǹ jɔ̀ w mɔ́, b’a nə wu-nyɔ̃̀, bə̀ b’a fùù twéé twéé, sə ǹ b’ǎ yìlì bi ; ǹ b’ǎ yə̀ wu-nyɔ̃̀ kɔn byɛ̀bɛ́ bə̀ só ǹ yil ré mó yilə.

Chapter 6

¹Nwíísi yé né cə́bal. Bə̀ n’ê dwí ǹdə́ ku ǹdə dàkɔ́nɔ́ ta ò nyínsi lyɛlɛ. Davyidi nwíísi. ²Bə-zhɔ̌-zhe ! Bə̀ká lyəlyɔ nɛ jɛ̃̀ ǹ lyim rí wẽ́ yé, bə̀ká pɛ̃ còrhò-tum ǹdə́ ǹ nə́ ǹ pupwiri tɛ̃́ yé.³Bə-zhɔ̌-zhe ! Dǔr à nɔ̀nɔ̀, bə̀ à bə jàn zhe yé ; Bə-zhɔ̌-zhe ! Wárh nɛ, bə̀ à kúr rí n’ê pə́pǎ. ⁴À wu w gakó n’ô zhízhǐ ; Sə ǹmyɛ́, Bə-zhɔ̌-zhe, rə̀ m’a wɛ̀rhɛ́ èta kɔn m’e yí dǒ … ? ⁵Bə-zhɔ̌-zhe, ká bà ! Zwẽ ne ; Vwǎrh nɛ, ǹ nɔ̀nɔ̀ dǔr mó yilə.⁶Bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń cù mú kə́ ń tá ń lyǐrh ǹ yò yé ; Mɔ̌ lò ń mà n cèrhé mó cùùri wẽ́ ? ⁷À gə́ n’â súl à wẽ́ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce à jàn rɛ́ zhɛ̀ ; À gə pyě tɛ̃́ cəcɛ̃ nɛ gakó à yə́-nàná nɛ́ shɛ nɛ, À yə́-nàná nɛ́ n’ê lwé à kò-pyònò w wə.⁸À wu-zhùlù w ce à yé y pyɛ̀nɛ̀ ; byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ ce à yé y cɛ ǹdə ezhɛ̀nɛ́ yé ta. ⁹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á n’á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́, zhəl-nə kwã nɛ́ à nyí ni ! Bə̀ Bə-zhɔ̌-zhe nyɛ̌ à yə́-nàná nɛ́ domɛ ; ¹⁰Bə-zhɔ̌-zhe nə́ ń zwẽ à lwə̌l mó, Bə-zhɔ̌-zhe mó nə́ ń zwẽ à yi-co wə́.

Chapter 7

¹Davyidi wu-zhìlù zɔ̀mà. Ń nún Bə-zhɔ̌-zhe Bɛ̃zhamɛ byǐ Kushi yilə ²Bə-zhɔ̌-zhe, à Yi ! Ǹmyɛ́ sono à n’â pyà à shòò jàà nɛ́ ; Zwẽ ne byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ jɔ̃̀ wa, sə́ vwǎrh nɛ,³mùnì ga bə̀ bə̀k’á kǎr nɛ bə zəzhɛrɛ ǹdə́ bɔrɔ ò n’ô dɔ̀m kɔn lò lò jà ń tɛ̀nɛ́ ń la kúrhí sãɔ̃ ta. ⁴Bə-zhɔ̌-zhe à Yi ! à gə wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́, ǹdə́ lyɛlɛ jìmdi gə ŋwɛ́nɛ́ à jɛ̀rh nɛ,⁵ǹdə́ à gə wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ a pə lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ yə̀-zùlə́ cə́bal à yil mó ne, ǹdə́ à gə zɔ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ nɛ a zwẽ ń kɔn e jà è bə kùr zhe,⁶Sə zù-bal mɔ́ jì ni n za, n nɔ̃̀ nɛ tɛ̃́ ǹdə́ ń nèrh, sə n ce à zùwə́ y zù tɛ̃́ shó wə. ⁷Bə-zhɔ̌-zhe, zɛ̃̀ tɛ̃́ ń yẽ̌ ǹ lyim rí ni, zɛ̃̀ tɛ̃́ ń bú ǹdə́ à zwə̀ bé bə̀ n’ê pupwiri tɛ̃́ mɔ́, zɛ̃̀ ń púr ǹ yírhə́ ń sɛ̃ à kúrhí, ń pə bùrsi bǔr nyí !⁸Bə̀ dwə́ né lyì bí kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ ! zɛ̃̀ ń jì dɛ̃̌ bə̀ yó w ń vò jààsɛ́ sə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ wə ! ⁹Bə-zhɔ̌-zhe nə́ ń bùr dwə́ né bùrsi : Ǎ Bə-zhɔ̌-zhe, pɛ̃ bùrì ! ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ nɛ́, kɔn tó ǹdə à gə́ wɔ́ bə dóó zhe cə́bal nɛ́ ta !¹⁰Ce kɔn zhɛ̀ lyì-bəlwǎlsɛ́ surhə námməlwɛ̀lɛ́ y yilə, sə́ zə wu-cángá cìnə́ bé wun ni, Ǹmyɛ́ ǹ yě numbyínsí wun ní ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó párá, Yi ǹ wɔ́ cángá cí ! ¹¹Yi wɔ́ à ku à m’â cə̀r à cìn yé né búlə́ jàà wa, rə̀ n’ê vwǎrh byɛ̀bɛ́ bə̀ wu w wɔ́ cángá mɔ́.¹²Yi wɔ́ bù-kárna cángá, Yi lyim n’ê yì yi gakó. ¹³Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ gə yə̀ è wu pyìrhí, rə̀ n’ê dwèlè rə̀ shù wə́, rə pə̃̀ rə̀ twã yá, rə myə̀lɛ́ ;¹⁴rə̀ cama nɛ́ nyə́ né la vò nə gu lyì-bəlwɛ̀lɛ́ yá, rə̀ cama nɛ́ n’ê fúlə́. ¹⁵Nyi-nə, lyì-bəlwɛ̀lɛ́ n’ê tɛnɛ lwɛlɛ, è ce lwɛlɛ rɛ́ cĩ́ kùrə̀, e zɛ̃̀ e lù nánfò. ¹⁶È n’ê pwə́r gɔ́rɔ́ nyí, e kù wə̀, e zɛ̃̀ e tu gɔ́rɔ́ w è cìcì kù mú wẽ́.¹⁷È lwɛlɛ rɛ́ k’â n’ê jòm è yə́-pɛ́lɛ́ wa, è jàn tumə né k’a n’ê mà è cíl ne.

Chapter 8

¹Núnnə bé yé né cə́bal mɔ́… Davyidi nwə̃́ə̃́. ²Bə-zhɔ̌-zhe, nə́ Cínnə ! Ǹ yil ré càn cɛ y púlə́ púlə́ yó ! Ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zɛ̃̀ rə̀ wɔ dɛ̃̌ yə né yó.³Ǹ tó ǹ còrhó w ò n’ô shí bə̀sɔ́ná ǹdə́ byì-shɛmsɛ nyú w mú dɛnnɛ ń cĩ́ ǹ còrhó w kùr tɛ̃́, mùnì ga ń ce ǹ zwə̀ bé wun ní zhizhiri, ń ce ǹ zwə̀ bé bə̀ n’ê yǎl bə cĩ́ bə̀ jim mú nyə́ gu shɛ́shɛ́. ⁴À gə tú à n’â nyǐ dɛ̃̌ yə né, ǹ jɛ̃̀sɛ́ tum rí, ǹdə́ cànà y ǹdə́ càmmə́sɔ̌sɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ : ⁵Numbyíní nə́ zɛ̃̀ è wɔ́ byè, ǹ mə́ ǹ lyǐrh è yò ? Sə numbyíní byǐ nə wɔ́ byè, ǹ mə́ ǹ cili è sono ?⁶Ǹ wɛ̀rhɛ́ y námpɔ́lɛ́ è yə̀ Yi yí yé, sə ǹ pɔ y zùwə́ ǹdə́ còrhó. ⁷Ǹ pɔ y ŋwɔ̀nɔ́ ǹ jɛ̃́sɛ́ tumə né yó, ǹ co kɔn gakó è nèrh kùr wə, ⁸Pyììsí ǹdə́ nɛ̃ nɛ́ ǹdə́ gɔ wẽ̀ ré,⁹ǹdə́ dɛ̃̌ cúmsí ǹdə́ mɔ́mwɔ̌sɛ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́ mó, tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n’ê dùr nə̀-fwààlɛ́ wẽ́ mó.

Chapter 9

¹Núnnə bé yé né cə́bal mɔ́… Davyidi nwə̃́ə̃́. ²À n’â cèrhé Bə-zhɔ̌-zhe ǹdə́ à wu gakó, À n’â byili ń tũ̀-fwààlɛ́ gakó.³Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ à fùwə́ y kɔna, Dɛ̃̌ddɛ̃̌ Yi, à n’â nún ǹ yil ré ! ⁴À zwə̀ bé n’ê twə̀r bə̀ la bə̀ kwã nɛ́, bə̀ n’ê twi tɛ̃́, bə̀ n’ê cì ǹ yé né.⁵Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ sɛ̃ nɛ tɛ̀bɛ́ à mə̌ ǹdə́ rɛ mɔ́ yilə, Ǹ wɔ́ bùr-kárna cángá ǹ jě ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ yó. ⁶Ǹ nə́ ǹ pɛ còrhò-tum tənèsé ne, ń cɔ̀ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ yá, ǹ nə́ ǹ pɔ́pɔ̌ bə̀ yilə né twéé gakó byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.⁷Zwə̀ k’ê tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé. Jì-bwə̀r rə̀ zhǐ byinə nə bə zhɔ̌ zhe yilə ! Ǹ ló cə-fwààlɛ́ tɛ̃́ ! Rə̀ yò lyǐrh yò dɔ̀ tɛ̃́. ⁸Bə-zhɔ̌-zhe nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe gaga yilə, Ń cĩ́ ń pyɛ̀lɛ̀ də̀-gwã́ y bùrsi bǔr yilə ;⁹Ń nə́ ń kɛ́ lũ w bùrsi ǹdə́ cángá, ń nə́ ń kɛ́ dwə́ né bùrsi ǹdə́ zhə̀nà. ¹⁰Bə-zhɔ̌-zhe wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ shòò jàà, bə̀ wu-zhìlù yi ní shòò jàà.¹¹Byɛ̀bɛ́ bə̀ yě ǹ yil ré pár mɔ́ n’ê zhí ǹmyɛ́ nɛ. Ǎ Bə-zhɔ̌-zhe ! Nyǐ ǹ tá ǹ yẽ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà mɔ́ nɛ yé ; ¹²Nú-nə Bə-zhɔ̌-zhe mó ń jě Səyɔ̃ nɛ́ mɔ́, bwə̌l-nə ń tùm-fwààlɛ́ á byili dwə́ né cəcəl wə !¹³Ń bə shɛ̀ jal tɛ̃́ ló yò yé, ń nə́ ń lyǐrh zúzúnú cìnə́ yò, ń tá ń swě bə̀ búbwéé e ce mo mó yò yé. ¹⁴Bə-zhɔ̌-zhe, dǔr à nɔ̀nɔ̀ ! Nyǐ zwini rí à zwə̀ bé n’ê wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́ màwé, sə́ vùr ne a k’a du cu bwə̀rsé wẽ́,¹⁵mùnì ga a bwə̀l ǹ còrhó w dwí gakó a byili, Səyɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́ bwə̀rsé wẽ́, sə a wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ ǹ vwǎrh mɔ́ yilə. ¹⁶Tənèsé n’ê twi gɔ́rɔ́ w sə̀ kù mú wẽ́, nyɛnsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ shèè sə pə̃ mɔ́ zɔ sə̀ nèrh ne.¹⁷Bə-zhɔ̌-zhe nə́ ń byili ń cìcì párá, ń nə́ ń kɛ́ kùrsí cángá, ń nə́ ń dol lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y tum rí tɛ̀bɛ́ è jɛ̃̀sɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́. Dədala wẽ̀... note explicative. ¹⁸Lyì-bəlwǎlsɛ́ n’ê kwɛ̃̀ sə̀ zhə̀l cùù ri wẽ́, wɔ́ tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê swě Yi yò mó.¹⁹Sə bə̀ t’â swě zúzúnú cí yò gaga yé, Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nɔ̀nnà nə́ ń dɛ̃̀ mɔ́ yò t’â zhìlì gaga yé. ²⁰Ǎ Bə-zhɔ̌-zhe, zɛ̃̀ dɛ̃̌ ! Bə̀ká yẽ̌ numbyíní jí bɛlɛ yé ! Bə̀ tənèsé bə̀ ǹ yé né ń bùr sə̀ bùrsi !

Chapter 10

¹Ǎ Bə-zhɔ̌-zhe, wɔ́ bə̀kɔ́n è ce ! Ǹ zhǐ kwã nɛ́ kwã nɛ́ ? ²Lyi-bəlwɛ̀lɛ́ y pú zúzúnú cìnə́ bé kùr è n’ê jì ǹdə́ è cìn byilu mú, è zɔ bɛ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è tɛnɛ e cĩ́ bə̀ yil mó yó. ³Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y n’ê zhẽ̌ è cìn ǹdə́ è bwɛ̃̌-dǔr mó, mɔ̀bɔ́ ń nə́ zal zúzúnú cìnə́ bé mó nə́ ń pɔ̀ɔ́sɛ Bə-zhɔ̌-zhe.⁴Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y n’ê zɔ̀m ǹdə́ jàn, e zhe : Ń tá ń pɛ còrhò-tum lò ne yé ! Yi tɛ̀nɛ́ gaga yé ! Nyǐ wɔ́ è bùlə̀ né gakó ! ⁵È sɔ́msɛ́ n’ê zwẽ nyí twéé gakó ; Sə ǹmyɛ́ bùrsí n’ê zhə̀l dɛ̃̌dɛ̃̌ gaga sə yí ní yə, è n’ê bwí ǹdə́ è zwə̀ bé gakó.⁶È n’ê zɔ̀m è wẽ́ è zhe : À t’â la à nà mǎ a tu yé, à shèè zwini yé né twéé twéé gaga yilə ! ⁷Bwəə́lse námməlwǎlsɛ ǹdə́ myìnù ǹdə́ yǔyǔ tumə sú è nyí ; È mə̀jòlò w wẽ́ wɔ́ surhə námməmyɛ̀lɛ́ ǹdə́ lwɛlɛ rə̀ ŋwɛ́nɛ́.⁸È zhǐ cɛmɛ nɛ́ nyí ni è n’ê dɛ̃̀, È n’ê gwi bə yò zhe cí jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ kɔl sə̀ wɔ kwã nɛ́ mɔ́ wa ; È yírhə́ pyǎ zúzúnú cí yó. ⁹È zhə̀l e pyà jàà e vò è jě è dúdú ǹdə bɔrɔ ò pyě ò pwə́l w ta, e pyà jàà è jě è la m’e jàr zúzúnú cí ; E jàr mɔ e zə e ce è zɔlɔ́ wa. ¹⁰È n’ê kúkúmí tɛ̃́ e pyẽ̀, zúzúnú cìnə́ bé bə̀ bə tu è jə̀-fɔ́r wẽ́.¹¹E zɛ̃̀ e wɔ̀ è wẽ́ : Yi n’ê swě ! rə̀ pyi rə̀ yírhə́, rə̀ t’â nyǐ gaga yé ! ¹²Bə-zhɔ̌-zhe, zɛ̃̀ dɛ̃̌ ! Ǎ Yi, zɛ̃̀ ń zhẽ̌ ǹ jɛ̃̀ yá ! Ǹ bə̀ká swě zúzúnú cìnə́ bé yò yé !¹³Wɔ́ bə̀kɔ́n yil lyì-bəlwɛ̀lɛ́ n’ê pɔ̀ɔ́sɛ Yi mú ? Bə̀kɔ́n yil è n’ê zɔ̀m è wẽ́ è zhe : Ǹ tá ǹ pɛ còrhò-tum mú ? ¹⁴E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ǹ nə́ ǹ nyǐ, ǹ yírhə́ nə nɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ lyààrɛ́, e jà wɔ́ ǹmyɛ́ jɔ̃̀ w zúzúnú cìnə́ bé yò w ŋwɛ́nɛ́ ; wɔ́ ǹmyɛ́ jɔ̃̀ w zúzúnú cí nə́ ń ce ń cìn ní, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ sɛ̃ bə̀tɛ̀lɛ́ nɛ.¹⁵Kə́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ jɛ̃̀ yá, pɛ y còrhò-tum è lwɛlɛ rɛ́ yilə, sə e jé ǹ yé né ! ¹⁶Bə-zhɔ̌-zhe mó wɔ́ pyɔ̌ twéé gakó byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. Bə̀ tənèsé jé tɛ̃́ ń tənà y wa.¹⁷Ǎ Bə-zhɔ̌-zhe, ǹ nyɛ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ nyə́ né bə̀ bwəl mó ! Ǹ nə́ ǹ zal bə̀ wun ni ; ǹ nə́ ǹ cili bə̀ zɔ̀mà nɛ́, ¹⁸ń pə bùrì bə̀tɛ̀lɛ́ ǹdə́ mɔ̀bɔ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ nɛ, mùnì nyumbyíní y è shí cɛ y wẽ́ mó yẽ̌ ywẽ ré è n’ê ce mó ne.

Chapter 100

¹Yi zǔl nwə̃́ə̃́. Búbwéé-nə wu-nyɔ̃̀ búwéése á ce Bə-zhɔ-zhe ne, Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó ! ²Tó-nə Bə-zhɔ-zhe ne ǹdə́ wu-yɔ̃̀, fǔ-nə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ á m’a bə̀ ń yé né !³Lwar-na bə̀ Bə-zhɔ-zhe wɔ́ Yi ! Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ nə́ba, wɔ́ rə̀myɛ́ lyì ǹdə́ nə́ba ; Nə́ wɔ́ rə̀ dwí, rə̀ vwàmá rə̀ n’ê kálá.⁴Zə-nə zùwə́ á m’á tó rə̀ bwə̀rsé á zù, á zə nwíísí á zù rə̀ jì y kɔ̀nɔ́ w wa ! ⁵Bə̀ Bə-zhɔ-zhe càn ; ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé, ń zhə̀n ré myɛ j’â ŋwɛ́nɛ́ byinə byinə gakó.

Chapter 101

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. À m’a nún wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ cángá nwə̃́ə̃́ ; Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à n’â nún à pɛ.²À m’a dɛ̃̀ à cìn ǹdə́ zhə̀n sɔ́má yá. Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ dǒ ǹ bàn à sono ? Bə̀ à n’â yǎl a vò ǹdə́ wu-põ̀ à wu w wẽ́, à sõ kɛ̀lɛ́ wa. ³À t’â la kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ nɛ yõ̌ rə̀ zhǐ à yé né à n’â nyǐ yé ; À m’â zhɛ̃̀ yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ bé tùntwĩ̀ĩ̀ rí ; rə̀ t’â la nɛ dãɔ̃ gaga yé?⁴Wu kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ lwɛlɛ wu m’a vò kwã nɛ́ gaga à nyí ni ; À t’â yǎl lyì-bəlwɛlɛ pár a lwar yé. ⁵Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń shèè ń gàrmɔ ń dõ, à m’a ce rə̀-ná-cí gu ń nyí n jé tɛ̃́ ; Lò mɔ̀bɔ́ ń zhe cìn-byilu nyìynìrí, ń nə́ ń zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ ń wẽ́ mó, àmyɛ́ ǹdə́ ńmyɛ̌ mɔ́ wàr dwã nɛ́ yé. ⁶À yírhə́ m’a pyǎ tənà y wu-cángá cìnə́ bé yó, mùnì bə yə̀ à nyí ni ; Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zhə̀l wu-põ̀ sɔ́má yó mó ń mà n yə̀ à tùntùnnə.⁷Lò mɔ̀bɔ́ ń zù yǔyǔ tumə né mó, ná-cí tá ń la à sõ kɛ̀lɛ́ w yál yé ; Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń gòm kɔma mɔ́ tá ń la á yé né zǔ yé. ⁸Cɛ gə lɔ́ nəkɔkɔlɛ́ gakó à m’a ce lyì-bəlwǎlsɛ́ jé tɛ̃́ tənà y wa, mùnì ga a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê twĩ̀ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ gakó jé tɛ̃́ lyɛ́lyɛ́, Bə-zhɔ-zhe cɔ w wa.

Chapter 102

¹Zúzúnú cə́bal mə̀dù yi-co, ǹdə́ ń tú ń nə́ ń cĩ́ ń yò w Bə-zhɔ-zhe yé né. ²Ń yà ń zhe : Bə-zhɔ-zhe, cili à yi-co wə́, sə́ yẽ̌ à búbwéé vò e yí ǹ sono !³Ǹ bə̀ká shèè ne ǹ cìn à zúzúnú dɛ̃ yé ! À gə n’â búbwéé à ce mó, sə́ pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili ! Ce jàn nɛ́ làlà ń zwẽ à yi-co wə́ ! ⁴Bə̀ nyǐ à dwã nɛ́ n’ê lyɛ̃ ǹdə nyɛ̀rh ta, à kúr rí n’ê jí myǐn rə̀ la ǹdə myǐn nánfɔ̀lɔ̀ mə̀ zhe ta.⁵Bə̀ mà à wu w wẽ́, ò n’ô kùl ǹdə gɔ ta ; à gaga mɔ́ swě à kùjú w jú mú yò. ⁶À gə́ n’â wɔ́wɔ́lɛ́ à wẽ́ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, a j’a kwɛ̀rɛ̀ à kúr rí dɛ̃ à yala nàmá bɛ́ nɛ.⁷A zɛ̃̀ nyɛ̌ ǹdə gɔ-elũ kúm-byṹ ta, à nyɛ̌ myɛ ǹdə wɔ́ jì-bwə̀r ekòlò ta. ⁸Jan k’ê t’â zal nɛ yé, a zɛ̃̀ a jǐrh ǹdə wɔ́ kúmí è jě lyarh w è dúdú ta.⁹Dɛ̃ gakó à zwə̀ bé n’ê tùrh ne, à zwə̀ bé n’ê bwəl, bwélé námməlwɛ̀lɛ́ ǹdə́ lyim bə̀ pɛ nɛ. ¹⁰Ce à k’â t’â dɔ̀m búrú yé, wɔ́ shó à n’â mwì, à yə́-nàná n’ê gùlí à nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀dɔ́ à n’â nywɛ̃̀ mɔ́ nɛ à nywɛ̃̀,¹¹Ǹ lyim rí rə̀ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ pupuri tɛ̃́ mɔ́ ce, ǹ kwè ne ń dol kwã nɛ́ gaga. ¹²À dwã nɛ́ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ ywə́l mə̀ n’ê dùr mə̀ lyɛ̃ làlà ta, a zɛ̃̀ à n’â kùl ǹdə wɔ́ gɔ ta.¹³Sə ǹmyɛ́, Bə-zhɔ-zhe ! ǹ nə́ ǹ jí pyɛ̀lɛ̀ byinə nə̀ bə zhɔ̌ yé, sə ǹ yil ré j’â ŋwɛ́nɛ́ byinə byinə yilə. ¹⁴Sə dɛ̃ rə̀dù ǹ m’ǎ zɛ̃̀ ń dùr Səyɔ̃ nɔ̀nɔ̀ ; sə nyǐ yi rí tɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ gu ǹ wẽ́ ń cĩ́ ǹ la Səyɔ̃ nɔ̀nɔ̀ dǔr mú yúwə́ ; ¹⁵Bə̀ nyǐ ǹ tùntùnnə bé só nə́kulə né, bə̀ gwẽ̌ só shó w dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁶Rə̀myɛ́ ce, tənèsé b’a nyɛ̃̀ Bə-zhɔ-zhe yil ré, pyǎ bɛ́ cɛ yó mó gakó b’a zǔl mó.¹⁷Zhə̀nà, Bə-zhɔ-zhe mà n ká n lù Səyɔ̃, mùnì ga n byili ń cìn ń zùwə́ y wẽ́ gàà mɔ́. ¹⁸Bə-zhɔ-zhe nə́ ń cili zúzúnú cə́bal yi-co w cɛ̀nɛ̀, ń tá ń fǔr w yé.¹⁹Sə bə̀ kɛ̃ rə̀myɛ́ mɔ́ sɛ́bɛ́ yó byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ bàn mɔ́ yilə, Sə dwí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ la lúl mó zǔl Bə-zhɔ-zhe ! ²⁰Bə̀ Bə-zhɔ-zhe zhǐ ń sə̀pwà jì y dɛ̃̌dɛ̃̌ mó yó ń nə́ ń nyǐ ; Ń zhǐ dɛ̃̌dɛ̃̌ Arəzana w ń nə́ ń nyǐ cɛ y yó,²¹ń nə́ ń cili byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ yómré jè né mó wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́, ń la n vwǎrh byɛ̀bɛ́ bə̀ la ce bə jé tɛ̃́ mɔ́, ²²mùnì ga bə bwə̀l Bə-zhɔ-zhe yil ré bə byili Səyɔ̃ yó,²³sə bə zǔl mo Zhərəzalɛm nɛ́, ǹdə́ dwə́ né gakó gə tú nə̀ gùlí dwã ǹdə́ pyǎ bɛ́ gakó bə̀ la Bə-zhɔ-zhe còrhó mó yi ní mú. ²⁴Ń kɔ́ à jàn rɛ́ n bɔbɔlɛ à sɔ̀má y yó, n bɔ̀ á dwã nɛ́.²⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, a zɛ̃̀ a búbwéé a wɔ̀ : À Yi, ǹ bə̀ká vùr ne à dwã nɛ́ cəcəl w yé, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ j’â ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó ! ²⁶Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ ju kùr shãã shãã ga ń wɛ̀rhɛ́ lũ wə́, dɛ̃̌ yə né wɔ́ ǹmyɛ́ jɛ̃̀ è wɛ̀rhɛ́ nɛ. ²⁷Rəmyɛ́ gakó m’a cɔ̀, sə ǹmyɛ́ mà ń já ǹ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé ; rə̀ m’a dwə́ə́le ǹdə́ gàmmə̀zwǐ ta ; ǹ mà ń lyə́r re ǹdə gàmmə̀zwǐ ta, rə zwẽ nyí rə lyə́r.²⁸Sə ǹmyɛ́, ǹ já ǹ wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì gaga, ǹ byinə né t’â la zhɔ̌ gaga yé.

Chapter 103

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. À wu w n’ô zǔl Bə-zhɔ-zhe ! Bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́ mó zǔl ń yil ré ! ²À wu w n’ô zǔl Bə-zhɔ-zhe, à wu, ǹ bə̀k’a swě ń cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ rə̀dù gakó yò yé !³Wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ pɛ mɔ́ ǹ dwə́ə́ré gakó sǔbri, ń nə́ ń wárh mɔ́ ǹ címsí gakó wẽ́ ; ⁴ńmyɛ̌ ń nə́ ń vùr mó gɔ́rɔ́ w wẽ́, ń nə́ ń zə wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr ga ń pwí ǹ yó ǹdə pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú ta. ⁵Ǹmyɛ̌ ń nə́ ń ce ǹ jí ǹ swí ǹ cɔɔrɛ wẽ́, n ce ń ká ń zwèrhè mó nándùl ǹdə ényə̀lá ta.⁶Bə-zhɔ-zhe nə́ ń twĩ̀ cánga, ń nə́ ń zwẽ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dwã bɛ́ n’ê nwɛ̀nɛ̀ bɛ mɔ́ nyí ni. ⁷Ń byili ń sɔ́msɛ́ Muyiisi ni, n zɛ̃̀ n byili ń tũ̀-fwààlɛ́ Esərayɛl byǎ bɛ́ nɛ. ⁸Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr Yi, ń nə́ ń cili zúzúnú cìnə́ sono, ń tá ń kwè lyim làlà yé, ń sú ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ dúdú.⁹Ń tá ń cìì yò kẽkẽ ń yẽ̌ w ò j’â gaga yé, ń tá ń cə̀r ń lyim n cĩ́ ń wẽ́ kɔn dɛnɛ gaga yé ; ¹⁰Ń tá ń wɛ̀rhɛ́ nə́ba ǹdə nə́ dwə́ə́ré ta, ń tá ń ń pɛ nə́ba còrhò-tum ǹdə ń gə́ y’ǎ mə̌ sə n wɛ̀rhɛ́ nə́ba nɛ́ nə́ lwɛlɛ rɛ́ yil né yé.¹¹Ǹdə dɛ̃̌ yə né gə́ j’â ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ cɛ y yó w né ta gaga mɔ́, wɔ́ èta Yi nɔ̀nɔ̀-dǔr mó myɛ wɔ́ nɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ mɔ́ yilə ; ¹²ǹdə yi-púrhí gə́ nyɛ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ yi-zùr ní mú ta, wɔ́ èta myɛ nə̀ dwə́ə́ré nyɛ ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe né. ¹³Ǹdə da gə́ nə́ ń dùr ń byǎ nɔ̀nɔ̀ nɛ́, wɔ́ èta Bə-zhɔ-zhe nə́ ń dùr lyì bí byɛ̀bɛ́ n’ê nyàm mɔ mɔ́ myɛ nɔ̀nɔ̀ nɛ́.¹⁴Bə̀ ń yě kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ b’e wɛ̀rhɛ́ nə́ba mɔ́ párá, ń nə́ ń lyǐrh bə̀ nə́ wɔ́ shó. ¹⁵Numbyíní y èta mɔ́ ! è dwã nɛ́ nyɛ̌ ǹdə gɔ ta, è n’ê ce pùnə́ ǹdə gɔ w ò n’ô lyĩ cɛsɛ́ wẽ́ mó ta. ¹⁶zho gə co ò tó pùnə́ né yó, nə̀ k’ê tɛ̀nɛ́ yé, nə̀ gə́ y’à ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ jàà k’ê yə̀l nə̀ pár kə́dò yé.¹⁷Sə Bə-zhɔ-zhe wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ mɔ́ yilə, ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mó zɛ̃̀ mə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ byǎ bɛ́ byǎ bɛ́ yilə, ¹⁸byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe ń dɔbrɛ́ bə̀ t’â yẽ̌ re, bə̀ n’ê lyǐrh ń nyə́ né yò, bə̀ n’ê pyìrh ne mó. ¹⁹Bə-zhɔ-zhe cĩ́ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y dɛ̃̌ yə né wə, ń wɔ́ pyɔ̌ ń cǐ kɔn gakó.²⁰Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ ń màlɛ́kabá mɔ́, zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe, ámyɛ̌ á zhe ŋwɔ̀nɔ́ ǹdə́ jàn rɛ́, á n’á shɛ̀nɛ́ á zwẽ ń nyí ni, á twĩ̀ ǹdə ń nyə́ né gə́ n’ê byili ní mú ! ²¹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ ń jàn cìnə́ bé mó, á wɔ́ ń tùntùnə bé á n’á wɛ̀rhɛ́ ń pùbùlə̀ né mó, zǔl-nə mo ! ²²Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ ń jɛ̃̀ y wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó, zǔl-nə mó, jàà y kɛ̀bɛ́ gakó ń cǐ ń nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ è wẽ́ mó mó wə ! À wu w n’ô zǔl Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 104

¹À wu, Zǔl Bə-zhɔ-zhe ! Bə-zhɔ-zhe, à Yi, byinə byinə gakó ń wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ ! Ǹ jə́jɔ̀mɔ́ mɔ́ ǹdə́ zùwə́ y pyìlì mú ǹdə gɔ̀nɔ̀ ta ! ²Ń zù pwẽ̀ ré ǹdə kàmmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ ta ; ń pú dɛ̃̌ yə né ǹdə kòrhó ta. ³ń ce nɛ̃̌ mɔ́ zə dwã nɛ mə̀ wɔ́ ǹ jàà ǹ jě ; ń kwè éban nɛ́ rə̀ wɔ́ ń búlə́ eshə-vwɛ̃tu ń jě, ń ŋwɛ́nɛ́ zho w w ń nə́ ń zhə̀l ń bànà.⁴ń ce zho w wɔ́ ń zɔ̀mà byilnə, myìn-zhù zɛ̃̀ mə̀ wɔ́ ń tùntùnnə. ⁵ń cĩ́ cɛ y è kùr jàà y wa, è t’â la zhízhǔ gaga yé.⁶ń yà ń zə gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú n pyìlì y ǹdə kàmə̀zwǐ ta, nɛ̃̌ mɔ́ zɛ̃̀ mə̀ y’à zhǐ pyàr rɛ́ yó ; ⁷mə̀ y’à dùr ǹ lyim rí yé né, ǹdə́ mə̀ gə́ nyɛ̀ɛ̀ ń byɛɛ́sɛ́ yi ní mú.⁸Pyàr zɛ̃̀ rə̀ zhǐ dɛ̃̌, vwaalɛ́ bə̀ tɛ̃́, rə̀ zhǐ jàà y kɛ̀bɛ́ ń cĩ́ ri è wẽ́ mó wə. ⁹ń cĩ́ swɛ̃́ tɛ̃́ nɛ̃̌ mɔ́ bə mə̌ sə mə yi mə lyɛ̃ gàà mɔ́ yé, mùnì ga mə̀ k’ê bə̀ kwɛ̃̀ mə bə̀ mə sú cɛ y yé.¹⁰Ń nə́ ń ce nɛ̃̌ mɔ́ kwè mə̀ nə̀bùlsí y sɔ́má y mə̀ n’ê dùr pyàr rɛ́ bwə̌l wə. ¹¹gɔ vwàmá nɛ́ n’ê nywɛ̀ ; gɔ bə̀nesé n’ê nywɛ̀ sə̀ m’ê zhìlì sə̀ nə̀nyɛ̀lɛ̀ nɛ. ¹²kúmsí n’ê twí sə̀ jòm bù-cǔr rí yó, sə̀ m’ê kúrh cèmé né vɔr rɛ́ cəcəl wə.¹³Yi zɛ̃̀ rə̀ jě dɛ̃̌dɛ̃̌ rə̀ gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́, rə̀ n’ê ce dwà y nywɛ̀ pyàr rɛ́ yó ; cɛ y zɛ̃̀ e sú ǹdə́ ǹ jɛ̃̀ tumə né. ¹⁴Rə̀ zɛ̃̀ rə ce gɔ w n’ô lyĩ vwàmá nɛ́ n’ê dɔ̀mà, n ce cèmé né lyĩ numbyíní m’e wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ è zhe rə̀ tum mú, èta, kùjú m’a yə̀ nɛ́ cɛ y yó e jí, ¹⁵e nə də̀vɛ̃́ y è n’ê pɛ wu-nyɔ̃̀ numbyíní ni mú, e ce è yé y n’ê jə́jɛ̀mɛ́ du nwə̃̌ mó, e nə búrú w ò n’ô pɛ jàn numbyíní ni è wẽ́ mó.¹⁶Bə-zhɔ-zhe cèmé m’a jí nə sú, Ləbã cèmé né ń zhele mó. ¹⁷Wɔ́ nə̀myɛ́ yó kúmsí n’ê cĩ́ sə̀ càlá nɛ́ nɛ́ ; wɔ́ gàà mɔ́ nə̀myɔ̃̀ w jàà y ŋwɛ́nɛ́ səpərɛ́ɛ́sɛ́bá yó. ¹⁸Pyàr rɛ́ rə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ wɔ́ gɔ-bə̀cùúlí kɔna, nə̀-myìn-pyàr rɛ́ zɛ̃̀ rə̀ wɔ́ ywala shòò jàà.¹⁹Ń wɛ̀rhɛ́ cànà y mùnì yi gakó gə yú sə bə lwar ; yi rí yě dǒ yi rə̀ mə̌ sə rə zù. ²⁰ǹ gə zɔ cə-byín rí rə̀ túwə́, cɛ y jǐrh cəcɛ̃ : rə̀myɛ́ yó né, vwàmá nɛ́ swààlɛ́ wẽ́ mó zɛ̃̀ nə̀ wɔ dɛ̃̌ nə̀ n’ê zhə̀lə̀ ;²¹Bwaarɛ zɛ̃̀ rə̀ n’ê swər rə̀ m’ê pyà nàmá rə̀ la zal, rə̀ n’ê lwə̀l Yi ni bə̀ rə̀ pɛ rɛ rə̀ nyí-kùjú. ²²Cɛ y gə tú è n’ê lɛ́, rə k’a kwɛ̃̀ rə bə̀ rə̀ pyě rə̀ pwə́lə́ wə.²³Rə̀myɛ́ yi ní numbyíní zɛ̃̀ e du è la è tum jàà wa, e twĩ̀ kɔn m’e yí də̀dɛ̀nɛ́. ²⁴Ǎ Bə-zhɔ-zhe, ǹ tũ̀-fwààlɛ́ já dɛ̃́dɛ̃́ ! Ǹ wɛ̀rhɛ́ nə̀ gakó ǹdə́ surhə. Cɛ y sú ǹdə́ ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́.²⁵Nyǐ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w gə́ já dɛ̃́dɛ̃́ nɛ́, e jà ò wà dɛ̃́dɛ̃́ nɛ́ : wɔ́ gàà mɔ́ bǔ-wẽ̀ nánfwààlɛ́ ǹdə́ námpɔ́lsɛ́ rə̀ wàr rə̀ la gál mɔ́ gakó ŋwɛ́nɛ́ rə̀ n’ê zhə̀lə̀ ; ²⁶Wɔ́ gàà mɔ́ bǔ-bwələ né ŋwɛ́nɛ́ nə̀ n’ê dùrə̀, wɔ́ gàà mɔ́ bǔ-ku w nánjìjùrhú w Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ ò n’ô fùù nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ n’ê dom ǹdə́ jàn rɛ́ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́.²⁷Wɔ́ ǹmyɛ́ yó w vwàmá nɛ́ nə̀myɛ́ gakó n’ê nyǐ ní, mùnì ga nɔrh gə tú mə̀ zhe re yi, sə́ pə nɛ kùjú nə jí. ²⁸Ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ kùjú, nə̀ zwẽ nə jí ; ǹ gə púr ǹ jɛ̃̀, nə̀ n’ê wẽ̀ nə̀ jí nə̀ swí.²⁹Sə ǹ gə shèè ǹ jɛ̃̀ yá, nə̀ n’ê kəkə ; ǹ gə zwẽ nə̀ shíshə̀ yə́ : nə cì, nə k’a vò nə̀ shó w wə. ³⁰Sə ǹ gə ce ǹ shə́shìrhə́ né k’a bà : bə̀ yə̀ nɛ́, ń zɛ̃̀ ń kwɛrhɛ cɛ y è yé k’a zhǐ nándwə̃̀.³¹Bə̀ Bə-zhɔ-zhe còrhó yál nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə ! Bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ ń tumə né yilə ! ³²Ǹ gə nyǐ cɛ yá, e zhízhǐ ; ń gə dwə̀rh pyàr rɛ́ nɛ, rə jǐrh nyɛ̀rh.³³À myə̌l gə j’â ŋwɛ́nɛ́ nɛ́, à m’a j’â n’â nún Bə-zhɔ-zhe gaga, à gə j’â ŋwɛ́nɛ́ nɛ́, à m’a j’â n’â zǔl à Yi rí gaga. ³⁴Sə à zɔ̀mà nɛ́ sú ń yírh ! à n’â yǎl a fùù Bə-zhɔ-zhe wẽ́.³⁵Bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ bé jé tɛ̃́ cɛ y yó, sə lyì-bəlwǎlsɛ́ bə̀ nɛ́ yàl kə́dò yé ! À wu, ce Bə-zhɔ-zhe nə̀báná ! Zǔl Bə-zhɔ-zhe mó.

Chapter 105

¹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe ! Byẽ̌-nə ń yil ré ! Bwə̌l-nə ń tũ̀-fwààlɛ́ á byili dwə́ né cəcəl wə. ²Nún-nə, nún-nə, ń yil ré còrhó yilə ! Zɔ̌m-na ń màmyaarhɛ́ gakó yò á byili ! ³Wɛ̀rhɛ́-na wu-nyɔ̃̀ ń yil ré yilə ! Bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà Bə-zhɔ-zhe mó fùú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ !⁴pyǎ-na Bə-zhɔ-zhe kúrhí y ń nə́ ń sɛ̃ mɔ́, Pyǎ-na á n’á twí á zhì ń yé né twéé twéé ! ⁵Lyǐrh-nə tumə né nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ǹdə́ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò, ǹdə́ ń pyɛ̀lɛ̀ ń nə́ ń jí mú, ⁶ámyɛ̌ ń tùntùnnə Abərham nɛ̀mɛ́ nɛ́, Zhakɔbɛ byǎ bɛ́ ń cír mó yil mó ! Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nə́myɛ̌ Yi ; ńmyɛ̌ ń cǐ lũ w púlə́ púlə́.⁷Bǝ-zhɔ-zhe wɔ́ nǝ́ Yi rí, ń ca.ngá tumǝ né n'ê twĩ̀ cɛ y gakó yó. ⁸Ń nə́ ń lyǐrh ń dɔbrɛ́ yò twéé twéé, ń nyə́ né ń bwəl nə̀ nyí mú wɔ́ nɛ̀mɛ́ kùrə̀ mɔ̀rhɔ̀ yilə,⁹dɔbrɛ́ ń zɔ ǹdə́ Abəraham mɔ́, ǹdə́ nyí rí ń bwəl Yəzakɛ nɛ mɔ́ ; ¹⁰n zɛ̃̀ n kə́ n bwérhé n byili ni Zhakɔbɛ nɛ, nə yə̀ dɔbrɛ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe Esərayɛl yil mú, ¹¹n wɔ̀ : À m’a pɔ̃́ Kanaã tənà yá, á la cìnú ǹdə á cəl kɔn ta.¹²Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ bə̀ y’à bə já yé, bə̀ y’à wɔ́ zhələ námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ tənà y wa, ¹³Sə bə̀ y’à n’ê zhə̀l tə̀nà w bə lyɛ̃ bə vò è dõ wẽ́, bə vò pyɔ̌ sõ bə lyɛ̃ bə vò ń dõ sõ ;¹⁴Bə̀k’á shɛ̀nɛ́ á jɛ̃̀ dwə̀rh lyì bí byɛ̀bɛ́ á cír mó ne yé, s’á bə̀k’á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ à nyì-zwennə bé ne yé ¹⁵! Bə̀k’á shɛ̀nɛ́ á jɛ̃̀ dwə̀rh lyì bí byɛ̀bɛ́ á cír mó ne yé, s’á bə̀k’á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ à nyì-zwennə bé ne yé !¹⁶N zɛ̃̀ n ce nɔrh tu tənà y wa, n cə̀r kɔn dɛ̀bɛ́ dwí gakó lò mà ń wɛ̀rhɛ́ sə́ nə ǹ nyí-kùjú mú yé né. ¹⁷N zɛ̃̀ n twĩ̀ bal mə̀dù bə sono : Zozɛfu bə̀ yè mo ǹdə yóm ta.¹⁸Bə zə mɔ bə lyẽ ń nèsé kẽkẽ, bə ce se cɔ̌brɛ wẽ́, ¹⁹kɔn m’e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Zozɛfu yà ń byili mú, èta bə̀ lwar bə̀ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Bə-zhɔ-zhe y’ǎ byili mu mú wɔ́ zhənà.²⁰Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ mɔ́ ce bə lwə̌r nyáná nɛ́ ń nèsé ne, pyɔ̌ ǹ yà ń cǐ dwə́ né púlə́ púlə́ mó ce bə vǔr mo. ²¹N zɛ̃̀ n kwè mo n cĩ́ ń wɔ́ ń kɛ̀lɛ́ yó-cə́bal, n ce ń cǐ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó, ²²mùnì ga n ŋwɛ̀nɛ́ ń nə́ ń zal ń kwã-lyì bí ń lyẽ ǹdə ń gə́ nə́ ń yǎl nɛ́, sə n cèrhè surhə né ń cɔ w yé né cìnə́ bé ne. ²³Wɔ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Esərayɛl zɛ̃̀ e bə̀ Ezhipyi, Zhakɔbɛ lyɛ̃ n vò n jòm Sham tənà y wa.²⁴Yi ń dwí rí lùlì y pù dɛ̃́dɛ̃́, rə̀ zhe jàn nánfɔ̀lɔ̀ du rə̀ zwə̀ bé. ²⁵Yi zɛ̃̀ rə lyə́r tənà y lyì bí wun ní, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê jí zùùri ǹdə́ Yi dwí rí, bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ rɛ. ²⁶Yi zɛ̃̀ rə twĩ̀, rə̀ tùntùnnə Muyiisi, ǹdə́ Arɔ̃ mɔ́ rə̀ y’à cír mó bə̀ sono. ²⁷Muyiisi ǹdə́ Arɔ̃ zɛ̃̀ bə wɛ̀rhɛ́ wò-jààrɛ bə̀ cəcəl wa, bə̀ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ Sham tənà y wa.²⁸Yi zɛ̃̀ rə twĩ̀ cə-byṹ o bə̀ o pyi bi, sə bə̀ yə̀ yó-kùlù wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cilu yé. ²⁹Yi ce bə̀ nàná bɛ́ lyə́r bə jǐrh jal, rə ce bə̀ mɔ́mɔ̌sɛ́ cì. ³⁰rə ce nyàswəəle du tɛ̃́ rə sú tənà yá, rə lyɛ̃ rə vò pyǎ bɛ́ jìsí wẽ́.³¹Rə zɛ̃̀ rə zɔ̀m, zɔ̀rh ǹdə́ sə swã̀ j’a du tɛ̃́, kǎrsɛ myɛ j’a du sə sú bə̀ jààsɛ́ gakó wẽ́. ³²Rə̀ dwà y yẽ̌ nɛ̃̌ nyɔ́ nɛ e k’a nyɔ̀ shìmì, rə ce myìn-zhù j’a sú tənà y wa. ³³Rə gu sɛ̃́-cèmé né ǹdə́ épyùúlí, rə jǐrh bə̀ cèmé né cɔ w mɔ́ rə ló tɛ̃́.³⁴Rə zɛ̃̀ rə zɔ̀m, səsɛ̀mɛ̀ nánjə̀jóló lò wàr ń la gál j’a du tɛ̃́, ³⁵nə j’a jí tənà y gɔ w gakó, ǹdə́ bə cɛsɛ́ cèmé né byǎ bɛ́. ³⁶Rə gu bə̀ byì-cɛsɛ́ gakó tənà y w mɔ́, bə̀ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ j’a zɛ̃̀ bə zɛ̃́ bə zə bə̀ bɛ́lɛ́ jàn rɛ́ bə lù mú.³⁷Rə̀ ce rə̀ dwí rí zə sə̀byi-shɔ̃̀ ǹdə́ sánə́má rə m’e du Ezhipti ní, sə rə̀ kwálsɛ́ wẽ́, lò mə̀dù ga cìcì yə̀ ń nà mà yé. ³⁸Ezhipti lyì bí wu zɔ nyàn bə̀ dwi rí y yilə, bə̀ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ y kɛ̀bɛ́ è y’à zhe be bə̀ yil mó y’à já dɛ̃́dɛ̃́. ³⁹Cɛ y gə lɔ́wá, Yi ce ébɔ̃ pú bi, sə cɛ y gə yìì rə ce myǐn du mə̀ pwẽ̀ ré yěr be.⁴⁰Bə zɛ̃̀ lwə̀l kùjú Yi ni, rə ce nə̀pàrpǎr shí dɛ̃̌ rə ló tɛ̃́ rə pə bɛ, rə ce búrú shí dɛ̃̌ o bə̀ rə pə bɛ bə dɔ̃̀ bə sú. ⁴¹N pul pàtá nəkulu, nɛ̃̌ du mə dùr tɛ̃́ ; mə̀ pyě tɛ̃́ cə-da wẽ́ ǹdə wɔ bwǐ nɛ̃̌ ta. ⁴²Bə̀ ń lyǐrh ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń zɔ̀m ǹdə́ ń tùntùnnə Abəraham mɔ́ yò.⁴³Yi ce ń dwí rí du Ezhipti ní ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, rə̀ lyì bí rə̀ cír du wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ bubwéése cəcəl wə. ⁴⁴N pə bɛ tənèsé cɛsɛ́, bə̀ cìní dwə́ né tumə né nə̀ twĩ̀ mú byǎ bɛ́, ⁴⁵mùnì ga bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń kɛ̃ n pɛ mɔ́ ta, sə bə zwẽ ń nyə́ né ń pɔ mɔ́. Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 106

¹Zǔl-nǝ Bǝ-zhɔ-zhe! Zǔl-nǝ Bǝ-zhɔ-zhe, bǝ̀ ń càn, ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé! ²Mɔ̌ lò ń mà n zɔ̀m Bǝ-zhɔ-zhe tùm-fwààlɛ́ n byili? Wɔ̌ ń mà n bwǝ̀l ń zǔl mó gakó n byili?³Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zwẽ ń nyə́ né mó, bə̀ n’ê twĩ̀ cángá tumə né twéé twéé mó ! ⁴Bə-zhɔ-zhe, tə̀ ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yil ń lyǐrh à yò ǹ dwí rí yilə ! tə̀ rə̀myɛ́ yil ń lyǐrh à yò, sə́ sɛ̃ ǹ dwí rí ni, ⁵mùnì ga a nə ǹ lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ cír mó bə̀ zhe wu-nyɔ̃̀, sə ǹ dwí rí wu-nyɔ̃̀ w ce a tó re a fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ !⁶Nə́ dówə́ ǹdə nə́ dabá ta, nə́ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, nə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn yé. ⁷Nə́ dabá yə̀ bə̀ yala nɛ́ zhìlì bə sú màmyaarhɛ ǹ wɛ̀rhɛ́ Ezhipti ní mú kùr yé, bə̀ swě ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w nánfɔ̀lɔ̀ w yò, bə̀ yə̀ ǹ nyí ni zwẽ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni yé, nə̀kwə̃̀ y nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni mú. 8 Sə Yi vwǎrh bɛ rə̀ yil ré jàn yilə, rə̀ m’e byili rə̀ jàn nánfɔ̀lɔ̀ wá.⁸Sə Yi vwǎrh bɛ rə̀ yil ré jàn yilə, rə̀ m’e byili rə̀ jàn nánfɔ̀lɔ̀ wá. ⁹Rə zə lyim rə bú nə́kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá, ò nɛ̃̌ mɔ́ wĩ o kù ; rə ce bə tó ò wẽ́ bə vò bə lyɛ̃ ǹdə wɔ́ gɔ-elũ èpòlò w ta.¹⁰Rə̀ vwǎrh bɛ lò mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń bwí ǹdə́ bɛ mɔ́ jɔ̃̀ wa, rə̀ zwẽ be zù-bal mɔ́ ŋwɔ̀nɔ́ w jɔ̃̀ wa. ¹¹Sə nɛ̃̌ mɔ́ zɛ̃̀ mə mɔ́lɛ́ bə̀ zwə̀ be, mə̀dù ga yə̀ lú yé. ¹²Bə zɛ̃̀ bə zwẽ nyí bə̀ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wɔ́ zhə̀nà, bə̀ zɛ̃̀ bə nún bə zǔl ré.¹³Kɔn yə̀ dɛnɛ ǹdə́ bə̀ swě Yi tumə né rə̀ twĩ̀ ní mú yò, bə̀ t’â zwẽ nyí bə̀ Yi m’a pyìrh kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ byili bə̀ la wɔ̀rhɔ̀ mɔ́ yé. ¹⁴Bə zhì gɔ-elũ èpòlò w gàà mɔ́, bə yẽ̌ shilə námməlwǎlsɛ́ zù bə̀ wẽ́, bə zɛ̃̀ bə zhẽ̀ Yi gɔ-elũ èpòlò w wẽ́. ¹⁵Yi zɛ̃̀ rə pə bɛ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ bə̀ lwə̀l re mó ; rə̀myɛ́ kwã nɛ́ rə zɛ̃̀ rə ce címí kɛ̀bɛ́ è n’ê zal lò ǹ kwɛ̀rɛ̀ mɔ́ zə bɛ.¹⁶Bə zɛ̃̀ bə zhì bə̀ zúlə́ y gàà w bə̀ n’ê dùr Muyiisi ǹdə́ Arɔ̃ bwɛ̃̌, Muyiisi mú mɔ̀bɔ́ Bə-zhɔ-zhe cír mó. ¹⁷Rə̀myɛ́ ce, cɛ y j’a kàr bɔ̀l e lyì Datã, e pú Abyəram myɛ lyì bí tɛ̃́ ; ¹⁸Myǐn kwɛ̃́ bə̀ lyì bí, myìn-zhù jí lyì-bəlwǎlsɛ́ gakó.¹⁹Bə zhì Orɛbɛ nɛ́ bə zwìrhì nũ̌-bòlò, bə zɛ̃̀ bə wùlì nũ̌-bòlò w nyɔrhɔ w bə̀ zwìrhì mú yé né, ²⁰bə zə nɔ̃ w ò n’ô dɔ̀m gɔ w mɔ́ bə m’e lyə́r bə̀ zùwə́ yə́. ²¹Bə swě bə̀ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ vwǎrh bɛ mɔ́ yò, Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ tumə né nánfwààlɛ́ Ezhipti ní mú,²²rə̀ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ́ Sham tənà y w mɔ́, rə̀ wɛ̀rhɛ́ wò-jààrɛ́ nə̀kwə̃́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó mó, bə̀ swě ywẽ̀ né rə̀myɛ́ mɔ́ gakó yò. ²³Yi zɛ̃̀ rə wɔ̀ bə̀ rə̀ la bɛ gu lyɛ́lyɛ́ ; rə̀myɛ́ yò né, Muyiisi mú rə̀ cír mó, zɛ̃̀ n zhì rə̀ yé né n lwə̀l ré, mùnì ga n ce rə yẽ̌ rə̀ lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w rə̀ kwè mó ne, rə̀ bə̀k’a zhìlì bi yé.²⁴Bə cẽ tənà y kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nyɛ̀ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó yò, bə̀ yə̀ nyí zwẽ bə̀ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wɔ́ zhə̀n yé, ²⁵bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê ŋwúŋwùní bə̀ kwə̀ə́rhé wẽ́, bə̀ yə̀ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cili yé.²⁶N zɛ̃̀ n zhẽ̌ ń jɛ̃̀ n bwəl nyí ń la ce bə ló tɛ̃́ gɔ-elũ èpòlò w wə, ²⁷ń la ce bə nɛ̀mɛ́ nɛ myɛ ló tɛ̃́ tənèsé cəcəl wə, sə bə làà tɛ̃́ tənèsé wẽ́.²⁸Bə̀ y’à zɛ̃̀ bə̀ n’ê cèrhé Baalɛ-Pəwɔrɛ, bə̀ n’ê dɔ̀m vwə̃̀ né bə̀ zwə́l lyì-cùùrí yil mó nàmá bɛ́. ²⁹Bə zə bə̀ tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ bə tò Bə-zhɔ-zhe lyim rí ni, ce nyəlɛ j’a tu bə̀ yó nə̀ n’ê zal bɛ³⁰Rə̀myɛ́ yó né, Fyine já n zɛ̃̀ n kwɛrhɛ yò w Yi dɔbrɛ́ shò kwã nɛ́, nyəlɛ́ rɛ́ lyì bí ni zal mɔ́ j’a zhɛ̀ ; ³¹rə̀myɛ́ ce Yi j’a nyǐ mú ǹdə wu-cánga cə́bal ta, byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.³²Bə k’e zɛ̃̀ Bə-zhɔ-zhe lyim ni, n tə̀ rə̀myɛ́ yil n pə còrhò-tum Muyiisi ni Mərəba nàná bɛ́ nyí ni ; ³³bə̀ bə̀ y’à cɔ̀ Muyiisi wu ni dɛ̃́dɛ̃́ ce ń yà ń kə́ ń wàr ń púr ń nyí ń zɔ̀m pamparɛ̃ɛ̃ yé. ³⁴Bə̀ y’à t’â cɔ̀ dwə́ né ǹdə Bə-zhɔ-zhe gə́ pɔ bɛ nyí bə̀ bə̀ cɔ̌ nɛ nɛ́ yé. ³⁵Bə zə bə̀ cìn bə gùlí tənèsé lyì bí ni, bə̀ n’ê tó be bə̀ cèrhè bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né tũ̌. ³⁶Bə cèrhé bə̀ wò-zwə́ə́lé, rə jǐrh pɔ̀mɔ̀ bə̀ yilə ;³⁷bə zə bə̀ byǎ ǹdə́ bə̀ bəkwá bə zwə́l vwə̃̀ bə̀ wò-zwə́ə́lé yó, ³⁸bə ló bə dóó zhe cí jal tɛ̃́, bə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ bəkwábɛ́ jal mɔ́ tɛ̃́, byɛ̀bɛ́ bə̀ zwə́l Kanaã wò-zwə́ə́lé yó mó, lyì-gurnə bé j’a ce tənà y jìmdi. ³⁹Bə tó bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né dɛnnɛ bə ce bə̀ cìn jìmdi, bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né ce bə twĩ̀ fwə̌l tumə.⁴⁰Rə̀myɛ́ yi ní, Bə-zhɔ-zhe lyim j’a zɛ̃̀ myìn-zhù ń dwí rí yó, n kwè ń sə̀pwà lyì bí ǹdə pwarha kɔn ta. ⁴¹N zɛ̃̀ n yǎrh bɛ tɛ̃́ tənèsé lyì bí jɔ̃̀ wa ; byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê jí zùùrí ǹdə́ bɛ mɔ́ zɛ̃̀ bə̀ cǐ bi ;⁴²Bə̀ zwə̀ bé zɛ̃̀ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ bɛ, bə̀ wùlì tɛ̃́ bə̀ ŋwɔ̀nɔ́ w kùr wə. ⁴³Twər nánzhəzhɔ̌, Bə-zhɔ-zhe vwǎrh bɛ ; sə bə̀ cẽ ń nyí shɔ̀nɔ́ yò ǹdə bə̀ gə́ wɔ́ nɛ́, bə zɛ̃̀ bə jǐrh zúzúnú cìnə́ bə̀ lwɛlɛ rɛ́ yilə.⁴⁴Sə Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n nə bə̀ nɔ̀nɔ̀ wá, bə̀ gə́ tú bə̀ n’ê lwə̀l mó yi ni. ⁴⁵N zɛ̃̀ n lyǐrh ń dɔbrɛ́ ń zɔ bə̀ yil mó yò ; n zɛ̃̀ n dùr bə̀ nɔ̀nɔ̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w nánfɔ̀lɔ̀ w yilə, ⁴⁶n zɛ̃̀ n ce nɔ̀nɔ̀ dùr byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ bɛ bə vò yómré jè y mó gakó wẽ́.⁴⁷Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi, vwǎrh nə́ba ! Byẽ̌ nə́ba ń cĩ́ dwã yó tənèsé cəcəl wə, mùnì ga nə́ zǔl ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ mɔ́ yil ré. sə nə́ zə nə́ zùwə́ y nə́ nɔ ǹ sono mó nə́ m’é zǔl mó ! ⁴⁸Bə̀ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ mó, yil ré nə còrhó ! Bə̀ dwə́ né púlə́ púlə́ wál bə̀ : Amɛn ! Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 107

¹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe, bə̀ nyǐ ń càn ! bə̀ ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mó t’â zhɛ̀ yé ²Wɔ́ èta lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ Bə-zhɔ-zhe vwǎrh mɔ́ mɔ́ n’ê wə̀l né, byɛ̀bɛ́ ń zwẽ zù-bal mɔ́ jɔ̃̀ w mɔ́, ³n zɛ̃̀ n ce bə shí tənèsé gakó wẽ́, yi-púrhí ǹdə́ yi-zùr, lũ jə-jə̀jĩ́ sõ ǹdə́ lũ jə̀gwã̀ sõ, n cĩ́ dwã yó !⁴Bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê yiyiri dɛ̃̌ gɔ-elũ èpòlò w bə̀ dúdú, bə̀ bə cɔ nɛ sə bə̀ jòm ò wẽ́ mó, ⁵nɔrh ǹdə́ nə̀nyɛ̀lɛ̀ n’ê gwi bi, bə̀ jàn rɛ́ y’à n’ê yǎl rə zhɛ̀ mɔ́. ⁶Sə bə̀ zúzúnú w wẽ́, bə̀ búbwéé bə ce Bə-zhɔ-zhe ne, n bə̀ n vwǎrh bɛ ; ⁷n zə bɛ n kwè sɔ́má cángá, bə m’e yí cɔ kɔ̀bɔ́ numbyínsí wɔ̌ sə̀ m’a jòm ò wẽ́ mó wə.⁸Bə zɛ̃̀ bə zǔl Bə-zhɔ-zhe, ń wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ ń tũ̀-fwààlɛ́ numbyíní byǎ bɛ́ yil mó yilə ! ⁹Bə̀ ń pɔ nɛ̃̌ numbyíní y kɛ̀bɛ̀ nə̀nyɛ̀lɛ̀ y’à zhe mó ne e nyɔ̃̀ e gu è nə̀nyɛ̀lɛ̀, n pə numbyíní y kɛ̀bɛ́ nɔrh mɔ́ y’à zhe mó ne kùjú e jí e sú. ¹⁰Byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ cə-byín ǹdə́ cu ywə́l wẽ́ mó ! bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ yómre jè ǹdə́ nyáná wẽ́ mó,¹¹bə̀ gə́ y’à cẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zõ yò mó, bə zhɛ̃̀ Dɛ̃̌Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ cícú mú yil mó. ¹²Yi zɛ̃̀ rə ce nɔ̀nɔ̀ zə bɛ bə̀ wun zhìlì ; bə̀ yə̀ lò nɛ n sɛ̃ bə̀ kúrhí yé. ¹³Bə̀ zúzúnú w wẽ́, bə̀ zɛ̃̀ bə búbwéé bə ce Bə-zhɔ-zhe ne, n vwǎrh bɛ bə̀ wu-zhìlù w wẽ́ ;¹⁴n ce bə du cə-byín rí ǹdə́ cu mú ywə́l mó wə, n sə́ bə̀ nyáná nɛ́. ¹⁵Bə zɛ̃̀ bə zǔl Bə-zhɔ-zhe, ń wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ ń tũ̀-fwààlɛ́ numbyíní byǎ bɛ́ yil mó yilə ! ¹⁶bə̀ ń kɔ́ kàmɔ w bwə̀ə̀lé, n sə́ cɛ̌brɛ́ sàfɔ̌r rɛ́.¹⁷Bə surhə zhe cìnə́ bé dwə́ə́ré tumə né ǹdə́ bə̀ lwɛlɛ rɛ́ tumə né ce bə jǐrh zúzúnú cìnə́. ¹⁸Bə̀ y’à n’ê jí kùjúr tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ súsúlú kùjúr rí mú, ce bə̀ y’à n’ê dwə̀rh cu mú bwə̀ə̀lé ne. ¹⁹Sə bə̀ zúzúnú w wẽ́, bə̀ zɛ̃̀ bə búbwéé bə ce Bə-zhɔzhe ne, n vwǎrh bɛ bə̀ wu-zhìlù w wẽ́ ;²⁰N twĩ̀ ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə bə̀ rə wárh bɛ, n ce bə lú bə̀ yə gɔ́rɔ́ w twi yé. ²¹Bə zɛ̃̀ bə zǔl Bə-zhɔ-zhe, ń wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ ń tũ̀-fwààlɛ́ numbyíní byǎ bɛ́ yil mó yilə ! ²²Bə zwə́l nə̀bán-co vwə̃̀ bə pə Yi, bə búbwéé wu-nyɔ̃̀ búbwéése bə m’e bwə̀l Yi tũ̀-fwààlɛ́ yò bə̀ byili !²³Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê jòm bǔ-bwələ né nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́, bə̀ m’ê twĩ̀ nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ mɔ́, ²⁴lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ nɔ Bə-zhɔ-zhe tũ̀-fwààlɛ́ gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w wə.²⁵Yi zɛ̃̀ rə zɔ̀m, zho nánfɔ̀lɔ̀ j’a shí tɛ̃́ o zɛ̃̀, o dom nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̀ mɔ́. ²⁶Mə n’ê zal bɛ mə̀ zɛ̃̀ mə̀ zhə̀l dɛ̃̌, mə̀ k’a zal bɛ mə̀ twí tɛ̃́ gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w wə ; bə̀ kúr j’a cì tɔ̀rɔ̀ zwini rí rə̀ zhe be mó yilə ; ²⁷bə̀ yérh zɛ̃̀ sə́ n’ê jíjílí, bə̀ n’ê tutwi tɛ̃́ ǹdə sɛ̃́ gə́ zhe lò ní ta, bə̀ lwar mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ y’à yě mó gakó j’a jé.²⁸Bə̀ zwini rí wẽ́, bə zɛ̃̀ bə búbwéé bə ce Bə-zhɔ-zhe ne, n vwǎrh bɛ bə̀ wu-zhìlù w wẽ́ ; ²⁹n ce zho w zhì, cɛ jǐrh shɛ́ɛ́, dweme ré rə̀ y’à n’ê wùl mó j’a gu. ³⁰3Bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ cɛ y gə́ jǐrh shɛ́ɛ́ mɔ́ yilə, rə̀myɛ́ yó, Bə-zhɔ-zhe já n zə bɛ́ n byɛrhɛ bə yí bù-cǔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ y’à la ò yó mó yó.³¹Bə zɛ̃̀ bə zǔl Bə-zhɔ-zhe, ń wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ ń tũ̀-fwààlɛ́ numbyíní byǎ bɛ́ yil mó yilə ! ³²Bə cèrhé Bə-zhɔ-zhe dwí rí dwã gùlú w wẽ́, bə zǔl mó náncɛsɛ́ dwã jóló jàà y wa.³³Ń nə́ ń ce bwǐsi wĩ, n ce sə jǐrh èpwə́rə́, n ce nə̀-bùlsi shĩ sə kù cə-kùlì. ³⁴N ce tənà kɛ̀bɛ́ è cɛ y càn è zhe kwàl mɔ́, jǐrh tənà kɛ̀bɛ́ è cɛ y lyə́r è yə̀ nə̀kwə̃̌, ǹdə́ è lyì bí gə n’ê twĩ̀ wu-bárhɛ́ tumə. ³⁵Ń nə́ ń lyə́r gɔ-elũ èpòlò o jǐrh jàà nɛ̃̌ n’ê dùr tɛ̃́ ò wẽ́, n ce cə-kùlì jǐrh nə̀-bùlsi jàà.³⁶N kwè nɔ̀rhna n cĩ́ è wẽ́. N ce e jǐrh cɔ bə̀ jòm. ³⁷Bə zə cɛrh bə dù, bə zhele sɛ̃́-cèmé, nə byì nə ce byǎ bə kwẽ. ³⁸N cĩ́ bwəl bə̀ yó, bə lù byǎ bə pù bə jǐrh nánjə̀jóló, bə̀ vwàmá nɛ́ t’â la kɔ̀rɔ̀ gaga yé.³⁹Zwini rí ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ w ce jàlà bɔ̀ bə jǐrh námpɔ́lɛ́, ⁴⁰Yi ce lyì-fwààlɛ́ jǐrh mɔ̀n kɔna, rə ce bə̀ n’ê yiyiri tɛ̃́ sɔ́má tɛ̀nɛ́ bə̀ la tó yé,⁴¹rə zɛ̃̀ zhẽ̌ nə̀mwà ǹdə́ zúzúnú cìnə́ yó dɛ̃̌, rə vwǎrh bɛ bə̀ nɔ̀nɔ̀ w wẽ́, rə ce bə dwə́ né pù ǹdə vwàmá ta. ⁴²Wu-cángá cìnə́ bé m’a nə rə̀myɛ́, bə̀ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, sə lwɛlɛ rɛ́ nyí rí m’a pyi. ⁴³Bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń zhe surhə sə rə̀-ná-cí dɛ̃̀ ń cìn ǹdə́ ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́, sə n cili Bə-zhɔ-zhe wu-bɔ̀nɔ̀ yò w náàcɛ̀nɛ́.

Chapter 108

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Yi, à wu w jě ! À m’a nún, a dú à dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré : wɔ́ àmyɛ còrhó wə́ !³À dàkɔ̀nɔ́ ǹdə́ à zɔ̃̀, zɛ̃̀-na dɛ̃̌, à m’a zhàrh cə-lár rɛ́. ⁴Bə-zhɔ-zhe ! à m’a zǔl mó dwə́ né cəcəl wə, à m’a nún mú tənèsé cəcəl wə.⁵Bə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w zhə̀l ò wɔ dɛ̃̌ yə né yə́-pɛ̀lɛ́ wa, ǹ zhə̀n rɛ́ vò gaga rə yí éban rɛ́ wa. ⁶Ǎ Yi ! zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ yə né yó, sə ǹ zùwə́ y yə̀ cɛ y yó !⁷mùnì ga ǹ byì-swěnnə bé nə vwǎrh, zwẽ nə́ba ǹdə́ ǹ jə̀jĩ́ yə́, sə zwẽ nə́ lwə̌l mó ! ⁸Yi zɔ̀m rə̀myɛ́ yò rə̀ jì y w rə wɔ̀ : à m’a jí bɛlɛ, à m’a tə̀ Səshɛm, a mɛrhɛ Sucote vɔlɔ wá ;⁹Àmyɛ́ à cǐ Galadɛ ǹdə́ Manasɛ ; Efərayɛl wɔ́ à pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú, Zhəda zɛ̃̀ ń wɔ́ à pyɛ̀lɛ̀ də̀-dɔ̀lɔ̀ wá ; ¹⁰Mɔwabɛ wɔ́ à nɛ̃̌ shɔ nə̀bwɛ́nɛ́ à n’â shɛ nɛ̃̌ è wẽ́ ; wɔ́ Edɔm yó à n’â dol à nə̀cìlə́ né ne ; wɔ́ Fələsətɛ̃́bá yó à n’â bya à búbwéé ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nɛ́ !¹¹Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n zə nɛ a vò cɔ w kɔ̀bɔ́ ò zhe jàn rɛ́ mɔ́ w mɔ́ ? Wɔ́ mɔ̌ ń mà n zə nɛ a vò Edɔm mɔ mɔ́ ? ¹²Ǎ à Yi ! è nə də̀ ǹmyɛ́ nà, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ cìrh nə́ba ń ce kwã nɛ́ mɔ́ nà, ǹ kə́ ǹ tá ǹ tó nə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ ǹ dwi mú nà ? ¹³Bə̀ ń ń sɛ̃ nə́ kúrhí nə́ zwini rí wẽ́ ! Bə̀ numbyíní sɛ̃ɛ̃́ wɔ́ kɔn nánfò.

Chapter 109

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nyǎ. Yi, wɔ́ ǹmyɛ́ à n’â zùlə́, ce ǹ bə̀k’á shĩ̌ ń nyí gaga yé ! ²Nyǐ bə̀ zɔ nyìnù nyə́ né námməlwǎlsɛ́ bə̀ la m’e bú ǹdə́ nɛ, bə̀ zɔ kɔma mə̀jòlò bə̀ m’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ. ³bə zɔ zɔ̀mà ǹdə́ nə̀ swẽ̌ bə m’e kə́kɛ́lɛ́ nɛ, bə̀ m’ê bwí ǹdə́ nɛ nánfò rə̀ bə kùr zhe yé.⁴bə̀ wɔ́ à zwə̀, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à j’à só be ; sə àmyɛ́ wɔ́ Yi cã̌ nɛ à zhe né à yi-co wẽ́. ⁵Wɔ́ lwɛlɛ bə̀ n’ê càrh nɛ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yilə, bə̀ n’ê càrh nɛ zùùri à sónó w yilə.⁶Pə-na mɔ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ nɛ e cìní, sə cà cir-nə bə̀ n zhì ń jə̀jĩ́ ni ! ⁷Bə̀ gə tú bə̀ tú ń bùrsi kɔ́ yi ni, sə́ pɔ̃ dóó, rə̀myɛ́ yi ní ń yi-co w m’a jǐrh yə̀-bəlɔ̀lɔ̀ ń yilə⁸ce ń dwã nɛ́ t’â la nánzhəzhɔ̌ yú yé, sə lò dõ kwè ń jàà y n twĩ̀ ń jàà wa ! ⁹mùnì ga ń bə̀sɔ́ná jǐrh bə̀tǎlsɛ, sə ń kɛ̃ jǐrh ejə̀-kɛ̃ ! ¹⁰Sə ń bə̀sɔ́ná bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ n’ê yiyiri tɛ̃́ bə̀ m’ê lwə̀lə̀, bə̀ vò kwã gaga bə̀ jì-bwə̀r ré nyí ní, bə pyà kùjú bə jí !¹¹Sə ń jim cə́bal bə̀ n zə mɔ n zwẽ ń kɔn dɛ̀bɛ́ ń zhe mó, sə zhələ myɛ shí ní bə b’e búbú ń wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń twĩ̀ n nə mɔ́ ! ¹²Sə lò lò bə̀ká n cĩ́ ń yə́-zhìl ń wẽ́, ń bə̀tǎlsɛ́ myɛ nɔ̀nɔ̀ bə̀k’a zə lò lò yé ; ¹³Sə ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ jé tɛ̃́ cɛ yó, lò lò bə̀ká n zɔ̀m bə̀ yil ré lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ bàn rə̀myɛ́ kwã nɛ́ sono yé !¹⁴Sə ń dabá lwɛlɛ rɛ́ yò w j’â n’ê lyǐrh Bə-zhɔ-zhe yé né, sə bə ná myɛ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w bək’a shàrh gaga yé ! ¹⁵Sə dɛ̃ gakó bə̀ lwɛlɛ rɛ́ j’â zhǐ Bə-zhɔ-zhe yé né, ń yò lyǐrh j’a jé tɛ̃́ cɛ yó. , ¹⁶Bə̀ ń yə̀ nɔ̀nɔ̀ dǔr zal yé, ń nwɛ̀nɛ̀ zúzúnú ǹdə́ bə lò zhe cìnə́, kɔn m’e vò e yí n gu numbyíní kɛ̀bɛ́ è wu w zhìlì mú !¹⁷Wɔ́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ ń yà ń só : wɔ́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ è m’a jòm ń yó ! ń yà ń bə só sə n bwəl bwəl cɛ̀nɛ̀ n pə lò ne yé : Ce ń mà n zə nyan ǹdə́ bwəl náàcɛ̀nɛ́ ! ¹⁸Ǹ mà n zù bwəl námməlwɛ̀lɛ́ y ǹdə ń gàmə̀zwǐ ta, rə zù ń wẽ́ ǹdə nɛ̃̌ ta, rə yə̀ ǹdə nwə̃̌ ta ń kúr rí wẽ́ !¹⁹rə yə̀ gàmmə̀-lyɔ̀nɔ̀ n pyìlì, rə yə̀ cã̌-tɔ̀nɔ̀ n lyẽ ń cã̌ nɛ twéé twéé ! ²⁰Bə̀ rəmyɛ́ yál kwǎndɛ, Bə̀-zhɔ-zhe la mə n kwɛ̃̌ à zwə̀ bé, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m wu-bárhɛ́ zɔ̀mà bə̀ pɛ nɛ mɔ́ !²¹Sə Bə-zhɔ-zhe, à Cǐnnə, ǹmyɛ́ twĩ̌ ǹ yil ré yil ń pə àmyɛ́ nɛ, vwǎrh nɛ, bə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w já ! ²²Àmyɛ́ wɔ́ zúzúnú ǹdə́ bə lò zhe cí, à wu w zhìlì à wẽ́. ²³À n’â lyɛ̃ à la ǹdə wɔ́ ywə́l mə̀ círhí ta, bə̀ jì ni ǹdə səsɔ̃̀ ta.²⁴À lyẽ à nyí, a jòm à nə̀dwə́nə́ yó, a kwɛ̀rɛ̀, à jàn rɛ́ k’ê bə já yé, ²⁵À jǐrh cìzhìl kɔn bə̀ yilə, nyǐ bə̀ n’ê zhízhí bə̀ ywẽ́.²⁶Bə-zhɔ-zhe, à Yi, bə̀ ń sɛ̃ nɛ, ń vwǎrh nɛ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w wẽ́ ! ²⁷Bə-zhɔ-zhe, mùnì ga bə lwar, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ jɛ̃̀ y è wɛ̀rhɛ́ èta !²⁸Bə̀myɛ́ gə bwəl bwelé námməlwɛ̀lɛ́, ǹmyɛ́ wɔ́ bwəlé náàcɛ̀nɛ́ ǹ nə́ ń bwələ ; bə̀ gə zɛ̃̀, bə̀ m’a jí cìzhìlə̀, sə ǹ tùntùnnə mó mà n fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. ²⁹Bə̀ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ zə à zwə̀ bé, sə bə zù bə̀ cìzhìl ré ǹdə kàmmə̀zù-èdɔ̀lɔ̀ ta !³⁰À m’a zə à nyí a zǔl Bə-zhɔ-zhe a ce dɛ̃̌dɛ̃̌, à m’a cèrhé mó lyì nánjə̀jóló cəcəl wə ; ³¹Bə̀ ń zhe nə̀mɔ̀ mɔ́ ń jə̀jĩ́ wə, mùnì n vwǎrh mɔ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê kɛ́ ń bùrsi bə̀ pɛ mɔ dóó mó jɔ̃̀ wa.

Chapter 11

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Davyidi nyǎ. Wɔ́ Bə-zhɔ̌-zhe sono à shòò jàà y ŋwɛ́nɛ́. È nə wɔ́ byè yil á nə wɔ̌ à m’ǎ wɔ̀ nɛ : Dǔr-nə á vò á pyàr rɛ́ wẽ́ ǹdə kúmí ta ? ²Nyìwé, lyì-bəlwǎlsɛ pàm bə̀ twã yá, bə̀ co bə̀ cam rɛ́ myã́ y nyíní ni, bə myə̀lɛ́ bə vwɛ̃, cə-byín wẽ́, bə̀ la lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ wu-cángá cìnə́ bé tɔ.³Wẽ̀ ré kùrə̀ né gə jǐrh rə̀ ló tɛ̃́, sə wu-cángá cə́bal mɔ́, wɔ́ etər ń nə mà n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ? ⁴Nyǐ Bə-zhɔ̌-zhe ŋwɛ́nɛ́ ń sə̀pwà jì y wə, ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y ŋwɛ́nɛ́ Arəzana wa ; ń yírhə́ n’ê nyǐ, ń nə́ ń kámsɛ ń yirhə́ ń nyǐ numbyíní byǎ bɛ́ wun ní.⁵Bə-zhɔ̌-zhe nə́ ń nyǐ wu-cángá cí wu wə ; ń nə́ ń súl lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń wu nyɛ̀ jàn tumə né wẽ́ mó. ⁶Ń nə́ ń ce myìn-cala ǹdə́ myǐn ǹdə́ zho bárhɛ́ nyɔ̀ lyì-bəlwǎlsɛ́ yó ; wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ bə̀ cəl kǎzɔ̌m bə̀ la nyɔ́ bə pə dwã nɛ mɔ́. ⁷Bə̀ Bə-zhɔ̌-zhe wɔ́ cángá cə́bal, ń só cángá tumə né ; rə̀myɛ́ ce, wɔ́ wu-cángá cìnə́ bə̀ n’ê nɛ rɛ.

Chapter 110

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ à Cǐnnə mó ne : Bə̀ ń jòm à jə̀-jĩ́ ni, kɔn m’e yí a ce ń nɔ̀ ǹ zwə̀ bé ǹ nèrh kùr wə.²Bə-zhɔ-zhe mà n wɛ̀lɛ̀ ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀-dɔ̀lɔ̀ w ŋwɔ̀nɔ́ wa : Ǹ m’a jí pyɛ̀lɛ̀ ǹ zwə̀ bé cəcəl wə ! ³dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ dwã yó cṹ búlə́ né bú yil mú, ǹ dwí rí m’a zə paánsɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ́ Yi nyɛ̌rh ǹdə́ jàn nánfɔ̀lɔ̀, rə tó nəkɔkɔlɛ nɛ rə bà, ǹ ébwá-dàlá bɛ b’a bə̀ ǹ sono ǹdə myɔ̀nɔ̀ ta.⁴Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń bwəl nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́, ce ń ń nyí rí t’â la kwǎrh gaga yé : Ǹ yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə, ǹdə Mələsədɛkɛ ta.⁵Cǐnnə mó, ń zhǐ ǹ jə̀jĩ́ ni mú, nə́ ń lwé pyǎ tɛ̃́ n nɔ̀ bɛ tɛ̃́ n bɔbɔlɛ ǹ lyim gə zɛ̃̀ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀. ⁶Ń nə́ ń pɛ còrhò-tum tənèsé cəcəl w ǹdə́ cángá : cùùri j’a sú cə-yala nɛ́ gakó wə ; n nɔ̀ yó-kwə́ə́le (pyǎ) tɛ̃́ n bɔbɔlɛ tənà y gakó wẽ́.⁷Ń nə́ ń zhə̀l ǹdə́ ń nə́ ń nywɛ̀ nɛ̃̌ bǔ wə : Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce ń nə́ ń zhẽ̌ lò yó dɛ̃̌.

Chapter 111

¹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe ! À m’a zǔl Bə-zhɔ-zhe ǹdə́ à wu gakó, wu-càngá cìnə́ dwã joló w wẽ́, ǹdə́ dwã-gùlú w jàà wa. ²Bə-zhɔ-zhe tumə né wɔ́ tumə nánfwààlɛ, nə̀ n’ê pyà lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ só ne mó. ³Bə-zhɔ-zhe tumə né wɔ́ jə́jɔ̀mɔ́ ǹdə́ cɛ̀nɛ̀ tumə, ń cángá tumə né j’â ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ gaga nə̀ t’â zhɛ̀ yé.⁴Ń wɛ̀rhɛ́ wò-jààrɛ, rə̀ yò t’â la sǒ yé, Bə̀-zhɔ-zhe wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr ǹdə́ zúzúnú cə́bal sanna. ⁵Ǹ pɔ kùjú lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ mɔ́ nɛ ; ń nə́ ń lyǐrh ń dɔbrɛ́ ń zɔ mɔ́ yò twéé twéé. ⁶Ń twĩ̀ tumə n byili ń dwí rí ni bə̀ ń zhe jàn, ń gə́ zwẽ tənèsé n pə rɛ, sə̀ wɔ́ bə̀ cəl kɔn mɔ́ yilə ;⁷Ń tumə né ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ n’ê byili bə̀ ń wɔ́ zhə̀n ǹdə́ cánga cə́bal ; ń nyə́ né ń pɔ mɔ́ gakó wɔ́ zhə̀nà, ⁸nə̀ zhǐ nə̀ nà y yó byinə nə̀ bə zhɔ̌ yilə, ń pɔ nɛ zhə̀n ǹdə́ cángá wẽ́. ⁹Ń twĩ̀ vwǎrh mɔ́ mə bə̀ mə zwẽ ń dwí rí, ń zə dɔbrɛ ǹdə́ rɛ n cĩ́ ri rə̀ zhǐ byinə nə̀ bə zhɔ̌ yilə ; ń yil ré càn rə̀ bə dõ zhe yé.¹⁰Bə-zhɔ-zhe nyɔ̀mɔ̀ w wɔ́ surhə né lwar nə̀ kùr-jirə́ yə́; lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ ǹdə surhə né gə́ n’ê byili ní mú, wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ lɔ́ lárma mɔ́ páá mɔ́. Bə-zhɔ-zhe zǔl mó j’a ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga yilə.

Chapter 112

¹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe ! Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nyàm Bə-zhɔ-zhe, ń wu nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ ń nyə́ né, n zɛ̃̀ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n’ê byili ní mú. ²Rə̀-ná-cí nɛ̀mɛ́ nɛ́ m’a zə jàn cɛ yó, Yi m’a cĩ́ bwəl wu-cángá cə́bal byǎ bɛ́ yó.³Ń sõ kɛ̀lɛ́ y w wɔ́ cìn-nɛrɛ́ ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ rə̀ m’a yə̀ è wẽ́, sə wu-cángá tumə né m’a j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga yilə. ⁴Pwẽ̀ m’a du cə-byín wẽ́ wu-cángá cìnə́ yilə, ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nɔ̀nɔ̀ dùrnə, ǹdə́ kúrhí sanna bɛ́ yilə. ⁵Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń dùr lò nɔ̀nɔ̀, n já ń nə́ ń jìmì ń dõ né mó, ń nə́ ń twĩ̀ ń tumə né nə̀ tó ǹdə Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ n’ê byili ní !⁶Bə̀ rə̀-ná-cí tá ń la ń nà mǎ gaga yé, bə̀ t’â swě wu-cángá cə́bal yò gaga yé. ⁷Ń gə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ yò kɔ̀bɔ́ ò bə càn gə bànà, ń wu t’â zɛ̃̀ yé ; bə̀ ń wu w zhǐ kẽkẽ ; ń zhe Bə-zhɔ-zhe zhə̀nà.⁸Ń wu w zhǐ kẽkẽ ; ń tá ń dùr ywẽ gaga yé, ń já ń zhǐ ń mə́ ń nyǐ ń zwə̀ bé ń yé né. ⁹Ń nə́ ń pɛ ń kɔn nánzhəzhɔ̌ nə̀mwà nɛ ; ń cángá tumə né jà nə̀ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ; ń yó n’ô zhẽ̌ dɛ̃̌ ǹdə́ zùwə́.¹⁰Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ gə n’ê nyǐ mu, è lyim zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì, è n’ê dɔ̀m è yə́lə́ dwã nɛ, myǐn n’ê jí è wẽ́ ; wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ lyì-bəlwǎlsɛ́ n’ê yǎl mɔ́ n’ê jé tɛ̃́.

Chapter 113

¹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe ! ámyɛ̌ Bə-zhɔ-zhe tùntùnnə bé ! zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe mó, zǔl-nə ń yil ré ! ²Bə̀ Bə-zhɔ-zhe yil ré nə còrhó, èlǎsɛ̃́ ǹdə́ twéé twéé gakó yilə !³Cèrhé-nə Bə-zhɔ-zhe yil ré, nəkɔkɔ́lɛ́ e m’e yí dədɛ̀nɛ́ ! ⁴Bə-zhɔ-zhe wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ du tənèsé gakó, ń zùwə́ y wɔ dɛ̃̌ yə né yó wə̀.⁵Wɔ́ mɔ̌ ǹ mà n nyɛrhɛ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí ? Ń jàà y ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yə né w gaga ; ⁶ń jě gàà mɔ́ n lwəl ń nə́ ń nyǐ dɛ̃̌ yə́ né ǹdə́ tɛ̃́ cɛ y yó.⁷Wɔ́ cə-shó w wẽ́ ń nə́ ń vùr nə̀mɔ̀ mɔ́ nɛ́, wɔ́ pùlú w wẽ́ ń nə́ ń vùr bə lò zhe mó né, ⁸n zɛ̃̀ n ce bə tó lyì-fwààlɛ nɛ bə jòm, bə tó ń dwí rí lyì-fwààlɛ́ nɛ bə jòm.⁹N pə ń jì y kə-eju ni o zù, n ce kə-eju w jǐrh wu-nyɔ̃̀ cə́-kɛ̃ ń byǎ cəcəl wə. Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 114

¹Esərayɛl byǎ bɛ́ gə́ du Ezhipti ní, Zhakɔbɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ gə́ du dwí rí rə̀ də̀ bə̀myɛ́ dwí mú wẽ́ mó kwã nɛ́, ²Zhidə jǐrh Yi jì, Esərayɛl jǐrh Yi jàà.³Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nə mɔ o dùr, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nə mɔ e kwɛ̃̀ e vò è kwã nɛ́, ⁴Pyàr rɛ́ zɛ̃̀ rə̀ n’ê fwɛ̃́ ǹdə pyì-byerh ta, pyǎlsɛ n’ê fwɛ̃́ tɛ̃́ ǹdə bɔ̀-bwǎlsɛ ta.⁵Nə̀-fɔ̀lɔ̀, wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ zhe mó ǹ mə́ ǹ dùrə̀, Zhɔrdɛ̃ bwǐ, wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ zhe mó ń mə́ ń kwɛ̃̀ ǹ la ǹ kwã nɛ́ mɔ́ ? ⁶Pyàr, sə wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ zhe ába á m’á fwɛ̃́ tɛ̃́ ǹdə pyì-byər ta mɔ́, sə ámyɛ pyǎlsɛ́, byè rə̀ zhe ámyɛ nɛ á m’a fwɛ̃́ tɛ̃́ ǹdə bɔ̀-bwǎlsɛ ta mɔ́ ? ⁷Cɛ, kəkə Cǐnnə mó yé né ! Zhakɔbɛ Yi rí yé né :⁸Ńmyɛ̌ ń nə́ ń lyə́r pàtá nəkulu, nə̀-bùlì du nɛ̃̌ mə̀ n’ê dùr tɛ̃́.

Chapter 115

¹Bə-zhɔ-zhe, nyǐ è də̀ nə́myɛ̌ yil yé, nyǐ è də̀ nə́myɛ̌ yil yé, ǹmyɛ́ wírí ń pə ǹ yil zùwə́, nyǐ wɔ́ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w yilə, nyǐ wɔ́ ǹ zhə̀n rɛ́ yilə ! ²È nə wɔ́ bə̀kɔ́n yilə, tənèsé lyì bí m’a zɛ̃̀ bə la wál : Wɔ́ yẽ̀ myɛ̌ bə̀ Yi rí ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ ?³Nyǐ nə́myɛ̌ Yi rí ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arəzana w rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ ǹdə rə̀ gə́ n’ê yǎl nɛ́ gakó. ⁴Sə bə̀myɛ́ cèmé né wɔ́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánnə́má, nə̀ wɔ́ numbyínsí jɛ̃̀ è wɛ̀rhɛ́ nɛ.⁵Nə̀ zhe nyí, nə j’à t’â zɔ̀m gaga yé, nə̀ zhe zhã̌ nə j’à bə kaka nyɛ̌ gaga yé, ⁶nə̀ zhe myə̀lə́, nə j’à bə kaka lwẽ́ nyɛ̌ gaga yé,⁷nə̀ zhe jɛ̀rh, nə j’à t’â dwə̀rh kaka yé, nə̀ zhe nèrh, nə j’à t’â zhə̀l gaga yé, cəl t’â shí nə̀ byã kùr rə̀ dwi yé. ⁸Nə̀ nyɛ̌ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́ ta, byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ zhí ni mú nyɛ̌ ǹdə nə̀ ta.⁹Sə Esərayɛl, zhí Bə-zhɔ-zhe ne ! bə̀ ń wɔ́ ǹ kúrhí sanna, ǹdə́ ku kɔ̀bɔ́ ò n’ô cə̀r ǹ yé ne búlə́ jàà wa. ¹⁰Arɔ̃ kɛ̀lɛ́ lyì, zhí-nə Bə-zhɔ-zhe ne ! bə̀ ń wɔ́ á kúrhí sanna, ǹdə́ ku kɔ̀bɔ́ ò n’ô cə̀r á yé ne búlə́ jàà wa. ¹¹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’á nyàm Bə-zhɔ-zhe mó, zhí-nə Bə-zhɔ-zhe ne ! bə̀ ń wɔ́ á kúrhí sanna, ǹdə́ ku kɔ̀bɔ́ ò n’ô cə̀r á yé ne búlə́ jàà wa.¹²Bə-zhɔ-zhe nə́ ń lyǐrh nə́ yò : ń mà n cĩ́ bwəl Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y yó, Arɔ̃ kɛ̀lɛ́ y yó, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nyàm mɔ mɔ́, ¹³bə̀sɔ́ná ǹdə́ náncɛrh ga yó ; ¹⁴Bə̀ Bə-zhɔ-zhe mà n ce á nɛrɛ́ y pù, ámyɛ̌ ǹdə́ á byǎ bɛ́ ga yilə.¹⁵Bə̀ Bə-zhɔ-zhe mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y mɔ́ mà n cĩ́ bwəl á yó ! ¹⁶Dɛ̃̌ yə né wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń cǐ ni, n zɛ̃̀ n kwè cɛ y n pə numbyíní byǎ bɛ́ nɛ.¹⁷Nyǐ è də̀ cùù ri rə̀ n’ê zǔl Bə-zhɔ-zhe yé, è k’ê də̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhə̀l tɛ̃́, tənà y kɛ̀bɛ́ lò tá ń zɔ̀m è wẽ́ mó w mó, bə̀ n’ê zǔl Bə̀-zhɔ-zhe yé ; ¹⁸nyǐ wɔ́ nə́myɛ̌, nə́ m’ǎ zǔl Bə-zhɔ-zhe, èlǎsɛ́ kɔn m’e la gaga yilə. Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 116

¹À só Bə-zhɔ-zhe, ń zhã̌ gə́ nyɛ̌ à cəl ré ǹdə́ à lwə̀lə́ y mó yilə. ²Bə̀ ń nə́ ń pyèrhè ń zhɛ̃̌ ń cili à zɔ̀mà nɛ́ ; ce à m’a j’â n’â byẽ̀ mo dɛ̃ gakó kɔn m’e yí à cu.³Cu mú nyə́ná nɛ́ y’à kə́kɛ́lɛ́ à gakó, lú-bɔ̀l mɔ́ ywẽ ré y’à zhe ne ; wu-zhìlù ǹdə́ kɔn rɛ́ rə̀ n’ê yì ni mú, y’à zhe ne rə̀ n’ê jí. ⁴Sə à y’à zɛ̃̀ à n’â byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe yil ré à zhe : Ǎ Bə-zhɔ-zhe, vwǎrh nɛ !⁵Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr ǹdə́ wu-cángá cə́bal, nə́ Yi rí wɔ́ yé-zhìl dǔr cə́bal ; ⁶Bə-zhɔ-zhe nə́ ń yìlì lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ yírh swǐ mú, à y’à wɔ́ zúzúnú cə́bal, sə ń vwǎrh nɛ.⁷Àmyɛ́ m’a k’a vò à shìrhə́ jàà y wa, bə̀ Bə-zhɔ-zhe wɛ̀rhɛ́ nɛ cɛ̀nɛ̀. ⁸Zhə̀nà, ǹ vwǎrh nɛ cu jɔ̃̀ wa, ǹ pɔ́pɔ̌ à yə́-nàná nɛ́, à yə̀ à nà mà yé.⁹ce à m’a vò Bə-zhɔ-zhe yé né, cɛ y kɛ̀bɛ́ lyì-nyìsí ŋwɛ́nɛ́ è yó mó yó. ¹⁰Nyǐ à y’à zhe bùrì, à gə́ y’à zhe b’à wɔ́ zúzúnú cə́bal mɔ́ yi ní mú ! ¹¹À y’à n’â zɔ̀m à wu zhìlù w wẽ́ à zhe : Numbyíní gakó wɔ́ yǔyǔ cə́bal.¹²Wɔ́ etər à nə m’a wɛ̀rhɛ́ nɛ́, a m’a byili Bə-zhɔ-zhe ne cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ à yil mó ? ¹³Wɔ́ vwǎrh mɔ́ kǎ-zɔ̌m mɔ́ à m’a zhẽ̌ a ce dɛ̃̌, a zɛ̃̀ a byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe yil ré ; ¹⁴à pyìrh paánsɛ́ à y’à bwəl sə̀ nyí Bə-zhɔ-zhe ne mó, ń dwí rí gakó yé né. ¹⁵bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí Bə-zhɔ-zhe ne mó, myə̌l ré yò w zù mu dɛ̃́dɛ̃́.¹⁶Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! cili à zɔ̀mà nɛ́, b’à wɔ́ ǹ tùntùnnə, kɛ̃ mɔ́ ń wɔ́ ǹ tùnnə mó byǐ mú ń wɔ́ ǹ tùntùnnə mó mó, ǹ lwə̌r ne à nyáná nɛ́ wẽ́. ¹⁷À m’a zwə́l nə̀bán-co vwĩ̀ a pɔ̃́, S’a byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe yil ré !¹⁸à pyìrh paánsɛ́ à y’à bwəl sə̀ nyí Bə-zhɔ-zhe ne mó, ń dwí rí gakó yé né, ¹⁹Bə-zhɔ-zhe jì y kɔ̀nɔ́ w wa, ǹmyɛ́ Zhərəzalɛm cəcəl wə. Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 117

¹Ámyɛ̌ tənèsé lyì bí gakó, zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe. Ámyɛ̌ dwə́ né gakó, zǔl-nə mo. ²Bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w nə́ yil mó já dɛ̃́dɛ̃́, sə ń zhə̀n rɛ́ j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé. Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 118

¹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe, bə̀ ń càn, ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mó ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé ! ²Esərayɛl lyì : bwə̌l-nə á byili bə̀ ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mó ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé !³Arɔ̃ kɛ̀lɛ́ y lyì : bwə̌l-nə á byili bə̀ ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mó ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé ! ⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ mɔ́ : bwə̌l-na á byili bə̀ ń nɔ̀nɔ̀ dǔr mó ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé !⁵À zhì à zúzúnú w wẽ́ a byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe a wɔ̀ : Bə̀-zhɔ-zhe zwẽ à lwə̌l mó, n zhẽ̌ à yó dɛ̃̌ a nə cìn-cìnú. ⁶Bə-zhɔ-zhe ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ, ce kaka ywẽ bə nɛ zhe yé : e zɛ̃̀ wɔ́ bə̀kɔ́n numbyínsi wɔ̌ nɛ sə̀ la wɔ̀rhɔ́ ? ⁷Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ́ à kúrhí sanna mɔ́, ce à gə nɔ à zwə̀ bé à yé né à n’â fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀.⁸Lò gə pyà ń shòò jàà Bə-zhɔ-zhe sono mó, cɔ̃̀ ǹ zhí numbyíní ni ; ⁹lò gə pyà ń shòò jàà Bə-zhɔ-zhe sono mó, cɔ̃̀ ń zhí lyì-fwààlɛ nɛ.¹⁰Tənèsé gakó tú sə kə́kɛ́lɛ́ nɛ sə ce cəcəl wə, sə Bə-zhɔ-zhe yil ré yilə, à nɔ̀m sɛ tɛ̃́ sə bɔbɔlɛ. ¹¹Sə̀ y’à pú ni tɛ̃́, sə kə́kɛ́lɛ́ nɛ, sə Bə-zhɔ-zhe yil ré yilə, à nɔ̀m sɛ tɛ̃́ sə bɔbɔlɛ. ¹²Sə̀ y’à pú ni ǹdə tùrh ta ; sə sə̀ cù ǹdə wɔ́ sɔr rə̀ y’à kwɛ̃́ myǐn ta ; sə Bə-zhɔ-zhe yil ré yilə, à nɔ̀m sɛ tɛ̃́ sə bɔbɔlɛ.¹³Ǹ yà ǹ cìrh ne ǹ la tɛ̃́ ju, sə Bə-zhɔ-zhe kwɛ̃́ ne. ¹⁴Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ́ à jàn rɛ́, wɔ́ ńmyɛ̌ à n’â zùlə́, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń vwǎrh nɛ.¹⁵Bɛlɛ jú ǹdə́ vwǎrh mɔ́ bubwéése n’ê dwi wu-cángá cìnə́ bé kwə̀ə́rhé wə : Bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe jə̀-jĩ̀ y è n’ê byili ń jàn rɛ́ ! ¹⁶Bə-zhɔ-zhe jə̀-jĩ́ y zhẽ̌ dɛ̃̌ ! Bə-zhɔ-zhe jə̀-jĩ́ y n’ê byili ń jàn rɛ́ !¹⁷À t’â la cú yé, à m’a yə̀ nɛ́, a m’a zɔ̀m Bə-zhɔ-zhe tũ̀-fwààlɛ́ yò a byili. ¹⁸Bə-zhɔ-zhe pɔ nɛ còrhò-tum, sə ń yə̀ nɛ cu jɔ̃̀ w ce yé.¹⁹Pul-nə cángá tumə né jì y bwə̀ə̀lé á pɛ̃ : À la zù, mùnì ga a zǔl Bə-zhɔ-zhe. ²⁰Nyǐ-nə Bə-zhɔ-zhe bwə̀rə̀ yə́ : Wɔ́ èmyɛ́ nɛ wu-cángá cìnə́ bé n’ê tó né bə̀ zwì. ²¹À n’â zǔl mó, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ zwẽ à lwə̌l mó, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ vwǎrh nɛ.²²Nə́kulu w kɔ̀bɔ́ jì-lùrnə bé vùr bə dwĩ̀ kwã nɛ́ mɔ́, wɔ́ òmyɛ́ o jǐrh jì y jàn rɛ́ nə̀kulu wə́. ²³Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe dɛnnɛ rə̀myɛ́ mɔ́ tó né rə bà : Rə̀myɛ́ wɔ́ wò-jɔ̀rɔ̀ nə́ yírhə́ wə.²⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è wɔ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nyɔ̀nɔ̀ ; Bə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yál kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ fùwə́ kɔn nə̀myɛ̌ yilə. ²⁵Ǎ Bə-zhɔ-zhe, pə ǹ vwǎrh mɔ́ ! Ǎ Bə-zhɔ-zhe, ce kɔn zwẽ nyí !²⁶Bwəl cṹ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ń bàn Bə-zhɔ-zhe yil ré yil mó ! Nə́ n’é cĩ́ bwəl ámyɛ̌ Bə-zhɔ-zhe jì y lyì bí gakó yó. ²⁷Bə-zhɔ-zhe wɔ́ Yi, wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń zə pwẽ̀ ń yə̌r nə́ba. Lyẽ-nə vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ ǹdə́ nyáná á m’a bə̀ vwĩ̀-jùlú w nyimi ní səta ! ²⁸Ǹ wɔ́ à Yi, à n’â zǔl mó ; À Yi ! À m’a cèrhé ǹ yil ré.²⁹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe, bə̀ ń càn, ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mó ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé !

Chapter 119

¹Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zhə̀l bə̀ sɔ́má y yó ǹdə́ wu-põ̀ mó, bə̀ n’ê zhə̀l ǹdə Bə-zhɔ-zhe nyə́ né gə́ n’ê byili ní ! ²Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ bé wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe ń nyə́ né bə̀ wẽ́ mó, bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ nə̀ gə́ n’ê byili ní ǹdə́ bə̀ wun gakó mó.³Bə̀ t’â wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ yé, bə̀ n’ê zhə̀l ǹdə ń sɔ́msɛ́ gə́ n’ê byili ní ! ⁴Ǹ kɛ̃ ǹ nyə̀ né ń pa, mùnì ga bə̀ tó ne cɛ̀nɛ̀.⁵Sə a ŋwɛ̀nɛ́ a zə à tumə né nə tó sɔ́má kɛ̀bɛ́ è mǎ, mùnì ga a zə ǹ nyə́ né à wẽ́ ! ⁶Èta cìzhìl t’â la nɛ zal ǹ nyə́ né rə̀dù ga yil à yé né yé.⁷À m’a zǔl mó ǹdə́ à wu cángá, ǹdə́ à gə tú à cèrhè ǹ nyə́ né cángá mɔ́ yi ní. ⁸À n’â yǎl a zə ǹ nyə́ à wẽ́ : Ǹ bə̀ká ń yẽ̌ ne lyɛ́lyɛ́ yé !⁹Wɔ́ etər èbɔ́-dǎl mà n tó n zə ń nyǔ mú mə yə̀ pwɛ̃́pwɛ̃́ ? ǹdə́ ń gə tá ń zhə̀l ǹdə ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ n’ê byili ní ? ¹⁰À n’â pyà mɔ́ ǹdə́ à wu gakó : Ǹ bə̀ká yẽ̌ ne a jé a vò yé né gaga a yẽ̌ ǹ nyə́ né ne yé !¹⁰¹À n’â dɛ̃̀ à cìn ni ǹdə́ sɔ́má kɛ̀bɛ́ e bə càn yó zhəl, mùnì ga a zə ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ à wẽ́. ¹⁰²À t’â yẽ̌ ǹ nyə́ né ne yé, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ cèrhè ne.¹⁰³Ǹ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀ à nyú w du tùr à nyú wə ! ¹⁰⁴Ǹ nyə́ né dɛnnɛ à n’â tó né à lwar zhə̀n párá, a zɛ̃̀ à n’â cẽ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ m’a ce a gõ̀ kɔma mɔ́ yò.¹⁰⁵Ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wɔ́ pàntɛ́mɛ́ à nèrh kùr wə, ǹdə́ pwèn à sɔ́má y yó. ¹⁰⁶À n’â bwəl nyí, bə̀ nyǐ à m’a wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ ǹ nyə́ né nə̀ wɔ́ cángá mɔ́ gə́ n’ê byili ní, à t’â la nɛ yõ̌ yé.¹⁰⁷À yó lwəl tɛ̃́ zhə̀nà : Sə Bə-zhɔ-zhe ! ce a zhə myə̌l ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jàn yilə ! ¹⁰⁸Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! shɛ̀nɛ́ ń zwẽ à lwə̌l mó à n’â lwə̀l mó mó, sə́ cèrhè ne ǹ nyə́ né !¹⁰⁹Zwini j’a zhe ne twéé twéé, bə̀ n’ê pyà à myə̌l ré vǔr. ¹¹⁰Lyì-bəlwǎlsɛ́ pàm pǎm rɛ à yilə, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à t’â la ǹ nyə́ né ne yõ̌ yé.¹¹À zhe ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́, mùnì ga à bə̀k’a dó mó yé. ¹²Ǎ Bə-zhɔ-zhe, ǹ yil ré nə còrhó ! Cèrhè ne ǹ nyə́ né !¹¹¹Ǹ nyə́ wɔ́ à cəl kɔn twéé twéé gakó, bə̀ nə̀ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ kɔn à wu w wẽ́. ¹¹²À n’â byili à wu w wẽ́, bə̀ nyǐ à m’a wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né gə́ n’ê byili ní twéé twéé gakó, kɔn m’e yí yó gurə́.¹¹³À n’â súl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ bə nà èdù yó zhǐ mú, sə àmyɛ́ wɔ́ ǹmyɛ́ à só. ¹¹⁴Ǹ wɔ́ à shòò jàà ǹdə́ ku kɔ̀bɔ́ ò n’ô cə̀r à yé ne búlə́ jàà wa ; à n’â dɛ̃̀ kɔn ǹ nyì-bwelé y wẽ́.¹¹⁵Ámyɛ̌ lyì-bəlwǎlsɛ́, zhəl-na kwã nɛ́ gaga à nyí ni, mùnì ga a wɛ̀rhɛ́ ǹdə à Yi rí nyə́ né gə́ n’ê byili ní ! ¹¹⁶Ce nyí à kwã nɛ́, mùnì ga zə myə̌l, ǹ bə̀ká yẽ̌ à bùlə̀ né gúgùlí dwã kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à n’â dɛ̃̀ ǹ sono mó shò kwã nɛ́ mɔ́ yil yé !¹¹⁷Yẽ̌ a zhí ǹmyɛ́ nɛ, mùnì a nə vwǎrh, mùnì a zɛ̃̀ à n’â cili ǹ nyə́ né sono twéé twéé ! ¹¹⁸Ǹ nə́ ǹ ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yẽ̌ ǹ nyə́ né ne mó gakó vò kwã nɛ́, bə̀ bə̀ bùlə̀ né bə kùr zhe yé, nə wɔ́ myìnù bùlə̀.¹¹⁹Ǹ nə́ ǹ vùr lyì-bəlwǎlsɛ́ gakó cɛ yó ǹdə sə̀ zhe jìmdi ta ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à só ǹ nyə́ né. ¹²⁰À yala nɛ́ n’ê vɔ́vwǎ, ywẽ né ǹ nə́ ǹ ce mó yilə, bə̀ ǹ bùrsí ywẽ zhe ne.¹²¹À n’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né ǹdə́ cángá tumə né gə́ n’ê byili ní : Ce ǹ bə̀ká yẽ̌ ne ń ce à zwə̀ bé jɔ̃̀ w yé ! ¹²²Zwẽ ǹ tùntùnnə mó cɛ̀nɛ̀ rɛ́ rə yə̀ ǹ sono, ǹ bə̀ká yẽ̌ ne cìn-byilu cìnə́ jɔ̃̀ w bə nwɛ̀nɛ̀ yé !¹²³À yírhə́ né nyǐ ǹ vwǎrh mɔ́ jàà nə lyɛ̀ɛ̀, ǹdə́ cángá tumə né ǹ bwəl nə̀ nyí mú jàà w a lyɛ̀ɛ̀. ¹²⁴Wɛ̀rhɛ́ ǹ tùntùnnə mó ne kɔn tó ǹdə ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w ta, sə́ cèrhè ne ǹ nyə́ né !¹²⁵À wɔ́ ǹ tùntùnnə, cèrhè ne ǹ nyə́ né mùnì ga a zə surhə, a lwar ǹ nyə́ né párá ! ¹²⁶Yi rí yùwə́, Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n twĩ̀ : Bə̀ lyì bí dó ǹ nyə́ né ne.¹²⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, àmyɛ́ só ǹ nyə́ né, du sánnə́má, sánnə́má mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ shɛ̃̀ bə vùr wárhgáá y mɔ́ : ¹²⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à pwírí ǹ nyə́ né gakó wɔ́ cángá, à zɛ̃̀ a zhɛ̃̀ kɔma sɔ́msɛ́ dwí gakó.¹²⁹Ǹ nyə́ né càn dɛ̃́dɛ̃́ du : ce à zhe ne à wu w wẽ́. ¹³⁰Ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ lwar mɔ́ n’ê pɛ pwẽ̀, rə̀ n’ê pɛ lárma lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ bə zwini zhe mó ne.¹³Nyǐ à n’â zə à nyí à gàl ǹ nyə́ né ǹ púr ǹ nyú w ń byili mú gakó. ¹⁴À n’â fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ à gə́ n’â tó ǹ nyə́ né ne mó yilə, ǹdə wɔ́ nə̀cɛ̀ndɛ à zhe ta.¹³¹À n’â púr à nyí, à kùrh à zúzúnú w cǐl, bə̀ ǹ nyə́ né shil zhe ne. ¹³²Pyìrhí ǹ yě ń nyǐ à sono, sə dùr à nɔ̀nɔ̀, ǹdə ń gə́ myɛ̀rhɛ̀ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só ǹ yil ré mó ta nɛ́ !¹³³Ce a zhì kẽkẽ ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́, mùnì ga lwɛlɛ də́-byǐ rə̀dù ga bə̀k’a yə̀ nɛ́ ǹdə́ nɛ yé ! ¹³⁴Vwǎrh nɛ numbyínsí sə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ jɔ̃̀ wa, mùnì ga a zə ǹ nyə́ né à wẽ́ !¹³⁵Ce ǹ pwẽ̀ ré yěr ǹ tùntùnnə mó, sə́ cèrhè ne ǹ nyə́ né ! ¹³⁶À n’â kúrh à yə́-nàná n’ê dùr nə̀gɔ̀lɔ̀, bə̀ numbyínsí t’â zwẽ ǹ nyə́ né gaga yé.¹³⁷Ǎ Bə-zhɔ-zhe, ǹ wɔ́ cángá ! bə̀ ǹ bùrsí n’ê tó sə̀ yé ; ¹³⁸Ǹ cĩ́ ǹ nyə́ né kùr rí tɛ̃́ càngá ǹdə́ zhə̀n yó.¹³⁹À yə̀wǎl rɛ́ n’ê kwɛ̃́ myǐn à wẽ́, bə̀ à zwə̀ bé n’ê swě ǹ zɔ̀mà nɛ́. ¹⁴⁰Ǹ zɔ̀mɛ̀ gakó námpúm, byili bə̀ nə̀ wɔ́ zhə̀nà, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à só ne.¹⁴¹À nyɛ̌ námpɔ́lɛ́, à yə̀ yírh swí yé ; Sə à t’â swě ǹ nyə́ né gaga yé. ¹⁴²Ǹ cángá tumə né, wɔ́ cángá tumə byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə, ǹ nyə́ né zɛ̃̀ nə̀ wɔ́ zhə̀nà.¹⁴³Wu-zhìlù ǹdə́ zúzúnú yú ni : Sə ǹ nyə́ wɔ́ à kɔ̀-ènyɛ̀lɛ́. ¹⁴⁴Ǹ nyə́ né wɔ́ cángá : Pə nɛ surhə, mùnì ga a zə myə̌l !¹⁴⁵Bə-zhɔ-zhe, à n’â byẽ̀ mó ǹdə́ à wu gakó : Zwẽ à yi-co wə, mùnì a zə ǹ nyə́ né à wẽ́ ! ¹⁴⁶À n’â byẽ̀ mó, Bə-zhɔ-zhe : Vwǎrh nɛ ! mùnì ga a wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né gə́ n’ê byili ní !¹⁴⁷À n’â damǎ à dùlí à zɛ̃̀, a búbwéé à ce mó ǹdə́ yi gwẽ̌ yə̀ púrh yé, bə̀ à n’â dɛ̃̀ ǹ nyì-bwə̌lsé pyǐrh mó. ¹⁴⁸Cɛ la b’e m’e yìì e zhɛ̀, ǹdə́ à zɔ à yírhə́ ne a tɛ́rɛ́ ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ à wẽ́.¹⁴⁹Tə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ yilə, sə́ cili à cəl ré ! Ce a zə myə̌l ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jàn yilə ! ¹⁵⁰Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́, bwəlse à nyí ni, bə̀ bə̀ yẽ̌ ǹ nyə́ né ne, bə vò kwã nɛ́ gaga.¹⁵À n’â tɛ́rɛ́ ǹ nyə́ né à wẽ́, à n’â nyǐ ǹ tumə né ǹ tɛnɛ ǹ la tũ̌ mú à yé né mó. ¹⁶À zɔ ǹ nyə́ né nə̀ wɔ́ à kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nyɛ̀ ǹdə́ nɛ, à t’â swě ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ yò gaga yé.¹⁵¹Ǎ Bə-zhɔ-zhe, ǹmyɛ́ bwə́l à nyí ni ! Ǹ nyə́ né gakó wɔ́ zhə̀nà. ¹⁵²È də̀ zà ga, à yě bə̀ ǹ cĩ́ ǹ nyə́ né tɛ̃́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yil yé.¹⁵³Nyǐ à zúzúnú wə́, sə́ vwǎrh nɛ ! Bə̀ à t’â la ǹ nyə́ né yò sǒ yé. ¹⁵⁴Zwẽ à nyí ni, sə́ vwǎrh nɛ ; Ce a zə myə̌l ǹdə ǹ gə́ bwəl nyí ní ta !¹⁵⁵Ǹ vwǎrh mɔ́ nyɛ ǹdə́ lyì-bəlwǎlsɛ́, bə̀ sə̀ t’â pyà ǹ nyə́ né yé. ¹⁵⁶Ǎ Bə-zhɔ-zhe, ǹ nɔ̀nɔ̀ dǔr mó já dɛ̃́dɛ̃́ ! rə̀myɛ́ yilə, ce a zə myə̌l ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jàn yilə !¹⁵⁷Nyǐ à zwə̀ bé ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ já dɛ̃́dɛ̃́ ; Sə à t’â la ǹ nyə́ né ne yõ̌ gaga a vò kwã nɛ́ yé. ¹⁵⁸À nyɛ̌r myìnù cìnə́ bé, bə̀ t’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ n’ê byili ní ta yé.¹⁵⁹Nyǐ àmyɛ́ só ǹ nyə́ né : Rə̀myɛ́ ce, Bə-zhɔ-zhe, tə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w yilə, sə́ ce a zə myə̌l ! ¹⁶⁰Ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nə̀-kùr jì y cĩ́ zhə̀n rɛ́ yó, ǹ nyə́ né cángá mɔ́ tumə né gakó ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.¹⁶¹Pyǎ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ nánfò è bə kùr zhe yé, sə wɔ́ ǹmyɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ yé né à wu w n’ô zhízhǐ ní. ¹⁶²À n’â fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ yilə, ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń jì ń zwə̀ búlə́ jàà w n pwà bə̀ wẽ̀ mó ta.¹⁶³À n’â súl kɔma, à bə̀ kɔma só yé, wɔ́ ǹ nyə́ né à só. ¹⁶⁴Dɛ̃ wẽ́, wɔ́ twər tàlpyɛ̀ à n’â zǔl mó, ǹ nyə́ né nə̀ wɔ́ cángá mɔ́ yilə.¹⁶⁵Yə̀-zùlə́ nánfɔ̀lɔ̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só ǹ nyə́ né mó, bə̀ zwini də́-byǐ t’â yí bí yé. ¹⁶⁶Ǎ Bə-zhɔ-zhe, à n’â dɛ̃̀ kɔn ǹ vwǎrh mɔ́ wẽ́ ! a zɛ̃̀ à n’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né gə́ n’ê byili ní.¹⁶⁷À n’a nyǐ ǹ nyə́ né, a zɛ̃̀ à só ne dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁶⁸À zhǐ ǹ nyə́ né ǹdə́ nə̀ sɔ́msɛ́ à wẽ́, Bə̀ àmyɛ sɔ́msɛ́ gakó zhǐ ǹ yé né.¹⁶⁹Ǎ Bə-zhɔ-zhe, yẽ̌ à búbwéé ne e yí ǹ sono ! Sə pə nɛ surhə ǹdə ǹ nyí rí ǹ bwəl mó gə́ n’ê byili ní ta ! ¹⁷⁰Sə à lwə̌l mó yí ǹ sono, vwǎrh nɛ ǹdə ǹ nyí rí ǹ bwəl mó gə́ n’ê byili ní ta !¹⁷Wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ń pə ǹ tùntùnnə mó ne, mùnì ga à zə myə̌l, s’a wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ n’ê byili ní ! ¹⁸Púr à yírhə́ né, mùnì ga a nə ǹ nyə́ né tũ̀-fwààlɛ́ !¹⁷¹Bə̀ à púr à nyí a m’a zǔl mó a byili, bə̀ ǹ nə́ ǹ cèrhè ne ǹ nyə́ né. ¹⁷²À zə à mə̀jòlò w à m’â nún ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ! Bə̀ nyǐ ǹ nyə́ né wɔ́ cángá.¹⁷³Bə̀ ǹ jɛ̃̀ y bə̀ e sɛ̃ nɛ ! Bə̀ wɔ́ ǹ nyə́ né à cír. ¹⁷⁴Ǎ Bə-zhɔ-zhe, à n’â kúrh ǹ vwǎrh mɔ́ kwã nɛ́, bə̀ ǹ nyə́ né wɔ́ kɔ̀-ènyɛ̀lɛ́ à yilə.¹⁷⁵Ce a zə myə̌l, sə a zǔl mó ! sə zɔ̀mà nɛ́ kwɛ̃́ nɛ ! ¹⁷⁶À nyɛ̌ ǹdə wɔ́ pyìrhə̀ kɛ̀bɛ́ è jé è n’ê yiyiri è yə̀l è gá la má ta : rə̀myɛ́ yilə, zɛ̃̀ ń pyà ǹ tùntùnnə mó, bə̀ nyǐ à t’â swě ǹ nyə́ né yò gaga yé.¹⁹À wɔ́ zhəl-bal cɛ yó : Ǹ bə̀ká shèè ne ǹ nyə́ né yé ! ²⁰Ǹ nyə́ né kùr pyǎ e lwar mɔ́ shil ré n’ê gwi ni à wẽ́ twéé gakó.²¹Ǹ nə́ ǹ bwí cìn-byilu cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ yó mó, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê jé bə̀ yẽ̌ ǹ nyə́ né ne, bə̀ zhə̀l kwã nɛ́ gaga mɔ́. ²²Vǔr ne cìzhìl ré ǹdə́ à yààlɛ mɔ́ lyì bí n’ê yààlɛ nɛ mɔ́ wẽ́, bə̀ àmyɛ́ n’â zwẽ ǹ nyə́ né.²³Bá pyǎ gə n’ê jòm tɛ̃́ bə̀ zɔ̀m à sõ mámá myɛ, ǹ tùntùnnə mó nə́ ń tɛ́rɛ́ ǹ nyə́ né yò ń wẽ́. ²⁴Ǹ nyə́ né wɔ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ à só rə̀ nyɛ̀ ǹdə́ nɛ, nə̀ wɔ́ à cícírnə.²⁵À lyẽ shó w ne : rə̀myɛ́ ce pɛ̃ nyǔ ǹdə ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ byili ní ! ²⁶À n’â byili mú à sɔ́msɛ́ à n’â zhə̀l sə̀ yó mó, sə ǹ nə́ ǹ zwẽ à lwə̌l mó : Rə̀myɛ́ ce, cèrhè ne ǹ nyə́ né !²⁷Ce a lwar ǹ nyə́ né sɔ́msɛ́ párá, sə a zɛ̃̀ a tɛ́rɛ́ ǹ tũ̀-fwààlɛ́ yò wə́ ! ²⁸À wu zhìlì à n’â kúrhə́ : Sə zɛ̃̀ ń zhẽ̌ à yó dɛ̃̌ ǹdə ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ byili ní !²⁹Ce kɔma sɔ́má y vò kwã à nyí ni, Sə pə nɛ sónó a m’a tó ǹ nyə́ né ne ! ³⁰À cír zhə̀n rɛ́ sɔ́má yá, à cĩ́ ǹ nyə́ né à yé né à n’â nyǐ.³¹À zə à cìn a zhí ǹ nyə́ né ne : Bə-zhɔ-zhe ! Ǹ bəká pɛ̃ cìzhìl yé ! ³²À n’â yǎl a yə̀ ń nyə́ né sɔ́má y yó à n’â dùrə̀.³³Bə-zhɔ-zhe, cèrhè ne ǹ nyə́ sɔ́má yá, mùnì ga a zə nɛ kɔn m’e yí yó gúrə́ ! ³⁴Pɛ̃ surhə mùnì ga a zə ǹ nyə́ né à wẽ́, s’a wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n’ê byili ní !³⁵Zə nɛ a vò ǹ nyə́ né sɔ́má y yó, bə̀ à só ne. ³⁶Zə à wu w o zǎ ǹ nyə́ né, sə ǹ bə̀ká yẽ̌ o zǎ lũ wẽ̀ ré ne yé !³⁷Pyìrhí à yírhə́ né wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe mó yó, sə́ ce a zə nyǔ a vò ǹ sɔ́má y yó ! ³⁸Pyǐrh ǹ nyí rí ǹ bwəl mó, ǹ tùntùnnə mó yilə, nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ́ mɔ́ yil ǹ bwəl ré !³⁹Ce cìzhìl ré à wu w n’ô zɛ̃̀ rə̀ yil mó vò kwã nɛ́ à nyí ni ! Bə̀ ǹ zɔ̀mà nɛ́ ǹ zɔ̀m mɔ́ sú ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ zɔ̀mà dúdú. ⁴⁰Nyǐ à n’â yǎl a wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né gə́ byili ní : Ce a zə nyǔ ǹ cángá tumə né wẽ́ !⁴¹Bə-zhɔ-zhe, ǹ nɔ̀nɔ̀-dǔr mɔ́ yál nɛ ǹdə́ nɛ, sə ǹ vwǎrh mɔ́ yə̀ ǹdə ǹ gə́ bwəl nyí ní ta ! ⁴²Èta, à m’a zɛ̃̀ a ŋwɛ̀nɛ́ a lyár lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń tùrh ne mó, Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nɛ à zhí.⁴³Ǹ bə̀ká vùr ǹ zhə̀n rɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gakó lyɛ́lyɛ́ à nyú w yé ! bə̀ à n’â dɛ̃̀ kɔn ǹ zɔ̀mà nɛ́ ǹ byili mú yilə. ⁴⁴À m’a j’â n’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né gə́ n’ê byili ní twéé twéé, byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.⁴⁵À m’a zɛ̃̀ a vò cìn-cìnú zhə̀n zhə̀n wẽ́, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ nyə́ né gə́ n’ê yǎl nɛ́ mɔ́ à n’â pyà wɔ̀rhɔ́. ⁴⁶À m’a bwə̀l ǹ nyə́ yò a byili pyǎ bé yé né, à t’â la ywẽ dǔr gaga yé.⁴⁷À zɔ ǹ nyə́ né nə̀ wɔ́ à kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nyɛ̀ ǹdə́ nɛ, à só ne. ⁴⁸À zhẽ̌ à jɛ̀rh a ce ǹ nyə́ né à só mó ne, à n’â yǎl a tɛ́rɛ́ nɛ à wẽ́.⁴⁹Lyǐrh nyí rɩ́ ǹ bwəl ǹ tùntùnnə mó ne mó yò, ǹ gə́ ce à n’â dɛ̃̀ kɔn mɔ́ yilə ! ⁵⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n’ê zal à wu ni, à zúzúnú wẽ́, bə̀ ǹ nyí rí ǹ bwəl mó n’ê pɛ nɛ nyǔ.⁵¹Cìn-byilu cìnə́ n’ê mɔ̀n nɛ, sə à t’â yẽ̌ ǹ nyə́ né ne gaga yé. ⁵²Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! à n’â bùl ǹ zɔ̀mà nɛ́ ǹ yà ǹ zɔ̀m shãã ga mɔ́ yò, sə nə̀ n’ê zal à wu ni.⁵³À gə nɔ lyì-bəlwǎlsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê yẽ̌ ǹ nyə́ né ne mó, à lyim n’ê zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́. ⁵⁴Wɔ́ ǹ nyə́ né yil à n’â nún kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ à wɔ́ zhəl-bal è wẽ́ mó wə.⁵⁵Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! è gə wɔ́ cəcɛ̃ nɛ, à n’â lyǐrh ǹ yil ré yò ! a zɛ̃̀ à n’â cĩ́ ǹ nyə́ né à wẽ́. ⁵⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ à cəl kɔn ré, bə̀ à n’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né gə́ n’ê byili ní.⁵⁷Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! àmyɛ́ cəl kɔn rɛ́, wɔ́ sə a cĩ́ ǹ zɔ̀mà nɛ́ à wẽ́. ⁵⁸À n’â byẽ̀ mó ǹdə́ à wu gakó : Dǔr à nɔ̀nɔ̀ ǹdə ǹ nyí-bɛlɛ́ y gə́ byili ní ta !⁵⁹À n’â tɛ́rɛ́ ǹ sɔ́msɛ́ yò, a tɛ́rɛ́ à zhə̀zhèè ré yò, a zɛ̃̀ à n’â zhə̀l ǹdə ǹ nyə́ né gə́ byili ní. ⁶⁰À n’â wɛ̀rhɛ́ làlà, à yə̀ wə̀l bə̀ wɔ́ dɛ̃ dõ à m’a wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né gə́ n’ê byili ní yé.⁶¹Lyi-bəlwǎlsɛ́ pàm pǎm rɛ sə kɛ̀lɛ̀ nɛ ; sə à t’â swě ǹ nyə́ né yò gaga yé. ⁶²Cəcɛ̃ swélé bɔ̀l w à n’â zɛ̃̀ à zǔl mó, ǹ cángá zɔ̀mà nɛ́ yil yilə.⁶³Àmyɛ́ wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê nyàm mɔ́ mɔ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê cĩ́ ǹ nyə́ né bə̀ wẽ́ mó dɔwa. ⁶⁴Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! cɛ y gakó sú ǹdə́ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ wá ; Cèrhè ne ǹ nyə́ né !⁶⁵Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ǹ tùntùnnə mó ne ǹdə ǹ nyì-bwelé y gə́ byili ní ta. ⁶⁶Cèrhè ne lwar ǹdə́ cɛ̀nɛ̀ tũ̌, bə̀ à n’â zwẽ ǹ nyə́ né nyí.⁶⁷À yó la m’ê b’o lwəl tɛ̃́ mɔ́, ǹdə́ à y’à jé ; Sə èlǎsɛ̃́ à n’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ n’ê byili ní. ⁶⁸Ǹ càn, ń jà ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ; Cèrhè ne ǹ nyə́ né !⁶⁹Cìn-byilu cìnə́ n’ê tɛ́rɛ́ kɔma bə̀ góm bə̀ m’ê bwí ǹdə́ nɛ ; Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, à n’â cĩ́ ǹ nyə́ né à wẽ́ ǹdə́ à wu gakó. ⁷⁰Sə bə̀myɛ́ wun ní wɔ́ wun nə̀ kùl nə zə dwã nɛ ǹdə kɔn yala nwə̃̌ ta ; Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, ǹ nyə́ né wɔ́ à kɔn rə̀ nyɛ̀ ǹdə́ nɛ.⁷¹Kɔn y’à càn ǹdə́ àmyɛ́ sə à yó lwəl tɛ̃́, mùnì a cèrhè ǹ nyə́ né lwar. ⁷²Ǹmyɛ́ nyə́ né ǹ púr ǹ nyí ń zɔ̀m àmyɛ́ yil mó, cɔ̃̀ sánnə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì wẽ̀ mɔ̀rhɔ̀.⁷³Wɔ́ ǹmyɛ́ jɛ̃̀sɛ́ sə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ, sə̀myɛ́ sə̀ mɔ nɛ ; Ce, pə nɛ surhə a m’a cèrhè ǹ nyə́ né a lwar ! ⁷⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ́ mɔ́ gə nɔ nɛ, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, bə̀ à n’â dɛ̃̀ kɔn ǹ nyə́ né ǹ bwəl nə̀ nyí mú wẽ́.⁷⁵Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! à yě bə̀ ǹ zɔ̀mà nɛ́ ǹ byili mú wɔ́ cángá ; wɔ́ ǹ zhə̀n rɛ́ yil ǹ ce à yó lwəl tɛ̃́. ⁷⁶Bə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w zə à wu ni, ǹdə ǹ gə́ bwəl nyí ǹ tùntùnnə mó ne né ta !⁷⁷Ce ǹ nɔ̀nɔ̀ dǔr mó yə̀ nɛ́ ǹdə́ nɛ, mùnì a zə myə̌l ! ǹ nyə́ né wɔ́ à kɔn rə̀ nyɛ̀ ǹdə́ nɛ. ⁷⁸Bə̀ cìzhìl zə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ nánfò rə bə kùr zhe mó ! Sə àmyɛ́ wɔ́ ǹ nyə́ né à n’â tɛ́rɛ́ à wẽ́.⁷⁹Ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ́ mɔ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yě ń nyə́ né mó, k’a kwẽ̀ bə bə̀ à sono ! ⁸⁰Bə̀ à zhe ǹ nyə́ né zhə̀n rɛ́, à wu w wẽ́, mùnì ga cìzhìl bə̀k’a pú ni yé !⁸¹À dùr ń vwǎrh mɔ́ kwã nɛ́ a lyɛ̀ɛ̀ ; à n’â dɛ̃̀ kɔn ǹ nyə́ né ǹ bwəl mó wẽ́. ⁸²À yírhə́ né nyǐ nə lyɛ̀ɛ̀ ǹ nyí rí ǹ bwəl mó kwã nɛ́ : A zɛ̃̀ a wɔ̀ : Wɔ́ dǒ dɛ̃ ǹ la à wu ni zal ?⁸³Bə̀ à nyɛ̌ ǹdə wɔ́ kwə̀lə̀ è ŋwɛ́nɛ́ nyɛ̀rh wẽ́ ta, à t’â swě ǹ nyə́ né yò gaga yé. ⁸⁴Ǹ tùntùnnə mó mà n wɛ̀rhɛ́ dwã màngal cɛ yó ? Wɔ́ dǒ dɛ̃ ǹ bàn lyì bí byɛ̀bɛ́ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ còrhò-tum pɔ mɔ́ ?⁸⁵Cin-byilu cìnə́ bé n’ê kwì gɔ́rɔ́ à yé né ; bə̀ t’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né gə́ n’ê byili ni gaga yé. ⁸⁶Ǹ nyə́ né gakó wɔ́ zhə̀n dúdú ; À zwə̀ bé n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ nánfò rə bə kùr zhe yé : Bə̀ ń zwẽ ne !⁸⁷Kɔn y’à dǎl námpɔ́lɛ́ sə bə ji ni tɛ̃́, bə ce a jé tɛ̃́ ; Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, à t’â la ǹ nyə́ né ne yõ̌ gaga yé. ⁸⁸Ce a zə myə̌l ǹdə ǹ wu-nɔ̀nɔ̀ w gə́ n’ê yǎl nɛ́ ta, mùnì ga a wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né ǹ púr ǹ nyí ń zɔ̀m ń byili mú ta !⁸⁹Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! Ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ j’â ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yə né wẽ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. ⁹⁰Byinə, byinə gakó ǹ zhə̀n rɛ́ j’â ŋwɛ́nɛ́ ; ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ yá, è j’â zhǐ kəkə.⁹¹Wɔ́ ǹmyɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ dɛnnɛ kɔn gakó j’a tó né rə̀ ŋwɛ́nɛ́ zàzà, kɔn gakó wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ ri. ⁹²Ǹ nyə́ né gə y’à də̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nyɛ̀ à yilə, à gə y’à jé tɛ̃́ à zúzúnú w wẽ́.⁹³À t’â la ǹ nyə́ né yò sǒ gaga, bə̀ wɔ́ nə̀myɛ́ dɛnnɛ ǹ nə́ ǹ tó ǹ pɛ nɛ myə̌l. ⁹⁴Àmyɛ́ wɔ́ ǹmyɛ́ lò : zwẽ ne ! bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ nyə́ né à n’â pyà.⁹⁵Lyì-bəlwǎlsɛ́ n’ê dɛ̃̀ nɛ sə̀ la gu ; rə̀myɛ́ ce à n’â pyèrhè à zhɛ̃̌ à cili ń nyə́ né cɛ̀nɛ̀. ⁹⁶À nə bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ wárhgáá mɔ́ zhe swɛ̃́ ; sə ǹ nyə́ né bə swɛ̃́ zhe gaga yé.⁹⁷Wɔ́ twər màngal à só ǹ nyə́ né ? Wɔ́ nə̀myɛ́ nə́ wɔ́ kɔn à n’â tɛ́rɛ́ à wẽ́ dɛ̃ gakó. ⁹⁸Ǹ nyə́ né n’ê pɛ nɛ surhə du à zwə̀ bé, bə̀ wɔ́ nə̀myɛ́ nə̀ n’ê zal nɛ nə̀ m’ê zhə̀l dɛ̃ gakó.⁹⁹À nɔ còrhò du à yó-cìnə́ bé gakó, bə̀ wɔ́ ǹ nyə́ né nə̀ wɔ́ à kɔn à n’â tɛ́rɛ́ à wẽ́. ¹⁰⁰À zhe larma du náncɛrh-ezhɛ̌nsɛ́, bə̀ àmyɛ́ n’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né gə́ n’ê byili ní.

Chapter 12

¹Nwíísi yé né cə́bal. Bə̀ n’ê dwí dàkɔ́nɔ́ ò nyínsi lyɛlɛ bə̀ m’ê núnə́. Davyidi nwíísi.²Bə-zhɔ-zhe, vwǎrh nɛ ! Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe ǹ zhə̀n numbyínsí cəcəl mó n'ê lyɛ̃. ³Zhə̀n-cìnə́ bé numbyíní byǎ bɛ́ cəcəl w mó n'ê jé tɛ̃́. Bə̀ n'ê gòm kɔma bə̀ pɛ dwã nɛ, wɔ́ myìnù zɔ̀mà nə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nyú wə, bə̀ n'ê zɔ̀m ǹdə́ wun nə̀lyè nə̀lyè, ⁴Bə-zhɔ̌-zhe, ce bə̀ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê zɔ̀m jàn zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ jé tɛ̃́ cɛ yó.⁵Byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wə̀lə̀: nə́ nə̀ mə̀jə̀ə̀lé yil nə́ zhe jàn, nə́ zhe nə́ mə̀jə̀ə̀lé, wɔ́ mɔ̌ ń mà n yə̀ nə́ cə̀rhnə?⁶Bə̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ zúzúnú cìnə́, nə̀nwã̀ bɛ́ wɔ́ wɔ́wɔ́lɔ́ yó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ n’ê wɔ́wɔ́lɛ́. Sə èlǎsɛ̃́, Bə-zhɔ̌-zhe wòwə̀: à m'a zɛ̃̀ a vwǎrh byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê mà mɔ́. ⁷Bə-zhɔ̌-zhe zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ wárhgáá, nə̀ wɔ́ sə̀byì-kùlì bə̀ kù tɛ̃́ bə yə̌l bə nyǐ, bə̀ yə̌l y twər tàlpyɛ̀ gakó bə nyǐ. ⁸Bə-zhɔ̌-zhe, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ mà ń yìlì bi, ń cə̀r bə̀ yé né dwí rí rə̀myɛ́ mɔ́ yé né.

Chapter 120

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́. Zwini gə zhe ne, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ne à n’â byẽ̀ à ce, sə ń nə́ ń shɛ̀ nɛ. ²Bə-zhɔ-zhe, zwẽ ne kɔma nyì-púpúrí rí, ǹdə́ mə̀jòlò kɔ̀bɔ́ ò n’ô myìnì mú yé né !³Wɔ́ bə̀kɔ́n ò la mɔ́ pɔ, wɔ́ bə̀kɔ́n mə̀jòlò kɔ̀bɔ́ ò n’ô myìnì mú la mɔ́ pɔ́ ? ⁴Nyǐ wɔ́ búlə́ kã̀dɔ cama nə̀ nyə́ nã́sə́sɔ̌msɛ ǹdə́ nə̀ jəla.⁵Nyǐ zwini rí gə́ zhe ne mó ce a vò Məsɛɛkɛ, a jòm Kədaarrɛ kwə̀ə́rhé wẽ́. ⁶À jòm byɛ̀bɛ́ bə̀ súl yə̀-zùlə́ mó sõ kɔn dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́. ⁷Àmyɛ́ wɔ́ yə̀-zùlə́ à y’à n’â pyà, sə à gə la yə̀-zùlə́ zɔ̀mà zɔ̌m gakó, bə̀myɛ́ wɔ́ búlə́ bə̀ n’ê pyà.

Chapter 121

¹Pyɔ̀ w jíl mó nwə̃́. À zhẽ̌ à yé a ce pyàr rɛ́ səta… Wɔ́ gàà mɔ́ à kúrhí sãɔ̃ mɔ́ m’a shí ní ? ²À kúrhí y sãɔ̃ mɔ́ n’ê shí wɔ́ Bə-zhɔ-zhe sono, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y mɔ́ sono.³Ń tá ń la shɔ̀nɔ́ ń mà ǹ nà gaga yé, bə̀ mɔ̀bɔ́ ń nə́ yìlì mú mú tá ń dɛ̀ɛ̀ gaga yé. ⁴Nyǐ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yìlì mú mú, tá ń dɛ̀ɛ̀ yé, ń tá ń zhír myɛ yé, ńmyɛ̌ ń nə́ ń yìlì Esərayɛl nɛ.⁵Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ́ ǹ yìlnə mó, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ́ ǹ ywə́l mó ǹ jə̀-jĩ́ ni mú. ⁶Ce cɛ gə lɔ́wá, nə̀nyɛ́nɛ́ t’â la mɔ́ mǎ gaga, cəcɛ̃ nɛ myɛ, cànà y t’â la mɔ́ mǎ yé gaga.⁷Bə-zhɔ-zhe mà n yìlì mú lwɛlɛ dwí gakó wẽ́, n yìlì ǹ myə̌l ré ; ⁸Bə-zhɔ-zhe mà n yìlì ǹ du mú ǹdə́ ǹ kwãɔ̃ mɔ́, kɔn zhì zà è m’e la byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe.

Chapter 122

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́ yə́. Wu-nyɔ̀ zhe ne ǹdə́ bə̀ gə wò ne : Bə̀ ń lyɛ̃ nə́ vò Bə-zhɔ-zhe jì y wə ! ²Zhərəzalɛm ! nə́ tú nə́ zhǐ ǹ bwə̀rsé nyí ni. ³Zhərəzalɛm ! nyǐ bə̀ lù mú ǹdə́ cɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ lù ò jààsɛ́ bə ce dwã w námpúm mú ta.⁴Wɔ́ gàà mɔ́ kwálsɛ n’ê jìl sə̀ zhə̀l né, Bə̀-zhɔ-zhe kwálsɛ́ n’ê jìl sə̀ zhə̀l né, ǹdə nyə́ né gə́ byili ní, sə̀ n’ê zhə̀l né sə̀ cèrhé Bə-zhɔ-zhe. ⁵Bə̀ wɔ́ gàà mɔ́ bùrsí cángá mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwésé ŋwɛ́nɛ́, gàà mɔ́ Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y pyɛ̀lɛ̀ də̀gwésé ŋwɛ́nɛ́.⁶Lwə̌l-nə Zhərəzalɛm yə̀-zùlə́ né. Nyǐ byɛ̀bɛ́ bə̀ só mó mó b’a jòm bə shǐrh ! ⁷Bə̀ yə̀-zùlə́ yál jààsɛ́ ǹ lú byílsí ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wẽ́, sə pyɔ̌-kǎlsɛ́ jòm ǹdə́ yə̀-zùlə́ shɛ́ɛ́ !⁸Wɔ́ à da-byǎ bɛ́ ǹdə́ à dɔwa bá yil à n’â yǎl sə yə̀-zùlə́ jòm ǹ sono ; ⁹wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí jì y yil à n’â dwì wu-nyɔ̀ nyí ǹ yilə.

Chapter 123

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́. À zhẽ̌ à yìrhə́ a ce ǹmyɛ́ nɛ, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě dɛ̃̌ Arəzana w mɔ́ nɛ. ²Nyǐ kɔn nyɛ̌ ǹdə wɔ́ tùntùnnə bə̀ yírhə́ pyǎ bə̀ yó-cə́bal jɛ̃̀ y yó w ta, ǹdə wɔ́ kɛ̃ ń wɔ́ tùntùnnə, ń yírhə́ zɛ̃̀ nə pyǎ ń yó-cə́bal jɛ̃̀ y yó ta. Èta, nə́myɛ yírhə́ pyìrhə́ nə zǎ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí ni.³Rə̀myɛ́ ce, dǔr nə́ nɔ̀nɔ̀, Bə-zhɔ-zhe, dǔr nə́ nɔ̀nɔ̀ ! Bə̀ nyǐ nə́ sú ǹdə́ lyì bí tùùrhí dɛ̃́dɛ̃́ ; ⁴nə́ wun ní sú ǹdə́ cìn-byilu cìnə́ mɔ̀n rɛ́, nə́ sú ǹdə́ cìn-dɛ̃̌ zhõ̌ cìnə́ bé tùùrhí.

Chapter 124

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Pyɔ̀ w jíl nwə̃́. È gə də̀ Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ mɔ̌ lò ń yìlì nə́ba, Esərayɛl, zɔ̌m rə̀myɛ́ ń byili ! ²È gə də̀ Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ mɔ̌ lò ń yìlì nə́ba lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nə́ba mɔ́ yé né, ³è gə y’à də̀ rə̀myɛ́, bə̀ y’à m’a lyì nə́ba ǹdə́ nə́ yírhə́ ga, ǹdə́ bə̀ lyimə né gə́ y’à zɛ̃̀ myìn-zhù nə́ yó mó yi ní ;⁴rə̀myɛ́ ce, nə́ y’ǎ m’ǎ mɔ́lɛ́ nɛ̃̌ wẽ́, bǔrh nɛ̃̌ wùl mə tó nə́ yó ; ⁵zho nánfɔ̀lɔ̀ y’à m’a zɛ̃̀ o zə nɛ̃̌ mə wùl mə tó nə́ yó mə mɔ́lɛ́ nə́ba tɛ̃́.⁶Sə Bə-zhɔ-zhe nə còrhó ! bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń yə̀ nə́ba yẽ̌ n pə bɛ bə zə yə́lə́ bə dɔ̃̀ yé ! ⁷rə̀myɛ́ ce, nə́ lú ǹdə wɔ́ kúmí è lú lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pàm wẽ̀ bə̀ m’ê zal kúmsi yé né ta, sə pɔ̀mɔ̀ w sɔ́wá, nə́ lú.⁸Wɔ́ Bə-zɔ-zhe yil ré wẽ́ nə́myɛ̌ kúrhí sãɔ̃ mɔ́ n’ê shí, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y mɔ́.

Chapter 125

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí Bə-zhɔ-zhe ne mó, wɔ́ ǹdə Səyɔ̃ pyɔ̀ w ta : Ò zhǐ twéé twéé kẽkẽ, ò t’â dom gaga yé. ²Pyàr kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm, wɔ́ èta myɛ Bə-zhɔ-zhe kə́kɛ́lɛ́ ń dwí rí ní, èlǎsɛ̃́ kɔn m’e la gaga byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe. ³Bə̀ wu-bárhɛ́ pyɛ̀lɛ̀ də̀-dɔ̀lɔ̀ w ò ŋwɛ́nɛ́ lyì-bəlwǎlsɛ́ yil mó t’â la wu-cángá cìnə́ bé sõ zhǔ yé, mùnì ga bə̀ bə̀k’a zhẽ̌ bə̀ jɛ̃̀ bə zǎ lwɛlɛ nɛ yé.⁴Bə-zhɔ-zhe, wɛ̀rhɛ́ ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ lyì-twěsé, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wun wɔ́ òdù mú ni ! ⁵Sə è gə wɔ́ lyì bí bə̀ zɛ̃̀ bə ywə̀r bə kwè sɔ́msɛ dwã mɔ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́, Bə-zhɔ-zhe, zhìlì bə̀myɛ́ mɔ́ ! Sə yə̀-zùlə́ jòm Esərayɛl nɛ́ !

Chapter 126

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe gə́ ká n zə Səyɔ̃ lyì bí bə̀ y’à zɔ́ yóm ré jè né mó, bə̀ k’a bə̀ mɔ́, nə́ y’ǎ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dàrh ta. Nə́ nyə́ y’à sú ǹdə́ wu-nyɔ̀ búbwéése, nə́ mə̀jə̀ə̀lé myɛ y’à sú ǹdə́ fùwə́ nwíísi dúdú ;²rə̀myɛ́ yó né, lyì bí y’à zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m tənèsé wẽ́ bə̀ zhe : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe wɛ̀rhɛ́ tũ̀-fwààlɛ bə̀ yilə ! ³Bə-zhɔ-zhe wɛ̀rhɛ́ tũ̀-fwààlɛ nə́ yilə ; ce nə̀ wun nyɛ̀.⁴Bə-zhɔ-zhe, ká n zə nə́ yómə́ bé n bà, ǹdə wɔ́ Nəgɛɛvɛ bwǐsí ta ! ⁵Lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dwì ǹdə́ bə̀ n’ê kúrh mó, m’a bə̀ bə̀ n’ê nún ǹdə́ wu-nyɔ̀ bə̀ m’ê jə̀rə̀. ⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń zhĩ ń jíjí dwí ń mə́ ń zhə̀l ǹdə́ ń nə́ ń kúrh mó, ń ká n kwɛ̃̀ ń zhĩ ń jíjí rí ń jə̀r mó ń yó w ń nə́ ń mɔ̀n ń mə́ ń bànà.

Chapter 127

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́. Saləmɔ nwə̃́. Nyǐ Bə-zhɔ̀-zhe gə yə̀ jì lwì, sə́ nyǐ bɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê lwì y mú, wɔ́ tum bə̀ n’ê twĩ̀ nánfò. Bə-zhɔ-zhe gə tá ń yìlì cɔ nɛ, sə́ nyǐ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yìlì w mú wɔ́ jan nɛ́ ń nə́ kwàrh nánfò. ²Á y’ǎ dùlí a pyẽ̀ á zɛ̃̀, á k’a tàkwã á bə̀ jè, á jí á lyààrɛ kùjú, e jà wɔ́ nánfò, nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ tɛ̀nɛ́ yé ; sə lyì bí byɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe só mó, ń nə́ ń pɛ bɛ kùjú bə̀ jí bə̀ swí bə̀ jan wẽ́.³Nyǐ byǎ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe cəl kɔna, sə lùlì y kɛ̀bɛ́ è n’ê shí pwǐ wẽ́ mó wɔ́ kwǎndɛ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń pɛ. ⁴Kɔn nyɛ̌ ǹdə cama gə́ y’a ŋwɛ́nɛ́ búlə́ kã̀dɔ jɔ̀ w nɛ́, wɔ́ èta kɔn wɔ́ nɛ́ ǹdə́ byǎ byɛ̀bɛ́ lò lùl ǹdə́ ń wɔ́ ébɔ́-dǎl yi ní mú. ⁵Wu-nyɔ̀ cə́bal wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń ce ń swã̀ y sú ǹdə́ cama mɔ́ ! bə̀ lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ gə tú bə̀ la zɔ̌m ǹdə́ zwə̀ bwə̀rə̀ y w yi ní, cìzhìl t’â la bɛ jú yé.

Chapter 128

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́. Wu-nyɔ̀ cə́bal wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń nyàm Bə-zhɔ-zhe, ń nə́ ń zhə̀l ń sɔ́má y yó mó ! ²Ǹmyɛ́ mɔ́ nə́ ǹ jí ń jɛ̃̀ tum rí kùjú wə́, ǹ wɔ́ wu-nyɔ̀ cə́bal, ǹ tumə né n’ê zwẽ nyí.³Ǹ kɛ̃ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə də̀vɛ̃́ cò nã́-nyɔ̀ ta, ò n’ô zhĩ byǎ ǹ sõ jù wə̀ ; ǹ byǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ Olyivyé cèmé nə̀ zhǐ nə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ ǹ kùjú jú jàà w ta. ⁴Wɔ́ èta lò mɔ̀bɔ́ Bə-zhɔ-zhe cĩ́ bwəl ń yó mó wɔ́ nɛ́. ⁵Bə-zhɔ-zhe mà n cĩ́ bwəl ǹ yó Səyɔ̃ nɛ́, ǹ yírhə́ b’a nə Zhərəzalɛm cɛ̀nɛ̀ rɛ́, dɛ̃ gakó kɔn m’e yí ǹ cu. ⁶Ǹ yírhə́ m’a nə ǹ byǎ bɛ́ byǎ. Bə̀ yə̀-zùlə́ yál Esərayɛl nɛ́.

Chapter 129

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́. Bə̀ nwɛ̀nɛ̀ nɛ dɛ̃́dɛ̃́ à bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga, bə̀ Esərayɛl zɔ̌m yò òmyɛ́ mɔ́ n byili ! ²Bə̀ nwɛ̀nɛ̀ nɛ dɛ̃́dɛ̃́ à bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga, sə bə̀ yə̀ bɛlɛ jí à yó yé. ³Vwàlna vwàl à cã̌ y yó, bə̀ bàà bàà nèrh nándə̀dwààlɛ è yó.⁴Nyǐ Bə-zhɔ-zhe wɔ́ cángá cə́bal : Ń sɔ́ lyì-bəlwǎlsɛ́ nyínsí. ⁵Cìzhìl pú si sə k’a kwã̀ ǹdə́ sə̀ kwã, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê súl Səyɔ̃ mɔ́ !⁶bə̀ yál ǹdə gɔ kɔ̀bɔ́ ò lyĩ lyarh yó, ò y’a mǎ o cì ǹdə́ bə̀ yə̀ w mǔr mó ta ! ⁷Ò t’â swí lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń kwar w mɔ́ jə̀-gúl gaga yé, lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń lyẽ w cíl cíl mó myɛ tá ń nɛ ò cíl rə sú ń vɔ̃̀ kòló gaga yé, ⁸lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê tó sɔ́má y gàà mɔ́ bə̀ lyɛ̃ mɔ́ t’â wə̀l gaga : Bə̀ Bə-zhɔ-zhe cĩ́ bwəl á yó ! Nə́ n’é cĩ́ bwəl á yó Bə-zhɔ-zhe yil ré yilə.

Chapter 13

¹Nwíísí yé né cə́bal. Dəvyidi nwíísi. ²Bə-zhɔ̌-zhe, ǹ mà ń já ń swě à yò twéé twéé kɔn m'ê yí dǒ? Ǹ mà ń shèè ne ǹ cìn kɔn m'e yí dǒ?³À m'a cĩ́ twə́lə́ à wẽ́ kɔn m'e dǒ? À zù-bal mɔ́ mà n zɛ̃̀ búlə́ à yó kɔn m'e dǒ? ⁴Bə-zhɔ̌-zhe, à Yi, nyǐ, sə́ lyár nɛ ! Ce à zə à yírhə́ ne nə shǐrh, mùnì ga à bə̀k'a dɛ̀ɛ̀ cu jan yé,⁵Mùnì ga à zù-bal mɔ́ bə̀ká n wɔ̀ : À ŋwɛ̀nɛ́ mɔ ! Sə byɛ̀bɛ́ bə̀n’ê bwí ǹdə́ nɛ mɔ́ bə̀k'a fùù à tɛ̃́ twirí y yil yé. ⁶Àmyɛ́ zhe ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w zhə̀nà, à n'â fùù à wẽ́, ǹ vwǎrh mɔ́ yilə; À n'â nún Bə-zhɔ̌-zhe, bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ cɛ̀nɛ̀.

Chapter 130

¹Pyɔ̌ w jíl nwə̃́ə̃́. Ǎ, Bə-zhɔ-zhe ! à zhì gɔ́rɔ́ nãnlyilyùmú w wẽ́ a byẽ̀ mó ! ²Cǐnnə, cili à cəl ré ! pyèrhè ǹ zwã̌ ń cili, à lwə̀lə́ y zɔ̀mà nɛ́ !³Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe, ǹ gə cĩ́ lwɛlɛ rɛ́ rə̀ lyɛ̃ mɔ́ ǹ wẽ́, wɔ́ lò mɔ̌ ń wɔ̌ ń mà yə̀ nɛ́ ? ⁴Sə sǔbrí wɔ́ ǹmyɛ́ sono rə̀ ŋwɛ́nɛ́, mùnì bə nyɛ̀ mɔ́.⁵Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe sono à n’â dɛ̃̀ kɔn nɛ́, à wu w zhí mu, a zɛ̃̀ à n’â dɛ̃̀ ń nyì-bwelé y pyǐrh mó. ⁶À wu w wẽ́, wɔ́ Cǐnnə mó yó w à n’â nyǐ ní, kɔn du lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì jàà nɛ gə́ n’ê nyǐ nəkɔkɔ́lɛ́ yó è bàn nɛ́, kɔn du lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì jàà nɛ gə́ n’ê nyǐ nəkɔkɔ́lɛ́ yó è bàn nɛ́.⁷Esərayɛl, nyǐ Bə-zhɔ-zhe yó w ǹ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ dɛ̃̀ mɔ́ yilə ! Bə̀ nɔ̀nɔ̀-dǔr mó ŋwɛ́nɛ́ Bə-zhɔ-zhe sono, bə̀ vwǎrh mɔ́ myɛ ŋwɛ́nɛ́ ń sõ dɛ̃́dɛ̃́. ⁸Wɔ́ ńmyɛ̌ ń la n ká n kwɛ̃̌ Esərayɛl ye yə́, n zwẽ y è dwə́ə́ré gakó wẽ́.

Chapter 131

¹Dəvyidi nwə̃́. Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe, nyǐ cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ tɛ̀nɛ́ à wẽ́ yé. À yírhə́ myɛ t’â nyǐ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ du ní mú yé. Nyǐ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ nyɛ̌ nánfwààlɛ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́, pyǎ yò yə̀ nɛ́ zwì yé.²À gaga mɔ́ twə́r tɛ̀nɛ́ ǹdə́ rɛ́ yé, à wu w jě shɛ́ɛ́, ǹdə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ è ná kwər yil ne, e zɛ̃̀ è zhǐ è ná nyí ni mú ta. Wɔ́ èta, à nyɛ̌ nɛ́ ǹdə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ e kwər yil ne ta. ³Esərayɛl, nyǐ Bə-zhɔ-zhe yó w ǹ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nə́ ǹ dɛ̃̀ mɔ́ yilə, kɔn zhì èlǎsɛ́ è m’e la byinə nə̀ bə zhɔ̌.

Chapter 132

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe, lyǐrh Dəvyidi yò, lyǐrh ń lyààrɛ́ ń lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ gakó yò ! ²Ń bwəl nyí Bə-zhɔ-zhe yé né, ń dwĩ̀ nyí mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Zhakɔbɛ jàn rɛ́ nɛ n wɔ̀ :³À t’â la kòrhó w à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó wẽ́ zú, à t’â la à kò-pyònò wẽ́ pyõ̌ à shǐrh, ⁴à t’â la à yírhə́ pú jan jí ni, ⁵ǹdə́ à yə̀ jàà nɛ a pə Bə-zhɔ-zhe ne, a pə mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Zhakɔbɛ jàn rɛ́ mɔ́ nɛ pɛ yé.⁶Nyǐ nə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ zɔ̀m ò yò Efəratɛ nɛ́, nə́ m’ǎ nə w Jaarɛ gɛmɛ nɛ́ wa. ⁷Zhəl-nə nə́ vò jàà y wa, nə́ wùlì ò yé né ò nèsé gə́ cĩ́ mə̀gã̌ mɔ́ !... ⁸Bə-zhɔ-zhe, zɛ̃̀ tɛ̃́, bə̀ ǹ shìrhə́ jàà y wa, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kùlkṍ w ǹ ŋwɔ̀nɔ́ w ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó ga !⁹Bə̀ ǹ vwĩ̀-zwə́lnə bé zù cángá gàmə̀-zwǐsi, sə ǹ lyì bí mà wu-nyɔ̀ búbwéése ! ¹⁰Tə̀ ǹ tùntùnnə Dəvyidi yilə, ǹ bə̀ká cìrh mɔ̀bɔ́ ǹ cír mó ń ce kwã nɛ́ yé !¹¹Bə-zhɔ-zhe bwəl nyí Dəvyidi ni, sə ń tá ń la nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ kwǎrh yé ; bə̀ nyǐ à m’a cĩ́ ń shĩ rí byǐ ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y yó. ¹²Ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ gə wɛ̀rhɛ́ ǹdə à gə́ cèrhè be à dɔbrɛ́ ǹdə́ sɔ́msɛ́ gə́ n’ê byili ń mú ta, ǹ nɛ̀mɛ́ myɛ m’a jòm ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y yó twéé twéé byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe.¹³Zhə̀nà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń cír Səyɔ̃, ń yǎl ń la jòm gàà mɔ́ e yə̀ ń jòmə̀ jàà : ¹⁴Wɔ́ à shìrhə́ jàà twéé twéé gakó ; à m’a jòm gàà mɔ́, bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à yǎl wa.¹⁵À m’a cĩ́ bwəl ò kùjú w yó, a pə kùjú ò nə̀mwà bɛ́ nɛ́ bə jí bə sú ; ¹⁶a zù vwǎrh kàmə̀-zhǔrh ò vwĩ̀-zwə́lnə bé ne, sə ò lyì bí m’a mà wu-nyɔ̀ búbwéése.¹⁷À m’a zhẽ̌ Dəvyiddi jàn rɛ́ dɛ̃̌, a tɛnɛ pàntɛ́mɛ́ à lò mó à cir mó yilə, ¹⁸à m’a ce cìzhìl pú ń zwə̀ bé, sə ń pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w m’a zhì ń yó w o jə́jɛ̀mɛ́.

Chapter 133

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́. Dəvyidi nwə̃́. Nyǐ kɔn càn, kɔn nyɛ̀, ǹdə́ da-byǎ gə ŋwɛ́nɛ́ dwã nɛ !²Kɔn nyɛ̌ ǹdə wɔ́ nwə̃̌ bə̀ ló yə́-pyɛ́lɛ́ wa, e dùr e bə̀ tama nɛ́ nɛ, e bə̀ Arɔ̃ tama nɛ́ nɛ, e lyɛ̃ e bə̀ ń kàmə̀-zwǐ byã y yó ta. ³Kɔn nyɛ̌ ǹdə wɔ́ Erəmɔ̃ pyɔ̀ w nyɔ̀nɔ̀ w gə́ y’a n’ê dùr ò lwé Sənyɔ̃ pyàr rɛ́ yó né mó ta ; bə̀ wɔ́ gàà mɔ́ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń ce nyǔ mú bwəl ré twí ní, byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.

Chapter 134

¹Pyɔ̀ w jíl nwə̃́ə̃́. Nyǐ-nə wé, ámyɛ̌ gakó, Bə-zhɔ-zhe tùntùnnə bé, ce-nə Bə-zhɔ-zhe nə̀báná, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á j’á ŋwɛ́nɛ́ ń jì y w cəcɛ̃ gakó mó ! ²Zhẽ̌-nə á jɛ̀rh á zǎ ń jì y səta, á ce Bə-zhɔ-zhe nə̀báná !³Səyɔ̃, bə̀ Bə-zhɔ-zhe zhǐ Səyɔ̃ nɛ́ ń nə́ ń cĩ́ bwəl ǹ yó, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y mɔ́ !

Chapter 135

¹Cèrhé-nə Bə-zhɔ-zhe ! Cèrhé-nə Bə-zhɔ-zhe yil ré, Bə-zhɔ-zhe tùntùnnə, cèrhé-nə mo, ²ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ Bə-zhɔ-zhe jì y mú, Yi jì y kɔ̀nɔ́ w mɔ́ !³Cèrhé-nə mo, bə̀ nyǐ ń wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal. Nún-nə ń yil ré ! bə̀ nyǐ ń càn. ⁴Bə̀ wɔ́ Zhakɔɔbɛ Bə-zhɔ-zhe cír n pə ǹ cìn ni, n cír Esərayɛl ń la cìnú.⁵À yě bə̀ Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, bə̀ nə́ Cǐnnə mó wɔ dɛ̃̌ du yə né gakó. ⁶Kɔn tɛ̀bɛ́ gakó Bə-zhɔ-zhe nə́ ń yǎl mɔ́, ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ rɛ, dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ yó, nə̀-fɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ gwáárɛ́ nã́lyilyǔmrí gakó wẽ́.⁷Ń nə́ ń ce bə́ban rɛ́ shí cə-yala gakó w rə du, n ce dwà y lyə́lyɔ̌ e nyɔ̀, n ce zho w shí jààsɛ́ w o du o ce.⁸N mà Ezhibti byì-yə́ə́sé n gu, kɔn zhì bala ǹdə́ bə̀ vwàmá nɛ́. ⁹Ǹmyɛ́ Ezhibti, Bə-zhɔ-zhe twĩ̀ màmyaarhɛ ǹdə́ tũ̀-fwààlɛ rə bə̀ rə wɛ̀rhɛ́ ǹ sono ! rə bú ǹdə́ Faraɔ̃ ǹdə́ ń kwã-lyì bí gakó.¹⁰N mà tənèrh nánzhəzhɔ̌, n gu pyǎ bə̀ y’à zhe jàn nánfɔ̀lɔ̀, ¹¹è yàl Amɔrətəbá pyɔ̌ Səwɔ̃, ǹdə́ Bashã pyɔ̌ Oge, ǹdə́ Kanaã pyǎ bɛ́ gakó.¹²N pə bə̀ tənèsé Esərayɛl, ń dwí rí ni rə̀ cəl kɔna. ¹³Bə-zhɔ-zhe ! ǹ yil ré ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga, Bə-zhɔ-zhe ! bə̀ m’a j’a n’ê lyǐrh ǹ yil ré yò byinə byinə gakó.¹⁴Bə-zhɔ-zhe mà n byili ń dwí rí rə̀ yé, sə ń mà n dùr ń tùntùnnə bé nɔ̀nɔ̀. ¹⁵Tənèsé yə né wɔ́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má, nə̀ wɔ́ numbyínsi jɛ̀rh sə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ. ¹⁶Nə̀ zhe nyí sə nə̀ t’â zɔ̀m gaga yé, nə̀ zhe yírhə́, sə̀ nə̀ bə nɛ́ nɛ gaga yé, ¹⁷nə̀ zhe zhã̌, sə nə̀ bə nyɛ̌ gaga yé, nə̀ bə shíshə̀rhə́ zhe nə̀ nyú w gaga yé. ¹⁸Nə̀ tó dwã ǹdə byɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́ ta, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ zhe nə̀ zhə̀n mɔ́.¹⁹Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, ce-nə Bə-zhɔ-zhe nə̀báná ! Aarɔ̃ kɛ̀lɛ́ y lyì, ce-nə Bə-zhɔ-zhe nə́báná ! ²⁰Ləvyi kɛ̀lɛ́ y lyì, ce-nə Bə-zhɔ-zhe nə̀báná ! ²¹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́, zhǐ-nə Səyɔ̃ nɛ́ á ce Bə-zhɔ-zhe nə̀báná ! Cèrhé-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 136

¹Cèrhé-nə Bə-zhɔ-zhe, nyǐ ń càn, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ²Cèrhé-nə dɛ̃̌ yə né Yi rí, bə̀ rə̀ wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ³Cèrhé-nə Cǐnnə bé gakó cǐnnə mó, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga !⁴Wɔ́ ńmyɛ̌ dúdú ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ tũ̀-fwààlɛ, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ⁵Wɔ́ ńmyɛ̌ ń zɔ surhə n mə n wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ yə né, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga !⁶Wɔ́ ńmyɛ̌ ń cĩ́ cɛ y nɛ̃̌ mɔ́ yó, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ⁷wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɛ̀rhɛ́ pwẽ̀ yěr wẽ̀ ré nə́nfwààlɛ́, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga !⁸Nə̀nyɛ́nɛ́ y n’ê yə̌r dɛ̃ rɛ́ è m’ê zhə̀lə̀, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ⁹Cànà y n’ê yə̌r cəcɛ̃ è m’ê zhə̀lə̀, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga !¹⁰Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà Ezhibti lyì byí-yə́ə́sé, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ¹¹N ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ du bə̀ cəcəl wə, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ¹²Ǹdə́ ń jɛ̃̀ y ń cèlè mó jàn rɛ́, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga !¹³Wɔ́ ńmyɛ̌ ń kǎr nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nã́-shɔ̃̀ w nɛ̃̌ mɔ́ dwã wa, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ¹⁴N ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ tó ò cəcəl w bə lyɛ̃, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ¹⁵N zɛ̃̀ n yìrh Faraɔ̃ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ n ji nə-fɔ̀lɔ̀ w nã́-shɔ̃̀ w wa, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga !¹⁶Wɔ́ ńmyɛ̌ ń yàl ń dwí yé né, rə̀ y’à m’ê zhə̀l gɔ-elũ èpòlò w wə, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ¹⁷Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà pyǎ nánfwààlɛ, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga !¹⁸Ń gu pyǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à zhe jàn, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ¹⁹È yàl Amɔrətəbá pyɔ̌ Səwɔ̃, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ²⁰ǹdə́ Basã pyɔ̌ Oge, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga !²¹N pə bə̀ tənèsé sə yə̀ cəl-tənèrh, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ²²N pə Esərayɛl, ń tùntùnnə mó ń cəl tənèrh, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ²³Bə̀ gə́ pɔ nə́ba cìzhil yó né, wɔ́ ńmyɛ̌ ń lyǐrh nə́ yò, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga !²⁴N zwẽ nə́ba lyì bí byɛ̀bɛ̀ bə̀ y’à n’ê nwɛ̀nɛ̀ nə́ba mɔ́ jɔ̃̀ wa, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ²⁵Wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń pɛ kùjú numbyíní gakó ne, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga ! ²⁶Cèrhé-nə dɛ̃̌ yə né Yi rí, bə̀ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga !

Chapter 137

¹Nə́ y’à jě Babyəlɔlɛ bwǐsí nyí ni, nə́ n’é kúrhə́, nə́ m’é bùl Səyɔ̃ yò. ²Nə́ y’ǎ jele nə́ bwàárɛ dɛ̃̌ cɔ w sɔlɛbá yó.³Rə̀myɛ́ yó né, byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ba búlə́ né wẽ́ mó, zɛ̃̀ bə̀ n’ê lwə̀l nə́ba bə̀ nə́ nún nwíísí, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nə́ba mɔ́, zɛ̃̀ bə̀ n’ê lwə̀l nə́ba bə̀ nə́ wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ bə̀ zhe : Nún-nə Səyɔ̃ nwíísi màngɛlɛ́ á byili nə́ba ! ⁴Wɔ́ etər Bə-zhɔ-zhe nwíísí dwí nə́ m’ǎ zɛ̃̀ nə́ n’é nún zhəəle jè y myɛ wẽ́ né ?⁵Zhərəzalɛm, à gə swě ǹ yò, sə jə̀-jĩ́ swě àmyɛ yò ! ⁶À gə yə̀ ǹ yò lyǐrh, sə à mə̀jòlò w dɛ̃ à nyì-pǎ nɛ, ǹdə́ à gə yə̀ Zhərəzalɛm zal a yə̀ à wu-nyɔ̀ kɔn mɔ́ !⁷Bə-zhɔ-zhe, lyǐrh Edɔm byǎ bɛ́ yò, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ Zhərəzalɛm dɛ̃ rɛ́ yù wə̀, bə̀ y’a j’a zhe : wǔr-nə wə, wǔr-nə wə, á ló tɛ̃́ o vò zə ò nə̀ kùr-jì y ni !⁸Bayəlɔnɛ bə̀kɔ́, ǹmyɛ́ cɔ̀, sə wu-nyɔ̀ m’a yə̀ nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń la mɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ cìcì mú cǎrh mɔ́, lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ nə́ba mɔ́ ! ⁹Wu-nyɔ̀ m’a yə̀ nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń la ǹ byǎ bɛ́ zal, n cĩ́ pàtá nə́kulu yó n mà n bɔbwɛlɛ mɔ́ !

Chapter 138

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. À n’â zǔl mó ǹdə́ à wu gakó, à n’â nún mú Yi yé né. ²À n’â wùlì tɛ̃́ ǹ jì y wẽ́, à n’â zǔl ǹ yil ré, ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ zhə̀n rɛ́ yilə, bə̀ ǹ yil ré du wə, ǹ gə́ pyìrh ǹ nyə́ né mó yilə.³À gə́ byẽ̀ mó dɛ̃, ǹ zwẽ à lwə̌l mó rə̀ yù wə̀, ǹ zɔ à wu ni, ń ce à wu zə jàn. ⁴Ǎ, Bə-zhɔ-zhe ! Pyǎ bɛ́ cɛ yó mó gakó m’a zǔl mó, ǹdə́ bə̀ gə tú bə̀ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀má nɛ́ ǹ nə́ ǹ púr ǹ nyú w mú ;⁵bə̀ m’a nún bə cèrhé Bə-zhɔ-zhe sɔ́msɛ́, bə̀ Bə-zhɔ-zhe zùwə́ y nyɛ̌ nánfɔ̀lɔ̀. ⁶Bə-zhɔ̌-zhe ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ : sə ń yírhə́ nə cìn-lwəl cìnə bé, sə ń zhǐ yé né gaga ń yě cìn-byilu cìnə́ bé párá.⁷À gə tú à ŋwɛ́nɛ́ zwini wẽ́ yi ní, ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ nyǔ, ǹ nə́ ǹ zhẽ̌ ǹ jɛ̃̀ à zwə̀ bé lyimə né yó, ń zə ǹ jə̀-jĩ́ y ń mə́ zwẽ ne. ⁸Bə-zhɔ-zhe nə́ ń twĩ̀ àmyɛ́ yilə, ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga, ǹ bə̀ká yẽ̌ ǹ jɛ̃̀ tumə né ne yé !

Chapter 139

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe ! ǹ yě à wu wə́, ǹ yě à párá, ²À gə jě tɛ̃́ ǹ yě, a gə zɛ̃̀ à zhǐ dɛ̃̌ myɛ ǹ yě, ǹ nə́ ǹ zhǐ kwã gaga ń zù à wẽ́ ń lwar kɔn dɛ̀bɛ́ à n’á bùl mó ;³à gə n’â zhə̀l ǹ yě, à gə pyě tɛ̃́ myɛ ǹ yě, ǹ nə́ ǹ zwì à wẽ́ ń lwar à sɔ́msɛ́ gakɔ́ párá. ⁴Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! à gə gwẽ̌ yə̀ zɔ̀mɛ̀ à nyú w púr myɛ, ǹdə́ ǹ yě rə̀ gakó lyɛ́lyɛ́. ⁵Ǹ zhǐ ń kə́kɛ́lɛ́ nɛ, à kwã nɛ́ ǹdə́ à yé né ga, ń cĩ́ ǹ jɛ̃̀ à yó. ⁶À nɔ lwar mɔ̀bɔ́ myɛ mə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ du à jàn, mə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ du ni, ce à wàr mə̀ kùr à la sú yé !⁷Wɔ́ yẽ̀ à nə́ m’a tó né a vò yé né gaga ǹ shíshə̀rhə́ né yé né, wɔ́ yẽ̀ à m’a dùr à vò né, a jé ǹ yé né ? ⁸À gə zɛ̃̀ à zhə̀l dɛ̃̌ yi w myɛ, ǹ ŋwɛ́nɛ́ gàà ; à gə k’â zhə̀l cùù rí gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ myɛ, nyǐ mú ǹ ŋwɛ́nɛ́ gàà.⁹À gə zɛ̃̀ à kwè cə-lár vɔ̀mɛ̀ nɛ́, a m’a zɛ̃̀ ǹdə́ cə-lár rɛ́ ta, à la vò a jòm nə̀-fɔ̀lɔ̀ w èpákɛ̀ mɔ́ myɛ, ¹⁰wɔ́ ǹmyɛ́ jɛ̃̀ y myɛ è zə nɛ́ è m’ê la, ǹ jə̀-jĩ́ y la nɛ zal.¹¹À gə k’â wòwə̀ : Dɛ̀ga wɔ́ cə-byín rí wẽ́ à m’a shèè né, e jà ǹmyɛ́ sono, cəcɛ̃ y n’ê jǐrh pwẽ̀ rə kə́kɛ́lɛ́ nɛ ; ¹²bə̀ ǹmyɛ́ sono mó, cə-byín də̀ nã́-byṹ ǹ sono yé, bə̀ ǹmyɛ́ sono, cəcɛ̃ y n’ê yə̌r ǹdə nə̀nyɛ́nɛ́ ta, cə-byṹ w zɛ̃̀ ò n’ô yə̌r ǹdə́ pwẽ̀ ta.¹³Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ wɛ̀rhɛ́ à púlə́púlə́ námpúm, ǹmyɛ́ ǹ mɔ nɛ ń cĩ́ à ná wẽ́. ¹⁴À n’â cèrhé mó, à gə́ wɔ́ kɔn náncə̀cɛ̀nɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə, ǹ tumə né wɔ́ tũ̀-fwààlɛ̀, à yě b’à wɔ́ kɔn bə̀ wɛ̀rhɛ́ zhə̀nà.¹⁵Bə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ è y’à shèè wẽ́ mó, bə̀ gə́ mɔ nɛ cɛ y kùr gaga mɔ́ yi ní, ǹdə́ à yala nɛ́ y’à yə̀ ǹ yé né shèè yé. ¹⁶À yala nɛ́ wẽ̀ ré gakó gə́ y’à gwẽ̌ yə̀ dwã w ce yi ní, ǹ yírhə́ y’à nə nɛ ; sə à dwã nyɛ̀bɛ́ à la wɔ̀rhɔ́ cɛ yò mó gakó y’à kɛ̃ ǹ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́, ndə́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ rə̀dù ga y’à gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ yé.¹⁷Ǎ Yi, nyǐ bùlə̀ né də̀ kɔn dɛ̀bɛ́ à m’a sú nə̀ kùrə̀ à wẽ́ yé ! bə̀ bùlə̀ né, wɔ́ bùlə̀ nə̀ já nánzhəzhɔ̌ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ ! ¹⁸À gə la nɛ gál, nə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ nyí ni nyɔ̀rhɔ́ ta. À gə shí jɛ̃ wẽ́ à zɛ̃̀ gakó, a púrí à j’â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́.¹⁹Ǎ Yi, ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ gu lyì-bəlwɛ̀lɛ́ yá ! Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’á lwé numbyíní jal tɛ̃́ cìnə́, zhəl-nə kwã nɛ́ à nyí ni ! ²⁰Bə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə lyì-gurnə ta, bə̀ n’ê zə ǹ yil ré bə̀ m’ê gòm kɔma, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ ǹ zwə̀ bé mó !²¹Bə-zhɔ-zhe, à t’â la lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê súl mó mó súl nà, à t’â la byɛ̀bɛ́ bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ mɔ́ mɔ́ nyɛ̌r nà ? ²²Nyǐ à n’â súl be ǹdə́ súl námpúm ; bə̀ wɔ́ àmyɛ́ zùwə̀.²³Ǎ Yi, zú à wẽ́, ń lwar à wu wə́ ! zhẽ̀ ne, ń lwar à bùlə̀ né ! ²⁴Nyǐ ni, ń nyǐ ǹdə́ à gə wɔ sɔ́má kɛ̀bɛ́ è càn yó, sə́ zə nɛ a vò nyǔ mə̀ t’â la zhɔ̌ sɔ́má y yó.

Chapter 14

¹Nwíísí yé né cə́bal. Dəvyidi nwíísi. Bə surhə cə́bal nə́ wə̀l ń wẽ́ : Bə̀ Yi tɛ̀nɛ́ nɛ́ gaga ! Lyì bí wɔ́ lwɛlɛ cìnə́, bə̀ twĩ̀ pwara tumə, mə̀dù ga tɛ̀nɛ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ yé.²Bə-zhɔ̌-zhe zhǐ dɛ̃̌ Arəzana w ń nə́ ń nyǐ numbyíní byǎ bɛ́, ń la nyǐ ǹdə́ lò gə ŋwɛ́nɛ́ ń zhe surhə, ń nə́ ń pyà Yi. ³Bə̀ gakó jé, bə̀ gakó wɔ́ lwɛlɛ cìnə́; mə̀dù ga tɛ̀nɛ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ yé, bá mə̀dù cìcì !⁴Byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́, nə yə̀ bə̀ cìn dwĩ̀ nà ? Bə̀ n'ê dɔ̀m à dwí rí, bə̀ n'ê zə rɛ rə̀ yàl bə̀ kùjú.⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ la pəpǎ ǹdə́ wu-zhìlù, ǹdə́ Yi gə tú dwí rí rə̀ wɔ́ cángá mɔ́ cəcəl wə. ⁶Pə-na cìzhìl kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ zúzúnú cə́bal nə́ ń dɛ̃̀ mɔ́ shò-kwã nɛ́...⁷Wɔ́ mɔ̌ ń mà n ce Esərayɛl vwǎrh mɔ́ shí Səyɔ̃ mɔ́ ? Wɔ́ ǹdə́ Bə-zhɔ̌-zhe gə tú ń ká ń zɔ ń dwí rí bə̀ y'a zɔ bə vò yómre mó rə̀ túwə́, Zhakɔbɛ mà n fùù, Esərayɛl mà n wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀.

Chapter 140

¹Nwíísi yé né cə́bal mɔ́ nwíísi. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Bə-zhɔ-zhe, zwẽ né lyì-bəlwǎlsɛ́ jɔ̃̀ wa ! Yìlì ni lyì bí bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ jàn rɛ́ mɔ́ cìnə́ yé né, ³bə̀ n’ê tɛ́rɛ́ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ bə̀ wẽ́, bə̀ zhǐ twéé gakó bə̀ n’ê pyà búlə́ bú.⁴Bə̀ n’ê dwèlè bə̀ mə̀jə̀ə̀lé ǹdə dɔm ta, bə̀ zhe kùwə̀ swã̀ bə̀ nyú wə. ⁵Bə-zhɔ-zhe, yìlì ni lyì-bəlwǎlsɛ́ jɛ̀rh bə̀k’a zə nɛ yé ! yìlì lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ twĩ̀ jàn rɛ́ mɔ́ cìnə́ yé né, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà bə̀ gə́ m’a tó né bə ji ni tɛ̃́ mɔ́ yé né !⁶Cìn-byilu cìnə́ n’ê pàm pɔ̀mɔ̀ ǹdə́ gùndwə̌ à yilə, Bə̀ lyẽ nyínsi bə twèlé sɔ́má vɔ̃̀ nɛ, bə ce zaálsɛ nɛ́ à zal yilə. ⁷À n'â wǝ̀l Bǝ-zhɔ-zhe ne: Ǹ wɔ́ à Yi! Bǝ-zhɔ-zhe, pyiìrhì ǹ zhɛ̃̌ ń cili à cǝl ré ǹdǝ́ à lwǝ̀lǝ́ yǝ́! ⁸Bə-zhɔ-zhe, à Cǐnnə, à vwǎrh mɔ́ jàn ! Ǹ nə́ ǹ pwí à yó né búlə́ dɛ̃.⁹Bə-zhɔ-zhe, ǹ bə̀ká yẽ̌ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ lyì-bəlwǎlsɛ́ n’ê yǎl mɔ́ pyìrh yé, bə̀ká yẽ̌ kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ tɛnɛ bə̀ la tũ̌ mú pyìrh yé, mùnì ga bə̀ bə̀k’a zhẽ̌ bə̀ cin dɛ̃̌ yé ! ¹⁰Bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě bə kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́, nyə́ né lwɛlɛ rɛ́ jǒm bə̀ yó ! ¹¹Bə̀ myìn-cala bárhɛ́ ló bə̀ yó ! bə̀ cìrh be bə ji myǐn wə, gwáárɛ́ nánlyilyǔmri wẽ́, bə̀ k’ê wàr bə̀ la du mə̀gã̌ mɔ́ !¹²Lò mɔ̀bɔ́ kɔma n’ê shí ń nyú w mú tá ń cĩ́ kùr cɛ yó yé ; lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ jɔ́ɔ́rɛ mɔ́, wɔ́ zwini rə̀ la mɔ zal n jé. ¹³À yě bə̀ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń pɛ zúzúnú cìnə́ bùrì, n byili bə̀ nə̀mwà bə dwə́ə́ré zhe yé.

Chapter 141

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe, à n’â byẽ̀ mó : bə̀ à nyí ni làlà ! À gə n’â byẽ̀ mó, sə́ pyèrhè ń zhɛ̃̌ ń cili ! ²Bə̀ à yi-co w yál ǹ yé né ǹdə asã ta, sə à jɛ̀sɛ́ à zhẽ̌ a ce dɛ̃̌ mɔ́, yə̀ ǹdə də̀dɛ́nɛ́ Yi pɛnɛ́ y kɔn bə̀ n’ê pɛ Yi ni mú ta !³Bə-zhɔ-zhe, ce kɔn yìlì à nyí rí ni, sə́ yìlì à nyí rí púr mó ne ! ⁴Ǹ bə́ká yẽ̌ à wu o zǎ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ sõ yé, a tó lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê twĩ̀ lyɛlɛ nɛ a wɛ̀rhɛ́ tumə nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ́ dwə́ə́re tumə yé, mùnì ga à bə̀k’a tó be a jí bə̀ címsí kùjú yé.⁵Bə̀ à só sə wu-cángá cə́bal mà nɛ, rə̀myɛ́ wɔ́ à cɛ̀nɛ̀ yilə, ń gə nə́ ń pɛ còrhò-tum, rə̀ wɔ́ nwə̃́ è n’ê lwé à yó : èta, à yó w k’ô t’â la ò kwã nɛ́ yé, à yi-co w m’a zɛ̃̀ o bú ǹdə́ bɛ, bə̀ wu-bárhɛ́ tumə né yilə. ⁶Bə̀ bə̀ cìrh bə̀ bù-kárna bɛ bə ló nə́kul-pyàr rɛ́ gógwə̀ə́lé w bə̀ kukuri bə vò, mùnì ga bə̀ bə̀k’a cili à zɔ̀mà nɛ́ nə̀ nyɛ̀ mɔ́ yé. ⁷Kɔn j’â nyɛ̌ ǹdə wɔ́ cɛ bə̀ vwàl bə̀ bɔ̀n y dwã w ta, kɔn wɔ́ èta ǹdə́ nə́myɛ, nə́ kúr rí làà tɛ̃́ rə vò cùù rí gə́ n’ê tó mə̀gã̌ rə̀ zhə̀l cúlú mú nyí ni.⁸Bə-zhɔ-zhe ! Cǐnnə ! wɔ́ ǹmyɛ́ sõ à pyìrhí à yírhə́ né a zǎ nɛ́, wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â pyà à shòò jàà nɛ́ : Ǹ bə̀ká yǎrh nɛ tɛ̃́ yé ! ⁹Cə̌r à yé ne, pɔ̀mɔ̀ w kɔ̀bɔ́ bə̀ pàm à yil mó yilə, ǹdə́ pɔ̀mrɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ yilə ! ¹⁰Bə̀ lyì-bəlwǎlsɛ́ tu sə̀ pɔmrɛ́ wẽ́, àmyɛ́ j’a lú rə̀myɛ́ yi ní cìcì.

Chapter 142

¹Dəvyidi nwə̃́. Yi-co. Ń nún ǹdə́ ń ŋwɛ́nɛ́ myə̀lé ré wẽ́. ²À zhẽ̌ à cəl, à búbwéé à ce Bə-zhɔ-zhe ne, à n’â zhẽ̌ à cəl à byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe.³À zɔ à yò w a bə̀ à n’â byili Bə-zhɔ-zhe yé né, à n’â byili mu à zúzúnú wə́. ⁴À wu gə tú ò zhìlì à wẽ́ kókó, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ yě à sɔ́má y à kwè mó párá, nyǐ bə̀ pàm pɔ̀mɔ̀ à bə cĩ́ à gə́ la mə̀gã̌ tó mó. ⁵Kwẽ̌ ń nyǐ jə̀-jĩ́ ǹdə́ jə̀-gwã̀ sõ ! Lò lò kə́ ń yə̀l à pár yé, shòò jààsɛ́ gakó jé à yé né, à yò k’ê yə̀ lò lò zwì yé.⁶Bə-zhɔ-zhe ! nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à n’â búbwéé à ce. À n’â wə̀lə̀ : Ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à shòò jàà, ǹmyɛ́ sõ à cəl kɔn rɛ́, numbyínsí cɛ yó wẽ́. ⁷Cili à búwéése cɛ̀nɛ̀ ! Bə̀ nyǐ à wɔ́ zúzúnú cə́bal zhə̀n zə̀nà. Zwẽ ne lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pú à kùr bə̀ n’ê jí mú jɔ̃̀ wa ! Bə̀ nyǐ bə̀ jàn rɛ́ du ni dɛ̃́dɛ̃́ !

Chapter 143

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe, cili à yi-co wə́, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili sɛ̃ɛ̃́ y à lwə̀l mó ! Zwẽ à lwə̌l mó ǹ gə́ wɔ́ zhə̀n cí ǹdə́ cángá cə́bal mɔ́ yilə ! ²Ǹ bə̀ká zə ǹ tùntùnnə mó ń mə́ bùr yé, bə̀ lò mə̀dù ga tɛ̀nɛ́ cɛ yó, ń wɔ́ cángá cə́bal ǹ yé né yé !³Zù-bal mɔ́ pú à kùr n jì, n zə nɛ n ji tɛ̃́ n nɔ̀ nɛ ǹdə́ ń nèrh ; n ce a vò à jě cə-byṹ wə, ǹdə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù kɔn dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ta. ⁴Wu-zhùlù n’ô gwi ni à wẽ́, à wu n’ô zhizhiri à wẽ́.⁵À n’â lyǐrh shãã ga dwã nɛ́ yò, à n’â bùl ǹ tumə né gakó yò, à n’â tɛ́rɛ́ ǹ jɛ̃̀ y tumə né yò. ⁶À n’â zhẽ̌ à jɛ̀rh à ce mó, à wu w kùl à n’â yǎl mɔ́, ǹdə́ cɛ kɛ̀bɛ́ è kùl ta.⁷Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! ce jàn nɛ́ làlà ń zwẽ à lwə̌l mó ! Nyǐ à wu w n’ô kwɛ̃́ myǐn. Ǹ bə̀ká shèè ne ǹ cìn yé ! Nyǐ à m’a yə̀ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê swé bə̀ zhə̀l gɔ́rɔ́ wẽ́ mó ta. ⁸Ce a dùlí a zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ a nyɛ̀ɛ̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w yò ! Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à zhí. Ce a lwar sɔ́má kɛ̀bɛ́ à mə̌ s’a vò è yó mó párá ! Bə̀ à zhẽ̌ à wu w a ce ǹmyɛ́ nɛ.⁹Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! zwẽ ne à zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â pyà à shòò jàà nɛ́. ¹⁰Cèrhè ne à wɛ̀rhɛ́ ǹ pùbùlə̀ né ! Bə̀ ǹ wɔ́ à Yi. Bə̀ ǹ éshìrhə́ y náàcɛ̀nɛ́ y zə nɛ́ a vò sɔ́má kɛ̀bɛ́ è wɔ́ cángá mɔ́ yó !¹¹Bə-zhɔ-zhe, tə̀ ǹ yil ré yilə, sə́ ce a zə myə̌l ! vǔr ne nɔ̀nɔ̀ w wẽ́, ǹ cángá tumə né yilə ! ¹²Tə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ yilə, sə́ ce à zwə̀ bé jé tɛ̃́, sə́ gu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ gakó ! Bə̀ à wɔ́ ǹ tùntùnnə.

Chapter 144

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ̀-zhe, à pàtá y nə còrhó, Ńmyɛ̌ ń nə́ ń zal à jɛ̀sɛ́ nɛ búlə́ yilə, ń nə́ ń zal à jə̀fɔ́lá nɛ́ nɛ à m’â bwí búlə́ né, ²ǹ wɔ́ à cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ cə́bal, à jàà è lù e kə́kɛ́lɛ́ nɛ, à shìrhə́ jàà, à zwẽnə, à yé né cə̌r ku búlə́ jàà wa, à shòò jàà. ǹmyɛ́ ǹ ce à dwí rí n’ê nyàm nɛ.³Bə-zhɔ-zhe, numbyíní wɔ́ byè, ǹ mə́ ǹ pyà è pár lwar mɔ́ ? ǹ mə́ ǹ nyǐ numbyíní byǐ yò mó ? ⁴Numbyíní nyɛ̌ ǹdə́ zho ta, è dwã nɛ́ n’ê lyɛ̃ ǹdə ywə́l ta.⁵Bə-zhɔ-zhe, ce ǹ dɛ̃̌ yə né bə̀ tɛ̃́tɛ̃́, sə́ só tɛ̃́ ! dwə̌rh pyàr rɛ́, rə b’a jí myǐn ! ⁶Ce pwẽ̀ ré yə̌r rə lyə́lyɔ̌, sə́ ce à zwə̀ bé dùr bə làà tɛ̃́ ! Tə ǹ cama nɛ́, ń ce bə̀ kwɛ̃̀ bə dùr !⁷Zhǐ dɛ̃̌ yi w gaga ń cèlè ǹ jɛ̃̀ y e bə̀ ; ń zwẽ né, ń vwǎrh nɛ nàná bɛ́ nánzhəzhɔ̌ w wẽ́, zhələ bé byǎ bɛ́ jɔ̃̀ wa, ⁸bə̀ wɔ́ kɔma dúdú bə̀ n’ê dwi bə̀ nyú wə, bə̀ jə̀-jĩ́ y jɛ̃̀ y wɔ́ kɔma jə̀-jĩ́ jɛ̃̀.⁹Ǎ Yi ! à m’a nún nwə̃́ə̃́ nándwə̃̀ a pɔ̃́, à m’a dú nyínsi shí zhɔ̃̀ a m’a cèrhé mó. ¹⁰Wɔ́ ǹmyɛ́, ǹ nə́ ǹ vwǎrh pyǎ bɛ́, ǹ vwǎrh ǹ tùntùnnə Dəvyidi búlə́ shù w ò n’ô gwi mú jɔ̃̀ wa, ¹¹Zwẽ ne, sə́ vwǎrh nɛ zhələ bé byǎ bɛ́ jɔ̃̀ wa, bə̀ wɔ́ kɔma dúdú bə̀ n’ê dwi bə̀ nyú wə, bə̀ jə̀-jĩ́ y jɛ̃̀ y wɔ́ kɔma jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ ! …¹²Nə́ byǎ bɛ́ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ cèmé námbwàálɛ́ rə̀ n’ê byìl ta ; nə̀ bə̀kwá bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ yə bə̀ shə̀l cɛ̀nɛ̀ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y kɔrhɔ è zhì náàcɛ̀nɛ́ lò gə nɔ ǹ só mó ta. ¹³Nə́ bòbwèsé sú pyáám, ǹdə́ wẽ̀ kùrə̀ dúmə́ dúmə́ bə̀ la cṹ rə zhǐ ; nə́ vwàmá nɛ́ n’ê pùl mɔ̀ɔ̀rhɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ, mɔ̀ɔ̀rhɛ shí, mɔ̀ɔ̀rhɛ́ shí yə́, nə́ gɛmɛ nɛ́ wẽ́ ;¹⁴Nə́ nɛ̃ nɛ́ nù kókó, nə̀ n’ê lùl byǎ ; cu k’ê tɛ̀nɛ́ gaga, yómré jè w zhəl k’ê tɛ̀nɛ́ gaga, wu-zhùlù búbwéésé k’ê tɛ̀nɛ́ nə́ sɔ́msɛ́ yó gaga ! ¹⁵Wu-nyɔ̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ kɔn wɔ́ èta rə̀ yil mó ! Wu-nyɔ̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe wɔ́ rə̀ Yi mú !

Chapter 145

¹Yi zǔl. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. À Yi, à pyɔ̌ ! À m’a zhẽ̌ ǹ yil ré dɛ̃̌ ! À m’a cèrhé ǹ yil ré twéé twéé kɔn m’ê la gaga. ²À m’a cèrhé mó dɛ̃ gakó, à m’a zǔl ǹ yil ré twéé twéé kɔn m’ê la gaga. ³Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ ń mə̌ ǹdə́ zǔl, sə lò tá ń la ń gə́ wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w nɛ́ mɔ́ kùr lwar yé.⁴Bə̀ byinə byinə gakó lyì bí cèrhré ǹ tumə né, sə bə bwə̀l ǹ tũ̀-fwààlɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó bə byili ! ⁵À m’a zɔ̀m ǹ zùwə́ è n’ê jə́jɛ̀mɛ́ mɔ́ a byili, à m’a nún mú ǹ tũ̀-fwààlɛ́ yilə.⁶Bə̀ m’a zɔ̀m ǹ jàn rɛ́ rə̀ dõ zhe mó yò, à m’a zɔ̀m ǹ jàn nànfɔ̀lɔ̀ w yò a byili. ⁷Bə̀ bə̀ bwə̌l ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹ wɛ̀rhɛ́ shãã ga mɔ́ yò bə byili, sə bə cèrhé ǹ cángá tumə né !⁸Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr cí ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ cí, ń tá ń kwè lyim làlà yé, ń sú ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀. ⁹Bə-zhɔ-zhe só lyì bí gakó, ń tumə né gakó wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr tumə.¹⁰Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! ǹ tumə né gakó n’ê pɛ mɔ́ còrhó, sə ǹ lyì bí n’ê ce ǹ nə̀báná. ¹¹Bə̀ m’a zɔ̀m ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zùwə́ y yò bə byili, bə̀ m’a bwə̀l ǹ jàn rɛ́ myɛ yò bə byili, ¹²mùnì ga bə ce numbyínsí lwar ǹ jàn rɛ́ ǹdə́ ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zùwə́ y pwẽ̀ ré jə́jɔ̀mɔ́ mɔ́ párá.¹³Bə̀ ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ pyɛ̀lɛ̀ tɛ̀bɛ́ rɛ̀ ŋwɛ́nɛ́ byilə nə̀ bə zhɔ̌ zhe, ǹ cìnú mú ǹ cǐ mú wɔ́ byinə byinə gakó.¹⁴Bə̀-zhɔ-zhe nə́ kwɛ̃́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê twi mú, ń nə́ ń kwẽ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ kó tɛ̃́ mɔ́ dɛ̃̌. ¹⁵Lyì bí gakó yírhə́ pyǎ ǹ yó, sə ǹ nə́ ǹ pɛ bɛ kùjú ǹdə́ bə̀ gə zhe ò tum dɛ̃. ¹⁶Ǹ gə púr ǹ jɛ̃̀ yá, ǹ nə́ ǹ ce kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê shǐrh mó jí rə sú.¹⁷Bə-zhɔ-zhe wɔ́ càngá ń sɔ́msɛ́ gakó yilə, ń wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr cə́bal ń tumə né gakó wẽ́. ¹⁸Bə-zhɔ-zhe ŋwɛ́nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ mo mó gakó nyí ni, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ mo ǹdə́ bə̀ wun gakó zhə̀n zhə̀n ga mó ; ¹⁹kɔn shil gə zhe lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ mɔ́, ń nə́ ń pyìrh ré ń pɛ bɛ, ń nə́ ń nyɛ̀ɛ̀ bə̀ búbwéésé, n vwǎrh bɛ.²⁰2 Bə-zhɔ-zhe nə̀ ń yìlì lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só mo mó, n zɛ̃̀ ń nə́ ń ce lyì-bəlwǎlsɛ́ gakó jé tɛ̃́. ²¹Bə à nyí rí bwə̌l Bə-zhɔ-zhe zùwə́ y rə byili, sə numbyíní gakó cèrhé ń yil ré rə̀ bə dõ zhe mó, twéé twéé gakó, kɔn m’ê la gaga !

Chapter 146

¹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe ! À ywə́lə́, zǔl Bə-zhɔ-zhe ! ²À gə j’â zhe myə̌l gaga, à m’a j’â n’â zǔl Bə-zhɔ-zhe, à gə j’â ŋwɛ́nɛ́ gaga, à m’a j’â n’â cèrhé à Yi rí.³Bə̀k’á zhí lyì-fwààlɛ nɛ yé, Bə̀k’á zhí numbyínsi ni yé, bə̀ sə̀ wàr lò sə̀ n’ê vwǎrh yé. ⁴Numbyínsí shə́shírhə́ y n’ê shə́rə́, sə vò cə-shóó w wə, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ sə̀ y’à tɛnɛ sə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ j’a cɔ̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w cìcì.⁵Wu-nyɔ̀ cə́bal wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ Zhakɔɔbɛ Yi rí wɔ́ ń kúrhí sanna, ń nə́ ń dɛ̃̀ kɔn Bə-zhɔ-zhe ń Yi ri sõ mó ! ⁶Rə̀ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ yá ; nə̀-fɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó. Rə̀ wɔ́ zhə̀n cə́bal twéé twéé kɔn m’e la gaga.⁷Rə̀ n’ê pɛ bùrì lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ nɛ ; Rə̀ n’ê pɛ kùjú nɔ̀rhna bɛ́ nɛ ; Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zwẽ yómə́ ; ⁸Bə-zhɔ-zhe nə́ ń púr lyìlyə̌r yírhə́ ; Bə̀-zhɔ-zhe nə́ ń kwẽ̌ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ kó tɛ̃́ mɔ́ dɛ̃̌ ; Bə-zhɔ-zhe só wu-cángá cìnə́ bé.⁹Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zwẽ zhələ nyí ni, Ń nə́ ń sɛ̃ bə̀tɛ̀lɛ́ ǹdə́ ejə̀-kɛ̃ nɛ, sə ń nə́ ń cɔ̀ lyì-bəlwǎlsɛ́ sɔ́má yá. ¹⁰Bə-zhɔ-zhe nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ twéé twéé byinə nə̀ bə zɔ̌ zhe ; Səyɔ̃ ! ǹ Yi rí ŋwɛ́nɛ́ byinə byinə gakó ! Cèrhé-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 147

¹zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe ! Bə̀ kɔn càn sə nə́ cèrhé nə́ Yi rí, Bə̀ nə́ Yi rí còrhó mó də̀ nyàn dwí.²Bə̀-zhɔ-zhe mà n ká n lù Zhərəzalɛm, n ká n cĩ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwã yó ; ³ń nə́ ń warh byɛ̀bɛ́ bə̀ wun ní zhìlì mú, ń nə́ ń dɛ bə̀ nyəla nɛ́.⁴Ń nə́ ń gàl càmmə́sɔ̌sɛ́, n ce èdù gakó yil. ⁵Nə́ Cǐnnə mó wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, ń jàn rɛ́ myɛ já, ń lárma mɔ́ bə̀ swɛ̃́ zhe yé.⁶Bə-zhɔ-zhe nə́ ń sɛ̃ zúzúnú cìnə né, ń nə́ ń lwəl lyì-bəlwǎlsɛ́ ywẽ́ tɛ̃́ bə̀ yí cɛ y nɛ. ⁷Nún-nə nəkɔl-co nwə̃́ á pə Bə-zhɔ-zhe ne, dú-nə bɔ̀rɔ́ à m’á cèrhé nə́ Yi rí !⁸Ń nə́ ń zə bə́ban ń pyi dɛ̃̌ yi rí ni, ń nə́ ń tɛnɛ dwà y è nyɔ̀ cɛ y yó ; ń nə́ ń ce gar lyĩ pyàr rɛ́ yó. ⁹Ń nə́ ń pɛ kùjú vwàmá nɛ, ǹdə́ kɔ̀rhɔ̀ byǎ gə zɛ̃̀ bə̀ n’ê kúrh kùjú yilə, ń nə́ ń pɛ bɛ kùjú bə̀ jí.¹⁰È də̀ shəshã jàn rɛ́ sõ ń nə́ ń nyǐ ní yé, è k’ê də̀ numbyíní cə́ jàn myɛ yò rə̀ zù mu yé ; ¹¹Bə-zhɔ-zhe wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ́ mɔ́ ń só, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dɛ̃̀ ń la bɛ wu-bɔ̀nɔ̀ wɔ̀rhɔ́ mɔ́.¹²Zhərəzalɛm, zǔl Bə-zhɔ-zhe ! Səyɔ̃, cèrhé ǹ Yi rí ! ¹³Bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń ce ǹ bwə̀ə̀lé cɔ̌brɛ́ zhǐ kẽkẽ, ń nə́ ń cĩ́ bwəl ǹ byǎ bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń sõ mó yó ; ¹⁴ń nə́ ń pɛ yə̀-zùlə́ ǹ jààsɛ́ ǹ cǐ mú wẽ́, ń nə́ ń ce ǹ jí bə̀lé y kɛ̀bɛ́ è càn dú mú ǹ swí.¹⁵Ń nə́ ń twĩ̀ ń nyə́ né nə bə̀ cɛ yó : Ń zɔ̀mɛ̀ dùr ǹdə́ ywə́l dúdú rə bà. ¹⁶Ń nə́ ń ce bədũ̀kwələ (wàr rɛ́ rə̀ n’ê zal dwã nɛ mɔ́) bə̀ ǹdə pyì-kur ta, n ce bədũ̀kwələ né j’a nə sú cɛ y námpwə̀nə̀ pwɛ̃́pwɛ̃́ rə̀ pyě ǹdə tɔ̀mɔ̀ ta ;¹⁷ń nə́ ń dul ń bə̀dũ̀kwələ né kúkùlə́ kukùlə́ ; wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń pyɛ́nɛ́ n zhì ń wàr rɛ́ wẽ́ ? ¹⁸Ń nə́ ń twĩ̀ ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə bə̀ rə yə̌l ré ; n ce ń zho ce, nɛ̃̌ zɛ̃̀ mə̀ n’ê dùr tɛ̃́.¹⁹Ń byili ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Zhakɔɔbɛ nɛ, n pə ń nyə́ né ǹdə́ ń sɔ́msɛ́ Esərayɛl nɛ, ²⁰ń yə̀ èta wɛ̀rhɛ́ tənèsé dwã bɛ́ yil yé, rə̀myɛ́ ce sə̀ yə̀l ń sɔ́msɛ́ pár yé. Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 148

¹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe ! Zhǐ-nə dɛ̃̌-yi rí w á zǔl Bə-zhɔ-zhe ! Zǔl-nə mo dɛ̃̌-yi rí dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ wa ! ²Ámyɛ̌, ń màlɛ́kabá gakó ! zǔl-nə mo ! Ámyɛ̌, ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó ! zǔl-nə mo,³Nə̀nyɔ́nɔ́ ǹdə́ cànà ! zǔl-nə mo, Ámyɛ̌, càmmə́sɔ̌sɛ́ á n’á yə̌r pwẽ̀ ré mó gakó, zǔl-nə mo, ⁴Ámyɛ̌, dɛ̃̌-yə né gakó, dɛ̃̌-yə́ né ! zǔl-nə mó, ǹdə́ ámyɛ̌, nàná bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌-yə́ né yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́, zǔl-nə mo,⁵Bə̀ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó zǔl Bə-zhɔ-zhe yil ré ! Bə̀ wɔ́ nyí ń pɔ wa, rə j’a wɛ̀rhɛ́. ⁶Ń cĩ́ ri rə̀ zhǐ kẽkẽ, twéé twéé gakó kɔn m’ê la byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yé ; ń pɔ rɛ nyə́, sə rə̀ t’â la nyə́ né cɔ̌ gaga yé.⁷Ámyɛ̌, bǔ-wẽ̀ ré nánfwààlɛ́, ǹdə́ ámyɛ̌ gwáárɛ́ nánlyilyǔmrí gakó tɛ̀bɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ cɛ y kùr w mó, ⁸myǐn ǹdə́ bədũ̀kwələ ǹdə́ wàr rɛ́ ǹdə́ kúm rí ǹdə́ zho nánfɔ̀lɔ̀ w ò n’ô ce ǹ zɔ̀mɛ̀ m’e pyìrh mó⁹ǹdə́ pyàr rɛ́ ǹdə́ pyǎlsɛ́ gakó ǹdə́ cèmé nyɛ̀bɛ́ nə̀ n’ê ce byǎ mɔ́ ǹdə́ sədɛ́ɛ́rɛbá gakó ¹⁰ǹdə́ gɔ-vwàmá ǹdə́ jè-vwàmá nɛ́ gakó ǹdə́ wẽ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê fwàl tɛ̃́ ǹdə́ rə̀ pǔrh mó ǹdə́ kúmsi¹¹ǹdə́ lũ w pyǎ bɛ́ ǹdə́ dwə́ né lyì bí gakó ǹdə́ yó-cìnə́ bé gakó ¹²ǹdə́ ébwá-dàlá bɛ́ ǹdə́ bwə̃́ə̃́ bé ǹdə́ ezhə̀nà ǹdə́ bə̀sɔ́ná !¹³Zǔl Bə-zhɔ-zhe ! Bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ yil ré dúdú rə̀ du yilə né gakó ; bə̀ ń zùwə́ y du dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ yó. ¹⁴Ń zhẽ̌ ń dwí rí yó dɛ̃̌ n pə rɛ jàn : Ń zɛ̃̀ n jǐrh zùwə́ kɔn ń lyì bí ǹdə́ ń dwí rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń nyí mú byǎ bɛ́ yilə. Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 149

¹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe ! Nún-nə nwə̃́ə̃́ nándwə̃̀ à pə Bə-zhɔ-zhe ne ! Nún-nə à zǔl mó ń lyì bí dwã-gùlú w wə !²Bə̀ Esərayɛl fǔ ǹdə́ wu-nyɔ̀ mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ mɔ́ yilə ! Bə̀ Səyɔ̃ byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̀ bə̀ pyɔ̌ mɔ́ yilə ! ³Bə̀ sa, bə m’e zǔl ń yil ré, sə bə dú gùlú ǹdə́ bɔ̀rɔ́ bə̀ m’e cèrhé mo !⁴Bə̀ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń cili ń dwí rí sono, ń nə́ ń vwǎrh zúzúnú cìnə́ bé, n ce bə nə zùwə́. ⁵Bə̀ ń lyì bí jí bɛlɛ, bə̀ jòm zùwə́ wẽ́, sə bə pyẽ̀ bə̀ kò-pyènè y w bə mà wu-nyɔ̀ búbwéése !⁶Bə̀ Yi zǔl mó yál bə̀ nyú wə, sə bə zə búlə́ shú ò yé ǹdə́ ò kwã y ga dwèlè nyí dúdú mú bə̀ jɔ̃̀ wa, ⁷bə m’e cĩ́ bə̀ jim tənèsé yó, bə pə còrhò-tum dwə́ né ne,⁸bə lyẽ nə̀ pyǎ bɛ́ ǹdə́ nyáná, bə ce cɔ̌bre nə̀ lyì-fwààlɛ́ nèrh ne, ⁹mùnì ga bə twĩ̀ bùrsí nyí rí rə̀ kɛ̃ sə̀ la kɔ́ nə̀ yil mó ! Rə̀myɛ́ wɔ́ zùwə́ Bə-zhɔ-zhe lyì bí yilə. Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 15

¹Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n zhì ǹ jì y wə ? Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n jòm ǹ pyɔ̀ w yó ! Wɔ́ mɔ̌ ń mà n jòm ǹ sə̀pwà pyɔ̀ w yó ? ²Wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń zhe wu-põ̀, ń nə́ ń twĩ̀ cángá tumə, n jà ń nə́ ń zɔ̀m zhə̀n ǹdə ń wu gə́ n’ô yǎl nɛ́.³Ń tá ń zə ń mə̀jòlò w ń lwe cɛ yé, ń tá ń wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ ń dõ ne gaga, ń tá ń pɛ cìzhìl ń dõ né gaga mɔ́.⁴Ń bə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pɔ̀ɔ́sɛ ń dõ só yé, ń só lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm Bə-zhɔ-zhe mó ; Ń gə bwəl kɔn nyí, ń nə́ n pyìrh ré, bá ǹdə́ kɔn rɛ́ gə t’a la mɔ nyɔ̀ɔ́rhɛ co ga. ⁵Ń tá ń nyɛ́ɛ́ shɛ́ɛ́shɛ̃̀ n pyà nyɔ̀ɔ́rhɛ́ ń wɛ́rɛ́ yó w yé, Ń bə shɛ̀ sə bə pɔ̃ kɔn n mə n ce bə pə còrhò-tum lò mɔ̀bɔ́ ń bə dóó zhe ne yé. Zhənà, lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ wɛ̀rhɛ́ èta, rə̀-ná-cí tá ń twi gaga.

Chapter 150

¹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe ! Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe ń jì y wə ! Zǔl-nə mo dɛ̃̌ yi rí gə́ zhǐ ní gakó wə, bə̀ wɔ́ gàà mɔ́ ń jàn rɛ́ n’ê yə̌r né. ²Zǔl-nə mo, ń tũ̀-fwààlɛ́ ń twĩ̀ mú yilə ! Zǔl-nə mo ń gə́ wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yilə !³Zǔl-nə mo ǹdə́ pɔ́lá wúl ! Zǔl-nə mo ǹdə́ zɔ̃̀ ǹdə́ bɔ̀rɔ́ dú ! ⁴Zǔl-nə mo ǹdə́ gùlú dú ǹdə́ sɔ ! Zǔl-nə mo ǹdə́ nyínsi ku dú ǹdə́ wíísi wúl ! ⁵Zǔl-nə mo ǹdə́ sambalɛ cələ ! Zǔl-nə mo ǹdə́ Yi nə̀bán-co sambalɛ sɔ̀ wá !⁶Bə̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê shǐrh mó gakó zǔl Bə-zhɔ-zhe ! Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe !

Chapter 16

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Ǎ Yi, yìlì ni ! Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ sono è wɔ́ à shòò jàà. ²À n’â wə̀l Bə-zhɔ-zhe ne náà : Ǹ wɔ́ à Cǐnnə, ǹ wɔ́ à cɛ̀nɛ̀ rɛ́ Yó-cí námpúm ! ³Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ ǹ lyì tə̀nà w wɔ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ́ mɔ́, wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ wɔ́ à kɔn à só ǹdə́ à wu gakó.⁴Lyì n’ê zwẽ cèmé bə̀ bə̀ pyɛ̀lɛ́ dwã yó, bə̀ n’ê dùr yə né dwã bɛ́ kwã nɛ́ mɔ́ ; à t’â tó be à zwə́l bə̀ vwə̃̀ né yé, à t’â byẽ̀ bə̀ yə né yilə à nyú w yé.⁵Amyɛ́ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ́ à cəl kɔna, ńmyɛ̌ kǎ-zɔ̌m mɔ́ wẽ́ à n’â nywɛ̀ nɛ́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe jɔ̃̀ à cəl ré ŋwɛ́nɛ́ rə̀ t’â la zɔ̌ yé ; ⁶À nɔ à cəl kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ nyɛ̀, bə̀ pɔ nɛ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn.⁷À n’â ce Bə-zhɔ-zhe, à Cícírnə mó nə̀báná ; À gə pyě tɛ̃́ cəcɛ̃ nɛ, ń nə́ ń zal à wu ni. ⁸Bə-zhɔ-zhe já ń ŋwɛ́nɛ́ à yírhə́ w twéé twéé ; ń gə ŋwɛ́nɛ́ à jə̀-jĩ́ sõ à t’â mà à nà yé.⁹À zhe wu-nyɔ̃̀ à wu wẽ́, à n’â fùù à éshirhə́ y wẽ́, à yala nɛ́ myɛ n’ê shìrhə́. ¹⁰Ǹ tá ǹ la nɛ́ yõ̌ a mɛ̃ cùùri wẽ́ yé, ǹ tá ǹ la byì-sónó ne yõ̌ n dɛ̀rhɛ̀ yé.¹¹Ǹ mà ń ce a nə nyǔ sɔ́má y shò ; bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ sono wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ o bɔrh, ǹ jə̀-jĩ́ ni kùjú kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̀ ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.

Chapter 17

¹Dəvyidi yi-co. Bə-zhɔ-zhe, cili à lwə̌l mó, bə̀ à lwə̌l mó wɔ́ cángá, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili à yi-co wə́, bə̀ zɔ̀mà nɛ́ à n’â púr à nyú w mú wɔ́ wu-pyõ̀ nyə̀ná. ²Bə̀ à cángá tumə né bə̀ ǹ yé né, mùnì ga ǹ yírhə́ nə à wu-põ̀ wə́ !³Ǹ gə gwɛ̃ à wu w wə, ǹ gə byɛ́lɛ́ w cəcɛ̃ nɛ, ǹ mà ń pwírí à t’â bùl kɔn dõ yé, wɔ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à n’â púr à nyú w mú mú.⁴È gə wɔ́ tumə né nyɛ̀bɛ́ lyì bí dwã n’ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə, à t’â nyǐ rə̀myɛ́ sõ yé, àmyɛ́ wɔ́ ǹmyɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́ à zhǐ ní kẽkẽ, à n’â yìlì à cìn ǹdə́ jàn wə̌r ré cinə́ sɔ́msɛ́ ; ⁵À zhǐ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ǹ byili mú yó kẽkẽ, ce à t’â mà à nà yé.⁶À Yi, wɔ́ ǹmyɛ́ à n’â byẽ̀ ! pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili à zɔ̀mà nɛ́ ! ⁷Byili ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ wá, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà mɔ́ mɔ́ shòò jàà mɔ́, ǹ nə́ ǹ zwẽ be bə̀ zwə̀ bé jɔ̃̀ w mɔ́ !⁸Yìlì ni ǹdə ǹ yə́-byǐ rí wu w ta ; pyìlì ni ǹ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ ywə́l mó wə, ⁹lyì-bəlwǎlsɛ́ sə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ yé né, à zwə̀ bé bə̀ lyìmə né zɛ̃̀ bə kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ yé né. ¹⁰Bə̀ pyi bə̀ wun ní ǹdə́ nɛ, bə̀ n’ê zɔ̀m cìn-byilu zɔ̀mà.¹¹Bə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə́ nə̀-gwárá yó bə̀ n’ê jì, bə̀ kə́kɛ́lɛ́ nə́ba bə̀ zhɛ̀, bə̀ cĩ́ pɔ̀mɔ̀ tɛ̃́ bə̀ la nə́ba tɛ̃́ ju. ¹²Bə̀ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ bɔrɔ ò zɔ kɔn ò la dɔ́m ta, ǹdə wɔ́ bwar-byǐ è shèè sɔ́má yó è n’ê yìlì kɔn è la zal ta.¹³Bə-zhɔ-zhe, zɛ̃̀ dɛ̃̌, zhəl ń jəl wə, zə w ń ji tɛ̃́ ! Zwẽ ne lyì-bəlwǎlsɛ́ jɔ̃̀ w ǹdə́ ǹ búlə́ shù wə́. ¹⁴Bə-zhɔ-zhe, zwẽ ne numbyínsí jɔ̃̀ w ǹdə́ ǹ jɛ̃̀ yá, zwẽ ne lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí jɔ̃̀ wa ! Wɔ́ lũ w kɔ̀bɔ́ nyǔ mú mə̀ wɔ́ bə̀ cəl kɔn rɛ́, ǹ pɔ bɛ ǹmyɛ́ wẽ̀ ré bə jí bə ce bə̀ sǔl ní w bə sú ; bə̀ byǎ bɛ́ jú bə sú, bə dàl tɛ̀bɛ́ bə̀ bə rə̀ tum zhe mó bə cĩ́ bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ.¹⁵Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, à bə dóó zhe yé, rə̀myɛ́ ce à yírhə́ b’a nə mɔ́ ; à gə tú à zɛ̃̀ à jan rɛ́ wa, à gə nɔ ǹ yé yə́, à m’a sú.

Chapter 18

¹Nún-nə bé yé né cə́bal mɔ́. Nyǐ Bə-zhɔ-zhe tùntùnnə Dəvyidi mú, wə̃́ə̃́ y kɛ̀bɛ́ ń nún n pə Bə-zhɔ-zhe ne, ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe gə́ vwǎrh mɔ́ ń zwə̀ bé gakó ǹdə́ Səyuuli jɔ̃̀ w mɔ́ yi ní mú :²Bə-zhɔ-zhe, à só mó, ǹ wɔ́ à jàn rɛ́ ! ³Bə-zhɔ-zhe wɔ́ à pàtá nəkuku, à yùlù jàà, à zwennə mó ! Ǹ wɔ́ à Yi, à pàtá nə́kulu, gàà mɔ́ à n’â nɛ à shòò jàà nɛ́ ! Ǹ wɔ́ ku kɔ̀bɔ́ ò n’ô cə̀r à yé ne búlə́ yi ní, jàn tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê vwǎrh nɛ mɔ́, à shìrhə́ nánfɔ̀lɔ̀ jàà.⁴À n’â búbwéé à wẽ́, à zhe : Cèrhé Bə-zhɔ-zhe ! Bə̀ à nɔ vwǎrh à zwə̀ bé jɔ̃̀ wa. ⁵Cu mú y’à lyẽ né ǹdə́ mə̀ lyẽẽ́sé, ywẽ y’à zhe ne rə̀ n’ê zɛ̃̀ à wu ni ǹdə nə̀-wùlmə ta ;⁶Lú-bɔ̀l y’à lyẽ né ǹdə́ mə̀ lyẽẽ́se, cu pǎm rɛ y’à jàr nɛ.⁷Sə à zúzúnú w wẽ́, à byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe, à búbwéé a ce à Yi rí ni ; rə jòm rə̀ pyə̀-kɛ̀lɛ́ w rə nyɛ̀ɛ̀ à cəl ré, à búbwéé vò e tu rə zhɛ̃̌ wa. ⁸Cɛ y dom, e zhízhǐ, pyàr rɛ́ zhì tɛ̃́ rə̀ kùrə̀ né wẽ́ rə dom, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe lyim rí gə́ zɛ̃̀ mɔ́ è ce rə dom.⁹Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n ce nyɛ̀rh ń myə̀lə́ w sə du, myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ n’ê cɔ̀ j’a du ń nyú wə : Mə kwɛ̃́ myǐn-cala nə̀ zhe. ¹⁰Bə-zhɔ-zhe ce dɛ̃̌ yi rí ń kùr w mó bə̀ tɛ̃́, n só tɛ̃́ : Ébɔ̃ nã́-ekoro òdù y’à ŋwɛ́nɛ́ ń nèrh kùr wə.¹¹Ń yà ń jě màlɛ́ka èdù yó, e zə mɔ e zɛ̃̀ è ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌, zho kwè mo o cĩ́ ò vɔ̀mɛ̀ yó ń mə́ ń wɔ dɛ̃̌. ¹²N zɛ̃̀ n ce cə-byín rí jǐrh ń shòò jàà, ń kòrhó w cəcəl wə, nɛ̃̌ nàmbyṹ ǹdə́ éban rə̀ pú bùrə̀ə̀m mɔ́lɛ́ mɔ.¹³Bə́ban rɛ́ pyi pwẽ̀ ré rə̀ jɛ̀rɛ̀ rə̀ tó ń yé rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń yé né mó ne, myìn-cala ǹdə́ búlə́ shú já rə du. ¹⁴Bə-zhɔ-zhe j’a n zhì dɛ̃̌ yi w n dom cəl, Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ ce ń cəl du, ǹdə́ búlə́ shù ǹdə́ myìn-cala.¹⁵N tə ń cama nɛ́, n làà ń zwə̀ bé dwã nɛ, n ce dwà y kwɛrhɛ e súlí è byɛɛ́sɛ́, ń zwə̀ bé kwɛ̃̀ bə dùr.¹⁶Bə-zhɔ-zhe, ǹ gə́ nyáásɛ ń ce dome ré shí ǹ myə̀lə́ w rə du mú, ce bwǐsí wĩ sə̀ kùrə̀ né kù lyì yírhə́ na. ¹⁷Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ yi w n zə ń jɛ̃̀ n zə nɛ, n vǔr ne nɛ̃̌ mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w wa.¹⁸N vwǎrh nɛ à zù-bal mɔ́ ń zhe jàn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ jɔ̃̀ wa, n vwǎrh nɛ à zwə̀ bé bə̀ zhe jàn du ni mú jɔ̃̀ wa. ¹⁹À zwə̀ bé y’à jàr nɛ à zúzúnú w yi ní, sə Bə-zhɔ-zhe yàl à sanna.²⁰Ń zwẽ ne zwini rí wẽ́ n cĩ́ kwã nɛ́, ń gə só ne mó yilə. ²¹Bə-zhɔ-zhe wɛ̀rhɛ́ nɛ kɔn tó ǹdə à cángá tumə né ta, ń kwɛ̃̌ nɛ à jɛ̃̀sɛ́ gə́ bə jìmdi zhe mó yilə.²²Bə̀ à wɛ̀rhɛ́ ǹdə Bə-zhɔ-zhe nyə́ né gə́ byili ní, à bə dóó zhe à Yi rí yé né gaga yé, ²³Ń sɔ́msɛ́ gakó y’à ŋwɛ́nɛ́ à yé né, sə à yə̀ ń nyí rə̀dù ga nɛ yẽ̌ yé. ²⁴À yə̀ dóó zal ń yé né n byili yé, à yìlì à cìn ni ǹdə́ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́.²⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ è súlí e ce, Bə-zhɔ-zhe kwɛ̃̌ nɛ kɔn tó ǹdə à cángá tumə né ta, kɔn tó ǹdə à jɛ̃̀sɛ́ gə́ bə jìmdi zhe ń yé né mó myɛ ta. ²⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal, ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ kɔn tó ǹdə ń wu-bɔ̀nɔ̀ gə́ wɔ́ nɛ́, lò mɔ̀bɔ́ ń tũ̀twə̃̀ə̃̀ né wɔ́ cángá mɔ́, ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ńmyɛ kɔn tó ǹdə nə̀ gə́ mə̌ nɛ́,²⁷Bə-zhɔ-zhe, lò mɔ̀bɔ́ ń bə jìmdi zhe mó, ǹmyɛ nə́ ǹ byili bə̀ rə̀- ná-cí myɛ bə jìmdi zhe yé ; sə lò mɔ̀bɔ́ ń ń wɔ́ lwɛlɛ cə́bal, ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ rə̀-ná-cí kɔn tó ǹdə ń lwɛlɛ rɛ́ gə́ mə̌ nɛ́. ²⁸Ǹ nə́ ǹ vwǎrh dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê lwəl rə̀ cìn tɛ̃́ mɔ́, ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ lwəl cìn-byilu cìnə́ yírhə́ né tɛ̃́. ²⁹Zhə̀nà, ǹ nə́ ǹ yə̌r à pwẽ̀ ré, Bə-zhɔ-zhe, à Yi, ce à cə-byín rí yə̌r.³⁰À gə ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́, à n’â twi shə̀dɛ́ɛ́sɛ sə̀ lyẽ bɛlɛ búlə́ yil wẽ́, sə ǹdə́ à Yi rí jàn rɛ́ yilə, à n’â gar byílí à lyɛ̃. ³¹Yi sɔ́msɛ́ wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cìcì mú byili bə̀ rə̀ wɔ́ zhə̀nà ; Bə-zhɔzhe wɔ́ búlə́ ku kɔ̀bɔ́ ò n’ô cə̀r lò yé né búlə́ jàà wa, lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí mu mú yilə. ³²Wɔ́ mɔ̌ lò dõ ń wɔ́ Yi, ǹdə́ è gə də̀ Bə-zhɔ-zhe mó, mɔ̌ lò dõ ń wɔ́ pàtá nə́kulu, ǹdə́ è də̀ nə́myɛ̌ Yi rí ?³³Wɔ́ Yi rə lyẽ jàn cã̌-tɔ̀nɔ̀ à cã̌ nɛ, rə̀ n’ê zə nɛ à zhə̀l sɔ́má kɛ̀bɛ́ è wɔ́ cángá mɔ́ yó. ³⁴Wɔ́ ńmyɛ̌ jàn yil à n’â dùr ǹdə nɛ̀mɛ̀ ta, ń kwè ne n cĩ́ à jàà w dɛ̃̌.³⁵Wɔ́ ǹmyɛ̌ ń ce à n’â zə à jɛ̃̀sɛ́ à bwí búlə́ né, ń nə́ ń zə à jɛ̃̀sɛ́ à m’a zal kàmɔ̃ twã y à m’a tɛ. ³⁶Ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ à vwǎrh mɔ́ ku à m’a cə̀r à cìn yé né búlə́ jàà wa, ǹ jə̀-jĩ́ y è n’ê kwẽ́ nɛ, a jǐrh lyì-fɔ̀lɔ̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w jàn yilə.³⁷Ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀lɛ̀ sɔ́má y à nèrh kùr à m’a zhə̀lə̀, ce à k’â t’â mà à nà gaga. ³⁸À zɛ̃̀ a pú à zwə̀ bé kùr à n’â jì, a cĩ́ jɛ̃̀ bə̀ yó, à t’â kwɛ̃̀ ǹdə́ à yə̀ be cɔ̀ lyɛ́lyɛ́ yé. ³⁹À n’â nɔ̀m bɛ tɛ̃́ a bɔbwɛlɛ à nèrh kùr wə, bə̀ k’ê wàr bə̀ zɛ̃̀ dɛ̃̌ yé.⁴⁰Ǹ nə́ ǹ lyẽ jàn cã̌-tɔ̀nɔ̀ à cã̌ nɛ búlə́ né yilə, ń ce à zwə̀ bé dùr à yé né. ⁴¹Ǹ nə́ ǹ ce à zwə̀ bé dùr à yé né, à zhìlì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê súl ne mó yò lyɛ́lyɛ́. ⁴²Bə̀ gə n’ê búbwéé myɛ lò lò tá ń twí ń zwẽ be yé ! Bə̀ gə búbwéé bə̀ co Bə-zhɔ-zhe ne myɛ, ń tá ń lyár bɛ yé !⁴³À n’â nɔ̀m bɛ bə jǐrh bwɛ̃́bwɛ̃́ ǹdə shó ta, zho pwà o m’o lyɛ̃, à n’â nɔ̀m bɛ tɛ̃́ ǹdə wɔ́ sɔ́má nyí ni bɔ̀bɔ̀rɔ̀ ta. ⁴⁴Dwí rí gə tú rə̀ jǐrh lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ t’â zwẽ nyí ni, ǹ nə́ ǹ vwǎrh nɛ rə̀ cəcəl wə ; ń kwè ne ń cĩ́ tənèrh shɛ̀bɛ́ à yə̀l sə̀ pár yó à cìní si sə yə̀ à tùntùnnə sə twĩ̀ sə pɛ̃. ⁴⁵À gə púr à nyí a pə nyí twər rə̀dù sá, ǹdə́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə à gə́ byili ní, sə zhə-bal mɔ́ byǎ bɛ́ n’ê myìnì ni ;⁴⁶zhə-bal mɔ́ byǎ bɛ́ gə́ du bə̀ jàn rɛ́ jàà w kwã nɛ́ bə̀ n’ê pə́pǎ, ⁴⁷Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nã́nyì, à pàtá y yil ré nə còrhó ! Bə̀ Yi rí rə̀ vwǎrh nɛ mɔ́ yil ré còrhó w du,⁴⁸wɔ́ Yi rí rə̀ n’ê zwẽ à nyí ni mú, rə̀ pɔ nɛ dwə́ né à cǐ, ⁴⁹rə̀ vwǎrh nɛ à zwə̀ bé jɔ̃̀ wa ! Ǹ zhẽ̌ à yó dɛ̃̌ a dwini à zwə̀ bé, n vwǎrh nɛ jàn cə́bal mɔ́ ń wu w bárhɛ́ mɔ́ jɔ̃̀ wa.⁵⁰Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à n’â nún à cèrhé mó tənèsé cəcəl wə ! À m’a nún à cèrhé ǹ yil ré.

Chapter 19

¹Núnnə bé yé né cə́bal Dəvyidi. ²Dɛ̃̌ yi rí n’ê byili Yi zùwə́ yə́, ku w kɔ̀bɔ́ ò zhǐ dɛ̃̌ o kə́kɛ́lɛ́ cɛ y mɔ́ n’ê byili rə̀ jɛ̃̀ tum rí. ³Cə-lár n’ê byili Yi tum rí, rə̀ dõ cə-lár rɛ́ nɛ, cəcɛ̃ myɛ n’ê byili ri, è dõ cəcɛ̃ y nɛ.⁴È də̀ zɔ̀mà nə̀ n’ê zɔ̀mà, è də̀ tɔ̀rhà è n’ê twìrhì, sə lò mə n wɔ̀ bə̀ ń zhã̌ yə̀ nyɛ̀ɛ̀ yé : ⁵Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Yi jɛ̃̀ tumə né dweme ré n’ê dom cɛ y gakó wẽ́, rə̀ yí lũ w cə-yala nɛ́ gakó wə, wɔ́ gàà mɔ́ Yi pú kòrhó né rə pə nə̀nyɛ́nɛ́ y nɛ. ⁶Nə̀nyɛ́nɛ́ zɛ̃̀ è nyɛrhɛ ǹdə bal ń jú kɛ̃ ta, è y’a shí è sõ jù w è du ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹdə kã̀dɔ ta ;⁷È y’a zhì lũ w vɔ̃̀ òdù sõ e zɛ̃̀ e dùr n vò n gu yó lũ w vɔ̃̀ w dõ mó ne ; kaka də́-byǐ t’â shèè è pwẽ̀ ré yé né yé. ⁸Bə-zhɔ-zhe nyə́ né wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́, nə̀ n’ê kwɛrhɛ numbyíní yò ; ń zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ zhə̀n zɔ̀mà, nə̀ n’ê pɛ surhə yə̀l nə̀kùrə̀ cí ni.⁹Bə-zhɔ-zhe nyɔ́ɔ́-tum nyə́ né ń nə́ ń pɛ mɔ́ wɔ́ cángá, nə̀ n’ê pɛ wu-nyɔ̃̀ numbyíní wu w wẽ́, Bə-zhɔ-zhe nyə́ né wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́, nə̀ n’ê yə̌r numbyíní yírhə́. ¹⁰Bə-zhɔ-zhe nyɔ̀mɔ̀ w wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́, ò j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé ò t’â zhɛ̀ gaga yé, Bə-zhɔ-zhe nyə́ né ń kwè mó wɔ́ zhə̀nà, nə̀ wɔ́ cángá.¹¹Nə̀ càn du sánnə́má, nə̀ cán du sánnəmá mɔ̀bɔ́ mə̀ nyɛ̌ wárhgáá mɔ́ ; nə̀ nyɛ̀ du tùr, du tù-nwə̃̌. ¹²Bə-zhɔ-zhe, ǹ tùntùnnə nə́ ń tó nə̀ dɛnnɛ ń nɛ còrhò ; n cĩ́ ni ń wẽ́ n nə nə̀ kwǎndɛ.¹³Wɔ́ mɔ̌ lò ń yě sɔ̀má y kɛ̀bɛ́ ń jé è yó mó párá ? Pɛ̃ sǔbri sɔ́msɛ́ shɛ̀bɛ́ à jé sə̀ yó, è j’à k’â yə̀l sə̀ pár mɔ́ yilə. ¹⁴Sɛ̃ ǹ tùntùnnə mó ne ń bə̀ká n tó cìn-byilu cìnə́ ne yé ; bə̀ bə̀k’a ce bə̀ nyə̀ná nɛ́ ń wẽ́ yé ! Èta à t’â la yə̀-bəlwàálɛ nánfwààlɛ wɔ̀rhɔ́ yé, a yə̀ wu-põ̀ ǹdə́ bə dóó zhe cí.

Chapter 20

¹Nwíísí yé né cə́bal Dəvyidi nwíísí. ²Bə̀ zwini dɛ̃, sə́ Bə̀ Bə-zhɔ-zhe zwẽ ǹ lwə̌l mó, bə̀ Zhakɔbɛ Yi rí yil ré b’a yìlì mú !³Ń mà ń zhì ń jì y w n twĩ̀ sɛ̃ɛ̃́ ǹ yilə, ń mà n zhì Səyɔ̃ nɛ́ n sɛ̃ mɔ́ ! ⁴Ń mà n lyǐrh ǹ paánsɛ́ gakó yò, n zwẽ ǹ vwə̃̀ né námpúmə́ né cɛ̃́ɛ̃́ mɔ́ !⁵Ń mà n pɔ̃́ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ wu bùlə̀ né zhe mó, n pyìrh kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ nə́ ǹ yǎl mɔ́ ! ⁶Nə́ n’é fùù ǹ gə́ nɔ vwǎrh mɔ́ yilə, nə́ n’é zhẽ̌ nə́ jɛ̀rh nə́ ce dɛ̃̌ nə́ byili bə̀ ǹ jú bɛlɛ nə́ Yi rí yil ré yilə ; Bə-zhɔ-zhe mà n zwẽ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ lwə̀l mo mó gakó.⁷À j’a mǎ a lwar bə̀ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń vwǎrh mɔ̀bɔ́ ń cír mó ; ń zhǐ dɛ̃̌ Arəzana w ń nə́ ń zwẽ mɔ̀bɔ́ ń cír mó lwə̌l mó ǹdə́ ǹ jə̀-jĩ́ y jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ wá. ⁸Lyì jàlà ŋwɛ́nɛ́ wɔ́ bə̀ eshə-vwɛ̃tuuri jàn rɛ́ zhən bə̀ zhe, bə̀ dwã byɛ̀ myɛ wɔ́ bə̀ eshesé jàn rɛ́ zhə̀n bə̀ zhe ; sə nə̀myɛ̌ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí yil ré nə́ n’é byẽ̀.⁹Bə̀myɛ́ mɔ́ n’ê mà bə̀ nèrh bə twi, sə nə́myɛ̌ zhǐ dɛ̃̌ nə́ nèrh yó kẽkẽ. 10 Bə-zhɔ-zhe, vwǎrh pyɔ̌ mɔ́ ! Mùnì ga nə́ gə tú nə́ lwə̀l mo sɛ̃ɛ̃́ sə n ŋwɛ̀nɛ́ n sɛ̃ nə́ba !

Chapter 21

¹Nwíísí yé né cə́bal Dəvyidi nwíísí. ²Bə-zhɔ-zhe ! Pyɔ̌ mɔ́ nə́ ń fùù ǹ yìlù mú jàn rɛ́ yilə. Nyǐwé ! pyɔ̌ mɔ́ wu w sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹ sãɔ̃ mɔ́ yilə !³Ǹ pɔ mɔ kɔn dɛ̀bɛ́ ń wu bùlə̀ né zhe mó, ǹ yə̀ mɔ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń lwə̀l mó mó vòm yé—Pause. ⁴Bə̀ ǹ yà ǹ dámǎ ń cĩ́ ǹ pɛnɛ́ y nánfò w bwəl ré yó, ń pú sánnə́má pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú wárhgáá jìm ri tɛ̀nɛ́ ò nɛ ń yó wə.⁵ń yà ń lwə̀l mó nyǔ, sə ǹ pɔ mɔ wa, ǹ pɔ mɔ nyǔ mə̀ t’â la zhɔ̌. ⁶Ń zùwə́ y já, ǹmyɛ́ sɛ̃ɛ̃́ y yilə ; ǹ ce ń nə́ ń jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə́ zùwə́.⁷Ǹ ce ń wɔ́ bwəl cṹ kɔn byinə nə̀ bə zhɔ zhe yilə, ǹ ce n sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹ yé né. ⁸Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ne pyɔ̌ mɔ́ zhí ; Dɛ̃̌ Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ yil pyɔ̌ mɔ́ tá ń mà ń nà yé.⁹Bə-zhɔ-zhe, ǹ m’ǎ zə ǹ jɛ̃̀ ń zə ǹ zwə̀ bé gakó, ǹ jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y b’a zə byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê súl mó mó. ¹⁰Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la du mú yùwə̀, ǹ b’a ce bə kwɛ̃́ ǹdə́ wɔ́ myìn-cɔ̀lɔ̀ ta, Bə-zhɔ-zhe mà n ce bə jé tɛ̃́ lyɛ́lyɛ́ ń lyim rí wẽ́, myǐn b’a jí bi.¹¹Ǹ b’a ce bə̀ byǎ bɛ́ jé tɛ̃́ cɛ yó, bə̀ dwí rí t’â la numbyínsí byǎ bɛ́ cəcəl w yál yé. ¹²Bə̀ bə̀ pyà lyɛlɛ ǹdə́ mɔ́, bə̀ bùl bùlə̀ námməlwǎlsɛ, ce bə̀ t’â la ŋwɔ̀nɔ́ zal yé.¹³Ǹ bà ń pyìrhí ǹ kwã ń zǎ bɛ, ń zə ǹ twã y ń mə́ tə bɛ.

Chapter 22

¹Nwíísí yé né cə́bal, «cə-lár ta» yilə. Dəvyidi swíísi. ²À Yi, à Yi, wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ yẽ̌ ne, ń vò yé né ǹ yə̀ nɛ sɛ̃, ǹ tá ǹ cili à búbwéé yə́ ?³À Yi, nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ à n’â búbwéé, ǹ tá ǹ lyár nɛ yé, cəcɛ̃ nɛ à bə shìrhə́ zhe yé. ⁴È jà ǹ wɔ́ Yi rí páá mɔ́, ǹ jě ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, ǹ còrhó w Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ n’ê cèrhé mó mó cəcəl wə. ⁵Wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ nə́ dabá y’à zhí ; bə̀ y’à zhí mú, ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ vwǎrh bɛ.⁶Bə̀ gə y’à wǔrh bə búbwéé bə ce mó, ǹ nə́ ǹ zwẽ be ; bə̀ y’à zhí mú, bə̀ t’â nɛ cìzhìl yé. ⁷Sə àmyɛ́ wɔ́ ka è n’ê nàn tɛ̃́, à də̀ numbyíní yé, cìzhìl kɔn numbyínsi ǹdə́ dwí rí n’ê pɔ̀ɔ́sɛ. ⁸Lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê nɛ mɔ́ gakó n’ê mɔ̀n nɛ, Bə̀ y’à zɔ̀m à yò, bə zhízhí bə̀ ywẽ bə̀ wɔ́ :⁹Pə ǹ cìn Bə-zhɔ-zhe ne ! Bə̀ Bə-zhɔ-zhe mà n zwẽ mó, Bə-zhɔ-zhe mà n zwẽ mo, bə̀ ń só mó ! ¹⁰Zhə̀nà, Bə-zhɔ-zhe, ǹ ce a du à ná pwǐ wə, ń yìlì ni kaka yə̀ nɛ zal à ná gə́ lùl ne yi ní ga ;¹¹Ǹ yìlì ǹdə́ à ŋwɛ́nɛ́ à ná wẽ́, ǹ yàl à Yi à ná pwǐ y wẽ́. ¹²Sə èlǎsɛ̃́, zúzúnú bwəlse ne, Ce ǹ bə̀ká vò yé né ń yẽ̌ ne yé, e jà lò lò tɛ̀nɛ́ ń la nɛ sãɔ̃ yé ! ¹³Bə̀cùúli nánzhəzhɔ̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ, Basanɛ bə̀cùúlí cə́r ne rə ce rə̀ cəcəl wə.¹⁴Rə̀ kǎl rə̀ nyə́ rə̀ la nɛ dɔ́m ǹdə bwaarɛ rə̀ n’ê swər rə̀ m’ê vwar rə̀ zhəzhɛrɛ ta. ¹⁵À nyɛ̌ ǹdə́ wɔ́ nɛ̃̌ mə̀ n’ê dùr tɛ̃́ ta, à kúr rí gakó pɔr dwã nɛ ; à wu w jǐrh ǹdə́ wɔ́ tù-nwə̃̌ ta ò n’ô yə̌l à wẽ́.¹⁶À byã mə́gɔ̀lɔ́ w j’a kù ǹdə́ wɔ́ dɔ ta, à mə̀jòlò w dɛ̃ à nyì-pǎ nɛ ; Ǹ ce a k’a wɔ́ cùù shó wə. ¹⁷Kǔlsi tú sə kə́kɛ́lɛ́ nɛ, lyì-bəlwǎlsɛ kùkùl tú rə kə́kɛ́lɛ́ nɛ sə̀ n’ê swər ǹdə bwaarɛ ta, sə zò à jɛ̃́sɛ́ ǹdə́ à nèsé sə pwə́r.¹⁸Rə̀myɛ́ ce à wɔ̌ à kúr rí à m’a gà. Bə̀myɛ́ zɛ̃̀ bə̀ n’ê myə̀lɛ́ nɛ, bə̀ m’ê nyǐ ni ; ¹⁹Bə pwà à kàmə̀zwǐsí bə̀ tə dwã nɛ, bə zɛ̃̀ bə tə́ tɛ̃́tɛ́ɛ́ à kàmmə̀-zù èdɔ̀lɔ̀ w yó bə nyǐ wɔ́ mɔ̌ ń mà n jí wə.²⁰Sə ǹmyɛ́, Bə-zhɔ-zhe, ǹ bə̀ká vò yé né ń yẽ̌ ne yé ! Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à jàn rɛ́, bə̀ làlà ń sɛ̃ à kúrhí ! ²¹Yìlì ni búlə́ shù w yé né, zwẽ à nyǔ mú kǔlsí jɔ̃̀ wa !²²Vwǎrh nɛ bɔrɔ w nyú wə, zwẽ ne gɔ-nɔ̃ w nyimə né yé né. ²³Èta, à m’a bwə̀l ǹ yil ré a byili à da-byǎ bɛ́ cəcəl wə, à cèrhé ǹ yil ré dwã-gùlú w wẽ́.²⁴Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’é nyàm Bə-zhɔ-zhe mó, cèrhé-nə mo ! Ámyɛ̌ Zhakɔbɛ nèmɛ́ nɛ́ gakó, zǔl-nə mo ! Ámyɛ̌ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó, lwəl-nə à cìn tɛ̃́ ń yé né ! ²⁵Bə-zhɔ-zhe tá ń pɔ̀ɔ́sɛ zúzúnú cə́bal yé, ń tá ń shèè ń cìn zúzúnú cə́bal yé né yé ; ń gə bubwéé ń co mo, ń nə́ ń cili.²⁶Bə-zhɔ-zhe, ǹ b’ǎ yə̀ còrhó kɔn dwã gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w wa, à m’a pyìrh à nyí-bwəl ré lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ́ mɔ́ yé né. ²⁷Zúzúnú cìnə́ b’a jí bə sú, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà Bə-zhɔ-zhe mó b’a cèrhé mo.²⁸Lũ cə-yala nɛ́ gakó lyì bí b’a lyǐrh Bə-zhɔ-zhe yò, bə k’a bə̀ ń sono ; Tənèsé dwə́ né gakó b’a wùlì ń yé né. ²⁹Bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ́ pyɔ̌ : ń cǐ tə̀sèsé.³⁰Lũ w jàn cìnə́ bé gakó myɛ b’a bə̀ bə wùlì ń yé né ; lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù bə ce lú-bɔ̀là w shó w mó, bə̀ bə bə̀ nyǔ mú jàn zhe mó myɛ m’a bə̀ bə wùlì ń yé né. ³¹Bə̀ dwí rí rə̀ la tà bə̀myɛ́ kwã nɛ́ rə̀ bə̀ mɔ́ myɛ b’a yə̀ Bə-zhɔ-zhe tùntùnnə ; bə̀ b’a zɔ̀m Cǐnnə mó yò bə byili dwí rí rə̀myɛ nɛ.

Chapter 23

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe wɔ́ à vwã̌-ènɔ̀n, kaka t’â la nɛ mùrù yé. ²Ń nə́ ń zə nɛ ń zhə̀l ń cĩ́ gɔ-lyɔ̀ jàà wa, n zə nɛ n vò nɛ̃̌ jàà kɛ̀bɛ́ è zhe yə̀-zùlə́ wẽ́.³Ń nə́ ń ce à nɛ jàn nándùl, ń nə́ ń zə nɛ ń zhə̀l sɔ́má kɛ̀bɛ́ è wɔ́ cángá yó, ń yil ré jàn yilə.⁴Bá à gə n’â byɛrhɛ cu cə-byṹ fúrí myɛ à t’â dùr lwɛlɛ də́-byǐ ywẽ yé, bə̀ ǹ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ : Ǹ ku w ǹ mə́ ǹ byili ni à gə́ mə̌ s’a tó mə̀gã̌ mɔ́, ǹdə́ ǹ də̀-dɔ̀lɔ̀ w ce à wu w jě kẽkẽ.⁵Ǹ tɛnɛ kùjú jàà ń cĩ́ à yé né, à zwə̀ bé yírh wə ; ń ló nwə̃̌ à yó, à kǎ-zɔ̌m mɔ́ sú mə̀ n’ê bɔrha.⁶Zhənà, wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ pɛnɛ́ y nánfò w ga ŋwɛ́nɛ́ à kwã nɛ́ rə̀ n’ê zhìì ni twéé gakó kɔn la m’e yí à cu, à ŋwɛ́nɛ́ Bə-zhɔ-zhe kɛ̀lɛ́ w kɔn la m’e yí à cu.

Chapter 24

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń cǐ cɛ y ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è yó mó, ń cǐ lũ w ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó ! ²Wɔ́ ńmyɛ̌ ń cĩ́ cɛ y kùr ré tɛ̃́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ yó, n ce è zhǐ bwǐsí yó kẽkẽ.³Wɔ́ mɔ̌ ń wɔ̌ Bə-zhɔ-zhe pyɔ̀ w yó ń la nɛ́ jíl ? Mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n zɛ̃̀ n vò ń jàà y náàcɛ̀nɛ́ y w mɔ́ ? ⁴Nyǐ wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń jɛ̀ssɛ́ bə dóó zhe, ń wu w wɔ́ námpõ̀ mó ; Wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń yẽ̌ kɔma yàl ń wẽ́ mó, n jà ń tá ń bwəl nyí ń mə́ ń myìnì ń dõ mó.⁵Wɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ ń nə́ nɛ Bə-zhɔ-zhe bwəl ré, ń nə́ ń nɛ ń Yi rí rə̀ n’ê vwǎrh mɔ mɔ́ nɔ̀nɔ̀ dǔr mó. ⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ mo mó cəl ré, Zhakɔbɛ Yi rí, wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà ǹ pár lwar mɔ́ Yi !⁷Bwə̀ə̀le, zhẽ̌-nə á ywẽ́ né dɛ̃̌ ; byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe bwə̀ə̀le, zɛ̃̀-na dɛ̃̌ ! Á yẽ̌ pyɔ̌ mɔ́ ń zhe còrhó y mó ne n zù ! ⁸Wɔ́ mɔ̌ ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ ń zhe zùwə́ y mó ? Nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ̌-zhe mó, ń zhe jàn ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ mɔ́, Bə̀-zhɔ-zhe mó ń zhe jàn búlə́ wẽ́ mó.⁹Bə̀ə̀le, zhẽ̌-nə á ywẽ́ né dɛ̃̌ ; byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe bwə̀ə̀le, zɛ̃̀-na dɛ̃̌ ! Á yẽ̌ pyɔ̌ mɔ́ ń zhe còrhó w mó ne n zù ! ¹⁰Wɔ́ mɔ̌ ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ ń zhe zùwə́ y mó? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó : Nyǐ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ ń zhe zùwə́ y mó ! --Pause

Chapter 25

¹Nwə̃́ə̃́ wɔ́ Dəvyidi nyǎ. Bə-zhɔ-zhe ! À kwè à cìn a pə ǹmyɛ́ nɛ. ²À Yi ! Wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à zhí ; mùnì ga cìzhìl bə̀k’a pú ni yé ! Mùnì ga à bə̀k’a yə̀ mɔ̀n kɔn à zwə̀ bé yil yé ! ³Bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê dɛ̃̀ kɔn ń sono mó t’â jí cìzhìl gaga yé ; Sə byɛ̀bɛ́ bə̀ t’â zwẽ ǹ nyə́ né, e jà è bə kùr zhe mó, wɔ́ cìzhìl rə̀-ná-cìnə́ bé n’ê jí.⁴Bə-zhɔ-zhe ! Byili ni ǹ sɔ́msɛ́ y párá, sə́ cèrhè ne a lwar ǹ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ à mə̌ s’a tó mó párá. ⁵Zə nɛ a vò ǹ zhə̀n rɛ́ wẽ́, sə́ cèrhè ne re ; bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à Yi rí rə̀ n’ê vwǎrh nɛ mɔ́, wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â dɛ̃̀ kɔn nɛ́ twéé gakó.⁶Bə-zhɔ-zhe ! Lyǐrh ǹ nɔ̀nɔ̀ dǔr mó ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ w rə̀ j’â ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó yò ; ⁷Bə-zhɔ-zhe ! Tə̀ ǹ nɔ̀nɔ̀-dǔr mó ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ yil sə́ lyǐrh à yò ; sə ǹ bə̀ká lyǐrh à bə̀sɔ́nɛ́ ga dwə́ə́ ré ǹdə́ à yə̀-bəlwàálɛ́ yò yé.⁸Bə-zhɔ-zhe wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ cángá cə́bal, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce ń nə́ ń byili ń sɔ́má y yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ ne. ⁹Ń nə́ ń byili cángá tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né cìn-lwəl cìnə́ bé ne, n cèrhè be ń sɔ́má y ń kɛ̃ n pə mɔ́ bə lwar.¹⁰Bə-zhɔ-zhe sɔ́msɛ́ gakó wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr ǹdə́ zhə̀n sɔ́msɛ, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zhə̀l ǹdə ń dɔbrɛ́ ǹdə́ ń nyə́ né gə́ n’ê byili ní mú yilə. ¹¹Bə-zhɔ-zhe ! Nyǐ wɔ́ ǹ yil ré yilə, ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ sǔbri à lwɛlɛ rɛ́ yilə, bə̀ à lwɛlɛ rɛ́ já dɛ̃́dɛ̃́.¹²Wɔ́ numbyíní kɛ̌ è n’ê nyàm Bə-zhɔ-zhe mó ? Wɔ́ rə̀-ná-cí mú ni Bə-zhɔ-zhe nə́ ń byili sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ń mə̌ sə n kwè mó. ¹³N zɛ̃̀ ń nə́ ń shǐrh wu-nyɔ̃̀ wẽ́, rə̀-ná-cí nɛ̀mɛ́ nɛ́ nə̀ b’a cìní tənà yá.¹⁴kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ Bə-zhɔ-zhe wẽ́ mó, wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ mɔ́ nɛ ń nə́ ń pɛ rɛ, ń dɔbrɛ́ zɛ̃̀ rə̀ n’ê cèrhè be. ¹⁵Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe yó à pyìrhí à yírhə́ né a pyǎ nɛ́ dɛ̃ gakó, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n vùr à nèsé pɔ̀mɔ̀ w wẽ́. ¹⁶Bə-zhɔ-zhe, nyǐ ni sə́ dùr à nɔ̀nɔ̀, bə̀ à zhǐ à dúdú, à jǐrh zúzúnú cí.¹⁷À wu w sú ǹdə́ zwini, vǔr ne à yiyuru mú wẽ́. ¹⁸Nyǐ à nɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ à lyààrɛ́ mawé, sə́ pɛ̃ à yə̀-bəlwàálɛ́ gakó sǔbri. ¹⁹Nyǐ à zwə̀ bé gə́ já dɛ̃́dɛ̃́ nɛ́ mawé, bə̀ súl ne, zɛ̃̀ ń nyǐ bə̀ gə́ pú à kùr ǹdə́ jàn dúdú bə̀ n’ê jì ní.²⁰Bə-zhɔ-zhe, yìlì ni, sə vwǎrh nɛ ! à bə̀k’a nə cìzhìl yé, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â pyà à shòò jàà nɛ́ ! ²¹Bə̀ bə dóó zhe ǹdə́ cángá tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né yìlì ni, Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â dɛ̃̀ kɔn nɛ́ !²²Ǎ Yi, vwǎrh Esərayɛl, ń lyààrɛ́ gakó wẽ́.

Chapter 26

¹Wɔ́ Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe ! pɛ̃ bùrì, bə̀ à n’â zhə̀l ǹdə́ wu-põ̀, à co à cìn Bə-zhɔ-zhe jɔ̃̀ wa, à t’â mà à nà yé. ²Bə-zhɔ-zhe ! gwɛ̃ à wu w wẽ́, sə́ zhẽ̀ ne ń nyǐ à wu w ǹdə́ à bùlə̀ né ; ³Bə̀ à n’â nyǐ ǹ sónó w à yírhə́ wə, a zɛ̃̀ à n’â zhə̀l ǹ zhə̀n rɛ́ wẽ́.⁴À bə̀k’a tó kɔma cìnə́ nɛ à jòm yé, à t’â zhə̀l ǹdə́ myìnù cìnə́ yé ; ⁵À n’â súl lwɛlɛ cìnə́ dwã gùlú jàà yá, à t’â tó lyì-bəlwǎlsɛ nɛ à jòm yé.⁶Bə-zhɔ-zhe ! À n’â s̀am à jɛ̀sɛ́ à m’a byili bə̀ à bə dóó zhe yé, fòró a zɛ̃̀ à m’a vó ǹ vwĩ̀-jùlú w yé né ! ⁷A m’a ce ǹ nə̀bán pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ ǹ pɔ nɛ pɛnɛ́ nánfò, a zɛ̃̀ byili ǹ tũ̀-fwààlɛ́ gakó. ⁸Bə-zhɔ-zhe ! à gə ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w à só, jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ zùwə́ y ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó.⁹Ǹ bə̀ká zə nɛ ń mù dwã nɛ ǹdə́ yə̀-bəlàálɛ́ cìnə́ ń lyẽ yé, Ǹ bə̀ká zə nɛ ń mú dwã nɛ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê lwé jal tɛ̃́ nɛ ń vùr à myə̌l yé. ¹⁰Lyì gurnə bé bə̀myɛ́ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, bə yẽ̌ bə yè be, bə zwẽ wẽ̀ bə̀ jə̀-jĩ́sí sú ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ !¹¹È gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, à n’â zhə̀l ǹdə́ wu-põ̀ ; ce dǔr à nɔ̀nɔ̀ sə́ vwǎrh nɛ ! ¹²À n’â zhə̀l sɔ́má kɛ̀bɛ́ è wɔ́ cángá mɔ́ yó : À m’a cèrhé Bə-zhɔ-zhe dwã-gùúlí jìsí wə.

Chapter 27

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe wɔ́ à pwẽ̀ ré ǹdə́ à vwǎrh mɔ́ : Wɔ́ mɔ̌ yé né à la nɛ́ dǔr ? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe jɔ̃̀ w à myə̌l ré ŋwɛ́nɛ́ : Wɔ́ mɔ̌ ywẽ rə̀ la nɛ zal ?²Lyì-bəwǎlsɛ gə bàn bú ǹdə́ nɛ, sə̀ la à yala nɛ́ dɔ́m sə zhəzhɛrɛ, wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ wɔ́ à zwə̀ bé sə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́, wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ n’ê mà sə̀ nèrh sə̀ twi tɛ̃́. ³Sə̀dɛ́ɛ́sɛ gə zɛ̃̀ sə̀ tú sə̀ kə́kɛ́lɛ́ myɛ, à wu t’â zɛ̃̀ námpɔ́lɛ́ də́-byǐ kə̀ ga myɛ yé ; Lyì gə zɛ̃̀ búlə́ ǹdə́ nɛ myɛ, ǹdə́ rə̀myɛ ga, à gwẽ̌ zhe Bə-zhɔ-zhe zhə̀nà.⁴À n’â lwə̀l kɔn rə̀dù, à bùlə̀ zhe re dɛ̃́dɛ̃́ Bə-zhɔ-zhe sono : À n’â yǎl a yə̀ ń kɛ̀lɛ́ w à nyǔ mú cɛ yó mó gakó wẽ́, mùnì ga a nyǐ ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́, sə a lwar ń pár ń jì y wə.⁵Bə̀ ń nə́ ń yìlì ni ń jì y w ǹdə́ zwini gə tú rə̀ zhe ne, ń nə́ ń shèè ne ń kòrhó w wə ; n ce a zhì dɛ̃̌ pàtá yó kaka yír ne yé. ⁶Sə kɔn zhì èlǎsɛ̃́, ń zhẽ̌ à yó dɛ̃̌ à zwə̀ bé bə̀ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ yó à cǐ bi ; Pɔ́lá y gə tú è wúl, à m’a zɛ̃̀ a zwə́l vwə̃̀ ń kòrhó w wə ; a nún a cèrhé Bə-zhɔ-zhe.⁷Bə-zhɔ-zhe ! à n’â byẽ̀ mó, cili à cəl ré : Dǔr à nɔ̀nɔ̀, sə́ vwǎrh nɛ ! ⁸À n’â bùl ǹ yò, bə̀ ǹ wòwə̀ : Pyǎ-na nɛ ! Sə Bə-zhɔ-zhe ! Ǹ y’ǎ nyǐ, à n’â pyà mɔ́ !⁹Ce ǹ bə̀ká pyìrhí ǹ kwã ń zǎ nɛ yé, ǹ bə̀ká zə lyim ń cìrh ǹ tùntùnnə mó ń ce kwã nɛ́ yé ! À Yi, ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à vwǎrhna mɔ́ ! ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ sɛ̃ nɛ, ce ǹ bə̀ká yẽ̌ ne ń dwĩ̀ tɛ̃́ yé. ¹⁰Bá à da ǹdə́ à ná gə y’à mə̌ sə bə yẽ̌ ne myɛ, Bə-zhɔ-zhe mà n zwẽ ne.¹¹Bə-zhɔ-zhe ! Cèrhè ne ǹ sɔ́má y a kwè, byili ni cángá sɔ́má y a kwè, à zwə̀ bé yilə. ¹²Ǹ bə̀ká yẽ̌ ne, à zwə̀ bé zə nɛ bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ gə́ n’ê yǎl nɛ́ yé, bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê gòm kɔma kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ yírh yə̀ nɛ yó mó, cìnə́ zɛ̃̀ à yó, bə̀myɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tɔ́rɔ́ mɔ́ wɔ́ jàn tumə né mó, zɛ̃̀ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ.¹³Zhə̀n zhə̀nà, sə à nə gə y’à yə̀l ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe gə mà n wɛ̀rhɛ́ nɛ wu-bɔ̀nɔ̀, cɛ yó numbyínsí wẽ́ ! ... ¹⁴Dɛ̃̌ kɔn Bə-zhɔ-zhe sono ! Zhǐ kẽkẽ, zə wu-jɔ̀ ! Dɛ̃̌ kɔn Bə-zhɔ-zhe sono !

Chapter 28

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Bə-zhɔ-zhe ! Wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à n’â búbwéé à ce. À pàtá ! cili à cəl ré, ǹ bə̀ká shĩ ǹ zhã̌ yé. Ǹ gə shĩ ǹ zwã̌, ń vò kwã nɛ́ gaga, ǹ yə̀ nɛ lyár, à m’a yə̀ ǹdə byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê ce lú-bɔ̀là wẽ́ mó ta. ²À gə tú à zhẽ̌ à jɛ̀rh a ce ǹ jì y səta, a búbwéé à ce mó, sə́ zwẽ à lwə̌l mó.³Ǹ bə̀ká zə nɛ ń mù dwã nɛ ǹdə́ lwɛlɛ cìnə́ bé ne ń lyẽ yé, lwɛlɛ cìnə́ bé n’ê zɔ̀m yə̀-zùlə́ zɔ̀mà ǹdə́ bə̀ dwã bɛ́, e jà wɔ́ surhə námməlwɛ̀lɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́. ⁴Pə bɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ bə̀ tumə né ǹdə́ bə̀ surhə námməlwɛ̀lɛ́ y mɔ́, Pə bɛ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ dwã ǹdə́ bə̀ jɛ̀rh tumə né mó ; pə bɛ kwǎndɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ bɛ mɔ́. ⁵Bə̀ bə̀ t’â pyà Bə-zhɔ-zhe tumə né yé-shò lwar yé, Bə̀ t’â pyà ń jɛ̃̀ tumə né yé-shò lwar yé. Bə̀ n’ê wǔr Bə-zhɔ-zhetumə né bə̀ lwé tɛ̃́, e jà bə̀ k’ê t’â zhẽ̌ ne bə̀ cĩ́ dɛ̃̌ gaga yé !⁶Bə̀ Bə-zhɔ-zhe yil ré nə còrhó ! Ń nə́ ń zwẽ à lwə̌l mó. ⁷Bə-zhɔ-zhe wɔ́ à jàn rɛ́, n jà ń wɔ́ ku kɔ̀bɔ́ ò n’ô cə̀r à yé ne búlə́ jàà wa ; Ńmyɛ̌ nɛ à zhí, ń sono à n’â nɛ sɛ̃ɛ̃́ nɛ́ ; à n’â fùù à wẽ́, à nún à m’a cèrhé mo. ⁸Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ́ ń dwí rí jàn rɛ́, Ńmyɛ̌ ń wɔ́ pàtá nə́kulu w ò n’ô zwẽ mɔ̀bɔ́ ń cír mó.⁹Vwǎrh ǹ dwí rí, sə́ cĩ́ bwəl ǹ cəl kɔn rɛ́ yó. Yál rə̀ vwǎ-ènɔ̀n, sə́ kwɛ̃́ rɛ twéé twéé.

Chapter 29

¹Yi byǎ, pə-na còrhó Bə-zhɔ-zhe ne, Pə-na zùwə́ ǹdə́ nyɔ̀mɔ̀ Bə-zhɔ-zhe ne ! ²Pə-na còrhó Bə-zhɔ-zhe ne ń yil ré yilə ! wùlì-nə Bə-zhe-zhe yé né ǹd’á wu põ̀³Bə-zhɔ-zhe dome n’ê dom nɛ̃̌ mɔ́ yó, Yi rí rə̀ zhe zùwə́ mó ce dwà y n’ê bya ; Bə-zhɔ-zhe ŋwɛ́nɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w yó. ⁴Bə-zhɔ-zhe cəl ré dweme ré já dɛ̃́dɛ̃́, Bə-zhɔ-zhe cəl ré bə dõ zhe yé. ⁵Bə-zhɔ-zhe cəl ré n’ê kɛ́ sɛ́ɛ́dərɛbá bá ; Bə-zhɔ-zhe nə́ ń kɛ́ Lyəbã sɛ́ɛ́dərɛbá,⁶Ń nə́ ń ce rə̀ zɛ̃̀ rə̀ fwɛ̃́ ǹdə bə̀cùúli ta, n ce Libã ǹdə́ Sərənyɔ̃ yə̀ ǹdə gɔ-nɛ̃ nã́-bwàálɛ ta. ⁷Bə-zhɔ-zhe cəl ré n’ê ce myìn-zhù zɛ̃̀ ò zhe byìbyì. ⁸Bə-zhɔ-zhe cəl ré n’ê ce gɔ-elũ w zhízhǐ ; ń nə́ ń ce Kadɛɛsɛ gɔ-elũ w zhízhǐ.⁹Bə-zhɔ-zhe cəl ré jàn rɛ́ n’ê ce nàmsɛ lù byǎ, rə̀ n’ê ce swààlɛ cèmé vɔr shìl tɛ̃́. Kɔn gakó n’ê búbwéé ń pyə̀-kɛ̀lɛ́ y w rə̀ zhe : Bə-zhɔ-zhe nə còrhó ! ¹⁰Dwà nánfwɛ̀lɛ̀ y gə́ nyɔ̀ e gu lũ w lyì bí mú yi ní, ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe yà ń jě ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó ; Bə-zhɔ-zhe jě ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ yó ń nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.¹¹Bə-zhɔ-zhe ń nə́ ń pɛ jàn ń dwí rí ni ; Ń nə́ ń cĩ́ bwəl ń dwi rí yó, n ce rə zə wu-nyɔ̀.

Chapter 30

¹Nwə̃́ə̃́. Nwə̃́ə̃́ y è nún Yi jì y nyí rí pul címsí dɛ̃ rɛ́ yù w mú. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Bə-zhɔ-zhe, à n’â cèrhé mó, bə̀ ǹ vùr ne gɔ́rɔ́ wa, ǹ tá ǹ yǎl bə̀ à zwə̀ bé fùù à zúzúnú yil yé. ³Bə-zhɔ-zhe, à Yi ! à búbwéé a ce mó sə ǹ wárh nɛ.⁴Bə-zhɔ-zhe ! Ǹ ká ce a du cùùrì wẽ́, ń pɛ̃ nyǔ a vò à ŋwɛ́nɛ́ gaga a yẽ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ lú-bɔ̀là wẽ́ mó ne. ⁵Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á só Bə-zhɔ-zhe mó, nún-nə mo, cèrhé-na mo bə̀ ń wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ !⁶Bə̀ ń lyim rí wɔ́ ń kùr yó, sə ń pɛnɛ́ nánfò w ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ zhɔ̌ zhe yilə ; Cìlə́ gə zɛ̃̀ nə̀ n’ê kúr nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ, də̀dɛ̀nɛ́ la m’e yí ǹdə́ è k’a wɔ́ fùwə́ è ŋwɛ́nɛ́. ⁷À gə́ y’à zhe yə̀-zùlə́ né mó yi ní, à y’à n’â wə̀lə̀ : Àmyɛ́ t’â la tu gaga yé ! ⁸Bə-zhɔ-zhe ! Wɔ́ ǹ pɛnɛ́ y nánfò w yilə, ǹ yà ǹ ce pyɔ̀ w à y’à ŋwɛ́nɛ́ ò yó mó zhǐ kẽkẽ… Sə ǹ yà ǹ shèè ne ǹ cìnə̀, à wu zhìlì.⁹Bə-zhɔ-zhe ! À zɛ̃̀ a búbwéé a ce mó, a byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe a wɔ̀ : ¹⁰Ǹ gə ce à jal ló tɛ̃́, bə kwè ne bə ce lú-bɔ̀l wa, wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ la nɔ rə̀ yilə ? Cə-shó zhe còrhó ò la mɔ́ còrhó nà ? Ò wɔ̌ ó m’a yə̀ ǹ zhə̀n-cínnə ?¹¹Bə-zhɔ-zhe, cili, dǔr à nɔ̀nɔ̀ ! Bə-zhɔ-zhe, bə̀ ń sɛ̃ nɛ ! ¹²Ǹ lyə́r à wu zhìlù wə́, a zɛ̃̀ à zhe wu-nyɔ̃̀ à n’â sɛ, ń vùr cu wu-zhùlù gàmmə̀-zwǐ y à yala nɛ, ń ká zù ni wu-nyɔ̃̀ gàmmə̀-zwǐ,

Chapter 31

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Bə-zhɔ-zhe ! wɔ́ ǹmyɛ́ wẽ́ à n’â pyà à shòò jàà nɛ́ : Mùnì ga à bə̀k’a nə cìzhìl gaga yé ! Zwẽ ne ǹ cángá tumə yil ré yilə.³Pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili à sono, bə̀ ń sɛ̃ nɛ làlà ! Yál àmyɛ́ yùlù pàtá nə́kulu, byílí kɛ̀bɛ́ è lù è zhǐ kẽkẽ, wɔ́ gàà mɔ́ à b’a nə à vwǎrh mɔ́ nɛ́ ! ⁴Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à pàtá nə́kulu, à yùlù jàà ; sə wɔ́ ǹ yil ré jàn yil ǹ mà ń zə nɛ a tó sɔ́má kɛ̀bɛ́ à mə̌ s’a tó mó.⁵Ǹ b’ǎ vùr ne pɔ̀mɔ̀ w ò pàm à yil mó wẽ́ ; Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à yìlnə mó ; ⁶Bə-zhɔ-zhe ! À n’â ce à éshìrhə́ y ǹ jɔ̃̀ wa ; Bə-zhɔ-zhe, Yi, zhə̀n cə́bal, ǹ b’a vwǎrh nɛ. ⁷À n’â súl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí wò-zwə́ə́lé rə̀ bə kùr zhe mó ne mó, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ne àmyɛ́ zhí.⁸Ǹ pɛnɛ́ y nánfò w jàn yil à m’a fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ; bə̀ ǹ yírhə́ nə à nɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ à zúzúnú wə́, ⁹Ǹ tá ǹ la nɛ́ yõ̌ ń ce à zù-bal mɔ́ jɔ̃̀ w yé, ń mà ń vùr ne gɔ́rɔ́ w wẽ́ a zhì dɛ̃̌.¹⁰Bə-zhɔ-zhe, dǔr à nɔ̀nɔ̀ ! bə̀ nɔ̀nɔ̀ zhe ne ; wu-zhùlù ce à yé-zwã̌ y ǹdə́ à wu w ǹdə́ à yala nɛ́ gakó cɔ̀. ¹¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê yì ni mú n’ê jí à nyǔ mú myǐn, à byinə né wẽ́, wɔ́ kúrh à n’â kúrhə́ ; à dwə́ə́ ré ce à jàn rɛ́ zhɛ̀, à yala nɛ́ pyɛ̀nɛ̀.¹²À zwə́ bé gakó zɛ̃̀ bə pɛ̃ cìzhìlə̀, è wɔ́ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ à jə̀-dwã bɛ́ sono, à ywẽ zɛ̃̀ rə̀ zhe à dɔwabá ; Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nɛ pwẽ̀ ne mó gakó n’ê dùr à nyí ni bə̀ zhə̀l kwã nɛ́ gaga. ¹³Lyì bí swě à yò ǹdə cùù ta, à jǐrh ǹdə nə̀zhĩ̌ è lo ta.¹⁴À zwã̌ nyɛ̌ lyì nánzhəzhɔ̌ n’ê zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə càn à yilə, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ j’a làà jààsɛ́ gakó, bə̀ gə tú dwã yó gakó wɔ́ àmyɛ́ sõ zɔ̀mà nɛ́ ; bə̀ n’ê ce dwã yó bə̀ la pyà à myə̌l vǔr. ¹⁵Sə Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à zhí ! À n’â wə̀lə̀ : Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ àmyɛ́ Yi rí ! ¹⁶Tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bàn à yil mó gakó ŋwɛ́nɛ́ ǹ jɔ̃̀ wa ; Vwǎrh nɛ à zwə̀ bé ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ jɔ̃̀ wa !¹⁷Ce ǹ pwẽ̀ ré yə̌r ǹ tùntùnnə̀ mó yó n lwar ǹ párá, vwǎrh nɛ ǹ sónó w yilə ! ¹⁸Bə-zhɔ-zhe, à gə n’â byẽ̀ mó, sə bə̀k’a yẽ̌ cìzhìl jí ni yé. Ce lyì-bəlwǎlsɛ́ jí cìzhìlə̀, sə cì sə vò cùùrí wẽ́ shɛ́shɛ́ !¹⁹Ce sə̀myɛ́ shɛ̀bɛ́ zhə̀n t’â dwi sə̀ nyú w wɔ́ kɔma dúdú, sə̀ n’ê zɔ̀m ǹ tùntùnnə mó yil námməlwɛ̀lé mɔ́ nyə́ né dɛ̃. ²⁰Nyǐ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹ zhe lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ́ mɔ́ yil mó já dɛ̃́dɛ̃́, wu-bɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ byili byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà bə̀ shòò jàà ǹ wẽ́ ; numbyínə́ bé gakó yírhə́ w mó !²¹Ǹ nə́ ǹ yìlì bi ǹ yé né, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ bɛ mɔ́ wàr bɛ kaka bə̀ wɛ̀rhɛ́ yé, ǹ nə́ ǹ yìlì bi ǹ kòrhó w wə, mə̀jə̀ə̀lé tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê gàrmɔ̀ bɛ mɔ́ yé né. ²²Bə-zhɔ-zhe yil ré nə còrhó ! Bə̀ ń byili ni ń sónó w wə́, ǹdə wɔ́ cɔ kɔ̀bɔ́ ò zhe jàn wẽ́ à y’à ŋwénɛ́ nɛ́ ta.²³: Bə̀ jì ni a vò yé né gaga ǹ yírhə́ gə́ bə nə nɛ mə̀gã̌ ! A zɛ̃̀ a bubwéé a ce mó, sə ǹ nyɛ̀ɛ̀ à lwə̌l mó. ²⁴Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á zhe nɔ̀nɔ̀ dǔr mó, swéné-nə Bə-zhɔ-zhe ! Bə̀ Bə-zhɔ-zhe nə́ ǹ yìlì lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ n’ê byili ní mú, n zɛ̃̀ ń nə́ ń pɛ còrhò-tum cìn-byilu cìnə́ ne.

Chapter 32

¹Wɔ́ Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ vùr ń lwɛlɛ rɛ́, mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri mú ! ²Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ Bə-zhɔ-zhe byili bə̀ ń bə lwɛlɛ zhe, dóó də́-byǐ tɛ̀nɛ́ ń wẽ́ gaga mɔ́ !³À gə j’a pyi à nyí, à t’â byili à dóó wə́, à yala nɛ́ m’a n’ê jí myǐn, à m’a lyɛ̀ɛ̀ dɛ̃ námpúm wẽ́. ⁴Bə̀ ǹ jɛ̃̀ y pyɛ̀lɛ́ à yó, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ gakó, à jàn rɛ́ zhɛ̀ rə yẽ̌ ne, ǹdə gɔ gə y’a kù nə̀nyã́-myǐn ni mú ta. –Pause.⁵À byili mú à yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wá, à yə̀ mɔ́ lwɛlɛ rɛ́ shèè yé ; À zɔ̀m a wɔ̀ : À m’a byili à dwə́ə́ ré Bə-zhɔ-zhe yé né ! Sə ǹ yẽ̌ còrhò-tum rí à y’à la nɔ à yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yil mó ne. ⁶Èta, lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń nyàm Yi mú, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi pɔ mɔ sɔ́má, n zɛ̃̀ n lwə̀l Yi ni, yi rí tɛ̀bɛ́ Yi n’ê yǎl mɔ́ yi ní ! Nɛ̃̌ gə zɛ̃̀ mə̀ sú cɛ mə bɔrh myɛ, mə̀ t’â yí rə̀-ná-cí ni gaga yé.⁷Bə-zhɔ-zhe, ǹ wɔ́ àmyɛ́ shòò jàà, ǹ nə́ ǹ yìlì ni zwini yi ní, ǹ ce vwǎrh nwíísi kə́kɛ́lɛ́ nɛ--Pause ⁸Ǹ wòwə̀ : À m’a cèrhè mó, a byili mú sɔ́má kɛ̀bɛ́ ǹ mə̌ sə́ tó mó ; À m’a cící mu, à yírhə́ m’a pyǎ ǹ yó.⁹Sə ǹ bə̀ká yə̀ ǹdə shəshã ráá ǹdə́ bə̀na ta yé ; bə̀ n’ê lyẽ wẽ̀ rə̀ yala nɛ, bə ce cɔ̌brɛ rə̀ nyú wə, mùnì ga ń zɛ̃̀ ń ce rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ. Ǹmyɛ́ bə̀k’á yə̀ ǹdə rə̀myɛ́ ta yé. ¹⁰Zwini nánzhəzhɔ̌ ŋwɛ́nɛ́ lyì-bəlwǎlsɛ́ yilə, sə Bə-zhɔ-zhe sónó kə́kɛ́lɛ́ lò mɔ̀bɔ́ ń zhí mu mú.¹¹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á zhí Bə-zhɔ-zhe ne mó, fùú-nə, s’á wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ Bə-zhɔ-zhe wẽ́ ! Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á zhí Bə-zhɔ-zhe ne mó, zɛ̃̀-nà dɛ̃̌, á búbwéé wu-nyɔ̃̀ búbwéése.

Chapter 33

¹Àmyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á zhí Bə-zhɔ-zhe ne mó, fùú-nə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ bə-zhɔ-zhe wẽ́ ! Wu-cángá cìnə́ bə̀ mə̌ ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe còrhó. ²Dú-nə bɔ̀rɔ́ á m’á cèrhé mo, dú-nə zɔ̃̀ ǹdə́ ò nyínsi shíyə́ á m’á cèrhé mocèrhé-nə mo. ³Nún-nə nwə̃́ə̃́ nándwə̃̀ á pɔ̃ ! Dú-nə á dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré ǹdə́ nwíísi !⁴Bə̀ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wɔ́ cángá, sə ń tumə né gakó n’ê pyìrh ǹdə ń gə́ byili ní ; ⁵Ń só zhə̀n tumə né ǹdə́ cángá tumə né ; Bə̀-zhɔ-zhe wu-bɔ̀nɔ̀ w sú cɛ y yó. ⁶Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ dɛnnɛ ń tó né n wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ mó, n zə ń nyì-zho n mə n wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ mó gakó.⁷N pə́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ gakó ń cĩ́ dwã yó, n kwè jààsɛ n cĩ́ gwáárɛ́ nánlyilyǐmrí ní. ⁸Bə̀ cɛ y púlə́púlə́ nyám Bə-zhɔ-zhe ! Bə̀ cɛ yó numbyínsí gakó kəkə Bə-zhɔ-zhe yé né ! ⁹Bə̀ wɔ́ ń nyí ń púr kɔn j’a bà, wɔ́ nyí ń pɔwa, kɔn j’a ŋwɛ́nɛ́.¹⁰Bə-zhɔ-zhe ń nə́ ń ce wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ tənèsé n’ê yǎl sə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ t’â zwẽ nyí yé, ńmyɛ̌ ń nə́ ń cɔ̀ tɛ̀bɛ́ gakó dwə́ né lyì bí gu bə̀ wẽ́ bə tɛnɛ bə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ ; ¹¹Kɔn tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe gu ń wẽ́ n tɛnɛ ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ n’ê pyìrh twéé twéé, tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ ń wẽ́ ń tɛnɛ ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́, wɔ́ numbyínsi nɛ̀mɛ́ nɛ̀mɛ́ gakó yilə. ¹²Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ tənà kɛ̀bɛ́ Bə-zhe-zhe wɔ́ è Yi ! Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ dwí tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe cír rə̀ la ń sə̀pwà lyì yál mɔ́ !¹³Bə-zhɔ-zhe zhǐ dɛ̃̌ dɛ̃̌ gaga ń nə́ ń nyǐ numbyínsí. ¹⁴Ń jě ń jàà y w ń nə́ ń myə̀lɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó gakó, ¹⁵Ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ bə̀ gakó wun ní mú, zhìlì ń yala nɛ ń nə́ nyǐ bə̀ tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né.¹⁶E də̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánjə̀jóló sə̀ n’ê zwẽ pyɔ́ yé, è k’ê də̀ jàn nánfɔ̀lɔ̀ myɛ ò n’ô zwẽ kã̀dɔ yé ; ¹⁷Eshã ǹdə́ è jàn rɛ́ wɔ́ nánfò, ǹdə́ è jàn rɛ́ gakó yírh wə, rə̀ wàr rə̀ la ce n lú yé.¹⁸Zhə̀nà, Bə-zhɔ-zhe yírhə́ pyǎ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ mɔ́ yó, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dɛ̃̀ kɔn ń sono, ń wu-bɔ̀nɔ̀ w yil mó, ¹⁹ń mà n vwǎrh bɛ cu jɔ̃̀ wa, n yìlì bə̀ nyǔ mú ǹdə́ nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ gə tú mə̀ tuwə.²⁰Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe sono nə́ n’ê dɛ̃̀ kɔn nɛ́ ; Ńmyɛ̌ ń wɔ́ nə́ sɛ̃ɛ̃́ ǹdə́ ku kɔ̀bɔ́ ò n’ô cə̀r nə́ yé né búlə́ jàà wa. ²¹Bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ wẽ́ nə́ wu w zhe wu-nyɔ̃̀ nɛ́, wɔ́ ńmyɛ̌ yil ré ne nə́ zhí.²²Bə-zhɔ-zhe ! Bə̀ ǹ pɛnɛ́ y nánfò w yál nɛ́ ǹdə́ nə́ba, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ yó w nə́ n’é nyǐ ní.

Chapter 34

¹Nwə̃́ə̃́ kɛ̀bɛ́ wɔ́ Dəvyidi nyǎ. Ń gə́ tú n wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə̀nyààrɛ tũ̀-twĩ̀ĩ̀ ta Abyəmyɛlɛkɛ yé né, Abyəmyɛlɛkɛ zɛ̃̀ n jì mù n dùr ń lyɛ̃ yi ni mú.²À n’â ce Bə-zhɔ-zhe nə̀bán dɛ̃ gakó ; À m’a j’â n’â cèrhé mó à nyú w twéé twéé. ³Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ́ à wu-nyɔ̃̀ wá ! Zúzúnú cìnə́, cili-nə rə̀myɛ́, sə bə fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ !⁴Tó-nə ne nə́ zǔl Bə-zhɔ-zhe ! Bà-nà nə́ gakó cèrhé ń yil ré ! ⁵À pyà Bə-zhɔ-zhe, sə ń lyár nɛ ; ń vùr ne à wu-zɛ̃̀ɛ̃́ y gakó wẽ́. ⁶Bə̀ lò gə pyìrhí ń yé n zǎ mɔ, wu-nyɔ̃̀ n’ô dwi ò jə́jɛ̀mɛ́ rə̀-ná-cí yé-zwǎ wa, cìzhìl k’ê t’â zal mɔ yé.⁷Zúzúnú cí gə búbwéé ń co Bə-zhɔ-zhe ne, ń nə́ ń cili ń sono, n vwǎrh mɔ ń zúzúnú w gakó wẽ́. ⁸Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka y n’ê yìlì lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ mɔ́, è n’ê vwǎrh bɛ zwini wẽ́. ⁹Lə́lá-na, á nyǐ Bə-zhɔ-zhe gə́ wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal nɛ́ mawé ! Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pyà ń shòò jàà Bə-zhɔ-zhe sono !¹⁰Ámyɛ̌ Bə-zhɔ-zhe lyì bí, nyám-na mɔ́, Bə̀ kaka t’â mùrì lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ mɔ́ yé. ¹¹Bɔrɔ wɔ̌ ò pyà kɔn o lyɛ̃̀, nɔrh zə wa, sə kaka də́-byǐ t’â mùrì lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyǐ Yi yó w mó yé.¹²À byǎ, bà-nà á cili à zɔ̀mà nɛ́ ! À m’a cèrhè ába Bə-zhɔ-zhe nyɔ̀mɔ̀ wa. ¹³Wɔ́ lò mɔ̌ ń nə́ só ń myə̌l ré, ń nə́ ń yǎl sə rə zə dwɛ̀lɛ̀, mùnì n wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ ? ¹⁴Dɛ̃̌ ǹ mə̀jòlò w ǹdə́ lwɛlɛ, myìnù zɔ̀mà bə̀k’a du ǹ nyú w yé ;¹⁵Ce lwɛlɛ zə nyan ǹdə́ mɔ́, sə̀ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ; Pyǎ sə yə̀-zùlə́ jǒm yò zù mú. ¹⁶Bə-zhɔ-zhe yírhə́ pyǎ wu-cángá cìnə́ yó, ń zhã̌ nyɛ̌ bə̀ búbwéé yə́. ¹⁷Bə-zhɔ-zhe nə́ ń pyìrhí ń kwã ń zǎ lyì-bəlwǎlsɛ́, kɔn m’e yí n ce sə jé tɛ̃́ cɛ y yó, bə swě sə̀ yó.¹⁸Wu-cángá cìnə́ gə búbwéé bə̀ co Bə-zhɔ-zhe ne, ń nə́ ń cili, n zɛ̃̀ n vwǎrh bɛ bə̀ zúzúnú w gakó wẽ́ ; ¹⁹Bə-zhɔ-zhe bwə́l lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wun ní zhìlì mú ni, ń nə́ ń vwǎrh byɛ̀bɛ́ bə̀ wun ní bə jàà èdù zhǐ mú. ²⁰Dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ zwini y’a zə wu-cángá cə́bal, sə Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zwẽ mo twéé twéé gakó.²¹Ń nə́ ń yìlì ń kúr rí, òdù ga t’â kɛ́ yé. ²²Zwini n’ê gwi lyì-bəlwɛ̀lɛ́, wu-cángá cə́bal zwə̀ bé n’ê nɛ còrhò-tum.

Chapter 35

¹Nwə̃́ə̃́ y kɛ̀bɛ́ wɔ́ Dəvyidi nyǎ. Bə-zhɔ-zhe ! Zwẽ à nyí ni à zwə̀ bé yé né, bú ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ mɔ́ ń pɛ̃ ! ²Kwě ku w lò mə́ ń cə̀r ń cìn yé né búlə́ jàà w mɔ́, sə́ lyẽ ǹ búlə́ wẽ̀ ré ; zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń sɛ̃ nɛ ! ³Zə swé ré nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ rə̀ námpɔ́lɛ́ y ń mə́ dol lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ ! Wál nɛ : Bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Bə-zhɔ-zhe à wɔ́ ǹ zwẽ-nə mó !⁴Sə cìzhìl ǹdə́ fuuli zə byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà à myə̌l ré vǔr mó ; sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà zwini bə̀ la nɛ pɔ mɔ́, wun ní zɛ̃̀ bə kwɛ̃̀. ⁵Bə yál ǹdə wɔ́ gɔ zho pwà ò m’ô la ta, sə Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka y jì bi ! ⁶Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka y gə tú è pú bə̀ kùr è n’ê jì, Sə bə̀ sɔ́má y yə̀ sə̀wə̀rə́ sɔ́má nã́byṹ fúrí bə̀ yé né !⁷Bə̀ wɔ́ nánfò yil bə̀ pàm pɔ̀mɔ́ gɔ́rɔ́ w nyí ní à yilə ; Bə̀ kù gɔ́rɔ́ w bə̀ la m’e vùr à myə̌l ré nánfò. ⁸Bə̀ zwini jǎr jǎr rə zə bɛ ǹdə́ bə̀ yə̀l yé, bə tu pɔ̀mɔ̀ w bə̀ cìcì mú pàm mɔ́ wẽ́ o zə bɛ !⁹èta, à wu b’a zɛ̃̀ o zə nyàn Bə-zhɔ-zhe wẽ́, a fùù ǹmyɛ́ gə́ vwǎrh nɛ mɔ́ yilə. ¹⁰À gakó námpúm m’a zɛ̃̀ à n’â cèrhé mó à zhe : Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! Wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ ta ? ń wɔ̌ ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n zwẽ zúzúnú cí lò mɔ̀bɔ́ ń jàn rɛ́ du mu mú jɔ̃̀ w mɔ́ ? wɔ́ mɔ̌ ń mà n zwẽ zúzúnú cí nã́-nə̀mɔ̀, lò mó mɔ̀bɔ́ ń jàn rɛ́ du mu, n zɔ mɔ n kɔkɔlɛ n zwẽ ń wẽ̀ ré ń jɔ̃̀ w mɔ́ ?¹¹Nyǐ zhə̀n-cínnə nã́-kɔ̀mrɛ zɛ̃̀ rə bə̀ à soso : Bə̀ n’ê bwə̀rh ne zɔ̀mà wẽ̀ tɛ̀bɛ́ à yə̀l nə̀ kùrə̀ mó yò. ¹²Bə̀ n’ê càrh nɛ lwɛlɛ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə : Bə̀ dùr bə yẽ̌ ne.¹³E jà, bə̀myɛ́ gə́ y’a bə jàn zhe yi ní, à y’à zù wu-zhùlù gàmə̀-zwǐ a kúrh be, a lyẽ à nyí, a lwəl à cìn tɛ̃́, à m’â lwə̀l Yi ni twéé twéé. ¹⁴Ǹdə wɔ́ à dɔwa yil ta, ráá ǹdə wɔ́ à da-byǐ yil ta, à y’à n’â zhə̀l màmà ǹdə́ wu zhùlù ; ǹdə wɔ́ lò ná ń cù ń ŋwɛ́nɛ́ wu-zhùlù wẽ́ ta.¹⁵Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ à mà à nà a tu mú, bə zɛ̃̀ bə vò bə̀ gùlí dwã bə̀ n’ê fùù, bə vò bə shèè bə gùlí dwã bə̀ n’ê mà bə̀ jɛ̀rh à yilə, bə̀ m’ê cɔ̀ à wu ni twéé twéé ; ¹⁶bə̀myɛ́ ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l Yi párá, myìnnə cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê mɔ̀n Yi, bə̀ m’ê dɔ̀m bə̀ yə́lə́ dwã nɛ à yilə.¹⁷Bə-zhɔ-zhe ! Wɔ́ dǒ dɛ̃ ǹ yírh la rə̀myɛ́ nɔ ? Yìlì ni bə̀ pǎm rɛ́ yé né, yìlì à myə̌l ré bwaarɛ́ yé né ! ¹⁸Èta, à m’a zɛ̃̀ a cèrhé mó dwã-gùlú nánfɔ̀lɔ̀ w wẽ́, À m’a cèrhé mó dwí nánjə̀jóló cəcəl wə.¹⁹Bə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ à zwə̀, e jà rə̀ bə kùr zhe mó bə̀k’a fùù à yil yé, bə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê súl ne mó bə̀k’a zə bə̀ yírhə́ bə tùrh ne yé ! ²⁰Bə̀ zɔ̀mà nɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m mɔ́ də̀ yə̀-zùlə́ zɔ̀mà yé, Bə̀ n’ê tɛ́rɛ́ jə́jɔ̀rɔ́ zɔ̀mà tənà y lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nyɛ̌ shɛ́shɛ́ mó yilə.²¹Bə̀ wə̌rh bə̀ nyə́ nə̃́wowə̀ə́rhe bə̀ m’ê bwí ǹdə́ nɛ bə̀ zhe : Ǎ yà, ǎ yà, nə́ yírhə́ nɔ mɔ ! ²²Bə-zhɔ-zhe ! Ǹ yírhə́ nə rɛ ! Ǹ bə̀ká zhì ǹ nyí cám yé ! Cǐnnə ! ǹ bə̀ká zə nyan ǹdə́ nɛ yé ! ²³Zɛ̃̀ dɛ̃̌, zɛ̃̀ dɛ̃̌, ń byili bə̀ à bə dóó zhe yé ! Ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à Yi ǹdə́ à Cǐnnə, zwẽ à nyí ni !²⁴Bə-zhɔ-zhe ! à Yi, nyǐ ni ǹdə ǹ càngá tumə né gə́ n’ê byili ní ! Mùnì à zwə̀ bé bə̀k’a fùù à yil yé ! ²⁵Bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ zhe : Nyǐ wɔ́ èta nə́ y’ǎ n’é yǎl nɛ́ yé ! Bə̀ bə̀k’a zɛ̃̀ bə̀ zhe : Nə́ zɔ mɔ jɔ̃̀ w yé ! ²⁶Ce byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê fùù à zwini rí yil mó gakó, jí cìzhìl bə̀ bɔbɔlɛ, ce byɛ̀bɛ́ bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ mɔ́ nə fuuli ǹdə́ cìzhìlə̀.²⁷Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yǎl bə lwar bə̀ à bə dóó zhe mó, cìnə́ bé fùú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, sə bə j’â n’ê zɔ̀m twéé twéé bə̀ zhe : Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zhe zùwə́ yə́, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl sə ń tùntùnnə mó nə yə̀-zùlə́ mó. ²⁸Sə àmyɛ́ b’a zə à mə̀jòlò w a cèrhé mó ǹ cángá tumə né yilə, à m’a zə w dɛ̃ gakó à m’a byili ǹ zùwə́ yə́.

Chapter 36

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Bə-zhɔ-zhe tùntùnnə Dəvyidi nwíísi. ²Lyì-bəlwɛlɛ lwɛlɛ zɔ̀mà nɛ́ ŋwɛ́nɛ́ è wu w wẽ́ ; Bə-zhɔ-zhe nyɔ̀mɔ̀ w tɛ̀nɛ́ è yírhə́ w yé.³È n’ê jə́jɛ̀rɛ́ è cìn è yírhə́ wə, è t’â yǎl e zwẽ nyí bə̀ è wɔ́ lwɛlɛ cí yé, sə e yẽ̌ è dõ súl mó ne yé. ⁴È zɔ̀mà nɛ́ nə̀ n’ê dwi è nyú w mú wɔ́ kɔma ǹdə́ myìnù zɔ̀mà ; è bə̀ shɛ̀ tũ̌ ǹdə́ surhə, s’e wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ yé.⁵Bə-zhɔ-zhe ! ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w zhə̀l o yí dɛ̃̌ yi wə, ǹ zhə̀n tumə né zhə̀l nə yí dɛ̃̌ bəban nɛ́ wa. ⁶Bə-zhɔ-zhe ! ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w zhə̀l o yí dɛ̃̌ yi wə, ǹ zhə̀n tumə né zhə̀l nə yí dɛ̃̌ bəban nɛ́ wa.⁷Ǹ càngá tumə né nyɛ̌ ǹdə Yi pyàr rɛ́ ta, ǹ bùrsí nyɛ̌ ǹdə gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w ta, Bə-zhɔ-zhe ! ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ sɛ̃ numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ ga nɛ. ⁸Ǎ Yi ! ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â já dɛ̃́dɛ̃́. Wɔ́ ǹmyɛ́ vɔ̀mɛ̀ kùr w numbyínsí n’ê pyà sə̀ shòò jàà nɛ́. ⁹Wɔ́ ǹ kɛ̀lɛ́ y wẽ́ kùjú pyě né o bɔrh numbyínsí n’ê nɛ sə̀ jí ní sə̀ swí, wɔ́ bwǐsí nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ nyɛ̀, ǹ nə́ ǹ pɛ sɛ sə̀ nywɛ̀.¹⁰Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ sono nyǔ mú kùr shí ní, wɔ́ ǹmyɛ́ pwẽ̀ ré wẽ́ nə́ nə pwẽ̀ ré né. ¹¹Ce ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w yə̀ nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yě ǹ pár mɔ́, sə́ yẽ̌ ǹ cángá tumə né yə̀ wu-cángá cìnə́ wun ní wẽ́ ! ¹²Bə̀ká yẽ̌ cìn-byilu cə́bal cĩ́ jɛ̃̀ à yò yé, sə lyì-bəlwɛlɛ bə̀k’a ŋwɛ̀nɛ́ nɛ e jì yé !

Chapter 37

¹Wɔ́ Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Ǹ lyim bə̀k’a zɛ̃̀ ǹdə́ lyì-bəlwǎlsɛ́ yé, ǹ bə̀k’a dùr byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ bwɛ̃̌ yé. ²Bə̀ bə̀ kùl làlà ǹdə gɔ ta, bə̀ b’a pyɛ̀nɛ̀ ǹdə gɔ-lyɔ̃̀ ta.³Ǹmyɛ́ wírí ń zhí Bə-zhɔ-zhe ne, sə́ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ; Zə tənà y è yə̀ ǹ jòmə̀ jàà, sə́ vò cángá tumə né wẽ́ nə yìlì mú kaka bə̀k’a yí ní mú yé. ⁴Yẽ̌ Bə-zhɔ-zhe yə̀ ǹ wu-nyɔ̃̀, sə́ yẽ̌ bə̀ ń mà n pɔ̃́ kɔn dɛ̀bɛ́ wu-bùlə̀ zhe mó.⁵Kwě ǹ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ ń ce Bə-zhɔ-zhe jɔ̃̀ wa, zhí ńmyɛ̌ nɛ, sə́ yẽ̌ bə̀ ń mà n wɛ̀rhɛ́ n pɔ̃́. ⁶Ń mà n ce cángá tumə né du rə yə̌r ǹdə pwẽ̀ ta, n ce kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ mɔ́ mɔ́ yə̀ ǹdə wɔ́ nə̀nyɛ́nɛ́ è yú yi yə́-pɛ̀lɛ́ w ta.⁷Gu ǹ nyí ń zhì shɛ́shɛ́ Bə-zhɔ-zhe yé yé, ń dɛ̃̀ kɔn ń sono ; ǹ lyim bə̀k’a yì lò bə̀ ń tum zwẽ nyí yil yé, rə̀ bə̀k’a yì lò myɛ bə̀ ń tó sɔ́má kɛ̀bɛ́ è bə càn n mə n twĩ̀ ń tumə nə zwẽ nyí yil yé.⁸Yẽ̌ lyim ni, sə́ yẽ̌ tɛ̃́ pupuru ni, ǹ bə̀ká kwè lyim yé, rə̀myɛ́ wɔ́ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́. ⁹Lwar bə̀ bə̀ b’a vùr lyi-bəlwǎlsɛ́ bə ce kwã nɛ́, sə byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dɛ̃̀ kɔn Bə-zhɔ-zhe sono mó, b’a cìní tənà yá. ¹⁰Kɔn b’a yə̀ námpɔ́lɛ́ y ǹdə́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y k’ê tɛ̀nɛ́ yé ; ǹ mà ǹ la è gə́ y’à ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ nyǔ, ń pwírí è jé.¹¹Wɔ́ zúzúnú cìnə́ bə̀ b’a cìní tənà yá, bə jòm ǹdə́ yə̀-zùlə́. ¹²Lyi-bəlwɛ̀lɛ́ n’ê tɛnɛ è la wu-cángá cə́bal zhùlù, s’e zɛ̃̀ e dɔ̃̀ è yə́lə́ dwã nɛ e mɔ̀n mɔ. ¹³Cǐnnə mó nə́ ń mɔ̀n lyì-bəlwɛ̀lɛ́ yá, bə̀ ń nə è dɛ̃ rɛ́ rə̀ n’ê yí.¹⁴Lyì-bəlwǎlsɛ́ n’ê fwə̌rh sə̀ búlə́ shú, sə pə̃̀ sə̀ twã, sə̀ la m’e gu zúzúnú cí ǹdə́ nə̀mɔ̀, sə̀ la m’e zwə́l lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zhə̀l sɔ́má cángá yó mó. ¹⁵Sə sə̀ sə̀pwà búlə́ shù w k’a zò sə̀ shíshùrhú ni, sə̀ twesé kə́ dwã wa.¹⁶Wu-cángá cə́bal gə zhe kɔn námpɔ́lɛ́ cɔ̃̀ lyì-bəlwǎlsɛ zhe wẽ̀ rə̀ bɔrh nánzhəzhɔ̌ ; ¹⁷Bə̀ lyì-bəlwǎlsɛ́ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ b’a ká, sə Bə-zhɔ-zhe nə́ ń yìlì wu-cángá cìnə́ bé.¹⁸Bə-zhɔ-zhe yě wu-põ̀ cìnə́ bé dwã nɛ́, bə̀ cəl kɔn rɛ́ j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé ¹⁹Bə̀ t’â jí cìzhìl zwini yi ní yé, nɔrh gə tu byin bə̀ n’ê nɛ kùjú bə̀ jí bə̀ swí²⁰Sə lyì-bəlwǎlsɛ́ n’ê cì, Bə-zhɔ-zhe zwə̀ bé nyɛ̌ ǹdə wɔ́ gɔ pùnə́ nã́-ècɛ̌nsɛ dɛ̃́dɛ̃́ ta, bə̀ n’ê jé tɛ̃́ ǹdə nyɛ̀rh ta, bə̀ yérh jé. ²¹Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ n’ê jìmì kɔn lò sono, s’e k’ê t’â càrh mɔ́ rɛ yé, wu-cángá cə́bal wɔ́ nɔ̀nɔ̀ dǔr cə́bal, ń nə́ ń pɛ ń kɔna.²²Lyì bí byɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń cĩ́ bwəl bə̀ yó mó, bə̀ n’ê cìní tənà yá, sə bə̀ n’ê vùr byɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń bwəl lwɛlɛ ń pɛ bɛ mɔ́ tənà y wa. ²³Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ Bə-zhɔ-zhe pùbùlə̀, ń nə́ ń sɛ̃ mɔ n zhì kẽkẽ ń sɔ́má y yó ; ²⁴Ń gə mà ń nà ń tá ń twi tɛ̃́ yé, Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zal ń jɛ̃̀ nɛ.²⁵À yàl bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́, sə èlǎsɛ́ à cɛ ; sə à gwẽ̌ yə̀ wu-cángá cə́bal nɛ bə̀ dùr bə yẽ̌ yé, à yə̀ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ myɛ nɛ bə̀ wɔ́ lwə̀lnə yé. ²⁶ń wɔ́ nɔ̀nɔ̀ dǔr cə́bal twéé gakó, e jà ń nə́ ń jìmì lyì dwã nɛ ; ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ yó cĩ́ bwəl. ²⁷Yẽ̌ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ nɛ, sə́ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ́, èta, ǹ jòmə́ jàà b’a yə̀ nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.²⁸Bə̀ Bə-zhɔ-zhe só wu-cángá tumə né, ń tá ń yẽ̌ ń lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí mu mú ni yé ; ń nə́ ń yìlì bi twéé twéé, sə bə̀ n’ê vùr lyì-bəlwǎlsɛ́ nɛ̀mɛ́ nɛ́ bə̀ ce kwã nɛ́. ²⁹Wɔ́ wu-cángá cìnə́ bé bə̀ la tənà y cìnú, bə jòm è wẽ́ twéé twéé gaga yilə. ³⁰Wu-cángá cə́bal nyí rí n’ê bwə̀l surhə zɔ̀mà rə̀ byili, ń mə̀jòlò w wɔ́ cángá tumə zɔ̀mà nə̀ n’ê dwi ò wẽ́.³¹Wɔ́ ń Yi rí nyə́ né ń zhe ń wẽ́ ; ce ń tá ń mà ń nà yé. ³²Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ n’ê dùr wu-cángá cə́bal bwɛ̃̌, e zɛ̃̀ è n’ê pyà ń gu. ³³Bə-zhɔ-zhe tá ń yẽ̌ wu-cángá cí ni lyì-bəlwɛ̀lɛ́ jɔ̃̀ w yé, ń tá ń yẽ̌ mo bùrsi jàà w bə kə́ ń bùrsi bə pɔ̃ còrhò-tum yé.³⁴Nyǐ Bə-zhɔ-zhe yó wə, sə́ tó sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ń byili bə̀ ǹ tó mó, èta, ń mà n zhẽ̌ ǹ yó dɛ̃̌ ń cìní tə̀nà yá ; ń zɛ̃̀ ń pwírí lyì-bəlwǎlsɛ́ bə̀ vùr bə ce kwã nɛ́.³⁵À nɔ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ ǹdə́ è jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w gakó, rə̀ j’â n’ê byìl ǹdə wɔ́ cǒ ò n’ô púrh vɔr nándùn ta. ³⁶A zɛ̃̀ à la nyǔ, a pwírí ń lyɛ̃, è k’ê tɛ̀nɛ́ yé, a pyà pyà y a ga, è tɛ̀nɛ́ yé.³⁷Nyǐ wu-põ̀ ǹdə́ wu-cángá cə́bal gə́ nə́ ń zhə̀l né ; zɛ̃̀ ń lwar bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pyà yə̀-zùlə́ mó, nə́ ń nɛ nɛ̀mɛ́. ³⁸Sə bə̀ shɛ̀ nyí zõ cìnə́ bé gakó n’ê jé tɛ̃́, bə̀ n’ê vùr lyì-bəlwǎlsɛ́ nɛ̀mɛ́ nɛ́ bə̀ ce kwã nɛ́.³⁹Wu-cángá cìnə́ bé vwǎrh mɔ́ n’ê shí Bə-zhɔ-zhe sono ; wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń yìlì bi zwini yi ní. ⁴⁰Bə-zhɔ-zhe nə́ ń sɛ̃ bɛ n vwǎrh bɛ ; ń nə́ ń zwẽ be, n vwǎrh bɛ lyi-bəlwǎlsɛ́ jɔ̃̀ wa, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ sono bə̀ n’ê pyà bə̀ shòò jàà y nɛ́.

Chapter 38

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Wẽ̀ lyǐrh yilə. ²Bə-zhɔ-zhe ! ǹ bə̀ká byili ni à yé ǹdə́ ǹ lyim yé, sə ǹ bə̀ká zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ pupuri tɛ̃́ ń mə́ pɛ̃ còrhò-tum yé.³Nyìwé : ǹ cama nɛ́ zɔ nɛ, ǹ zə ǹ jɛ̃̀ ń mà nɛ. ⁴Ǹ lyim rí zɛ̃̀ à yó, ce à yala nɛ́ gakó n’ê yì, à yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w ce à kúr rí gakó cùwə̀.⁵À dwə́ə́ ré já dɛ̃́dɛ̃́ du ni ; rə̀ nyɛ̌ ǹdə zhĩĩ tɛ̀bɛ́ rə̀ dùm dɛ̃́dɛ̃́ nɛ à yó wə. ⁶À nyəla nɛ́ wə́r, sə wɔ́ à nyə̀nyàà rɛ́ yilə.⁷À wu zhìlì, à yó lwəl tɛ̃́, à yə̀l à gə́ b’a k’â tó né yé ; Dɛ̃ gakó à j’â n’â zhə̀l ǹdə́ wu-zhìlù. ⁸Bə̀ lwɛlɛ bárhɛ́ ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́ rə̀ n’ê jí myǐn à wẽ́, kɔn k’ê tɛ̀nɛ́ à yala nɛ rə̀ t’â yì yé.⁹À gakó j’a bɔ́bɔ̀rɛ́, à k’â bə̀ jàn zhe yé ; À wu w k’ô bə zhǐ ò jàà w yé, à n’â súl à lwé à wẽ́. ¹⁰Cǐnnə ! kɔn tɛ̀bɛ́ à n’â yǎl mɔ́ gakó ŋwɛ́nɛ́ ǹmyɛ́ yé né, ǹ yě kɔn dɛ̀bɛ́ à n’â shǐrh à wẽ́ mó párá.¹¹A wu w n’ô zhízhǐ, à jàn rɛ́ zhɛ̀ rə yẽ̌ ne, à yírhə́ né cìcì mú myɛ k’ê bə nə́ nɛ yé. ¹²À nyəlɛ́ rɛ́ ce à dɔwabá, ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ à yě bə̀ párá, ǹdə́ à jə̀-dwã bɛ́ gakó dùr bə̀ yẽ̌ ne.¹³Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà à myə̌l vǔr mó, zɛ̃̀ bə̀ pə̃̀ bə̀ pǎm rɛ́ tɛ̃́ ; byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà à gu mú, zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m zɔ̀m-bəywààlɛ à yilə, dɛ̃ gakó wɔ́ à myìnù zɔ̀mà bə̀ n’ê zɔ̀mà. ¹⁴Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, à nyɛ̌ ǹdə́ sə̀bɔ̀rhɔ̀ ta, à bə kaka nyɛ̌ yé ; à nyɛ̌ ǹdə nyì-bədɔ̃ɔ̃ cə́bal nɛ, à t’â púr à nyí à zɔ̀m yé.¹⁵Amyɛ́ nyɛ̌ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń zwã̌ bə nyɛ̌ ta, ń tá ń lyár zɔ̀mà yé. ¹⁶Bə-zhɔ-zhe ! wɔ́ ǹmyɛ́ yó w à n’â nyǐ ni ; Cǐnnə, à Yi ! Nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m’a lyár nɛ !¹⁷Bə-zhɔ-zhe ! à y’à lwə̀l mó a wɔ̀ : ǹdə́ à gə tú a mà nà y yi ní, sə bə̀ká yẽ̌ à zwə̀ bé zɛ̃̀ bə̀ n’ê fùù à tɛ̃́ twirí y yil yé ! ¹⁸Bə̀ à tɛ̃́ tu rí y bwə́l, nyǐ à zúzúnú w ò zhǐ à yé né twéé twéé.¹⁹Bə̀ à lwar b’à dówə́, ce à yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w n’ô nwɛ̀nɛ̀ nɛ. ²⁰E jà à zwə̀ bé zhe bəsàzùlí, bə̀ jɛ̀ kẽkẽ ; byɛ̀bɛ́ bə̀ súl ne, e jà rə̀ bə kùr zhe mó já dɛ̃́dɛ̃́.²¹Bə̀ n’ê càrh nɛ lwɛlɛ, cɛ̀nɛ̀ rɛ́ à wɛ̀rhɛ́ a pə bɛ mɔ́ yilə ; Bə̀ wɔ́ à zwə̀, à gə́ n’â pyà cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yilə. ²²Bə-zhɔ-zhe, à Yi ! Ǹ bə̀ká vò kwã gaga ń yẽ̌ ne yé !

Chapter 39

¹Nwíísí yé né cə́bal. Yədətɛ̃ nwə̃́ə̃́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́.²À y’à n’â zɔ̀m à wẽ́ à zhe : À m’a dɛ̃̀ à cìnə̀, mùnì ga à bə̀k’a zə à mə̀jòlò w à wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ yé, ǹdə́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y gə j’â la à yé né yál gaga, à m’a zə ku a lyẽ à nyí rí. ³À zhǐ à pyi à nyí, à zhǐ shɛ́shɛ́ ; ǹdə́ à wɔ́ zúzúnú cə́bal ga ; e jà kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê yì ní mú də̀ námpɔ́lɛ́ yé.⁴À wu w y’à n’ê kwɛ̃́ myǐn à wẽ́, myǐn y’à n’ê jí à wẽ́, zɔ̀mɛ̀ zɛ̃̀ rə bə̀ à mə̀jòlò w yó a wɔ́ : ⁵Bə-zhɔ-zhe ! byili ni à yó gurə́ y gə́ la nɛ́ yál, ǹdə́ à dwã nɛ́ yó gə́ la nɛ́ mɔrhɔ ; mùnì a lwar bə̀ à bə nɛ́ zhe yé.⁶Nyǐ ǹ dwã nɛ́ ǹ pɔ́ nɛ́ mɔ́ wàn rɛ́ wɔ́ jə̀-pyìlì wàn, à nyǔ mú wɔ́ nánfò ǹ yé né. Zhə̀nà, numbyíní kɛ̀bɛ́ è n’ê zhì dɛ̃̌ è zhə̀l mó gakó wɔ́ zho. ⁷Zhə̀nà, numbyíní n’ê zhə̀l è yə́yɛ́lɛ́ ǹdə́ ywə́l ta, è n’ê zhizhiri dɛ̃̌ zhə̀n zhə̀nà ; è n’ê pyà jɛ̃-kɔn è cĩ́ dwã yó, e jà è yə̀l lò ná-dwí yil ń la rɛ́ pwǎ yé.⁸Cǐnnə, èlǎsɛ̃́, wɔ́ bə̀kɔ́n à wɔ̌ à m’a dɛ̃̀ ? Wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â dɛ̃̀ kɔn nɛ́. ⁹Zwẽ ne à yə̀-bəlwǎlɛ́ gakó wẽ́ ! Ǹ bə̀ká yẽ̌ bə surhə-zhe cìnə́ pɛ̃ cìzhìl yé.¹⁰À pyi à nyí, à t’â púr à nyí yé, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ twĩ̀. ¹¹Yẽ̌ ne, ǹ bə̀ká mà nɛ yé ! mùnì ga à bə̀k’a tu ǹ jɔ̃̀ w ń mà yé.¹²Ǹ nə́ ń pɛ còrhò-tum numbyíní ni, ń mə́ zwə́r y è dwə́ə́ ré yilə. Ǹ nə́ ǹ cɔ̀ kɔn tɛ̀bɛ́ ǹ só dɛ̃́dɛ̃́ du mú, ǹdə́ səlɔ̀wa gə́ y’a jí kɔn nɛ́. Zhə̀nà, numbyíní gakó wɔ́ zho. ¹³Bə-zhɔ-zhe, cili à yi-co wə, sə́ pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili à búwéé yə́ ! Tə̀ à yə́-nàná yilə, sə́ nyǐ à sono ! Bə̀ nyǐ à wɔ́ zhə-bal ǹ sono, à jě tənà y w ǹdə à dabá gakó ta.

Chapter 40

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²À y’à n’â dɛ̃̀ kɔn Bə-zhɔ-zhe sono ; sə ń lwəl tɛ̃́, n cili à búbwéé yə́.³N vùr ne gɔ́rɔ́ w ò n’ô cɔ̀ lò mó wẽ́, bɔ̀bɔ̀rɔ̀ w wẽ́ ; n kwɛrhɛ à nèsé n ce à zhǐ pàtá yó, n ce à n’â zhə̀l kẽkẽ. ⁴N ce nwə̃́ə̃́ nándwə̃̀ à nyú wə́, à Yi rí còrhó yilə ; lyì nánzhəzhɔ̌ yírhə́ nɔwa, sə ywẽ zɔ bɛ́, bə kwè bə̀ cìn bə pə Bə-zhɔ-zhe ne.⁵Wu-nyɔ̃̀ cə́bal wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń pɔ ń cìn Bə-zhɔ-zhe ne, n yẽ̌ cìn-byilu cìnə́ ǹdə́ kɔma cìné ne mó ! ⁶Bə-zhɔ-zhe, à Yi, ǹ twĩ̀ ǹ tũ̀-fwààlɛ nánzhəzhɔ̌ nə́ yilə ; lò lò tɛ̀nɛ́ ń la ǹmyɛ́ nyɔrhɔ yé ; ce à n’â yǎl a bwə̀l ń tũ̀-fwààlɛ́ a byili, sə rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ gál e byili.⁷Ǹ tá ǹ yǎl vwĩ̀, ǹ tá ǹ yǎl pɛnɛ́ myɛ yé, ǹ pul à zhã̌ nɛ́ : ǹ tá ǹ lwə̀l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́, ǹ tá ǹ lwə̀l yə̀-bə̀lɔ̀lɔ́ vǔr vwĩ̀ kɔn myɛ yé. ⁸Rə̀myɛ́ ce, a zɛ̃̀ a wɔ̀ : Nyǐ, à zɔ sá-pyíl ré rə̀ kɛ̃ à yil mó à m’â bànà. ⁹À Yi, à n’â yǎl a wɛ̀rhɛ́ ǹ pùbùlə̀ né ! ǹdə́ ǹ nyə́ né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́ mó.¹⁰1À n’â bwə̀l cángá tumə né à byili dwã gùlú nánfɔ̀lɔ̀ w wa ; Nyǐ, Bə-zhɔ-zhe, ǹ yě bə̀ à t’â pyi à nyí yé ! ¹¹À tâ cə̀r cángá tumə a cĩ́ à wẽ́ yé, à n’â bwə̀l ǹ zhə̀n rɛ́ ǹdə́ vwǎrh mɔ́ à byili ; à t’â shèè ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ ǹ cángá y dwã gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w wẽ́ yé.¹²Ǹmyɛ́, Bə-zhɔ-zhe ! ǹ tá ǹ la nɔ̀nɔ̀-dǔr yò cõ yé ; ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ ń cángá y m’a yìlì ni twéé gakó. ¹³Bə̀ nyǐ címsi nánzhəzhɔ̌ sə̀ bə yó zhe, zhe ne ; à yə̀-bəlwǎlɛ́ còrhò-tum rí yiní ni ; ce à yírhə́ né k’ê wàr kaka nə̀ nɛ yé, címsí sə̀ zhe ne mó já dɛ̃́dɛ̃́ du ywésé à yó w mó,¹⁴1Ǎ Bə-zhɔ-zhe, yál yi ni, sə́ bə̀ ń zwẽ ne, bə̀ là là ń sɛ̃ à kúrhí ! ¹⁵Sə bə̀ gakó tó dwã bə nə cìzhìlə, bə̀ wun zhizhiri, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà à myəl ré vǔr mó ! bə̀ k’a kwɛ̃̀ ǹdə́ bə̀ yírhə́ shɛ̀l, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yǎl à yò zhùlù mú !¹⁶Bə̀ bə̀ cìzhìl ré ce bə yiyiri tɛ̃́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê ywə̌rh ne bə̀ zhe bə̀ : yǒ yǒ ! yǒ mó ! ¹⁷Bə̀ lyì bí bə̀ n’ê pyà mɔ́ mɔ́ gakó, fǔ ǹdə́ wu-nɔ̀ ǹmyɛ́ wẽ́ ! Bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só ǹ vwǎrh mɔ́ mɔ́, j’â n’ê wə̀l twéé twéé bə̀ : Bə-zhɔ-zhe yil ré nə còrhó !

Chapter 41

¹Nwíísi yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Wu-nyɔ̀ cə́bal wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ cili nə̀mɔ̀ sono ! Zwini dɛ̃, Bə-zhɔ-zhe mà n vwǎrh rə̀-ná-cí ; ³Bə-zhɔ-zhe mà n yìlì mú n zə myə̌l, ń mà n swéné ń cìn cɛ yó, ń tá ǹ la mɔ ń zwə́ bé nɛ pɔ bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ gə́ só né yé.⁴Ń gə tu címí, Bə-zhɔ-zhe nə́ ń sɛ̃ mɔ́ ń kò-pyènè y wə, ǹ nə́ ǹ zal ń wu ni ń címsí gakó wẽ́. ⁵À n’â wə̀lə̀ : Bə-zhɔ-zhe, dǔr à nɔ̀nɔ̀ ! Wárh nɛ à wu w wẽ́ ! bə̀ à dó ǹmyɛ́ nɛ. ⁶À zwə̀ bé n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ́ ǹdə́ wu-bárhɛ́ zɔ̀mà bə̀ zhe : Wɔ́ dǒ dɛ̃ ń la cú ? Wɔ́ dǒ dɛ̃ ń yil ré la tɛ̃́ jó ?⁷Lò gə tú ń nɔ nɛ, wɔ́ kɔma zɔ̀mà ń mə́ ń twí, n pyà à yil zhùlù zɔ̀mà, n mə n kwɛ̃̀ n vò ń nə́ ń zɔ̀m kwã nɛ́. ⁸À zwə̀ bé gakó j’â n’ê sɔ́sɔ́mɛ́ ǹdə́ dwã bə̀ m’ê bwí ǹdə́ nɛ ; bə̀ n’ê bùl bə̀ à zwini rí m’a ce a jé tɛ̃́ ; bə̀ n’ê wə̀lə̀ : ⁹Kɔn zù mu dɛ̃́dɛ̃́, nyǐ mú ń pyě, ń wàr ń kə́ ń la zã̀ɔ̃̀ yé !¹⁰Bá lò mó mɔ̀bɔ́ yə̀-zùlə́ y’à ŋwɛ́nɛ́ nə́ bwəl wə, ǹ yà ń nə́ ń jí à kùjú w mú, cìcì mú zɛ̃̀ n zə ń nə̀kúl n tə́ nɛ. ¹¹Sə ǹmyɛ́, Bə̀-zhɔ-zhe, dǔr à nɔ̀nɔ̀, sə́ ká ń kwɛrhɛ nɛ ń cĩ́ à jàà wa ! À m’a zɛ̃̀ a càrh bɛ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ bɛ mɔ́. ¹²À m’a zɛ̃̀ a lwar bə̀ ǹ só ne, èta, à zù-bal mɔ́ tá ń la bɛlɛ jú à yó yé.¹³Ǹ sɛ̃ nɛ à gə́ wɔ́ wu-põ̀ cə́bal mɔ́ yilə, sə ǹ kwè ne ń cĩ́ ǹ yé né twéé twéé gakó yilə. 14 Bə̀ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí nə còrhó, byinə byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə ! Amɛn ! Àmɛn

Chapter 42

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Kore byǎ bɛ́ nwə̃́ə̃́. ²À Yi, nyǐ à n’â pyà mɔ́ ǹdə ta gə́ y’a pyà nɛ̃̌ jààsɛ nɛ́ ta !³Yi, ǹ nə̀nyɛ̀lɛ̀ zhe ne, Yi rí nã́nyì y nə̀nyɛ̀lɛ̀ è zhe ne : Wɔ́ dǒ dɛ̃ à m’a vò a zhì Yi yé né ? ⁴Wɔ́ yə́-nàná nə́ wɔ́ kùjú à n’â jí cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga, e jà lyì bí j’â n’ê wə̀l ne twéé twéé bə̀ zhe : Ǹ Yi rí ŋwɛ́nɛ́ yẽ̀ ?⁵Ce a zɛ̃̀ à n’â lyǐrh à wẽ́, à gə́ y’à ŋwɛ́nɛ́ lyì-zhǎ bɛ́ cəcəl wə, ǹdə́ wu-nyɔ̀ búbwéése, ǹdə́ Yi nə̀bán co, à wɔ bə̀ yé né a zə bɛ à m’â zhə̀l nə́ la Yi jì y w yi ní mú, è y’à wɔ́ címsi lyì-zhǎ bɛ́ y’à n’ê jí. ⁶À shíshùrhú, è nə wɔ́ byè yil ǹ nə́ ǹ mà à wẽ́, ǹ mə́ ǹ wɔ́wɔ́lɛ́ mɔ́ ? Dɛ̃̌ kɔn Yi sono, bə̀ nyǐ à gwẽ̌ m’a zǔl re ; Rə̀ wɔ́ à Yi ǹdə́ vwǎrhna.⁷À wu zhìlì à wẽ́ : Sə wɔ́ ǹmyɛ́ yò à zhì Zhɔrdɛ̃ tənà y ǹdə́ Arəmɔ̃ tənà y ǹdə́ Məsəyaarɛ pyàr rɛ́ w à n’â bùlə̀. ⁸Nɛ̃̌ n’ê byẽ̀ mə̀ dõ nɛ̃̌ bə bə̀ bə nə dwã, ǹdə́ ǹ dwà y tú è n’ê ce sɔ̀, è nɛ̃̌ n’ê lwé tɛ̃́ yi ní ; rə̀myɛ́ yó né ǹ nə̀-zha y já e tó à yó e lyɛ̃.⁹È gə wɔ́ nə̀nyɔ́nɔ́ nɛ, Bə-zhɔ-zhe nə́ ń pɛ ń pɛnɛ́ y nánfò yə́, è gə wɔ́ cəcɛ̃ nɛ, a zɛ̃̀ à n’â nún à zǔl mo, à n’â ce à Yi rí rə̀ n’ê pɛ nyǔ mú. ¹⁰À n’â wə̀l à Yi rí, à pàtá y nɛ : à zhe : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ swě à yò ? Sə Wɔ́ bə̀kɔ́n yil à mə̌ dwã sə à n’â zhə̀l wu-zhìlù wẽ́ mó ? À zù-bal mɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ́, nɔ̀nɔ̀ w wẽ́ mó ?¹¹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́, gə n’ê tùrh ne, à kúr ré n’ê kɛ́, Bə̀ n’ê wə̀l ne twéé twéé bə̀ zhe : Wɔ́ yẽ̀ ǹ Yi rí ŋwɛ́nɛ́ ?

Chapter 43

¹Ǎ Yi, pɛ̃ bùrì, ce nyí à kwã nɛ́ à m’a bú ǹdə́ tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ lyì bí yə̀l ń pár mɔ́ ! Zwẽ né yǔyǔ cìnə́ bé ǹdə́ lwɛlɛ cìnə́ jɔ̃̀ wa. ²À Yi, ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ zwennə, wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ cìrh ne ǹ ce kwã nɛ́ mɔ́ ? Sə Wɔ́ bə̀kɔ́n yil à mə̌ dwã sə à n’â zhə̀l wu-zhìlù wẽ́ mó ? À zù-bal mɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ́, nɔ̀nɔ̀ w wẽ́ mó ?³Ce ǹ pwẽ̀ ré ǹdə́ ǹ cángá y bə̀ rə̀ zə nɛ à m’a vò, rə zə nɛ rə vò ǹ sə̀pwà pyɔ̀ w ǹdə́ ǹ jì y wə. ⁴À m’a vò Yi vwĩ̀-jùlú w nyí ni, bə̀ wɔ́ Yi rə̀ wɔ́ à wu-nyɔ̀ ǹdə́ à fùwə́, Ǎ, À Yi, à Yi, à m’a dú bɔ̀rɔ́ a m’a zǔl mó !⁵À shíshùrhú, è nə wɔ́ byè yil ǹ nə́ ǹ mà à wẽ́, ǹ mə́ ǹ wɔ́wɔ́lɛ́ mɔ́ ? Dɛ̃̌ kɔn Yi sono, bə̀ nyǐ à gwẽ̌ m’a zǔl re ; Rə̀ wɔ́ à Yi ǹdə́ à vwǎrhna.

Chapter 44

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Kore byǎ bɛ́ nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Yi ! Nə́ nyɛ̀ɛ̀ ǹdə́ nə́ zhã̌, Nə́ dabá byili nə́ba ǹ tũ̀-fwààlɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ shãã ga bə̀ yi ní mú,³ǹ jì tənèrh ǹdə́ ǹ jɛ̃̀ y jàn rɛ́, ń mə́ ń cĩ́ bi sə̀ jààsɛ́ wẽ́, ǹ mà dwə́ né dwã bɛ́, ń mə́ ce bə jòm bə twèlé bə vò gaga. ⁴Nyǐ è də̀ bə̀ búlə́ shìmì bə̀ m’e zwẽ tənà y yé, è də̀ bə̀ jɛ̃̀ jàn è vwǎrh bɛ yé ; wɔ́ ǹmyɛ́ jə̀-jĩ́ yə́, wɔ́ ǹmyɛ́ jɛ̃̀ yá, wɔ́ ǹ yé-zhã̌ y pwẽ̀ ré, ǹ gə́ yà ǹ só be mó yilə.⁵Ǎ Yi ! ǹ wɔ́ à pyɔ̌ : Pə nyí, mùnì ga Zhakɔɔbɛ nə vwǎrh ! ⁶Ǹmyɛ́ gə ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba, nə́ m’a ji nə́ zwə̀ bé tɛ̃́, ǹmyɛ́ gə ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba, nə́ m’a nɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nə́ba mɔ́ tɛ̃́ nə́ bɔbɔlɛ.⁷Bə̀ nyǐ è də̀ à twã y zhə̀n à zhe yé, è də̀ à búlə́ shù w ò m’a zwẽ né yé ; ⁸Bə̀ nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ zwẽ nə́ba nə́ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, ǹ nə́ ń ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê súl nə́ba mɔ́ yiyiri tɛ̃́.⁹Nə́ zhe zùwə́ Yi wẽ́ dɛ̃ gakó, nə́ n’é zǔl rə̀ yil ré byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. ¹⁰E jà ndə́ rə̀myɛ́, ǹ nə́ ǹ cìrh nə́ba ǹ ce kwã nɛ́, ǹ nə́ ǹ pɛ nə́ba cìzhìlə̀, ǹ kə́ ǹ tá ǹ tó nə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ ǹ dwí yé ; ¹¹ǹ nə́ ǹ ce nə́ kwɛ̃̀ nə́ kwã nə́ zwə̀ bé yé né nə́ vò kwã nɛ́, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ súl nə́ba mɔ́ zɛ̃̀ bə pwà nə́ cùù rí.¹²Ǹ kwè nə́ba ń pə ǹdə pyììsi bə̀ la dɔ́m ta, ǹ ce nə́ dùr nə́ làà tənèsé wẽ́. ¹³Ǹ nə́ ǹ yè ǹ dwí rí nánfò, ǹ tá ǹ kwè re ǹdə kò-twě ta yé. ¹⁴Ǹ ce nə́ jǐrh cìzhìl kɔn nə́ jə-dwã bɛ́ sono, mɔ̀n kɔn lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě bə kə́kɛ́lɛ́ nə́ba mɔ́ n’ê mɔ̀nà ;¹⁵ǹ ce nə́ jǐrh səswaálsɛ kɔn tənèsé lyì bí m’ê səswala, ǹdə́ ywẽ́ zhúzhú kɔn dwə́ né dwã bɛ́ wẽ́. ¹⁶À cìzhìl ré j’â ŋwɛ́nɛ́ à yé né dɛ̃ gakó, yiyuru pyi à yé ne, ¹⁷ǹdə́ à gə tú à nyɛ̌ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń tùrh ne, ń nə́ ń fuuli ni mú, ń nə́ ń pyà ń jim cṹ mú.¹⁸Rə̀myɛ́ gakó yú nə́ba, e jà nə́ yə̀ ǹ yò swě yé, nə́ yə̀ ǹ dɔbrɛ myɛ cɔ̀ yé : ¹⁹Nə́ wu yə̀ pyìrhí gaga, nə́ nà yə̀ ǹ sɔ́má yó ywə̀r nə́ vò kwã nɛ́ gaga yé, ²⁰e jà ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ nɔ̀m nə́ba tɛ̃́ ǹ bɔbɔlɛ gɔ-kǔlsi tənà wa, n zə cu ywə́l ń mə́ pyi nə́ba. ²¹Nə́ gə y’a swě nə́ Yi rí yil ré yò, nə́ zhẽ̌ nə́ jɛ̀rh nə́ ce yi tɛ̀bɛ́ nə́ yə̀l rə̀ pár mɔ́ nɛ, ²²Yi nə y’à t’â la rɛ lwar, rə̀myɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ yě kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ shèè numbyíní wu w wẽ́ pár mɔ́ ?²³Sə nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ yil bə̀ n’ê zal nə́ba bə̀ zwə́l dɛ̃ gakó, bə̀ n’ê nyǐ nə́ba ǹdə pyììsi shɛ̀bɛ́ bə zɔ bə̀ m’ê la sə̀ gu jàà w mɔ́ ta. ²⁴Cǐnnə ! zɛ̃̀ jan rɛ́ wa, wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ dɛ̌ ? Zɛ̃̀ jan rɛ́ wa ! ǹ bə̀ká cìrh nə́ba ń ce kwã nɛ́ twéé twéé gaga yé !²⁵Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ shèè ǹ cìn nə́ yé né ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ swě nə́ nɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ nə́ zúzúnú w yò mó ? ²⁶Bə̀ nyǐ nə́ tu nə́ pyě sho w wẽ́, nə́ yala nɛ́ dɛ̃ cɛ y nɛ.

Chapter 45

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Lyiisibá nún yilə. Kore byǎ bɛ́. Nwə̃́ə̃́. Sónó nwə̃́ə̃́. ²Sónó zɔ̀mà sú à wu à n’â núnə. À zhe : À tum rí ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ yilə ! Bə̀ à mə̀jòlò yál ǹdə sá-kanna mɔ̀bɔ́ ń yě kãɔ̃ zhə̀n zhə̀n ga mɔ́, kãɔ̃ ku kɔ̀bɔ́ ń mə́ ń kɛ̃ mɔ́ ta !³Nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ ébɔ́ du numbyínsí gakó, Yi co rə̀ pɛnɛ́ y nánfò w ǹ nyú wə : Wɔ́ rə̀myɛ́ yil Yi cĩ́ bwəl ǹ yó twéé twéé gaga yilə. ⁴Búlə́ kã̀dɔ, zɛ̃̀ ń lyẽ ǹ búlə́ shù wə́, ǹdə́ búlə́ wẽ̀ ré ǹdə́ ǹ zùwə́ y è n’ê jə́jɛ̀mɛ́ mɔ́,⁵Zhə̀nà, ǹ zùwə́ y n’ê jə́jɛ̀mɛ́ ! zɛ̃̀ ń jòm ǹ eshə-vwɛ̃tu wə́, ń vò ń bú ń jí bɛlɛ, ń zwẽ zhə̀n rɛ́ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ cángá tumə e nyí ni, sə ǹ jə-jĩ́ ń twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê zɛ̃̀ wu ni mú ! ⁶Ǹ cama nɛ́ nyə́ wɔ́ námmyɛ̀ɛ́sɛ ; ǹ m’a jì dwə́ nə tu tɛ̃́ ǹ kùr wə ; Ǹ cama nɛ́ m’a zò pyɔ̌ mɔ́ zwə̀ bé shíshùúri ni. ⁷Ǎ Yi, ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gaga yilə ; Ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀-dɔ̀lɔ̀ wɔ́ cángá pyɛ̀lɛ̀ də̀-dɔ̀lɔ̀.⁸Ǹ só cángá tumə né, sə ǹ súl wu-bárhɛ́ tumə né : Ǎ Yi, wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, ǹ Yi rí ló wu-nyɔ̀ nwə̃̌ ǹ yó, n yẽ̌ ń tó-dwã bɛ́ nɛ. ⁹Ń gàndɛ́ j’â wɔ́ myiiri ǹdə́ alɔwɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ kanɛ́ɛ́lɛ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ dúdú sá ; pyɔ̌ kǎlsɛ bə̀ lù bə zə nàntúr yə́lə́ bə m’ê wɛ̀rhɛ́ sɛ mɔ́, wò-dúúrí rə̀ n’ê dwí ǹdə́ nyínsí mú j’â n’ê pɛ mɔ́ wu-nyɔ̀.¹⁰Pyǎ bə̀kwá tú bə̀ ŋwɛ́nɛ́ byɛ̀bɛ́ ǹ só mó wẽ́ ; pyə̀-kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ ń zhǐ ǹ jə̀-jĩ́ ni ǹdə́ Ofyiiri sánə́má. ¹¹À bə̀kɔ́, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili ; swě ǹ dwí rí ǹdə́ ǹ da kɛ̀lɛ́ y yò.¹²Bə̀ nyǐ pyɔ̌ mɔ́ nə́ ń yǎl mɔ́ ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yilə ; bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ ǹ yó-cə́bal mɔ́, lwəl ǹ cìn tɛ̃́ ń yé né. ¹³Tiiri lyì bə̀kɔ́, nyǐ dwí rí nə́cɛ̀nà bɛ́ nánfwààlɛ́ m’a zə jɛ̃̀-kɔn bə m’e jə́jɛ̀rɛ́ mɔ́ bə pyà.¹⁴Pyɔ̌ mɔ́ bə̀kɔ́ mɔ́ zù sánə́má kàmmə̀-jɛ̃̀ kàmə̀zwǐ, ń ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ w ń gakó nə́ ń jə́jɛ̀mɛ́ ; ¹⁵bə zɔ mɔ bə bə̀ ń zhǐ pyɔ̌ mɔ́ yé né, ǹdə́ ń kàmə̀zǔrh sə̀ sɔ̀ wa, ǹdə́ ń tó-dwã kana-byǎ, bə̀ zɔ bə bə̀ bə tó mo bə̀ zhǐ ;¹⁶Bə̀ zɔ bɛ bə̀ b’e n’ê zwì pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ w ǹdə́ bə̀ n’ê fùù ǹdə́ wu-nyɔ̀. ¹⁷Ǹ byǎ bɛ́ m’a zwẽ ń dabá jààsɛ́ bə jòm ; ń ce bə yə pyǎ bə jòm tənà y nyí rí gakó w bə̀ cìní yə́.

Chapter 46

¹Nwə̃́ə̃́ yé né cə́bal nwíísí. Kore byǎ bɛ́ nwə̃́ə̃́ bə̀ nún Alamɔtɛ yilə. ²Yi wɔ́ àmyɛ́ shòò jàà, zwini gə ne, rə̀ n’ê sɛ̃ à kúrhí. ³Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce cɛ y gə zɛ̃̀ n’ê zhízhǐ, pyàr n’ê lwé nə̀-fɔ̀lɔ̀ w w myɛ,⁴bá nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ gə zɛ̃̀ mə̀ n’ê fùù mə̀ mà dwã nɛ ǹdə́ sɔ̀ pùnú n’ô dwi, mə ce pyàr n’ê zhízhǐ myɛ, ywẽ bə nə́ba zhe yé. Shìrhə́. ⁵Bwǐ èdù è ŋwɛ́nɛ́ è bù-nèsé nɛ̃̌ mɔ́ n’ê pɛ wu-nyɔ̀ Yi cɔ w nɛ, Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ sə̀pwà jààsɛ́ ń ŋwɛ́nɛ́ sə̀ wẽ́ mó.⁶6Yi ŋwɛ́nɛ́ cɔ w cəcəl wə : Ce ò də̀ zhízhǔ kɔn gaga yé ; cɛ gə n’ê lɛ́ gakó ǹdə́ Yi sɛ̃ ò kúrhí. ⁷Tənerh zɛ̃̀ sə̀ n’ê vúvǔ tɛ̃́ ǹdə́ sɔ̀, pyə̀-tənerh zhízhǐ ; Yi zɛ̃̀ rə bya rə ce rə̀ cəl du bə nyɛ̀ɛ̀, cɛ y j’a yə̌l.⁸Nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba, Zhakɔɔbɛ Yi rí wɔ́ nə́myɛ̌ Yi, rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ nə́ shòò jàà. ⁹Bà-nà, nyǐ-nə Bə-zhɔ-zhe tũ̀-fwààlɛ́, à nyǐ ń gə́ cɔ̀ cɛ y nɛ́ mawé !¹⁰Wɔ́ ńmyɛ̌ ń ce búlə́ né zhɛ̀ lũ cə-yala nɛ́ gakó wə ; ń kɔ́ twã yá, n kə́ swé ré dwã wa, ń ce búlə́ eshə̃-vwãtur rí jí myǐn. ¹¹Zhǐ-nə, s’á lwar bə̀ à wɔ́ Yi : à cǐ tənèsé, à n’â jí pyɛ̀lɛ́ sə̀ yó, à cǐ cɛ y à n’â jí pyɛ̀lɛ̀ è yó.

Chapter 47

¹Nwĩ́ĩ́sí yé né cə́bal mɔ́. Kore byǎ bɛ́ nwə̃́ə̃́. ²Ámyɛ̌ dwə́ né gakó, mǎ-na á jɛ̀rh ! Mǎ-na wu-yɔ̀ búbwéése a ce Bə-zhɔ-zhe ne !³Bə̀ Bə-zhɔ-zhe, Dɛ̃̌-Gaga cə́bal mɔ́, nə́ ń zɛ̃̀ wu ní, Ń wɔ́ cɛ y púlə́púlə́ pyɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀. ⁴Ń zwẽ dwə́ n pə nə́ba nə́ cǐ, ń co tənèrh ŋwɛ́nɛ́ nə́ nèrh kùr wə ; ⁵Ń cír nə́ cəl tənà y n pə nə́ba, è wɔ́ Zhakɔɔbɛ ǹdə́ ń zùwə́ y ń só mó.⁶Yi zɛ̃̀ bə̀ cəcəl w ǹdə́ bə̀ n’ê mà bɛlɛ jú búbwéé, rə̀ la ǹdə́ pɔ́lá n’ê wúlə́. ⁷Nún-nə Bə-zhɔ-zhe, Nún-nə ! Nún-nə nə́ pyɔ̌ mɔ́, nún-nə !⁸Bə̀ Yi wɔ́ lũ w gakó pyɔ̌ : Nún-nə nwə̃́ə̃́ ! ⁹Yi n’ê jí pyɛ̀lɛ̀ tənèsé yó, Yi də̀gwã́ y wɔ́ rə̀myɛ́ sə̀pwà pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó.

Chapter 48

¹Nwə̃́ə̃́. Kore byǎ bɛ́ nwə̃́ə̃́. ²Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, ńmyɛ̌ ń wɔ́ zǔl dwí gakó kɔna, nə́ Yi rí cɔ w ǹdə́ rə̀ sə̀pwà pyɔ̀ w yó. ³Pyɔ̀ w càn, ò wɔ́ lũ w púlə́púlə́ wu-nyɔ̀ kɔna, wɔ́ Səyɔ̃ pyɔ̀ wá ; ò ŋwɛ́nɛ́ lũ jə̀-gwã̀ sõ mó, òmyɛ́ ò wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w cɔ wá.⁴Bə̀ yě bə̀ Yi wɔ́ shòò jàà, rə̀ pyǎ bɛ́ kǎlsɛ́ wẽ́. ⁵Nyǐ, pyǎ tú bə b’e jəl dwã bə zɔ̀m : Bə zɛ̃̀ bə tó dwã bə̀ n’ê zhə̀l bə̀ bànà. ⁶Bə zɛ̃̀ bə̀ nyǐ, bə̀ wun lo kókó, ywẽ zə bɛ, bə k’a kwɛ̃̀ bə dùr.⁷Rə̀myɛ́ yó né, cɛ y j’a zhízhǐ bə̀ yó gàà mɔ́, ǹdə wɔ́ kɛ̃ pwǐ yin gə́ y’a zɛ̃̀ mɔ ń nə́ ń lùl ta. ⁸Bə̀ j’a jì bi bə lyɛ̃ ǹdə wɔ́ yi-púrhí zho gə́ y’a ce Tərəshiisi bǔ-bwələ yó o cɔ̀ rə ta.⁹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ y’ǎ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ zɔ̀m mɔ́, nə́ yírhə́ nɔ rɛ Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó cɔ w wa, nə́ Yi rí cɔ w wa : Yi mà rə ò j’â ŋwɛ́né twéé twéé gaga yilə. ¹⁰Ǎ Bə-zhɔ-zhe, nyǐ nə́ gə tú nə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹ jì y wẽ́, nə́ k’á n’é bùl ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w ń yà ǹ zhe ǹdə́ nə́ba è wẽ́ mó yò.¹¹Ǎ Bə-zhɔ-zhe, ǹdə ǹ yil ré gə́ zwẽ lũ w ní ! Wɔ́ èta ǹ còrhó w myɛ zwẽ lũ w cə-yala nɛ́ gakó né ; ǹ jə-jĩ́ jɛ̃̀ y sú ǹdə́ cángá tumə́ dúdú.¹²Səyɔ̃ pyɔ̀ w n’ô fùù, Zhidə bə̀kwá bɛ́ n’ê wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̀, bə̀ bùrsí kə́kɛ́rɛ́ yilə. ¹³Zɛ̃̀-na á byɛ́lɛ́ Səyɔ̃, á tó ò wẽ́ á nyǐ, á gə̀ ò jìsí sə̀ lú sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́.¹⁴Myə̀lɛ́-na ò byílsí lùlùrì rí ǹdə́ ò pyǎ bɛ́ kǎlsɛ́, mùnì ga á byili ri á byǎ bə̀ bàn mɔ́ nɛ́.

Chapter 49

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Kore byǎ bɛ́ nwə̃́ə̃́. ²Ámyɛ̌ dwə́ né lyì bí gakó, cili-nə, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á ŋwɛ́nɛ́ lũ w mú, pyèrhè-nə á zhã̌ á cili,³Bə̀sɔ́ná, ǹdə́ náncɛrh, nə̀cə̀nà ǹdə́ nə̀mwà gakó. ⁴Nyǐ à la à púr a zɔ̀m surhə cìnə́ zɔ̀mà, zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə́ zhe kùr myɛ sú à wu wə́. ⁵À n’â pyèrhè à zhɛ̃̌ à cili səswaálsɛ, a zɛ̃̀ a púr à nyí à n’â nún à nwə̃́ə̃́ ǹdə́ à bɔ̀rɔ́ w à m’a byili zɔ̃̀-eswaálsɛ kùrə̀.⁶Wɔ́ bə̀kɔ́n yil à m’a dùr dwã nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́ zwini rí ywẽ, ǹdə́ è zwə̀ bé lwɛlɛ rɛ́ gə tú rə̀ kə́kɛ́lɛ́ nɛ rə ce cəcəl w yi ní mú ? ⁷Bə̀myɛ́ wɔ́ bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ zhə̀n bə̀ zhe, bə̀ n’ê zhẽ̌ bə̀ cìn dɛ̃̌ bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ nánzhəzhɔ̌ w yilə. ⁸Lò lò wàr ń mà n kwɛ̃̌ ń dõ myə̌l ye yé, lò lò myɛ wàr ń kwɛ̃̌ numbyíní myə̌l ye Yi ní yé.⁹Bə̀ myə̌l ré kwǎndɛ́ ye y cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, dɛ̃ myɛ zɛ̃̀ rə̀ tɛ̀nɛ́ rə̀myɛ́ la ŋwɔ̀nɔ́ rə wɛ̀rhɛ́ gaga yé ; ¹⁰Bə̀ t’â la cɛ yó mãɔ̃ yé, bə̀ t’â la lú ǹdə́ bə̀ yírh yə̀ gɔ́rɔ́ yó jòm yé.¹¹Bə̀ yírh m’a jòm ò yó : Bə̀ láma cìnə́ n’ê cì, bə-surhə zhe cə́bal ǹdə́ lyì-bəyuru n’ê cì bə̀ jé tɛ̃́, bə yẽ̌ bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ nɛ bə pə lyì dwã nɛ.¹²Bə̀ n’ê bùl bə̀ bə̀ jìsí m’a j’â ŋwɛ́nɛ́ gaga byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə, bə̀ n’ê bùl myɛ bə̀ kǎlsɛ́ də̀ cɔ̌ kɔn gaga yé, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yilə né du cɛ yó mó. ¹³Numbyíní kɛ̀bɛ́ lyì bí n’ê zǔl mó t’â dɛnɛ gaga yé : È nyɛ̌ ǹdə vwǎm bə̀ zɔ bə̀ n’ê gwi ta.¹⁴Wɔ́ èta è wɔ́ lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ nyə̀nyààrɛ́ sɔ́má yá, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só bə̀ zɔ̀mà nɛ́ culu mú n’ê tó bə̀ kùrə̀. ¹⁵Bə̀ cĩ́ bi cùùrí wẽ́, ǹdə vwàmá ta, cu mú n’ê kál bɛ ; kɔn k’ê t’â la dɔnɔ yé, wu-cángá cìnə́ m’a nɔ̀ bɛ tɛ̃́ ǹdə́ bə̀ nèrh, bə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ m’a jé, wɔ́ cùùrí jàà y è m’a yə̀ bə̀ jàà.¹⁶Sə Yi mà rə vwǎrh nɛ cùù rí wẽ́, rə kwè ne rə cĩ́ rə̀ sono rə̀ n’ê yìlì. ¹⁷Bə̀k’á dùr ywẽ b’a nɔ numbyíní è zhe nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌ yil yé, bə̀ è nə̀cɛ̀ndɛ n’ê pùl è sõ kɛ̀lɛ́ w yil yé ;¹⁸Bə̀ ń gə la cú, ń tá ń zə kaka ń mə́ ń la yé, ń nə̀cɛ̀ndɛ́ t’â la mɔ́ tó rə zù gɔ́rɔ́ w gaga yé. ¹⁹Bá ń wɔ̌ sə n wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̀ cɛ yó má má myɛ, Bə̀ gə zǔl mo má má wu-nyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ zhe mó yil myɛ, ²⁰ǹ mà ń vò cùù rí wẽ́, ǹ nàmbala bɛ́ sono, ǹ kə́ ǹ tá ń la pwẽ̀ nɔ ń nyǐ gaga yé.

Chapter 50

¹Asaafɛ nwə̃́ə̃́. Yi, Yi, Bə-zhɔ-zhe, byẽ̌ lũ w púlə́púlə́, kɔn zhì yi-púrhí e m’e vò yi-zùr, o bə̀ dwã yó. ²Yi zhǐ Səyɔ̃ cɔ w ò càn námpúm mú wẽ́ rə̀ n’ê jə́jɛ̀mɛ́.³Nə́ Yi rí bànà, rə̀ t’â la zhǔ shɛ́shɛ́ yé ; myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ n’ê jí dɔ́dɔ́ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ yé né, zho nánfɔ̀lɔ̀ ò kə́kɛ́lɛ́ rɛ. ⁴Rə n’ê bya rə̀ ce dɛ̃̌ yi rí dɛ̃̌dɛ̃̌ gaga mɔ́ wa, ǹdə́ tɛ̃́ cɛ yó, rə̀ la rə dwí rí bùrsi kɔ́ ; rə̀ zhe : ⁵cĩ́-na à lyì bí bə̀ tó vwĩ̀ dɛnnɛ bə zɔ dɔbrɛ ǹdə́ nɛ mɔ́ dwã yó ! ¬⁶Dɛ̃̌ Yi rí n’ê bwə̀l Yi cángá tumə né rə̀ byili, bə̀ wɔ́ Yi rə̀ wɔ́ bùr-kárna mɔ́.⁷À dwí, cili ! Nyǐ à la zɔ̌m ; Esərayɛl, à la mɔ́ zɔ̀mɛ̀ byilu. ⁸Nyǐ è də̀ ǹ vwə̃̀ né yil, à n’â ji mú búlə́ yé ; ǹ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ j’â ŋwɛ́nɛ́ à yé né twéé twéé.⁹Lwar bə̀ à t’â la ǹ kɛ̀lɛ́ y nə̀-bya zõ yé, à t’â la ǹ vwàmá jilə né bə̀-cǐlsi myɛ zõ yé. ¹⁰Bə̀ gɔ-vwẽ̀ ré gakó wɔ́ àmyɛ́ nyǎn, rə̀myɛ́ ǹdə́ vwàmá nɛ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ nánzhəzhɔ̌ w nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ ŋwɛ́nɛ́ pyàr rɛ́ w mɔ́ ; ¹¹à yě pyàr rɛ́ kúmsí gakó párá, gɔ-wẽ̀ ré gakó wɔ́ àmyɛ́ à cǐ rí.¹²È gə y’à wɔ́ nɔrh mə̀ y’à zhe ne, à y’à t’â la mɔ́ rɛ wál yé, bə̀ lú w ǹdə́ kɔn tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó wɔ́ àmyɛ́ à cǐ ri ¹³Ǹ nə́ ǹ bùl b’à n’â dɔ̀m nə̀-byerh nàmá nà ? Ǹ nə́ ǹ bùl b’à n’â nywɛ̀ bə̀-cǐlsi jal nà ?¹⁴Zə Yi nə̀bán-co mó è yə̀ vwĩ̀ kɔn ń pə rɛ, sə ǹ gə bwəl kɔn nyí ǹ la Dɛ̃̌Dɛ̃̌ Cə́bal mɔ́ nɛ pɔ sə́ pɛ rɛ. ¹⁵Zwini yí ni, sə́ zɛ̃̀ ń byẽ̀ ne ; à m’a zwẽ mó, ń zɛ̃̀ ń zǔl né.¹⁶Yi zɛ̃̀ rə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə́ lyì-bəlwɛlɛ y rə̀ zhe : Tɛ̀bɛ́ wɔ́ bə̀kɔ́n tùntwĩ̀ĩ̀ ǹdə́ tɛ̀bɛ́ ! Ǹ nə́ ǹ gàl à nyə́ né, à dɔbrɛ́ myɛ ŋwɛ́nɛ́ ǹ nyú wə, ¹⁷e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ǹ bə shɛ̀ byilu zõ, ǹ nə́ ǹ dwĩ̀ à zɔ̀mà nɛ́ ǹ kwã nɛ́ !¹⁸Ǹ gə nɔ ŋwɔ̀l-bal, ǹ só mo ǹ nə́ ǹ zhə̀l ǹdə́ mɔ́, ǹ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ cìr mó wɔ́ nə̀fwə̀ə́le ne tó. ¹⁹Ǹ nyí rí wɔ́ lwɛlɛ rə̀ n’ê púrə́, ǹ mə̀jòlò myɛ wɔ́ lyì yǔr mə̀jòlò. ²⁰Ǹ gə jě tɛ̃́ gakó, wɔ́ ǹ da-byǐ sõ ǹ nə́ ǹ zɔ̀m nɛ́, ǹ nə́ ǹ zhìlì ń ná-byǐ yil ré.²¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, a j’a pyi à nyí. Ǹ bùl ǹ wẽ́ b’à nyɛ̌ ǹdə ǹ ta ; sə à m’a ji mú búlə́, a ce ń nə rə̀myɛ́ gakó ǹdə́ ǹ yə́-byǐ. ²²Dɛ̃̌-na á cìnə̀, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’á swě Yi yò mó, mùnì ga à bə̀k’á kǎr a zhəzhɛrɛ, ǹdə́ lò yə̀ nɛ yàl n zwẽ yé.²³Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zal Yi nə̀bán-co ń yàl vwĩ́ kɔn ń pɛ Yi ni mú, rə̀-ná-cí nə́ ń zǔl ne, kɔn súlí, ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cili ń zhə̀zhèèlé sõ mó, à m’a ce ǹ nə Yi vwǎrh mɔ́.

Chapter 51

¹nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Wɔ́ Yi nyì-zwennə Natã gə́ tú n nə Dəvyidi ǹdə́ Dəvyidi zù ǹdə́ Bashəba mɔ́ kwã nɛ́, Dəvyidi nún nwə̃́ə̃́ y kɛ̀bɛ́.³3Ǎ Yi, dǔr à nɔ̀nɔ̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w yilə ; kɔn tó ǹdə ǹ nɔ̀nɔ̀-dǔr mú nánfɔ̀lɔ̀ w ta, pɔ́pɔ̌ à yə̀-bəlwàálɛ́lɛ́ ; ⁴shǎrh à lwɛlɛ rɛ́ gakó, sə́ vùr à yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w a jǐrh wárhgáá.⁵Bə̀ à lwar à dwə́ə́ré párá, sə yə̀-bɔlɔ̀lɔ́ w j’â ŋwɛ́nɛ́ à yé né twéé gakó. ⁶À gwar ǹmyɛ́ dúdú ni, à wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ ǹ yé né, rə̀myɛ́ ce ǹ gə la zɔ̌m myɛ, ǹ zhe bùrì, dóó tɛ̀nɛ́ lò la byulu ǹ bùrsí wẽ́ yé.⁷Nyǐ, à ná zɔ à pwǐ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wẽ́, ǹ lù ni lwɛlɛ wẽ́. ⁸E jà ǹmyɛ́ nə́ ǹ yǎl sə zhə̀n rɛ́ yə̀ numbyíní wu w wẽ́ wẽ́ : rə̀myɛ́ yilə, ce a zə lárma à wẽ́ ! ⁹Shǎrh nɛ ǹdə́ Yəzɔpɛ, mùnì ga a jǐrh wárhgáá ; shǎrh nɛ mùnì a jǐrh námpwã̀ pwɛ̃́pwɛ̃́ a dwini bədũ̀kwələ pwẽ̀ ré.¹⁰Bwə̌l wu-nyɔ̀ ǹdə́ fùwə́ yò ń byili ni, mùnì ga à kúr rí ǹ kɔ́ mɔ́ zɛ̃̀ rə fùù. ¹¹Pyìrhí à yírhə́ ń ce kwã nɛ́ ń yẽ̌ à yə̀-bəlwàálɛ́ nɛ, sə́ pɔ́pɔ̌ à lwɛlɛ rɛ́ gakó.¹²Ǎ Yi, wɛ̀rhɛ́ wu kɔ̀bɔ́ ò bə jìmdi zhe wárgáá ń ce à wẽ́, ce eshìrhə́ nándwə̃̀ kɛ̀bɛ́ è ma zhì e cili ǹmyɛ́ náncə̀cɛ̀nɛ́ mɔ́ ń pɛ̃. ¹³Ǹ bə̀ká jì ni a vò kwã nɛ́ gaga ǹ yé né yé, ǹ bə̀ká vùr ǹ sə̀pwà éshìrhə́ y à wẽ́ yé.¹⁴Pɛ̃ ǹ vwǎrh mɔ́ wu-nyɔ̀ wá, sə yẽ̌ yə̀wǎl éshìrhə́ y kwɛ̃́ nɛ ! ¹⁵Rə̀myɛ́ yi ní, à m’a zɛ̃̀ a cèrhè ǹ sɔ́msɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dwé ǹ nyə́ né ne mó ne, mùnì ga yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ k’a kwɛ̃̀ bə bə̀ ǹ sono. ¹⁶Ǎ Yi, À vwǎrh mɔ́ Yi ! Zwẽ ne jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ yò w wẽ́, sə a zɛ̃̀ a zə à mə̀jòlò a zǔl mó ǹ nɔ̀nɔ̀-dǔr mó yilə.¹⁷Bə-zhɔ-zhe, púr à nyí rí, mùnì ga a zə rɛ a bwə̀l ǹ zùwə́ y a byili. ¹⁸Ǹ gə yà ǹ nə́ ǹ yǎl s’a zwə́l vwə̃̀ a pɔ̃́, à gə y’à zwə́l ne a pɔ̃́ ; s’e də̀ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ ǹ nə́ ǹ yǎl gaga yé. ¹⁹Vwə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ Yi n’ê yǎl mɔ́, wɔ́ wu kɔ̀bɔ́ ò lo ò cə́bal wẽ́ mó, Ǎ Yi, ǹ tá ǹ zhɛ̃̀ lò mɔ̀bɔ́ ń wu lowə, o cɔ̀ kókó mó yé ?

Chapter 52

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́ ń nún. ²Edɔm lyì bal Dɔwɛɛgɛ gə́ tú n bə̀ n byili Səyuli ni : bə̀ Dəvyidi zù Ayəməlɛɛkɛ sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ yó né mó.³Jàn wɔ̀rhɔ́ cə́bal, wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ tə̀ ǹ wu-bárhɛ́ tumə né yil ǹ nə́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌ mɔ́ ? Nyǐ Yi wu-bɔ̀nɔ̀ w j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gakó.⁴Ǹ mə̀jòlò w j’â wɔ́ surhə námməlwɛ̀lɛ́ ku, ò nyɛ̌ ǹdə fɔ̀nɛ̀ kɛ̀bɛ́ è dwɛ̀lɛ̀ è nyí du ta, ǹ wɔ́ myùnù cə́bal. ⁵Ǹ só lwɛlɛ du cɛ̀nɛ̀, ǹ só kɔma du zhə̀nà,⁶ǹ só zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ n’ê cɔ̀ mɔ́, myùnù mə̀jòlò ! ⁷Rə̀myɛ́ ce, Yi m’a mà mɔ́ rə cɔ̀ twéé twéé byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe, rə̀ m’a zə mɔ́, rə̀ vùr mó ǹ kòrhó w wə ; rə mǔr mó cɛ yó numbyínsí nã́-nyìsí wẽ́.⁸Wu-cángá cìnə́ m’a nə mɔ, sə ywẽ b’a zə bɛ, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê mɔ̀n mɔ bə̀ zhe : ⁹Nyǐ-nə bɔlɔ́ w kɔ̀bɔ́ ò t’â kwè Yi ǹdə ò yìlnə ta mɔ́, k’â wɔ́ ò nə̀cɛ̀ndɛ́ nánzhəzhɔ̌ w zhə̀n ò zhe mó, ò n’ô zal ò surhə námməlwɛ̀lɛ́ y ò m’ô jí bɛlɛ mɔ́ !

Chapter 53

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Ń nún ǹdə́ wí. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Bə-surhə zhe cə́bal nə́ ń wə̀l ń wẽ́ bə̀ Yi tɛ̀nɛ́ gaga ! Numbyínsí cɔ̀, sə̀ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə̀ twĩ̀ pwarha tumə ; èdù ga myɛ cìcì tɛ̀nɛ́ è n’ê wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ yé. ³Yi zhì dɛ̃̌ yi w gaga rə̀ n’ê nyǐ numbyínsí rə̀ la nyǐ ǹdə́ lò gə ŋwɛ́nɛ́ ń surhə, ń nə́ ń pyà Yi.⁴Bə̀ gakó jé, lwɛlɛ rɛ́ cɔ̀ bə̀ gakó ; lò mə̀dù ga myɛ tɛ̀nɛ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ yé, bá mə̀dù sásá myɛ cìcì. ⁵Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́, cìnə́ nábá nə zhe surhə ? bə̀ n’ê dɔ̀m à dwí rí, bə zə rɛ bə̀ m’ê yàl bə̀ kùjú ; bə̀ k’ê t’â byẽ̀ Yi gaga ?⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ zɛ̃̀ è zhe be bə̀ n’ê kəkə, e jà wu-zɛ̃̀ɛ̃́ kɔn tɛ̀nɛ́ rə̀ m’a ce lò wu zɛ̃̀ yé ; Yi m’a ce lyì bí byɛ̀ɛ́ bə̀ jě bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́, bə̀ n’ê bwí ǹdə́ mɔ́ mɔ́, kúr kə́ rə làà tɛ̃́ ; Ǹ m’a pə bɛ cìzhìlə̀, bə̀ Yi zhɔ̃̀ bɛ.

Chapter 54

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Nwə̃́ə̃́ bə̀ nún ǹdə́ ku bə̀ n’ê dwí ǹdə́ nyínsi. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Wɔ́ Zhiifyi lyì bí gə́ tú bə jál Səyuli ni bə wɔ̀ : Dəvyidi nə̀ yə̀ twí n shèè nə́ sono nà ? Wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní Dəvyidi nún nwə̃́ə̃́ èmyɛ́. ³Ǎ Yi, zwẽ ne ǹ yil ré jàn yilə, sə́ pɛ̃ bùrì ǹ jàn rɛ́ yilə !⁴Ǎ Yi ! Cili à lwə̌l mó, pyèrhè ǹ zwã̌ ń cili zɔ̀mà nɛ́ à n’â zɔ̀m à nyú w mú ! ⁵Nyǐ zhələ zɛ̃̀ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ, lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê twĩ̀ jàn tumə mó, n’ê pyà à myə̌l vǔr ; bə̀ t’â bùl Yi bùlə̀ yé.⁶Sə nyǐ, Yi wɔ́ àmyɛ́ sanna, wɔ́ Cǐnnə mó ne à zhí. ⁷Lwɛlɛ rɛ́ m’a k’a jòm lyì bí bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ mɔ́ yó ; zhìlì bə̀ yò bə jé tɛ̃́ cɛ yó ǹ zhə̀n rɛ́ yilə.

Chapter 55

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Nwə̃́ə̃́ bə̀ nún ǹdə́ ku bə̀ n’ê dwí ǹdə́ nyínsi. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Yi ! pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili à lwə̌l mó, sə ǹ bə̀ká shèè à yé né à lwə̀lə́ y yil yé ! ³Cili à zɔ̀mà nɛ́, sə́ lyár nɛ ! nyǐ à wu zhìlì, à n’â yiyiri tɛ̃́, à k’â yə̀l à gə n’â twĩ̀ ní yé,⁴à gə́ nyɛ̀ɛ̀ à zù-bal mɔ́ cəl ré, ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ w lyì-bəlwɛ̀lɛ́ n’ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ yilə ; bə̀ ce zwini pú ni, bə zə lyim bə pú à kùr bə̀ n’ê jì. ⁵À shìshùrhú n’ô mà à wẽ́, cu wu-zɛ̃̀ɛ̃́sɛ n’ê gwi ni ;⁶ywẽ zhe ne, à púlə́púlə́ n’â pə́pǎ, à gakó n’â didi. ⁷A zɛ̃̀ à zhe : À gə y’à zhe épwèné vwɛ̀mɛ̀ ! à y’à m’a zɛ̃̀ vwɛ̀mɛ̀ a vò a pyà jàà a shǐrh.⁸Nyìwé, à y’à m’a dùr a vò yé né gaga, gɔ-elũ èpòlò w a jòm gàà mɔ́ ; ⁹a dùr làlà du zho nánfɔ̀lɔ̀ a lú a zwẽ à cìnə̀.¹⁰Cǐnnə, cɔ̌ bɛ, bə jé tɛ̃́, bə̀ bə̀k’a k’e nyɛ̀ɛ̀ dwã zɔ̀mà kùr yé ! Nyǐ wɔ́ jàn tumə ǹdə́ búlə́ à nə cɔ w wa ; ¹¹bə̀ n’ê tó byílsí yó bə̀ zhə̀l bə̀ m’ê twĩ̀ nə̀nyɛ́nɛ́ ǹdə́ cəcɛ̃ ga, lwɛlɛ ǹdə́ surh-bəlwɛ̀lɛ́ ŋwɛ́nɛ́ cɔ w wẽ́ ;¹²1wu-bárhɛ́ tumə ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́, myùnù tumə ǹdə́ yǔyǔ tumə né j’â zhǐ nə̀ jàà w gaga. ¹³Nyǐ è gə y’à wɔ́ zù-bal ń nə́ ń fulsi ni, à y’à m’a pyɛ́nɛ́, è gə y’à k’ê wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ nə́ n’ê bwí dwã mɔ́, ń zɛ̃̀ búlə́ ǹdə́ nɛ, à y’à m’a pyà jàà a dùr a vò a shèè ń yé né, ¹⁴sə nyǐ wɔ́, è gə́ wɔ́ ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à y’à n’â bùl bə̀ nə́ ga wɔ́ kɔn rə̀dù mú, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yě à wu w mú, ǹ wɔ́ à dɔwa mɔ́ !¹⁵nə́ y’ǎ n’é tó dwã, màlá y’à wàr nə́ bwə̌l w mó, nə̀ y’ǎ n’é tó lyì-zwǎ bɛ́ nɛ nə́ zhə̀l Yi ji y mú !¹⁶bə̀ cu jǎr jǎr mə gu lyì bí bə̀myɛ̀ mɔ́, bə vò cùùrrí wẽ́ ǹdə́ bə̀ yírhə́ ga ! bə̀ bə̀ n’ê twĩ̀ wu-bárhɛ́ tumə bə̀ cəcəl w bə̀ sõ kǎlsɛ́ wẽ́. ¹⁷Sə àmyɛ́, wɔ́ Yi ni à n’â búbwéé à ce, sə Cǐnnə mó mà n zwẽ ne. ¹⁸È gə wɔ́ də̀dɛ̀nɛ́, è wɔ́ nəkɔkɔ́lɛ́, è wɔ́ yi yə́-pɛ̀lɛ́ e cəcl wə, ń shil zhe ne, à n’â wɔ́wɔ́lɛ́ à m’â byẽ̀ mo, sə ń mà n nyɛ̀ɛ̀ à cəl ré.¹⁹Bə̀ gə tú bə̀ n’ê bwəlse à nyí ni, ń mà n zwẽ ne n pɛ̃ yə̀-zùlə́, bə̀ à zwə̀ bé wɔ́ nánzhəzhɔ̌ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ.²⁰Yi m’a nyɛ̀ɛ̀, sə̀ rə̀ m’a ce bə̀ ywẽ́ lwəl tɛ̃́, rə̀myɛ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ jě rə̀ pyɛ̀lɛ̀ də́gwã́ yó byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó ; bə̀ lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ wun ní də̀ lyə́r kɔn gaga yé, e jà bə̀ t’â nyàm Yi myɛ gaga yé. ²¹Bal mɔ́ ǹmyɛ̌ mɔ́ nə́ ń bwí ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe yə̀-zùlə́ ǹdə́ Yi mú, bal mɔ́ ńmyɛ̌ nə́ ń cɔ̀ Yi dɔbrɛ́.²²Ń zɔ̀mà wɔ́ bwɛ̃̀bwɛ̃̀ du nwə̃̌, e jà wɔ́ búlə́ bú yò ò ŋwɛ́nɛ́ ń wẽ́ ; ń zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ bwɛ̃̀bwɛ̃̀ du nwə̃̌, e jà wɔ́ búlə́ shìmì nə̀ shə̌rh nə̀ swə̀rh wẽ́. ²³Yẽ̌ ǹ yò w ne ń ce Bə-zhɔ-zhe jɔ̃̀ wa, sə́ yẽ̌ bə̀ ń mà n sɛ̃ mɔ́, ń tá ń yẽ̌ wu-cángá cə́bal nɛ n mà ń nà n tu yé.

Chapter 56

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́ nwə̃́ə̃́. È nún ǹdə wɔ́ Tərəbɛ̃́bá épwéné è cəl zhǐ yé né gaga rə n’ê dwi ta. Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ Shilisəti lyì bí zɔ Dəvyidi Gaatɛ nɛ. ²Ǎ Yi, dǔr à nɔ̀nɔ̀ ! bə̀ nyǐ dɛ̃ gakó, numbyínsi n’ê pyà búlə́ à nyí ni, sə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ, sə̀ ce à n’â yiyiri.³Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ mɔ́, n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ dɛ̃ gakó ; bə̀ wɔ́ lyì nánjə̀jòló bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ ǹdə wɔ́ lyì bə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w ta. ⁴Ywẽ gə tú rə zhe ne dɛ̃, wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à n’â zhí.⁵Wɔ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́ à zhe zùwə́ né, à zhí Yi ni, ce kaka ywẽ bə nɛ zhe yé : Wɔ́ bə̀kɔ́n numbyínsí wɔ̌ sə̀ la nɛ wɔ̀rhɔ́ ? ⁶Bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ dɛ̃ gakó, wɔ́ à lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ bùlə̀ dúdú bə̀ n’ê bùlə̀.⁷Bə̀ n’ê yǎl bə vùr à myə̌l, ce bə̀ n’ê shèè bə zɔ̀m bə ce dwã yó, bə̀ pyà à nèrh kú. ⁸Wɔ́ lwɛlɛ rɛ́ rə̀myɛ́ yé né bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê yǎl bə lú ní : Ǎ Yi, zə ǹ lyim rí ń cìrh dwə́ né ń ji tɛ̃́ !⁹À gə́ y’à n’â yiyiri dɛ̃̌ yó né, ǹ gàl à nə̀-yírhə́ né gakó yó wə́ ; ǹ kwɛ̃́ à yə́-nàná nɛ́ ń ló ǹ kwə̀lə̀ y wẽ́ : Nə̀ yə̀ ǹ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ nà ? ¹⁰Dɛ̃ tɛ̀bɛ́ à búbwéé a ce mó, à zwə̀ bé n’ê kwɛ̃̀ ; à yě bə̀ Yi, wɔ́ àmyɛ́ Yi. ¹¹Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́ à só à cìn ní, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́ à só à cìn ní ;¹²À zhe Yi zhə̀na, ce kaka ywẽ bə nɛ zhe yé : Wɔ́ bə̀kɔ́n numbyínsí wɔ̌ sə̀ la nɛ wɔ̀rhɔ́ ? ¹³Ǎ Yi ! à mə̌ s’a pyìrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à dwĩ̀ nyí bə̀ à la mɔ́ pɔ mɔ́ ; à m’a zwə́l Yi nə̀bán-co vwə̃̀ a pɔ̃́.

Chapter 57

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́ nwíísí. Ǹ bə̀ká cɔ̀ yé. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Ń nún ǹdə́ ń dùr n vò shèè Səyuli yé né myèlé ré wẽ́ mó yó né.²Ǎ Yi, dǔr à nɔ̀nɔ̀, dǔr à nɔ̀nɔ̀ ! Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â à pyà shòò jàà nɛ́ ; ǹmyɛ́ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ ywə́l mó w à n’â pyà shòò jàà nɛ́, kɔn m’e yí lũ w zhízhǔ mú m’e lyɛ̃. ³À n’â búbwéé à ce Yi rí rə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ yi w gaga mɔ́ nɛ, Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê twĩ̀ àmyɛ́ yil mó ne.⁴Rə̀ m’a zhì dɛ̃̌ yi w rə vwǎrh nɛ, ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ zhe à fuuli ni ń nə́ ń fuuli ; Yi m’a byili rə̀ wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ rə̀ zhə̀n rɛ́ à yilə. ⁵À ŋwɛ́nɛ́ bwaarɛ cəcəl wə, à pyě numbyínsi shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê tɔlɛ myǐn-zhù cəcəl wə, lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe swə́ ǹdə́ cama bə̀ nyú bə̀ wɔ́ bə̀ yə́lə́ mó, bə̀ mə̀jòlò w wɔ́ búlə́ shù, nyí dúdú.⁶Ǎ Yi ! zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ yi ri wə, ń ce ǹ zùwə́ y jòm lũ w púlə́púlə́ wẽ́ !⁷Bə̀ y’à pàm pɔ̀mɔ̀ à gə́ n’â tó mə̀gã̌ : À kó tɛ̃́ ; bə̀ kù gɔ́rɔ́ à yé né : Sə bə̀ tu ò wẽ́. ⁸Ǎ Yi ! à wu w jě kẽkẽ, à wu w jě kẽkẽ ; à m’a nún, à m’a ce à dɛ̀lɛ̀ wẽ́ cəl du.⁹À Yi còrhó wə́, bùrhì ń zɛ̃̀ dɛ̃̌, à zɔ̃̀ ǹdə́ à bɔ̀rɔ́, zɛ̃̀-na dɛ̃̌, nyǐ à la cə-lár rɛ́ tɛ̃́ zhǎrh. ¹⁰Cǐnnə ! à la mɔ́ zǔl dwə́ né cəcəl wə ! À la mɔ́ nún tənèsé cəcəl wə. ¹¹Bə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ lyɛ̃ o yí dɛ̃̌ yə né wə, ǹ zhə̀n rɛ́ myɛ lyɛ̃ rə yí bə́ban rɛ́ wa.

Chapter 58

¹Nwíísí núnnə bé yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²È nə wɔ́ á nyə́ né pú dɛnnɛ á m’ǎ tó né á bùr bùrsí cángá ? Numbyínsi byǎ, è nə́ wɔ́ èta à m’a tó né à bùr kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ á byili ?³Nyǐ è də̀ èta gaga, á yẽ̌ lwɛlɛ nɛ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ; wɔ́ jɔ́ɔ́rɛ tumə né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ á jɛ̃̀sɛ́ nɛ mɔ́, á m’á zal mɔrhɔ ku w ni, á m’a mɛrhɛ tənà y wa. ⁴Lyì-bəlwǎlsɛ́ lwɛlɛ rɛ́ wɔ́ bə̀ nábá wẽ́ yi ní ga, sə kɔ̀mrɛ́ j’a zə kɔma bɛ́ rə du rə̀ nábá wẽ́. ⁵Bə̀ zhe swã̀ ǹdə́ dɔm swã̀ ta, ǹdə kùwə̀ kɛ̀bɛ́ è shĩ è zhɛ̃̌ ta,⁶è t’â cili núnnə zɔ̀mà yé, è t’â nyǐ cə́m cə́bal mɔ̀bɔ́ ń yě shulu páá sõ yé. ⁷Ǎ Yi, kə́ bə̀ yə́lə́ né bə̀ nyú w mú ! Bə-zhɔ-zhe, war bwaarɛ nyə̀-pǎr rɛ́ ! ⁸Bə jé tɛ̃́ ǹdə nɛ̃̌ mə̀ n’ê dùr mə lyɛ̃ ta ! bə̀ gə zɛ̃̀ bə̀ la bə̀ cama nɛ́ tɔ, s’e yə̀ kɔn nánfò !⁹Bə yə̌l bə jé tɛ̃́ ǹdə pù-vùrə̀ ta ; bə̀ yírh yə̀ nə̀nyɛ́nɛ́ y yó jòm ǹdə pù-vùrə̀ ta ! ¹⁰Á nə́kwánsɛ́ la m’e lwar bə̀ sɔr nánlyàr kwɛ̃́ myǐn sə̀ kùr w mó, ǹdə́ zho nánfɔ̀lɔ̀ zə rɛ o m’ô lyɛ̃. ¹¹Sə wu-cángá cə́bal gə tú ń nɔ jim rí rə̀ n’ê cĩ́ mú, ń wu m’a zə nyàn ; n nɔ̀ lyì-bəlwǎlsɛ́ jal tɛ̃́ ǹdə́ ń nèrh.

Chapter 59

¹Nwíísí núnnə bé yé né cə́bal mɔ́. Ǹ bə̀ká ǹ cɔ̀ yé. Wɔ́ Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Ń nún ǹdə́ Səyuli twĩ̀ bə b’e kə́kɛ́lɛ́ jì y bə̀ la mɔ gu. ²À Yi ! zwẽ ne à zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, yìlì ni byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ mɔ́ yé né !³Vwǎrh nɛ lwɛlɛ wǎrhna bɛ́ jɔ̃̀ wa, sə́ zwẽ ne lyi-gurnə bé jɔ̃̀ wa ! ⁴Bə̀ nyǐ, bə̀ shèè bə̀ n’ê pyà à myə̌l vǔr ; jàn wɔ̀rhɔ́ cìnə́ bé zɔ̀m bə ce dwã yó bə̀ la m’e bú ǹdə́ nɛ, à Yi ! e j’à yə̀ dwə́ yé, a j’à yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ yé.⁵Ǹdə́ à bə dóó zhe ga yírh wə, bə̀ n’ê dùrə̀, bə̀ n’ê tɛnɛ : Rə̀myɛ́ ce, zɛ̃̀ tɛ̃́ ǹ jan rɛ́ wa, bə̀ ń jəl ne, sə gwẽ ń nyì !⁶Ǹmyɛ́, Bə-zhɔ-zhe, Yi tɛ̀bɛ́ rə̀ cǐ jàn cìnə́ gakó mó, Esərayɛl Yi, zɛ̃̀ tɛ̃́, sə́ pə còrhò-tum tənèsé gakó ne ! Ǹ bə̀ká dùr lyì-bəlwǎlsɛ́ sə̀ yə̀l ǹ pár mɔ́ èdù ga nɔ̀nɔ̀ yé ! ⁷Nyǐ də̀dɛ̀nɛ́ gakó bə̀ k’â n’ê twí bə̀ wǔrh ǹdə kǔlsi ta, bə̀ m’ê kə́kɛ́lɛ́ cɔ w cã̌.⁸Nyìwé, bə̀ nyə́ né, wɔ́ lwɛlɛ rə́ n’ê shí nə̀ wẽ́ rə̀ dwi, bə̀ nyə́ né wɔ́ búlə́ shìmì nə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə̀ wẽ́ ; Sə è nə wɔ́ mɔ̌ lò ń nyɛ̌ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ zɔ̀m mɔ́ ? ⁹Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́, Bə-zhɔ-zhe yilə, wɔ́ mɔ́n ǹ nə́ ǹ mɔ̀n bɛ, ǹ nə́ ǹ mɔ̀n tənèsé gakó.¹⁰Bə̀ jàn rɛ́ gə wɔ́ mámá myɛ, àmyɛ́ wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â dɛ̃̀ kɔn nɛ́, bə̀ Yi wɔ́ à shìrhə́ jàà. ¹¹À Yi, bə̀ ń yə̀ à yé né ǹdə́ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ wá, Yi ce à n’â nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ ǹdə́ wu-nyɔ̀.¹²Ǹ bə̀ká gu bi yé, mùnì à dwí rí bə̀k’a swě re yé ; Cǐnnə, ǹ wɔ́ ku kɔ̀bɔ́ ò cə̀r nə́ yé né búlə́ jàà wa ! rə̀myɛ́ yilə, zə ǹ jàn rɛ́ ń ce bə yiyiri tɛ̃́, sə́ cìrh be ń ji tɛ̃́. ¹³Bə̀ nyí gə púr gakó wɔ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ zɔ̀mà nə̀ n’ê dwi : bə̀ bə̀ cìn-byilu mú cìcì mú k’a zə bɛ, bə̀ wɔ́ bwəə́lse námməlwǎlsɛ ǹdə́ kɔma zɔ̀mà dúdú bə̀ n’ê zɔ̀mà.¹⁴Gu bi ǹdə́ ǹ lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ wá, bə̀ k’ê bə̀ lũ yó yàl yé ! mùnì ga bə̀ lwar bə̀ Yi n’ê jí pyɛ̀lɛ̀ Zhakɔɔbɛ yó kɔn m’e yí lũ cə-yala nɛ́ gakó wə ! ¹⁵Nyǐ də̀dɛ̀nɛ́ gakó bə̀ k’â n’ê twí bə̀ wǔrh ǹdə kǔlsi ta, bə̀ m’ê kə́kɛ́lɛ́ cɔ w cã̌.¹⁶Bə̀ n’ê yiyiri tɛ̃́ jààsɛ́ gakó wẽ́ bə̀ m’ê pyà bə̀ nyí kùjú, bə mɛ̃ bə zɔ̃̀ ǹdə́ bə̀ yə̀ kùjú nɛ bə jí bə̀ sú yé. ¹⁷Sə àmyɛ́ m’a j’â n’â nún ǹ jàn rɛ́ ; à gə dùlí a zɛ̃̀ nə́kɔkɔ́lɛ́ nɛ, à m’a zǔl ǹ yil ré, a zǔl mó ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w yilə. Bə̀ ǹ wɔ́ à shìrhə́ jàà, à shòò jàà à n’â shèè è wẽ́ zwini dɛ̃.

Chapter 60

¹Nwíísí núnnə bé yé né cə́bal mɔ́ nwə̃́ə̃́. «lyiisi gar gu» nṹ-nwíírí. Dəvyidi nwə̃́ə̃́ ń nún ń mə́ ń pɛ còrhò.²Wɔ́ ń gə́ bú búlə́ né ǹdə́ Siri lyì bí Məzopotəmyi ni ǹdə́ bə̀ dwã bɛ́ Səba nɛ́ mɔ́, ǹdə́ Zhɔwabɛ myɛ gə́ y’ǎ kwɛ̃̀ n bə̀ nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́, n bú ǹdə́ Edɔm lyì bí n ŋwɛ̀nɛ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ shí ǹdə́ rə̀lyè ³Ǎ Yi, ǹ zhɔ̃̀ nǝ́ba, ǹ làà nǝ́ba tɛ̃́, ǹ lyim zɛ̃̀ nǝ́ yó: Ká zhẽ̌ nǝ́ba dɛ̃̌!⁴Ǹ zhízhǐ cɛ yá, ń kǎr ya : sə ká kwɛrhɛ è kə̀kɛ̀rɛ́ rɛ́ jàà ń ce né, nyǐ è n’ê zhízhǐ ! ⁵Ǹ ce ǹ dwí rí nə ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ jɛ̀, ǹ ce nə́ nyɔ̀ də̀vɛ̃́ kɛ̀bɛ́ è jɛ̀ n’ê zala⁶Ǹ zhẽ̌ bɛlɛ jú ku ń ce dɛ̃̌ ń byili lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀n’ê nyàm mɔ́ mɔ́ nɛ, mùnì ga bə zɛ̃̀ bə zhì dɛ̃̌ zhə̀n rɛ́ yil ⁷Mùnì ga ǹ lyì bí ǹ só mó lú, Zə ǹ jə̀-jĩ́ y ń vwǎrhnə́ba, sə́ zwẽ nə́ lwə̌l mó !⁸Yi zhì rə̀ jì y w rə zɔ̀m rə wɔ̀ : À m’a jí bɛlɛ, à m’a zwẽ Shəshɛm a tà, a zwẽ Səkɔtɛ vɔlɔ w a mɛrhɛ a tà ; ⁹Galadɛ wɔ́ àmyɛ́ à cǐ ; Manasɛ wɔ́ àmyɛ́ à cǐ ; Efərayim wɔ́ à yə́-pú à pú à yó wə, Zhidə wɔ́ à pyɛ̀lɛ̀ də̀-dɔ̀lɔ̀ ;¹⁰Mɔwabɛ wɔ́ à póló à n'â shɛ nɛ̃̌ ò wẽ́ ; Edɔm wɔ́ à nə̀cìl à n’â dul ń yó ; Shilisəti tənà lyì, búbwéé-nə wu-nyɔ̃̀ búbwéése à yilə ! ¹¹Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n zə nɛ a vò cɔ kɔ̀bɔ́ ò zhe jàn nánfɔ̀lɔ̀ du mú wẽ́ ? Mɔ̌ lò ń mà n zə nɛ à vò Edɔm ? ¹²Ǎ Yi, è nə də̀ ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ cìrh nə́ba ń ce kwã nɛ́ mɔ́, ǹ kə́ ǹ tá ǹ tó nə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ ǹ dwi mú nà ?

Chapter 61

¹Nwíísi núnnə bé yé né cə́bal mɔ́ nwə̃́ə̃́. bə̀ n’ê dwí nyínsi ku bə̀ m’ê núnə́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Yi, cili à búbwéésé n’â búbwéé mó, sə́ pyèrhè ǹ zhã̌ ń cili à lwə̌l mó! ³À zhǐ lũ kùr w à wu-zhìlì, à n’â búbwéé à ce mó ; Zə nɛ ń vò pàtá nə́kulu w à yír ò yó mó yó !⁴Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à shòò jàà, jì nánjjíjíní è zhe è jàn nɛ mɔ́ wẽ́, à zù-bal mɔ́ yé né. ⁵À n’â yǎl sə à j’â ŋwɛ́nɛ́ ǹ kòrhó w byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe, a shèè ǹ vwɛ̀mɛ̀ kùr wə.⁶Ǎ Yi, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ pyìrh kɔn tɛ̀bɛ́ à n’â dɛ̃̀ mɔ́, ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm ǹ yil ré mó mó cəl kɔn rɛ́. ⁷Súlí dwã pyɔ̌ mɔ́ dwã nɛ́ yó ; sə à byinə né twẽ̌ nə́ vò yé né gaga !⁸N mɛ̃ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ yó ǹ yé né byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə ! Ce ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ ǹ zhə̀n rɛ́ yìlì ni !

Chapter 62

¹Nwíísí núnnə bé yé né cə́bal mɔ́ nwə̃́ə̃́. Ǹdə́ Yədətuni gə́ byili ní. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²zhə̀nà, nyǐ wɔ́ Yi jɔ̃̀ w à co à cìn ní ; wɔ́ rə̀myɛ́ sõ à vwǎrh mɔ́ n’ê shí ní.³Zhə̀nà, wɔ́ ńmyɛ̌ ǹ wɔ́ à pàtá nə́kulu ǹdə́ à vwǎrh mɔ́ ; À shìrhə́ nánfwɛ̀lɛ̀ jàà : Ce à t’â la à nà mǎ gaga yé. ⁴Á nə m’ǎ j’á n’á twi numbyíní yó gaga kɔn la m’ê yí dǒ, á gakó n’á pyà y á la yǐrh á ji tɛ̃́, ǹdə wɔ́ byili kɛ̀bɛ́ è jìnì, ǹdə wɔ́ bɔ́ɔ́ bə̀ n’ê yìrh bə̀ la tɛ̃́ ju ta mɔ́ ?⁵Bə̀ shèè bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ ce dwã yó, mùnì ga bə ji y tɛ̃́ è jàà y è jě è yó dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ yó ; wɔ́ kɔma bə̀ só góm ; bə̀ n’ê cĩ́ bwəl, sə wɔ́ bə̀ nyú wə, bə̀ wun ní wẽ́, wɔ́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ bə̀ n’ê bwələ. ⁶Zhə̀nà, à ywə́lə́, ce ǹ cìn Yi jɔ̃̀ wa ! Bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ sono à n’â dɛ̃̀ kɔn nɛ́.⁷Zhə̀nà, wɔ́ rə̀myɛ́ rə́ wɔ́ à pàtá nə́kulu w ǹdə́ à vwǎrh mɔ́ ; à shìrhə́ nánfwɛ̀lɛ̀ jàà : Ce à t’â la à nà mǎ a tu yé. ⁸Wɔ́ Yi sono à vwǎrh mɔ́ ǹdə́ à cìn-nɛrɛ́ y ŋwɛ́nɛ́ ; à jàn rɛ́ pàtá nə́kulu wə́, à shòò jàà y ŋwɛ́nɛ́ Yi sono.⁹Dwí, ce-nə à cìn ń jɔ̃̀ w dɛ̃ wɔ́ dɛ̃ gakó, pul-nə á wun ní ń yé né, bə̀ Yi wɔ́ nə́ shòò jàà. ¹⁰Zhə̀nà, numbyínsí wɔ́ kɔn nánfò ! numbyínsí wɔ́ kɔma sə̀ n’ê gòmà ! Bə̀ gə mù si dwã nɛ, bə kwè bə cĩ́ dùmì mɔrhɔ ku yó, sə̀ nyɛ̌ fúlə́ə́ du zho.¹¹Bə̀k’a zə jàn tũ̀-twĩ̀ĩ̀ rə yə̀ á tum yé, á bə̀k’á nyɛ́ɛ́ á dɛ̃̀ kɔn ŋwɔ̀lɛ̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ yil yé ; bá nə̀cɛ̀ndɛ́ gə n’ê pùl myɛ, s’á bə̀k’á cĩ́ rə̀ yò á wẽ́ yé. ¹²Yi zɔ̀m kɔn twər rə̀dù ; sə à nyɛ̀ɛ̀ rɛ a k’a bwérhé twər rə̀lyè, rə wɔ̀ èta : Bə̀ nyǐ jàn rɛ́ wɔ Yi sono.

Chapter 63

¹Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Ń nún ǹdə́ ń ŋwɛ́nɛ́ Zhidə gɔ-elũ èpòlò w wə. ²Ǎ Yi, Ǹ wɔ́ À Yi, Ǹ nə̀ nyɛ̀lɛ̀ zhe ne, à n’â pyà mɔ́ ; cə-da kɛ̀bɛ́ è kùl nɛ̃̌ tɛ̀nɛ́ è wẽ́ mó wẽ́.³wɔ́ èta myɛ à n’â cèrhé mó né ǹ jì wə, mùnì ga a nə ǹ jàn rɛ́ ǹdə́ ǹ zùwə́ yə́. ⁴Bə̀ nyǐ ǹ wu-bɔ̀ɔ̀ cɔ̃̀ numbyíní nyǔ mú : Ǹ còrhó w ŋwɛ́nɛ́ à nyú wə.⁵À m’à n’â ce ǹ bán à lũ w yó yál mɔ́ púlə́púlə́, à m’a zhẽ̌ à jɛ̀rh a ce dɛ̃̌ ǹ yil ré yilə. ⁶À m’a jí a sú, ǹdə wɔ́ nàmá ǹdə́ bə̀ nwə̃̌ bə̀ də̀ nyàn dwí à dɔ̀m ta, sə wɔ́ wu-nyɔ̀ búbwéése sə̀ m’a yə̀ à nyú wə, ǹ còrhó w m’e yə̀ à nyú wə,⁷À gə tú à n’â bùl ǹ bùlə̀ à kò-pyònò yi ní, à j’â n’â tɛ́rɛ́ ǹ yò cəcɛ̃ y gakó. ⁸Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à sanna, ce à y’a zɛ̃̀ à n’â fùù ǹ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ ywə́l mó kùr wə.⁹À zhí ǹmyɛ́ nɛ ; ǹ jə̀-jĩ́ y kwɛ̃́ nɛ. ¹⁰Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà à myə̌l ré vǔr mó, cìnə́ m’a vò tɛ̃́ cɛ y gwáárɛ́ nánlyilyǔmrí wə ;¹¹Bə̀ m’a zə búlə́ shú gə̀ gu bi, bə yə̀ gɔ-kǔlsi nyí kùjú.

Chapter 64

¹Nwíísí núnnə bé yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Yi, à gə n’â wɔ́wɔ́lɛ́, sə́ cili ! Yìlì à mə̌l ré à zù-bal mɔ́ yé né !³Shèè ne kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ lyì-bəlwǎlsɛ́ shèè sə zɔ̀m sə cĩ́ sə̀ la nɛ́ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yé né, sə̀ wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ sə̀ zhe ŋwɔ̌ŋwɔ̌, numbyínsi lwɛlɛ cìnə́ ! ⁴Sə̀ dwèlè sə̀ mə̀jə̀ə̀lé ǹdə búlə́ shù ta, sə̀ n’ê tɛ sə̀ zɔ̀mà nɛ́ cɛ̀ɛ́ mɔ́ ǹdə cama ta,⁵sə la shòò sə tə bə dóó zhe cə́bal mɔ́, sə̀ la jàr jàr sə tə mɔ ǹdə́ ń yə̀l yé, ywẽ də́-byǐ myɛ cìcì bə sɛ zhe yé. ⁶Sə̀ só sə̀ cìn sə̀ wu-bárhɛ́ tumə né wẽ́ : Sə̀ n’ê shèè sə̀ nɛ dwã sə̀ pàm pɔ̌mre, sə̀ zhe : «Wɔ́ mɔ̌ lò ń la rə̀myɛ́ lwar ?»⁷Sə̀ gə tɛ́rɛ́ lwɛlɛ tɛ̀bɛ́ sə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ sə zhɛ̀, sə wɔ̀ nɛ : Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə̀ zɔ̀m nə́ cĩ́ nə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ wɛ̀rhɛ̀ rə zhɛ̀, èlǎsɛ̃́ zhǔ k’ê tɛ̀nɛ́ yé ! Numbyíní wu bùlə̀ né nə̀ shèè è wẽ́ mó, zhə̀nà, lò gakó wu w wɔ́ gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú. ⁸Yi gə́ j’a zə rə̀ cama nɛ́ rə̀ la sɛ tɔ : ǹdə́ cama nɛ́ zɔ sɛ ga wɔ́ rə̀dù. ⁹Wɔ́ sə̀ mə̀jə̀ə̀lé rə̀ ce sə tu ; lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ sɛ mɔ́ gakó zɛ̃̀ bə̀ n’ê zhízhí bə̀ ywẽ.¹⁰Ywẽ zɛ̃̀ rə zə lyì bí gakó, bə̀ bwə̀l kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ bə byili.

Chapter 65

¹Nwíísí núnnə bé yé né cə́bal mɔ́ nwə̃́ə̃́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Yi, wɔ́ bə̀ gə́ zhe ǹ zhə̀n yilə, bə̀ m’a zǔl mó Səyɔ̃ nɛ́, bə pyìrh nyə́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ dwĩ̀ ǹ yé né bə̀ bə la mɔ́ pɔ mɔ́. ³Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ cili yi-co mó ! lyì bí gakó m’a bə̀ ǹ sono.⁴lwɛlɛ kə́kɛ́lɛ́ nɛ : Ǹ m’a pə nə́ba nə́ dwə́ə́ré sǔbri.⁵Wu-nyɔ̀ cə́bal, wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ǹ cír mó, ń zɛ̃̀ ń yẽ̌ mo ń zhǐ ǹ yé né mó, ń la ń jòm ǹ jì y kɔ̀nɔ́ w mɔ́ ! Ǹ kɛ̀lɛ́ y wu-nyɔ̃̀ w m’a sú nə́ wun ní, ǹ jì y myɛ wu-nyɔ̃̀ w m’a sú nə́ wun ní.⁶Yi, ǹ wɔ́ nə́ vwǎrhna, wɔ́ màmyaarhɛ dɛnnɛ ǹ nə́ ǹ tó né ǹ vwǎrh nə́ba, ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ yilə, wɔ́ ǹmyɛ́ sõ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ nyɛ cə-yala gakó wẽ́ mó, ǹdə́ nə̀-fwààlɛ́ w mó n’ê dɛ̃̀ kɔn nɛ́ ! ⁷Wɔ́ Yi rə̀ ce pyàr rɛ́ zhǐ rə̀ jààsɛ́ w kẽkẽ ǹdə́ rə̀ jàn rɛ́, wɔ́ jàn rɛ́ rə̀ wɔ́ rə̀ cã̌ tɔ̀nɔ̀ ;⁸Rə̀ n’ê ce nə̀-fwààlɛ́ sɔ̀ɔ́ dome ré, ǹdə́ nɛ̃̌ mɔ́ wùwùlì rí sɔ̀ w zhì shɛ́ɛ́, rə̀ n’ê ce dwə́ né myɛ ŋwɔ́ŋwɔ̌ mɔ́ zhì shɛ́ɛ́. ⁹Lyi bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě lũ w jààsɛ́ sə̀ nyɛ mɔ́ wẽ́, ǹ màmyaarhɛ́ m’a zɛ̃̀ bə̀ wun ni ; Ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ ce yi-púrhí ǹdə́ yi-zùr sõ cìnə́ fùù bə sú.¹⁰Ǹ tú ń gwɛ̃ cɛ y nɛ, ń pə y nɛ̃̌ námbɔrhɔ, ń pɛ y nə̀cɛ̀ndɛ rə sú yə ; Yi bwǐsí sú pyáám ǹdə́ nɛ̃̌ ; ǹ nə́ ǹ tɛnɛ bə̀lé yə́, ń zɛ̃̀ ń ce pùlú cɛ y wa : ¹¹ń bur y ń yẽ̌ nɛ̃̌ pyẽ̀ è wẽ́, ń mà è bo-kwə̌r ré kókó, ń ce dwə̀rh bə̀ sə nyɔ̀ e swẽ́, ń zɛ̃̀ ń cĩ́ bwəl wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê tò mó yó. ¹²Ǹ nə́ ń ce byin rí zhɛ̀ ǹdə́ ǹ nə̀cɛ̀ndɛ́, ǹ gə tó mə̀gã̌ gakó, ǹ nə́ ǹ lwé wẽ̀ tɛ̃́ rə̀ sú cɛ ;¹³Gɔ-elũ èpwə̀ə̀lé vwaalɛ́ vwàmá gɔ dɔ́m jààsɛ́ j’a sú ǹdə́ gɔ dúdú, pyǎlsɛ j’a lyẽ wu-nyɔ̀ cã̌-tànrɛ sə̀ zhǐ ;

Chapter 66

¹Nwíísí núnnə bé yé né cə́bal mɔ́. Nwə̃́ə̃́. Lũ lyì, á gakó Zɛ̃̀-na á mà wu-nyɔ̀ búwéése a ce Yi ni, ! ²Nún-nə ń yil ré còrhó zùwə́ yə́, zǔl-nə ń zùwə́ ǹdə́ nwíísi !³Wál-na Yi ni bə̀ : Ǹ tumə né n’ê zɛ̃̀ wu ni ! Wɔ́ ǹ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w yil ǹ zwə̀ bé n’ê myìnì mú. ⁴Cɛ y púlə́púlə́ n’ê wùlì tɛ̃́ ǹ yé né, è nún è pɛ mɔ́ ; è n’ê nún ǹ yil ré.⁵bà-nà á nyǐ Yi tũ̀-fwààlɛ́ ! Rə̀ tumə rə̀ zhì dɛ̃̌ rə̀ twĩ̀ numbyínsí yil mú n’ê zɛ̃̀ wu ni. ⁶Yi n’ê lyə́r nə̀-fɔ̀lɔ̀ o jǐh cə-kùlì, lyì tó gàà mɔ́ bə lyɛ̃ ǹdə́ bə̀ nèrh ; rə̀myɛ́ ce, nə́ zɛ̃̀ nə́ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̀ rə̀ jàn rɛ́ yilə. ⁷Rə̀ n’ê jí pyɛ̀lɛ̀ byinə nə̀ bə zhɔ̌ yilə, rə̀ yírhə́ pyǎ tənèsé yó rə̀ n’ê myə̀lɛ́ sɛ : Bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ t’â zwẽ Yi nyə́ né mó, cìnə́ nábá bə̀k’a zhẽ̌ bə̀ cìn dɛ̃̌ yé !⁸Dwí rí lyì, ce-nə nə́ Yi rí nə̀báná, bwə̌l-nə rə̀ còrhó w yò á ce dɛ̃̌ zhã̌ nyɛ̀ɛ̀ ! ⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ yìlì nə̀ myə̌l ré, rə̀ shɛ̀nɛ́ rə yẽ̌ nə́ba nə́ yə̀ nə́ nà mà nə́ tu yé.¹⁰Ǎ Yi, ǹ zhẽ̀ nə́ba ǹ la lwar nə́ gə́ wɔ́ nɛ́, ǹdə bə̀ gə́ y’a ce sə̀-byì kùlì myǐn w bə m’e vùr è jìmdi rí ta. ¹¹Ǹ zɔ nə́ba ń ce pɔ̀mɔ̀ wẽ́, ń cĩ́ zhĩĩ vwə̀lé nə́ cã̌ yó. ¹²Ǹ ce numbyínsi jòm nə́ yə́-pǎlsɛ́ wa ; nə́ zù myǐn ǹdə́ nɛ̃̌ wẽ́. Sə ǹ vùr nə́ba rə̀ wẽ́, ǹ la pə nə́ba kùjú o yí nə́ba o bɔrh.¹³À m’a zə vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ a m’a vò ǹ jì y wə, à m’a pyìrh wẽ́ ré tɛ̀bɛ́ à bwəl nyí bə̀ à la mɔ́ pɔ́ mɔ́ : ¹⁴Wɔ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ yil à y’à púr à nyí rí, a zɔ̀m ǹdə́ zwini rí zhe ne mó. ¹⁵À m’a zə pyììsi shɛ̀bɛ́ sə̀ nù sə̀ nwə̃̌ dúdú mú, ǹdə́ nə̀byerh shɛ̀bɛ́ sə̀ nù nwə̃̌ dúdú mú, a m’a zhə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ a pɔ̃́ ; à m’a súlí a zə pyììsi ǹdə́ bə̀cǐlsi a m’a zwə́l vwĩ̀ a pɔ̃́.¹⁶Rə̀myɛ́ ce, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’á nyàm Yi mú, bà-nà, à la ába kɔn tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ à yil mó byulu. ¹⁷À zɔ à nyí a búbwéé a ce mo, ǹdə́ ń còrhó w ŋwɛ́nɛ́ à mə̀jòlò w yó. ¹⁸À gə y’à bùl lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ bùlə̀ à wẽ́, Cǐnnə mó gə yə̀ à lwə̌l mó zwẽ yé.¹⁹Sə Yi zwẽ à lwə̌l mó, rə̀ pyèrhè rə̀ zwɛ̃̌ rə cili à yi-co wə́. ²⁰Bə̀ Yi nə còrhó, rə̀ gə́ yə̀ à yi-co w zhɛ̃̀ mɔ́ yilə, rə̀ gə́ yə̀ nɛ rə̀ wu-bɔ̀nɔ̀ w vòm mó yilə !

Chapter 67

¹Nwíísí núnnə bé yé né cə́bal mɔ́ nwə̃́ə̃́. Ń nún y ǹdə́ nyínsi ku dú. ²Bə̀ Yi dǔr nə́ nɔ̀nɔ̀, sə rə cĩ́ bwəl nə́ yó, sə rə ce rə̀ yə́-zwã̌ yə̌r pwẽ̀ nə́ yó,³mùnì ga lyì bí lwar ǹ sɔ́má y párá, sə tənèsé lyì bí gakó lwar ǹ vwǎrh mɔ́ pár cɛ yó ! ⁴Ǎ Yi, dwə́ né gakó n’ê zǔl mó, dwə́ né gakó n’ê zǔl mó.⁵Tənèsé lyì bí zhe wu-nyɔ̃̀, bə̀ n’ê fùù ; bə̀ ǹ nə́ ǹ bùr dwə́ né ǹdə́ bùrsi cángá, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ zal tənèsé lyì bí bə̀ m’ê zhə̀l cɛ yó. ⁶Ǎ Yi, dwə́ né n’ê zǔl mó ! Dwə́ né gakó n’ê zǔl mó.⁷Cɛ y n’ê ce è wẽ̀ ré byìl è pɛ nə́ba, Yi, nə́ Yi, ǹ nə́ ǹ cĩ́ bwəl nə́ yó.

Chapter 68

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Yi shí tɛ̃́ rə zhɛ̃̀, rə̀ zwə̀ bé làà tɛ̃́, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ rɛ mɔ́ dùr rə̀ yé né. ³Ǹ jì bì bə̀ jé tɛ̃́ ǹdə nyɛ̀rh gə́ y’a jé tɛ̃́ nɛ́ ta ; bə̀ jé tɛ̃́ ǹdə wɔ́ tù-mɔ ò yə̌l myǐn w mú ní ta, lyì-bəlwǎlsɛ́ n’ê dùr sə̀ jé tɛ̃́ Yi né né.⁴Sə wu-cángá cìnə́ n’ê fùù ǹdə́ wu-nyɔ̀ Yi né né, bə̀ Yi n’ê ce bə̀ jí bɛlɛ rə̀ yé né. Bə̀ n’ê zhə̀l dɛ̃̌ ǹdə́ bə̀ n’ê fùù, ⁵Nún-nə Yi, cèrhé-nə rə̀ yil ré ! Vǔr-na sɔ́má á pə lò mó mɔ̀bɔ́ ń tó vɔlɔ w ń nə́ ń zhə̀l ń bàn mɔ́ nɛ ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe è wɔ́ ń yil ré : Fǔ-nə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ń yé né ! ⁶Bə̀tǎlsɛ́ da mɔ́, ejə̀nə̀ nyí ni zwẽnə mó, wɔ́ èta Yi wɔ́ nɛ́ rə̀ jì y wə.⁷Yi n’ê pɛ dwí lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ yǎrh tɛ̃́ mɔ́ nɛ, rə̀ n’ê vwǎrh yómə́, rə ce bə swéné bə̀ cìnə̀ ; sə wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ bə shɛ̀ nyí ni zõ yò mó, cìnə́ nábá bə̀ n’ê jòm cə-èpwə̀ə̀le wə. ⁸Ǎ Yi, ǹ gə́ yà ǹ du ǹ dwí rí yé né, ǹ wɔ rə̀ yé né, ǹ zə rɛ ǹ mə́ ǹ zhə̀l gɔ-elũ èpòlò w yí ní,⁹cɛ y y’à n’ê zhízhǐ, dɛ̃̌ yə né n’ê yə̌l yi ní mú, Sənəyi pyɔ̀ w dom Yi né né, Esərayɛl Yi rí yé né. ¹⁰Ǎ Yi, ǹ ce dwà nyɔ̀ e wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀, ń pə jàn ǹ cəl kɔn rɛ́ rə̀ y’à lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ nɛ́.¹¹Ǹ dwí rí cĩ́ rə̀ jòmə̀ jàà tənà y ǹ tə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ yil ǹ yà ǹ tɛnɛ zúzúnú cìnə́ bé yil mó wẽ́. ¹²Cǐnnə mó, pɔ zɔ̀mɛ̀ rə̀dù, ń tùntùnnə̀ bé bə̀ wɔ́ kana shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nánjə̀jóló w bə̀ n’ê bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə̀ byili mú ni, n wɔ̀ : ¹³Nyǐ pyǎ bɛ́ bə̀ cǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ mɔ́ bə̀ n’ê dùrə̀, bə̀ n’ê dùr bə̀ la, sə sə̀ kùkùl ré tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl kɛ̀lɛ́ w mɔ́, zɛ̃̀ rə̀ pwà wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ sə̀ dùr sə yẽ̌ mó sə̀ n’ê tə̀lə̀.¹⁴Ǹdə́ ámyɛ̌ j’á pyě zulə́ jàà w á n’á shìrhə́, e jà épwèné y vɔ̀mɛ̀ nɛ́ j’a kwɛrhɛ nə zwìrhì ǹdə́ səbyì-kùlì, è kur rí j’â wɔ́ sánəmá námpúlí. ¹⁵Dɛ̃̌-Jàn cə́bal mɔ́ gə́ jì pyǎ bɛ́ kwã nɛ́ cɛ y j’a jǐrh námpwã̀ ǹdə wɔ́ Təsalɔmɔ pyɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ gə́ y’à zə dwã nɛ nɛ́ mɔ́ ta. ¹⁶Yi pyɔ̀, Bashã pyɔ̀, pyɔ̀ ǹdə́ ò kúúrhí nánzhəzhɔ̌, Bashã pyɔ̀,¹⁷pyɔ̀ ǹdə́ ò kúúrhí nánzhəzhɔ̌, Bashã pyɔ̀, wɔ́ bə̀kɔ́n yil á n’â dùr pyɔ̀ w Yi yǎl rə cír ò la yə̀ rə̀ jàà rə jòm twéé twéé byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó bwɛ̃̌ ? Nyǐ Yi tá ń la w yõ̌ o cẽ ń jòmə̀ jàà yál twéé twéé byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yil yé. ¹⁸Bə-zhɔ-zhe eshə̃-vwɛ̃tur rí wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè, mɔ̀ɔ̀rhɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ ; Cǐnnə mó, ŋwɛ́nɛ́ rə̀ cəcəl wə, Sənəyi pyɔ̀ w ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y wẽ́.¹⁹Ǹ zɛ̃̀ ń vò dɛ̃̌dɛ̃̌, ń zwẽ yómə́ ń ká ń mə́ ń bà, ń zwẽ numbyínsi sə̀ wɔ́ paánsɛ ; yó-kùùli cìnə́ m’a jòm Yi, Bə-zhɔ-zhe nyí ni. ²⁰Bə̀ Yi nə còrhó dɛ̃ gakó ! Lyì gə n’ê nwɛ̀nɛ̀ nə́ba, Yi n’ê zwẽ nə́ba. ²¹Yi wɔ́ Yi tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê vwǎrh nə́myɛ̌. Nə́ myə̌l ré ŋwɛ́nɛ́ Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe jɔ̃̀ wa, ce cu bə nə́ yàlà zhe yé.²²Zhənà, Yi m’a mà rə̀ zwə̀ bé ywẽ́ rə bɔbɔlɛ, lyì bí byɛ̀bɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɔ̀rhɔ́ wɔ́ bə̀ tum mú yə́-pǎlsɛ́ rə bɔbɔlɛ. ²³Cǐnnə mó wə̀lə̀ : À m’a zə bɛ Bashã nɛ́ a k’a m’a kwɛ̃̀, à m’a vùr be nə̀-fɔ̀lɔ̀ kùr w wẽ́ wẽ́ gaga a k’a m’a bà,²⁴mùnì ga ń mɔ́rh ǹ nà jal wẽ́, mùnì ga ǹ zwə̀ bé yə̀ ǹ kǔlsi cəl kùjú sə̀ mə̀jə̀ə̀le yó. ²⁵Ǎ Yi, bə̀ nɔ mɔ́ ǹ nə́ ǹ zhə̀lə̀, bə̀ nɔ à Yi rí rə̀ n’ê zhə̀lə̀, à pyɔ̌ mɔ́, ń bàn Yi jì y wə.²⁶Ǹdə́ núnnə ŋwɛ́nɛ́ yé né bə̀ n’ê núnə́, wò-dúúrí cìnə́ pú, kana-byǎ zɛ̃̀ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl w bə̀ n’ê dwí gǔlsi bə̀ zhe : ²⁷Esərayɛl nɛ̀mɛ́ ! ce-nə Yi nə̀bán dwã-gùúlí jisí wẽ́, ce-nə Cǐnnə mó nə̀báná !²⁸Nyǐ Bɛ̃zhamɛ, bə̀ nyɛ̃́ mɔ́ námpɔ́lɛ́ y è cǐ bi mú, ǹdə́ Zhidə yó-cìnə́ ǹdə́ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́, ǹdə́ Zabyəlɔ̃ yó-cìnə́ bé, ǹdə́ Nəfətəlyi yó-cìnə́ bé gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́. ²⁹Nyǐ ǹ Yi rí pɔ nyí bə̀ ǹ yál jàn cə́bal ; Ǎ Yi, ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ nə́ yil mó zhì kẽkẽ !³⁰Ǹ zhǐ ǹ jì y w ǹ nə́ ǹ jí pyɛ̀lɛ̀ Zhərəzalɛm yó ; pyǎ m’a zə nə̀cɛ̀ndɛ bə̀ m’e b’e pɔ̃́. ³¹Nyáásɛ vwal-gɔ w vwǎm mɔ́ mə̀ n’ê ce ywẽ lò ne mó yó, ǹdə́ nə̀-byesé sə̀ tó dwã nánjə̀jóló mó, ǹdə́ dwə́ né nũ̌-bwə̀lsé, rə̀ n’ê wùlì tɛ̃́ ǹdə́ rə̀ sə̀-byì kùlsí mú ! Jǐ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə́ só búlə́ né bú mú nə làà dɛ̃̌.³²Lyì-fwààlɛ shí Ezhibti; Ecopyi lyì dùr bə bə̀ bə zhẽ̌ bə̀ jɛ̀rh bə ce Yi ni. ³³Lũ pyə̀-tənèrh lyì, nún-nə Yi, zǔl-nə Cǐnnə mó !³⁴Lyì-fwààlɛ shí Ezhibti; Ecopyi lyì dùr bə bə̀ bə zhẽ̌ bə̀ jɛ̀rh bə ce Yi ni. ³⁵Lũ pyə̀-tənèrh lyì, nún-nə Yi, zǔl-nə Cǐnnə mó !

Chapter 69

¹Nwíísí núnnə bé yé né cə́bal mɔ́. Lyiisibá yə̀-bya ju nwə̃́ə̃́, Dəvyidi nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Yi, vwǎrh nɛ ! Bə̀ nyǐ nàná bɛ́ n’ê pyà à myə̌l vǔr.³À mɔ́rh bɔ̀bɔ̀rɔ̀ wẽ́, à wàr à la à nèrh yó zhǔ yé ; À tu gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú wẽ́, nɛ̃̌ mɔ́ mɔ́lɛ́ nɛ. ⁴À búbwéé búbwéé a lyɛ̀ɛ̀, à byã mə́gɔ̀lɔ́ w kùl kókó, à Yi, à nyǐ nyǐ ǹ kwã nɛ́ à yírhə́ n’ê jí myǐn.⁵Bə̀ já nánjə̀jòlò du ywẽ́sé à yó w mó, lyì bí byɛ̀bɛ́ n’ê súl ne, bə̀ n’ê pyà à gu mú jàn rɛ́ du ni, à zwə̀ bé bə bùrì zhe yé. Bə̀ n’ê ce à cèrhè kɔn tɛ̀bɛ́ à yə̀ ŋwɔ̀l mɔ́. ⁶Ǎ Yi, ǹ yě à nyə̀nyààrɛ́ yò, à dwə́ə́ré yə̀ ǹ yé né shèè gaga yé.⁷Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe mɔ̀bɔ́ ǹ cǐ jàn cìnə́ gakó mó ! ǹ bə̀ká ń yẽ̌ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dɛ̃̀ kɔn ǹ sono mó né, bə̀ bùlə̀ né gùlí dwã nɛ à yil yé, Esərayɛl Yi ! ǹ bə̀ká yẽ̌ cìzhìl jí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe ǹ zhə̀n mɔ́ à yil yé. ⁸Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ yil à shɛ̀nɛ́ tùùrhí, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ yil cìzhìl pyi à yé ne, ⁹ce à jǐrh zhə-bal à da-dyǎ bɛ́ yilə, lò mɔ̀bɔ́ à ná-byǎ bɛ́ k’ê yə̀l ń pár yé.¹⁰Ǹ jì y sónó w à zhe mó n’ê jí ni myǐn, kɔn súlí myɛ, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê tùrh mó mó tùùrhí n’ê jòm à yó wə. ¹¹À n’â kúrh à yə́-nàná n’ê lwé tɛ̃́, à n’â lyẽ à nyí, e jà wɔ́ rə̀myɛ́ gaga rə̀ n’ê vwɛ̃ tùùrhí rə̀ pɛ nɛ ; ¹²à zɛ̃̀ a kwè yóló a yə̀ gàmmə-zwǐ a zù, bə j’a zə nɛ bə yə̀ səswalá, bə̀ n’ê səswal bə̀ byili.¹³Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě tɛ̃́ cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ni mú n’ê zɔ̀m à yò, a jǐrh lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nywɛ̀ sə̀-kùlù w mú nwə̃́ə̃́ bə̀ n’ê núnə. ¹⁴Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à n’â lwə̀l à yi-co w wẽ́ ! Ǎ Yi, ǹ sónó yi gə yú à yilə, sə́ tə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w nánfɔ̀lɔ̀ w yilə ! sə lyár nɛ, a lwar zhə̀n ga bə̀ ǹ nə́ ǹ sɛ̃ à kúrhí ! ¹⁵Vǔr ne bɔ̀bɔ̀rɔ̀ w wa, à bə̀k’a k’a mɔ́rh ò wẽ́ yé ! mùnì ga a lú à zwə̀ bé yé né, sə a du gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w wẽ́ !¹⁶Sə nə̀-zha y bə̀k’a k’e yɛ nɛ yé, à bə̀k’a mɔ́lɛ́ gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w wẽ́ yé, gɔ́rɔ́ w bək’a pyi à nyí ni yé. ¹⁷Bə-zhɔ-zhe ! zwẽ à lwə̌l mó, bə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w já. Tə̀ ǹ nɔ̀nɔ̀-dǔr mó yilə, sə́ pyìrhí ǹ yé ń ce à sono,¹⁸ǹ bə̀ká shèè ǹ cìn ǹ tùntùnnə mó ne yé ! Ce jàn nɛ́ làlà ń zwẽ à lwə̌l mó, nyǐ à ŋwɛ́nɛ́ zwini wẽ́ ! ¹⁹Twẽ̌ ń bwəlse à ywə́lə́ y ne, ń vwǎrh ya ! Vwǎrh nɛ à zwə̀ bé yilə̣ !²⁰Ǹ yě bə̀ bə̀ n’ê tùrh ne, bə̀ n’ê fuuli ni, bə̀ n’ê ce ne cìzhìlə̀. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ gakó ŋwɛ́nɛ́ à yé né. ²¹Fuulu mú ce à shíshùrhú w n’ô mà, rə ce a tu nə̀bwɛ̀nɛ̀. À y’à n’â dɛ̃̀ sə dùr à nɔ̀nɔ̀, sə à dɛ̃̀ dɛ̃ a ga, à dɛ̃̀ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zal lò wu ni mú myɛ, sə à yə̀ lò lò nɛ yé.²²Bə̀ zɛ̃̀ bə̀ k’a kwè cə́m mɔ̀bɔ́ mə̀ n’ê gwi lò mó, bə ce à kùjú wə. Nə̀nyɛ̀lɛ̀ gə zhe ne wɔ́ də̀vɛ̃́ kárɛ́ bə̀ y’a pɛ̃ a nyɔ̀. ²³Rə̀myɛ́ ce, bə̀ kùjúr rí yál pɔ̀mɔ̀ ǹdə́ gùndwǐ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ bə̀ zhe rə̀ zhə̀n mɔ́ bə̀ yilə.²⁴Bə̀ cə-byṹ pyi bə̀ yírhə́ né nə̀ k’ê bə̀ nɛ́ nɛ yé, ce bə̀ kó tɛ̃́ bə̀ m’ê zhə̀l twéé twéé gaga ! ²⁵Ló ǹ lyìm rí bə̀ yó, ce ǹ lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w yí bí !²⁶Cɔ̌ bə̀ jòmə̀ jààsɛ́, mùnì lò lò kə́ ń bə̀ bə̀ kwə̀árhé wẽ́ yàl yé ! ²⁷Bə̀ gə́ nwɛ̀nɛ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ pɔ còrhò-tum mú yilə, bə̀ gə́ n’ê zɔ̀m lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ń cɛ̀mɛ̀ mɔ́ yilə.²⁸Súlí lwɛlɛ bə̀ lwɛlɛ rɛ́ nɛ, mùnì ga bə̀ twə́r bə̀k’a yə̀ ǹ nɔ̀nɔ̀-dǔr mó wẽ́ ! ²⁹pɔ́pɔ̌ bə̀ yilə né nyǔ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́, mùnì ga nə̀ bə̀k’a tó wu-cángá cìnə́ ne nə kɛ̃ yé !³⁰Sə àmyɛ́ wɔ́ zúzúnú cə́bal à n’â nwɛ̀nɛ̀ : Ǎ Yi, bə̀ ǹ sɛ̃ɛ̃́ zhẽ̌ à yó dɛ̃̌ ! À m’a zə nwíísi a zǔl Yi yil ré, à m’a zhẽ̌ rə̀ yil dɛ̃̌ ǹdə́ nwíísi. ³¹Wɔ́ rə̀myɛ́ Bə-zhɔ-zhe só du nə̀-bya ǹdə́ è nyimə ǹdə́ è nə̀-càr.³²Wɔ́ rə̀myɛ́ Bə-zhɔ-zhe só du nə̀-bya ǹdə́ è nyimə ǹdə́ è nə̀-càr. ³³Zúzúnú cìnə́ bé gə nɔ rə̀myɛ́ mɔ́, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê fùù bə̀ zhe : Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á pyà Yi mú, rə̀ m’a pə ába myə̀-èdɔ̀lɔ̀.³⁴Bə̀ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń cili nə̀mwà yi-co, ǹ tá ń zhɛ̃̀ ń lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yàl yómə mó yé. ³⁵Bə̀ dɛ̃̌ yə né ǹdə́ cɛ y zǔl Bə-zhɔ-zhe, nə̀-fɔ̀lɔ̀ ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó gakó zǔl Yi. ³⁶Bə̀ Yi m’a vwǎrh Səyɔ̃, rə k’a ce bə kwɛrhɛ bə lù Zhidə cɛmɛ nɛ́ nə zhì nə̀ jààsɛ́ wa :

Chapter 70

¹Nwiisi núnnə bé yé né cə́bal mɔ́. Dəvyidi nwə̃́ə̃́. Ywẽ̀ Lyǐrh nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Yi, ce jàn nɛ́ làlà ń bə̀ ń vwǎrh nɛ ! Bə-zhɔ-zhe, ce jàn nɛ́ làlà ń bə̀ ń zwẽ ne ! ³Ce cìzhìl jí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà à myə̌l ré vǔr mó, bə̀ wun zhizhiri. ! Ce byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà à tɛ̃́ jó mó k’a vò bə̀ kwã nɛ́ !⁴Bə̀ bə̀ cìzhìl ré ce bə̀ k’a kwɛ̃̀, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê kǔrh ne : yǒòò yǒòò mó ! ⁵Bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê pyà mɔ́ mɔ́ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹ yilə ! Bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só ǹ vwǎrh mɔ́ mɔ́ j’â n’ê zɔ̀m twéé twéé bə̀ m’ê wə̀l bə̀ : Yi du kɔn gakó!»

Chapter 71

¹Bə-zhɔ-zhe ! Nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â pyà à shòò jàà nɛ́ : mùnì ga à bə̀k’a jí cìzhìl gaga yé ! ²zwẽ ne, sə́ vwǎrh nɛ, ǹ cángá tumə né yilə ! Pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili à sono, sə́ sɛ̃ nɛ ! ³Yál à pàtá nə́kulu kɔ̀bɔ́ à y’a ŋwɛ̀nɛ́ a kwɛ̃̀ a vò a shèè ò yó dɛ̃ gakó mó ! ǹ gu ǹ wẽ́ ǹ la nɛ vwǎrh, bə̀ ǹ wɔ́ à pàtá nə́kulu ǹdə́ à shòò jàà è lú e kə́kɛ́lɛ́ mɔ́.⁴À Yi, zwẽ ne lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y jɔ̃̀ wa, lwɛlɛ cə́bal mɔ́ ǹdə́ jàn wɔ̀rhɔ́ cə́bal mɔ́ jɔ̃̀ wa ! ⁵Cǐnnə, Bə̀-zhɔ-zhe ! nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â dɛ̃̀ kɔn nɛ́, wɔ́ ǹmyɛ́ jɔ̃̀ à co à cìn ní à bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga. Wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à zhí à ná pǔ w yi ní ga ;⁶wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ ce a du à ná pǔ wə ; bə̀ ǹ wɔ́ à zǔl kɔn à n’â zǔl twéé twéé à t’â zhɛ̀ yé. ⁷À wɔ́ ǹdə màmyɔ̃ kɔn ta, lyì nánzhəzhɔ̌ yilə, sə ǹmyɛ́ wɔ́ à shòò jàà è zhe jàn.⁸Bə̀ à nyí rí sú ǹdə́ ǹ còrhó wə́, sə rə j’â n’ê cèrhé mó dɛ̃ gakó ! À gə tú à cɛ, sə ǹ bə̀ká zhɛ̃̀ nɛ yé ; ⁹à jàn gə tú rə̀ n’ê zhɛ̀, sə ǹ bə̀ká yẽ̌ ne yé !¹⁰Bə̀ nyǐ à zwə̀ bé n’ê zɔ̀m à zɔ̀mà, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê jə̌l à myə̌l ré mó, cìnə́ nábá bɛ́ n’ê nɛ dwã à yil ¹¹bə̀ zhe : Nyǐ Yi yẽ̌ mo ; pú-na ǹ kùr á jì, zə-nə mɔ ; bə̀ lò lò tɛ̀nɛ́ ń la mɔ zõ yé.¹²Ǎ Yi, ǹ bə̀ká vò kwã nɛ́ gaga ń yẽ̌ ne yé ! À Yi, bə̀ làlà ń sɛ̃ nɛ ! ¹³Ce bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà à myə̌l ré vǔr mó, nə cìzhìl bə jé tɛ̃́ cɛ yó ! Ce bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà à gu mu, cìzhìl pú bi, bə tùrh be !¹⁴! Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, wɔ́ ǹmyɛ́ sono à n’â dɛ̃̀ kɔn nɛ́ twéé twéé, à m’a j’â n’â zǔl mó gaga. ¹⁵Dɛ̃ gakó à má bwə̀l ǹ vwǎrh mɔ́ ǹdə́ ǹ cángá tumə né yò a byili, bə̀ à yə̀l rə̀ yə̀l rə̀ yó à gál à byili yé. ¹⁶Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe ! à m’a zɔ̀m ǹ tũ̀-fwààlɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó yò a byili. Wɔ́ ǹmyɛ́ cángá tumə né dúdú yò à la lyǐrh.¹⁷Ǎ Yi ! ǹ cèrhè ne ǹ nyə́ né à bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga, sə wɔ́ ǹ tũ̀-fwààlɛ́ yò à n’â bwə̀l à byili kɔn m’e yí zà. ¹⁸Ǎ Yi ! bá à gə tú à cɛ à ywə́rh pyìrh myɛ, sə ǹ bə̀ká dwĩ̀ ni tɛ̃́ yé, mùnì ga a bwə̀l ǹ jàn rɛ́ a byili èlǎsɛ̃́ lyì bí ni, sə a bwə̀l ǹ ŋwɔ̀nɔ́ w a byili byɛ̀bɛ́ bə̀ bàn mɔ́ myɛ nɛ !¹⁹1Ǎ Yi ! nyǐ ǹ cángá tumə né yú dɛ̃̌ yi rí wə ; ǹ twĩ̀ tumə nánfààlɛ̀ : Ǎ Yi ! wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n mɛrhɛ ǹmyɛ́ ? ²⁰Ǹ ce nə́ nə zúzúnú ǹdə́ zwini ; sə ǹ mà ń k’á pə nə́ba nyǔ, ń ce nə́ k’á shí cɛ y gwáárɛ́ nánlyilyǔmrí wẽ́ nə́ du.²¹Ce à yó k’a kwɛrhɛ o zhẽ̌ dẽ̌, ká ń zə à wu ni kə́dò. ²²À m’a zɛ̃̀ a dú bɔ̀rɔ́ a m’a cèrhé mó, à m’a nún a cèrhé à Yi rí, à m’a dú bɔ̀rɔ́ a m’a cèrhé ǹmyɛ́, Esərayɛl Yi rí !²³Èta, à m’a cèrhé mó, wu-nyɔ̃̀ m’a pyǎ à yə́lə́ yó, ǹ gə́ vwǎrh nɛ mɔ́ wu-nyɔ̃̀ wá ; ²⁴Dɛ̃ gakó à m’a zə à nyí a m’â bwə̀l ǹ cángá tumə né à byili, bə̀ nyǐ cìzhìl ǹdə́ yúyúrú pú lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà à yò zhùlù mú ni.

Chapter 72

¹Saləmɔ nwə̃́ə̃́. Ǎ Yi, pə ǹ bùrsí bǔr mó dwí rí pyɔ̌ mɔ́ nɛ, pə ǹ cángá tumə né dwí rí pyɔ̌ mɔ́ byǐ mú ni ! ²N mə n kə́ ǹ dwí rí bùrsí ǹdə́ cángá, sə n kə́ ǹ zúzúnú cìnə́ bé myɛ bùrsí ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ́. ³Yə̀-zùlə́ m’a jòm pyàr rɛ́ yó dwí rí yilə, rə̀ m’a jòm pyǎlsɛ́ myɛ yó kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ yilə.⁴Ń mà n zwẽ dwí rí zúzúnú cìnə́ bé nyí ni, n vwǎrh zúzúnú cìnə́ bé byǎ bɛ́, n nɔ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ bɛ mɔ́ tɛ̃́ n bɔbɔlɛ. ⁵Nə̀nyɛ́nɛ́ y gə́ j’â ŋwɛ́nɛ́ gaga, cànà y gə j’â n’ê dwi gaga, èlãsɛ̃́ lũ w lyì bí ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ bàn mɔ́ ga m’a nyɛ̀ mɔ́.⁶Pyɔ̌ mɔ́ mà n yə̀ ǹdə wɔ́ dwà kɛ̀bɛ́ è n’ê nywɛ̀ e swẽ́ cɛ y e ce twɛ́nɛ́ cɛsɛ́ wẽ́ mó ta. ⁷Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, wu-cángá cə́bal m’à n pùr pùnə́, n zə wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ kɔn m’e yí cànà y k’ê t’â la nɛ́ yál yé.⁸Ń mà n zhì nə̀fɔ̀lɔ̀ òdù ni n cìní n mə n vò ò dõ ne, n zhì bwǐ èdù ni n cìní n mə n yí lũ cə-yala gakó. ⁹Gɔ-e-lũ èpòlò w lyì bí m’a bə̀ bə wùlì tɛ̃́ ń yé né, ń zwə̀ bé m’a mù shó. ¹⁰Tərəshiisi ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ pyǎ bɛ́ m’a kwɛ̃̌ mɔ myə̀l-kwǎndɛ, Səba ǹdə́ Saba pyǎ bɛ́ m’a pɔ̃ jɛ̃̀-kɔna.¹¹Pyǎ bɛ́ gakó m’a wùlì ń yé né, tənèsé gakó lyì bí m’a twĩ̀ bə pɔ̃. ¹²Bə̀ nyǐ ń mà n vwǎrh nə̀mɔ̀ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń byẽ̀ ń ce mo mó, ń mà n vwǎrh zúzúnú cə́bal mɔ́bɔ́ ń bə sɛ̃ɛ̃́ zhe.¹³Ń mà n dùr lò mɔ̀bɔ́ ń bə lò zhe, ǹdə́ zúzúnú cə́bal nɔ̀nɔ̀, ń mà ń zwẽ nə̀mwà myə̌l. ¹⁴Ń mà n zwẽ be nɔ̀nɔ̀ ǹdə́ jàn wɔ̀rhɔ́ mɔ́ wẽ́, bə̀ bə̀ jal mɔ́ zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́ ń yírhə́ wə.¹⁵Bə̀ m’a zə myə̌l, bə zwẽ Səba sánə́má mɔ́ bə pɔ̃ ; Bə̀ m’a ce Yi dɛ̃ gakó ń yilə, bə ce Yi nə́bán dɛ̃ gakó ń yilə. ¹⁶Bəle y m’a byì nánzhəzhɔ̌ pyàr rɛ́ yó tənà y wa, e byì è ywẽ n’ê mà dwã nɛ́ ǹdə Ləbã cèmé ta ; lyì bí m’a mà pùnə́ ǹdə wɔ́ gɔ ta.¹⁷Ń yil ré m’a j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé, ǹdə nə̀nyɛ́nɛ́ gə́ ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ ta, ń yil ré m’a j’â ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ gaga ; ń jàn yilə, lyì bí m’a jâ n’ê ce Yi nə̀bán dwã yilə, tənèsé lyì bí gakó m’a wɔ̀ bə̀ ń wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cə́bal.¹⁸Bə-zhɔ-zhe nə còrhó. Yi, Esərayɛl Yi rí, wɔ́ rə̀myɛ́ dúdú rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ tũ̀-fwààlɛ ! ¹⁹Bə̀ rə̀ yil ré rə́ zhe zùwə́ mó nə còrhó byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə ! Amyɛn ! Amɛn ! ²⁰Wɔ́ Esəyi byǐ Dəvyidi yi-cər ré ga.

Chapter 73

¹Asaafɛ nwə̃́ə̃́. Zhə̀nà, Yi n’ê wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ Esərayɛl yilə, rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ wu-põ̀ cìnə́ mó cɛ̀nɛ̀. ²Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga à y’à la à nà mǎ, à nà y’à dǎl námpɔ́lɛ́ y s’e swə̌r ; ³bə̀ à y’à n’â dùr bə̀-surhə-zhe cìnə́ bwɛ̃̌, à gə́ n’â nyǐ lyì-bəlwə̌lsɛ́ gə́ só sə̀ cìn mú yilə.⁴Sə̀ n’ê jí sə̀ swí nə nù, sə̀ yala nɛ́ só nə̀ cìnə̀, kaka t’â zhìlì sə̀ wu ni kɔn m’e la sə̀ cù ; ⁵nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò n’ô zal numbyínsí mú òdù ga t’â zal yé, sə̀ t’â nɛ còrhò-tum ǹdə lyì bí dwã bɛ́ ta yé.⁶Rə̀myɛ́ ce sə y’a zɛ̃̀ sə ce cìn-byilu sə byã nɛ́ ǹdə dɛ̀mɛ̀ ta, sə zù jàn wɔ̀rhɔ́ tumə ǹdə kàmə̀zwǐ ta ; ⁷Lwɛlɛ n’ê shí sə̀ wẽ́ rə̀ dwi, sə̀ wun bùlə̀ né n’ê dwi pwẽ̀ ne.⁸Sə̀ n’ê mɔ̀n lyì bí, sə̀ m’ê zɔ̀m wu-bárhɛ́ zɔ̀mà bə̀ sə̀ la lyì bí nɔ̀nɔ̀ ; sə zɛ̃̀ sə̀ n’ê zɔ̀m cìn-byulu zɔ̀mà. ⁹Sə zhẽ̌ sə̀ nyə́ sə ce nə vò gaga dɛ̃̌ yi wə, sə̀ mə̀jə̀ə̀lé zɛ̃̀ rə wɔ cɛ yó rə̀ n’ê zhə̀l rə̀ m’ê byɛ́lɛ́ ya.¹⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, ń dwí rí k’a pyìrhí rə̀ yě rə zǎ mə̀jə̀ə̀lé səta, ń dwí rí la pyà nɛ̃̌ nánzhəzhɔ̌ rə nyɔ̀. ¹¹Ń dwí rí zɛ̃̀ rə̀ n’ê zɔ̀m rə̀ zhe : wɔ́ etər Yi la tó né rə lwar ? wɔ́ etər Dɛ̃̌Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ la tó n lwar. ¹²Wɔ́ èta, kɔn wɔ́ nɛ́ ǹdə́ lyì-bəlwǎlsɛ́ : Sə̀ só sə̀ cìn twéé twéé, sə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ j’â n'ê pùlə̀.¹³È nə gə wɔ́ èta, sə́ nyǐ wɔ́ nánfò yil à pyà s’a yə̀ wu-põ̀ cə́bal, sə́ nyǐ wɔ́ nánfò yil à sàm à jɛ̀sɛ́ a zù bə dóó zhe cìnə́ bé wẽ́ : ¹⁴Dɛ̃ gakó à n’â nɛ zwini, cɛ gə lɔ́ gakó à còrhò-tum j’â ŋwɛ́nɛ́. ¹⁵À gə zɛ̃̀ à wə̀lə̀ : à m’a zɔ̀m ǹdə bə̀ ta, sə́ nyǐ à m’a myìnì ǹ dwí rí byǎ bɛ́.¹⁶À gə tɛ́rɛ́ rə̀ yò, mùnì ga a sú rə̀ kùrə̀, e jǐrh zwini nánfɔ̀lɔ̀ à yírhə́ wə, ¹⁷a vò a m’a zù Yi còrhó-jì y wə ; mùnì a zhìlì à yala nɛ a lwar lyì-bəlwǎlsɛ́ yó-gúrə́ y gə́ la nɛ́ yál.¹⁸Zhə̀nà, ǹ cĩ́ si sɔ́msɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê swə̌r yó, ǹ la ń ce sə tu tɛ̃́ ń zhìlì sə̀ yò. ¹⁹Nyǐ wɔ́ kùr yó, twər rə̀dù sá, bə̀ m’a púrí sə̀ cɔ̀ ! bə̀ vùr se, sə̀ jé tɛ̃́, sə̀ yó-gurə́ y jàr jàr e yí ! ²⁰Cǐnnə, ǹ gə shí ǹ jan w ǹ nə́ ǹ zɛ̃̀, ǹdə́ ǹ ce sə jé tɛ̃́ bə̀ swě sə̀ gə́ y’à nyɛ̌ nɛ́ ǹdə wɔ́ dàrhà lò dàrh n zɛ̃̀ jan w n swě nə̀ yò ta.²¹À wu w gə́ y’à zɛ̃̀ ò n’ô zhizhiri yó né, à pwírí kɔn n’ê zwè ne à wẽ́, ²²à y’à jǐrh námməyuru, surhə k’ê tɛ̀nɛ́ yé, a zɛ̃̀ jǐrh ǹdə vwàmá ta ǹ yé né.²³Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga yírh wə, à y’à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ twéé twéé, ǹ zɔ à jə̀-jĩ́ ni ; ²⁴ǹ mà ń zə nɛ a vò ǹdə ǹ còrhò mó gə́ n’ê byili ní, ń zɛ̃̀ ń zwẽ ne ǹ zùwə́ y wẽ́.²⁵Mɔ̌ lò dõ à zhe dɛ̃̌ Arəzana w ǹdə́ è gə də̀ ǹmyɛ́ ! Cɛ yó cìcì myɛ, wɔ́ ǹmyɛ́ yó w à n’â nyǐ ní. ²⁶À yala nɛ́ ǹdə́ à wu n'ê jí myǐn : Sə Yi m’a yə̀ à pàtá nə́kulu à wu w yilə, ǹdə́ à cəl kɔn twéé twéé gakó.²⁷Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zhǐr ǹ nyí ni bə̀ zhə̀l kwã nɛ́ gaga mɔ́, cìnə́ nábá bɛ́ n’ê cì ; byɛ̀bɛ́ bə̀ bə ǹ zhə̀n zhe mó cìnə́ nábá n’ê jé tɛ̃́ cɛ yó. ²⁸Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, wɔ́ ǹmyɛ́ nyí ni à bwəlse ne, bə̀ ǹ wɔ́ à cɛ̀nɛ̀ rɛ́ : Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe wɔ́ ǹmyɛ́ sono à cĩ́ à shòò jàà y nɛ́, mùnì ga a bwə̀l ǹ tũ̀-fwààlɛ́ yò a byili.

Chapter 74

¹Asafɛ nwə̃́ə̃́. Ǎ Yi, wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ já ǹ nə́ yǎrh nə́ba tɛ̃́ twéé twéé gakó mó ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ lyim zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì ǹ gɔ-dɔ́m jàà y vwàmá nɛ́ mɔ́ ? ²Lyǐrh ǹ dwí rí ǹ zwẽ shãã shãã ga ǹ cǐ mú yò, dwí rí ǹ zwẽ rə̀ wɔ́ ǹdə ǹ cəl kwálá ta mɔ́ ! Lyǐrh Səyɔ̃ pyɔ̀ w ò wɔ́ ǹ jòmə̀ jàà y mɔ́ yò ;³zɛ̃̀ ń zhẽ̌ ǹ nà ń bə̀ ń nyǐ jààsɛ́ bə̀ n’ê cɔ̀ twéé twéé mó mawé ! Nyǐ zù-bal mɔ́ cɔ̀ wẽ̀ ré ǹ jì y wẽ́ mó gakó. ⁴Ǹ zwə̀ bé tú bə̀ b’e zhì ǹ jì y wẽ́, bə zhì è cəcəl w bə swər ǹdə bwaarɛ ta ; bə kwè bə̀ sə̀pwà nyaarhɛ wẽ̀ bə cĩ́ è wẽ́. ⁵Bə̀ nɔ bɛ ǹdə wɔ́ lò ń zə dòló ń ŋwɛ́nɛ́ tú kɔ̀bɔ́ ò zù wẽ́ ń nə́ ń kà ta ; ⁶è yə̀ jíjírhí yé, bə j’a zə dòló ǹdə́ shèlè bə kà wẽ̀ ré rə̀ sə̀l mó bə yəwɛlɛ.⁷Bə ji ǹ jì y myǐn ; bə wǔr jì y ǹ yil ré ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó, bə ce y jìmdi. ⁸Bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ wẽ́ bə̀ zhe : Wɛ̀rhɛ́-na nə́ wɛ̀rhɛ́ bɛ ǹdə́ jàn ! bə zɛ̃̀ bə ji vwĩ̀-jùúlí tənà w mɔ́ gakó myǐn.⁹Nyǐ èlǎsɛ́, nə̀ k’é bə nə́ nyaarhɛ́ nɛ yé ; Yi nyì-zwẽnnə kə́ ń tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé, lò lò myɛ tɛ̀nɛ́ nə́ wẽ́ ń yě dǒ dɛ̃ rə̀myɛ́ la zhɔ̌ yé. ¹⁰1Ǎ Yi, lwɛlɛ cə́bal mɔ́ mà n já ń nə́ ń tùrh mó ń la mə n yí dǒ, dǒ dɛ̃ zù-bal mɔ́ mà n yẽ̌ ǹ yil ré fuuli mú ni ? ¹¹Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ kwɛ̃̀ ǹ jɛ̃̀ yá, ǹ jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y ń ce è kwã nɛ́ mɔ́ ? Vǔr ǹ jɛ̃̀ yá ! zhìlì zwə̀ bé yò.¹²Yi, ǹ wɔ́ à pyɔ̌ kùr-ju yi ní ga, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ twĩ̀ bɛlɛ jú tumə né cɛ yó. ¹³Ǹ zɔ ǹ jàn rɛ́ ń bɔ̀n nə̀fɔ̀lɔ̀ w dwã wa, ń mà bǔ-wẽ̀ ré nánjə́gáárɛ́ ywẽ́ ń ywarh nɛ̃̌ mɔ́ wa ;¹⁴ń mà nyù w nánfɔ̀lɔ̀ w yó ń yəywɛlɛ, ń pə gɔ-wẽ̀ ré ne rə dɔ̃̀. ¹⁵Ǹ ce nɛ̃̌ shí nə̀-bùlsi wẽ́ mə du, ń kù nə̀gwààlɛ, nɛ̃̌ dùr rə̀ wẽ́. Ń zɛ̃̀ ń ce bù-fwàlsɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ y’à t’â wĩ gaga mɔ́ wĩ sə̀ pyě nánkùlsi.¹⁶Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ nə̀nyɔ́nɔ́ wá, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ cəcɛ̃ y myɛ ; ǹmyɛ́ wɛ̀rhɛ́ pwẽ̀ ré ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ yá. ¹⁷Ǹmyɛ́ ǹ cĩ́ cɛ y gə́ zhǐ ní nyí rí gakó rə̀ jàà wa, ǹmyɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ cə-lumu yi, ǹmyɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ wàr yi.¹⁸Lyǐrh bə̀ zù-bal mɔ́ nə́ ń tùrh Bə-zhɔ-zhe, bə̀ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə surhə n’ê fuuli ǹ yil ré ! ¹⁹Ǹ bə̀ká yẽ̌ ǹ èpwèné ne ń pə gɔ-wẽ̀ ne rə zə yé, ǹ bə̀ká swě ǹ zúzúnú cə́bal mɔ́ myə̌l ré yò ń mɛ̃ nɛ́ yé !²⁰Nyǐ dɔbrɛ́ yò ! bə̀ nyǐ tənà y jààsɛ́ gə́ bɔ̀ mɔ́ ce è lyì bí n’ê pyɛ́nɛ́ dwã è wẽ́, ce jàn wɔ̀rhɔ́ cìnə́ tú bə sú è wẽ́. ²¹Ǹ bə̀ká yẽ̌ lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n’ê nɔ̀m tɛ̃́ mɔ́ nɛ n kwɛ̃̀ ǹdə́ cìzhìl yé ! mùnì ga zúzúnú cə́bal ǹdə́ nə̀mɔ̀ mɔ́ ga zǔl ǹ yil ré !²²Ǎ Yi, zɛ̃̀ dɛ̃̌, zwẽ ǹ cìn nyí ni ! Lyǐrh ǹ tùùrhí bə surhə zhe cə́bal mɔ́ nə́ ń tùrh mó twéé gakó mó yò ! ²³Ǹ bə̀ká swě ǹ mɔ̀n jə̀-pwə̀lə́ né ǹ zwə̀ bé n’ê mà, ǹdə́ sɔ̀ w kɔ̀bɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ mɔ́ ò də̀ zhɔ̌ kɔn mɔ́ yò yé.

Chapter 75

¹Nwĩ́ĩ́sí yé né cə́bal mɔ́. «Bə̀ká cɔ̀ yé» Asaafɛ nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Yi, nə́ n’é zǔl mó ! Nə́ n’é zǔl mó ; ǹ yil ré ŋwɛ́nɛ́ nə́ nyú wə ; nə́ n’é bwə̀l ǹ tũ̀-fwààlɛ́ yò nə́ byili. ³Yi rí tɛ̀bɛ́ ǹ byili bə̀ rə̀ bàn mɔ́ gə yúwə́, à m’a kə́ bùrsí sə tó ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ́.⁴Cɛ y ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ è yó mó gakó m’a zhízhǐ : Wɔ́ àmyɛ́ à cìì yə né nə̀ kwɛ̃́ cɛ y mɔ́ tɛ̃́. ⁵À n’â wə̀l cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ cìnə́ bé ne : bə̀k’á zhẽ̌ à cìn dɛ̃̌ yé ! a wɔ̀ lyì-bəlwǎlsɛ́ nɛ : á bə̀k’á zhẽ̌ á yó dɛ̃̌ yé ! ⁶Á bə̀k’á zhẽ̌ á yó o vò dɛ̃̌ dɛ̃̌ gaga yé, á bə̀k’á zɔ̀m cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ zɔ̀mà yé !⁷Bə̀ nyǐ è də̀ yi-púrhí sõ ráá yi-zùr sõ ráá gɔ-elũ èpòlò wə, numbyíní yó dɛ̃̌ zhõ̌ mó n’ê shí ní yé. ⁸Bə̀ nyǐ wɔ́ Yi rə̀ n’ê bùr bùrsí : Rə̀myɛ n’ê lwəl lò mɔ̀ yó tɛ̃́, rə zhẽ̌ ń dõ mɔ̀ yó dɛ̃̌.⁹Bə-zhɔ-zhe zhe kǎ-zɔ̌m ń jɔ̃̀ wa, n kwè də̀vɛ̃́ ǹdə́ wẽ̀ rə̀ gùlí dwã nɛ, n ló kǎ-zɔ̌m mɔ́ wẽ́ rə sú pyáám : Lũ w lyì-bəlwǎlsɛ́ gakó m’a nyɔ̀ ya, bə zə kǎ-zɔ̌m kùr ne, bə jə̀l yə. ¹⁰À m’a bwə̀l ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ a byili twéé twéé gakó kɔn m’ê la gaga ; À m’a nún a pə Zhakɔbɛ Yi rí ni.

Chapter 76

¹Asaafɛ nwə̃́ə̃́. Nwĩ́ĩ́sí yé né cə́bal mɔ́. Nwə̃́ə̃́ bə̀ dú dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ bə m’ê nún. ²Bə̀ yě Yi pár Zhidə né, rə̀ yil ré du Esərayɛl nɛ́. ³Rə̀ kòrhó w ŋwɛ́nɛ́ Salɛm nɛ́, rə̀ jòmə̀ y jàà y zɛ̃̀ è ŋwɛ́nɛ́ Səyɔ̃ nɛ́.⁴Wɔ́ gàà mɔ́ rə̀ kɔ́ cama nɛ́, ǹdə́ ku w lò mə́ ń cə̀r ń cìn yé ne búlə́ jàa w mɔ́, ǹdə́ búlə́ shù wə́, ǹdə́ búlə́ wẽ̀ ré né. ⁵Ǹ zhe jàn nánfɔ̀lɔ̀ du kɔn gakó, ǹ nə́ ǹ jə́jɛ̀mɛ́ myɛ du vwǎrhna bɛ́ wẽ̀ ré ǹ bú ń zwẽ rə̀ zhǐ tɛ̃́ púl púl ǹdə pyàr ta mɔ́.⁶Bə̀ zɔ búlə́ kã̀dar rɛ́ ǹdə́ wu-jɔ̀ w rə̀ y’à zhe dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ga bə kɔkɔlɛ bə̀ wẽ̀ ré gakó bə yẽ̌ re, ǹdə́ rə̀ y’à dɛ̃̌ jan bwə́ré ; ce búlə́ kã̀dar rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ rə zwẽ rə̀ cìn yé. ⁷Zhakɔbɛ Yi ! ń gə́ zɛ̃̀ ń nyáásɛ rə̀ yó yi ní, rə̀myɛ́ ǹdə́ eshə-jòmnə bé ǹdə́ eshəsé ga j’a dɛ̀ɛ̀.⁸Zhə̀nà, nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ zhɛ̃̀ wu ni ! Ǹ lyim rí gə́ zhɛ̃̀, wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n zhì ǹ yé né ? ⁹Ǹ zhì dɛ̃̌ yi w ń bwə̀l nyí ń byili, cɛ y zhízhǐ e j’a zhǐ shɛ́ɛ́,¹⁰ǹdə́ Yi gə shí tɛ̃́ rə̀ zɛ̃̀ rə̀ la bùrsi bǔr, rə̀ la zúzúnú cìnə́ gakó vwǎrh cɛ yó mó yi ní.¹¹Bá numbyíní lyim gə zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì myɛ, è n’ê zǔl mó ǹdə́ rə̀ ga, ǹ gə́ nə́ ǹ zal y ǹdə́ lyim rí ga ǹ dɛ̃ ǹ cìn ni mú yilə. ¹²Dwĩ̀-nə nyə́ Bə-zhɔ-zhe, á Yi rí yé né, s’á pyìrh ne ! Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á zhǐ á kə́kɛ́lɛ́ rɛ mɔ́, zə-na á paánsɛ́ á bə̀ á pə Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê zɛ̃̀ wu ni mú ni !

Chapter 77

¹Azaafɛ nwə̃́ə̃́. Nwĩ́ĩ́sí yé né cə́bal mɔ́. È n’ê zɔ̀m Yədətun zɔ̀mà.²À n’â zhẽ̌ à cəl à búbwéé à ce Yi ni ; à n’â zhẽ̌ à cəl à ce Yi ni, sə rə̀ n’ê m’a cili ni. ³Zúzúnú gə zhe ne dɛ̃, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe à n’â pyà ; cəcɛ̃ nɛ, à y’a j’a zhẽ̌ à jɛ̀sɛ́ a ce dɛ̃̌, a yẽ̌ se sə̀ j’a zhǐ ; à bə̀ shɛ̀ wu ni shíshóró dwí tã̌ tã̌ yò yé.⁴À n’â lyǐrh Yi yò, à gə lyǐrh gakó a zɛ̃̀ à n’â wɔ́wɔ́lɛ́ ; à wu w zɛ̃̀ ò n’ô buburi. ⁵Ǹ ce à yírhə́ j’a kǎl nə̀ zhǐ ; ce à wu w n’ô zhizhiri, à k’â wàr à n’â zɔ̀m yé.⁶A zɛ̃̀ à n’â bùl shãã ga dwã nɛ́ ǹdə́ shãã ga byinə né gə́ y’a wɔ́ nɛ́ mɔ́ yò. ⁷À n’â bùl à nwĩ́ĩ́sí à y’à n’â nún cəcɛ̃ nɛ mɔ́ yò, à m’â tɛ́rɛ́ tɔ́rɔ́ nánzhəzhɔ̌ à wẽ́, à m’â bwə̀rh à cìn à zhe :⁸Bə-zhɔ-zhe nə mà n já n zhɛ̃̀ nə́ba gaga nà ? ń kə́ ń tá ń la nə́ba ń sónó byilu nà ? ⁹Ń wu-bɔ̀nɔ̀ w zhɛ̀ nà ? Ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jé tɛ̃́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yil nà ?¹⁰Yi nə swě bə̀ rə̀ y’à zhe nɔ̀nɔ̀-dǔr mó nà ? rə̀ nə tə̀ rə̀ lyim rí yil rə yẽ̌ rə̀ nɔ̀nɔ̀-dǔr mó ne nà ?¹¹À n’â wə̀lə̀ : Nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê pɛ nɛ à jàn rɛ́ mɔ́, wɔ́ Dɛ̃̌Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ jə̀-jĩ́ y gə́ k’ê də̀ ǹdə è gə́ y’à wɔ́ nɛ́ cìcì ta yé… ¹²À m’a lyǐrh Bə-zhɔ-zhe tumə né yò, bə̀ nyǐ à n’â tɛ́rɛ́ ǹ tũ̀-fwààlɛ́ ǹ twĩ̀ shãã ga mɔ́ yò ;¹³À m’a zɔ̀m ǹ tumə né gakó yò a byili, à m’a byili ǹ tũ̀-fwààlɛ́. ¹⁴Ǎ Yi, ǹ sɔ́msɛ́ gakó càn ; wɔ́ yi tɛ̌ rə́ jàn du kɔn gakó ǹdə Yi ta ? ¹⁵Ǹ wɔ́ Yi tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ; ǹ byili ǹ jàn rɛ́ dwə́ né cəcəl wə.¹⁶Ǹ zɔ ǹ jɛ̃̀ y ń mə́ vwǎrh ǹ dwí rí, ǹ dwí Zhakɔbɛ byǎ bɛ́ ǹdə́ Zhozefu byǎ bɛ́. ¹⁷Ǎ Yi ! nàná bɛ́ nɔ mɔ́, nàná bɛ́ nɔ mɔ́ bə didi ; gwáárɛ́ nánlyilyǔmrí kəkə.¹⁸Bəban cìr nɛ̃̌ tɛ̃́ mə dùr nə̀gɔ̀lɔ̀, dwà gùlú zhì bəban w o bya, ǹ cama tə nə vò lũ cə-yala nɛ́ gakó wə. ¹⁹Ǹ dwà gùlú w dom o jə́jɛ̀mɛ́ o yə̌r lũ wə́, cɛ y wu zɛ̃̀ e zhízhǐ. ²⁰Ń ji sɔ́má nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́, sɔ́má kɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ tó ǹ mə́ ǹ zhə̀l nɛ̃̌ nánlyilyùmú w cəcəl wə, ǹ gə lyɛ̃ lò lò kə́ yə̀l ǹ nə̀twéése jàà shò yé.

Chapter 78

¹À dwí, cili à còrhò mó ! pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili zɔ̀mà nɛ́ à n’â púr à nyú w mú ! ²à la à nyí púr a ji səswalsɛ, a bwə̀l shãã ga surhə zɔ̀mà a byili.³Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nə́ nyɛ̀ɛ̀, nə́ yě re mó, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ dabá cĩ́ nə́ba mɔ́, ⁴nə́ t’á la rɛ bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ yé né shòò yé, nə́ m’ǎ byili Bə-zhɔ-zhe còrhó w ǹdə́ ń ŋwɔ̀nɔ́ w ǹdə́ ń tũ̀-fwààlɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ nə̀ bàn mɔ́ myɛ nɛ nə lwar.⁵Ń pɔ yə̀-bya kɔn Zhakɔbɛ nɛ, n cĩ́ nyə́ tɛ̃́ Esərayɛl nɛ́, n zɛ̃̀ n pə nyí nə́ dabá nɛ́, bə̀ bə̀ cèrhè re bə̀ byǎ bɛ́ nɛ, ⁶mùnì ga bə̀ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ bàn mɔ́ myɛ lwar nɛ, mùnì ga bə̀ byǎ bɛ́ bə̀ la lúl mó gə tú bə̀ byìlə̀, sə bə zɔ̀m nə̀ yò bə byili bə̀myɛ byǎ bɛ́ nɛ,⁷mùnì ga bə zə Bə-zhɔ-zhe zhə̀nà, bə̀ bə̀k’a swě Yi tũ̀-fwààlɛ́ yó yé, sə bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń nyə́ né gə́ n’ê byili ní, ⁸mùnì ga bə̀ bə̀k’a wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ dabá ta yé, dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ yàl yó-kùlù cìnə́, rə̀ yə̀ nyí ni shɛ̀nɛ́, dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wu yə̀ jàà èdù zhì, rə̀ yə̀ zhə̀n sɔ́má yó zhì ǹdə́ Yi mú.⁹Nyǐ Efərəyim byǎ bɛ́, bə̀ n’ê tɛ twesé mó, búlə́ né dɛ̃ rɛ́ yù w bə̀ kwɛ̃̀ bə dùr. ¹⁰Bə̀ yə̀ Yi dɔbrɛ zhə̀n zal gaga, rə̀myɛ́ ce bə̀ yə̀ zhə̀l ǹdə nyə́ né gə́ n’ê byili ní yé. ¹¹Bə̀ swě Yi tũ̀-fwààlɛ́, ǹdə́ rə̀ màyaarhɛ́ rə̀ y’à wɛ̀rhɛ́ bə̀ yírhə́ nə rɛ mɔ́ yò.¹²Yi y’à wɛ̀rhɛ́ màmyɔ Swanɛ nyí rí wə, Ezhibti tənà y wə, bə̀ nàmbala bɛ́ yírhə́ na. ¹³Rə bɔ̀n nə̀-fɔ̀lɔ̀ w dwã w rə pə bɛ bə lyɛ̃, rə ce nàná bɛ́ mɔ dwã nɛ ǹdə byílí ta. ¹⁴È gə wɔ́ Nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ, wɔ́ ébɔ̃ Yi y’a ce o zhèlè bə̀ yé né rə tó o dɛnnɛ rə zə bɛ bə̀ m’ê zhə̀lə̀, è gə wɔ́ cəcɛ̃ nɛ, rə̀ y’a ce myǐn yə̌r bə tó mə̀ dɛnnɛ rə zə bɛ bə̀ m’ê zhə̀lə̀.¹⁵Rə̀ y’à n’ê mà nə́kúl-pyàr gɔ-elũ èpòlò w wə, nɛ̃̌ du mə̀ n’ê dùr tɛ̃́ mə bɔrha, rə pə bɛ bə̀ nywɛ̀. ¹⁶Rə̀ y’à n’ê ce nɛ̃̌ shí nə́kulu w mə du mə̀ n’ê dùr tɛ̃́ ǹdə nə̀-gwààlɛ nɛ̃̌ ta.¹⁷Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə cə̀ə̀le bə cẽ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlwàálɛ bə̀ gwar Yi, bə̀ n’ê cẽ Dɛ̃̌Dɛ̃̌-cə́bal nyə́ né zõ yò gɔ-elũ èpòlò w wə. ¹⁸Bə zhẽ̀ Yi bə̀ wun wẽ́, bə̀ n’ê lwə̀l kùjú kɔ̀bɔ́ ò shil zhe be mó bə̀ la jú.¹⁹Bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê shèè Yi bə̀ zhe : «Yi nə wɔ̌ rə̀ m’a tɛnɛ kùjú gɔ-elũ èpòlò w nyɔ̀nɔ̀ ?» ²⁰Rə̀myɛ́ yó né, Yi j’a zɛ̃̀ rə mà pàtá yá, nɛ̃̌ j’a du tɛ̃́ mə dùr mə sú tɛ̃́ ; bə k’e wɔ̀ ; Yi nə wɔ̌ kùjú rə̀ m’a pə rə̀ dwí rí ni rə jí, rə pə rɛ nàmá myɛ rə dɔ̃̀ ?²¹Bə-zhɔ-zhe gə́ jà n nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní, ń lyim j’a zɛ̃̀ : Myǐn j’a zɛ̃̀ mə kwɛ̃́ Zhɔkɔbɛ yilə, lyim rí rí j’a zɛ̃̀ Esərayɛl yó, ²²Bə̀ gə́ yə̀ Yi zhə̀n zal mɔ́ yilə, bə̀ gə́ yə̀ nyí zwẽ bə̀ rə̀ m’a vwǎrh bɛ mɔ́ yilə.²³Rə̀ pɔ nyí eban nɛ́ dɛ̃̌ yi rí w mú ni, rə pul dɛ̃̌ yi rí bwə̀ə̀lé. ²⁴Rə ce mannɛ nyɔ̀ ǹdə dwà ta, rə pə bɛ bə jí, rə pə bɛ dɛ̃̌ yi rí bə̀lɛ́ yá. ²⁵Lò gakó tó n jí Lyì-fwààlɛ́ kùjú wə́. N pə bɛ kùjú bə jí bə sú pyáám.²⁶Rə̀ ce yi-púrhí sõ zho w ce o vò yé né, rə zɛ̃̀ rə zə rə̀ jàn rɛ́ rə vwɛ̃ jə̀-jĩ́ sõ zho w o bà. ²⁷Rə ce nàmá nyɔ̀ bə̀ yó ǹdə́ dwà ta, bə nyɔ̀ nánzəzhɔ̌ ǹdə shó ta, bə nyɔ̀ kúmsi nánzəzhɔ̌ ǹdə nyɔ̀rhɔ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ nyí ni mú ta. ²⁸Rə̀ y’à j’â n’ê ce sə̀ lwé bə̀ zùlə́ jàà y cəcəl wə, è nyí rí gə́ kə́kɛ́lɛ́ má nyí rí gakó wə.²⁹Bə̀ y’a pwà bə̀ dɔ̀m bə sú pyáám : Yi y’a pɔ bɛ kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê yǎl mɔ́, ³⁰kùjú w y’à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nyú w bə̀ n’ê jí, ò jú shil zhe be gwẽ̌,³¹ǹdə́ Yi lyim rí j’a zɛ̃̀ bə̀ yó, rə mà byɛ̀lɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀jàl-bala mɔ́ rə gu, rə gu Esərayɛl ébyǎ-dàlá bɛ́ rə súlí. ³²Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə cẽ bə gwẽ̌ cə̀ə̀le bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlwàálɛ, bə̀ y’à t’â zwẽ ń tũ̀-fwààlɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nyí yé.³³Yi tə rə̀myɛ́ yilə, rə ce bə̀ dwã nɛ́ jǐrh dwã nánfwə̀r, rə̀ ce bə̀ byinə né n’ê jàr jàr nə̀ zhɛ̀. ³⁴Yi gə́ y’à zɛ̃̀ rə̀ n’ê gwi yi ní, bə̀ y’à zɛ̃̀ bə̀ n’ê pyà rɛ, bə̀ n’ê kwɛ̃̀ bə̀ twí rə̀ sono bə̀ pyìrhí bə̀ wun,³⁵bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê lyìrh bə̀ wɔ́ Yi rə̀ wɔ́ bə̀ pàtá yá, bə̀ wɔ́ Yi, Dɛ̃̌Dɛ̃̌-cə́bal ń wɔ́ bə zwennə mó. ³⁶Sə wɔ́ myí bə̀ y’à n’ê myìnì mú bə̀ nyú wə, bə̀ n’ê zə bə̀ mə̀jə̀ə̀lé bə̀ gòm kɔma bə̀ pɛ Yi ni. ³⁷Bə̀ wun y’à bə zhǐ ǹdə́ mɔ́ kẽkẽ mɔ́ yé, bə̀ y’à də̀ zhə̀n cìnə́ ǹdə́ ń dɔbrɛ yé.³⁸E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń nɔ̀nɔ̀ dǔr yil ń pɔ bɛ sǔbri, ń yə̀ bɛ cɔ̀ yé ; ń zɔ ń lyim ni, ń yə̀ ń lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w kwè bə̀ yó yé.³⁹Ń lyǐrh bə̀ bə̀ wɔ́ nyumbyínsi, yala nàmá kɔna, shə́shìrhə́ nə̀ n’ê lyɛ̃, nə̀ k’ê t’â kwɛ̃̀ nə̀ twí nə̀ kwã nɛ́ yé. ⁴⁰Dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ y’a zɛ̃̀ gɔ-elũ èpòlò w wə, bə̀ n’ê cẽ ń nyə́ né zõ yò, dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ y’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê yì ń lyim ní ! ⁴¹Bə̀ y’a t’â yẽ̌ Yi zhõ̀ ne yé, bə̀ y’à n’ê wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê zhìlì Esərayɛl Yi rí rə̀ wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ mɔ́ wu ni.⁴²Bə̀ y’à t’â lyǐrh dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zə jàn rɛ́ rə̀ m’ê vwǎrh bɛ bə̀ zwə̀ bé jɔ̃̀ w mɔ́ yò yé. ⁴³Màyaarhɛ́ Yi wɛ̀rhɛ́ Ezhipti ní ǹdə́ wò-jààrɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ Təsəwanɛ nɛ́ mɔ́ ;⁴⁴Ǹ twĩ̀ zɔ̀rh sə̀ zhe swə̌rh bə̀ sə dɔ̃̀ bɛ sə nyɔ̀ bə̀ jal mɔ́ ; Nyàswəəle gu bi. ⁴⁵N ce səsɛ̀mɛ̀ jí bə̀ jòró wə́, nə jí bə̀ wẽ̀ ré bə̀ twĩ̀ bə nə mɔ́ . ⁴⁶rə ce bə̀ bwǐsí nàná bɛ jǐrh jal, bə̀ k’ê yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə nyɔ̀ bɛ mɔ́ yò yé.⁴⁷N ce bədũ̀kwələ y gu bə̀ sɛ̃̌-cèmé né, n ce wàr rə̀ n’ê nywɛ̀ ǹdə dwà ta gu bə̀ shəkəmɔɔrɛbá bá. ⁴⁸N yẽ̌ bə̀ vwàmá nɛ́ nɛ wàr rɛ́ gu ni, n ce myǐn shí dɛ̃̌ mə b’e gu bə̀ nɛ̃ nɛ́. ⁴⁹N ce ń lyim rí náncɔ̀lɔ̀ w j’a zɛ̃̀ bə̀ yó, rə̀ wɔ́ kùl-ènyà swà, rə̀ wɔ́ zwini lyim, rə̀ wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ ń nə́ ń twĩ̀ sə̀ wɛ̀rhɛ́ zwini.⁵⁰Ń já n yẽ̌ ń lyim rí, ń yə̀ rɛ zal yé. Ń yə̀ bɛ zwẽ cu jɔ̃̀ w yé, n já n yẽ̌ be n ce cu jɔ̃̀ wa. ⁵¹N mà Ezhipti lyì bí byì-cɛsɛ́ gakó n gu, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ lùl ǹdə́ bə̀ jàn rɛ́ nã́yéé ré/bwál-kɔn Sham kwə̀ə́rhé w mó.⁵²N zɛ̃̀ n ce ń dwí rí du ǹdə pyììsi ta, n kál bɛ gɔ-elũ èpòlò w w ǹdə vwàmá ta. ⁵³Ń kál bɛ wárhgáá, mùnì ga ywẽ bə̀ bɛ zal yé, sə ń ce bə̀ zwə̀ bé mɛ̃ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́.⁵⁴N zə ń lyì bí n mə n yí ń sə̀pwà swɛ̃́ rɛ́ nɛ, pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ń zɔ ń jɛ̃̀ y jàn rɛ́ n mə n zwẽ mó. ⁵⁵N jì tənèrh bə̀ yé né, n pə bɛ tənà y bə̀ cəl kɔna, N ce Esərayɛl kwálsɛ́ jòm sə̀ kwə̀ə́rhé wə.⁵⁶Sə rə̀myɛ́ yó né, bə̀ zɛ̃̀ bə zhẽ̀ Yi Dɛ̃̌-Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́, bə cẽ ń nyí ni shɔ̀nɔ́ yò, bə̀ bə shɛ̀ ń nyə́ né zõ yé. ⁵⁷Bə yẽ̌ mo, bə̀ yə̀ zhə̀n cìnə́ yàl ǹdə́ mɔ ǹdə bə̀ dabá ta, bə k’a pyìrhí bə̀ kwã bə zǎ mɔ ǹdə wɔ́ twã bə̀ tɔ è cam rɛ́ t’â zhə̀l rə̀ yé ta.⁵⁸Kɔn súlí myɛ, bə̀ cèmé né jìsí bə̀ zɛ̃̀ bə lù mú myɛ, j’a zɛ̃̀ Yi lyim ni, rə̀ n’ê yì bi bə̀ cèmé né yilə. ⁵⁹Yi nyɛ̀ɛ̀, rə̀ lyim j’a zɛ̃̀ ; rə cìrh Esərayɛl rə ce kwã nɛ́,⁶⁰rə yẽ̌ rə̀ jì y Silo né mó ne, kòrhó kɔ̀bɔ́ rə̀ y’à jě ò wẽ́ numbyínsí cəcəl w mó mó ne ; ⁶¹Rə kwè rə̀ còrhó w rə pə yómré jè y wə, rə kwè rə̀ jàn rɛ́ rə ce zù-bal mɔ́ jɔ̃̀ wa.⁶²Rə̀ lyim rí zɛ̃̀ ǹdə́ rə̀ dwí rí rə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ cəl kɔn mɔ́, rə yẽ̌ re rə ce búlə́ shù w jɔ̃̀ wa. ⁶³Myǐn jí rə̀ ébwá-dàlá bɛ́, còrhó w kɔ̀bɔ́ bə̀ y’à n’ê cèrhé kana-byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l bal pár mɔ́ jé tɛ̃́ ;⁶⁴Bə gu rə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ búlə́ shù, e jà ejə̀nə̀ bé t’â kúrh yé. ⁶⁵Sə Cǐnnə mó já n jàr jàr n zɛ̃̀, ǹdə wɔ́ lò ń yà ń dɛ̌ ta, ǹdə wɔ kã̀dɔ ò y’à nyɔ̀ də̀vɛ̃́ e zù w ta. ⁶⁶N mà ń zwə̀ bé bə dùr, n ce cìzhìl tɛ̀bɛ́ rə̀ bə zhɔ̌ zhe pú bi.⁶⁷Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, n vùr Zozɛfu kɛ̀lɛ́ n ce kwã nɛ́, ń yə̀ Efərəyim kwálá cír yé ; ⁶⁸N swéné Zhidə kwálá y du, Sənyɔ̃ pyɔ̀ w ń só mó. ⁶⁹N lù còrhó-jì ǹdə wɔ́ jààsɛ́ sə̀ zhə̀l dɛ̃̌dɛ̃̌ ta, ǹdə wɔ́ cɛ kɛ̀bɛ́ ń cĩ́ è kùr tɛ̃́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yil ta.⁷⁰N cír ń tùntùnnə Dəvyidi, n vùr mo ń vwàmá nɛ́ kwã nɛ́, ⁷¹N zə mɔ ń pyììsí sə̀ y’à n’ê ŋwɔ̀ mɔ́ kwã nɛ́, mùnì n ce n kál Zhakɔbɛ, ń dwí rí, ǹdə́ Esərayɛl ń cəl kɔn rɛ́. ⁷²Dəvyidi kál bɛ ǹdə́ wu-põ̀, n tó bə̀ yé n zə bɛ n vò ǹdə́ lárma.

Chapter 79

¹Asafɛ nwə̃́ə̃́. Ǎ Yi ! Tənèsé tú sə zwẽ ǹ cəl kɔn rɛ́, sə̀ co ǹ jì y jìmdi, sə̀ ce Zhərəzalɛm jǐrh nə́kul-eywaalɛ. ²Sə̀ kwè ǹ tùntùnnə bé cùù rí sə pə kúmsi ni sə̀ n’ê jí, sə kwè byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí mú mú nàmá bɛ́ sə pə gɔ-wẽ̀ ne. ³Sə̀ ló bə̀ jal mɔ́ tɛ̃́ ǹdə nɛ̃̌ ta, mə kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm, sə lò lò tɛ̀nɛ́ ń la bɛ cǒ n ce yé.⁴Nə́ jǐrh cìzhìl kɔn nə́ jè-dwã bɛ́ n’ê nyǐ, nə́ jǐrh mɔ̀n ǹdə́ ywẽ́ zhízhú kɔn lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě bə kə́kɛ́lɛ́ nə́ba mɔ́ yilə. ⁵Bə-zhɔ̌-zhe, ǹ lyim rí m’a j’â n’ê yì èta gaga kɔn m’e yí dǒ ? ǹ lyim rí m’a j’a kwɛ̃́ cɛ nɛ myǐn èta kɔn m’ê yí dǒ ?⁶È gə wɔ́ èta, sə́ ló ǹ lyim rí tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ yə̀l ǹ pár mɔ́ ǹdə́ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ t’â byẽ̀ ǹ yil ré mó yó ! ⁷Nyǐ bə̀ dɔ̀m Zhakɔbɛ bə zhəzhɛrɛ, bə wǔr ń kɛ̀lɛ́ yá.⁸Ǹ bə̀ká ń kə́ ń lyǐrh nə́ dwə́ə́ré nə́ wɛ̀rhɛ́ shãã ga mɔ́ yò w yé ! Ce jàn nɛ́ ń bə̀ là là ń dùr nə́ nɔ̀nɔ̀ ! Nyǐ nə́ wɔ́ zúzúnú cìnə́ zhə̀n zhə̀nà. ⁹Nə̀ vwǎrh Yi, bə̀ ń sɛ̃ nə́ kúrhí, ǹ yil ré còrhó yilə ! Zwẽ nə́ba, sə́ pə nə́ba nə́ yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri, ǹ yil ré yilə !¹⁰Wɔ́ bə̀kɔ́n yilə, tənèsé lyì bí nə m’a zɛ̃̀ bə̀ la wál : Wɔ́ yẽ̀ bə̀ Yi rí ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ ? Zɛ̃̀ ń byili tənèsé lyì bí ni nə́ yírh wə, mùnì ga bə lwar, bə̀ nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ cə̀r ǹ tùntùnnə bé jal mɔ́ tɛ̃́ ló yé ne ! ¹¹Bə̀ nyǐ ǹ nyɛ̌ ǹ lyì bí bə̀ ŋwɛ́nɛ́ yóm ré jè y né mó zúzúnú cǐl ré ! Bə-zhɔ-zhe, zə ǹ jɛ̃̀ y jàn nánfɔ̀lɔ̀ w ń mə́ zwẽ byɛ̀bɛ́ bə̀ la gu mú !¹²Cǐnnə, cǎrh tùùrhì tɛ̀bɛ́ nə́ jè-dwã bɛ́ tùrh mó mó twər tàlpyɛ̀ bə̀ cəcəl wə ! ¹³Èta, nə̀myɛ̌, ǹ dwí rí, vwàmá nɛ́ ǹ wɔ́ nə̀ vwã̌-ènɔ̀n mɔ́, nə̀ m’ǎ zǔl mó byinə nə̀ bə zhɔ̌ yilə ; nə́ m’ǎ bwə̀l ǹ zùwə́ y yò nə́ byili byinə byinə gakó.

Chapter 80

¹Nwíísi yé né cə́bal mɔ́. Ń nún LYIQUES. Asafɛ nwə̃́ə̃́. ²Esərayɛl ènɔ̀n, Cili cɛ̀nɛ̀, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ kál Zozɛfu ǹdə wɔ́ vwàmá ta mɔ́ ! Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě màlɛ́kabá cəcəl w mó, zɛ̃̀ ń zə pwẽ̀ ń jə́jɛ̀mɛ́ ! ³Efərəyim ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ ǹdə́ Manasɛ yé né, zɛ̃̌ dɛ̃̌ ń bə̀ ń sɛ̃ nə́ kúrhí !⁴Ǎ Yi, zhẽ̌ nə́ba dɛ̃̌ ! yə̌r ǹ pwẽ̀ ré ń byili nə́ba ǹ cìnə̀, mùnì ga nə́ nə vwǎrh ! ⁵Bə-zhɔ̌-zhe, Yi ǹmyɛ̌ mɔ́bɔ́ ǹ cǐ jàn cìnə́ bé mó ! Ǹ mà ń já ń kwè lyim ǹ tá ǹ cili ǹ dwí rí yi-co w kɔn m’e yí dǒ ? ⁶Ǹ nə́ ǹ kɔ̀n bɛ yə́-nàná wẽ́. Ǹ nə́ ǹ ce bə̀ nywɛ̃̀ yə-nàná kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ.⁷Ǹ ce nə́ jě-dwã bɛ́ n’ê zɔ̀m nə́ sono, nə́ zwə́ bé n’ê mɔ̀ nə́ba. ⁸Ǎ Yi, zhẽ̌ nə́ba dɛ̃̌ ! yə̌r ǹ pwẽ̀ ré ń byili nə́ba ǹ cìnə̀, mùnì ga nə́ nə vwǎrh !⁹Ǹ mǔr sɛ̃́-cǒ Ezhipti ni ; ń jì tə̀nèrh, n zɛ̃̀ ń zhele wa. ¹⁰Ǹ pyà jàà ń pə wa : O tə nèrh o su cɛ yá ; ¹¹O zə ò ywə́l mó o pyi pyàr rɛ́ nɛ, ò vɔr rɛ́ zɛ̃̀ rə̀ wɔ́ ǹdə Yi sɛ́ɛ́dərɛbá ta ;¹²o tò ò jɛ̀sɛ́ sə vò sə yí nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá, ò jɛ̀sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ yə̀ yí mú vò sə yí bwǐsi ni. ¹³Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ wǔr ò sɔ̌n rɛ́, ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ńê tó sɔ́msɛ́ bə̀ lyɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ bə̀ n’ê búbú w mú ?¹⁴Swɛ̀lɛ̀ cɔ̃́ w n’ô jí wə, ce o jǐrh gɔ-vwàmá kùjú nə̀ n’ê dɔ̀mà. ¹⁵Yi, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ cǐ dɛ̃̌ jàn cìnə́ bé mó, ká ń bà ! Zhǐ dɛ̃̌ yi wə sə́ nyǐ sɛ̃́-cǒ w ń nyìwé ! ¹⁶Cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ zə ǹ jə̀-jĩ́ ń zhele mó sono, ǹdə́ byǐ mú mɔ̀bɔ́ ǹ cǐr ǹ cìn yil mó sono !¹⁷Bə̀ ju w myǐn, bə̀ kà wa ! Rə̀ ga já n’ê jé tɛ̃́, ǹ lyi-shùùrí yé né. ¹⁸Zə lò mó mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹ jə̀-jĩ́ y w mú, numbyíní byǐ mú ǹ cír ǹ cìn yil mó ǹ jɔ̃̀ wa !¹⁹Èta, nə̀ k’é t’á la kwã nɛ́ ǹ yé né yé. Ce nə́ k’á zə myə̌l, mùnì ga nə́ byẽ̀ ǹ yil ré.

Chapter 81

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Ń nún ǹdə́ jitiiti yə́. Asafɛ nwə̃́ə̃́. ²Fǔ-nə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ á pə nə́ Jàn cə́bal mɔ́ nɛ ! Búbwéé-nə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ á ce Zhakɔbɛ Yi rí ni ! ³Ji-nə nwíísi, dú-nə gùlú ǹdə́ bɔ̀rɔ́ ò cəl nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y ǹdə́ zɔ̃̀ !⁴Wúl-nə càn-dùlí y pɔ́lá yá, nə́ címsí dɛ̃ rɛ́, cã̀-pwã̀ nɛ mɔ́ ! ⁵Bə̀ rə̀myɛ́ wɔ́ nyí rə̀ pɔ Esərayɛl nɛ, Zhakɔbɛ Yi rí nyí.⁶Wɔ́ nyí Yi vùr rə cĩ́ Zozɛfu yilə, ǹdə́ ń zɛ̃̀ ń la bú ǹdə́ Ezhipti tənà y yi ni mú. Ń zɔ̀m n wɔ̀ ; à nyɛ̀ɛ̀ cəl rə̀dù à yə̀l rə̀ pár rə̀ zɔ̀m ǹdə́ nɛ rə wɔ̀ : ⁷À zul zhĩĩ rí ń pyə́pyəla w mɔ́, sə ń jɛ̀sɛ́ dwĩ̀ tù-kwə̀lə̀ y nɛ.⁸Ǹ zhẽ̌ ǹ cəl ń bubwéé ń ce ne ǹdə́ zwini zhe mó, sə à tú a vwǎrh mɔ́ ; dwà bya, cɛ n’ê zhízhǐ, sə à tú a vùr mó cɛ y zhízhǔ mú wẽ́ ; a zwẽ mó Məriba nàná bɛ́ wẽ́. ⁹À dwí, cili, à la mɔ́ jə̀-fɔ́lɛ́ lyəlƴɔ ; Sə Esərayɛl, ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ cili à zɔ̀mà nɛ́ ! ¹⁰Ǹ bə̀ká ń kə́ ń shɛ̀nɛ́ zhə-bal yò ǹ sono yé ! Ǹ bə̀ká wùlì zhələ bé yə né yé né yé !¹¹Lwar bə̀ Àmyɛ́ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, ǹ Yi rí, àmyɛ́ à ce ń du Ezhipti tənà y wa ; a púr ǹ nyí rí, a ce rə sú. ¹²Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à dwí rí yə̀ à zɔ̀mɛ̀ nɛ́ cili yé, Esərayɛl yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə à gə́ byili ní yé.¹³Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce a yẽ̌ be kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wun ní n’ê yǎl mɔ́ wẽ́, bə tó bə̀ cìcì wun ní bùlə̀ né gə́ n’ê yǎl nɛ́. ¹⁴Zhə̀n zhə̀nà ! À dwí rí gə y’à n’ê cili à zɔ̀mà nɛ́, Esərayɛl gə y’à n’ê zhə̀l à sɔ́má y yó !¹⁵À y’à m’a ce bə̀ zwə̀ bé cìzhìl èlǎsɛ̃́ lǎsɛ̃ kùr yó, à y’à m’a zhẽ̌ à jɛ̃̀ a bú ǹdə́ bə̀ zwə̀ bé ; ¹⁶Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê súl Bə-zhɔ-zhe mó, cinə́ nábá m’a n’ê myìnì mu, sə Esərayɛl m’a yə̀ wu-nyɔ̃̀ cí byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə ; À zə bə̀lé kɛ̀bɛ́ è càn du mú a m’a kɔ̃̀ Esərayɛl, a ce n jí pàtá nə́kulu tùr ń sú.

Chapter 82

¹Asafɛ nwə̃́ə̃́. Yi ŋwɛ́nɛ́, Yi lyì bí dwã gùlú w wə ; rə̀ n’ê kɛ́ bùrsi yə né cəcəl wə. ²Á m’ǎ ce nyí lwɛlɛ cə́bal mɔ́ ǹdə́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ kwã nɛ́ kɔn m’e yí dǒ ?³Ce-na nyí lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ yírh swí ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ kwã nɛ́, zwẽ-nə zúzúnú cə́bal ǹdə́ nə̀mɔ̀ nyí ni, ⁴Vwǎrh-na nɔ̀nna ǹdə́ nə̀mɔ̀ bə nə bə̀ cìnə̀, vwǎrh-na bɛ lyì-bəlwǎlsɛ́ y jɔ̃̀ wa.⁵Bə̀ bə̀ yə̀l kaka, bə̀ bə kɔn kùr myɛ nyɛ̌ yé, bə̀ n’ê zhə̀l cə-byṹ wə ; bə̀ tənèsé cɛ yó mó zhǐr sə̀ nèsé yó.⁶À y’à zɔ̀m a wɔ̀ : Á wɔ́ yə, á gakó wɔ́ Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ byǎ. ⁷Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, á m’ǎ cì ǹdə numbyínsi ta, á m’ǎ tu ǹdə pyɔ̌ mwə̀l mwə̀l gə́ y’a tu n yẽ̌ ń pyɛ̀lɛ̀ nɛ nɛ́ mɔ́ ta.⁸Ǎ Yi, zɛ̃̌ tɛ̃́, ń kə́ lũ w bùrsi ! Bə̀ lũ w tənèsé gakó wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ si.

Chapter 83

¹Nwə̃́ə̃́. Asafɛ Nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Yi, ǹ bə̀ká gu ǹ nyí ń zhì shɛ́ɛ́ yé ! Ǹ bə̀ká gu ǹ nyí yé, sə ǹ bə̀ká shǐrh yé !³Bə̀ nyǐ ǹ zwə̀ bé n’ê dom bə̀ bànà, byɛ̀bɛ́ bə̀ súl mó mó n’ê zhẽ̌ bə̀ yó dɛ̃̌. ⁴Bə̀ n’ê ce dwã yó ǹdə́ surhə námməlwɛ̀lɛ́ ǹ dwí rí yilə, bə̀ m’ê bàn bú ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ nyǐ bə̀ yó mó. ⁵Bə̀ n’ê wə̀l dwã nɛ bə̀ zhe : bà-nà nə́ gu bi bə jé lũ w tənèsé cəcəl wə, mùnì ga bə̀ k’ê bə̀ Esərayɛl yil ré yò lyǐrh kə́dò yé !⁶Bə̀ zɔ̀m bə̀ wẽ́ bə wɛ̀rhɛ́ dɔbrɛ́ ǹdə́ nyí rə̀dù, bə̀ la m’e bú ǹdə́ mɔ́ : ⁷È wɔ́ Edɔm ǹdə́ Esəməyəə byǎ bɛ́, Mɔwabɛ ǹdə́ Agarənyɛ̃́bá,⁸ǹdə́ Gəbalɛ, Ammɔ, Amalɛkɛbá, Fələsətɛ̃́bá byǎ bɛ́, e súlí Tiiri lyì byǎ bɛ́ ;⁹Asiri lyì bí myɛ tó bə̀ zù bə̀ wẽ́, bə mù dwã nɛ bə pə jàn Lɔtɛ byǎ bɛ́ nɛ. ¹⁰Rə̀myɛ́ ce wɛ̀rhɛ́ bɛ ǹdə ǹ wɛ̀rhɛ́ Mədəyã, ǹdə Səsəra, ǹdə Jabɛ̃ ǹdə kɔn gə́ yàl nɛ́ Kəsɔ̃ bwǐsí wẽ́ mó ta !¹¹Rə̀myɛ́ gakó y’à j’a cɔ̀ Ene-Dore nɛ́, rə jǐrh pùlú ò pyě cɛ y yó. ¹²Wɛ̀rhɛ́ bə̀ yò-ciçnə́ bé ǹdə kɔn gə́ yàl nɛ́ Orɛbɛ ǹdə́ Zeebe né mó ta, sə́ wɛ̀rhɛ́ bə̀ pyǎ bɛ́ gakó ǹdə kɔn gə́ yàl nɛ́ Zəbashɛ ǹdə́ Təsəmunə nɛ mɔ́ ta !¹³Bə̀ bə̀myɛ́ mɔ́ y’à n’ê zɔ̀m bə̀ zhe : Bà-nà nə́ zwẽ Yi jàà y nə́ cìní. ¹⁴À Yi ! Ce bə yə̀ ǹdə kɔ̀lma ta, ¹⁵ǹdə wɔ́ myǐn mə̀ n’ê jí sɔ̀lɔ̀ ta, ǹdə wɔ́ pyàr rə̀ zhe myìn-zhù ta !¹⁶Zɛ̃̀ n pú bə̀ kùr ń jì ǹdə́ ǹ zho wə́, sə́ ce ǹ zho w nánfɔ̀lɔ̀ w zə bɛ bə kəkə ! ¹⁷Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! ce cìzhìl pú bi, mùnì ga bə zɛ̃̀ bə pyà ǹ yil ré ;¹⁸Ce bə̀ wun zhizhiri, bə̀ wun zɛ̃̀ twéé twéé, ce bə jí cìzhìlə̀, ce bə cì bə jé tɛ̃́ lũ w wə !

Chapter 84

¹Wɔ́ nwíísi yé né cə́bal mɔ́. È n’ê nún ǹdə́ jitiiti. Kore byǎ bɛ́. Nwə̃́ə̃́. ²Bə-zhɔ-zhe, jàn cìnə́ bé cǐnnə, ǹ jààsɛ́ wɔ́ sónó jààsɛ !³À wɔ́wɔ́lɛ́ a lyɛ̀ɛ̀ Bə-zhɔ-zhe jì y shò-kwã nɛ́, À zɔ à wu w ǹdə́ à yala nɛ́ gakó a búbwéé à ce Yi nã́nyì y ni. ⁴Wɔ́ ǹmyɛ́ sono kúmí n’ê nɛ è jì ní, éjílí myɛ n’ê nɛ è jǎl nɛ, e m’e cĩ́ è byǎ bɛ́ nɛ́ ; Bə-zhɔ-zhe, jàn cìnə́ bé Cǐnnə ! ǹ wɔ́ à Yi ǹdə́ à pyɔ̌, wɔ́ ǹ vwĩ̀-jùúlí nyí ni, jì y èmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́.⁵Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ ! Lyì bí bə̀myɛ́ m’a j’â n’ê zǔl mó twéé twéé. ⁶Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí ǹmyɛ́ nɛ mɔ́, bə̀ bə̀ n’ê sɔ́msɛ sə̀ gakó kɔ̀rh bə̀ wun ní wẽ́.⁷Bə̀ gə tú bə̀ n’ê byɛrhɛ Baka vɔlɔ wá, bə̀ n’ê ce ò jǐrh nə̀-bùlsi dúdú, dwà bə̀ e nyɔ̀ ò yó o sú ǹdə́ Yi bwəl ré. ⁸Bə̀ gə n’ê zhə̀l ǹdə́ bə̀ jàn n’ê súlí bə̀ la, Bə̀ b’e zhì Yi yé né Sənyɔ̃ yó. ⁹Bə-zhɔ-zhe, Yi jàn cìnə́ bé Cǐnnə, cili à yi-co wə́ ! Zhakɔbɛ Yi ! Pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili ! ¹⁰Ǎ Yi, nyìwé, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ ku ò n’ô cə́r à yé né búlə́ jàà wa ! zɛ̃̀ ń nyǐ mɔ̀bɔ́ ǹ cír mó yò !¹¹Bə̀ lò gə wɛ̀rhɛ́ dɛ̃ rə̀dù ǹ jì y kɔ̀ɔ́n rɛ́ wa, cɔ̃̀ ń wɛ̀rhɛ́ dwã mɔ̀rhɔ̀ kwã nɛ́ ; À só s’a zhì à Yi rí jì y étwí-ènyí rí mú cɔ̃̀ à la vò a jòm lwɛlɛ cìnə́ kwə̀ə́rhe wə. ¹²Bə̀ Yi Bə-zhɔ-zhe wɔ́ pwẽ̀ ǹdə́ búlə́ ku ò n’ô cə̀r búlə́ yé né, Bə-zhɔ-zhe nə́ ń pɛ zùwə́ ǹdə́ pɛnɛ́ nánfò, ń tá ń cẽ cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ wu-põ̀ cìnə́ ne yé.

Chapter 85

¹Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Kore byǎ bɛ́. Nwə̃́ə̃́. ²Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! Ǹ byili bə̀ ǹ só ǹ tənà yá ; Ǹ zɔ Zhakɔbɛ byǎ bɛ́ bə̀ y’à zɔ bə vò yómré mó bə kwɛ̃̀ ;³Ǹ pɔ ǹ dwí rí ni rə̀ dwə́ə́ ré sǔbri, ǹ pyìlì bə̀ dwə́ə́ ré ne tɛ̃́ ; ⁴Ǹ yẽ̌ ǹ lyim rí gakó ne, ń zɔ ǹ lyim ri ni. ⁵Yi, ǹ nə́ ǹ vwǎrhna ! ká cĩ́ nəba nə́ jàà y wa ! Ce ǹ lyim rí j’a zhɛ̀ èta nə́ yilə !⁶Ǹ mà ń já ń kwè lyim ǹdə́ nə́ba kɔn m’ê la gaga ! Ǹ mà ń já ń yẽ̌ ǹ lyim rí ni nə́ yó w byinə nə̀ zhɔ̌ zhe yilə ? ⁷Ǹ nə tá ǹ la nə́ba yõ̌ nə́ zə myə̌l, mùnì ga ǹ dwí rí fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹ wẽ́ ?⁸Bə-zhɔ-zhe ! ce nə́ nə ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ wa, sə pə nə́ba ǹ vwǎrh mɔ́ ! ⁹Èta, à m’a cili kɔn dɛ̀bɛ́ Yi Bə-zhɔ-zhe n’ê zɔ̀m mɔ́ ; Bə̀ nyǐ ǹ nə́ ń zɔ̀m yə̀-zùlə́ zɔ̀mà ń dwí rí ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe ń zhə̀n mɔ́ yilə, bə̀myɛ́ wírí bə̀ k’ê bə̀ bə̀ nyə̀nyààrɛ́ tumə né wẽ́ twí yé.¹⁰Zhənà, ń vwǎrh mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm mɔ́ mɔ́ nyí ni, mùnì ga zùwə́ y yə̀ nə́ tənà y wa. ¹¹Wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ zhə̀n rɛ́ n’ê jəl dwã, càngá tumə né ǹdə́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ né zɛ̃̀ nə̀ n’ê kwə̀ə̀le dwã.¹²Zhə̀n rɛ́ n’ê shí cɛ y w rə̀ dwi, cángá tumə né zɛ̃̀ nə̀ n’ê nyǐ dɛ̃̌ yi wə. ¹³Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe cìcì ń nə́ ń pɛ wu-nyɔ̃̀ wá, èta, nə́ cɛsɛ́ wẽ̀ ré m’a byì rə ce byǎ.

Chapter 86

¹Dəvyidi yi-co. Bə-zhɔ-zhe, cili à yi-co wə́, sə́ zwẽ à lwə̌l mó ! Bə̀ nyǐ à wɔ́ nə̀mɔ̀ zúzúnú cə́bal. ²Yìlì à myə̌l ré, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à zhí ! À Yi, vwǎrh ǹ tùntùnnə mó ń zhí mú mú !³Cǐnnə ! dǔr à nɔ̀nɔ̀, bə̀ à n’â búbwéé à ce mó dɛ̃ gakó. ⁴Cǐnnə, pə wu-nyɔ̃̀ ǹ tùntùnnə mó ne, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ yó w à n’â nyǐ ní.⁵Cǐnnə, ǹmyɛ́ càn, ǹ nə́ ǹ pɛ sǔbri, ǹ sónó w já dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ mó mó. ⁶Bə-zhɔ-zhe, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili à yi-co wə́, sə́ cili à lwə̌l mó cɛ̀nɛ̀ ! ⁷À gə ŋwɛ́nɛ́ zwini wẽ́ dɛ̃, wɔ́ ǹmyɛ́ à n’â byẽ̀, sə ǹ nə́ ǹ zwẽ à lwə̌l mó.⁸Cǐnnə, Yi dõ tɛ̀nɛ́ yə né wẽ́ rə̀ m’a nyɛrhɛ ǹmyɛ́ yé, kaka myɛ tɛ̀nɛ́ rə̀ m’a nyɛrhɛ ǹmyɛ́ tumə né yé. ⁹Cǐnnə, tənèsé ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó m’a bà, sə wùlì ǹ yé né, sə zǔl ǹ yil ré.¹⁰Bə̀ ǹ wɔ́ Yi nánfɔ̀lɔ̀, ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ; ǹmyɛ́ dúdú ǹ wɔ́ Yi. ¹¹Ǎ Bə-zhɔ-zhe, cèrhè ne a tó ǹ sɔ́msɛ́ ! a vò ǹ zhə̀n rɛ́ wẽ́. Pə nɛ wu kɔ̀bɔ́ ò m’a nyɛ̀ ǹ yil ré. ¹²Eta, Bə-zhɔ-zhe à Yi, à m’a zǔl ǹ yil ré ǹdə́ à wu gakó ! A zǔl ǹ yil ré byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.¹³Bə̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w já dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ nɛ, ce ǹ vwǎrh nɛ cu gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w wẽ́. ¹⁴Ǎ Yi ! cìn-byilu cìnə́ zɛ̃̀ bə̀ n’ê bwí ǹdə́ nɛ, nyǐ jàn cìnə́ zɛ̃̀ bə̀ n’ê yǎl bə vùr à myə̌l ; bə̀ t’â bùl ǹmyɛ́ yò bə̀ wẽ́ yé.¹⁵Sə ǹmyɛ́, Cǐnnə, ǹ wɔ́ Yi, kúrhí sanna ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ dǔr cə́bal, ǹ lyim t’â zɛ̃̀ làlà yé, ǹ zhe wu-bɔ̀nɔ̀, ǹ zhe zhə̀nà ; ¹⁶Pyìrhí ǹ yé ń nyǐ ni, sə́ dùr à nɔ̀nɔ̀, pə jàn ǹ tùntùnnə mó ne, sə vwǎrh kɛ̃ mɔ́ ń wɔ́ ǹ tùntùnnə mó mó byǐ mú ! ¹⁷Wɛ̀rhɛ́ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ nyɔrhɔ kɔn ń byili à yilə ! mùnì à zwə̀ bé yírhə́ nə wa, bə̀ wun zhizhiri ! Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à kúrhí sanna, ǹ nə́ ǹ zal à wu ni.

Chapter 87

¹Kore byǎ bɛ́ nwə̃́ə̃́. Nwə̃́ə̃́. È nún Yi pyàr rɛ́ shò shò-kwã. ²Bə-zhɔ-zhe só Sənyɔ̃ bwə̀ə̀lé du Zhakɔbɛ cɛmɛ nɛ́ gakó. ³Yi cɔ ! bə̀ zɔ̀m còrhó wẽ̀ ǹ yilə !⁴À n’â bwə̀l Ezhipti ǹdə́ Bəbyəlɔɔnɛ nɛ yò à byili, tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ yě à pár mɔ́ cəcəl wə ; È wɔ́ Fələsətɛ̃bá ǹdə́ Tiiribá ǹdə́ Ecopyibá :⁵Wɔ́ Səyɔ̃ nɛ́ bə̀ lùl se né. Wɔ́ Səyɔ̃ nɛ́ bə̀ zɔ̀m nɛ́ bə wɔ̀ : Sə̀ gakó wɔ́ Səyɔ̃ nɛ́ bə̀ lùl se né, sə wɔ́ Dɛ̃̌Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ ń ce Səyɔ̃ zhǐ ò kùr jàà y w kẽkẽ. ⁶Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń nə́ ń gàl dwə́ né lyì bí n kɛ̃ bə̀ yilə né : Wɔ́ gàà mɔ́ bə̀ lùl be né.⁷Byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nún bə̀ sɛ mɔ́ n’ê búbwéé bə zhe : À nə̀-bùlsí gakó ŋwɛ́nɛ́ ǹ sono.

Chapter 88

¹Nwə̃́ə̃́. Kore byǎ bɛ́ nwə̃́ə̃́. Nwíísí yé né cə́bal mɔ́. Nwə̃́ə̃́ bə̀ zɔ wíí bə m’e nún. Nwə̃́ə̃́ Eləmã ǹdə́ Ezərashiti nún. ²Bə-zhɔ-zhe, à vwǎrh mɔ́ Yi rí ! À n’â búbwéé ǹ yé né cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ ga, à ce mó.³Mùnì ga sə à yi-co w vò o yí ǹ sono dɛ̃̌ Arəzana wa ! Cili à cǐl ré à n’â kúrh à wɔ́wɔ́lɛ́ mɔ́ cɛ̀nɛ̀ ! ⁴Bə̀ nyǐ à sú ǹdə́ címsi dúdú, à zhǐ cu nyí ni.⁵À tó lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù mú ni à la lú-bɔ̀l wa, à nyɛ̌ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń jàn rɛ́ k’ê tɛ̀nɛ́ mɔ́ ta. ⁶Bə̀ cĩ́ ni cùù ri wẽ́, ǹdə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ gu bə̀ pyě lú-bɔ̀ w ta, ǹdə byɛ̀bɛ́ ǹ kə́ ǹ tá ǹ lyǐrh bə̀ yò mó ta. Byɛ̀bɛ́ ǹ kə́ ǹ tá ǹ nyǐ bə̀ yò mó.⁷Ǹ kwè ne ń dol gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú wə, cə-bṹ wə, gwáárɛ nánlyilyǔm ri wẽ́.⁸Ǹ lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w zhǐ à yó wə, Ǹ lyim rí zɛ̃̀ à yó w ǹdə zho ò n’ô dom nɛ̃̌ ta.⁹Ǹ jì à dɔwabá bə dùr à nyí ni bə vò yé né gaga, ǹ ce a jǐrh pɔrha kɔn bə̀ yilə ; À ŋwɛ́nɛ́ jù w bə pyi à nyí ni, à k’â wàr à dwi yé. ¹⁰À yírhə́ né n’ê kwɛ̃́ myǐn à lyààrɛ́ wẽ́ ; Bə-zhɔ-zhe ! à n’â byẽ̀ mó dɛ̃ gakó, À zhẽ̌ à jɛ̀rh a ce ǹmyɛ́ nɛ. !¹¹È nə wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù mú ni ǹ nə́ ǹ màmyaarhɛ́ ǹ byili nà ? Nà cùùri wɔ̌ rə̀ zɛ̃̌ rə̀ zhì dɛ̃̌ rə̀ zǔl mó nà ? ¹²Lò nə mà n zhì lú-bɔ̀l w n zɔ̀m ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w yò, n zɔ̀m ǹ zhə̀n rɛ́ yò gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w w nà ?¹³lò mà n zhì cə-byṹ wẽ́ n lwar màmyaarhɛ́ párá ? n zhì cɛ y kɛ̀bɛ́ lò kə́ ń wàr ń lyǐrh yò è wẽ́ mó wẽ́, n lwar ǹ màmyaarhɛ́ párá ? ¹⁴Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! À n’â byẽ̀ mó bə̀ ǹ bə̀ ń sɛ̃ à kúrhí, nyǐ nəkɔkɔ́lɛ́ gakó à n’â zɔ̀m à ce mó à yi-co w wẽ́.¹⁵Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ cìrh ne ǹ ce kwã nɛ́ ǹ nyí ni ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ shèè ǹ cìn à yé né ? ¹⁶À wɔ́ zúzúnú cə́bal, à zhǐ cu nyí ni à bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga, Ǹ wu-zɛ̃̀ɛ̃́sɛ zhe ne, à wu w n’ô zhizhiri dɛ̃̌.¹⁷Ǹ lyimə né zɛ̃̀ à yó, à yò n’ô cɔ̀ ǹ lyimə né nə̀ zɛ̃̀ à yò mó yilə. ¹⁸Ǹ Lyimə né kə́kɛ́lɛ́ nɛ dɛ̃ gakó nə ce dwã w ǹdə nɛ̃̌ ta, nə̀ j’a mú dwã nɛ nə mɔ́lɔ́ nɛ twər rə̀dù sá.

Chapter 89

¹Ezərəshiti lyì bal Etanɛ nwə̃́ə̃́. ²Àmyɛ́ m’a nún twéé twéé a pə Bə-zhɔ-zhe ne ń wu-bɔ̀nɔ̀ w yilə ; à m’a púr à nyí à bwə̀l byinə byinə gakó a byili bə̀ ǹ wɔ́ zhə̀n cə́bal.³À zɔ̀m a wɔ̀ : Bə̀ nyǐ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w nə̀-kùr-jì y cĩ́ è zhǐ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə ; Ǹ cĩ́ ǹ zhə̀n rɛ́ kùr rí tɛ̃́ dɛ̃̌ Arəzana wa. ⁴À zɔ dɔbrɛ ǹdə́ à lò mó à cír mó ; Nyǐ à bwəl nyí ǹdə́ à tùntùnnə Dəvyidi a wɔ̀ :⁵À m’a ce ǹ dwí rí j’a zhì kẽkẽ twéé twéé gakó, A cĩ́ ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã̌ y nɛ́, e j’â zhǐ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. ⁶Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! Dɛ̃̌ yə né n’ê zǔl mó ǹ tũ̀-fwààlɛ́ yilə, Sə byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí mú mú n’ê zǔl mó bə̀ dwã gùlú w wẽ́.⁷Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n nyɛrhɛ mɔ́ dɛ̃̌ yə né wə ? Wɔ́ mɔ̌ lò ń ŋwɛ́nɛ́ Yi byǎ bɛ́ cəcəl w ń mà n nyɛrhɛ ǹmyɛ́ ? ⁸Yi ywẽ ré zhe lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí mú mú bə̀ dwã-gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w wa. Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě bə kə́kɛ́lɛ́ rɛ mɔ́, rə̀ jàn rɛ́ tumə né n’ê jàr bɛ, ce bə̀ gakó n’ê kəkə rə̀ yé né.⁹Bə-zhɔ-zhe, jàn cìnə́ bé yó-cə́bal Yi ! Wɔ́ mɔ̌ lò ń zhe jàn ń nyɛrhɛ ǹmyɛ́ ? Ǹ zhə̀n rɛ́ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ rə̀ n’ê jə́jɛ̀mɛ́. ¹⁰Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cìn-byilu mú ǹ ce ǹ gə́ só mə̀gã̌, ò nɛ̃̌ mɔ́ gə tú mə̀ zɛ̃̀ mə̀ n’ê fùù yi ní ; ǹ y’ǎ ce mə zhì shɛ́ɛ́.¹¹Ǹ nɔ̀m Ezhipti tɛ̃́ ń bɔbɔlɛ ǹdə cùù ta, ǹ zɔ ǹ jɛ̃̀ y jàn ǹ jì ǹ zwə̀ bé bə̀ dùr bə làà tɛ̃́. ¹²Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cǐ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ yá, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ lũ w ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó.¹³Ǹmyɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ lũ jə̀-jĩ́ ǹdə́ ò jə̀-gwã̀ y ga ; wɔ́ ǹmyɛ́ yil ré wẽ́ Tabɔrɛ ǹdə́ Erəmɔ̃ ga n’ê fùù ní. ¹⁴Ǹ vɔ̃̀ w zhe búlə́ jàn, ǹ jɛ̃̀ y zhe jàn, ǹ jə̀-jĩ́ y zhẽ̌ dɛ̃̌.¹⁵Ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gã̌ kùr rí cĩ́ ǹ cángá y ǹdə́ ǹ zhə̀n rɛ́ tumə né yó. Wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ zhə̀n ŋwɛ́nɛ́ ǹ yé né. ¹⁶Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ yě pɔ́lá y cəl ré párá mɔ́ ; Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! wɔ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê zhə̀l ǹ pwẽ̀ ré wẽ́ ǹ yé né mó rə̀ zhe wu-nyɔ̃̀ wá.¹⁷Rə̀ n’ê fùù twéé twéé ǹ yil ré yilə, rə̀ m’ê pɛ còrhó rə̀ cìn ni ǹ cángá tumə né yilə. ¹⁸Bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ zùwə́ è wɔ́ rə̀ jàn rɛ́ ; Wɔ́ ǹ sónó ǹdə́ nə́ba mɔ́ ò n’ô zhẽ̌ nə́ yó dɛ̃̌ ò byili nə́ jàn rɛ́.¹⁹Bə̀ wɔ́ Bə-zhɔzhe ń wɔ́ nə́ ku ò n’ô cə̀r nə́ yé né búlə́ jàà wa, wɔ́ Esərayɛl Yi rí rə̀ wɔ́ nə́ pyɔ̌ mɔ́. ²⁰Ǹ zɛ̃̀ ń tó dàrhà dɛnnɛ ń zɔ̀m ǹdə́ byì-swěnə mó ń wɔ̀ : À sɛ̃ kã̀dɔ kúrhí ní, à zhẽ̌ ébɔ́-dǎl yó dɛ̃̌ dwí rí cəcəl wə ; ²¹À nɔ́ Dəvyidi, à tùntùnnə mó, a cír mo a ló à nwə̃̌ y ń yó. ²²À jɛ̃̀ m’a kwɛ̃́ mɔ, sə jɛ̃̀ y m’a pɔ̃ wu-jɔ̀. ²³Zù-bal mɔ́ tá ń la mɔ́ jǎr yé, lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y t’â la mɔ́ nɔ̀nɔ̀ gaga yé ;²⁴À m’a nɔ̀ ń zwə̀ bé tɛ̃́ a bɔbɔlɛ, à mà byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê jí zùùri ǹdə́ mɔ mɔ́. ²⁵À zhə̀n rɛ́ ǹdə́ à wu-bɔ̀nɔ̀ m’a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ, sə ń jàn rɛ́ m’a du à yil ré jàn yilə. ²⁶À m’a ce ń jɛ̃̀ y zhì nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó, sə ń jə̀jĩ́ y zhì bwǐsí yó.²⁷Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n byẽ̀ ne n wɔ̀ : Ǹ wɔ́ à da ! à Yi rí, à vwǎrh mɔ́ pyɔ̀ nə̀kulu wə́ ! ²⁸Sə àmyɛ́ m’a ce n yə̀ à byìyə́ə́, ń yil ré dwene pyǎ bɛ́ cɛ yó mó gakó. ²⁹À m’a zə à wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ mɔ́ twéé twéé gakó, sə à dɔbrɛ m’a yə̀ zhə̀n kɔn ǹdə́ mɔ́ ;³⁰À m’a ce ń nɛ̀mɛ́ j’â ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə, ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã̌ y yə̀ ǹdə dɛ̃̌ yə né dwã nɛ́ ta. ³¹Sə ǹ byǎ bɛ́ gə tú bə̀ yẽ̌ à nyə́ né ne, bə̀ cẽ bə̀ t’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə à sɔ́msɛ́ à byili mú, ³²bə̀ gə tú bə̀ dó à nyə́ né ne, bə̀ t’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə à sɔ́msɛ́ gə́ n’ê byili ní,³³Zhə̀nà, à m’a pə bɛ còrhò-tum ǹdə́ də̀dɔ̀lɔ̀ bə̀ dóó w yilə, a zə mààrɛ a m’a pə bɛ còrhò-tum bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ yilə ; ³⁴Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à t’â la à wu-bɔ̀nɔ̀ w vǔr a yẽ̌ be gaga yé, à t’â la à zhə̀n rɛ́ myìnù yé,³⁵à t’â à dɔbrɛ́ cɔ̌ yé, à t’â la zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ du à nyú w mú lyə́r yé. ³⁶Dɛ̃ rə̀dù, à cìcì mú bwəl nyí a wɔ̀ : Àmyɛ́ m’a gõ̀ kɔma a pə Dəvyidi ni ? ³⁷Ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ m’a yə̀ nɛ́ twéé twéé ; ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y m’a zhì à yé né ǹdə nə̀nyɛ́nɛ́ ta ;³⁸è m’a yə̀ ǹdə cànà ta, e dɛnɛ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. Bə̀ zhə̀n-cínnə mó ǹ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arəzana mɔ́ wɔ́ zhə̀n cə́bal. ³⁹Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ǹ cìrh mɔ̀bɔ́ ǹ cír ń ló ǹ nwə̃̌ y ń yó mó ń ce kwã nɛ́ ! ǹ lyim rí zɛ̃̀ ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ǹ cír mó. ⁴⁰Ǹ pɔ cìzhìl dɔbrɛ́ ǹ zɔ ǹdə́ ǹ tùntùnnə mó ne ; ǹ co jìmdi ǹ pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w ni.⁴¹Ǹ wǔr ń byílsí gakó, ǹ ce jàn rɛ́ jààsɛ́ jǐrh jì-bwə̀r. ⁴²lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê sɔ́má y bə̀ lyɛ̃ mɔ́, zɛ̃̀ bə pwà ń wẽ́ ré bə yẽ̌ mo ; n jǐrh cìzhìl kɔn ń jě-dwã bɛ́ sono. ⁴³Ǹ zhẽ̌ ń zwə̀ bé jə̀jĩ́ y dɛ̃̌, ń ce ń zwə̀ bé gakó fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ;⁴⁴ń pɔ́ ń búlə́ shù w ò yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ o kà yé, ǹ yə̀ mɔ sɛ̃ búlə́ né wẽ́ yé. ⁴⁵Ǹ ce ń jə́jɔ̀mɔ́ mɔ́ jé, ǹ byerh ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã̌ ń jí tɛ̃́ ;⁴⁶ń bɔ̀ ń bə̀sɔ́nɛ́ yi dwã nɛ́, n zə cìzhìl ń pú mú. ⁴⁷Bə-zhɔ-zhe ! Ǹ m’ǎ shèè ǹ cìn gaga kɔn la m’e yí dǒ dɛ̃ ? sə ǹ lyim rí myɛ m’a kwɛ̃́ ǹdə myìn-zhù ta kɔn la m’e yí dǒ dɛ̃ ? ⁴⁸Bə-zhɔ-zhe ! lyǐrh bə̀ nyǐ à byinə né bə já cɛ yó yé, sə wɔ́ nánfò yil ǹ wɛ̀rhɛ́ numbyínsí gakó ń cĩ́ cɛ yó nà ?⁴⁹Lò nə ŋwɛ́nɛ́ ń wɔ̌ ń mà n yə̀ cɛ yó n cẽ cú ? Sə rə̀-ná-cí mə n ŋwɛ̀nɛ́ n zwẽ ne cu mú jɔ̃̀ wa ? ⁵⁰Ǎ Cǐnnə ! wɔ́ yẽ̀ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ nányóó zhə̀l né, kɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ bwəl ò nyí Dəvyidi ni ǹ zhə̀n rɛ́ wẽ́ mó tó né ? ⁵¹Cǐnnə ! lyǐrh cìzhìl ré ǹ tùntùnnə bé nɔ mɔ́ yò, Sə́ lyǐrh dwí tɛ̀bɛ́ nánzhəzhɔ̌ w gakó à n’â nyǐ rə̀ wɔ́ yò à yil mó yò ;⁵²Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! Lyǐrh tùùrhí ǹ zwə̀ bé tùrh mó mó yò, tùùrhí tɛ̀bɛ́ bə̀ tó mɔ̀bɔ̀ ǹ cír mó kùr bə tùrh mó yò wə́.

Chapter 90

¹Yi bal, Muyiisi yi-co. Bə-zhɔ-zhe ! ǹ yà ǹ yàl nə́myɛ̌ shòò jàà, byinə byinə gakó. ²Pyàr la m’e yə̀ nɛ́ mɔ́, Sə ǹ la ń mə́ ń wɛ̀rhɛ́ lũ w mú, ǹ jà ǹ wɔ́ Yi byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.³Ǹ nə́ ǹ ce numbyínsi ká sə vò cə-shó w wə, Ń zɛ̃̀ n wɔ̀ : Numbyínsi, ká-na a kwɛ̃̀ á vò cə-shó w wə ! ⁴Bə̀ è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yírh wə, byinə mɔ̀rhɔ̀ nyɛ̌ ǹdə də̀là nɛ ta, Ǹdə́ rə̀ gə tú rə̀ lyɛ̃ rə̀ k’ê tɛ̀nɛ́. Nə̀ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ cəcɛ̃ e m’e yí cə-lár ta.⁵Ǹ nə́ n zal rɛ rə̀ lyɛ̃ ǹdə dàrhà ta ; Zhə̀nà, nəkɔkɔ́lɛ́ n’ê lyɛ̃ ǹdə wɔ́ gɔ ta : ⁶Ò n’ô ce pùnə́ nəkɔkɔ́lɛ́, o lyɛ̃, bə̀ kwar w də̀dɛ̀nɛ́, o zɛ̃̀ o kù. 7 Ǹ lyim rí n’ê kwɛ̃́ nə́ba myǐn, ǹ lyim nánfɔ̀lɔ̀ n’ô ce nə́ kəkə.⁷Ǹ lyim rí n’ê kwɛ̃́ nə́ba myǐn, ǹ lyim nánfɔ̀lɔ̀ n’ô ce nə́ kəkə. ⁸Ǹ nə́ ǹ ce lwɛlɛ bə̀ ǹ yé né, ń ce nə́ dwə́ə́ ré rə̀ shèè mó du ǹ pwẽ̀ wə.⁹Ǹ lyim rí n’ê ce nə́ dwã nɛ́ jé ; nə́ zɛ̃̀ nə́ n’é nyǐ nə́ byinə né nə̀ la tɛ̃́ tɛ̃́ shɛ́ɛ́ ǹdə sə́sɔ́mɔ́ ta. ¹⁰Nə́ dwã nɛ́ cɛ yó mó n’ê yàl byinə shə́-shàlpyɛ̀, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ kú w nyɛ̌ nánkùlù mú n’ê wɛ̀rhɛ́ byinə shə́-lyɛlɛ ; sə tɛ̀bɛ́ numbyísí n’ê nɛ mɔ́ wɔ́ nɔ̀nɔ̀ ǹdə́ zúzúnú dúdú, sə̀ yi rí n’ê lyɛ̃ là là, nə́ zɛ̃̀ nə́ vò dɛ̃̌.¹¹Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n lwar ǹ lyim rí jàn rɛ́ párá, sə n nyɛ̀ ǹ lyim rí ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́ ? ¹²Cèrhè nə́ba, mùnì ga nə́ lwar nə́ dwã nɛ́ gál cɛ̀nɛ̀, mùnì ga nə́ zwẽ ǹ surhə né nə́ cĩ́ nə́ wẽ́. ¹³Bə-zhɔ-zhe, ká pyìrhí ǹ yé ń zǎ nə́ba ! Ǹ mà ń dɛnɛ ǹdə́ tú kɔn m’e yí dǒ dɛ̃ ? Dǔr ǹ tùntùnnə bé nɔ̀nɔ̀ !¹⁴Pə nə́ba ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ o sú nə́ wun ní, Eta, nə́ m’ǎ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ twéé twéé nə̀ dwã nɛ́ cɛ yó mó gakó wẽ́. ¹⁵Nə́ zwə̀ bé lwəl nə́ yó né tɛ̃́, nə́ nɔ zúzúnú byinə nánzhəzhɔ̌ ; Rə̀myɛ́ ce zɛ̃̀ ń kə́ pə nə́myɛ nɛ dwã nánzhəzhɔ̌ nə́ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. ¹⁶Byili ǹ tũ̀-fwààlɛ́ ǹ tùntùnnə bé ne, sə ǹ zùwə́ y yə̀ nɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ !¹⁷Nə́ Yi, Bə-zhɔ-zhe mó sónó w yál nɛ́ ǹdə́ nə́ba ! Ce nə́ jɛ̃̀ tumə né zwẽ nyí, Zhə̀nà, ce nə́ jɛ̃̀ tumə né zwẽ nyí !

Chapter 91

¹Lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ sono mó, rə̀-ná-cí nə́ ń shǐrh Dɛ̃̌Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ ywə́l mó wẽ́. ²À wò Bə-zhɔ-zhe ne : Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à shòò jàà ǹdə́ à jàn jàà yá, à Yi rí tɛ̀bɛ́ à zhí rí mú !³Bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n’ê vwǎrh mɔ́ kúmí zɔlɔ́ w ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ è zwini rí è m’ê twí mú wẽ́. ⁴Ń mà n zə ń vɔ̀mɛ̀ nɛ́ ǹ pyìlì mú ǹdə cóló gə́ y’a wɛ̀rhɛ́ ò byǎ nɛ́, wɔ́ ńmyɛ̌ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ kùr w ǹ mà ń nə shòò jàà nɛ́ ; Ń zhə̀n rɛ́ wɔ́ búlə́ ku ò n’ô cə̀r lò yé né búlə́ jàà wa, rə̀ wɔ́ búlə́ wẽ̀.⁵Ce ǹ tá ǹ la wu-zɛ̃̀ɛ̃́ wẽ̀ ywẽ dǔr cəcɛ̃ nɛ yé, ǹ tá ǹ la cama tɔ ywẽ dǔr nə́nyɛ́nɛ́ myɛ nɛ yé. ⁶Ǹ tá ǹ la cím-bəlwɛ̀lɛ́ y è ŋwɛ́nɛ́ cə-byṹ wẽ́ è n’ê zhə̀l mó myɛ ywẽ dǔr yé, címí gə du nə̀nyɛ́nɛ́ sǎmpɛ̀rɛ́, e làà tɛ̃́ è n’ê gwi lyì myɛ, ǹ tá ǹ la è ywẽ dǔr yé. ⁷Bá lyì mɔ̀rhɔ̀ gə tu ǹ jə̀gwã̀ nɛ, mɔ̀ɔ̀rhɛ shí tu ǹ jə̀jĩ́ ni myɛ, kaka də́-byǐ t’â la mɔ́ dwə̌rh yé ;⁸Wɔ́ ǹ yírhə́ dúdú ǹ mà ǹ mə́ ǹ nyǐ, sə ǹ mà ń nə lyì-bəlwǎlsɛ́ còrhò-tum rí tɛ̀bɛ́ rə̀ la sɛ yú mú. ⁹Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à shòò jàà. Ǹ zhe shìrhə́, ǹdə́ ǹ gə zɔ Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ n yə̀ ǹ shìrhə́ jàà ;¹⁰Eta, zwini də́-byǐ t’â la mɔ́ zal yé, címí də́-byǐ t’â la ǹ kòrhó nyí ni bwəlse yé. ¹¹Bə̀ Bə-zhɔ-zhe mà n pə nyí ń màlɛ́kabá nɛ́ bə̀ yìlì ǹ sɔ́msɛ́ gakó ne ;¹²Bə̀ m’a kwè mó bə zə bə̀ jɛ̀rh wa, ǹ nà t’â la nə́kulu ni mǎ yé. ¹³Ǹ mà ń vò bɔrɔ w ǹdə́ kùwə̀ y yó, ń nɔ̀ bɔrɔ w byǐ y w dɔm mɔ́ nánjə́gɔ́rɔ́ w tɛ̃́.¹⁴Wɔ́ ń gə só né mó yilə, à m’a vwǎrh mɔ ; à yìlì mu, bə̀ ń yě à yil ré párá. ¹⁵Ń mà n byẽ̀ ne, sə à m’a shɛ̀ mɔ ; à m’a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ zúzúnú wẽ́, a vwǎrh mɔ́, a zhẽ̌ ń yil ré dɛ̃̌ a pɔ̃ còrhó. ¹⁶À m’a ce n wɛ̀rhɛ́ dwã nánzhəzhɔ̌ n sú cɛ yó, sə à m’a ce ń yírhə́ nə à vwǎrh mɔ́.

Chapter 92

¹Nwə̃́ə̃́. Shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ nwə̃́ə̃́. ²Kɔn càn sə bə zǔl Bə-zhɔ-zhe, sə bə nún bə cèrhé ń yil ré, Dɛ̃̌Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ ! ³Nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ sə bə bwə̀l ń wu-bɔ̀nɔ̀ bə byili, cəcɛ̃ nɛ, sə bə bwə̀l ń zhə̀n ré bə yili,⁴bə dú dàkɔ̀nɔ́ ò nyínsi shíyə́, ǹdə́ bɔ̀rɔ́ ǹdə́ zɔ̃̀ bə m’e byili ri. ⁵Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! ǹ ce à n’â fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹ tumə né yilə ! à n’â nún ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹ jɛ̃̀ tumə né yilə.⁶Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! ǹ tumə né wɔ́ tũ̀-fwààlɛ, ǹ bùlə̀ né lyim ! ⁷Ce numbyíní kɛ̀bɛ́ è bə surhə zhe yə̀l kaka nə̀ wẽ́ yé, kòkò tá ò zal nɛ ò yàl kɔn yé.⁸Bá ǹdə́ lyì-bəlwǎlsɛ́ gə n’ê byìl ǹdə gɔ ta myɛ, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ gə n’ê pùr pùnə́ ǹdə gɔ ta myɛ, wɔ́ bə̀ yò zhìlù jàà w bə̀ j’a la nɛ́ gaga yilə. ⁹Sə ǹmyɛ́, Bə-zhɔ̌-zhe ! ǹ wɔ́ Dɛ̃̌Dɛ̃̌ cə́bal, byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.¹⁰Bə-zhɔ-zhe, nyǐ ǹ zwə̀ bé mawé ! Nyǐ ǹ zwə̀ bé n’ê jé tɛ̃́ ; byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ dùr bə làà dɛ̃̌. ¹¹Ǹ zɛ̃̀ ń pɛ̃ jàn ǹdə gɔ-nɔ̃ ta ; ǹ ló nwə̃̌ è lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ à yó.¹²Ce à yírhə́ zɛ̃̀ nə̀ só à zwə̀ bé nyǔ, à zhã̌ nyɛ̌ à zwə̀ námməlwǎlsɛ́ zɔ̀mà nɛ́, ywẽ bə nɛ zhe yé. ¹³Wu-cángá cìnə́ n’ê púrh ǹdə́ kwã̌ ta, bə̀ n’ê byìl bə̀ zhə̀l dɛ̃̌ ǹdə Lyəbã sədɛ́ɛ́rəbá ta.¹⁴Bə̀ zhele be Bə-zhɔ-zhe kɛ̀lɛ́ y wa, bə̀ n’ê byìl nə́ Yi rí jì y kɔ̀nɔ́ w wa ; ¹⁵Bə̀ gə cɛ myɛ, ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə gwẽ̌ cə̀ə̀le bə̀ n’ê ce byǎ, bə̀ gwẽ̌ sú ǹdə́ malma dúdú ò zhǐ nánlyɔ̀,

Chapter 93

¹Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń nə́ nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, ń zù pyɛ̀lɛ̀ zùwə́ kàməzwǐ, ń lyẽ bɛlɛ, ń lyẽ jàn bɛlɛ. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce lũ zhǐ kẽkẽ, ò t’â zhízhǐ yé. ²Kùr ju yi ní ga, ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gã̌ y cĩ́ è zhǐ ; Ǹ ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.³Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! Nyǐ bwǐsí nàná bɛ́ n’ê zɛ̃̀ bə̀ zhə̀l dɛ̃̌, bwǐsí nàná bɛ́ n’ê zɛ̃̀ bə̀ zhə̀l dɛ̃̌ bə̀ ce dweme, bwǐsí n’ê nàná bɛ́ n’ê zɛ̃̀ bə̀ zhə̀l dɛ̃̌ bə ce sɔ̀. ⁴Sə nyǐ Bə-zhɔ-zhe jàn rɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w mú, du bwǐsí nàná bɛ́ sɔ̀ w nánfɔ̀lɔ̀ w jàn rɛ́, ǹdə́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ jàn rɛ́ mə̀ y’a zɛ̃̀ mə̀ n’ê fùù mú.⁵Ǹ nyə́ né ǹ kwè mó gakó púlə́ púlə́ wɔ́ zhə̀nà ; Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! pwɛ̃́pwɛ̃́ mɔ́ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ ǹ jì yə́, byinə byinə né gakó yilə.

Chapter 94

¹Bə-zhɔ-zhe ! ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ kúrhí ni sãɔ̃ Yi rí, kúrhí sanna Yi, zɛ̃̀ ń bà ! ²Lũ w bùrsi cə́bal, Zɛ̃̀ dɛ̃̌, pə còrhò-tum cìn-byilu cìnə́ bé ne, kɔn mɛrhɛ ǹdə bə̀ gə́ twĩ̀ ní !³Bə-zhɔ-zhe, lyì-bəmwǎlsɛ́ wɔ́ twər màngala, wɔ́ twər màngal lyì-bəlwǎlsɛ́ nə mà sə j’â n’ê jí bɛlɛ ? ⁴Sə̀ n’ê zɔ̀m zɔ̀mà, sə̀ n’ê zɔ̀m jàn zɔ̀mà, sə̀myɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê twĩ̀ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ gakó mó n’ê cèrhé sə̀ cìnə̀.⁵Bə-zhɔ-zhe, sə̀ n’ê nɔ̀m ǹ dwí rí tɛ̃́ sə bɔbɔlɛ, sə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ ǹ cəl kɔn rɛ́ ǹdə vwàmá ta ; ⁶sə̀ n’ê gwi ejə̀nə̀ bé ǹdə́ zhələ bé, sə̀ n’ê zal bə̀tǎlsɛ́ sə̀ gwi. ⁷Sə zɛ̃̀ sə zhe : Bə-zhɔ-zhe tá ń nyǐ yé, Zhakɔbɛ Yi rí t’â nyǐ gàà mɔ́ yé !⁸Ámyɛ̌ numbyín-èkwə̀r ré, dɛ̃̌-na á cìnə̀ ! Bə surhə zhe cìnə́, wɔ́ dǒ yi ní á la surhə zal ? ⁹Lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ zhɛ̃̌ rɛ́ mɔ́, zhã̌ nɛ́ t’â cili nà ? Lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ yírhə́ né mó, yírhə́ né nə bə nɛ́ nɛ nà ?¹⁰Lò mó mɔ́bɔ́ ń nə́ ń ji tənèsé búlə́ mó, nə wàr còrhò-tum ń la pɔ nà ? ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń nə́ pɛ surhə numbyíní ni mú ! ¹¹Bə-zhɔ-zhe yě numbyíní bùlə̀ né, ń yě bə̀ nə̀ wɔ́ kɔn nánfò.¹²Bə-zhɔ-zhe, wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ ji mu búlə́ mó ! Mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ cèrhè mo ǹ nyə́ né wẽ́ mó, ¹³mùnì n zə ń cìn dɛ̃ tɛ̀bɛ́ zúzúnú gə tú ò zhe mo mó wẽ́, kɔn m’e yí gɔ́rɔ́ kù lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y yilə !¹⁴Bə̀ Bə-zhɔ-zhe tá ń yẽ̌ ń dwí rí ni yé, ń tá ń dwĩ̀ ń cəl kɔn rɛ́ nɛ tɛ̃́ yé ; ¹⁵Bə̀ bùrsi kɔ́ mɔ́ m’a tó dwã ǹdə cángá tumə né ta, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wun ní wɔ́ cángá mɔ́ m’a lwar bə̀ rə̀ wɔ́ zhə̀nà. Wɔ́ mɔ̌ lò ń ŋwɛ́nɛ́ ń mà n zɛ̃̀ n bú ǹdə́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y n pɛ̃ ? ¹⁶Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n sɛ̃ nɛ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ yé né ?¹⁷Bə-zhɔ-zhe gə yà ń yə̀ nɛ sɛ̃, à gə y’à lyɛ̃ làlà a vò a wɔ jàà y kɛ̀bɛ́ lò tá ń zɔ̀m è wẽ́ mó wə. ¹⁸À gə y’à j’â n’â wə̀l bə̀ à m’à nà y mɔ́ ! rə̀myɛ́ yi ní ga ǹdə́ ǹ sónó kwɛ̃́ nɛ. ¹⁹Bùlə̀ nánzəzhɔ̌ gə tú nə̀ nɔ dwã à wẽ́ nə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ, ǹ cícú mú n’ê pɛ nɛ wu-nyɔ̃̀.²⁰Lyì-bəlwǎlsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê pyà lwɛlɛ rɛ́ ǹ nyə́ né bə̀ shɛ̀ rə̀ yò mó, nə wɔ̌ sə̀ m’a ce ń jòm sə̀ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã y yó ? ²¹Sə̀ n’ê jòm dwã gùlú sə̀ la m’e bú ǹdə́ wu-cángá cə́bal mɔ́, sə pə dóó lò mó mɔ̀bɔ́ ń bə dóó zhe mó ne.²²Sə Bə-zhɔ-zhe wɔ́ à shìrhə́ jàà, à Yi rí wɔ́ à pàtá nə́kulu, à n’â shèè né. ²³Ń mà n ce bə̀ lwɛlɛ rɛ́ k’a jòm bə̀ yó, n ce bə jé tɛ̃́ bə̀ lwɛlɛ tumə né yilə ; wɔ́ Bə-zhɔzhe, nə́ Yi rí rə̀ m’a ce bə jé tɛ̃́.

Chapter 95

¹Bà-nà nə́ nún nə́ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nə pə Bə-zhɔ-zhe ne ! Búbwéé-nə nə́ búbwéé ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nə́ ce nə́ vwǎrh mɔ́ pàtá nə́kulu w ni. ²Bà-nà nə zǔl nə́ m’é vò ń yé né, Ji-nə nə́ ji nwíísi ń còrhó yilə ! ³Bə̀ Bə-zhɔ-zhe wɔ́ Yi nánfɔ̀lɔ̀, ń wɔ́ pyɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ du yə né gakó.⁴Ńmyɛ̌ ń zhe cɛ y kùr rí gə́ zhə̀l rə vò rə zhí tɛ̃́ mə́gã̌ mɔ́ ń jɔ̃̀ wa, pyàr rɛ́ ywẽ né gə̀ zhə̀l nə zhí dɛ̃̌ mə̀gã̌ mɔ́ myɛ wɔ́ ńmyɛ̌ ń cǐ. ⁵Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wɔ́ ńmyɛ̌ ń cǐ, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɛ̀rhɛ́ wa ; cɛ y myɛ wɔ́ ńmyɛ̌ ń zɔ ń jɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ ya.⁶Bà-na, wúli-na nə́ wùlì tɛ̃́ nə́ nə̀dwéné yó, Bə-zhɔ-zhe, nə́ wǎrhna mɔ́ yé né ! ⁷Bə̀ ń wɔ́ nə́ Yi, nə́ zɛ̃̀ nə́ wɔ́ ń dwí ń nə́ ń kálá, nə́ wɔ́ ń vwàmá ń nə́ ń kál ń mə́ ń zhə̀lə̀, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, zà, á gə nyɛ̀ɛ̀ ń cəl ré, s’á cili !⁸Bə̀k’á kù á wun ní ǹdə kɔn gə́ yàl nɛ́ Mərəba nɛ́ ta yé, ǹdə kɔn gə́ yàl nɛ́ Masa nɛ́ dɛ̃ rɛ́ yù w gɔ-elũ èpòlò wẽ́ mó ta yé, ⁹gàà mɔ́ á dabá zhẽ̀ ne né, ǹdə́ bə j’à y’à nɔ tũ̀-fwààlɛ́ à twĩ̀ mú ga yírh wə.¹⁰À j’a nyɛ̌r dwí rí rə̀myɛ́ byinə shə́-èna, ce a zɛ̃̀ a wɔ̀ : Dwí rí rə̀myɛ́, wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wu w jé ; rə̀ yə̀l à sɔ́msɛ́ pár yé. ¹¹Rə̀myɛ́ ce, a zɛ̃̀ a bwəl nyí ǹdə́ lyim a wɔ̀ : Bə̀ t’â la à shìrhə́ y jàà w zú yé !

Chapter 96

¹Nún-nə nwə̃́ə̃́ nándwə̃̀ á pə Bə-zhɔ-zhe ne ! Àmyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó, nún-nə á pə Bə-zhɔ-zhe ne! ²Nún-nə á pə Bə-zhɔ-zhe ne, zǔl-nə ń yil ré, Bwə̌l-nə ń vwǎrh mɔ́ yò á byili dɛ̃ gakó.³Byili-nə ń zǔl mó tənèsé wẽ́, s’á byili ń tũ̀-fwààlɛ dwə́ né ne ! ⁴Bə̀ Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ ń mə̌ ǹdə́ còrhó ! bə̀ yə né gakó wẽ́ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ kɔ̀-nyɔ̀mɔ̀ du ;⁵bə̀ dwə́ né gakó yə né wɔ́ numbyínsi sə̀ mɔ nɛ ; wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ yi rí. ⁶Pwẽ̀ ǹdə́ jə́jɔ̀mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ ń yé né, zùwə́ y pwẽ̀ ré jə̀jɔ̀mɔ́ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ ń jì y wə.⁷Dwə́ kwálsɛ́ lyì, pə-nə Bə-zhɔ-zhe ne, pə-nə Bə-zhɔ-zhe ne, zùwə́ ǹdə́ còrhó ! ⁸Pə-na còrhó Bə-zhɔ-zhe ne ń yil ré yilə ! Zə-na paánsɛ á m’á b’ǎ zù ń jì y kɔ̀nɔ́ w wa !⁹Wùlì-nə Bə-zhɔ-zhe yé né ǹdə́ wẽ̀ rə̀ n’ê jə́jɛ̀mɛ́. Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó gakó ! kəkə-nə Bə-zhɔ-zhe yé né ! ¹⁰Bwə̌l-nə á byili tənèsé lyì bí ni á wɔ̀ : Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce lũ w zhǐ kẽkẽ ò t’â dom yé ; Bə-zhɔ-zhe nə́ ń kɛ́ dwə́ ne bùrsi ǹdə́ cángá.¹¹Bə̀ dɛ̃̌ yə né fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, sə cɛ y wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀, sə nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ mə́ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó myɛ zɛ̃̀ mə dom dweme, ¹²bə̀ gɔ sõ, ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ gɔ nɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ rə fùù, sə swààlɛ́ cèmé né gakó zɛ̃̀ nə búbwéé ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, ¹³Bə-zhɔ-zhe yé né, bə̀ nyǐ ń bànà, ń bàn lũ w kùrsi kɔ́, ń la lũ w bùrsi kɔ́ ǹdə́ cángá, ń la dwə́ né bùrsi kɔ́ kɔn tó ǹdə ń zhə̀n ré ta.

Chapter 97

¹Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ : Rə̀myɛ ce cɛ, zɛ̃̀ ń fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, Sə cɛmɛ nɛ́ nánzhəzhǒ w nə̀ jě nɛ̃̀ mɔ́ cəcəl w mó, zɛ̃̀ nə wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ ! ²Bə́ban ǹdə́ cə-byṹ kə́kɛ́lɛ́ mɔ, ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y kùr rí cĩ́ cángá tumə né ǹdə́ zhə̀n rɛ́ yó.³Myǐn ŋwɛ́nɛ́ ń yé né mə̀ n’ê zhə̀l mə̀ jí mə̀ kə́kɛ́lɛ́ ń zwə̀ bé gə́ ŋwɛ́nɛ́ má, ⁴Ń dwà y lyə́lyɔ̀mɔ́ n’ê yə̌r lũ wə́, cɛ y yírhə́ nə pwẽ̀ ré e zɛ̃̀ è n’ê zhízhǐ ; ⁵pyàr rɛ́ n’ê yə̌l Bə-zhɔ-zhe yé né ǹdə tù-mɔ ta, Cǐnnə mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ cɛ y gakó mó yé né.⁶Dɛ̃̌ yə né n’ê bwə̀l ń cángá tumə né nə̀ byili, dwə́ né gakó zɛ̃̀ nə̀ nə ń zùwə́ yə́. ⁷Bə̀ cìzhìl jí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê cèrhé wẽ̀ ré numbyíní mɔ rə nyɛrhɛ ǹdə yi ta mɔ́, bə̀ n’ê zə rɛ bə̀ zhẽ̌ bə̀ cìn dɛ̃̌ mɔ́. Yə né gakó m’a wùlì Bə-zhɔ-zhe yé né. ⁸Səyɔ̃ nyɛ̀ɛ̀ rɛ, n zɛ̃̀ n fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, Zhidə bə̀kwá bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ wu-nyɔ̃̀ wẽ́, Ǎ Bə-zhɔ-zhe, nyǐ wɔ́ bùrsi ǹ kɔ́ mɔ́ yilə.⁹Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ Dɛ̃̌Dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ cɛ y yó mó. Ǹmyɛ́ ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ dɛ̃̌ yə né gakó yó. ¹⁰Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á só Bə-zhɔ-hze mó, súl-nə lwɛlɛ rɛ́ ! Bə-zhɔ-zhe nə́ ń yìlì lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí mu mú, Ń nə́ ń vwǎrh bɛ lyì-bəlwǎlsɛ́ jɔ̃̀ wa. ¹¹Pwẽ̀ dù wu-cángá cə́bal yilə, sə wu-nyɔ̃̀ w dù wu-põ̀ cìnə́ bé yilə.¹²Wu-cángá cìnə́, fǔ-na ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ Bə-zhɔ-zhe wẽ́, s’á zǔl mo ǹd’á nwíísi ń gə́ wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ mɔ́ yilə.

Chapter 98

¹Nwə́ə́. Nún-nə nwə̃́ə̃́ nándwə̃̀ á pə Bə-zhɔ-zhe ne ! Bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ. Ń tó ń jə̀jĩ́ ǹdə́ ń vɔ̃̀ w dɛnnɛ n bə̀ n mə n sɛ̃. ²Bə-zhɔ-zhe byili ń vwǎrh mɔ́, ń zhẽ̌ ń cángá tumə né n ce dɛ̃̌ n byili tənèsé lyì bí ni bə̀ yírhə́ na. 3³Ń lyǐrh ń wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ ń zhə̀n rɛ́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y yil mó yilə, lũ w cə-yala nɛ́ gakó lyì bí nɔ nə́ Yi rí vwǎrh mɔ́. ⁴Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó gakó ! zɛ̃̀-na á búbwéé ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ á ce Bə-zhɔ-zhe ne ! Nún-na á ce dɛ̃̌ á fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ !⁵Zə-na bɔ̀rɔ́ á nún nwíísi á pə Bə-zhɔ-zhe ne ; Zə-nə zɔ̃̀ A nún nwíísi ! ⁶Nún-nə ǹdə́ pɔ́lsɛ ǹdə́ yu-pɔ́lá, búbwéé-nə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ á ce Bə-zhɔ-zhe ne !⁷Bə̀ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó ce dweme, bə̀ lũ w ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, ⁸Sə bwǐsí mà sə jɛ̀rh, sə pyàr rɛ́ gakó búbwéé ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, ⁹Bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe bàn cɛ y bùrsi kɔ́ ; ń la lũ w bùrsi kɔ́ ǹdə́ cángá, sə n kə́ dwə́ né myɛ búrsi ǹdə́ kɔn gə́ mə̌ nɛ́.

Chapter 99

¹Bə-zhɔ-zhe wɔ́ pyɔ̌ : bə̀ dwə́ né n’ê kəkə ; Ń jě ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó màlɛ́kabá yó wə́ : cɛ y n’ê zhízhǐ. ²Bə̀-zhɔ-zhe wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ Səyɔ̃ wẽ́, ń wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ dwə́ né gakó yó wə. ³Bə̀ dwə́ né gakó zǔl ǹ yil ré nánfɔ̀lɔ̀ w rə̀ mə̌ ǹdə́ nyɔ̀mɔ̀ mɔ́ ! Bə̀ rə̀ wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ !⁴Bə̀ dwə́ né zǔl pyɔ̌ mɔ́ ń só cángá tumə né mó ! wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ ce cángá tumə zhǐ kẽkẽ, ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ twĩ̀ cángá tumə né ǹdə́ tumə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ mə̌ mɔ́ Zhakɔbɛ wẽ́. ⁵Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí, s’á wùlì ń yé né ń nèrh kùr w ń də̀gwã́ y yé né ! Bə̀ ń wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ !⁶Muyiisi ǹdə́ Aarɔ̃ y’à tó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń vwĩ̀-zwə́lnə bé wẽ, Səməwəə myɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ lyì bí byɛ̀bé bə̀ n’ê byẽ̀ ń yil ré mó wẽ́, Bə̀ y’à n’ê byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe, sə ń yà ń nə́ ń zwẽ bə̀ lwə̌l mó. ⁷Ń yà ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ bɛ́ ébɔ̃ w wa ; bə̀ bə̀ y’à n’ê tó ń sɔ́msɛ́ bə zwẽ ń nyə́ né ń yà ń nə́ ń pɛ bɛ mɔ́.⁸Nə́ Yi, Bə-zhɔ-zhe, ǹ yà ǹ zwẽ bə̀ lwə̌l mó, Ǹ yàl Yi tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ sǔbri cə́bal bə̀ yilə, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ǹ pɔ bɛ còrhò-tum bə̀ dwə́ə́ré yilə. ⁹Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí, s’á wùlì tɛ̃́ ń yé né ń pyɔ̀ w yó ! Bə̀ Bə-zhɔ-zhe nə́ Yi rí wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ !

Ecclesiastes

Chapter 1

¹Wɔ́ Zhərəzalɛm pyɔ̌ Ekələzhaasɛ, Dəvyidi byǐ mú zɔ̀mà nɛ́. ²Ekələzhaasɛ wə̀l bə̀ kɔn gakó wɔ́ nánfò, nánfwə̀r ré nánfò, kɔn gakó wɔ́ nánfò. ³wɔ́ bə̀kɔ́n nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ nyumbyíní n’ê twĩ̀ è nɛ lyààrɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó è n’ê nɛ nə̀nyɔ́nɔ́ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ mó ?⁴Lyì y’à yə̀ lũ w wẽ́ bə lyɛ̃, bə̀ dwã k’e bà, e jà cɛ y j’â zhǐ twéé twéé. ⁵Yi rí y’à púrh, yi rí k’a zù ; rə k’a wɛ̀rhɛ́ làlà rə púrh rə̀ gə́ n’ê púrh má mɔ́ gwẽ̌. ⁶Zho w y’a ce o vò jə̀-gwã̀ sõ, o k’a ce o vò jə̀-jĩ́ sõ ; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, o k’a pyìrhí o kwè sɔ́má y èmyɛ́ mɔ́ cìcì.⁷Bwǐsí gakó nɛ̃̌ mɔ́ n’ê dùr mə̀ zhə̀l nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa, e jà nə̀-fɔ̀lɔ̀ w t’â swí gaga yé ; e jà bwǐsí nɛ̃̌ mɔ́ gwẽ̌ cə̀ə̀lè mə̀ n’ê dùr mə̀ la mə̀ gə́ n’ê zhə̀l má mɔ́. ⁸Wẽ̀ ré gakó j’â n’ê twĩ̀ rə̀ la kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ, lò kə́ ń yə̀l ń gə́ wɔ̌ ń mà n byili ní yé ; yírh t’â nyǐ rə̀ swǐ yé, zhɛ̃̌ t’â lyɛ̀ɛ̀ ǹdə́ culu yé.⁹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ yàl nɛ́ mɔ́, wɔ́ rə̀mɛ́ rə̀ bànà, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ la wɔ̀rhɔ́, kɔn tɛ̀nɛ́ rə̀ wɔ́ kɔ̀-dùl nə̀nyɔ́nɔ́ w kùr w yé. ¹⁰Kɔn gə́ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m rə̀ yò bə̀ zhe : Ǹ nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́, nyǐ wɔ́ kɔ̀-dùl ! Sə́ lwar bə̀ rə̀ y’à yàl nɛ́ byinə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyɛ̃ ǹdə́ nə́ gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ mɔ́ yi ní. ¹¹Bə̀ t’â lyǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ nándwə́l yò yé ; sə tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ t’â yẽ̌ kɔn nɛ byɛ̀bɛ́ bə̀ la tà-kwã bə̀ bə̀ mɔ́ m’o lyǐrh rə̀ yò yé.¹²Àmyɛ́ Ekələzhaasɛ, à yàl Esərayɛl pyɔ̌ Zhərəzalɛm nɛ́. ¹³À zɔ lárma à wẽ́ à y’à n’â pyà kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ nə̀nyɔ́nɔ́ w kùr w mó yé-shò lwar : Sə wɔ́ kɔn rə̀ yò pyǎ kùr e lwar zum, Yi pɔ numbyíní byǎ bɛ́ nɛ. ¹⁴À nɔ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ nə̀nyɔ́nɔ́ w kùr w mó, sə nyǐwé, rə̀ gakó wɔ́ nánfò, zho pú ò n’ô jì. ¹⁵Kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ jìnì wàr rə̀ la dɛ̃̌ kõ̌ yé, sə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mùrì yó wàr è la gál e lwar yé.¹⁶À wə̀l à wẽ́ náà : nyǐ à byìlə̀, à zɔ surhə dɛ̃́dɛ̃́ a dwene byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀rɛ̀ nɛ bə jí pyɛ̀lɛ̀ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́, sə à nɔ surhə ǹdə́ lwar dɛ̃́dɛ̃́ à wẽ́. ¹⁷À n’â pyà s’a zə surhə à wẽ́, à pyà s’a yə̀ kòkò, a yə̀ nyə̀nyà ; sə à lwar bə̀ rə̀myɛ́ wɔ́ zho ò pú rə̀ kùrə̀. ¹⁸Bə̀ surhə dɛ̃́dɛ̃́ cə́bal, wɔ́ wu-zhìlù myɛ dɛ̃́dɛ̃́ cə́bal, sə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pyà lwar n lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́, nə́ ń súlí ń lyàà rɛ́ myɛ.

Chapter 2

¹À zɔ̀m à cìcì wẽ́ a wɔ̀ à wu w ni : «Zhəl nə́ vò ! A zə kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ nyɛ̀ a m’a dwẽ́ mó, sə́ lə́lá wu-nyɔ̃̀ wá. Sə nyìwé, rə̀myɛ wɔ́ kɔn nánfò. ²A wɔ̀ mɔ̀n rɛ́ nɛ : Ǹ wɔ́ bə surhə tum ! A wɔ̀ wu-nyɔ̃̀ w nɛ : wɔ́ bə̀kɔ́n tum ǹ zhe ?³À zɛ̃̀ a gu à wẽ́, a kwè à cìn a ce də̀vɛ̃́ nyɔ́ wẽ́, sə surhə j’à ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́ nə̀ n’ê zal nɛ nə̀ zhə̀lə̀, s’a j’a gu a wẽ́ myɛ à ŋwɛ́nɛ́ nyə̀nyààrɛ tumə wẽ́ à n’â twĩ̀, kɔn la m’e yí à yírhə́ nə ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ numbyínsí n’ê wɛ̀rhɛ́ nyə̀nɛ́nɛ́ y kùr w mó gə càn sə̀ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ sə̀ la wɔ̀rhɔ́ cɛ yó mó wẽ́.⁴À twĩ̀ tumə nánfwààlɛ̀ : à lù jìrh, a zhele də̀vɛ̃́ cèmé ; ⁵à báá báárɛ, a kə́kɛ́lɛ́ a ce dwã wa, a zhele cèmé nyɛ̀bɛ́ nə̀ n’ê ce byǎ dwí gakó né ; ⁶a kù gɔ́rɔ́ a ló nɛ̃̌ ò wẽ́, à m’a jì cǒ-bàálɛ́ cèmé né gə̀ n’ê byil mə̀gã̌.⁷A yè tùntùnnə̀ bala ǹdə́ kana ga, a nə bɛ bə̀ lùl byǎ kɛ̀lɛ́ wa. À yà zhe nɛ̃ ǹdə́ pyììsi a dwene lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀rɛ̀ nɛ bə yə̀ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ gakó. ⁸À zɔ pyǎ ǹdə́ cɛmɛ lyì sánnə́má ǹdə́ sə̀-byì kùlì ǹdə́ bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ a cĩ́. À y’à nún-na bala ǹdə́ kana ga, ǹdə́ kɔn rə̀ n’ê numbyínsí wu-nyɔ̃̀ mɔ́, a nə kana nánjə̀jóló.⁹A jǐrh lyì-fɔ̀lɔ̀, a dwene lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ jɛ̀rɛ̀ nɛ bə yə̀ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́. Bá, à surhə né cìcì mú y’à jɛ̀rɛ̀ nɛ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ nɛ́. ¹⁰Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à yírhə́ y’à n’ê yàlá, à t’â mùrì ri yé ; à cẽ wu-nyɔ̃̀ zal yò à wẽ́ yé, b’à wu w y’à nyɛ̀ à tum tɛ̀bɛ́ gakó à y’a n’â twĩ̀ mú yilə, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ y’à wɔ́ àmyɛ́ cəl kɔn rə̀ yàl à nyǎn.¹¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, a zɛ̃̀ a nyǐ tumnə né nyɛ̀bé à nwɛ̀nɛ̀ à twĩ̀ mú gakó ; sə nyìwé, rə̀myɛ́ gakó wɔ́ nánfò, zho pú rə̀ kùrə̀, nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ də̀-byǐ tɛ̀nɛ́ numbyíní n’ê nɛ tɛ̀bɛ́ è n’ê wɛ̀rhɛ́ nə̀nyɔ́nɔ́ w kùr w mó wẽ́ yé. ¹²Rə̀myɛ́ yó né a zɛ̃̀ a pyìrhí à yé zǎ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ surhə mó ǹdə́ kòkə̀r mó, ǹdə́ nyə̀nyààrɛ́ mɔ nyǐ. Sə wɔ́ kɔ́n lò mó mɔ̀bɔ́ ń la pyɔ̌ mɔ́ zõ n jòm ń jàà y w mɔ́ la wɔ̀rhɔ́ ? Ǹdə́ è də̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ jɛ̀rɛ̀ rə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nà ?¹³A zɛ̃̀ a pwírí surhə k’a cɔ̃̀ nyə̀nyààrɛ́, ǹdə pwẽ̀ ré gə́ cɔ̃̀ cə-byín rí ní. ¹⁴Surhə cə́bal zhe ń yírhə́ né ń mə́ ń nyǐ, sə bə surhə zhe cí wɔ́ cə-byín wẽ́ ń nə́ ń zhə̀l né.¹⁵A zɛ̃̀ a zɔ̀m à wẽ́ a wɔ̀ : Wɔ́ còrhò-tum rí rə̀myɛ́ rə̀dù y bə̀ la àmyɛ́ ǹdə́ bə surhə zhe cí mu ga nɛ pɔ ; è nə́ byẽ̀ yil à zɔ surhə dɛ̃́dɛ̃́ du ? A zɛ̃̀ a wɔ̀ à wẽ́, ǎ nyǐ rə̀myɛ gwẽ̌ wɔ́ nánfò. ¹⁶Sə bə̀ gə n’ê swě surhə cə́bal yò ǹdə bə̀ surhə zhe cə́bal ta, bə̀ ǹ cu mú kwã nɛ́, dwã màgɛlɛ́ ǹdə́ bə̀ swě kɔn gakó yó. Surhə cə́bal mɔ́ la cú, bə surhə zhe cə́bal mɔ́ myɛ la cú ; È nə wɔ́ tɛ̌ rə̀ wɔ́ rə̀ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ yá !¹⁷À bə nyǔ mú só yé, bə̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó zhìlì à wuu ni, bə̀ kɔn gakó wɔ́ nánfò, zho pú rə̀ kùrə̀. ¹⁸À zhɔ̃̀ tum rí tɛ̀bɛ́ à twĩ̀ nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó gakó, tɛ̀bɛ́ à la zhǐr a yẽ̌ rə̀ wu-nyɔ̃̀ w nɛ a pə lò mó mɔ̀bɔ́ ń la bə̀ n zyì jàà mɔ́ nɛ mɔ́ yilə.¹⁹wɔ́ mɔ̌ ń yě ǹdə́ lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ gə́ mà n zə surhə ráá ń tá ń la surhə zal ? E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, wɔ́ ńmyɛ̌ ń la bə̀ n cìní à tum rí gakó, tum rí a zɔ à surhə né a twĩ̀ nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó byǎ bɛ́. Rəmyɛ́ gwẽ̌ wɔ́ nánfò. ²⁰Kɔn zɛ̃̀ e b’e gə à wẽ́, tum rí tɛ̀bɛ́ gakó à nwɛ̀nɛ̀ à cìn a twĩ̀ nə̀nyɛ́nɛ́ y kɛ̀bɛ́ kùr w mó yilə.²¹Bə̀ lò yà n zə surhə ǹdə́ lwar n twĩ̀ kɔn zwẽ nyí, n zɛ̃̀ n yẽ̌ ń tum byǎ bɛ́ nɛ n pə rə̀-ná-cí mɔ̀bɔ́ ń yə̀ rə̀ sõ cili mú ni. Rə̀myɛ k’ê wɔ́ nánfò, lwɛlɛ nánfɔ̀lɔ̀. ²²Sə wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ la dǎl rə pə lò mó mɔ̀bɔ́ ń nwɛ̀nɛ̀ n twĩ̀ ń tum rí gakó ǹdə́ ń wu w gə́ n’ê yǎl nɛ́ nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó ne ? ²³Ń dwã nɛ́ gakó yàl zwini, sə ń cəl ré yàl wu-zhìlù ; bá cəcɛ̃ nɛ myɛ cìcì shìrhə́ tɛ̀nɛ́ ń wẽ́ yé. Sə rə̀myɛ k’ê wɔ́ nánfò.²⁴Numbyíní wu-nyɔ̃̀ w è tum rí wẽ́ mó, wɔ́ e jí e nyɔ̀, s’e wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀. Sə à pwírí rə̀myɛ wɔ́ Yi rə̀ n’ê pɛ rɛ. ²⁵Mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n jí, n wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ è gə də̀ rə̀myɛ́ ?²⁶Bə̀ Yi n’ê pɛ surhə né ǹdə́ lwarma mɔ́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń sú ń yírh mó ne ; rə zɛ̃̀ rə nyɛ́ɛ́ lwɛlɛ cə́bal mɔ́ n pwà n cĩ́ dwã yó n pə lò mo mɔ̀bɔ́ ń sú rə̀ yírh mó ne. Sə rə̀myɛ gwẽ̌ wɔ́ nánfò, zho ò pú rə̀ kùrə̀.

Chapter 3

¹Kɔn gakó zhe rə̀ yi, kɔn gakó zhe rə̀ yi rə̀dù ŋwɛ́nɛ́ : ²yi ŋwɛ́nɛ́ lul yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ cu yilə ; yi ŋwɛ́nɛ́ zholo yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhele mó mǔr yilə; ³yi ŋwɛ́nɛ́ gu yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ wárhá yilə, yi ŋwɛ́nɛ́ wǔr e ló tɛ̃́ yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ lú e cĩ́ dɛ̃̌ yilə,⁴yi ŋwɛ́nɛ́ cǐl kúrh yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ mɔ̀n yilə, yi ŋwɛ́nɛ́ wɔ́wɔ́lɔ́ yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ sɔ yilə, ⁵yi ŋwɛ́nɛ́ nə́kulə dul yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ nə́kulə pwǎ yilə, yi ŋwɛ́nɛ́ dwã nɛ kwə̀ə̀lè yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ e zə nyan ǹdə́ dwã nɛ kwə̀ə̀lè ne yilə,⁶yi ŋwɛ́nɛ́ pyǎ yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ jó yilə, yi ŋwɛ́nɛ́ zal yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ dũ̀ yilə, ⁷yi ŋwɛ́nɛ́ kǎr yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ nyal yilə, yi ŋwɛ́nɛ́ nyí gu yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ zɔ̌m yilə,⁸yi ŋwɛ́nɛ́ sónó yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ tá ǹ la sónó yilə, yi ŋwɛ́nɛ́ búlə́ yilə, yi dõ ŋwɛ́nɛ́ yə̀-zùlə́ yilə. ⁹Wɔ́ bə̀kɔ́n lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ mú, nə́ ń nɛ ń lyààrɛ́ yilə ? ¹⁰À nɔ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ gakó Yi ce rə̀ yò zù numbyínsí mú.¹¹Yi wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó rə̀ càn rə̀ yi rí wə ; Sə rə co numbyíní la byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe wɔ́rhɔ́ mɔ́ bùlə̀ è wu w wẽ́, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga numbyíní yə̀l tum rí Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gə́ ju kùr né ǹdə́ rə̀ gə́ la vò rə zhɛ̀ nɛ́ yé-shò yé.¹²A zɛ̃̀ a lwar bə̀ numbyíní cìn-nɛrɛ́ y è la nɔ cɛ yó yál wẽ́ mó gakó, wɔ́ wu-nyɔ̃̀ wɔ̀rhɔ́ bàlá ; ¹³sə numbyíní gə n’ê jí è n’ê nywɛ̃̀, e zɛ̃̀ è n’ê wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ kɔn rɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ è nɔ è tum rí gakó wẽ́ mó cəcəl w mó, wɔ́ Yi pɛnɛ́.¹⁴À lwar bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yi n’ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ n’ê dɛnɛ twéé twéé, kaka wàr rə̀ n’ê súlí ní, kaka wàr rə̀ n’ê vùr né myɛ yé, rə̀ nê wɛ̀rhɛ́ èta mùnì bə̀ nyàm rɛ. ¹⁵Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, jɛ̀rɛ̀ rə yə̀ nɛ́, sə tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́, jɛ̀rɛ̀ rə yə̀ nɛ́, sə wɔ́ Yi rə̀ n’ê zal tɛ̀bɛ́ rə̀ lyɛ̃ mɔ́ rə k’a bà.¹⁶À k’a nə nə̀nyɔ́nɔ́ w kùr wə, jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ cĩ́ bùrsí bǔr yil mó, wɔ́ wu-bárhɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́, jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ cĩ́ cángá byilu yil mó, wɔ́ wu-bárhɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́. ¹⁷A zɔ̀m à wẽ́ a wɔ̀ : Yi m’a kə́ wu-cángá ǹdə́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ bùrsi ; bə yi ŋwɛ́nɛ́ kɔn gakó yilə, ǹdə́ tum gakó yilə.¹⁸A k’a zɔ̀m numbyíní yò à wẽ́, bə̀ Yi b’a wɛ̀rhɛ́ kɔn numbyísí ni, rə ce sə lwar bə̀ sə̀ wɔ́ vwàmá.¹⁹Bə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ la numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ ga nɛ yú wɔ́ kɔn rə̀dù ; ǹdə numbyíní gə́ n’ê cì ní, èta vwǎm mɔ́ myɛ n’ê cì ní, bə̀ rə̀ ga wɔ́ éshìrhə́ y èmyɛ́ èdù yə́, ce numbyíní bə vwǎm du yé ; bə̀ rə̀myɛ́ gakó wɔ́ nánfò. ²⁰Rə̀ gakó la jàà èdù wə ; rə̀ gakó wɔ́ shó ò m’ô wɛ̀rhɛ́ rɛ́ ; sə rə gakó ka la shó w wə.²¹Wɔ́ mɔ̌ lò ń yě ǹdə́ numbyíní éshìrhə́ y gə la zɛ̃̀ e vò dɛ̃̌, sə wɔ́ mɔ̌ myɛ ń yě ǹdə́ vwǎm mɔ́ myɛ éshìrhə́ y la tɛ̃́ cɛ y wa ? ²²A zɛ̃̀ a pwírí numbyíní bə kɔn dõ zhe rə̀ zhe kùr e yil ǹdə́ è gə də̀ wu-nyɔ̃̀ wɔ̀rhɔ́ è tumə né wẽ́ yé : Wɔ́ rə̀myɛ́ èta mɔ́ rə̀ wɔ́ è cəl ré. Ǹ gə də̀ rə̀myɛ́, wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n ce e wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ la è kwã nɛ́ yál mɔ́ yilə ?

Chapter 4

¹A zɛ̃̀ a k’a nyǐ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ gakó numbyínsí sə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ sə̀ dwã bɛ́ nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó ; a pwírí byɛ̀bɛ́ numbyínsí n’ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ n’ê kúrh yə́-nàná, lò lò j’ǎ tɛ̀nɛ́ ń nə́ ń jə̀jɛ̀rɛ́ sɛ yé ! Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ sɛ mɔ́ n’ê wɛ̀rhɛ́ sɛ ǹdə́ jàn lò lò jà ń tɛ̀nɛ́ ń nə́ ń zal sə̀ wun ni yé.²A zɛ̃̀ nə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dámǎ bə̀ cì mú, bə̀ zhe wu wu-nyɔ̃̀ du lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yírhə́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó bə̀ gwẽ̌ yə̀ cì mú, ³cùù rí rə̀myɛ́ mɔ́ gwẽ̌ zhe wu-nyɔ̃̀ du lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ bɛ lùl gaga mɔ́, bə̀ bə̀ yírhə́ yə̀ tùm-bəywààlɛ́ lyì bí n’ê twĩ̀ nə̀nyɔ́nɔ́ kɔ̀bɔ́ kùr w mó nɛ yé.⁴A zɛ̃̀ a pwírí tum gakó wẽ́ ǹdə́ è yě tum tũ̌ wẽ́ mó, wɔ́ bwɛ̃̌-dǔr numbyíní dõ yírh wə. Sə rə̀myɛ gakó wɔ́ kɔn nánfò, zho pú rə̀ kùr ò n’ô jì.⁵Bə surhə zhe cə́bal bɛrɛ ń jɛ̀rh dwã yó, ń mə́ ń lyɛ̀ɛ̀ ń cìcì mú yala nɛ́. ⁶Jɛ̃̀ kɛ̀bɛ́ è sú ǹdə́ shìrhə́ mó, cɔ̃̀ jɛ́rh sə̀lyè y shɛ̀bɛ́ sə̀ sú ǹdə́ tum, e j’à wɔ́ zho ò pú sə̀ kùr mó.⁷A nɔ kɔn dõ rə̀ wɔ́ nánfò nə̀nyɔ́nɔ́ w kùr wə̀ : ⁸Nyǐ wɔ́ lò ń wɔ́ ń dúdú ń bə lò dõ zhe n tɛ́rɛ́ mɔ́ yé : Ń bə byǐ, ń bə da-byǐ myɛ zhe yé, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń tum rí n’ê zhə̀l rə̀ la rə̀ t’â zhɛ̀ yé, ń yírh myɛ t’â swí nə̀cɛ̀ndɛ gaga yé ! Ń yà n wɔ̀ : Wɔ́ mɔ̌ lò yil à n’â twĩ̀, a j’a zɛ̃̀ a yẽ̌, à t’â wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ à pɛ à cìn ni mú ? A pwírí rə̀myɛ gwẽ̌ wɔ́ kɔn nánfò, zho pú rə̀ kùr ò n’ô jì.⁹Nunə bə̀lyè cɔ̃̀ lò mə̀dù, bə̀ bə̀ n’ê nɛ kwǎndɛ náàcɛ̀nɛ́ bə̀ tum rí wẽ́. ¹⁰Èta, bə̀ gə tu tɛ̃́, mə̀dù mà n zhẽ̌ ń tó-dõ mó dɛ̃̌ ; sə lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ ń dúdú gə tuwə, zwini b’a zə mɔ, bə̀ ń tá ń la lò dõ nɔ n zhẽ̌ mo yé ! ¹¹Èta dono myɛ, lyì bə̀lyè gə tó dwã bə̀ pyě tɛ̃́, bə̀ yala nɛ́ b’a byìrh ; sə lò mó gə wɔ́ ń dúdú ń pyě, wɔ́ etər ń yala b’a tó né nə byìrh ?¹²Lò gə zhe jàn du lò mə̀dù, sə n lwar bə̀ lyì gə yàl bə̀lyè, bə̀ wɔ̌ bə̀ b’a zhì ń yé né.¹³Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ è wɔ́ nə̀mɔ̀, e j’à zhe surhə mó, cɔ̃̀ pyɔ̌ mɔ̀bɔ́ ń cɛ ń bə surhə zhe, ń kə́ ń tá ń cili cícú mú. ¹⁴Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y gə wɔ̌ s’e yə̀ wɔ́ byə̀nə̀-jì y w bə̀ vùr y né, bá wɔ́ ń tənà y wẽ́ bə̀ vùr y né myɛ, è gwẽ̌ cɔ̃̀.¹⁵A nɔ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó nə̀nynɔ́nɔ́ w kùr mó gakó bə̀ kə́kɛ́lɛ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y è la pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú pyɔ̌ mɔ́ jàà y w mɔ́. ¹⁶Dwí rí tɛ̀bɛ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y la cìnú mú k’ê t’â la zhɔ̌ gaga yé. Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la tà-kwã bə bə̀ mɔ́ t’â la wu-nyɔ̃̀ zal bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yil gaga yé. A nə rə̀myɛ́, rə̀ wɔ́ kɔn nánfò, zho pú rə̀ kùr ò n’ô jì.

Chapter 5

¹Ǹ bə̀ká ń yə̀ làlà ń púr ǹ nyí yé, sə bə̀ká jɛ̀rɛ̀ ń zɔ̀m zɔ̀mɛ̀ ǹ wẽ́ Yi yé né làlà yé ; bə̀ Yi wɔ́ Dɛ̃̌ Arəzna w rə̀ ŋwɛ́nɛ́, ǹmyɛ́ zɛ̃̀ wɔ́ cɛ yó ŋwɛ́nɛ́ ; ce ǹ zɔ̀mà nɛ́ mɛrhɛ nyí.²Ǹdə dàrhà gə́ n’ê ce wẽ̀ nánjə̀jóló yò zwì lò né, wɔ́ èta bə̀ surhə cə̀bal mɔ́ myɛ sɔ́má y n’ê ce lò nə́ ń nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nánjə̀jóló. ³Ǹ gə bwəl kɔn nyí Yi ni, ǹ bə̀ká jíjírhí ǹdə́ rə̀ pyǐrh yé, bə̀ Yi bə bə surhə cìnə́ só yé : Pyǐrh nyí-bwəl ré ǹ bwəl mó.⁴Ǹ gə yə̀ nyí - bwəl mó, cɔ̃̀ ǹ bwəl nyí ń zɛ̃̀ ǹ yə̀ rɛ pyìrh. ⁵Ǹ bə̀ká yẽ̌ ǹ nyí rí ni, rə ce ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ń pə ǹ cìn ni yé, sə bə̀ká wɔ́ lò mó bɔ̀bɔ́ Yi twĩ̀ mú ni, bə̀ à bwəl à nyí rí ǹdə̀ ǹ yə̀l yé. Wɔ́ bə̀kɔn yil ǹ b’a zə ǹ zɔ̀mà nɛ́ ń mə́ tó Yi lyim ni, e ce ǹ tumə né t’â la nyí zõ mó ?⁶Lwar bə̀ wẽ̀ nánjə̀jóló gə ŋwɛ́nɛ́ dàrhà wẽ́ rə̀ bə kùr zhe, sə́ lwar myɛ bə̀ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ zɔ̀mà nɛ́ nánjə̀jóló w myɛ wẽ́ èta ; rə̀myɛ́ ce nyám Yi. ⁷Ǹ gə nɔ cɔ ò lyì bí n’ê nwɛ̀nɛ̀ nə̀mɔ̀, bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ jàn tumə ò wẽ́, cángá tumə tɛ̀nɛ́ ò wẽ́ mó, sə rə̀ bə̀k’a jàr mɔ́ yé ; Bə̀ gə kwè lò ń yó zhẽ̌ dɛ̃̌ bə̀ la pə lò mɔ̀bɔ́ ǹmyɛ yó zhẽ̌ dɛ̃̌ du ni ń la cìnú, sə bə lwar lò dõ myɛ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yó wə.⁸Kɔn rə̀ càn rə pə tənà nɛ mɔ́, wɔ́ è pyɔ̌ gə zhe nyɔ̀mɔ̀. ⁹Lò mɔ̀bɔ́ ń só sə̀-byǐ mú, rə̀-ná-cí tá ń swí sə̀-byǐ yé, sə lò mɔ̀bɔ́ myɛ ń só nə̀cɛ̀ndɛ tá ń nɛ rə̀ nyɔ̀ɔ̀rɛ́ yé. Rə̀myɛ gwẽ̌ wɔ́ kɔn nánfò.¹⁰Nə̀cɛ̀ndɛ gə n’ê súlí rə̀ bɔrha, rə̀ jírna bɛ́ myɛ n’ê súli bə̀ bɔrha ; sə wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ wɔ́ nə̀cɛ̀ndɛ́ cìnə́ bé nyɔ̀ɔ̀rhɛ́, ǹdə́ è də̀ bə̀ n’ê nyǐ rí jírnə bé n’ê jí mú nà ? ¹¹Tùntùnnə̀ jàn nyɛ̀, bà ǹ gə zhe námpɔ́lɛ́ ráá dɛ̃́dɛ̃́ ń la jú ; sə nə̀cɛ̀m-bal jíjírí ń nə́ ń jí ń swí ní mú yírh w ga rə̀ t’â yẽ̌ mo ń dɛ̀ɛ̀ yé.¹²Lwɛlɛ rə̀dù ŋwɛ́nɛ́ à nɔ nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr wə : Nə̀cɛ̀ndɛ bə̀ cĩ́ dɛ̃̌, rə̀ la zwini rə̀ cə́bal mɔ́ ń cĩ́ ri mú ni pɔ.¹³Nə̀cɛ̀ndɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ n’ê twí rə̀ jé ǹdə́ lyi-yìr kɔna ; nə̀cɛ̀ndɛ́ cə́bal mɔ́ tú n lù byǐ, ce kaka k’ê yə̀ dàl ń jɔ̃̀ w yé. ¹⁴Ǹdə ń gə́ shə́r ń ná pwǐ wẽ́ né, èta ń mà n ká n kwẽ̀ nã́lyè ǹdə ń tú ní, sə ń tá ń la ŋwɔ̀nɔ́ n zə kaka ń jɔ̃̀ w ń tum rí yil yé.¹⁵Rə̀myɛ k’ê wɔ́ lwɛlɛ nánfɔ̀lɔ̀. Ń la ǹdə́ ń gə́ tú ní ; sə ń tum rí ń twĩ̀ ń pə zho ne mó, wɔ́ kə̀kɔ́n nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ ń nɔ wa ? ¹⁶Kɔn súlí, ń byinə né ń wɛ̀rhɛ́ cɛ yó mó gakó wɔ́ cə-byṹ wẽ́ ń yàl nɛ́, ǹdə́ wu-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀, ǹdə́ címsi ǹdə́ lyim. ¹⁷Nyǐnə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à nɔ mɔ́ : È gə wɔ́ numbyíní yilə, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ càn rə̀ sú yírh è la jú s’e nyɔ̀, e wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ è tum rí cəcəl w dwã nɛ́ Yi pɔ y cɛ yó mó wẽ́ mó ; wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ è cəl ré.¹⁸Yi gə pɔ jɛ̃̀-kɔn numbyíní ni, rə pɛ sɔ́má e jí è cəl ré, e wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ è tum rí cəcəl wə, rə̀myɛ́ èta mɔ́, wɔ́ Yi pɛnɛ́.¹⁹Sǝ Yi gǝ pɔ nǝ̀cɛ̀ndɛ ǹdǝ́ nɛrɛ́ numbyíní ni, rǝ pɔ̃ sɔ́má bǝ̀ ń jí ri, bǝ̀ ń kwě ń cǝl ré, sǝ n fùù ń tun rí wẽ́, rǝ̀myɛ́ wɔ́ Yi pɛnɛ́. ²⁰Èta, numbyíní k'ê t'â lyǐrh è dwã nɛ́ cɛ yó mó yò dɛ̃́dɛ̃́ yé, bǝ̀ Yi ce wu-nyɔ̃̀ sú ń wu wǝ́.

Chapter 6

¹A k’a nə lwɛlɛ rə̀dù rə̀ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé numbyínsí cəcəl wə. ²Lò y’ǎ ŋwɛ́nɛ́ Yi pɔ mɔ jɛ̃̀-kɔn nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ zùwə́, kɔn dɛ̀bɛ́ ń bùlə̀ zhe mó ń nə́ ń nɛ rɛ, kaka t’â mùrì mu yé, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga yírh w Yi t’â pɛ mɔ sɔ́má ń jí rə́ wu-nyɔ̃̀ w yé, e k’â wɔ́ zhəl-bal ń nə́ ń jí rə̀ wu-nyɔ̃̀ wá. Rə̀myɛ k’ê wɔ́ kɔn nánfò, lwɛlɛ nánfɔ̀lɔ̀.³Bal gə lul byǎ zɔ̌m, n wɛ̀rhɛ́ byinə nánzhəzhɔ̌, ń dwã nɛ́ pù, ń gə yə̀ wu-nyɔ̃̀ jí n sú, ń yə̀ lú-bɔ̀l zal gaga, sə́ nyǐ pù-vùrə̀ cɔ̃̀ mɔ. ⁴Bə̀ ń tú nã́yəyɛ̀rhɛ́, ń la cə-byín rí wə, ń yil ré b’à zhǐ cə-byín pyu ri ;⁵ń yə̀ nɛ gaga yé, ń yə̀ nə̀nyɛ́nɛ́ pár lwar gaga yé ; ń zhe shìrhə́ du lò mó ńmyɛ̌ mɔ́. ⁶Bá lò mó ńmyɛ̌ gə mà n wɛ̀rhɛ́ byinə mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀lyè myɛ, n jà ń yə̀ wu-nyɔ̃̀ zal, kɔn gakó nə də̀ jàà y èmyɛ́ èdù y wẽ́ rə̀ la nɛ́ nà ?⁷Numbyíní tum rí gakó wɔ́ è nyí rí yilə, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ è bùlə̀ né zhe mó t’â swí è yírh yé. ⁸Wɔ́ surhə cə́bal zhe ń mə́ ń cɔ̃̀ bə surhə zhe cə́bal mɔ́ ? Wɔ́ bə̀kɔ́n zúzúnú cə́bal mɔ̀bɔ́ ń yě ń cìn zal mɔ́ mə́ ń cɔ̃̀, lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ yál mɔ́ wẽ́ ?⁹Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ yírhə́ nə mɔ́ cɔ̃̀, tɛ̀bɛ́ ǹ bùlə̀ né n’ê zhizhiri rə̀ yil mó : Rə̀myɛ k’ê wɔ́ kɔn nánfò, zho pú rə̀ kùr ò n’ô jì. ¹⁰Kɔn dɛ̀bɛ́ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ y’à jɛ̀rɛ̀ rə yə̀ nɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ rə̀ yil ré ; sə bə̀ yě bə̀ numbyíní ń wɔ́ numbyíní tá ń la lò mɔ̀bɔ́ ń jàn rɛ́ du mú yé né zhǔ yé. ¹¹Wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ gə ŋwɛ́nɛ́, sə́ nyǐ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ kɔ̀-fwə̀r myɛ ŋwɛ́nɛ́ : Sə è nə wɔ́ bə̀kɔ́n nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ numbyíní nə mà ń nə rə̀ wẽ́ ? ¹²Bə̀ wɔ́ mɔ̌ ń yě kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn numbyíní yil lũ w wẽ́, è dwã nɛ́ nə̀ wɔ́ kɔn nánfò wə́, è n’ê wɛ̀rhɛ́ nə̀ lyɛ̃ làlà ǹdə́ ywə́l ta mɔ́ yil mó ? Sə wɔ́ mɔ̌ ń mà wɔ̀ numbyíní ni, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ la è kwã nɛ́ yál nə̀nyɛ́nɛ́ y kɛ̀bɛ̀ kùr w mó ?

Chapter 7

¹Lò yil gə duwə, rə̀myɛ́ mɔ́ cɔ̃̀ nwə̃̌ kɛ̀bɛ́ è lwẽ́ kɛ̀bɛ́ è nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ yá, cu dɛ̃ rɛ́ cɔ̃̀ lul dɛ̃ rɛ́. ²Lò gə zhə̀l cu jàà w cɔ̃̀ ń zhə̀l címsi jú jàà wa, bə̀ wɔ́ cu mə̀ wɔ́ numbyíní gakó yó gurə́ jàà, ce numbyíní kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mə̌ s’e tɛ́rɛ́ rə̀myɛ́ è wẽ́.³Wu-zhìlù cɔ̃̀ mɔ̀n ; ǹdə́ ǹ yé y gə cɔ̌ mɔ́ ga, ǹ wu w wɔ̌ ò yàl nyàn. ⁴Surhə cìnə́ yé y zǎ kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ cu wu zhùlù ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó ne, sə bə surhə zhe cìnə́ bé wɔ́ wu-nyɔ̃̀ gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y nɛ bə̀ yé y zǎ nɛ́.⁵Ǹ gə́ nə́ ǹ cili surhə cə́bal ń nə́ ji lò búlə́ mó, cɔ̃̀ ǹ nə́ ǹ cili bə surhə cə́bal nwə̃́ə̃́. ⁶Bə surhə cìnə́ bé mɔ̀n rɛ́ nyɛ̃̌ ǹdə bə̀ gə́ y’a ló sɔr nə́kwɛ́nɛ́ wẽ́ rə̀ zhe pɔ̌rpɔ̌r ǹdə́ sɔ̀ ta. Rə̀myɛ gwẽ̌ wɔ́ kɔn nánfò.⁷Jàn tum n’ê ce surhə cə́bal jǐrh bə surhə cí, bə̀ n’ê zal pɛnɛ́ nánfò w bə̀ m’ê yè lò wu wə́.⁸Kɔn yó gurə́ y cɔ̃̀ rə̀ nə̀ kùr jirə́ yə́ ; yala nɛ zhìlù cɔ̃̀ cìn dɛ̃̌ zhõ̌. ⁹Bə̀ká kwè lyim ǹ wẽ́ làlà ǹ mə́ ǹ pupuri tɛ̃́ yé, bə̀ lyim kǒ e pupuri tɛ̃́ wɔ́ bə surhə zhe cí wẽ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́.¹⁰10 Ǹ bə̀ká wɔ̀ náà : wɔ́ etər kɔn tó né, dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyɛ̃ mɔ́ m’e cɔ̃̀ nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ? Lwar bə̀ ǹ yə̀ surhə zal ǹ mə́ bwə̀rh rə̀myɛ́ mɔ́ yé.¹¹Surhə né cɔ̃̀ lò cəl kɔn rɛ́ bə̀ pɔ mɔ mɔ́, surhə né zhe nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ rə pə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yírhə́ nə nə̀nyɛ́nɛ́ y mɔ́ nɛ. ¹²Surhə né n’ê yìlì numbyíní ǹdə sə̀-byǐ myɛ gə́ n’ê yìlì y ní ; sə è zhe lwar mɔ́ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ y wɔ́ : Surhə né gə́ ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe ne mó gə zhe nyǔ mú yilə.¹³Nyǐ Yi tum rí gə́ wɔ́ nɛ́ ń nyìwé : Wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ̌ tɛ̀bɛ́ Yi gwɛ̃́ mɔ́ ń la ŋwɔ̀nɔ́ n kwẽ̌ ?¹⁴Wu-nyɔ̃̀ dɛ̃ rɛ́, sə́ swéné ǹ cìnə̀, sə zwini dɛ̃ rɛ́, tɛ́rɛ́ ǹ wẽ́ : Yi wɛ̀rhɛ́ rə̀dù y ǹdə́ rə̀dõ mó ta, mùnì ga numbyíní bə̀k’a lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ dwã sə yí y mú yé.¹⁵À nɔ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó à dwã nɛ́ nánfò w à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́. Ǹ yà ń nə wu-cángá cí, ń cù ń cángá tumə né wẽ́, ń zɛ̃̀ ń nə lyì-bəlwɛ̀lɛ́ ń zhe myə̀-èdɔ̀lɔ̀ ń mə́ ń ŋwɛ́nɛ́ ń wu-bárhɛ́ tum né wẽ́. ¹⁶Ǹ bə̀ká yə̀ wu-cángá cə́bal kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ yé, sə ǹ bə̀ká yə́ surhə cə́bal myɛ dɛ̃́dɛ̃́ yé : È nə́ wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ la ǹ cìn zhìlù ?¹⁷Ǹ bə̀ká yə̀ lyi-bəlwɛ̀lɛ́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ yé, sə ǹ bə̀ká yə̀ bə̀ surhə zhe mye cí yé : È nə wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ b’ǎ yẽ̌ ń cì ǹdə́ ǹ cu dɛ̃ gwẽ̌ yə̀ yí mú ? ¹⁸Kɔn càn sə́ zə zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wẽ́, sə́ bə̀ká nyǐ rə̀myɛ́ mɔ́ ǹdə rə̀ də̀ yò ta yé ; lwar bə̀ wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nyàm Yi mú ń nə́ ń lú wẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ yé né.¹⁹Surhə né n’ê ce shurhə cə́bal yə̀ jàn cə́bal n dwene cɔ yé né cìnə́ shíyə́. ²⁰Gaga, lò lò tɛ̀nɛ́ ń wɔ́ wu-cángá cə́bal cɛ yó ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀, ń tá ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ yé.²¹Ǹ bə̀ká cili zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó lyì bí n’ê zɔ̀m sono yé, mùnì ǹ bə̀ká nyɛ̀ɛ̀ bə̀ ǹ tùntùnnə̀ mó nə́ zhìlì ǹ yil ré yé ; ²²Bə̀ ǹ cìcì mú wẽ́ mó ǹ yě bə̀ ǹmyɛ zhìlì lyì dwã yilə.²³Wɔ́ surhə né dɛnnɛ à tó né a pyà a sú rə̀myɛ́ mɔ́ kùrə̀. A zɛ̃̀ a wɔ̀ : À m’a yə̀ surhə cə́bal. Sə surhə né zhə̀l yé né gaga à nyí ni. ²⁴Kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ yé né, tɛ̀bɛ́ rə̀ lyìm, rə k’e bwérhé rə̀ lyìm mú, wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ̌ rɛ ń la yúnú ? ²⁵A zɛ̃̀ a wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ à wu gakó à la a lwar, a nyǐ, s’a pyà surhə né ǹdə́ wẽ̀ rɛ́ kùrə̀ né, sə a lwar nyə̀nyààrɛ́ ǹdə́ wu-bárhɛ́ tumə né ǹdə́ bə surhə zhe tùntwə̃̀ə̃̀ né párá.²⁶A zɛ̃̀ a nə kɔn rə̀ nyɛ̌ cɛ̀ɛ́ du cu : È wɔ́ kɛ̃ ń wu w wɔ́ pɔ̀mɔ̀ ǹdə́ gùndwǐ, ń jɛ̀sɛ́ wɔ́ lyẽẽ́se ; sə wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń sú Yi yírh mó ń nə́ ń lú ń yé né, n zɛ̃̀ ń nə ń zal yə̀-bəlɔ̀lɔ́ cə́bal mɔ́.²⁷Nyǐnə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à nɔ mɔ́, Ekələzhasɛ ń wə̀l náà ; à nyǐ kɔn gakó rə̀dù rə̀dù, mùnì ga lwar kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ̀ è ce rə̀ ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ mɔ́ kùrə̀. ²⁸Nyǐnə kɔn dɛ̀bɛ́ à gwẽ̌ n’â pyà à wẽ́ mó, a j’a gwẽ̌ yə̀ rɛ nɛ gaga yé. Bala mɔ̀rhɔ̀ wẽ́ à bal mə̀dù, sə kana bɛ́ gakó cəcəl w à yə̀ kɛ̃ mə̀dù nɛ yé.²⁹Sə nyǐnə, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀dù y à nɔ mɔ́ : Wɔ́ Yi rə̀ wɛ̀rhɛ́ numbyínsí cángá, sə wɔ́ sə̀myɛ́ sə̀ pyà ywẽ̀ nánzhəzhɔ̌ sə pə sə̀ cìn ni.

Chapter 8

¹Wɔ́ mɔ̌ lò ń nyɛ̌ ǹdə surhə cə́bal ta, ń yě wẽ̀ ré kùrə̀ né ń nə́ ń byili mú ? Numbyíní surhə né n’ê ce è yé y jə́jɛ̀mɛ́, rə zɛ̃̀ rə̀ n’ê ce zwini rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è yé y w mó lyə̌r.²À n’â wə̀l mó : Zwẽ pyɔ̌ mɔ́ nyə́ né, ǹ gə bwəl nyí Yi yé né mó yilə. ³Ǹ bə̀ká zhǐr ń nyí ni làlà ń vò yé né gaga ń nyí ni yé, sə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn mɔ́, bə̀ká ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ rɛ ǹ ká ǹ bwérhé yé ; bə̀ ń wɔ̌ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń nə́ ń yàlá ; ⁴bə̀ pyɔ̌ mɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jàn ; wɔ́ mɔ̌ ń mà n wɔ̀ mɔ̀ : Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ?⁵Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ ń nyə́ né mó, ná-cí tá la kɔn dɛ̀bɛ́ rə càn wɔ̀rhɔ́ yé, sə surhə cə́bal yě bùrsi bǔr yi rí. ⁶Bə̀ kɔn gakó zhe rə̀ yi, ǹdə́ rə̀ bùrsi bǔr cə-cɔ́lɔ́, ǹdə́ zwini gə tú e zhe numbyíní. ⁷Numbyíní yə̀l kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bàn yé, wɔ́ mɔ̌ lò ń nə la y tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ gə́ la nɛ́ tó rə bà ?⁸Numbyíní bə è myə̌l ré cǐ s’e me ŋwɛ̀nɛ́ e zə rɛ yé, è bə ŋwɔ̀nɔ́ dwí-byǐ zhe cu mú myɛ dɛ̃ rɛ́ yó yé ; búlə́ né nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ vwǎrh tɛ̀nɛ́ nɛ́ gaga yé, sə wu-bárhɛ́ tumə wàr lyì-bəlwɛ̀lɛ́ nə̀ la vwǎrh yé. ⁹À nɔ rə̀myɛ mɔ́ gakó, a zɛ̃̀ a tɛ́rɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó, yi ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ numbyíní y’a cìní è dõ numbyíní e ce e jǐrh zúzúnú cí.¹⁰À nɔ lyì-bəlwàálsɛ́ sə̀ cù bə ce, sə vò sə̀ shìrhə́ jàà wa, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yàl wu-cángá cìnə́ mó zhə̀l kwã nɛ́ gaga bə yẽ̌ Yi jì y ni cɔ w wa. Rə̀myɛ k’ê wɔ́ kɔn nánfò. ¹¹Bə̀ lyì-bəlwàálsɛ́ còrhò-tum rí t’â wɛ̀rhɛ́ kùr yó yé, numbyínsí wɔ́ lwɛlɛ wɔ́rhɔ́ bùlə̀ nə̀ sú sə̀ wun ní sə̀ n’ê yǎl sə wɛ̀rhɛ́.¹²Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bá yə̀-bəlɔ̀lɔ́ cə́bal gə nə́ ń wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ twər zɔ̌m ń tá ń yẽ̌ re myɛ, s’a yě bə̀ wu-nyɔ̃̀ myɛ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nyàm Yi mú, bə̀ gə́ zhe nyɔ̀mɔ̀ rə̀ yé né mó yilə. ¹³Sə wu-nyɔ̃̀ tɛ̀nɛ́ lyì-bəlwɛ̀lɛ́ yil yé, è dwã nɛ́ myɛ t’â la nánzhəzhɔ̌ yál yé, s’e m’e zɔ̀m e nə shìrhə́ zɔ̀mà yé, è gə́ bə nyɔ̀mɔ̀ zhe Yi yé né mó yilə.¹⁴Kɔn rə̀dù ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó rə̀ wɔ́ kɔn nánfò : nyìwé, wu-cángá cìnə́ ŋwɛ́nɛ́, bə̀ n’ê nɛ zwini rí tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ lyì-bəlwàálsɛ́ tùn-twə̃̀ə̃̀ né mó, lyì-bəlwàálsɛ myɛ ŋwɛ́nɛ́ sə̀ n’ê nɛ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ wu-cángá cìnə́ bé tùn-twə̃̀ə̃̀ né mó. À k’â n’â wə̀l bə̀ rə̀myɛ wɔ́ kɔn nánfò. ¹⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à n’â cèrhé wu-nyɔ̃̀ wá, è gə də̀ rə̀myɛ́ kɔn dõ tɛ̀nɛ́ numbyíní n’ê nɛ è tum rí è n’ê twĩ̀ nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó wẽ́, ǹdə́ è də̀ e jí, e nyɔ̃̀, e wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ w mɔ́ yé ; wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ kɔn Yi n’ê pɛ numbyíní ni, dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ rə̀ pɔ y nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó wẽ́.¹⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, a zɛ̃̀ a pwírí, à gə́ zɔ à wu gakó a m’a pyà surhə né pár lwar mɔ́, ǹdə́ à gə́ tɛ́rɛ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ numbyíní t’â dɛ̀ɛ̀ cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ ga cɛ y yó è m’e pyà mɔ́, ¹⁷à nyǐ Yi tum rí, a pwírí numbyíní wàr è b’a nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó yé ; bá è gə n’ê lyɛ̀ɛ̀ è cìn mámá è m’e pyà rɛ myɛ, è t’â nɛ rɛ yé ; bá surhə cə́bal cìcì mú gə nə́ ń yǎl n lwar rɛ myɛ, ń wàr rɛ ń nɛ yé.

Chapter 9

¹Zə̀nà, à tɛ́rɛ́ rə̀myɛ́ gakó à wẽ́, a kwè rə̀ gakó a nyǐ, a zɛ̃̀ a lwar, sə à pwírí wu-cángá cí ǹdə́ surhə cə́bal ga tumə né wɔ́ Yi jɔ̃̀ w rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ; Numbyíní yə̀l sónó ǹdə́ súl ga pár yé ; rə̀ gakó ŋwɛ́nɛ́ è yé né è n’ê pyà.²Kɔn gakó rə̀myɛ́ rə̀dù y rə̀ n’ê yí lyì bí gakó ne. Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê wu-cángá cə́bal cìcì, rə̀ n’ê yí lyì-bəlwɛ̀lɛ́ nɛ, rə̀ n’ê yí lò mɔ̀bɔ́ ń càn wárgáá nɛ́, rə̀ n’ê yí lò mɔ̀bɔ́ ń zhe jìmdì ni, rə̀ n’ê yí lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwə́l vwĩ̀ ni, rə̀ n’ê yí lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń zwə́l vwĩ̀ ni ; kɔn wɔ́ èta lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ ga nɛ, rə̀ n’ê yí lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń bwəl nyí ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń bwəl nyí ni.³Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ rɛ́ rə̀ n’ê twĩ̀ mú gakó nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó wẽ́, bə̀ wɔ́ yò w òmyɛ́ òdù y ò n’ô zal lyì bí gakó ; e jà numbyíní wun ní sú ǹdə́ wu-bárhə́ tumə ǹdə́ nyə̀nyààrɛ sə̀ cɛ yó yál mɔ́ gakó wẽ́, rə̀myɛ́ nɛ́ sə zɛ̃̀ sə vò cùùrí wẽ́. Bə̀ wɔ́ mɔ̌ lò bə̀ la vǔr bə ce kwã nɛ́ ?⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê shǐrh cɛ yó, wu zhe kɔn nɛ bə̀ n’ê dɛ̃̀. Bə́ kùlí kɛ̀bɛ́ è yírhə́ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ cɔ̃̀, bwar-cùù. ⁵Lwar, bə̀ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó, yě bə̀ bə̀ la cú ; sə cùùrí yə̀l kaka yé, bə̀ rə̀ k’ê kwǎndɛ zhe yé, bə̀ bə̀ swě rə̀ yò.⁶Bə̀ rə̀ lò sónó w ǹdə́ rə̀ lò súl, ǹdə́ rə̀ yǎl mɔ́ cùwə̀ ; rə̀ k’ê bə cəl zhe kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó wẽ́ yé. ⁷Zəl ń dɔ̃̀ ń búrú w ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, sə́ nyɔ̀ ǹ də̀vɛ̃́ ǹdə́ wu-põ̀ ; Bə̀ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ dámǎ rə sú Yi yírh shãã shãã ga. ⁸Dɛ̃ gakó, sə́ ce ǹ gàndɛ námpwèrh, sə nwə̃̌ bə̀k’a mwìrì ǹ yó yé.⁹Wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ cɛ yó ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ǹ só mó ; ǹ dwã nɛ́ nánfwə̀r ré w tɛ̀bɛ́ Yi pɔ mɔ́ cɛ yó nə̀nyɔ́nɔ́ w kùr w mó ; ǹ dwã nɛ́ nánfwə̀r ré ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ yó mó, wɔ́ ǹ cəl ré cɛ yó ǹ tum rí ǹ twĩ̀ mú cəcəl w nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr w mó. ¹⁰dɛ̀bɛ́ ǹ nɔ ǹ la zə ǹ jɛ̃̀ ń twĩ́ ǹdə́ ǹ jàn rɛ mɔ́, twǐ ri ; Bə̀ cùù rí wẽ́, tum ǹdə́ tɔ́rɔ́ ǹdə́ lwar ǹdə́ surhə tɛ̀nɛ́ ǹ gə́ la mə̀gã̌ yé.¹¹A zɛ̃̀ a k’a nə nə̀nyɛ́nɛ́ kùr wə, nyǐ è də́ lyì bɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dùr làlà bə̀ wɔ́ ywə́l dǔr yé, è də́ kàndár búlə́ jàá w è wɔ́ bɛlɛ jú yé, è də́ surhə cìnə́ bə̀ wɔ́ búrú yé, è də̀ láma cìnə́ é wɔ́ nə̀cɛ̀ndɛ yé, è də̀ lwar dɛ̃́dɛ̃́ cìnə́ è wɔ́ pansɛ nɔ yé ; Sə bə̀myɛ́ gakó wɔ́ yi rí ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ la yál mɔ́ yó w bə̀ n’ê nyǐ ní. ¹²Numbyíní yə̀l è cə-kɔ́lɔ́ w yé, ǹdə́ bə̀ gə́ y’a zə émwɔ̌rh gùndwǐ wẽ́ e jǐrh zwini sə̀ yil né ta, è nyɛ̌ myɛ, ǹdə́ bə̀ gə́ y’a zə kúnsi pɔ̀mɔ̀ wẽ́ né ta ; numbyínsi myɛ wɔ́ èta, zwini n’ê jàr jàr rə̀ twí rə̀ zal sɛ ǹdə́ sə̀ yə̀l rə̀ nyí ni yé.¹³À k’a nə kɔn dõ surhə né yil rə̀ zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́, nə̀nyɛ́nɛ́ y kùr wə. ¹⁴Nyǐ wɔ́ cɔ námpɔ́lɛ́ òdù ò y’à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ ò lyì bə̀ bə já yé, sə pyɔ̌ mə̀dù ń zhe jàn nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ n bə̀ ń ǹdə́ cɔ wá, n ŋwɛ̀nɛ́ n zwẽ w ń cǐ, n ce ò lyì bí n’ê twĩ̀ tumə jàn tumə nánfwààlɛ̀. ¹⁵Sə́ nyǐ bal mə̀dù, ń wɔ́ nə̀mɔ̀ n jà ń zhe surhə yà ń ŋwɛ́nɛ́ cɔ w wa, ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n vwǎrh cɔ w ǹdə́ ń surhə né. Sə lò lò kə́ ń yə̀l bal mɔ́ nã́-nə̀mɔ́ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yò lyǐrh yé.¹⁶A zɛ̃̀ a wɔ̀ náà : Ǎ nyǐ surhə cɔ̃̀ jàn. E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ yə̀ nə̀mɔ̀ mɔ́ surhə né kwè ǹdə kɔn ta, bə̀ yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ myɛ cili yé.¹⁷E zhìlì yala nɛ e cili surhə cìnə́ zɔ̀mà nɛ́ mɔ́, cɔ̃̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ bə surhə zhe cə́bal zɔ̀mà nɛ́ cilu. ¹⁸Surhə né cɔ̃̀ búlə́ wẽ̀ ; bə̀ yə̀-lɔ̀lɔ́ òdù sásá n’ê cɔ̀ nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌.

Chapter 10

¹Wɔ́ Zhərəzalɛm pyɔ̌ Ekələzhaasɛ, Dəvyidi byǐ mú zɔ̀mà nɛ́. ²Ekələzhaasɛ wə̀l bə̀ kɔn gakó wɔ́ nánfò, nánfwə̀r ré nánfò, kɔn gakó wɔ́ nánfò. ³wɔ́ bə̀kɔ́n nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ nyumbyíní n’ê twĩ̀ è nɛ lyààrɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó è n’ê nɛ nə̀nyɔ́nɔ́ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ mó ?⁴4 Lyì y’à yə̀ lũ w wẽ́ bə lyɛ̃, bə̀ dwã k’e bà, e jà cɛ y j’â zhǐ twéé twéé.⁵Yi rí y’à púrh, yi rí k’a zù ; rə k’a wɛ̀rhɛ́ làlà rə púrh rə̀ gə́ n’ê púrh má mɔ́ gwẽ̌. ⁶Zho w y’a ce o vò jə̀-gwã̀ sõ, o k’a ce o vò jə̀-jĩ́ sõ ; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, o k’a pyìrhí o kwè sɔ́má y èmyɛ́ mɔ́ cìcì. ⁷Bwǐsí gakó nɛ̃̌ mɔ́ n’ê dùr mə̀ zhə̀l nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa, e jà nə̀-fɔ̀lɔ̀ w t’â swí gaga yé ; e jà bwǐsí nɛ̃̌ mɔ́ gwẽ̌ cə̀ə̀lè mə̀ n’ê dùr mə̀ la mə̀ gə́ n’ê zhə̀l má mɔ́.⁸Wẽ̀ ré gakó j’â n’ê twĩ̀ rə̀ la kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ, lò kə́ ń yə̀l ń gə́ wɔ̌ ń mà n byili ní yé ; yírh t’â nyǐ rə̀ swǐ yé, zhɛ̃̌ t’â lyɛ̀ɛ̀ ǹdə́ culu yé. ⁹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ yàl nɛ́ mɔ́, wɔ́ rə̀mɛ́ rə̀ bànà, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ la wɔ̀rhɔ́, kɔn tɛ̀nɛ́ rə̀ wɔ́ kɔ̀-dùl nə̀nyɔ́nɔ́ w kùr w yé.¹⁰Kɔn gə́ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m rə̀ yò bə̀ zhe : Ǹ nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́, nyǐ wɔ́ kɔ̀-dùl ! Sə́ lwar bə̀ rə̀ y’à yàl nɛ́ byinə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyɛ̃ ǹdə́ nə́ gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ mɔ́ yi ní. ¹¹Bə̀ t’â lyǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ nándwə́l yò yé ; sə tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ t’â yẽ̌ kɔn nɛ byɛ̀bɛ́ bə̀ la tà-kwã bə̀ bə̀ mɔ́ m’o lyǐrh rə̀ yò yé.¹²Àmyɛ́ Ekələzhaasɛ, à yàl Esərayɛl pyɔ̌ Zhərəzalɛm nɛ́.¹³À zɔ lárma à wẽ́ à y’à n’â pyà kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ nə̀nyɔ́nɔ́ w kùr w mó yé-shò lwar : Sə wɔ́ kɔn rə̀ yò pyǎ kùr e lwar zum, Yi pɔ numbyíní byǎ bɛ́ nɛ. ¹⁴À nɔ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ nə̀nyɔ́nɔ́ w kùr w mó, sə nyǐwé, rə̀ gakó wɔ́ nánfò, zho pú ò n’ô jì.¹⁵Kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ jìnì wàr rə̀ la dɛ̃̌ kõ̌ yé, sə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mùrì yó wàr è la gál e lwar yé.¹⁶16 À wə̀l à wẽ́ náà : nyǐ à byìlə̀, à zɔ surhə dɛ̃́dɛ̃́ a dwene byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀rɛ̀ nɛ bə jí pyɛ̀lɛ̀ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́, sə à nɔ surhə ǹdə́ lwar dɛ̃́dɛ̃́ à wẽ́. ¹⁷17 À n’â pyà s’a zə surhə à wẽ́, à pyà s’a yə̀ kòkò, a yə̀ nyə̀nyà ; sə à lwar bə̀ rə̀myɛ́ wɔ́ zho ò pú rə̀ kùrə̀.¹⁸18 Ǹ jɛ̀rh gǝ wɔ́ nǝ̀wàcànyɛl jɛ̀rh, ǹ lyarh rɛ́ wǔr, ǹ jɛ̀rh sɛ́ gǝ bǝ zhe kẽkẽ, jì y n'ê lyìlǝ̀. ¹⁹Bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ kùjú bǝ̀ m'ê fùù, dǝ̀vɛ̃́ n'ê pɛ wu-nyɔ̃̀, sǝ wɛ́rɛ́ n'ê kwɛrhɛ kɔn gakó.²⁰Bə̀ká zɔ̀m pyɔ̌ mɔ́ yil námməlwɛ̀lɛ́ yé, bá ǹ bùlə̀ né wẽ́ myɛ cìcì yé, sə ǹ bə̀ká zɔ̀m lyì-fwààlɛ́ myɛ yil námməlwɛ̀lɛ́ yé, bá ǹ sõ jìní y w ǹ gə́ nə́ ǹ pyě mə̀gã̌ mɔ́ yé ; lwar bə̀ dɛ̃̌ yi kúmí y b’a zə ń zɔ̀mà nɛ́ e du pwẽ̀ ne, vwɛ̀mɛ̀ ku b’a bwə̀l ré o byili.

Chapter 11

¹Kwě ǹ búrú w ń dol nɛ̃̌ mɔ́ wa, sə́ yẽ̌ bə̀ dɔnɔ kwã nɛ́ ǹ b’ǎ k’â nə wa ; ²Tə́l ǹ cəl ré ǹdə́ nunə bwàlpyɛ̀ ráá ǹdə́ nunə lyɛlɛ nɛ, bə̀ ǹ yə̀l zwini tɛ̌ nándwí yil rə̀ bàn cɛ yó yé. ³Bəban nɛ́ gə súwə́, dwà n’ê nywɛ̃̀ cɛ y yó ; cǒ gə tu lũ jə̀jĩ́ ráá lũ jə̀gwã̀ sõ, ò n’ô pyè ò gə́ tu mə̀gã̌ jàà y wa.⁴Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nyǐ zho w mó, tá ń dwì twã́ yé, lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nyǐ bə́ban nɛ́ mɔ́ myɛ, tá ń jə̀r yé. ⁵Ǹdə́ ǹ gə́ yə̀l zho w sɔ́má y yé-shó né, ǹdə́ ǹ gə́ yə̀l numbyíní kúr rí gə́ n’ê mɔ dwã nɛ kɛ̃ pwǐ wẽ́ né myɛ nɛ́, èta myɛ ǹ yə̀l Yi tum rí rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ kɔn mɔ́ yé-shò né yé.⁶Rə̀myɛ́ ce, ǹ gə dùlí ǹ zɛ̃̀ tɛ̃́, sə́ dù ǹ twã́ nɛ́, də̀dɛ̀nɛ́ y gə yú myɛ sə bə̀ká jòm yé, twĩ̌ ǹ jɛ̀rh tumə né, bə̀ ǹ yə̀l tɛ̌ ǹdə́ rə̀ dõ rə̀ la nyí zõ yé, dɛ̀ga myɛ, ǹ yə̀l ǹdə̀ rə̀myɛ́ rə̀lyè y ga gə càn yé. ⁷Pwẽ̀ ré nyɛ̀, yírhə́ né gə n’ê nyǐ nyə̀nyɛ́nɛ́ y myɛ è sú yírhə́. ⁸Numbyíní gə wɛ̀rhɛ́ byinə nánzhəzhɔ̌ cɛ yó, s’e wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ byinə né nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, s’e bù dwã nɛ́ nánzhəzhɔ̌ w nə̀ bàn cə-byũ̌ wẽ́ mó bùlə̀ ; bə̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ gakó wɔ́ kɔn nánfò.⁹Éb;ɔ́-dǎl, fǔ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ ǹdǝ́ ǹ gwẽ̌ wɔ́ ébɔ́-dǎl, ce ǹ wu yǝ̀ nyàn ǹ byìlù yi rí wǝ, tó ǹ wu bùlǝ̀ né gakó ne ǹdǝ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ yírhǝ́ né n'ê nɛ mɔ́ nɛ. Sǝ́ lwar bǝ̀ Yi m'a byẽ̀ mó bùrsi rǝ̀myɛ́ mɔ́ gakó yilǝ. ¹⁰Jǐ wu-zhùlù n wu w wẽ́ ń ce pyépyé, pǝ́ nɔ̀nɔ̀ ǹ yala nɛ ń ce kwã nɛ́, bǝ̀ bɔ́bwár yi rí ǹdǝ́ nyué mú kùr-jirǝ́ y ga j'â wɔ́ kɔn nánfò.

Chapter 12

¹Ebɔ́-dǎl, fǔ ǹ bə̀sɔ́nɛ́ rɛ́ yi rí, sə́ wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ dwã nɛ́ ǹ la wɔ́rhɔ́ ǹ bə̀sɔ́nɛ́ rɛ́ wẽ́ mó, wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ yírhə né na, ǹ wu bùlə̀ né zhe re mó ; sə́ lyǐrh bə̀ dɛ̃ bànà bə̀ Yi la mɔ́ byõ̌ ń byili kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ rə̀ yé né. ²Vǔr kɔn dɛ̀bɛ́ rə bə càn mɔ́ ǹ wẽ́, sə́ ce lwɛlɛ rɛ́ vò kwã nɛ́ gaga ǹ yala nɛ́ nɛ, bə̀ bə̀sɔ́nɛ́ rɛ́ ǹdə́ cin nɛrɛ́ tɔ́nɔ́nɔ́nɔ́ mɔ́ wɔ́ kɔn nánfò.³Lyǐrh ǹ wǎrhna mɔ́ yò dwã nɛ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ nə̀ wẽ́, ǹ bə̀sɔ́nɛ́ rɛ́ wẽ́ mó yi ní, ǹdə́ dwã nɛ́ nə̀ bə̀ càn mɔ́ gwẽ̌ yə̀ yí yé, sə ǹ gə yə̀ èta wɛ̀rhɛ́, byinə né gə zɛ̃̀ nə̀ bwəlse yi ní, ǹ m’ǎ zɛ̃̀ ǹ zhe : À yə̀ rə̀myɛ́ rə̀dù ga kwè ǹdə kɔ̀-twə̌ ta gaga yé ;⁴dwã nɛ́ nə̀myɛ́ la m’e yí mú, lwar bə̀ nə̀nyɛ́nɛ́ y ǹdə́ pwẽ̀ ré b’a jǐrh námbyṹ, cànà y ǹdə́ càmmə́sɔ̌sɛ́ pwẽ́ ré jə́jɔ̀mɔ́ b’a jé, dwà b’a n’ê pyìrh ǹdə́ bə́ban nɛ́ duwə,⁵wɔ́ yi rí rə̀myɛ́ yi ní, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì jì y ni mú b’a kəkə, búlə́ kã̀dar rɛ́ ywẽ́ b’a lwəl tẽ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nɔ̀m mún mú mú b’a yẽ̌ mə̀ nɔ́m nɛ́, bə̀ bə̀ k’ê bə já yé, cɛ y b’a jǐrh námbyṹ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê tó túkwə́rsé bə̀ nyǐ mú yé né,⁶nə̀mùn ní nɔ́m mɔ́ sɔ̀ɔ́ gə́ gu mú ce, bwə̀ə̀lé rə̀lyè y bə̀ wɛ̀rhɛ́ rə zhí dwã nɛ́ zɛ̃̀ rə pyi sɔ́má nyí rí ni, wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní kúmí y n’ê kúrhə́ mó, wɔ́ rə̀myɛ́ y ní myɛ kana byǎ nwíísí n’ê bɔ̀, ⁷rə̀myɛ́ yó né, kɔn rɛ́ rə̀ zɛ̃̀ rə̀ zhǐ dɛ̃̌ mɔ́ ywẽ ré zɛ̃̀ rə zhe lyì bí, lyì bí yala nɛ́ n’ê pə́pǎ sɔ́msɛ́ yó, Amendier y ce púnə́, səsɔ̃̀ w zɛ̃̀ ò dùm, émwã̌ k’ê bə kaka zhe yé, bə̀ numbyíní la è jàà y kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ zhɔ̌ zhe mó wə, cìlə́ zɛ̃̀ nə́ n’ê kúrh sɔ́msɛ́ gakó yó ;⁸lwar ǹ wǎrhna mɔ́ yó, ǹdə́ sə̀byì kùlí nyíní y gwẽ̌ yə̀ bwèlé yé, ǹdə́ sánnə́má mɔ́ nə̀zhĩ̌ y gwẽ̌ yə̀ lwe yé, ǹdə́ jǎ y gwẽ̌ yə̀ è kùr rí wẽ́ sǔr yé, ǹdə́ cɔ̀bɔ́ w kɔ̀bɔ́ ò n’ô shìì nɛ̃̌ mɔ́ mɔ́ bə̀k’a sá o tú zhìlí w yé, ⁹ǹdə́ shó w gwẽ̌ yə̀ kwɛ̃̀ o vò shó w wẽ́ yé, ǹdə́ éshírhə́ y gwẽ̌ yə̀ kwẽ̀ e vò mɔ̀bɔ́ ń pɔ y mɔ́ sono yé.¹⁰Ekələzhasɛ wə̀l bə̀ rə̀myɛ́ gakó wɔ́ kɔn nánfò, nànfwə̀r ré gakó nánfò. ¹¹Ekələzhasɛ də̀ surhə né ń yà ń zhe mó dúdú è y’à wɔ́ ń kɔn yé, ń yà ń nə́ ń súlí ń cèrhè lwar mɔ́ dwí rí ni, ń nyǐ kɔn gə́ n’ê tó né mó, n ce zɔ̀mà dwã yó n kɛ̃ səswalsɛ nánzhəzhɔ̌.¹²Ekələzhasɛ wɛ̀rhɛ́ ń gə́ wɔ̌ nɛ́ gakó, n nə zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə̀ nyɛ̀ mɔ́, nə̀ kɛ̃ nə tó ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ́ cìcì, nə̀ wɔ́ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə́ wɔ́ zhə̀n zɔ̀mà.¹³Surhə cìnə́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ dɔm swã̀ ta ; bə̀ kɛ̃ nɛ bə ce dwã yó sɛ́bɛ́ wẽ́, nə̀ nyɛ̌ ǹdə dàdɔ̌bsɛ ta yó-cə́bal mə̀dù pəpa tɛ̃́. ¹⁴À byǐ, tɛ̀bɛ́ rə̀dal mɔ́, shɛ̀nɛ́ ń zwẽ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ còrhò mó ; bə̀ lò gə la sábá nánzhəzhɔ̌ kãɔ̃, ń tá ń zhɛ̀ nɛ yé, sə còrhò dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ wɔ́ lyàà yala nɛ́ yilə.

Song of Solomon

Chapter 1

¹Saləmɔ nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ è j'â càn du nwísí gakó mó.(Bóm mó) ²Ń bə̀ n kwə̀ə̀lè ne ǹdə́ ń nyí ǹdə́ sónó nánfɔ̀lɔ̀!Bə̀ ǹ sónó swə̌l mó j'â nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ du də̀vɛ̃́, ³mə̀ j'â nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ du ǹ nwǐsí sə̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ mɔ́ lwẽ́ ré.Ǹ cìcì mú já ǹ wɔ́ nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ è lwẽ́ nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́.Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce kɛ̃-byì-bwə̃́ə̃́ bé j'â só mó. ⁴Vwɛ̃ nɛ a tó ǹ kùrə̀, dǔr nə́ dùr.Pyɔ̌a mɔ́ ce a zù ń jì-zɔ̃̀rà y wa:«Ce nə́ ce nə́ wun yə̀ nyàn, sə nə́ fùù, ǹmyɛ́ nə̀jɛ̀lɛ̀ yilə.»Jí nə́ jí ǹ sónó swə̌l mó mə̀ du də̀vɛ̃́ mɔ́ címsi.Bə̀ kɔn j'â mə̌ zhə̀n ga bə̀ bə̀ swéné mó.⁵Zhərəzalɛm lyì bə̀kwá, à wɔ́ námbyín, à súlí à càn myɛ,ǹdə pyì-kur námbyín kwə̀ə́rhé ta,ǹdə étwí-ènyí gàndɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ta. ⁶Á bə̀k'á nyǐ b'à wɔ́ námbyín,nə̀nyɔ́nɔ́ w gə́ ce à wɔ́ námbyín mú yil yé.À nəbwá bɛ́b kwè lyim ǹdə́ nɛ:bə̀ ce à y'à n'â yìlì də̀vɛ̃́-cèmé né.Sə à də̀vɛ̃́-cǒ wə́, àmyɛ́ j'â yə̀ w yìlì yé.⁷Sə ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à j'â só mó, byili niǹ gə́ la ǹ vwàmá nɛ́ kál ń mə́ vò mə̀gã̌ mɔ́,ǹdə́ ǹ gə́ m'ǎ ce nə vò nə shǐrh mə̀gã̌,yi rí gə tú rə̀ yú yə́-pɛ̀lɛ́ ecəl w yi ní,mùnì ga à bə̀k'a yə̀ ǹdə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń já ń nə́ ń dùr dɛ̃̌cǹ tó-dwã bɛ́ vwàmá nɛ́ səta mɔ́ ta yé.(Vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́)⁸«Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ càn du kana bɛ́ gakó mó, ǹ gə já ǹ yə̀l re,sə́ du ń kwè vwàmá nɛ́ nèsé,ń mə́ vò ń kál ǹ bɔ̀-bwǎlsɛ́ vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ kwə̀ə́rhé yala nɛ.»(Ébɔ́ mɔ́)⁹À dɔwa, à n'â zə mɔ́ à myɛrhɛ dwãǹdə eshə-nyɛ̃̀ kɛ̀bɛ́ è n'ê vwɛ̃ eshã-vwə̃tu kɔ̀bɔ́ ò càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ta. ¹⁰Ǹ mùkùlə́ né j'â càn ǹ zhə̌-kɔ̀nà nɛ́ nə̀ pyɛ́pyɛ́rɛ́ pyɛ́pyɛ́rɛ́ dwã nɛ mɔ́ cəcəl wə,ǹ byã y myɛ càn byã-dɔ̀msɛ́ cəcəl wə. ¹¹Nə́ m'ǎ j'á ce bə wɛ̀rhɛ́ sánə́má zhə̌-kɔ̀nà nə̀ pyɛ́pyɛ́rɛ́ pyɛ́pyɛ́rɛ́ dwã nɛ,bə zɛ̃̀ bə ce sə̀byì-kùlì shirh nə̀ wẽ́ nə́ pɔ̃́.(Bóm mó)¹²À náárɛd y lwẽ́ ré j'â n'ê dwià m'â dɛ̃̀ pyɔ̌ mɔ́ la mə n bə̀ ń bɔ́ɔ́ w w mɔ́. ¹³À lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó wɔ́ sá-vɔ myííri wɔ ò wẽ́e, àmyɛ́ yilə:ò n'ô mɛ̃ à yilə né cəcəl w ò zwɛ̃̀. ¹⁴À lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó wɔ́ ẽ́nef pùnə́ bə̀ lyẽ dwã nɛ yó àmyɛ́ yilə,Eyɛ̃-Gedi də̀vɛ̃́-cèmé né wə.(Ébɔ́ mɔ́)¹⁵Ǹ já ǹ wɔ́ bóm, à dɔwa, ǹ já ǹ wɔ́ bóm!Ǹ yírhə́ né wɔ́ épwə̌nse cìcì!(Bóm mó)¹⁶Ǹ já ǹ wɔ́ ébɔ́, à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó, ǹ já ǹ càn dɛ̃́dɛ̃́!Nə́ pyə̀nə̀ y j'â wɔ́ gɔ-lyɔ̀ dúdú! ¹⁷Sɛ́ɛ́dərɛbá bə̀ wɔ́ nə́ jì y byésé,zhənəvəriyébág nə́ m'é zù è byílsí.

Chapter 2

¹À wɔ́ Sarɔn jə́ y nərshísi, jésé lyíísia.(Ébɔ́ mɔ́) ²Ǹdə lyíísi kɛ̀bɛ́ è wɔ sɔr cəcəl w ta,wɔ́ èta à dɔwa mɔ́ já ń wɔ́ nɛ́ kana-byǎ bɛ́ cəcəl wə.(Bóm mó)³Ǹdə pomyé kɛ̀bɛ́ è wɔ tú cèmé né cəcəl w ta,wɔ́ èta lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó wɔ́ nɛ́ bala-byǎ bɛ́ cəcəl wə.À n'â jòm è ywə́l mó w ǹdə à gə́ n'â yǎl nɛ́.Sə è byǐ y j'â nyɛ̀ à nyú wə. ⁴Ń zə nɛ n zù də̀vɛ̃́-jì wẽ́b,sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ dɛ̃̌ è yó, à yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ wɔ́ Sónó.⁵Pa-na nɛ də̀vɛ̃́-cǒ byǎ cílə́ a jí mùnì ga à k'a nə à cìnə̀.Sɛ̃-na nɛ ǹdə́ pɔ́mɛbác mùnì ga a zə jàn:b'à n'â yì sónó nə̀bwɛ̀nɛ̀. ⁶Ń jə̀-gwã̀ y wɔ à yó w kùr wə,ń jə̀-jĩ́ y zɛ̃̀ e vwɛ̃ nɛ è dɛ̃ ń cìn ni!(Ébɔ́ mɔ́)⁷À j'â n'â lwə̀l ába, Zhərəzalɛm lyì bə̀kwá,nàmsɛ́ ráá gɔ tərh yil yilə:Á bə̀k'á zhàrh mɔ̀bɔ́ à só mó yé,á bə̀ j'á k'á zhàrh mɔ ń jan rɛ́ w gaga,ǹdə́ kɔn gwẽ̌ yə̀ ń bùlə̀ yí yé.À nyɛ̌ lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó cəl ré(Bóm mó)⁸À nyɛ̌ à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó cəl ré!Nyǐ mu: ń já ń bànà!Ń nə́ ń fwɛ̃́ ń gar pyàr rɛ́,ń nə́ ń fwɛ̃́ ń swə́rh ń gar pyǎlsɛ́, ⁹à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó wɔ́ ǹdənɛ̀mɛ̀ ráá ǹdə ta byǐ ta.Nyǐ mu: ń swə́rh ń zhǐ nə́ byílí y kwã nɛ́.Ń tó cə̀-zhɛ̃̌ rɛ́ ń nə́ ń nyǐ.Ń tó bɔ̌lsɛ́ ń mə́ ń nyǐ.¹⁰À lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó nə́ ń núnə́,ń nə́ ń wə̀l ne:(Ébɔ́ mɔ́)«Zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌, ǹmyɛ́ à dɔwa,zhǐr bə̀ à sõ, à bóm. ¹¹Nyǐ wàr yi rí n'ê lyɛ̃.Dwà y k'ê t'â nywɛ̀ yé, è n'ê lyɛ̃.¹²Pùnə́ né púrh tənà y wa.Nwə̃́ y yi rí bwəlse.Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ nyɛ̌ épwèné cəl rénə́ tənà y wa. ¹³Épyìlú w épyǐl-gó w n'ô byìlə̀,sə də̀vɛ̃́-cèmé né nə̀ pùr mú, zho w j'â n'ô dwi.Zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌, ǹmyɛ́ à dɔwa,zhǐr bə̀ à sõ, à bóm.¹⁴À púpwèné rə̀ wɔ pyɔ̀ gógòló wə,rə̀ wɔ pyɔ̀-èdɔ̀lɔ̀ jàà y kɛ̀bɛ́ è j'a shèè mó w mó,ce a nə ǹ yé-zwã̌ yá,ce a nyɛ̀ɛ̀ ǹ cəl ré;bə̀ ǹ cəl ré j'â nyɛ̀,ǹ yé-zwã̌ y myɛ j'à càn.»(Ná mɔ́)¹⁵«Zə-na zúlə́ né á pə nə́ba,zúlə́ námpɔ́lsɛ́ shɛ̀bɛ́sə̀ n'ê cɔ̀ də̀vɛ̃́-cèmé né mó,e jà nə́ də̀vɛ̃́-cèmé né mà pùnə́ kókó!»(Bóm mó)¹⁶À j'â wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó lò námpúm,àmyɛ wɔ́ ńmyɛ lò námpúm,ń nə́ ń kál ń vwàmá nɛ́ lyíísibá cəcəl wə, ¹⁷kwɛ̃̀, ǹdə́ də̀dɛ̀nɛ́ zho w gwẽ̌ t'â fúfǔ yé,ǹdə́ wẽ̀ ré ywə́l mó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ myɛ gwẽ̌ yə̀ súlí yé,ǹmyɛ́ à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó,yál ǹdə nɛ̀mɛ̀ ráá ǹdə ta byǐ ta,pyàr rə̀ pɔr dwã nɛ mɔ́ yó.

Chapter 3

¹Cəcɛ̃ y námpúm, à j'â n'â pyà lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó, à pyònò w wẽ́.À j'â n'â pyà mɔ, sə à t'â jəl mo yé. ²Rə̀myɛ́ ce, à m'a zɛ̃̀a tó cɔ w púlə́púlə́ wẽ́.À m'a pyà lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mósɔ́msɛ́ yó ǹdə́ dwã-joló jààsɛ́ wẽ́.À j'â n'â pyà mɔ,sə à t'â jəl mo yé.³Cɔ w yìlnə bé bə̀ tó cɔ w w bə̀ n'ê byɛ́lɛ́ mɔ́ jəl ne,à bwə̀rh be a wɔ̀: «Á nə nɔ lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó?» ⁴À gə́ tú a lyɛ̃ bɛ námpɔ́lɛ́,à j'a jəl lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó.À j'a pyɛ́l mɔ, sə à t'â la mɔ yõ̌ǹdə́ à gə yə̀ ce n zù à ná sõ,à ná nánlùlə̀ y jì-zɔ̃̀rà y w yé:(Ébɔ́ mɔ́)⁵«À j'â n'â lwə̀l ába, Zhərəzalɛm lyì bə̀kwá,nàmsɛ́ ráá gɔ tərh yil yilə:Á bə̀k'á zhàrh mɔ̀bɔ́ à só mó yé,á bə̀ j'á k'á zhàrh mɔ ń jan rɛ́ w gaga,ǹdə́ kɔn gwẽ̌ yə̀ ń bùlə̀ yí yé.»(Kana-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ só ébɔ́ mɔ́ mɔ́)⁶Mɔ̌ ń já n shí gɔ-elũ èpòlò w ń bànǹdə nyɛ̀rh sə̀ mɔ dwã nɛ sə̀ la dɛ̃̌-yi wə,myííria ǹdə́ ãsã́ǹdə́ wẽ̀ dwã dúdúmə́ dúdúmə́ rə̀ shí cɛmɛ dwã,zho w gùlí si ta mɔ́?(Bóm mó) ⁷Nyǐ ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y bə̀ m'ê zhĩ mu mú, Saləmɔ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ yá,kàndar shə́-shə̀ldùEsərayɛl kàndar rɛ́ wẽ́ rə̀ kə́kɛ́lɛ́ ya,⁸rə̀ gakó kwè búlə́ shìmì,rə̀ cèrhè búlə́ bú,lò gakó búlə́ shù w ń cã̌ nɛ́,ń la n mə n yìlì ń cìnə̀, cəcɛ̃ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ w yilə. ⁹Pyɔ̌ Saləmɔ ce bə zə Lyəbã dǎr bə m'e wɛ̀rhɛ́ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y kɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê zhĩ mu mú.¹⁰Ń ce bə wɛ̀rhɛ́ è nèsé.Bə zə sə̀byì-kùlì bə wɛ̀rhɛ́ ń gə́ nə́ ń shɛlɛ mə̀gã̌ mɔ.Bə zə sánə́má bə m'e wɛ̀rhɛ́ ń gə́ nə́ ń jòm mə̀gã̌ mɔ́.È wẽ́ mó zɛ̃̀ rə wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ kàmə̀jɛ̃̀-shɛ̃̀,Zhərəzalɛm lyì bə̀kwá bɛ́ kwɛrhɛ rɛ ǹdə́ sónó. ¹¹Səyɔ̃ bə̀kwá, du-nə á nyǐ Saləmɔǹdə́ ń pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w kɔ̀bɔ́ ń ná pú muń kɛ̃-jú w dɛ̃ rɛ́ yù w mú:dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń námpúm já ń wɔ wù-nyɔ̃̀ wẽ́ mó.

Chapter 4

¹Ǹ já ǹ wɔ́ bóm, à dɔwa, ǹ já ǹ wɔ́ bóm!Ǹ yírhə́ né wɔ́ épwə̌nse cìcìǹ kàmə̀jɛ̃̀ y kùr wə!Ǹ ywésé wɔ́ ǹdə bɔ̀n nánzhəzhɔ̌nə̀ n'ê cə́cèlé Galaadɛ pyɔ̀ w ta.²Ǹ yə́lə́ né nyɛ̌ ǹdə vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ kwar nə̀ kur rí,nə̀ gwẽ̌ shí jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ shàrh nɛ nɛ́ mɔ́ wẽ́ nə̀ n'ê dwi ta:nə̀myɛ́ gakó zhe nə̀cílə́,bə̀ t'â mǔr nə̀myɛ́ rə̀dù ga yé.³Ǹ nyì-vɔr rɛ́ nyɛ̌ ǹdə kàmə̀jɛ̃̀ nánshɛ̃̀ gwɛ̃́gwɛ̃́ ta,sə ǹ zɔ̀zɔ̀mà nɛ́ myɛ j'â càn.Ǹ yə́-sarh rɛ́ nyɛ̌ ǹdə gərənajé byǐ bə̀ gòm mó kə̀kàlà y ta,ǹ kàmə̀jɛ̃̀ y kùr wə.⁴Ǹ byã y nyɛ̌ ǹdə Dəvyidi jì-fwɛ̀lɛ̀ nánjíjíní y è lù e vò dɛ̃̌dɛ̃̌,bə̀ lù bɛlɛ jú wẽ̀ ré è wẽ́ cṹ yil mú ta:nə̀kwə̀r mɔ̀ɔ̀rhɛ jele dɛ̃̌ è wẽ́,kàndar búlə́ wẽ̀ dwí gakó. ⁵Ǹ yilə né nə̀lyè y nyɛ̌ ǹdə ta byǎ bə̀lyè ta,nɛ̀mɛ̀ nə̀cílə́ bə̀ n'ê dɔ̀m gɔlyíísibá cəcəl w ta.⁶À m'a zɛ̃̀ a vò pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ myííri zho w n'ô dwi ò wẽ́ mó yó,ǹdə́ pyɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ ãsã́ zho w n'ô dwi è wẽ́ mó yó,ǹdə́ də̀dɛ̀nɛ́ zho w gwẽ̌ t'â fúfǔ yé,ǹdə́ wẽ̀ ré ywə́l mó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ myɛ gwẽ̌ yə̀ súlí yé. ⁷Ǹ já ǹ búl ǹ wɔ́ bóm, à dɔwa!kaka də́-byǐ myɛ j'â tə̀ ǹ yala nɛ yé!⁸Ǹ m'ǎ tó ne ń shí Lyəbã, bóm à pyà à la jú mú,ǹ m'ǎ tó ne ń shí Lyəbã ń bà.Ǹ m'ǎ shí Amana yə́-pɛ̀lɛ́ y wa,ǹdə́ Səniiri yə́-pɛ̀lɛ́ y w e súlí Erəmɔ̃ yə́-pɛ̀lɛ́ y wa,bwaarɛ pwə́lə́ ǹdə́ pyàr rɛ́ rə̀ sú ǹdə́ jə̀lə̀ mó, ń cə́cèlé ń bà.⁹Ǹ ce à yó w n'ô zɛ̃̀, à nəkɔ́, bóm à pyà à la jú mú,ǹ gə́ j'á nyǐ à sõ twər rə̀dù cìcì mú,ǹ byã-dɔ̀msɛ́ byǐ èdù cìcì mú,j'a ce à yó w n'ô zɛ̃̀.¹⁰Ǹ sónó swə̌l mó j'â càn, à nəkɔ́, bóm à pyà à la jú mú!Ǹ sónó swə̌l mó j'â nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ du də̀vɛ̃́,ǹ nwǐsí sə̀ lwẽ́ ré nyɛ̀ mɔ́ lwẽ́ ré nyɛ̀ dunwǐsí sə̀ lwẽ́ ré nyɛ̀ mɔ́ lwẽ́ ré gakó. ¹¹Bóm à pyà à la jú mú, ǹ nyì-vɔr rɛ́ j'â n'ê dwi tù-nwə̃̌.Tùr ǹdə́ yil j'â wɔ ǹ mə̀jòlò w kùr wə.Sə ǹ gàndɛ́ zho wwɔ́ ǹdə Lyəbã zho w ta.¹²Ǹ wɔ́ bɔ́ɔ́ kɔ̀bɔ́ ò nyí rí sàásɛ, à nəkɔ́, bóm à pyà à la jú mú,nə̀-bùlì kɛ̀bɛ́ bə̀ pyi è nyí ni,bwǐ kɛ̀bɛ́ bə̀ pyi è nyí ni dámá mɔ́! ¹³Ǹ twə̀ə́ré j'â wɔ́ gərənajé byǎ bɔ́ɔ́ kɔ̀bɔ́ ò n'ô ce wu yàl nyàn,ǹdə́ cèmé dwã byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́:ẽ́ne y ǹdə́ náárɛ yá, ¹⁴náárɛ ǹdə́ safərãǹdə́ kanɛ́ɛ́lɛ ǹdə́ shənamɔɔmɛe súlí cèmé dwí gakó ǹdə́ ãsã́,ǹdə́ myííri ǹdə́ alɔwɛ́ɛ́sɛe súlí nǔrh shɛ̀bɛ́ sə̀ lwẽ́ j'â nyɛ̀ e jà sə̀ j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ gakó.(Bóm mó)¹⁵À wɔ́ báárɛ nɛ̃̌ nə̀-bùlì,zhìlí y kɛ̀bɛ́ è nàná bɛ́ n'ê pɛ nyǔ mú,bə̀ n'ê dùr bə̀ shí Lyəbã mɔ́! ¹⁶Zɛ̃̀ tɛ̃́, Acəlɔ̃! Bà, Otãa!Ce à bɔ́ɔ́ w shǐrh,sə ò wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ ré nyɛ̀ mɔ́ lwẽ́ ré du rə sú tɛ̃́!Bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó bà, ń bɔ́ɔ́ w wa,sə n jí ò byǎ bɛ́ bə̀ j'â nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́!

Chapter 5

¹À bàn à bɔ́ɔ́ w wa, à nəkɔ́,bóm à pyà à la jú mú.À n'â kɔl à myííri y ǹdə́ à wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ ré nyɛ̀ mɔ́.À n'â dɔ̀m à tù-zɔ̌ w ǹdə́ ò tùr rí ga.À n'â nywɛ̀ à də̀vɛ̃́ y ǹd'â yil mú ga!(Núnnə kùkùl ré)«Jí-nə, à dɔwabá;nyɔ́-na, nyɔ́-na á sú, à lyì bí byɛ̀bɛ́ à j'â só mó!»À y'à dɛ̌, sə à n'â bùrhì(Bóm mó)²À y'à dɛ̌, sə à n'â bùrhì:à nyɛ̌ à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó ń nə́ ń kɔ́kwá!(Ébɔ́ mɔ́)«Pul ń pɛ̃, à nəkɔ́, à dɔwa,à púpwèné, à lò mó mɔ̀bɔ́ cɛ̀nɛ̀ də́-byǐ yə̀ mùrì mú.Bə̀ à yó w j'a sú ǹdə́ myɔ̀nɔ̀.À ywésé sə̀ lyẽ lyẽ mó myɛ sú ǹdə́ cəcɔ̃ w púpwíísí.»(Bóm mó)³«À vùr à kàmə̀zwǐ yə́: etəra! à nə m'a k'a zù yə?À shàrh à nèsé: etəra! à nə m'a k'a byèlè se?» ⁴À lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó tó bɔ̀l mɔ́ n ce ń jɛ̃̀ y nɛ́.Sə kɔn j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê shɛ̀ à wẽ́.⁵Àmyɛ j'a zɛ̃̀ à la bòlò w pul a pə à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó ne.Sə myííri y'à n'ê dwi à jɛ̀sɛ́ wẽ́,è twərh sàfɔ̌ w cèlé y yó,èmyɛ́ ǹdə́ myííri kɛ̀bɛ́ è wɔ́ wárhgáá è y'à n'ê dwi à jə̀-fɔ́lá nɛ́ wẽ́ mó ga.⁶Àmyɛ́ pul bòlò w a pə à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó ne!Sə à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó pyìrhí, n kwɛ̃̀ n lyɛ̃.À j'a zɛ̃̀ a du à wɔ ń kwã ǹdə́ à y'à yə̀l à gə́ wɔ mə̀gã̌ yé:à j'â n'â pyà mɔ sə à t'â jəl mo yé.À j'â n'â byẽ̀ mo, sə ń tá ń shɛ̀ nɛ yé.⁷Cɔ w yìlnə bébə̀ tó cɔ w w bə̀ n'ê byɛ́lɛ́ mɔ́ tú bə jəl ne.Bə̀ j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê mà nɛ, bə cɛ̀mɛ̀ nɛ.Cɔ w yìlnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ ò byílsí yó móvùr à kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y à cəl né.⁸À j'â n'â lwə̀l ába, Zhərəzalɛm lyì bə̀kwá:Á gə nɔ à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó,bə̀kɔ́n nyí á nə m'ǎ cĩ́ mu?Bə̀ à n'â yì sónó nə̀bwɛ̀nɛ̀!(Núnnə kùkùl ré)⁹Ǹmyɛ́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ càn du kana bɛ́ dwã bɛ́ gakó mó,bə̀kɔ́n lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ só èta mɔ́ mə́ ń du lyì bí dwã bɛ́?Lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ só mó, bə̀kɔ́n ń mə́ ń du lyì bí dwã bɛ́,ǹ já ǹ mə́ ǹ lwə̀l nə́ba dɛ̃́dɛ̃́ èta?(Bóm mó)¹⁰10 À lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó wɔ́ námpwẽ̀ ǹdə́ nánshɛ̀n,bə̀ n'ê lwar ń pár nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ shí cəcəl wə. ¹¹Ń yó w wɔ́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ j'â càn yó w bə̀ fwə̌rh mó.Ń ywésé sə̀ lyẽ lyẽ mó wɔ́ pùnə́ ywẽ́,námbyírh ǹdə kɔ̀rhɔ̀ ta.¹²Ń yírhə́ né j'â nyɛ̌ ǹdə wɔ́ épwə̌nse,bǔrh shɛ̀bɛ́ sə̀ zhe nɛ̃̌ yó w ta,sə̀ n'ê shàrh sə̀ cìn yil wẽ́,sə̀ n'ê jòm wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ co nɛ̃̌ mɔ́ rə̀ wẽ́ mó nyə́ né yó.¹³Ń mùkùlə́ né wɔ́ ǹdə pùnə́ jàà kɛ̀bɛ́ è zho w nyɛ̀,è n'ê lyĩ wẽ̀ rə̀ zho w nyɛ̀ ta.Ń nyì-vɔr rɛ́ j'â wɔ́ lyíísibá,myííri kɛ̀bɛ́ è wɔ́ wárhgáá mɔ́ n'ê dwi rə̀ wẽ́.¹⁴Ń jɛ̀sɛ́ j'â wɔ́ sánə́má cìbyǔrrə̀ j'a sú ǹdə́ tɔpáázɛbá.Ń pwǐ y wɔ́ nàntú-yə́lə́ ku námpə́pɔ̌,ò yé y j'a sú ǹdə́ səfyííribá.¹⁵Ń cə́ né wɔ́ aləbátərɛ yə,nə̀ kùrə̀ né cĩ́ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn wẽ̀ yó.Ń yé-zwã̌ y nyɛ̌ ǹdə Lyəbã ta:ń já ń wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń du ń dwã bɛ́ ǹdə sɛ́ɛ́dərɛbá ta.¹⁶Ń nyí rí j'â wɔ́ nyàn rɛ́ cìcì mú.Ń námpúm mú já ń wɔ́ shil kɔna.Wɔ́ èta à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó nyɛ̌ nɛ́,wɔ́ èta à dɔwa mɔ́ nyɛ̌ nɛ́,Zhərəzalɛm lyì bə̀kwá!

Chapter 6

¹Ǹmyɛ́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ càn du kana bɛ́ dwã bɛ́ gakó mó,yẽ̀ ǹ lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ só mó zhə̀l né?Yẽ̀ ǹ lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ só mó zə ń yé n zǎ nɛ́,sə nə́ tó mó nə́ pyà mɔ?(Bóm mó)²À lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó nə́ ń swé ń la ń bɔ́ɔ́ w wa,ò pùnə́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ lwẽ́ ré wɔ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ mɔ́ wẽ́,ń vwàmá nɛ́ kál bɔ́ɔ́ w wa,e súlí lyíísibá kõ yilə. ³Àmyɛ́ wɔ́ à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó lò námpúm,à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó myɛ wɔ́ àmyɛ lò námpúm,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń kál ń vwàmá nɛ́ lyíísibá cəcəl w mó.À dɔwa, ǹ já ǹ búl ǹ wɔ́ bóm(Ébɔ́ mɔ́)⁴À dɔwa, ǹ já ǹ wɔ́ bóm ǹdə Tərəsa ta,ǹ càn ǹdə Zhərəzalɛm ta,ǹ nə́ ǹ zɛ̃̀ wu ni ǹdə wẽ̀ nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ta.⁵Pə́ ǹ yírhə́ né à yó w ń ce kwã,bə̀ nə̀ j'a ce à k'â yə̀l tɛ̀bɛ́ à n'â wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yé.Ǹ ywésé wɔ́ ǹdə bɔ̀n nánzhəzhɔ̌nə̀ n'ê cə́cèlé Galaadɛ pyɔ̀ w ta.⁶Ǹ yə́lə́ né nyɛ̌ ǹdə pyììsi nánzhəzhɔ̌ shɛ̀bɛ́ bə̀ kwar sə̀ kur rí,sə̀ gwẽ̌ shí jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ shàrh sɛ è wẽ́ mó w sə̀ n'ê dwi ta:sə̀myɛ́ gakó zhe nə̀cílə́,bə̀ t'â mǔr nə̀myɛ́ rə̀dù ga yé. ⁷Ǹ yə́-sarh rɛ́ nyɛ̌ ǹdə gərənajé byǐ bə̀ gòm mó kə̀kàlà y ta,ǹ kàmə̀jɛ̃̀ y kùr wə.⁸Pyɔ̌ kana bɛ́ wɔ́ shə́-shə̀ldù,ń kana dwã bɛ́ wɔ́ shə́-lyɛlɛ,ń kana dwã námpɔ́lsɛ́ bə yó zhe bə̀ la byilu yé. ⁹À púpwèné ré, à lò mó mɔ̀bɔ́ cɛ̀nɛ̀ də́-byǐ ga yə̀ mùrì mú, já ń bə dõ zhe yé.Ń já ń wɔ́ ń nándùwə̀ ń ná nɛ,ń já ń wɔ́ byì-sónó kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń lùl mu mú yilə.Kana-byǎ bɛ́ gə j'â nə mɔ: bə̀ j'â n'ê wə̀l bə̀ ń wɔ́ wu-nyɔ̃̀-cí;pyɔ̌ kana bɛ́ ǹdə́ ń kana dwã bɛ́:bə̀ j'â n'ê cèrhé mo:(Kana-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ só ébɔ́ mɔ́ mɔ́)¹⁰«Wɔ́ kɛ̃ mɔ̌ ń já ń nyɛ̌ ǹdə cɛ-lár rɛ́ ta,ń càn ǹdə cànà y ta,ń nə́ ń jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə nə̀nyɔ́nɔ́ w ta,ǹ nə́ ǹ zɛ̃̀ wu ni ǹdə wẽ̀ nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ta?»¹¹À só a vò nɔwayébáa bɔ́ɔ́ w wa,à la vò a nyǐ cèmé nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê púrh tɛ̃́ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w w mɔ́,a nyǐ ǹdə́ də̀vɛ̃́-cǒ w gə n'ô tò,ǹdə́ gərənəjébá gə n'ê mà pùnə́.(Bóm mó) ¹²À j'â k'â yə̀l lò ná-yil à wɔ́ yé:ń ce a jǐrh kwàmə́yúrhú cə́kɛ̃,ǹdə́ à wɔ́ lyì-fwààlɛ bə̀kɔ́ yírh w ga!¹³«Kwɛ̃̀ ń bà, kwɛ̃̀ ń bà, Shələmiitia!Kwɛ̃̀ ń bà, kwɛ̃̀ ń bà, mùnì ga nə́ búl nə́ nyǐ mú»(Ébɔ́ mɔ́)Etər á nə m'ǎ búl á nyǐ Shələmiiti mú ní?Ǹdə wɔ́ kùkùlə̀ nə̀lyè lyì bə̀ n'ê tó dwã bə̀ sɛ ta!

Chapter 7

¹Ǹ nèsé búl sə̀ càn, nə̀cìl-gànà nɛ́ wẽ́,lyì-fɔ̀lɔ̀ bə̀kɔ́!Kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ ǹ cã̌ y mɔ́ j'â nyɛ̌ ǹdə cã̌-dɔ̀msɛ shɛ̀bɛ́lò mɔ̀bɔ́ ń yě tum rí yé shò mó wɛ̀rhɛ́ ta.²Ǹ wúl rí wɔ́ kǎzɔ̌m mə̀ wɔ́ ǹdə cànà kə̀kàlà y ta:də̀vɛ̃́ y kɛ̀bɛ́ è gùlí ǹdə́ wẽ̀ dwã mɔ́ bə̀k'a mùrì mə̀ wẽ́ yé!Ǹ kòkòlò w j'â wɔ́ bə̀lɛ́ púl, lyíísibá kə́kɛ́lɛ́.³Ǹ yilə né nə̀lyè y wɔ́ ǹdə ta byǎ bə̀lyè ta,nɛ̀mɛ̀ nə̀cílə́ è lùlə̀. ⁴Ǹ byã y nyɛ̌ ǹdə nàntú Yə́lə́-Jì-fwɛ̀lɛ̀ y è lù e vò dɛ̃̌dɛ̃̌ ta.Ǹ yírhə́ né wɔ́ nɛ̃̌ pwə́ə́le Eshəbɔ̃ nɛ́,lyì-zhǎ bɛ́ bwə̀rə̀ y yala nɛ.Ǹ myə̌l ré nyɛ̌ ǹdə Lyəbã-Jì-fwɛ̀lɛ̀ y è lù e vò dɛ̃̌dɛ̃̌ ta,yìlnə Damaasɛ yé y wə.⁵Ǹ yó w wɔ́ ǹdə Karəmɛl pyɔ̀ w ta, ǹ yə́-pɛ̀lɛ́ wa,ò ywésé náàdwààlɛ́ mɔ́ wɔ́ ǹdə kàmə̀jɛ̃̀-shɛ̃̀ ta:Ywésé nánzhəzhɔ̌ w òmyɛ́ mɔ́ lyẽ pyɔ̌ mə̀dù sə cĩ́ tɛ̃́. ⁶Ǹ já ǹ wɔ́ bóm, e jà ǹ jà ǹ càn dɛ̃́dɛ̃́,ǹmyɛ́, mɔ̀bɔ́ à só mó, bə̀kɔ́ ǹ nə́ ǹ ce à wu yə̀ nyàn mɔ́!⁷Ǹ byìlù w èta mɔ́ nyɛ̌ ǹdə kwã̌ byìlù ta.Ǹ yilə né zɛ̃̀ nə̀ wɔ́ ǹdə è byǎ bɛ́ pwəərhe ta. ⁸À wə̀lə̀: «À m'a jì kwã̌ y yó,a zú è byǎ bɛ́ pwəərhé»:Rə̀myɛ́ ce, ǹ yilə né yál ǹdə də̀vɛ̃́-cǒ byǎ pwəərhé ta,ǹ myə̀lə́ né zho w yə̀ ǹdə pɔ́mɛbá zho w ta,⁹sə ǹ nyí rí yə̀ ǹdə də̀vɛ̃́ kɛ̀bɛ́ è j'â nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ta,(Bóm mó)è j'â la à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó sõ cángá,è n'ê dùr lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dɛ̌ mɔ́ nyì-vɔr rɛ́ yó.À wɔ́ à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó lò námpúm(Bóm mó)¹⁰À wɔ́ à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó lò námpúm,sə wɔ́ àmyɛ́ shil ré rə̀ j'â zhe ńmyɛ. ¹¹À lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó, bà. Bə̀ nə́ du nə́ vò gɔ sõ.Bə̀ nə́ vò nə́ zɔ̃̀ cə-byǐ y wə.¹²Nə́ dùlí nə́ vò də̀vɛ̃́-cèmé né cɛsɛ́ wa,nə́ vò nə́ nyǐ ǹdə́ də̀vɛ̃́-cèmé né gə t'â tò,ǹdə́ nə̀ twə̀ə́ré gə t'â mà pùnə́,ǹdə́ gərənəjébá myɛ gə t'â mà pùnə́.Gàà mɔ́, à m'a j'a swə̀l mó ǹdə́ sónó.¹³Sónó pɔ́mɛbá zho w n'ô dwi.Sə nə́ tə́twí-ènyə́ né j'â sú ǹdə́ cǒ byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â nyɛ̀ mɔ́ dúdúmə́ dúdúmə́:à lò mɔ̀bɔ́ à j'â só mó, à n'â cĩ́ cǒ byǎ nándùlə̀ bé ǹdə́ bə̀ nándwə́lə́ ga dɛ̃̌ ǹmyɛ́ yilə.

Chapter 8

¹Byè yil ǹ nə də̀ à ná-byǐ,mɔ̀bɔ́ ń ŋwɔ̀ yil à ná nə̀bán nɛ mɔ́!À gə y'à jəl mó pwẽ̀ ne, à y'à m'a kwə̀ə̀lè mó:sə lyì bí myɛ y'à j'â t'â la nɛ fuuli yé.²À y'à m'a zə mɔ́, a ce ń zù à ná sõ.Ǹ y'à m'ǎ cèrhè ne,à y'à m'a ce ń nyɔ̀ də̀vɛ̃́ kɛ̀bɛ́ è zho w j'â nyɛ̀,ń nyɔ̀ à gərənajé byǎ bɛ́ nɛ̃̌ mɔ́. ³Ń jə̀-gwã̀ y wɔ à yó w kùr wə,ǹdə́ ń jə̀-jĩ́ y n'ê vwɛ̃ nɛ è dɛ̃ ń cìn ni!(Ébɔ́ mɔ́)⁴«À j'â n'â lwə̀l ába, Zhərəzalɛm lyì bə̀kwá,á bə̀k'á zhàrh mɔ̀bɔ́ à só mó yé,á bə̀ j'á k'á zhàrh mɔ ń jan rɛ́ w gaga,ǹdə́ kɔn gwẽ̌ yə̀ ń bùlə̀ yí yé.»Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â jɛ̀ ǹdə Cu mú ta mɔ́ wɔ́ Sónó(Núnnə bé kùkùl ré)⁵«Yẽ̀ lyì kɛ̃ ń já n shí gɔ-elũ èpòlò w w ń bànà,e jà n já n zhí ń lò mó mɔ̀bɔ́ ń já ń só mó ne mó èta?»(Bóm mó)À n'â zhàrh mɔ́ jan wẽ́, pomyé y kùr wə:ǹ ná gə́ kwè ǹ pǔ mə̀gã̌ mɔ́,mɔ̀bɔ́ ń lùl mú gə́ kwè ǹ pǔ mə̀gã̌ mɔ́,⁶cĩ́ ni ǹ wu w wẽ́ ǹdə zhə̀n-pɔ ku ta,e súlí ǹdə zhə̀n-pɔ ku ta ǹ vɔ̃̀ w nɛ.Bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â jɛ̀ ǹdə Cu mú ta wɔ́ Sónó.Tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â cɛ̀ ǹdə Cúlú ta mɔ́ wɔ́ Bwɛ̃̌-dǔr,mə̀ myìn-zhù w wɔ́ myìn-zhù náncɔ̀lɔ̀:Yi dwà-myǐn.⁷Nə̀-fwààlɛ́ wàr Sónó w myǐn mú rə̀ la cú yé,bù-fwàlsɛ́ myɛ wàr mɔ sə̀ la tɛ̃́ lyíl yé.Lò gə já ń kwè ń kɛ̀lɛ́ y nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó ń pɔ n mə n lyə́r sónó,bə̀ j'â la mɔ fuuli zhə̀n zhə̀nà.(Ná-byǎ bɛ́)⁸«Nə́ zhe nəkɔ́. Ń wɔ́ námpɔ́lɛ́:ń bə yilə zhe yé.Bə̀kɔ́n nə́ m'ǎ zə nə́ nəkɔ́ mɔ́ nə́ wɛ̀rhɛ́,dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a zɛ̃̀ bə̀ la ń zɔ̀mà zɔ̌m mɔ́?⁹Ń gə yà ń wɔ́ byílí è lù e kə́kɛ́lɛ́ cɔ,nə́ y'ǎ m'ǎ zə sə̀byì-kùlì nə́ lù yùlù jààsɛ ń yó wə.Ń gə yà ń wɔ́ bwə̀rə̀,nə́ y'ǎ m'ǎ jarh sɛ́ɛ́dərɛ də̀-loro ń nyí ni.»(Bóm mó)¹⁰À wɔ́ byílí è lù e kə́kɛ́lɛ́ cɔ,à yilə né nə zɛ̃̀ nə̀ wɔ́ jì-fwàlsɛ̀ nánjíjínsi sə̀ lù sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ zhə̀n ga?È gə wɔ́ èta, nyǐ à j'â wɔ́ ǹdəkɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń jəl yə̀-zùlə́ ta, ń yírh wə.(Ébɔ́ mɔ́)¹¹Saləmɔ zhe də̀vɛ̃́-cèmé cɛ Baalɛ-Amɔn nɛ́.N kwè də̀vɛ̃́-cèmé né n pyi yìlnə bé ne.Bə̀ mə̀dù gakó mə̌ sə n ce sə̀byì-kùlsì mɔ̀rhɔ̀ zù nə̀ byǎ bɛ́ yilə. ¹²À də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ yá, à j'â wɔ̌ à zə y à wɛ̀rhɛ́ à gə́ n'â yǎl nɛ́.Sə̀byì-kùlsí mɔ̀rhɔ̀ w wɔ́ ǹmyɛ́ Saləmɔ ǹ cǐ si,sə sə̀byì-kùlsi zwã̌-àlyè wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê yìlì nə̀ byǎ bɛ́ mɔ́ nyɛ̌rh.¹³Ǹmyɛ́ kɛ̃ mɔ́ ǹ jě báárɛ́ cəcəl w mó,à tó-dwã bɛ́ j'â n'ê cili ǹ cəl ré.Ce àmyɛ́ nyɛ̀ɛ̀ ǹ nə́ ǹ wə̀l ne:(Bóm mó)¹⁴«Dǔr lú, à lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â só mó! Yál ǹdənɛ̀mɛ̀ ráá ǹdə ta byǐ ta,pyàr rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zho w nyɛ̀ mɔ́ yó.»

Isaiah

Chapter 1

¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Amɔɔsɛ byǐ Ezəyi nɔ Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm shò kwã nɛ́, Zhəda pyǎ Ozhaasɛ ǹdə́ Yɔtam ǹdə́ Akaazɛ e súlí Ezəcaasɛ yi ní mú.²Dɛ̃̌-yi, cili! Cɛ, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili!Nyǐ wɔ́ Cinu ń nə́ ń zɔ̀mà:À kɔ̀n byǎ, a súlí a ce bə byì,sə bə̀myɛ́ mɔ́ j'a zɛ̃̀ bə cẽ à nyí ni. ³Nɔ̃ yě ò cə́bal párá,bə̀na myɛ yě vwàmá kùlkṍ w párá, è cə́bal mɔ́ sõ:Esərayɛl yə̀l yé,à dwí rí bə rə̀ kùr nyɛ̌ yé.È dǎl námpɔ́lɛ́ sə Esərayɛl yə̀ ǹdə Sɔdɔm ta⁴Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ rə̀ la mɔ́ zal! Ǹmyɛ́ tənà kɛ̀bɛ́ ǹ já ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlwàálɛ mɔ́,dwí rí tɛ̀bɛ́ lwɛlɛ ywẽ̀ j'a zhĩ mú mú,lwɛlɛ wǎrhna dwí,byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ cɔ̀ kókó mó.Bə̀ yẽ̌ Cinu ni.Bə̀ fulsi Esərayɛl Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó,bə̀ dùr bə yẽ̌ re.⁵Wɔ́ á yẽ̀ à m'a búl a k'a mà nɛ́,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á j'á gwẽ̌ zhe yó-kùùlí tũ̌ mú ni mú?Yó w gakó j'â wɔ́ nyəla dúdú, shíshùrhú w gakó j'a lyɛ̀ɛ̀ kókó. ⁶Kɔn zhì nə̀-pyìlə̀ né e m'e vò yó w ne mó,kɔn tɛ̀nɛ́ rə̀ j'â wɔ́ rə̀ yó ga yé:cɔ̀mɔ̀ ǹdə́ nɔr ǹdə́ nyəla nándùlə̀ nyə́,nə̀ yə̀ shɛ̀rh yé, nə̀ yə̀ bɛ yé,nə̀ yə̀ tútǔ ǹdə́ nwə̃̌ mùnì ga nə swẽ́ myɛ yé.⁷Á tənà y wɔ wu-zhùlù wẽ́, á cɛmɛ nɛ́ jú myǐn,zhələ j'â n'ê cɔ̀ á cɛ y á yírh wə:è wɔ́ wu-zhùlù jàà, e súlí è nyɛ̌ ǹdə zù-bal mɔ́ cɔ̀ y n gùlí dwã ta. ⁸Səyɔ̃, bə̀kɔ́ mɔ́, mà n dàl ǹdə kòrhó, də̀vɛ̃́-cèmé cɛ w ta,ǹdə shòò jàà, kɔ̃kɔ̃́mbrɛa cɛ w ta,ǹdə cɔ kɔ̀bɔ́ ò tɛnɛ ò zhǐ ò la bú o zwẽ ò cìn ta.⁹Lũ gakó Cinu mú gə yà ń yə̀ lyì màngɛlɛ́ nɛ yẽ̌ bə lú nə́ sõ,nǝ́ y'ǎ b'ǎ yə̀ ǹdǝ Sɔdɔm ta, nə́ y'ǎ m'ǎ nyɛrhɛ dwã ǹdǝ Gɔmɔɔrɛ ta.Cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ gə tɛ̀nɛ́ Yi còrhó tɛ̀nɛ́ yé¹⁰Cili-nə Cinu nyí rí, Sɔdɔm lyì-fwààlɛ,pyèrhè-nə á zhã̌ á cili, nə́ Yi rí cúcú mú, Gɔmɔɔrɛ lyì. ¹¹Cinu nə́ ń bwə̀rh ń zhe:Bə̀kɔ́n á vwə̃̀ né nánjə̀jóló w n'ô wɛ̀rhɛ́ nɛ?À j'a búl a súpyì-byərh vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ nũ̌-bwə̀lsé nwǐsí.À j'â k'â bənə̀-byesé ǹdə́ pyì-bwǎlsɛ́ e súlí bə̀-cǐlsí jal mɔ́ tum zhe yé.¹²Á gə́ n'á twí á zhì à yé né mó,mɔ̌ ń nə́ ń lwə̀l ába b'ǎ ji nà à kwǎndɛ́ wun ní wẽ́? ¹³K'á bə̀ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ bə kùr zhe mó zə á m'á bə̀ yé:nyɛ̀ɛ̀sɛ́ j'â búl sə̀ wɔ́ pwarha kɔn à yilə!Càn-dùlí címsí ǹdə́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ e súlí kúl-fwàlsɛ byõ̌ mó...à j'â k'â wàr lwɛlɛ ǹdə́ címsi ga dwã yó yò w yé.¹⁴Á càn-dǔlsí címsí ǹd'á címsí nánfwàlsɛ́,à j'â súl se,sə̀ wɔ́ zhĩĩ à yilə,à lyɛ̀ɛ̀ ǹdə́ sə̀ zhĩĩ rí zhũ mú. ¹⁵Á gə tú á cèlè á jɛ̀sɛ́ yi ní, à n'â círhí à yírhə́ né,má á n'á wɛ̀rhɛ́ yi-cər twər yó ná-yil myɛ,à t'â cili yé:á jɛ̀sɛ́ j'â wɔ́ jal dúdú.¹⁶Shɛ̌rh-na á cìnə̀, vǔr-nə á jìmdí.Ce-nə á tùm-bəlwǎlsɛ́ jé tɛ̃́ àmyɛ́ yírh wə,yẽ̌-nə lwɛlɛ rɛ́ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ nɛ. ¹⁷Cèrhè-nə cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́,pyǎ-na cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí,cĩ́-nə lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ lyì bí mú sɔ́má yó,wɛ̀rhɛ́-na kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ bə̀tɛ̀lɛ́ nɛ,ce-nə nyí ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ kwã nɛ́.¹⁸Cinu wə̀lə̀: Bà-na nə́ zɔ̀m nə́ ce dwã yó.Á yə̀-bəlwàálɛ́ gə wɔ́ nánshɛ̀n gwɛ̃́gwɛ̃́ myɛ,rə̀ m'a jǐrh námpwẽ̀ pwɛ̃́pwɛ̃́.Rə̀ gə wɔ́ nánshɛ̀n mùrùtùtù myɛ,rə̀ m'a jǐrh námpwẽ̀ ǹdə pyì-kur ta.¹⁹Á gə m'ǎ shɛ̀nɛ́ á cili,á m'ǎ jí tənà y wə̀-ènyɔ̀ɔ̀lɛ́. ²⁰Sə á gə cẽ, á gə wɛ̀rhɛ́ yó-kùùli,wɔ́ búlə́ shù w ò m'a gu ába.Wɔ́ Cinu nyí rí rə̀ wə̀lə̀.Zhərəzalɛm jǐrh wárhgáá²¹Etər kɔn tó né, o m'o jǐrh kə-nə̀fòló,cɔ w kɔ̀bɔ́ ò y'à j'â zhǐ ò nà y yó mó, ò y'à sú ǹdə́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ mú,ò y'à wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â mə̌ jàà...Etər kɔn tó né o m'o jǐrh lyì-gurnə jàà èlǎsɛ̃́? ²²Ǹ sə̀byì-kùlì y jǐrh pùnú,nɛ̃̌ gùlí ǹ də̀vɛ̃́ y kɛ̀bɛ́ è nyɛ̀ du è dwã bɛ́ mɔ́ nɛ.²³Ǹ yó-cìnə́ bé wɔ́ yó-kùùlì cìnə́,bə̀ n'ê ce nyí ŋwɔ̀là bɛ́ kwã.Bə̀ gakó j'â só pansɛ́,bə̀ j'â n'ê pyà sə bə wɛ̀rhɛ́ bɛ cɛ̀nɛ̀.Bə̀ t'â kɛ́ bə̀tɛ̀lɛ́ y bùrsí bə̀ pɛ y bùrì yé,ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ yò w t'â yí bə̀ sõ yé.²⁴Nyǐ lũ gakó Cinu Yi,Esərayɛl Yi rí Lòlò-bə-rə̀-jàn-rɛ́-yàlà-zhe mó, nyí rí:Rə̀myɛ́ yilə, zwini zhe be! À m'a búl a jí bɛlɛ à búl-dwã bɛ́ yó,à m'a cĩ́ à jim à zwə̀ bé yó. ²⁵À m'a zhẽ̌ jɛ̃̀ ǹ yó:à m'a zə nə̀kwə̃̌ a m'a ce ǹ pùnú w jé,a ce ǹ jìmdí gakó jé.²⁶À m'a ce ǹ bù-kárna bɛ́ k'a yə̀ ǹdə shãã ga mɔ́ ta,ǹ cícírnə bé myɛ k'a yə̀ ǹdə shãã shãã mɔ́ ta,rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə byẽ̀ mó bə̀ Cángá-Cɔ,Cɔ kɔ̀bɔ́ ò j'â zhǐ ò nà y yó mó.²⁷Cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀ m'a zwẽ wə,sə wɔ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ rə̀ m'a zwẽ ò lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ wu-pyùrhú mú. ²⁸Yó-kùùlì cìnə́ ǹdə́ yə̀-bəlwàálɛ cìnə́ yò m'a tó dwã o cɔ̀,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê yẽ̌ Cinu ni mú m'a jé tɛ̃́.Cèmé né nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwə́l vwə̃̀ nə̀ kùr w mú²⁹Á wun m'a j'a zhìlì tərəbɛ̃́tɛbá byɛ̀bɛ́á j'á só dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ shò kwã nɛ́,cìzhìl m'a zə ába báárɛ́ tɛ̀bɛ́ á cír mú shò kwã nɛ́, ³⁰bə̀ rə̀myɛ́ yi ní á m'ǎ jǐrh ǹdə tərəbɛ̃́tɛ kɛ̀bɛ́è vɔr rɛ́ shìl ta,ǹdə bɔ́ɔ́ kɔ̀bɔ́ nɛ̃̌ k'ê tə̀ ò wẽ́ mó ta.³¹Nǝ̀jàl mɔ́ jǐrh tə́tɔ̃̌,ń tum rí zɛ̃̀ rə̀ wɔ́ myìn-pwéné yə́,Nǝ̀jàl mɔ́ ǹdə́ ń tum rí ga m'a tó dwã rə jí myǐn,sə lòlò tá ń la nɔ n cì mu yé.

Chapter 2

¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Amɔɔsɛ byǐ Ezəyi nɔ Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm shò kwã mɔ́.Dwə́ né púlə́púlə́ m'a pwà dwã nə bə̀ Zhərəzalɛm²Dɛ̃ bànà,Cinu jì y pyɔ̀ wm'a yə̀ pyàr rɛ́ gakó yə́-pɛ̀lɛ́ wa,ò yó w m'a dwini pyǎlsɛ́.Dwə́ né gakó m'a pwà dwã nə bə̀ gàà.³Dwə́ nánzhəzhɔ̌ m'a zɛ̃̀ nə kwè sɔ́má nə̀ n'ê zhə̀lə̀, sə nə̀ m'a wɔ̀:«Bà-na nə́ jì nə́ vò Cinu pyɔ̀ w yó,Zhakɔɔbɛ Yi rí jì y wə.Rə̀ m'a byili nə́ba rə̀ sə-byǐsí,sə nə́ m'ǎ kwè rə̀ sɔ́msɛ́.»Zhə̀n ga, è wɔ́ Səyɔ̃ còrhò mó n'ê shí,Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ myɛ wɔ́ Zhərəzalɛm rə̀ n'ê shí.⁴Ń mà n yə̀ bù-kárna tənèsé ǹdə́ dwã cəcəl wə,ǹdə́ dwə́ nánzhəzhɔ̌ pɔrna.Nə̀ m'a zə nə̀ búlə́ shìmì ní nə m'e lù bə̀twə́rh,nə zɛ̃̀ nə zə nə̀ swə́ né nə m'e lù dàmə̀kààlɛ.Tənà k'ê t'â la búlə́ shù dɛ̃̌ zhõ̌ e bú ǹd'ê dõ yé,bə̀ k'ê t'â la búlə́ bú còrhò yé.⁵Zhakɔɔbɛ kɛ̀lɛ́ y lyì, bà-nà,zhəl-nə nə́ vò Cinu pwẽ̀ ré wə.Cinu dɛ̃ rɛ́ ⁶Zhə̀nà, ǹ yǎrh ǹ dwí rí, Zhakɔɔbɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí tɛ̃́.Yi-púrhí sõ lyì bí j'a sú tɛ̃́ rə̀ sõ,jə̀-pársɛ́ cìnə́ ǹdə́ Shilisəti lyì bí yó w j'â wɔ́ òdù,zhələ bé bə̀sɔ́ná bɛ́ j'â já dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ.⁷Tənà y j'a sú ǹdə́ sə̀byǐ ǹdə́ sánə́má:è nə̀cɛ̀ndɛ́ j'â bə swɛ̃́ zhe yé.Tənà y j'a sú ǹdə́ shəshərheshə-vwə̃tur rí bə yó zhe bə̀ la gál bə byili yé. ⁸Tənà y j'a sú ǹdə́ yə:è lyì bí n'ê wùlì tɛ̃́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀sɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yé né,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ jə̀fɔ́lá nɛ́ mɔ mɔ́ yé né.⁹Numbyínsí m'a j'a lwəl sə̀ cìn tɛ̃́,bǝ̀ m'a lwəl numbyíní yó tɛ̃́,ǹ wàr ǹ m'ǎ pə sɛ sǔbri yé. ¹⁰Zhəl nə́kul-fwààlɛ́ wa, zú tɛ̃́ cɛ y w ń shèè,Cinu ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ wǹdə́ ń zùwə́ y nánfɔ̀lɔ̀ w yé né. ¹¹Bə̀ m'a ce numbyínsí cìn-byilu nyìnyìí rí lwəl tɛ̃́,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zhẽ̌ bə̀ cìn dɛ̃̌ mɔ́ m'a j'a lwəl bə̀ cìn tɛ̃́:sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Cinu dúdú yó bə̀ m'a zhẽ̌ dɛ̃̌.¹²Bə̀ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, lũ gakó Cinu mú yilə,ń la n bú ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê zhẽ̌ rə̀ yó dɛ̃̌ mɔ́, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe cìn-byilu e súlí ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe cìn-dɛ̃̌-zhõ̌,ń la rɛ tɛ̃́ lwəl mó: ¹³ń la bú ǹdə́ Lyəbã sɛ́ɛ́dərɛbáa rə̀ wɔ́ nándə̀dwààlɛ e jà rə̀ ywẽ́ wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ gakó,ǹdə́ Bashã shɛ́ɛ́nɛbá gakó,¹⁴ǹdə́ pyàr rɛ́ rə̀ ywẽ́ né wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ gakó,ǹdə́ pyǎlsɛ́ sə̀ ywẽ́ né wɔ dɛ̃̌ mɔ́ gakó, ¹⁵ǹdə́ jì-fwàlsɛ́ nánjíjínsí bə̀ m'ê yìlì cɛmɛ nɛ́ sə̀ ywẽ́ né wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ gakó,ǹdə́ byíl-fwàlsɛ́ bə̀ lù bə m'e kə́kɛ́lɛ́ cɛmɛ nɛ́, lò wàr ń jìl sə̀ yó mó gakó, ¹⁶ǹdə́ Tərəshiisi bǔ-bwələ né gakó,ǹdə́ bǔ-bwələ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ gakó.¹⁷Numbyínsí cìn-byilu mú m'a j'a só,bə̀ m'a lwəl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zhẽ̌ bə̀ cìn dɛ̃̌ mɔ́ ywẽ́ tɛ̃́: sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Cinu dúdú yó bə̀ m'a zhẽ̌ dɛ̃̌, ¹⁸sə yə né gakó m'a j'a tó dwã nə jé tɛ̃́. ¹⁹Zú-nə nə́kul-fwààlɛ́ gógwə̀ə́lé wẽ́,ǹdə́ cɛ y pə́páárhɛ́ wẽ́,Cinu ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ wǹdə́ ń zùwə́ y nánfɔ̀lɔ̀ w yé né,ń gə́ mà n zɛ̃̀ ń la ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ gu cɛ y yi ní mú.²⁰Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, numbyínsí m'a dul sə̀ yə né sə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ nyɛ̀bɛ́ sə̀ zùrhì ǹdə́ sánə́má, nə̀ yé né wùlù mú yil tɛ̃́, sə pə yó-bədwə̀ə́le ǹdə́ bəzhɛ̃̀yàálɛ nɛ. ²¹Sə̀ m'a vò sə zù nə́kul-fwààlɛ́ bɔ̀là bɛ́,ǹdə́ nə́kulə né gə́ lo lo má bɔ̀là bɛ́ wẽ́,Cinu ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ wǹdə́ ń zùwə́ y nánfɔ̀lɔ̀ w yé né,ń gə́ mà n zɛ̃̀ ń la n ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ gu cɛ y yi ní mú. ²²Rə̀myɛ́ ce, yẽ̌-nə numbyíní y ni, b'è wɔ́ myə̀lə́-zho dúdú:rə̀myɛ́ yilə, bə̀kɔ́n è nə wɔ́?

Chapter 3

¹Zhə̀n ga, lũ gakó Cinu Yi,mà n zə sɛ̃ɛ̃́ dwí gakó n mə n shə́rZhərəzalɛm ǹdə́ Zhəda né,búrú ǹdə́ nɛ̃̌ ga, ²búlə́ kàndɔ w ǹdə́ shə̀də́-fò w ga,bù-kárna ǹdə́ nyì-zwennə mó ga,jə̀-pɛ́rɛ́ cə́bal ǹdə́ náncɛ y ga, ³shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ lyì-fɔ̀lɔ̀ w ga,cícírnə mó ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń já ń yě jə̀-myaarhɛ tumə tũ̌ páá mɔ́ ga,e súlí lò mó mɔ̀bɔ́ ń já ń yě jə̀jǐrh-ywẽ̀ tumə tũ̌ páá mɔ́ ga.⁴À m'a ce bə̀sɔ́nsɛ yə̀ bə̀ yó-cìnə́,sə sə̀ m'a cìní bi ǹdə sə̀ gə́ n'ê yǎl nɛ́. ⁵Lyì bí m'a nwɛ̀nɛ̀ dwã,lò gakó, ń dõ mó.Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ m'a zɛ̃̀ è n'ê bwí ǹdə́ bə-ezhɛ̀nɛ́,lò mó mɔ̀bɔ́ ń bə kùr zhe mó mà n zɛ̃̀ ń nə́ ń bwí ǹdə́ lyì-fɔ̀lɔ̀.⁶Lò mà n zɛ̃̀ n pyɛ́l ń da-byǐ, bə̀ da sõ kɛ̀lɛ́ w n wɔ̀ mɔ:«Ǹ zhe gɔ̀nɔ̀, ǹ m'ǎ yə̀ nə́ yó-cə́bal mɔ́,Cìní jì-bwə̀r ré tɛ̀bɛ́.» ⁷Sə ń dõ mó mà n búbwéé n wɔ̀:« À də̀ nə̀bwànà-shilnə yé,e súlí myɛ búrú ráá gɔ̀nɔ̀ tə̀ à sõ jù w yé:á wàr á m'ǎ ce a yə̀ dwí rí yó-cə́bal yé.»⁸Zhərəzalɛm n'ê tutwi, Zhəda n'ê twi tɛ̃́.Sə̀ zɔ̀mà nɛ́ ǹdə́ sə̀ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né Cinu shò kwã mɔ́j'â wɔ́ nyí-ni-cõ zɔ̀mà dúdú, ń còrhó w yé né. ⁹Bə̀ yé-zwěsé gə́ nyɛ̌ nɛ́ ma cìcì mú j'â n'ê cĩ́ yò bə̀ yó wə,bə̀ n'ê bwə̀l bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w bə̀ byili ǹdə Sɔdɔm gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́,bə̀ t'â shèè w yé.Zwini zhe be, bə̀myɛ́ cìcì mú bə̀ pyà lwɛlɛ rɛ́ bə pə bə̀ cìn ni.¹⁰Wál-na: Wu-cángá cə́bal wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cə́bal,bə̀ ń tumə né nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ m'a ce ń wu zə nyàn. ¹¹Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y wɔ́ nɔ̀nɔ̀ cə́bal, zwini m'a zə ya,bə̀ bə̀ m'a zə y kɔn tó dwã ǹdə è tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́. ¹²À dwí, è wɔ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ námpɔ́lɛ́ è j'â n'ê nwɛ̀nɛ̀ à dwí rí,e zɛ̃ è wɔ́ kana bə̀ wɔ́ yó-cìnə́.À dwí, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê kál mɔ́ mɔ́ n'ê dwĩ̀ mú,bə̀ súlí bə ce ǹ sɔ́má y k'a kwɛ̃̀ e zǎ è kwã nɛ́.Yé né cìnə́ bé bùrsí bǔr mú¹³Cinu zɛ̃̀ ń zhǐ dɛ̃̌ ń la bùrsí bǔr,ń zɛ̃̀ ń zhǐ dɛ̃̌ ń la dwə́ né bùrsí bǔr. ¹⁴Cinu byẽ̀ ń dwí rí náncɛsɛ́ ǹdə́ rə̀ yó-cìnə́ bé bùrsi jàà wa:Wɔ́ ámyɛ̌ á cɔ̀ də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ yá,nə̀mwà bɛ́ wẽ̀ ré á vwǎrh mɔ́ sú á jìsí. ¹⁵È nə wɔ́ byè yil á j'á n'á cèè à dwí rí tɛ̃́,e jà á súlí á n'á fuuli nə̀mwà bɛ́ èta?Wɔ́ lũ gakó Cinu Yi nyí rí.Bwẽ́ námməlyãlyɔ̃ɔ̃́ w shò kwã nɛ́¹⁶Cinu wòwə̀:Səyɔ̃ bə̀kwá bɛ́ gə́ wɔ́ cìn-byilu cìnə́,bə súlí bə̀ n'ê dwə̌r bə̀ byerh bə̀ m'ê zhə̀lə̀,bə̀ m'ê vwɛ̃ lyì bí ǹdə́ bə̀ nyìnyìí rí,e súlí bə̀ gə́ n'ê zhə̀l màmà màmà,bə̀ m'ê ce bə̀ nə̀rh cìbyǔr rí ce dweme mó ce, ¹⁷Cinu mà n ce cɔ̀rɔ́ zə Səyɔ̃ bə̀kwá bɛ́ ywẽ́ né,n súlí n ce bə̀ cílə́ né mɔ̌r.¹⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Cinu mà n vùr bə̀ bwẽ́ wẽ̀ ré:nə̀rh cìbyǔr ǹdə́ ywẽ́ dɔ̀msɛ ǹdə́ cìbyǔr rə̀ nyɛ̌ ǹdə cànà y ta; ¹⁹ǹdə́ byã-dɔ̀msɛ ǹdə́ jɛ̃̀-cìbyǔr ǹdə́ yó kàmə̀-jɛ̀rh, ²⁰ǹdə́ yó-baárɛ ǹdə́ nyáná námpɔ́lsɛ ǹdə́ cã̌-lyẽẽ́se ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê vwɛ̃ yó-nyɔ̀, ǹdə́ cìn-yùlù wẽ̀,²¹ǹdə́ jə̀fɔ́lsɛ cìbyǐrh ǹdə́ myə̀lə́ cìbyǐrh, ²²ǹdə́ címsi gàndɛ ǹdə́ yó-də́kùr, ǹdə́ byã-kàmə̀-jɛ̀rh ǹdə́ lɔ̀bsɛ shɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zal jɔ̃̀ wa, ²³ǹdə́ kàmə̀zù-fwàlsɛ ǹdə́ lɛ̃̌ kàmə̀zǔrh ǹdə́ kàmə̀-jɛ̀rh e súlí yó kàmə̀-jɛ̀rh shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê yí vɔ̀-pàálɛ́ yó mó.²⁴Kɔ̀-bədɔ̀rhɔ̀ lwẽ́ m'a zwẽ nwə̃̌ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y jàà,nyíní m'a yə̀ cã̌-tɔ̀nɔ̀,Yó ò pǎr m'a zwẽ yó ò sɔ̃̀ ǹdə́ yala nɛ zhùlù mú jàà,yóló-gɔ̀nɔ̀ m'a zwẽ gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò càn jàà,cìzhìl myɔrhɔ m'a zwẽ bwẽ́ myɔrhɔ jàà.Zhərəzalɛm ejə̀nə̀ bé ²⁵Búlə́ shù m'a gu ǹ bala bɛ́,ǹ kàndar rɛ́ m'a cì búlə́ jàà wa. ²⁶Ǹ bwə̀rsé m'a kúrh, sə̀ m'a wɔ́wɛ́lɛ́,sə ǹ m'ǎ zhǐr ǹ jě tɛ̃́ cɛ y yó, nə̀mɔ̀ɔ̀rɛ nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́.

Chapter 4

¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, kana bwàlpyɛ̀ m'a j'a pyɛ́l bal mə̀dù nibə̀ m'ê wə̀l mo:«Nə́ cìcì m'ǎ nyǐ nə́ nyí kùjú w yò,nə́ pyà nə́ yala gàndɛ́,nə́myɛ̌ wúrí nə́ shɛ̀ ǹ yil réa:vǔr nə́ cìzhìl ré!»Cinu mà n yìlì Zhərəzalɛm lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú mú ²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu la ce rə tò mó,m'a yə̀ yó-dɛ̃̌-zhõ̌ ǹdə́ còrhó,sə byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ tənà y la co móm'a yə̀ Esərayɛl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú mú,yó-dɛ̃̌-zhõ̌ ǹdə́ bə̀ zùwə́ kɔna.³Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ m'a byẽ̀Səyɔ̃ lyì bí kùr ré rə̀ dàl mɔ́, Zhərəzalɛm lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú múbə̀ Yi lyì:bə̀ m'a kɛ̃ bə̀ gakó yilə né Zhərəzalɛm nɛ́ mùnì ga bə zə myə̌l bə yə̀ nɛ́. ⁴Cinu gə tú ń zə bùrsí bǔr zho w ǹdə́ myǐn nánfɔ̀lɔ̀ w zho wń mə́ ń vùr Səyɔ̃ bə̀kwá bɛ́ jìmdín súlí n shɛ̀rh Zhərəzalɛm cɔ wá, jal mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ ló tɛ̃́ ò wẽ́ mó shò kwã mɔ́ kwã,⁵ń mà n ce ébɔ̃ yə̀ nɛ́ nə̀nyɛ́nɛ́ nɛ,n ce nyɛ̀rh sə̀ pwẽ̀ ré wɔ́ ǹdə myìn-zhù pwẽ̀ ta yə̀ nɛ́ cəcɛ̃ nɛ,Səyɔ̃ pyɔ̀ w jààsɛ́ gakó wẽ́,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twí dwã yó mó yə́-pɛ̀lɛ́ wa.Sə Cinu còrhó w ò m'a yə̀ rə̀ gakó yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́, ⁶m'a yə̀ ku w kɔ̀bɔ́ ò n'ô círhí ri mú, vɔr kòrhó, ò zhe ywə́l cə-lumu nánfɔ̀lɔ̀ dwã nɛ́ wẽ́,o j'à wɔ́ shòò jàà ǹdə́ cìn-cúrhú jàà dwà-zho nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ dwà y yi ní.

Chapter 5

¹À m'a ji nwə̃́ a pə à dɔwa mɔ́ nɛ,dɔwa-mɔ́-mɔ̀bɔ́-bə̀-só mó ǹdə́ ń də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y nwə̃́ yə́:À dɔwa-mɔ́-mɔ̀bɔ́-à-só mó yà ń zhe də̀vɛ̃́-cèmé cɛ,pyɛ̀lɛ́ nə̀bán nɛ, cɛ kɛ̀bɛ́ è y'à càn wẽ́. ²Ń jǐrh cɛ y gàà mɔ́, n vùr è nə́kulə né,n zɛ̃̀ n zhele də̀vɛ̃́-cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ j'â búl nə̀ càn mɔ́ è wẽ́.N lù jì nánjíjíní e vò dɛ̃̌dɛ̃̌ nə̀ cəcəl wə,n súlí n kù gɔ́rɔ́ də̀vɛ̃́-cèmé né byǎ bɛ́ pyárh mɔ́ yilə.Ń yà ń nə́ ń dɛ̃̀ bə̀ nə̀ ce də̀vɛ̃́-cèmé byǎ náàcɛ̀nà,nə zɛ̃̀ nə k'a ce byǎ námməywààlɛ.³Èlǎsɛ̃́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á jě Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ ǹdə́ Zhəda lyì,yál-na bù-kárna àmyɛ́ ǹd'â də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y cəcəl wə. ⁴À nə y'à wɔ̌ à m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rə k'e dwini tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́à də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y yil mú?À y'à n'â dɛ̃̀ bə̀ nə̀ ce byǎ náàcɛ̀nà,è nə wɔ́ byè yil nə̀ k'a kwɛ̃̀ nə ce byǎ námməywààlɛ?⁵Rə̀myɛ́ yilə, à m'a byili ábakɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la à də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́:à m'a wǔr è bɔ́ɔ́ wá, mùnì ga vwàmá dɔ̃̀ də̀vɛ̃́-cèmé né,a kǎr è byílí y jàà èdù, mùnì ga bə cèè y tɛ̃́. ⁶À m'a ce e yə̀ pyɛ̀lɛ́ nə̀bán tɛ̀bɛ́ rə̀ pyě tɛ̃́ nánfò,bə̀ t'â la də̀vɛ̃́-cèmé né jɛ̀sɛ́ góm yé, bə̀ t'â la nɛ vwál myɛ yé,bàasɔ̌brɛ ǹdə́ ésɔ́ndɛ m'a lyĩ cɛ y wẽ́,sə à m'a cə̀r éban rɛ́rə̀ bə̀ dwà y nɛ̃̌ mɔ́ gàà mɔ́ lwé yé.⁷Lũ gakó Cinu mú də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ yá,wɔ́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ yá,Zhəda lyì bí zɛ̃̀ bə̀ wɔ́ də̀vɛ̃́-cèmé né ń yà ń só dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́.Ń yà ń nə́ ń dɛ̃̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ bə̀ sõ,sə è k'â wɔ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə mə̌ mɔ́ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́.Ń yà ń nə́ ń dɛ̃̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ bə̀ sõ,sə è k'â wɔ́ zúzúnú cìnə́ búbwéése dúdú ń na.Bwəlse námməlwǎlsɛ shə̀ldù Zhəda lyì-fwààlɛ́ shò kwã nɛ́⁸Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Lyì bí byɛ̀bɛ́ j'â n'ê súlí jì è dõ ne, bə̀ n'ê súlí kɛ́lɛ́ è dõ ne,kɔn m'e yí bə j'a zwẽ jàà y púlə́púlə́,bə zɛ̃̀ bə̀ jě bə̀ dúdú tənà y cəcəl wə. ⁹Lũ gakó Cinu mú nyí rí ń bwəl mó shɛ̀ à zhɛ̃̌ wa; ń wə̀lə̀:Jìrh nánzhəzhɔ̌, sə̀ já e jà sə̀ càn myɛ,m'a búl sə cɔ̀, lyì gə́ k'ê t'â la nɔ bə yə̀ sə̀ wẽ́ mó yilə. ¹⁰Də̀vɛ̃́ cèmé cɛ nyə́ shí m'a nə də̀vɛ̃́ lyítərə shə́-èna sásá,twã́ dwí cəə́le zɔ̌m m'a ce cəə́le shí sásá.¹¹Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Bə̀ y'a pyẽ̀ pyẽ̀ bə zɛ̃̀, bə j'â n'ê dùr sə̀-kùùlí kwã,cɛ y yìì e lyɛ̃ myɛ, bə̀ j'â gwẽ̌ n'ê nywɛ̀ də̀vɛ̃́ bə̀ dwini bə̀ cìnə̀. ¹²Zɔ̀n ǹdə́ bwàárɛ ǹdə́ gǔlsi n'ê dwí, wúrh n'ê wúlə́,bə̀ sáná bɛ́ nyɔ́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ yi ní,e jà bə̀ j'â t'â nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu nə́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yé,bə̀ súlí bə̀ bə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń jɛ̀sɛ́ n'ê twĩ̀ mú nɛ yé.¹³Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce bə̀ m'a pwà à dwí rí bə m'e vò jàà dõ wə,rə̀ gə́ yə̀ kɔn yé shò lwar mɔ́ yilə.Nɔrh m'a gu rə̀ lyì-fwààlɛ́,sə nǝ̀nyɛ̀lsɛ m'a gu lyì-zhɔ̌ w dwã bɛ́. ¹⁴Rə̀myɛ́ yi ní Cúlú m'a kǎl ò nyí rí kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ,o súlí o wɛ̀lɛ̀ ò byã yá;lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ lyì-zhɔ̌ w dwã bɛ́ m'a ló rə̀ wẽ́,ǹdə́ bə̀ wu-nyɔ̃̀ sɔ̀ wá.¹⁵Numbyínsí m'a j'a lwəl sə̀ cìn tɛ̃́,bǝ̀ m'a lwəl numbyíní y tɛ̃́,cìn-byilu cìnə́ bé m'a j'a ce bə̀ yírhə́ né tɛ̃́. ¹⁶Bə̀ m'a cèrhé lũ gakó Cinu mú ń bùrsí bǔr mú yilə,sə Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó, m'a tó rə̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí dɛnnɛ rə ce bə lwar bə̀ rə̀ bə dõ zhe yé. ¹⁷Pyì-bwǎlsɛ m'a dɔ̃̀ gɔ gàà mɔ́ ǹdə sə̀ gɔ-dɔ́m-jàà y w ta,bɔ̀-bwǎlsɛ́ bə̀ n'ê kɔ̀n mɔ́ m'a dɔ̃̀ gɔ jì-bwə̀r ré yó.¹⁸Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Bə̀ n'ê vwɛ̃ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w tɛ̃́ ǹdə́ kɔma bɛ́ nyínsí,bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê vwɛ̃ dóó w tɛ̃́ ǹdə́ vwə̃tu nyínsi. ¹⁹E jà bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Ń wɛ̀rhɛ́ làlà,ń twĩ̌ ń tum rí làlà mùnì ga nə́ nə rɛ.Bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl Yi rí rə̀ wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe tɛnɛ rə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́bà, sə rə súlí rə pyìrh,nə́ m'ǎ zɛ̃̀ nə́ lwar rə̀ párá.»²⁰Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Bə̀ n'ê wə̀l bə̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ mɔ́ càn, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ bə̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ wɔ́ lwɛlɛ.Bə̀ n'ê zə cə-byín rí bə̀ m'ê yàl pwẽ̀ ré, bə zɛ̃̀ bə zə pwẽ̀ ré bə̀ m'ê yàl cə-byín rí.Bə̀ n'ê wə̀l bə̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ jwàrɛ̀ mɔ́ nyɛ̌ cɛ̀ɛ́, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ bə̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cɛ̀ɛ́ mɔ́ nyɛ̌ jwàrɛ̀. ²¹Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Bə̀ wɔ́ lárma cìnə́ bə̀ cìn yírh wə,bə̀ wɔ́ surhə cìnə́, bə̀ cìcì bùlə̀ né wẽ́.²²Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Bə̀ wɔ́ də̀vɛ̃́ nyɔ́ e lyɛ̃ cɛ nɛ kàndar,sáná dwã nɛ gùlú e nyɔ̀ lyì-byərh. ²³Bə̀ y'a tə̀ pɛnɛ́ yilə, bə swàr yò dóó cə́bal yó wə,bə zɛ̃̀ bə cẽ bə̀ bə̀ t'â la bə-dóó-zhe cə́bal mɔ́ yò w swǎr ń yó w yé.²⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, ǹdə myǐn mú gə́ y'a jí màálɛ nɛ́,e súlí ǹdə gɔ gə́ y'a jé myǐn mú w ní,bə̀ m'a tó bə̀ nèsé ne bə dɛ̀rhɛ̀,bə̀ pùnə́ né m'a jǐrh kɔ́kɔ̀rhɔ́, zho zə o m'o lyɛ̃,bə̀ gə́ cẽ lũ gakó Cinu byilu mú yò yilə,bə̀ gə́ fulsi Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ mɔ́ yilə.Cinu lyim rí²⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce Cinu lyim j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ń dwí rí dɛ̃́dɛ̃́,n cèlè ń jɛ̃̀ ń la rɛ mǎ,pyàr rɛ́ zɛ̃̀ rə̀ n'ê zhízhǐ,sə bə̀ cùùrí wɔ́ ǹdə ywə̀ə̀rhe ta sɔ́msɛ́ cəcəl wə.E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń lyim rí j'â yə̀ pɛ́ rə vò kwã yé,ń jɛ̃̀ y myɛ y'à j'â gwẽ̌ zhẽ̌ dɛ̃̌ e cèlè è zhǐ.Tənà è wɔ pyépyé n'ê zɛ̃̀ wun ni²⁶Ń zhẽ̌ ku n ce dɛ̃̌ ń nə́ ń byili tənà è wɔ pyépyéa ne,ń wúl ń mə́ ń byẽ̀ y lũ w cə-yala gakó wə,nyǐ y è zɛ̃̀ è n'ê ce jàn nɛ, è dùr e bə̀ e yí làlà.²⁷È lò mə̀dù ga myɛ já ń yə̀ lyɛ̀ɛ̀ yé, mə̀dù ga myɛ já ń tá ń mà ń nà yé,jan j'â t'â zal lò mə̀dù ga myɛ yé, lò mə̀dù ga myɛ já ń tá ń dɛ̀ɛ̀ yé.Cã̌-tàndɛ́ yə̀ lwə̌r yé,nə̀cìlə̀ né nyínsí myɛ yə̀ sɛ́ yé. ²⁸È cama nɛ́ nyə́ né dwèlè,è twesé gakó pàmà.Bə̀ y'à wɔ̌ bə̀ zə è shəshesé nə̀-càr rɛ́ bə̀ yàl nə́kulu,bə zə è shəshə-vwə̃tur rí nèsé bə m'e yə̀ kùlmə̀.²⁹È n'ê swər ǹdə bwar-nyɔ̃̀ ta,è n'ê swər ǹdə bwar-byǎ ta,è ce è cəl ré n'ê domə, è zɔ è nyí-kɔn rɛ́, e zə rɛ e m'e lyɛ̃,sə lòlò tɛ̀nɛ́ ń la rɛ vwǎrh è sõ yé. ³⁰Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, dweme m'a dom rə ce yə,rə̀ m'a yə̀ ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ w dweme ré ta.Bə̀ m'a nyǐ tənà y səta,sə bə̀ m'a púrí: cə-byín ǹdə́ zúzúnú dúdú,sə ébɔ̃ námbyṹ m'a círhí pwẽ̀ ré.

Chapter 6

¹Pyɔ̌ Ozhaasɛ cu mú byin rí,À nɔ Cinu ń yà ń jěpyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ è y'à j'â nyɛ̌ dɛ̃̌dɛ̃̌ yó.Ń gárfó w y'à j'a sú Còrhó-jì yə́. ²Sərafɛ̃́báa y'à zhǐ ń yə́-pɛ̀lɛ́ wa.Bə̀myɛ́ mə̀dù gakó yà ń zhe vɔ̀mɛ̀ nyə̀ldù:vɔ̀mɛ̀ nə̀lyè y'à wɔ́ bə̀ yésé pyìlù yilə,vɔ̀mɛ̀ nə̀lyè y'à wɔ́ bə̀ nèsé pyìlù yilə,vɔ̀mɛ̀ nə̀lyè dwã bɛ́ y'à wɔ́ bə̀ zã̀ɔ̃̀ mɔ́ yilə.³Bə̀ y'à n'ê bya bə̀ ce dwã nɛ bə̀ zhe:«Lũ gakó Cinu mú wɔ́Cɛ̀nɛ̀ cǝ́bal, cɛ̀nɛ̀ cǝ́bal, cɛ̀nɛ̀ cǝ́bal,ń còrhó w sú lũ w gakó!»⁴4 Còrhó-jì y bwə̀ə̀lé gə́ zhí zhí mə̀gã̌ mɔ́ j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê zhízhǐmɔ̀bɔ́ ń yà nə́ ń bya mɔ́ cəl ré kùr wə,Còrhó-jì y j'a zɛ̃̀ è n'ê swí ǹdə́ nyɛ̀rh. ⁵Rə̀myɛ́ yó à wə̀lə̀: «Zwini zhe ne! à yò zhìlì,b'à wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń nyì-vɔr rɛ́ zhe jìmdi,à ŋwɛ́nɛ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ lyì bí nyì-vɔr rɛ́ zhe jìmdi cəcəl wə,e jà à yírhə́ jòm pyɔ̌ mɔ́, lũ gakó Cinu mú yó.»⁶Sərafɛ̃́bá mə̀dù zɛ̃̀ vɔ̀mɛ̀ n bə̀ à nyí ni,ǹdə́ myìn-cɛlɛ ń jɔ̃̀ wa,ń yà ń zə pyálsɛ n mə n kwè vwĩ̀-jùlú w yó. ⁷N zə rɛ n dwə̀rh à nyí rí ni, n zɛ̃̀ n wɔ̀:«Tɛ̀bɛ́ gə́ j'a dwə̀rh ǹ nyì-vɔr rɛ́ nɛ mɔ́ ce,ǹ dóó w k'ô tɛ̀nɛ́ ǹdə́ mɔ́ yé, bə̀ vùr ǹ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wá.»⁸Rə̀myɛ́ yó à nyɛ̀ɛ̀ Cinu cəl ré rə̀ y'à n'ê bwə̀rh rə̀ zhe:«Mɔ̌ à nə m'a twĩ̀? Mɔ̌ ń nə mà n vò nə́ yilə?»a zɛ̃̀ a lyár a wɔ̀: «Nyǐn ni, twĩ̌ àmyɛ́!» ⁹N wɔ̀: «Zhəl, ǹ m'ǎ wɔ̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ:Cili-nə cɛ̀nɛ̀, e jà á t'á la rə̀ kùr nyɔ̀ɔ̀ yé,nyǐ-nə cɛ̀nɛ̀, e jà á t'á la rə̀ pár lwar yé.¹⁰Ce dwí rí tɛ̀bɛ́ wu w pyi,ce rə̀ zhã̌ nɛ́ bə̀k'a nyɛ̀ɛ̀ nàná yé,cìnì rə̀ yírhə́ né!Rə̀ bə̀k'a nyǐ ǹdə́ rə̀ yírhə́ né rə nə nɛ́ yé,rə̀ bə̀k'a nyɛ̀ɛ̀ ǹdə́ rə̀ zhã̌ nɛ́ yé!Rə̀ bə̀k'a nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùr yé!Rə̀ bə̀k'a ŋwɛ̀nɛ́ rə pyìrhí rə̀ wu, sə rə zɛ̃̀ rə wárh yé!»¹¹Rə̀myɛ́ yó, à bwə̀rh a wɔ̀:«Kɔn la m'e yí dǒ, Cinu?»N lyár n wɔ̀: «Kɔn la m'e yí cɛmɛ nɛ́cɔ̀ lyə́m lyə́m, lòlò kə́ ń tə̀ nə̀ wẽ́ yé,lòlò kə́ ń tə̀ jìsí wẽ́ yé,cɛ y myɛ cɔ̀, e jǐrh wu-zhùlù jàà.» ¹²Cinu mà n ce lyì vò pyépyé,sə cɛrh nánzhəzhɔ̌ m'a pyẽ̀ tɛ̃́ nánfòtənà y wẽ́.¹³Sə lyì bí lò mə̀dù nunə shí yó w gə gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ myɛ,bə̀ m'a ji bə̀myɛ myǐn,ǹdə shɛ́ɛ́nɛ y ǹdə́ tərəbɛ̃́tɛ y bə̀ kà,è dǎl sə̀ kùrə̀ né dúdú mú ta,sə̀ kùrə̀ né wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi kɔna.

Chapter 7

¹Yɔtam byǐ Akaazɛ, Ozhaasɛ nɔ̃̌ wá, ń yà ń wɔ́ Zhəda pyɔ̌ mɔ́, pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú yi ní, Siri pyɔ̌ Erɛsɛ̃ ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ Pɛka, Erəmalya byǐ mú, zɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ la bú ǹdə́ Zhərəzalɛm cɔ wá, sə bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə bú ǹdə́ w yé. ²Bə vò bə cĩ́ nyí Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni bə wɔ̀: «Siri lyì bí cĩ́ bə̀ zulə́ jàà y Efərəyim ní.» Rə̀myɛ́ yi ní, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń dwí rí wun j'a zɛ̃̀ nə̀ n'ê vɔ́vwǎ ǹdə zho gə́ y'a ce tú w cèmé né zɛ̃̀ nə̀ n'ê shìì ní.³Cinu wɔ̀ Ezəyi ni: «Du ń vò ń jəl Akaazɛ, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ byǐ Shəyar-Yəshuubi, gɔ́rɔ́ w kɔ̀bɔ́ nɛ̃̌ mɔ́ n'ê tó mə̀ m'ê zhə̀l dɛ̃̌-sõ póló w wẽ́ mó yə́-pɛ̀lɛ́ y səta, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê shɛ̀rh gàndɛ́ mɔ́ cɛ y sɔ́má y səta. ⁴Ǹ m'ǎ wɔ̀ mɔ:J'á jòm shɛ́ɛ́, bə̀k'á dùr ywẽ yé!ǹ wu bə̀k'a ga,myǐn-dǎr nánkùkǔlsí shɛ̀bɛ́ sə̀lyè y sə̀ kwɛ̃́ myǐn sə̀ zhe,Siri lyì bal Erɛsɛ̃ ǹdə́ Erəmalya byǐ múlyim rí rə̀ j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yil yé.⁵Siri lyì bí gə́ pyà ǹ yò zhùlù,bə̀myɛ́ ǹdə́ Efərəyim e súlí Erəmalya byǐ mú, bə̀ y'à m'ê zɔ̀m bə̀ zhe: ⁶‹Bà-na nə́ vò nə́ ce ywẽ zə Zhəda tənà yá, nə́ zù è wẽ́ nə́ m'é ce e zù nə́ba,sə nə́ ce Tabəyɛl byǐ mú yə̀ è pyɔ̌ n jòm gàà› mɔ́ ce,⁷7 nyǐ Cinu Yi nyí rí:rə̀myɛ́ mɔ́ t'â la ŋwɔ̀nɔ́ yé, rə̀myɛ́ mɔ́ t'â la yál yé! ⁸Bə̀ Siri cə-fɔ̀lɔ̀ w wɔ́ DamaasɛErɛsɛ̃ zɛ̃̀ ń wɔ́ Damaasɛ yó-cə́bal mɔ́,è gwẽ̌ dǎl byinə shə́-shə̀ldù ǹdə́ nə̀nu,sə Efərəyim bə̀ la tɛ̃́ nɔ́m bə bɔbwɛlɛ mɔ́ k'ê t'â la dwí yál yé, ⁹Efərəyim cə-fɔ̀lɔ̀ w wɔ́ Samarɛ,Erəmalya byǐ mú zɛ̃̀ ń wɔ́ Samarɛ yó-cə́bal mɔ́.Á gə yə̀ nyí zwẽ, á t'á la lú yé.»Emawəə mó myɔrhɔ wá¹⁰Cinu kə́ n zɔ̀m ǹdə́ Akaazɛ n wɔ̀: ¹¹«Lwə̌l myɔrhɔ Cinu ǹ Yi rí ni, ǹ cìn yilə; lwə̌l w o shí cɛ y kùr w tɛ̃́tɛ̃́, ráá pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ wa, dɛ̃̌-yi rí wə» ¹²Akaazɛ lyár n wɔ̀: «À t'â la w lwə̌l yé, e j'à t'â la Cinu zhõ̀ yé.»¹³N zɛ̃̀ n wɔ̀:Rə̀myɛ́ yilə, cili-nə, Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y lyì!Á gə́ n'á lyɛ̀ɛ̀ numbyínsí mú j'â gwẽ̌ yə̀ yí,á zɛ̃̀ á n'á yǎl á lyɛ̀ɛ̀ à Yi rí myɛ á súlí? ¹⁴Rə̀myɛ́ yilə, Cinu cìcì mú mà n pə ába myɔrhɔ:«Nyǐ kə-bóma mó zhe pǔ, ń mà n lù bal-byǐ.sə ń mà n ce è yil bə̀ Emawǝǝb.» ¹⁵Yil nwə̃̌ ǹdə́ tùr ń mà nə́ ń jí,ń mà nə́ ń ŋwɛ̀nɛ́ ń cẽ lwɛlɛ yò, n zɛ̃̀ ń nə́ ń cír tɛ̀bɛ́ rə̀ càn.¹⁶Sə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y la m'e ŋwɛ̀nɛ́ e cẽ lwɛlɛ yò s'e m'e ŋwɛ̀nɛ́ e cír tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́,tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ dùr è pyǎ bɛ́ bə̀lyè y ywẽ mó, pyǎ bɛ́ m'a kwɛ̃̀ bə yẽ̌ yə. ¹⁷Cinu mà n cedwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ dwí gwẽ̌ yə̀ nɛ́ yàl gaga,Efərəyim gə́ vùr è cìn Zhəda wẽ́ yi ní ga mɔ́,yí ǹmyɛ́ǹdə́ ǹ dwí rí ǹdə́ ǹ da kɛ̀lɛ́ y lyì bí yilə,— Ashəri pyɔ̌ mɔ́.¹⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə,Cinu mà n byẽ̀zɔ̀sɛ́ sə̀ ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti nɛ̃̌-gwáárɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ǹdə́ twìsí sə̀ wɔ Ashəri tənà y w mɔ́. ¹⁹Sə̀ m'a bà, sə sə̀ gakó m'a jòmnə̀-gwààlɛ́ nánlyilyǐmdí ǹdə́ nə́kulə né nə̀ lo lo mó bɔ̀là bɛ́ wẽ́,ǹdə́ swààlɛ́ gakó e súlí ǹdə́ gɔ-dɔ́m-jààsɛ́ gakó wẽ́.²⁰Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Cinu mà n fɔ̃̀yó w ǹdə́ nèsé kur ríǹdə́ fwɛ̀nɛ̀ kɛ̀bɛ́ ń zwẽ ń la mə n twĩ̀ sə n kwɛ̃̌, Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y èpákɛ̀,Ashəri pyɔ̌ mɔ́ sõ mó.Tama nɛ́ myɛ m'a fɔ̃̀. ²¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, lò gakó mà n kɔ̃̀nə̀cɛl rə̀dù, vwàmá nánfwààlɛ́ yilə, ǹdə́ vwàmá nə̀lyè, vwə̌-ywàálɛ́ yilə, ²²sə yil mú gə́ la jɛ́nɛ́ zal dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce,bə̀ m'a jí yil nwə̃̌;zhə̀n ga, wɔ́ yil nwə̃̌ ǹdə́ tùrlyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la tənà y w dǎl mɔ́ m'a m'e kɔ̃̀ bə̀ cìnə̀.²³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə,jàà kɛ̀bɛ́ gakó də̀vɛ̃́-cèmé mɔ̀rhɔ̀ y'à wɔ è wẽ́,nə̀ ye y y'à yú wár-kùlsi mɔ̀rhɔ̀ mɔ́,m'a jǐrh bàasɔ̌brɛ ǹdə́ ésɔ́ndɛ. ²⁴Bə̀ m'a zə cama ǹdə́ twã bə m'e b'è wẽ́,bə̀ tənà y púlə́púlə́ m'a jǐrh bàasɔ̌brɛ ǹdə́ ésɔ́ndɛ. ²⁵È gə wɔ́ pyàr rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê sàrh ǹdə́ bə̀tó-sɔ̀rhɔ́ mɔ́,bə̀ k'ê t'â la bàasɔ̌brɛ ǹdə́ ésɔ́ndɛ ywẽ dǔr rə̀ wẽ́ yé:è m'a yə̀ nɛ̃ ǹdə́ pyììsi gɔ-dɔ́m-jàà.

Chapter 8

¹Cinu wɔ̀ nɛ: «Kwě bwèlè nánfwɛ̀lɛ̀, sə́ zə lù ku ò nyí nánsə́sɔ́mɛ́, ò dwí rí wɔ tɛ̃́ mɔ́, ń mə́ kɛ̃ è yó bə̀: Mayɛr-Shalal-Ashɛ-Baazɛ yilə. Làlà-Wẽ̀-bə̀-pwà-búlə́-kwã-Kɔn-bwəlse-Bubu yilə» ²À zə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe bə̀ zhə̀n mɔ́, bə yə̀ zhə̀n cìnə́: vwĩ̀-zwə́lnə Urəya ǹdə́ Yəbərəca byǐ Zakarɛ.³3 À twẽ̌ a yí kɛ̃ mɔ́ ń yà ń wɔ́ nyì-zwennə mó yala nɛ, sə ń kwè pǔ, n lù byǐ. Cinu wɔ̀ nɛ: «Ce ń yil bə̀ Mayɛr-Shalal-Ashɛ-Baazɛ, ⁴bə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y la m'e ŋwɛ̀nɛ́ e wɔ̀ ‹À da› ǹdə́ ‹À ná› mɔ́, bə̀ m'a zə Damaasɛ cɔ w nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ pwà búlə́ né kwã Samarɛ́ nɛ́ mɔ́ bə m'e bə̀ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ yé né.»⁵Cinu kə́ n zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀: ⁶Dwí rí tɛ̀bɛ́ gə́ n'ê cẽShilowe nàná bɛ́ bə̀ n'ê dùr màmà mɔ́ yò,rə zɛ̃̀ rə̀ n'ê fùù Erɛsɛ̃ǹdə́ Erəmalya byǐ mú shò kwã mɔ́ ce, ⁷Cinu mà n ce Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nàná bɛ́ bə̀ j'â jɛ̀ e jà bə̀ j'â já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́bə̀ bə̀ yó,Ashəri pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń zùwə́ y gakó.È m'a sú è bù-yírh rí e zɛ̃̀ dɛ̃̌ rə̀ cə-yala gakó,è m'a gar è bù-cǔr rí gakó.⁸È m'a zwẽ Zhəda tənà yá, e sú y e bɔrh, e mɔ́lɛ́ ya,e yí è byã nɛ,sə è bù-cǔr rí rə̀ m'a twẽ̌ rə vò rə̀ kwã mɔ́,m'a kwè ǹ tənà y wɛ̃̀ rɛ́ gakó, Emawəə!Emawəə mó wɔ́ bɛlɛ jú myɔrhɔ⁹Kəkə-nə, dwə́, ywẽ búl nə gu abá!Lũ w tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ pyépyé mó, pyèrhè-nə á zhã̌ á cili!Lyɛ̃̀-na á búlə́ wẽ̀ ré á cə̌rh ne, sə ywẽ búl nə gu ába!Lyɛ̃̀-na á búlə́ wẽ̀ ré á cə̌rh ne, sə ywẽ búl nə gu ába! ¹⁰Tɛnɛ-na kɔn á la wɔ̀rhɔ́, rə̀ m'a làà tɛ̃́.Zɔ̌m-na zɔ̀mà, nə̀ m'a mɛ̃ nánfò,bə̀ Yi ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba.È wɔ́ Cinu dúdú ywẽ bə̀ m'a dùr¹¹Zhə̀n ga, nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ Cinu wə̀l ne, ń jɛ̃̀ y gə́ zɔ nɛ,n zɛ̃̀ n pɛ̃ nyí b'à bə̀k'a kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ kwè mó yi ní mú: ¹²Á t'á la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó dwí rí tɛ̀bɛ́ n'ê byẽ̀ bə̀ «myìnù tũ̀twĩ̀ĩ̀» múbyõ̌ bə̀ «myìnù tũ̀twĩ̀ĩ̀» yé.Á t'á la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê dùr rə̀ ywẽ mó, ywẽ dǔr yé,rə̀ ywẽ myɛ j'â t'â la ába gu yé. ¹³È wɔ́ lũ gakó Cinu mú á m'ǎ nyǐ ǹdə ń já ń bə dõ zhe ta;wɔ́ ńmyɛ̌ ywẽ á m'ǎ dùr,ńmyɛ̌ ywẽ myɛ á mə̌ s'á dùr dɛ̃́dɛ̃́.¹⁴Ń mà n yə̀ còrhó-jì ǹdə́ nə́kulu kɔ̀bɔ́ lyì n'ê zhə̀rə̀,ǹdə́ nə̀kul-fɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ nɛ lyì n'ê mà bǝ̀ nǝ̀rh bǝ̀ lwé tɛ̃́ mɔ́,Esərayɛl jìsí sə̀lyè y yilə,gùndwǐ ǹdə́ pɔ̀mɔ̀Zhərəzalɛm lyì bí yilə. ¹⁵Lyì nánjə̀jóló m'a mà bǝ̀ nǝ̀rh né, bə ló tɛ̃́, bə̀ m'a cɛ̀mɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́,bə̀ m'a tu pɔ̀mɔ̀ wẽ́, sə bə̀ m'a zə bɛ.Bə̀ cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu byili mú ǹdə́ zhə̀n rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń pɔ mɔ́¹⁶Ce zhə̀n rɛ́ à pɔ mɔ́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à byili mú j'a mɛ̃à kwã-lyì bí dúdú cəcəl wə. ¹⁷À n'â dɛ̃̀ Cinuń nə́ ń shèè ń yé-zwã̌ y Zhakɔɔbɛ kɛ̀lɛ́ y nɛ mɔ́,à j'â n'â nyǐ ń yó wə. ¹⁸Àmyɛ́ ǹdə́ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ Cinu pɔ nɛ mɔ́,nə́ wɔ́ myaarhɛ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ swalna Esərayɛl nɛ́,lũ gakó Cinu múń jě Səyɔ̃ pyɔ̀ w yó mó,yil yilə.¹⁹Sə bə̀ gə wə̀l ába: «Pyǎ-na á sú rə̀ kùr lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê byẽ̀ ywə́lsé mó,ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wúl shìlsi e jà bə̀ n'ê sɔ́sɔ́mɛ́ bə̀ nyú w mú sõ;dwí nə bə mə̌ sə rə pyà rə sú rə̀ yə né wunǹdə́ rə̀ cùùrí wun lyì-nyìsí yil nà?» ²⁰Bə̀ zhəl kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu byili mú ǹdə́ zhə̀n rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń pɔ mɔ́ nɛ!Bə̀ zɔ̀mà nɛ́ gə yə̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ nɛ tó,bə̀ j'â t'â la cə-kɔ́lɔ́ zal yé...Lò mó mɔ̀bɔ́ ń tá ń la cə-kɔ́lɔ́ zal mɔ́²¹Bə̀ m'a tó tənà y w bə lyɛ̃ ǹdə́ lyààrɛ ǹdə́ nɔrh.Nɔrh mɔ́ m'a ce bə̀ lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì,bə bwəl lwɛlɛ bə pə bə̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ bə súlí bə tùrh bə̀ Yi rí.Bə̀ m'a kwẽ̌ bə nyǐ dɛ̃̌-yi wə, ²²bə zɛ̃̀ bə k'a nyǐ cɛ yá,sə bə̀ m'a púrí j'â wɔ́:zúzúnú ǹdə́ cə-byín, cə-byṹ kɔ̀bɔ́ ò n'ô zɛ̃̀ wu ni,cəcɛ̃ kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cìrh lyì bə̀ ce è wẽ́ mó.Yə̀-zùlə́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ cə-kɔ́lɔ́ wá

Chapter 9

¹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê zhə̀l cǝ-byín rí wẽ́ mónɔ pwẽ̀ nánfɔ̀lɔ̀.Pwẽ̀ yǝ̌rlyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à jě cu ywə́l tənà y w mɔ́. ²Ǹ ce bə̀ wu-nyɔ̃̀ fùwə́ y súlí dɛ̃́dɛ̃́,ǹ ce bə̀ wu-nyɔ̃̀ w pù.Bə̀ j'â n'ê fùù ǹ yé néǹdə bə̀ gə́ y'a n'ê fùù jòró yi ní ta,ǹdə bə̀ gə́ y'a n'ê fùù wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ pwà búlə́ kwã mɔ́ tòló yi ní ta.³Bə̀ ǹ kɔ́ zhĩĩ rí rə̀ dùmì rí y'à n'ê pyárh bɛ tɛ̃́ mɔ́,ǹdə́ də̀-dɔ̀lɔ̀ w bə̀ pyə́pyɛla nɛ́ w mɔ́,ǹdə́ bə̀ tũ̀-kùlə̀ né yó-cə́bal mɔ́ mã̀gwə̌ yə́,ǹ kɔ́ rɛ ǹdə Majã dɛ̃ rɛ́ yù w mú ta.⁴Nə̀cìl tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê cèè cɛ y rə̀ m'ê dom y mó,ǹdə́ kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ kɛ̀bɛ́ gakó è byíbyílí jal wẽ́ mó,jǐrh myǐn ju dúdú kɔna, myǐn nyí-kɔna. ⁵Bə̀ lùl bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ bə pə nə́ba,bə̀ pɔ nə́ba bal-byǐ.Ŋwɔ̀nɔ́ wɔ è pyə́pyɛla nɛ́ yó.Bə̀ n'ê bwə̀l è yil ré bə̀:«Cícírnə-Nántwə̌, Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jàn,Da gaga yilə, Yə̀-zùlə́ pyɔ̌.»⁶Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y ǹdə́ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́,ń la n tó kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí dɛnnɛn ce rə cĩ́ kùr e jà rə zhì kẽkẽ mó,m'a yə̀ ŋwɔ̀nɔ́ kɔ̀bɔ́ ò j'â já ǹdə́ yə̀-zùlə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó,kɔn zhí èlǎsɛ̃́ è m'ê la gaga yilə,lũ gakó Cinu sónó nánfɔ̀lɔ̀ w ò la rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ̀rhɔ́.Samarɛ nɔr rɛ́ ⁷Cinu zɔ̀m zɔ̀mɛ̀ n pə Zhakɔɔbɛ nɛ,sə rə̀ zɔ Esərayɛl.⁸Dwí rí púlə́púlə́ m'a nyɛ̀ɛ̀ rɛ,Efərəyim ǹdə́ Samarɛ lò mó mɔ̀bɔ́ gakóń nə́ ń wə̀l ǹdə́ yó-dɛ̃̌-zhõ̌ e súlí ǹdə́ cìn-byilu: ⁹«Bɔ-kwǎ bɛ́ ló tɛ̃́, nə́ m'ǎ lù ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ sə̀l mó,bə̀ kà shəkɔmɔɔrɛbá bə ló tɛ̃́, nə́ m'ǎ cĩ́ sɛ́ɛ́dərɛbá rə̀ jàà wa» mɔ́. ¹⁰Cinu ce Erɛsɛ̃ zwə̀ bé zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ dwí rí,ń cìrh rə̀ búl-dwã bɛ́ n ce né,¹¹Siri lyì bí wɔ yi-púrhí sõ, Shilisəti lyì bí wɔ bə̀ kwã nɛ́ yi-zùr sõ,bə j'a búl bə kǎl bə̀ nyə́ né gakó bə jí Esərayɛl.S'e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń lyim rí j'â yə̀ pɛ́ rə vò kwã yé,ń jɛ̃̀ y myɛ j'a gwẽ̌ zhẽ̌ dɛ̃̌ e cèlè è zhǐ. ¹²Sə dwí rí j'â yə̀ kwɛ̃̀ rə bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń mà rɛ mɔ́ sõ yé,bə̀ yə̀ lũ gakó Cinu mú pyà yé.¹³Rə̀myɛ́ ce Cinu já n tó dwã n gõ̀ yó w ǹdə́ nə̀byíl ré ga Esərayɛl nɛ́,kwã̌ jɛ̃̀ y ǹdə́ vwal-gɔ w ga dɛ̃ rə̀dù: ¹⁴náncɛ y ǹdə́ lyì-fɔ̀lɔ̀ wá, wɔ́ yó wə́,nyì-zwennə mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cèrhè kɔma bɛ́ mɔ́, wɔ́ nə̀byíl ré. ¹⁵Dwí rí tɛ̀bɛ́ yó-cìnə́ bé dwĩ̀ ri,sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê kál rɛ mɔ́ j'a kù gɔ́rɔ́ bə zù.¹⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce, Cinu wu t'â la nyàn zal ǹdə́ rə̀ ébwá-dàlá bɛ́ yé,ń tá ń la rə̀ bə̀tǎlsɛ́ ǹdə́ rə̀ ejə̀nə̀ bé nɔ̀nɔ̀ dǔr yé,bə̀ bə̀ gakó j'â wɔ́ lyì-bəlwǎlsɛ ǹdə́ lwɛlɛ cìnə̀,nyə́ né gakó j'a sú ǹdə́ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə kùr zhe.E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń lyim rí j'â yə̀ pɛ́ rə vò kwã yé,ń jɛ̃̀ y myɛ j'â gwẽ̌ zhẽ̌ dɛ̃̌ e cèlè è zhǐ. ¹⁷Bə̀ wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí kwɛ̃́ rə̀ zhe ǹdə myǐnmɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê jí bàasɔ̌brɛ́ ǹdə́ ésɔ́ndɛ́,mə zɛ̃̀ mə lyɛ̃ mə zù tú w swààlɛ́ wẽ́ ta,rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ mə̀ nyɛ̀ɛ̀sɛ́ n'ê mwɛ̃ dwã nɛ sə̀ la dɛ̃̌-yi wə.¹⁸Lũ gakó Cinu mú lyim rí rə̀ lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ cetənà y dom,dwí rí myɛ jǐrh ǹdə wɔ́ myǐn mú nyí-kɔn ta:lòlò kə́ ń tá ń yẽ̌ ń da-byǐ ni ń lú yé. ¹⁹Bə̀ n'ê gòm jə̀-jĩ́ sõ, e jà nɔrh mɔ́ j'a gwẽ̌ cẽ mə̀ ŋwɛ́nɛ́,bə jí jə̀-gwã̀ sõ, e jà sú j'â tɛ̀nɛ́ yé,lò gakó nə́ ń dɔ̀m ń vɔ̃̀ w nàmá bɛ́.²⁰Manasɛ nə́ ń dɔ̀m Efərəyim, Efərəyim myɛ nə́ ń dɔ̀m Manasɛ,bə zɛ̃̀ bə ce nyí dwã w bə̀ m'ê bwí ǹdə́ Zhəda.²¹E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń lyim rí j'â yə̀ pɛ́ rə vò kwã yé,ń jɛ̃̀ y myɛ j'â gwẽ̌ zhẽ̌ dɛ̃̌ e cèlè è zhǐ.

Chapter 10

¹Zwini m'a zǝ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê kwè nyə́ námməlwǎlsɛ,sə bə̀ gə tú bə̀ n'ê kɛ̃ nɛ yi ní mú, bə̀ n'ê kɛ̃ zúzúnú bə̀ cĩ́ tɛ̃́: ²bə̀ n'ê cə̀r nə̀mwà bɛ́ bə̀ t'â yí bùrsí bǔr jàà y w yé,bə̀ n'ê vòm à dwí rí nə̀mwà bɛ́ nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ ǹdə́ rɛ mɔ́,bə̀ n'ê ce ejə̀nə̀ bé jǐrh bə̀ nyí-kɔn bə̀ n'ê zala,bə̀ n'ê kɔkɔlɛ bə̀tǎlsɛ́.³Sə è nə wɔ́ bə̀kɔ́n á la wɔ̀rhɔ́ còrhò-tum rí pɔ mɔ́ dɛ̃ rɛ́ yù wə,zho w nánfɔ̀lɔ̀ w gə́ m'a shí pyépyé o bə̀ yi ní mú?Mɔ̌ sõ á m'ǎ dùr á vò né, mùnì ga á nə sɛ̃ɛ̃́?Yẽ̀ á m'ǎ cĩ́ á nə̀cɛ̀ndɛ́ nɛ́? ⁴È m'a yə̀ tɛ̃́ kó lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ búlə́ né wẽ́ mó cəcəl wǹdə́ tɛ̃́ tu cùùrí cəcəl w dúdú rə̀ la dǎl.E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń lyim rí j'â yə̀ pɛ́ rə vò kwã yé,ń jɛ̃̀ y myɛ y'à j'â gwẽ̌ zhẽ̌ dɛ̃̌ e cèlè è zhǐ.Màbyóó m'a zə Ashəri⁵Zwini m'a zə Ashəri tənà yá, à lyim rí màngwə̌ yə́;də̀-dɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò wɔ è jɔ̃̀ w mɔ́, wɔ́ à lyi-yùr rí. ⁶À twĩ̀ y b'è zhəl e bú ǹdə́ tənà námməlwɛ̀lɛ́,à ce è la làlà e vò e bú ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ ce à lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́,mùnì ga e pwà rə̀ wẽ̀ ré búlə́ né kwã, s'e súlí e ce bə bubu ri,mùnì ga e cèè re tɛ̃́ ǹdə sɔ́msɛ́ bɔ̀bɔ̀rɔ̀ w ta.⁷Sə èmyɛ́, bə rə̀ kùr nyɛ̌ èta yé,è yə̀ rɛ tɛ́rɛ́ èta è wu w wẽ́ yé,b'è bùlə̀ né wẽ́ mó wɔ́ e ce kɔn gakó j'a jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m,e ce tənə̀rh nánzhəzhɔ̌ jé tɛ̃́. ⁸Nyǐ è gə́ wə̀l né:À shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé yó w ga nə də̀ pyǎ yó nà? ⁹Kalənɛ cɔ w nə yə̀ jǐrh ǹdə Kərəkəmyiishi ta nà?ráá Amaatɛ nə yə̀ jǐrh ǹdə Arəpaadɛ ta nà? ráá Samarɛ nə yə̀ jǐrh ǹdə Damaasɛ ta nà?¹⁰À jɛ̃̀ y nə gə́ ŋwɛ̀nɛ́ e cĩ́ pyə̀-tənèsé, yə ŋwɛ́nɛ́ sə̀ wẽ́ mó yó,sə̀ yə nə̀ zùrhì mú j'à y'à búl nə̀ já du Zhərəzalɛm ǹdə́ Samarɛ nyə̀ná nɛ́ mɔ́, ¹¹à nə t'â la Zhərəzalɛm cɔ w ǹd'ô sə̀sã̌yùúlí ni wɔ̀rhɔ́kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ Samarɛ cɔ w ǹd'ô yə né ne nà?¹²Cinu wə̀l bə̀ ń gə tú ń twĩ̀ ń tum rí gakó Səyɔ̃ pyɔ̀ w yó ǹdə́ Zhərəzalɛm nɛ́ ń zhɛ̀, ń mà n pə còrhò-tum Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nɛ, ń cìn-byilu mú gə́ ce ń nə́ ń cĩ́ ń cìn mə̀gã̌ mɔ́, ǹdə́ ń fwɛ̀lɛ̀ nyìnyìí rí yilə, ¹³bə̀ ń wə̀l ń cìn ni:‹Wɔ́ à jɛ̃̀ y jàn rɛ́ à m'a twĩ̀e súlí ǹd'â lárma mɔ́; b'à búl à zhe surhə.À ce dwə́ né swã́ nɛ́ jé tɛ̃́,a vwǎrh nə̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ nə̀ y'à pyà nə cĩ́ dɛ̃̌ mɔ́.Ǹdə kàndɔ ta, à ce byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě pyɛ̀lɛ̀ də̀gwə́rh yó mó só tɛ̃́ sə̀ yó.¹⁴À cĩ̀ à jɛ̃̀ y dwə́ né nə̀cɛ̀ndɛ́ yóǹdə wɔ́ jǎl yó ta.Ǹdə bə̀ gə́ y'a pwà càlà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ t'â cili nə̀ sõ mó ta,àmyɛ́ pwà lũ w púlə́púlə́,sə lòlò myɛ yə̀ nɛ n mà ń vɔ̃̀,ráá n púr ń nyí ráá n cəcɛ̃ myɛ yé.»¹⁵Dòló nə wɔ̌ ò m'a cèrhé ò cìn,lò mó mɔ̀bɔ́ ń zə w ń mə́ ń shar wẽ̀ mó jàà wa?Shǐ y ǹd'ê yə́lə́ né nə wɔ̌ è m'a zhẽ̌ è cìn dɛ̃̌lò mó mɔ̀bɔ́ ń zə y ń mə́ ń twĩ̀ mú jàà wa?Ǹdə wɔ́ gwə̌ è ce lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zhẽ̌ y dɛ̃̌ mɔ́ nə́ ń twĩ̀,ráá ǹdə wɔ́ də̀-dɔ̀lɔ̀ w ò n'ô zhẽ̌ lò mó mɔ̀bɔ́ ń də̀ dɔ̌-kɔn mɔ́ dɛ̃̌ ta!» ¹⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce lũ gakó Cinu Yi rí,mà n ce kɔ̀rɔ̀ címí zə è lyì-ekwəəré,sə myǐn m'a tó tɛ̃́ mə zɛ̃̀ è còrhó w kùr wǹdə myǐn gə́ y'a zɛ̃̀ mə kwɛ̃́ mə̀ zhe né.¹⁷Esərayɛl pwẽ̀ ré m'a jǐrh myǐn,sə è Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó m'a yə̀ myìn-zhù,kɔ̀bɔ́ ò m'à j'â zhe, ò m'a súlí o jíè bàasɔ̌brɛ́ ǹd'ê sə́sɔ́ndɛ́ ga dɛ̃ rə̀dù. ¹⁸ò m'a jí è tú w ǹd'ê cèmé né cɛ y ǹdə́ rə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ga,ò m'a jí rə̀ námpúm,è m'a yə̀ ǹdə wɔ́ nə̀bwɛ̃̀ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń kwɛ̀rɛ̀ mɔ́ ta. ¹⁹È tú w cèmé né kùr ré rə̀ la dǎl mɔ́yó w m'a yə̀ námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́,rə̀myɛ́ ce bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ cìcì m'a ŋwɛ̀nɛ́ e gə̀ rɛ.Esərayɛl lyì bí kùr ré rə̀ dàl mɔ́²⁰Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə,Esərayɛl lyì bí kùr ré rə̀ dàl mɔ́ǹdə́ Zhakɔɔbɛ kɛ̀lɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú mú,j'â k'ê t'â la mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń mà bɛ mɔ́ nɛ zhú yé:bə̀ m'a zhí Cinu ni zhə̀n zhə̀nà,Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó ne. ²¹Lyì bí kùr ré tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ m'a kwɛ̃̀ rə bà,Zhakɔɔbɛ lyì bí kùr ré,Yi-rí-tɛ̀bɛ́-rə̀-zhe-jàn mɔ́ sõ.²²Má ǹ dwí rí lyì bí y'à j'â wɔ́ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyɔ̀rhɔ́ w ta myɛ, Esərayɛl,wɔ́ bə̀ màngɛlɛ́ sásá bə̀ m'a kwɛ̃̀ bə bà:cɔ̌ mɔ́ nyí rí kwè,sə rə̀ m'a ce cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ búl rə yə̀ nɛ́, ²³s'e ce kɔn gakó jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m nyí rí gə́ kɔ́ mɔ́ ce, lũ gakó Cinu Yi rí, mà n pyìrh ri tənà y púlə́púlə́ wẽ́.Ashəri còrhò-tum rí shò kwã kə́dò²⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce nyǐ lũ gakó Cinu Yi rínyí rí:À dwí rə̀ jě Səyɔ̃ nɛ́ mɔ́, bə̀k'á dùr Ashəri tənà yè n'ê mà mɔ́ ǹdə́ gwə̌e j'a zhẽ̌ è də̀-dɔ̀lɔ̀ w ǹ yó w ǹdə Ezhibti gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ ywẽ yé, ²⁵bə̀ kɔn dǎl námpɔ́lɛ́, kɔn j'â dǎl námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́,sə à lyi-yùr rí tu,à lyim rí m'a jǐrh bə̀ yò zhùlù kɔna.²⁶Lũ gakó Cinu múmà n zhẽ̌ ywàlá y è yó wə,ǹdə ń gə́ mà Majã, Orɛɛbɛ Nə́kul-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni ní,ń mà n súlí n zhẽ̌ ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó wə,ǹdə ń gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ Ezhibti ní mú. ²⁷Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə,ń zhĩĩ rí m'a swàr ǹ pyə́pyɛla nɛ́ wa,zhĩĩ rí m'a swàr ǹ byə-dǎl rɛ́ yó,zhĩĩ rí m'a ká, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â búl rə̀ la tɛ̃́ sú mú kùr wə.Tənà y w zú mú m'a yə̀ ǹdə wɔ́ dwà è lyə́lyɔ̌ ta²⁸N yí Ayaatɛ, n byɛrhɛ Myəgərɔ̃,n ce ń kwã-lyì bí ǹdə́ bə̀ zhĩĩ rí mɛ̃ Myəkəmaasɛ nɛ́, ²⁹bə tó pyàr rɛ́ cəcəl w sɔ́má námmyɛ̀rhɛ́ y bə lyɛ̃:«Nə́ m'ǎ zɔ̃̀ Gəba nɛ́!»Arama kəkə, Jəbəya, Səyuli cɔ w dùr ò la m'o zwẽ ò cìnə̀.³⁰Baatɛ-Gəlyim, mǎ búbwéése!Ləyishə, cili! ³¹Anatɔɔtɛ, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ wu-zhùlù zhe mó! Madəməna cɔ w n'ô dùrə̀.Gəbyim lyì bí zɛ̃̀ bə̀ n'ê dùrə̀, ³²sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì yù wə, zù-bal mɔ́ gə́ tú n zhì Nɔɔbɛ nɛ́ yi ní,ń lyəlyɔ jɛ̃̀ Səyɔ bə̀kɔ́ mɔ́ pyɔ̀ wá,Zhərəzalɛm pyɛ̀lɛ́ y jɛ̃̀, n mə n bú yə.Tɛ̃́ shíshùrú mú³³Nyǐ lũ gakó Cinu Yi ríju cǒ jɛ̃̀ y tɛ̃́ ǹdə́ jɔ́ɔ́rɛ:bə̀ kà cèmé nándə̀dwààlɛ́ bə ló tɛ̃́,bə̀ kà nyɛ̀bɛ́ nə̀ ywẽ́ y'à wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ du nə̀ dwã bɛ́ mɔ́ bə ló tɛ̃́. ³⁴Tú w swààlɛ́ n'ê lwé tɛ̃́ dòló w kùr wə,Lyəbã ǹd'ê jɛ́nɛ́ rɛ́ ga n'ê shíshìrí tɛ̃́.

Chapter 11

¹Cǒ jɛ̃̀ m'a púrh Zhese cǒ w kùr rí yó,ò nèsé m'a tò tǒ. ²Cinu Eshirhə y m'a yə̀ ò yó:lárma ǹdə́ ywẽ̀ dwã w pɔr éshìrhə́,cúcú ǹdə́ wu-jɔ̀ éshìrhə́,lwar ǹdə́ Cinu nyɔ̀mɔ̀ éshìrhə́,³sə è m'a ce ò n'ô nyàm Cinu.Ò t'â la tɛ̀bɛ́ ò yírhə́ nə mɔ́ dɛnnɛ tó o bùr bùrsí yé,ò t'â la tɛ̀bɛ́ ò zhã̌ nyɛ̀ɛ̀ mɔ́ dɛnnɛ tó o kə́ yò yé. ⁴Ò m'a bùr bə-jàn-zhe cìnə́ bé bùrsíǹdə́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́,ò m'a kə́ yò w ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ́ tənà y nə̀mwà bɛ́ yilə.Ò m'a zə ò nyì-zɔ̀mɛ̀ rɛ́ o mà tənà y ǹdə də̀-dɔ̀lɔ̀ ta,ò m'a zə ò nyí-zho w o ce lyì-bəlwɛ̀lɛ́ y cì. ⁵Cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí m'a yə̀ ò cã̌-tɔ̀nɔ̀ wá,zhə̀n rɛ́ m'a yə̀ ò cã̌-lyõṍ wə́.Wu-nyɔ̃̀ m'a k'a yə̀ nɛ́⁶Gɔ-kùlí ǹdə́ pyì-bwɛ̀lɛ́ m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ dwã,jǝ̀l m'a pyẽ̀ bɔ̀-bwɛ̀lɛ́ yala nɛ.Bə̀ m'a kɔ̃̀ nũ̌-bwə̀lə̀ ǹdə́ bɔrɔ byǐ ga dwã yó,sə bal-byǐ námpɔ́lɛ́ m'a kál sɛ. ⁷Nə̀-nyɔ̃̀ ǹdə́ gɔ-kùlí kùjú w m'a yə̀ òmyɛ́ òdù wə́,rə̀ byǎ bɛ́ pwə́l mó m'a yə̀ mə̀myɛ́ mə̀dù yə́.Bɔrɔ m'a dɔ̃̀ gɔ-cílə́ ǹdə nə̀-bya ta.⁸Byì-shɛ̀mɛ́ m'a dədal dùdùlú bɔ̀l yó.Bal-byǐ námpɔ́lɛ́ m'a cèlè è jɛ̃̀ e m'e pyi kùwə̀ bɔ̀l nyí ni. ⁹Lwɛlɛ ǹdə́ cɔ̌ tũ̀twĩ̀ĩ̀ də́-byǐ ga t'â la tũ̌àmyɛ́ Yi pyɔ̀ w gakó yó yé,bə̀ tənà y púlə́púlə́ m'a j'a sú ǹdə́ Cinu pár lwar mɔ́,ǹdə nàná bɛ́ gə́ y'a sú bù-fwɛ̀lɛ̀a y nɛ́.Kwã̀ɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ w myɔrhɔ wá¹⁰Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, bə̀ m'a zhẽ̌ Zhese cǒ nà ybə ce dɛ̃̌ e yə̀ myɔrhɔ dwə́ né yilə,tənèsé m'a pyà ya,sə còrhó w m'a yə̀ è zulə́ jàà. ¹¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə,Cinu mà n cèlè ń jɛ̃̀ yá, twər rə̀lyè nyǎn rɛ́,ń la mə n zwẽ ń dwí rí lyì bí kùr ré rə̀ dàl mɔ́,byɛ̀bɛ́ bə̀ la dǎl Ashəri ní ǹdə́ Tɛ̃́-sõ Ezhibti níǹdə́ Dɛ̃̌-sõ Ezhibti ní ǹdə́ Sudã nɛ́ ǹdə́ Elam nɛ́ ǹdə́ Babyəloni ní ǹdə́ Amaatɛ, Siri níǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl w mó.¹²Ń mà n zhẽ̌ myɔrhɔ n ce dɛ̃̌ dwə́ né yilə,ń mà n cĩ́ Esərayɛl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pwà bə m'e vò yómə́-jè mó dwã yó,ń mà n ce Zhəda lyì bí bə̀ y'à làà lũ w cə-yala gakó w móshí lũ w yésé sə̀na y ga wẽ́, bə bə̀ dwã yó. ¹³Efərəyim bwɛ̃̌-dǔr mó m'a zhɛ̀,bə̀ m'a ce Zhəda búl-dwã bɛ́ jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m.Efərəyim k'ê t'â la Zhəda bwɛ̃̌ dǔr yé,Zhəda myɛ k'ê t'â la Efərəyim búl-dõ yál yé.¹⁴Bə̀ m'a zə dwã bə jòm Shilisəti lyì bí cã̌ wa, Yi-zùr sõ,bə zə dwã bə bubu Yi-púrhí sõ lyì bí:bə̀ m'a cĩ́ jɛ̃̀ Edɔm ǹdə́ Mɔwaabɛ yó,sə bə̀ m'a cìní Amɔ̃ byǎ bɛ́. ¹⁵Cinu mà n ce Ezhibti nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nà y è zù cɛsɛ́ wẽ́ mó wĩ,ń mà n yárh ń jɛ̃̀ y n mə n bú Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ yá,ń shíshìrhə́ né jàn rɛ́m'a ce n ce e bɔ̀n dwã w bù-jɛ̀rh shàlpyɛ̀,sə ń mà n ce bə ŋwɛ̀nɛ́ bə tó è wẽ́ bə lyɛ̃ ǹdə́ nə̀cìlə̀ bə̀ nə̀rh né.¹⁶Sɔ́má m'a yə̀ nɛ́ ń dwí rí kùr ré rə̀ dàl mɔ́ yilə,byɛ̀bɛ́ bə̀ la dǎl bə mɛ̃ Ashəri ní mú yilə,ǹdə sɔ́má gə́ yàl nɛ́ Esərayɛl yilə,dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ è shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́.

Chapter 12

¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, ǹ m'ǎ wɔ̀:à n'â ce ǹ nə̀báná, Cinu,bə̀ ǹ yà ǹ kwè lyim ǹdə́ nɛ,sə ǹ lyim rí sówə́, ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ shíshéré à wu ni. ²Nyǐ à Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ à Zwennə mó,à wu w jě, à k'â t'â kəkə yé,b'à jàn rɛ́ ǹd'â nwə̃́ yə́,wɔ́ Cinu! Ń yàl à yi-zwẽẽ́ yə́.³Á m'ǎ tɛ̃́ nɛ̃̌ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀,cìn-nɛrɛ́ y nə̀-bùlsí yó. ⁴sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, á m'ǎ wɔ̀:ce-nə Cinu nə̀báná, bwə̌l-nə ń yil ré á byili,cĩ́-nə ń tũ̀-fwààlɛ́ nyí dwə́ né sõ,Ká-na á lyǐrh be bə̀ ń yil ré j'â wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́.⁵Shènè-nə Cinu, bə̀ ń nə́ ń twĩ̀ ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ nánfɔ̀lɔ̀:bə̀ bwə̌l re bə byili lũ w púlə́púlə́ wə. ⁶Mǎ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ fùwə́ búbwéése,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě Səyɔ̃ nɛ́ mɔ́,bə̀ rə̀ j'â já, ǹ cəcəl wə,Esərayɛl Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó.

Chapter 13

¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a bwə̀l bə byili Babyəlɔnɛ shò kwã nɛ́ mɔ́. Kɔn tɛ̀bɛ́ Amɔɔsɛ byǐ Ezəyi nɔ mɔ́. ²Cìì-nə myɔrhɔ tɛ̃́ o zhì dɛ̃̌, pyɔ̀ nánsà yó,mǎ-na búbwéése, yə́yá-na á jɛ̀rh,mùnì ga bə bə̀ lyì-fwààlɛ́ bwə̀rsé ne. ³Àmyɛ́, à byẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ kwè bə pɛ̃ mɔ́,à byẽ̀ à shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ m'a byili b'à lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì mú,shɛ̀bɛ́ à yó-dɛ̃̌-zhõ̌ mó n'ê pɛ bɛ wu-nyɔ̃̀ mɔ́.⁴Cili-nə dweme ré rə̀ n'ê dom pyàr rɛ́ w mɔ́:è nyɛ̌ ǹdə wɔ́ lyì-zhǎ ta.Cili-nə pyə̀-tənèsé ǹdə́ dwə́ né nə̀ tú dwã yó mó sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ wá:Lũ gakó Cinu mú nə́ ń byɛ́lɛ́shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ la vò sə bú búlə́ né mó. ⁵Sə̀ shí tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́,dɛ̃̌-yi rí cə-yala gakó kùr wə,Cinu ǹdə́ ń lyim rí byilu wẽ̀ ré,sə̀ bàn tənà y nyí rí púlə́púlə́ cɔ̌ lyə́m lyə́m.⁶Búbwéé-nə wu-zhùlù búbwéése!Cinu dɛ̃ rɛ́ bwəlse;rə̀ n'ê shí Cɔ̀rna mɔ́ sõ, ǹdə cɔ̌ mɔ́ ta. ⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce, vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ gakó j'a ló,lò gakó wu j'a lo. ⁸Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ n'ê gwi bi,dudu ǹdə́ yin tu bə̀ yó,bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê pyìrhí tɛ̃́ ǹdə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń pwǐ zɛ̃̀ mɔ ta.Bə̀ mə̀dù gakó nə́ ń nyǐ ń dõ mó ǹdə wɔ́ kɔn rə̀ jàr mɔ dɛ̃́dɛ̃́ ta,bə̀ yésé kwɛ̃́ myǐn mə̀ zhe.⁹Nyǐ Cinu dɛ̃ rɛ́ bànà, rə̀ də̀ nɔ̀nɔ̀-dǔr dɛ̃ yé,rə̀ wɔ́ lyim-cəcɔ̌ kɔ̀bɔ́ ò m'a lyɛ̃ ò swɛ̃́,ò m'a ce tənà y jǐrh wu-zhùlù jàà,o súlí o ce yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ bé jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m mó dɛ̃. ¹⁰Dɛ̃̌-yi rí cã̀mə́sɔ̌sɛ́ ǹdə́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ dwã yó kùkùl kùkùl múpwẽ̀ ré k'ê t'â la yə̌r yé.Nə̀nyɔ́nɔ́ w m'a yə̀ námbyṹ ò púrh mú yi ní ga,sə cànà y pwẽ̀ ré k'ê t'â la yə̌r yé.¹¹À m'a pə còrhò-tum lũ w ni ò wu-bárhɛ́ y yilə,a pə còrhò-tum lyì-bəlwǎlsɛ́ nɛ sə̀ lwɛlɛ rɛ́ yilə.À m'a ce cìn-byilu cìnə́ bé cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ mó zhɛ̀,a ce wu-bárhɛ́ cìnə́ bé cìn-byilu mú tu. ¹²À m'a ce bə pyà numbyínsí bə lyɛ̃̀ du sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ́,bə pyà sɛ bə lyɛ̃̀ du Ofyííri sánə́má mɔ́.¹³Zhə̀n ga, à m'a ce dɛ̃̌-yi rí zhízhǐ,sə cɛ y m'a dom è kùr rí gə́ cĩ́ tɛ̃́ mə̀gã̌ mɔ́,lũ gakó Cinu lyim nánfɔ̀lɔ̀ w yilə,dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń lyim rí m'a j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́. ¹⁴Rə̀myɛ́ yó, lò gakó mà n zɛ̃̀ ń nə́ ń dùrə̀, n zǎ ń dwí rí,lò gakó, ń tənà yá,ǹdə nɛ̀mɛ̀ kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jì ta,ǹdə vwàmá nyɛ̀bɛ́ lòlò tá ń pɛ́ ń cĩ́ dwã yó mó ta.¹⁵Bə̀ m'a zò lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ la nɔ mɔ́,bə̀ m'a gu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la jɛ̃̀ bə̀ yó cṹ mú ǹdə́ búlə́ shù. ¹⁶Bə̀ m'a nɔ̀ bə̀ nɛ̀mɛ́ nɛ́ tɛ̃́ bə bɔbwɛlɛ bə̀ yírh wə,bə pwà bə̀ jìsí wẽ̀ ré, bə nyɛ́ɛ́ bə̀ kana bɛ́ bə zù ǹdə́ bɛ.¹⁷À m'a cìrh Mədi lyì bíbə̀ bə sə̀byǐ só,e ja sánə́má myɛ wàr mə̀ m'a ce bə̀ wun yə̀ nyàn mɔ́a ce né bə bú ǹdə́ bɛ. ¹⁸Bə̀ m'a zə bə̀ twesé bə gu bala-byǎ bɛ́,bə̀ j'â t'â la bə̀ lùlì y ni yõ̌ yé,bə̀ j'â t'â la bə̀sɔ́ná bɛ́ bə̀ yírhə́ la bə̀ yó jǒm mó nɔ̀nɔ̀ dǔr yé.¹⁹Babyəlɔnɛ cɔ wá, pyə̀-tənèsé dɔ̀mɛ̀ náàcɛ̀nɛ́ yá,Kalədɛ lyì bí bɔ́bwár kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zhẽ̌ bə̀ yó dɛ̃̌ mɔ́,m'a yə̀ ǹdə Sɔdɔm ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ ta,Yi m'a byirh w rə ji tɛ̃́. ²⁰Lyì j'â k'ê t'â la ò wẽ́ jǒm gaga yé,ò m'à j'â pyě nánfò byin byin gakó.Jə́rh lò mó cìcì mú myɛ tá ń la ń kòrhó w gàà pú yé,vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ myɛ t'â la gàà zhǔ yé.²¹Gɔ-bwə̌lsé m'a zhì gàà,Èkwə̀l-byín rí m'a bə̀ rə sú jìsí,pyɔ̌-cə́lne m'a bə̀ nə yə̀ gàà,sə nə̀cílsía m'a bə̀ sə̀ n'ê sɛ gàà. ²²Yǔlné m'a sú ò jì-fwàlsɛ́ wẽ́,gɔ-kǔlse sú ò wu-nyɔ̃̀ pyǎ jì-ècǎnsɛ́. Ò yi rí yú rə zhɛ̀,ò dwã nɛ́ k'ê t'â la súlú yé.

Chapter 14

¹Cinu mà n dùr Zhakɔɔbɛ nɔ̀nɔ̀,ń mà n ká n cír Esərayɛl kə́dò.Ń mà n ce bə jòm bə̀ cɛ y wẽ́.Zhələ bé m'a vò bə súlí bi,sə bə̀ m'a mù bi dwã nɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ dwí rí. ²Dwə́ dwã m'a zwẽ be,nə ce bə vò bə̀ da-dǒ.Sə bə̀ gə yú Cinu cɛ y yó, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y m'a tə̀ bɛ è cìn niǹdə yómə́ ta, bala ǹdə́ kana ga;è m'a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ce e yə̀ yóm mó myɛ yə̀ yómə́,sə è m'a zə ŋwɔ̀nɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ y mɔ́ yó.Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́: wu-bárhɛ́ cə́bal mɔ́ gə́ gu yó né³Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu gə tú ń pɔ mɔ́ shìrhə́,ǹ lyààrɛ́ ǹdə́ ǹ zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀ we súlí yómdé tũ̀-kùlə̀ né nyɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ wɔ nə̀ wẽ́ mó kwã mɔ́, ⁴ǹ m'ǎ ji nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ shò kwã ń wɔ̀:Etər wu-bárhɛ́ cə́bal gu yó né?Etər ń cìn-byilu mú gu yó né?⁵Cinu kɔ́ lwɛlɛ cìnə́ bé də̀-dɔ̀lɔ̀ wá,ń kɔ́ jàn cìnə́ bé gwə̌ y ⁶è y'à n'ê mà dwə́ né ǹdə́ lyi-shùùri mú,gwə̌ y è y'à n'ê mà è t'â zhì è shǐrh mú,è m'ê zal dwə́ né ǹdə́ jàn nánfɔ̀lɔ̀ è lyim rí gə́ y'à n'ê yì yi ní,è m'ê nwɛ̀nɛ̀ bɛ e j'â yə̀l bə̀ nɔ̀nɔ̀ dǔr mú.⁷Èlǎsɛ̃́ myɛ̌, tənà y gakó j'â zhe yə̀-zùlə́.Bə̀ n'ê búbwéé wu-nyɔ̃̀ búbwéése. ⁸Səpərɛ́ɛ́sɛbá cìcì mú myɛ n'ê fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹmyɛ́ shò kwã nɛ́,sə kɔn zhí ǹ gə́ tu ń cèlè ǹ pyě yi ní ga,Lyəbã sɛ́ɛ́dərɛbá j'â zhe:«Mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń twí ń kà nə́ba ń lwé tɛ̃́ mɔ́ kə́ ń tá ń la jíl n bə̀ yé.» ⁹Cúlú w n'ô domə ǹmyɛ́ yilə,bə̀ gə́ bwə̀l bə byili bə̀ ǹ bàn yi ní.Ò n'ô zhɛ̀rh lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù mú, ǹmyɛ́ yilə,lũ w lyì-fwààlɛ́ gakó,ò n'ô zhɛ̀rh tənèsé pyǎ bɛ́bə̀ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwésé yó.¹⁰Bə̀ gakó j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê zɔ̀mà, bə̀ n'ê wə̀l mó:«Nyǐ mú, ǹmyɛ já ǹ kə́ ǹ bə jàn zhe yé, ǹdə nə́myɛ ta,ǹ jǐrh ǹdə nə́ ta. ¹¹Ǹ zùwə́ y nánfɔ̀lɔ̀ w gə è só cúlú níǹdə́ ǹ lyííribá y'à n'ê dwí nə̀ m'ê zhìì yə.Nə̀zɔ̀ɔ́rɛ́ pyònò wẽ́ ǹ pyě né,zə̀zɔ̀mɛ́ zɛ̃̀ nə̀ wɔ́ ǹ gàmə̀lyɔ̀nɔ̀ wá.»¹²Etər kɔn tó né, ń mə́ shí dɛ̃̌-yi w ń tu tɛ̃́,Cã̀mə́sɔ̀wá kɛ̀bɛ́ è n'ê jə́jɛ̀mɛ́, Nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã Byǐ?Etər kɔn tó né, bə m'e yìrh mú bə ji tɛ̃́,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ jí bɛlɛ tənèsé yó mó, ¹³ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ wə̀lə̀:«À m'a jì dɛ̃̌-yi wə,à m'a cĩ́ à pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y dɛ̃̌,Yi cã̀mə́sɔ̌sɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa,à m'a jòm Yi lyì bí kúlí y pyɔ̀ w yó,jə̀-gwã̀ yó-gurə́ sõ. ¹⁴à m'a jì a vò ébàn rɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa,à m'a yə̀ ǹdə Dɛ̃̌-Cə́bal mɔ́ ta.»¹⁵Sə bə̀ ce ń só cúlú ní,Gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w kùr w tɛ̃́tɛ̃́. ¹⁶Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nə mɔ́ mɔ́, yírhə́ j'a pyǎ ǹ yó,bə j'â n'ê kwɛrhɛ bə̀ nyǐ ǹ yé-zwã̌ w bə̀ m'ê bwə̀rh bə̀ zhe:«È nə wɔ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń ce cɛ y zhízhǐ mú?È nə wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń nə́ ń ce pyə̀-tənèsé zhízhǐ sə̀ lwé tɛ̃́ mɔ́? ¹⁷Ńmyɛ̌ ń yà ń nə́ ń ce lũ w jǐrh gɔ-elũ èpòlò mó,ń yà ń nə́ ń ce cɛmɛ nɛ́ jé tɛ̃́,n zɛ̃̀ ń tá ń yẽ̌ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ búlə́ jàà w mɔ́ nɛ bə̀ kwɛ̃̀ bə̀ zhə̀l bə̀ dǒ-sõ mó ǹdə́ mɔ̀bɔ́?»¹⁸Tənèsé pyǎ bɛ́ gakó, bə̀ púlə́púlə́, mə̀dù ga twə́r yə̀ vùr yé,pyě ǹdə́ còrhó, bə̀ mə̀dù gakó ń lú-bɔ̀l mɔ́ wa. ¹⁹S'e gə wɔ́ ǹmyɛ́, bə̀ j'a búl bə dul mú pyépyé, ń zə nyan ǹdə́ ǹ bɔ̀l mɔ́,ǹdǝ byì-shɛ̀mɛ́ kɛ̀bɛ́ bǝ̀ lùl ǹd'ê j'â gwẽ̌ yǝ̀ yí cùù ta,lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ gu, bə zò be ǹdə́ búlə́ shùbə̀ ló gɔ́rɔ́ w nə́kulə né yó mó cùùrí kùr wə,ǹdə cùù kɔ̀bɔ́ bə̀ cèè cèè tɛ̃́ nə̀rh kùr w ta. ²⁰Ǹ tá ǹ la bə̀ yó co bɔ̀l mə̀dù wẽ́ yé,bə̀ ǹ cɔ̀ ǹ tənà yá,ǹ gu ǹ dwí rí:bə̀ j'â k'ê t'â la lyì-bəlwǎlsɛ́ dwí rí yil byõ̌ yé.²¹Tɛnɛ-na byǎ bɛ́ gurhu mú, bə̀ dabá lwɛlɛ rɛ́ yilə,mùnì ga bə̀ bə̀k'a zɛ̃̀ bə zwẽ cɛ y yé,bə̀ bə̀k'a lù cɛmɛ bə sú lũ w yé. ²²À m'a bú ǹdə́ bɛ,wɔ́ lũ gakó Cinu mú nyí rí,à m'a ce Babyəlɔnɛ yil ré ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a ce bə lyǐrh ò yò mó,ǹd'ô byǎ bɛ́ ǹd'ô dwí rí jé tɛ̃́,wɔ́ Cinu nyí rí. ²³À m'a ce o jǐrh vɔlɔ, lúbə̀sɔrh jàà,à m'a zwàr Babyəlɔnɛǹdə́ zàr tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê ce kɔn gakó jé tɛ̃́ mɔ́,wɔ́ lũ gakó Cinu mú nyí rí.À m'a cɔ̀ Ashəri jàn rɛ́²⁴Lũ gakó Cinu mú bwəl nyí n wɔ̀:«Tɛ̀bɛ́ à gu à wẽ́ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ m'a wɛ̀rhɛ́,tɛ̀bɛ́ à gu à wẽ́ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ m'a pyìrh. ²⁵À m'a cɔ̀ Ashəri jàn rɛ́ à tənà y wa,à m'a cèè y tɛ̃́ à nə̀rh kùr w à pyàr rɛ́ yó.Bə̀ m'a swàr è zhĩĩ rí, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê zhĩ rí mú yó wə,bə̀ m'a swàr è zhĩĩ rí bə̀ pyə́pyɛla nɛ́ yó.»²⁶Wɔ́ nyí rí rə̀myɛ́ rə̀ kwè lũ w púlə́púlə́ shò kwã nɛ́ mɔ́,wɔ́ èmyɛ́ è wɔ́ jɛ̃̀ y è cèlè è la m'e bú ǹdə́ tənèsé gakó mó. ²⁷Lũ gakó Cinu mú gə gu ń wẽ́ ń la kɔn wɔ̀rhɔ́,mɔ̌ ń nə wɔ̌ ń mà n kwàrh rɛ?Ń gə cèlè ń jɛ̃̀ yá,mɔ̌ ń nə wɔ̌ ń mà n ce n kwɛ̃̀ ya?Shilisəti, bə̀k'á fùù yé²⁸Pyɔ̌ Akaazɛ cu mú byin rí, bə̀ bwə̀l bə byili bə wɔ̀: ²⁹Shilisəti nyí rí púlə́púlə́, bə̀k'á fùù,gwə̌ y kɛ̀bɛ́ è y'à n'ê mà mɔ́ mɔ́ gə́ kɔ́ mɔ́ yil yé,bə̀ kùwə̀ m'a shí dɔm mɔ́ mə̀ cù mú wẽ́ e du,dɔm nánjǝ́gɔ́rɔ́ kɔ̀bɔ́ ò n'ô zɛ̃̀ vɔ̀mɛ̀ myɛ zɛ̃̀ o shí kùwə̀ y w o du. ³⁰Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ du bə̀ dwã bɛ́ mɔ́ m'a zə gɔ-dɔ́m-jàà,nə̀mwà bɛ́ m'a jòm yə̀-zùlə́ wẽ́,sə à m'a ce nɔrh gu ǹ dwí rí kùr ré,bə̀ m'a gu ǹ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la dǎl mɔ́.³¹Bwə̀rə̀, kúrh zúzúnú cǐl! Cɔ, búbwéé búbwéése!Shilisəti y púlə́púlə́ j'â n'ê shíshìrí tɛ̃́:bə̀ nyɛ̀rh shí jə̀-gwã̀ sõ sə̀ bànà,sə lò mə̀dù ga myɛ yə̀ pɔr bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ né wẽ́ ń nə́ ń zhə̀l ń dúdú yé. ³²È nə wɔ́ bə̀kɔ́n bə̀ m'a lyár tənà y èmyɛ́ mɔ́ lyì bí bə̀ twĩ̀ mú ni?Wɔ́ Cinu ń cĩ́ Səyɔ̃ kùr ré tɛ̃́,sə ń dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ cìn-lwəl cìnə́ mó jě ò wẽ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́.

Chapter 15

¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a bwə̀l bə byili Mɔwaabɛ shò kwã nɛ́ mɔ́.Ar-Mɔwaabɛ j'a jé tɛ̃́,cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ bə̀ cɔ̀ y bə gùlí dwã mɔ́.Ciir-Mɔwaabɛ j'a jé tɛ̃́,cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ bə̀ cɔ̀ y bə gùlí dwã mɔ́. ²Bə̀ n'ê jìl bə̀ zhə̀l bə̀ kúrh còrhó-jì y wə, Jəbɔ̃ nɛ́,ǹdə́ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ wa.Mɔwaabɛ lyì bí n'ê kúrh zúzúnú cìlə́ Nəbo pyɔ̀ w ǹdə́ Mɛdəba pyɔ̀ w yó wə.Ywẽ́ né gakó fɔ̀nà,tama nɛ́ gakó fɔ̀nà.³Sɔ́msɛ́ yó, bə̀ zù ywə́ə́le gàndɛ.Lyarha nɛ́ wẽ́ ǹdə́ dwã-joló jààsɛ́ wẽ́,lyì bí gakó j'â n'ê kúrh zúzúnú cìlə́,bə̀ yə́-nàná n'ê bobwere tɛ̃́. ⁴Eshəbɔ̃ lyì bí ǹdə́ Elalɛ lyì bí n'ê búbwéé búbwéése,ǹ gə zhǐ Yaasɛ nɛ́ ǹ nyɛ̌ bə̀ cələ né.Mɔwaabɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ myɛ n'ê mà búbwéése nánfwàlsɛ,sə̀ wun j'a gə kókó.⁵À wu zhìlì à n'â kúrh Mɔwaabɛ tənà y nɛ:È lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dùr mùnì ga bə lú mú yú Sɔwaarɛ ǹdə́ Egəlaatɛ-Shələsha.Bə̀ n'ê jìl Luyiiti pyɛ̀lɛ́ y ǹdə́ cǐl,wùrhí nánfwɛ̀lɛ̀ j'a kwè Oronəyim sɔ́má yá. ⁶Nəmərim nàná bɛ́ j'a jǐrh wu-zhùlù dúdú jàà.Gɔ w kùlə̀, ò k'ô t'â púrh yé,gɔ-lyɔ̀ k'ô tɛ̀nɛ́ gàà yé. ⁷Kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à gwẽ̌ zhe mó,bə̀ n'ê zə rə̀myɛ myɛ bə̀ m'ê zhə̀l Sóləbáa nə̀-gɔ̀lɔ̀ w èpákɛ̀.⁸Búbwéésé búbwéé sə m'e kə́kɛ́lɛ́ Mɔwaabɛ tənà y nyí rí gakó,wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́ wɔ́wɛ́lɛ́ mə yí Egələyim,mə lyɛ̃ mə yí Elyim zhìlí yə́. ⁹Dəmɔ̃+ 15.9

Dəmɔ̃: è gə wɔ́ lyì jàlà yilə, Dəmɔ̃ ǹdə́ Dəbɔ̃ ga wɔ́ yil ré rə̀myɛ́ rə̀dù yə́ nàná bɛ́ shɛ̀l ǹdə́ jal dúdú,sə à m'a ce bɔrɔ Mɔwaabɛ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú múǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la tənà y w mãɔ̃ mɔ́ kwã,a m'a pɔ̀lɛ̀ Dəmɔ̃ zwini rí.

Chapter 16

¹Zhǐ-nə Səla nɛ́ á ce tənà y yó-cə́bal mɔ́pyì-bwɛ̀lɛ́ y tó gɔ-elũ èpòlò w wə,e vò Səyɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́ pyɔ̀ w yó. ²Arənɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w byaársɛ́ yó,Mɔwaabɛ bə̀kwá bɛ́ m'a yə̀ ǹdə kúmsí shɛ̀bɛ́bə̀ zhàrh sə̀ jàlá wẽ́ sə zɛ̃̀ sə̀ la ta:³bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Zhərh-nə ǹdə́ dwã, sə á kwè nyí á wɔ̀:‹Ce ǹ ywə́l mó yə̀ ǹdə cəcɛ̃ ta, nyə̀nyɛ́nɛ́ ecəl wə,shèè lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jì mú,bə̀ bə̀k'a nə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dùr mùnì ga bə lú mú yé! ⁴Bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dùr bə shí Mɔwaabɛ mɔ́ ŋwɛ̀nɛ́ bə jòm ǹ sõ!Yál shòò jàà bə̀ yilə, cɔ̀rna mɔ́ yé né.Nɔ̀nɔ̀ w gə tú ò zhɛ̀,màbyóó w myɛ zhɛ̀,wu-bárhɛ́ cə́bal mɔ́ gə tú ń jé tɛ̃́ tənà y w yi ní,⁵rə̀myɛ́ yi ní, sónó m'a ce pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y kwɛrhɛ e zhì kẽkẽ,sə bù-kárna mà n jòm è yó n bùr bùrsí zhə̀n wẽ́,Dəvyidi kòrhó w wə,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ yò w m'a zù mu,e jà ń mà n zə yə̀wǎl ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ tũ̌ mú.›»Zhərəzalɛm wàr kaka è la wɔ̀rhɔ́ Mɔwaabɛ yil yé⁶Nə́ nyɛ̀ɛ̀ Mɔwaabɛ tənà y cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ námməlyãlyɔ̃ɔ̃́ w yò,ǹd'ê cìn-byilu mú, ǹd'ê cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ mó, ǹd'ê cìn-còrhó w ò lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ yò,ǹd'ê gə́ n'ê jə́jɛ̀nɛ́ è cìn è cĩ́ è cìn mə̀gã̌ mɔ́ yò. ⁷Sə èlǎsɛ̃́ Mɔwaabɛ tənà y lyì bí n'ê kúrh bə̀ cìn ni,bə̀ gakó n'ê kúrhə́.Bə̀ n'ê wɔ́wɛ́lɛ́ Cər-Erɛɛsɛ də̀vɛ̃́-cǒ byǎ búúrí shò kwã nɛ́,bə̀ wun cɔ̀ kókó, bə̀ n'ê wɔ́wɛ́lɛ́.⁸Bə̀ Eshəbɔ̃ cɛsɛ́ n'ê cɔ̀,Səbəma də̀vɛ̃́-cèmé né cɛsɛ́,nə̀ də̀vɛ̃́ y y'à n'ê cĩ́ tənèsé pyǎ bɛ́ tɛ̃́ mɔ́:sə̀ y'à zhì gà mɔ́ sə yí Yazɛɛrɛ,sə lyɛ̃ sə zù gɔ-elũ èpòlò w wə,də̀vɛ̃́-cèmé né jɛ̀sɛ́ y'à lɛ̀lɛ̀ sə gar nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá.⁹Sə èlǎsɛ̃́ à n'â tó Yazɛɛrɛ nɛ à kúrh Səbəma də̀vɛ̃́-cèmé né cɛsɛ́ nɛ.Eshəbɔ̃ ǹdə́ Elalɛ, à n'â lwé à yə́-nàná nɛ́ á yó,bə̀ wu-nyɔ̃̀ búbwéésé guwə,á də̀vɛ̃́-cèmé né byǎ bɛ́ pɔ̌r mɔ́ ǹd'á jíjí jòró w yi ní ga. ¹⁰Wu-nyɔ̃̀ w ǹdə́ fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w jé pyǎlsɛ́ nə̀báná nɛ́ nɛwu-nyɔ̃̀ fùwə́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ búbwéése jé tɛ̃́ á də̀vɛ̃́-cèmé né cɛsɛ́ wẽ́.Bə̀ k'ê t'â pyárh də̀vɛ̃́-cèmé byǎ bɛ́ də̀vɛ̃́ y bə̀ ce nə̀bwándɛ́ wẽ́ yé,wu-nyɔ̃̀ búbwéésé guwə.¹¹Kɔn n'ê shɛ̀ à wu w wẽ́ ǹdə zɔ̃̀ gə́ y'a dom né, Mɔwaabɛ shò kwã nɛ́,sə à wu myɛ zhìlì Cər-Erɛɛsɛ shò kwã nɛ́. ¹²Bə̀ m'a nə Mɔwaabɛ lyì bí bə̀ lyɛ̀ɛ̀ kókó bə̀ n'ê zhə̀l bə̀ la vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ wẽ́,bə̀ la bə̀ yi rí jì y w bə vò bə lwə̀l re:rə̀ t'â la ŋwɔ̀nɔ́ rə wɛ̀rhɛ́ kɔn yé.¹³Wɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ Cinu zɔ̀m Mɔwaabɛ shò kwã nɛ́ shãã shãã ga mɔ́. ¹⁴Sə èlǎsɛ̃́, Cinu nə́ ń wə̀lə̀: «Nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ byinə nə̀tɔ̀, nə̀ m'a yə̀ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ bə̀ kwè bə̀ n'ê kwɛ̃̌ mɔ́ byinə né ta, Mɔwaabɛ tənà y lyì-fwààlɛ́ ǹd'ê lyì nánjə̀jóló w gakó k'ê t'â la dùmì zal yé. Bə̀ m'a dàl lyì màngɛlɛ́ sásálaa, lyì màngɛlɛ́ kɛ̀bɛ́ è bə kùr zhe yé.»

Chapter 17

¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a bwə̀l bə byili Damaasɛ shò kwã nɛ́ mɔ́.Damaasɛ cɔ w k'ô t'â la cɔ yál yé,ò m'a jǐrh jì-bwə̀r púl. ²Bə̀ m'a shə́r bə yẽ̌ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ ò yala nɛ mɔ́ nɛ, nə pyẽ̀ nánfò twéé twéé yilə.Nə̀ m'a yə̀ vwàmá jààsɛ,vwàmá nɛ́ m'a pyẽ̀ nə̀ wẽ́ nə shǐrh e jà lòlò myɛ tá ń la nə̀ wun ni zã̀ɔ̃̀ yé. ³Byíl-fwàlsɛ k'ê t'â la Efərəyim ní yál yé,pyɛ̀lɛ̀ myɛ k'ê t'â la Damaasɛ nɛ́ yál yé,Siri lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la dǎl mɔ́ t'â la dùmì zal dwini Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé,wɔ́ lũ gakó Cinu mú nyí rí.⁴Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Zhakɔɔbɛ dùmì rí m'a bɔ̀,sə ń pù-kál rɛ́ m'a nyɔ̀. ⁵Ǹdə bə̀ gə́ y'a pwà bə̀lɛ́ y è kɔrhɔ́ w yí ní,bə zɛ̃̀ bə lyẽ è ywẽ́ né cílə́ cílə́ mó ta,ǹdə bə̀ gə́ y'a pwà è ywẽ́ né bə ló dwã yó Erəfəyitəbá vɔlɔ w w nɛ́,⁶è m'a dàl wə̀-gǔndi dúdú,sə ǹdə olyivyé y kõ yi ní ta,è m'a dàl olyivyé byǎ bə̀lyè ráá bə̀tɔ̀ dɛ̃̌ dɛ̃̌, olyivyé y yə́-pɛ̀lɛ́ wa,ráá olyivyé byǎ bə̀na ráá bə̀nu è jǎmsɛ́, sə̀ n'ê ce byǎ yó,wɔ́ Cinu, Esərayɛl Yi rí nyí rí. ⁷Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, numbyíní m'a kwẽ̌ e nyǐ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ y mɔ́, sə è yírhə́ m'a nə Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó.⁸È k'ê t'â la vwĩ̀-jùúlí è jɛ̀sɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nyǔ yé, è k'ê t'â la kɔn tɛ̀bɛ́ è jə̀fɔ́lá nɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɔ yé: Ashəra pálá nɛ́ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ w myaarhɛ́. ⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, bə̀ m'a dùr bə yẽ̌ ǹ cɛmɛ nɛ́ nə̀ wɔ́ shòò jààsɛ́ mɔ́ nɛ, ǹdə bə̀ gə́ dùr bə yẽ̌ túr rí ǹdə́ pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ nɛ, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yé né né, sə è m'a yə̀ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀,¹⁰bə̀ ǹ swě Yi, ǹ Zwennǝ mó yò,ǹ yə̀ Pàtá yá, ǹ shòò jàà y yò lyǐrh yé,ǹ nə́ ǹ zhele cèmé nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê pɛ wu-nyɔ̃̀,ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ dwì wẽ̀-byǎ bə̀ shí jàà dõ wə. ¹¹Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ zhele ne mó, ǹ já ǹ nə nə̀ gə́ n'ê byìl ní,nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ, ǹ já ǹ nə dwí rí ǹ dù mú gə́ j'â n'ê tò né,sə kɔn gə tú è yú rə̀ jú mú yi rí,wə̀-jə̀ə́ré n'ê jé tɛ̃́,e jà yò w zɛ̃̀ ò bə cə́m zhe yé.Zwə̀ nánjə̀jóló wə́¹²Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Nyǐ wɔ́ dwə́ bə̀ wàr nə̀ yó w bə̀ la byilu mú dweme,sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə nə̀-fwààlɛ́ sɔ̀ w ta,dwə́ sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə nàná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wùl ǹdə́ jàn mɔ́ sɔ̀ w ta, ¹³dwə́ sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə nə̀-zhɔ̌ sɔ̀ w ta.Ń nə́ ń bya nɛ, sə nə̀ n'ê dùr nə̀ zhə̀l pyépyé,ǹdə jíjí-púúlí pyàr rɛ́ zho n'ô kwè ta,ǹdə bàasɔ̌brɛ́ sɔr rɛ́ byǎ bɛ́ zho nánfɔ̀lɔ̀ n'ô pwà ta. ¹⁴Də̀dɛ̀nɛ́ nɛ, è j'â wɔ́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀,sə cɛ y la m'e lə́ mɔ́ ǹdə́ kaka k'ê yə̀ dàl yé.Wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê vwǎrh nə́ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ bə̀ yẽ̌ nə́ba mɔ́ cəl ré,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê dɛ̃̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê bubu nə́ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ bə̀ yẽ̌ nə́ba mɔ́.

Chapter 18

¹Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Tənà y è bǔ-bwələ zhe kàmə̀jɛ̃̀-vɔ̀mɛ̀ nə̀lyè nə̀lyè,nə̀ tùrhì dwã nɛ nə twèlé Ecopyi bù-fwàlsɛ́ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ nɛ mɔ́, ²ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ twĩ̀ tùntúmə́ bə̀ tó nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa,pəpyəruusi bǔ-bwələ wẽ́nàná bɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́.Zhəl-nə, tùntúmə́ bé bə̀ nà lum tɛ̃́ mɔ́,lyì-èdwààlɛ́ e j'à bə̀ yala tɔ̀nɔ̀ w n'ô jə́jɛ̀mɛ́ mɔ́ dwí rí sõ,dwí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dùr rə̀ ywẽ, má rə̀ tənà y swã́ nɛ́ kwã nɛ́ cìcì mú,dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ nyí gwẽ̌ yə̀l zɔ̀mà, e jà rə̀ n'ê cèè tɛ̃́ rə̀ nə̀rh kùr w mú,rə̀ bù-fwàlsɛ́ myɛ n'ê pwà cɛ y sə̀ m'ê lyɛ̃ mɔ́.³Ámyɛ̌ lũ w lyì bí gakó, á wɔ cɛ y yó mó,bə̀ gə tú bə̀ cìì búlə́ né bú myɔrhɔ ku w tɛ̃́ pyàr rɛ́ yó ò zhǐ dɛ̃̌, sə á kwẽ̌ á nyǐ!búlə́ né pɔ́lá y cəl ré gə tú rə̀ dom, sə á cili!⁴Bə̀ Cinu zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀:À m'a j'a zhì shɛ́ɛ́, à m'a zhì jàà y kɛ̀bɛ́ à ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ mɔ́ w à m'â nyǐ,ǹdə lumi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê jə́jɛ̀mɛ́ rə̀ wɔ pwẽ̀ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ ta,ǹdə myɔ̀nɔ̀ ébɔ̃ w wə̀-jə̀ə́ré cə-lumu w yi ní ta. ⁵Də̀vɛ̃́ cǒ w gə tú ò co ò pùnə́ né ò zhɛ̀,pùní rí gə tú rə̀ jǐrh dəvɛ̃́ cǒ byǎ porho ò n'ô byìlə̀,bə̀ n'ê gòm ò jɛ̀sɛ́ sə̀ bə tum zhe mó ǹdə́ dàmə̀kɔ̀lɔ̀bə zɛ̃̀ bə gõ̀ ò twə̀ə́ré, bə súlí bə shar sɛ,éfòró bə pɔ̌r ò byǎ bɛ́.⁶Bə̀ n'ê yẽ̌ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó ne bə pə pyàr rɛ́ zúmə́ né neǹdə́ gɔ-wẽ̀ ré ne.zúmə́ né m'a bə̀ nə yə̀ gàà cə-lumu w yi rí wə,sə gɔ-wẽ̀ ré gakó m'a bə̀ rə yə̀ gàà wàr rɛ́ yi rí wə. ⁷Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wa, lyì-èdwààlɛ́ e j'à bə̀ yala tɔ̀nɔ̀ w n'ô jə́jɛ̀mɛ́ mɔ́ dwí rím'a zə pɛnɛ́ rə b'e pə lũ gakó Cinu mú ni,dwí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ j'â n'ê dùr rə̀ ywẽ, má rə̀ tənà y swã́ nɛ́ kwã nɛ́ cìcì mú,dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ nyí gwẽ̌ yə̀l zɔ̀mà è jà rə̀ n'ê cèè tɛ̃́ rə̀ nə̀rh kùr w mú,rə̀ bù-fwàlsɛ́ myɛ n'ê pwà cɛ y sə̀ m'ê lyɛ̃ mɔ́,rə̀ m'a zə pɛnɛ́ rə m'e bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ lũ gakó Cinu mú yil ré ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó wə, Səyɔ̃ pyɔ̀ w yó.

Chapter 19

¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a bwə̀l bə byili Ezhibti tənà y shò kwã nɛ́ mɔ́:Nyǐ Cinu ń jě ébɔ̃ kɔ̀bɔ́ ò zhe ywə́l mó yó:ń bàn Ezhibti.Ezhibti yə né j'â n'ê kəkə ń yé né,Ezhibti tənà y wu w j'a gə è wẽ́. ²À m'a ce Ezhibti lyì bí zɛ̃̀ dwã nɛ,bə̀ m'a bú dwã, lò gakó ǹdə́ ń da-byǐ,lò gakó ǹdə́ ń dõ,cɔ ǹd'ô dõ cɔ, pyə̀-tənà ǹd'ê dõ pyə̀-tənà.³Ezhibti tənà y wu m'a lo,sə à m'a cɔ̀ è zhə̀zhèèlé surhə né.Bə̀ m'a pyà bə̀ ywẽ̀ né kùr sú yə né ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ jə̀jǐrh-ywẽ̀ tumə née súlí ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pár jə̀-pársɛ́ mɔ́ sõ. ⁴À m'a ce Ezhibti lyì bí yó-cìnə́ nánkùlə̀ jɔ̃̀ wa,pyɔ̌ náncɔ̀lɔ̀ mà n cìní bi,wɔ́ lũ gakó Cinu Yi nyí rí.⁵Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nàná bɛ́ m'a jé,Bù-fwɛ̀lɛ̀ y m'a wĩ, e súlí e kù, ⁶nɛ̃̌ gwáárɛ́ m'a dɛ̀rhɛ̀,Ezhibti Niili jɛ̀sɛ́ nàná bɛ́ m'a kwər, sə̀ m'a súlí sə wĩ,pəpyəruusi y ǹdə́ vwal-gɔ w m'a pyɛ̀nɛ̀.⁷Vwal-gɔ w ò j'a twèlé Niili y vɔ̃̀ nɛ mɔ́ ǹdə́ kɔ̀bɔ́ ò wɔ è gə́ n'ê jəl nə̀-fɔ̀lɔ̀ w mə̀gã̌ mɔ́,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê lyĩ Bù-fwɛ̀lɛ́ y vɔ̃̀ nɛ mɔ́,m'a kù, bə̀ m'a zə rɛ bə m'e lyɛ̃:kaka k'ê t'â la gàà yál yé. ⁸Gwànna bɛ́ m'a wɔ́wɛ́lɛ́,byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê ji zɛlɛ́ Niili y w mú m'a kúrh,byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dul gùndwǐ nɛ̃̌ mɔ́ yó w mó yò m'a zhìlì.⁹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ lɛ̃̌ y tum rí mú wun m'a zhìlì,kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɔr y dwã nɛ bə súlí bə kwɛrhɛ y mɔ́ ǹdə́ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swɛ̃̀ y mɔ́ yésé m'a zhìlì kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ, ¹⁰lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê tɛnɛ kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà gakó wun m'a cɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ byɛ́ɛ́rɛ y mɔ́ wun m'a lo.¹¹Səwan yó-cìnə́ bé j'â búl bə̀ bə surhə zhe yé,Faraɔ̃ cícírnə bé bə̀ lɔ́ mɔ́ j'â wɔ́ lyì-bəyuuri kùkùl.Etər á nə m'ǎ wɔ̀ Faraɔ̃ nɛ:«À wɔ́ lárma cə́-bal, shãã shãã pyǎ bɛ́ kwã-lò» né? ¹²Yẽ̀ ǹ lárma cìnə́ bé ŋwɛ́nɛ́?Bə̀ byili mú sə lyì bí myɛ lwarkɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ lũ gakó Cinu mú gu ń wẽ́ ń la wɔ̀rhɔ́ Ezhibti shò kwã mɔ́.¹³Səwan yó-cìnə́ bé j'â búl bə̀ k'ê bə surhə zhe yé,Mənfyiisi yó-cìnə́ bé j'â n'ê jə́jɛ̀rɛ́ bə̀ cìnə̀,bə̀ ce Ezhibti n'ê shììbə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ è kwálsɛ́ jàn rɛ́ nǝ́kulu w mú. ¹⁴Cinu co yé-éjílə́ éshìrhə́ bə̀ cəcəl wə,bə zɛ̃̀ bə ce Ezhibti n'ê shìì kɔn tɛ̀bɛ́ gakó è n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́,ǹdə sə̀-nyɔ̀rɔ́ gə́ y'a n'ô shìì ò m'ô tɔlɛ nɛ́. ¹⁵Lòlò já ń kə́ ń tá ń la kaka wɔ̀rhɔ́ Ezhibti ní yé,má yó w myɛ ǹdə́ nə̀byíl ré cìcì mú myɛ ga,má kwã̌ jɛ̃̀ y myɛ ǹdə́ vwal-gɔ w cìcì mú myɛ ga.¹⁶Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Ezhibti tənà y m'a yə̀ ǹdə kana bɛ́ ta, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ m'a zə ya, e zɛ̃̀ è n'ê kəkə, è gə́ m'a nə lũ gakó Cinu mú jɛ̃̀ y ń la dɛ̃̌ zhõ̌ n mə n pɛ y còrhò-túm è n'ê yárh dɛ̃̌ mɔ́ yi ní. ¹⁷Zhəda tənà y m'a yə̀ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ kɔn Ezhibti yilə. Bə̀ gə j'â tú bə̀ la Zhəda zɔ̀mà zɔ̌m è yé né yi ní gakó, è m'a j'a kəkə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ lũ gakó Cinu mú gu ń wẽ́ ń la y wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yilə.¹⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Ezhibti tənà y cɛmɛ nə̀nu m'a zɔ̀m Kanaã tənà y zɔ̀mà nɛ́, sə nə̀ m'a dwĩ̀ nyí nə m'e zə dɔbrɛ ǹdə́ lũ gakó Cinu mú. Bə̀ m'a byẽ̀ nə̀myɛ́ òdù bə̀ Yiir-Ayɛrɛɛsɛa, cɔ̌ mɔ́ Cɔ wá.¹⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Cinu vwĩ̀-jùlú m'a yə̀ Ezhibti tənà y cəcəl ré wə, sə Cinu nə́kulu m'a cìì tɛ̃́ è swɛ̃́ rɛ́ səta. ²⁰È m'a yə̀ myɔrhɔ ǹdə́ zhə̀n pɔ kɔn lũ gakó Cinu mú yilə, Ezhibti tənà y wa: bə̀ gə tú bə̀ n'ê búbwéé bə̀ ce Cinu ni lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ bɛ mɔ́ yil yi ní, ń mà n twĩ̀ zwennə n bə̀ n zwẽ bə̀ nyí ni, n súlí n vwǎrh bɛ.²¹Cinu mà n ce Ezhibti lyì bí lwar ń párá, sə Ezhibti lyì bí m'a lwar Cinu párá, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə. Bə̀ m'a zwə́l vwə̃̀ bə súlí bə pɔ̃ pansɛ bə m'e cèrhé mo, bə̀ m'a dwĩ̀ nyə́ Cinu ni, sə bə̀ m'a pyìrh ne. ²²Rə̀myɛ́ ce, Cinu gə yà ń mà Ezhibti lyì bí dɛ̃́dɛ̃́ myɛ, ń mà n ká n wárh bɛ: bə̀ m'a kwɛ̃̀ bə bə̀ Cinu sõ, sə ń mà n zwẽ bə̀ lwə̌l mó, n wárh bɛ.²³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, sɔ́má m'a zhì Ezhibti e vò Ashəri. Ashəri lyì bí m'a bə̀ Ezhibti, sə Ezhibti lyì bí myɛ m'a vò Ashəri. Ezhibti lyì bí ǹdə́ Ashəri lyì bí m'a tó dwã bə cèrhé Yi.²⁴Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Esərayɛl m'a yə̀ tənə̀rh sə̀tɔ̀ nyǎ yá, è la b'e súlí Ezhibti ǹdə́ Ashəri ni. Tənà y wẽ́, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a yə̀ bwəl náàcɛ̀nɛ́ tɛ̀bɛ́, ²⁵lũ gakó Cinu mú la bwəl mó: «Ezhibti, à dwí rí nə bwəl, Ashəri, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à jɛ̀sɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nə bwəl, sə Esərayɛl, à cəl-tənà y nə bwəl.»

Chapter 20

¹Byìn rí tɛ̀bɛ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé yó-cə́bal nánfɔ̀lɔ̀ w Ashəri pyɔ̌ Sarəgɔ̃ yà ń twĩ̀ mú, tú n bə̀ n bú ǹdə́ Ashədɔɔdɛ n zɛ̃̀ n zwẽ w n cìní mú... ²Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wa, Cinu yà ń tó Amɔɔsɛ byǐ Ezəyi nyì-zwennə tum rí dɛnnɛ n zɔ̀m, ń yà ń wə̀l mó: «Zhəl, ń bwèlé yóló kàmə̀jɛ̃̀ y ǹ lyẽ ǹ cã̌ nɛ́ mɔ́, sə́ vùr nə̀cìlə̀ né nə̀ wɔ ǹ nə̀rh né mó»; sə ń wɛ̀rhɛ́ èta, n zɛ̃̀ ń nə́ ń zhə̀l tɛ̃́ nánlwè, nə̀cìl myɛ y'à tɛ̀nɛ́ ń nà nɛ́ yé.³Cinu wɔ̀: «À tùntùnnə Ezəyi zhə̀l tɛ̃́ nánlwè, nə̀cìl myɛ y'à tɛ̀nɛ́ ń nà nɛ́ yé, byinə nə̀tɔ̀, rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la Ezhibti ǹdə́ Ecopyi ni wɔ̀rhɔ́ mɔ́ myɔrhɔ ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ swal kɔna. ⁴Wɔ́ èta myɛ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ mà n zə Ezhibti lyì bí bə̀ zɔ mɔ́, n súlí n pwà Ecopyi lyì bí n mə n vò ń sõ, ébwá ǹdə́ ezhə̃̌nsɛ ga, nánlwə̀rh, nə̀cìl myɛ tɛ̀nɛ́ bə̀ nà nɛ́ yé, bə̀ nə̀kùr-byǎ pyě pwẽ̀ ne, Ezhibti cə̀-lwè yə́.⁵Wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ m'a zə lyì bí Ecopyi y kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê nyǐ è yó w mó shò kwã nɛ́ ǹdə́ Ezhibti kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à m'ê cèrhé bə̀ cìn mú.» ⁶Rə̀myɛ́ yi ní, tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ nyí rí lyì bí m'a zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ nə́ y'à n'é nyǐ bə̀ yó wə, mùnì ga nə́ dùr nə́ vò nə́ shèè bə̀ sõ, nə́ nə sɛ̃ɛ̃́ bə̀ sõ nə́ m'é lú Ashəri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ w mɔ́. Sə nə́myɛ̌, etər nə́ m'ǎ tó né nə́ m'é lú?»

Chapter 21

¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a bwə̀l bə byili gɔ-elũ èpòlò w nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni shò kwã nɛ́ mɔ́.Ǹdə kùlmə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê tó Nəgɛɛvɛ bə̀ lyɛ̃ mɔ́ ta,ń shí gɔ-elũ èpòlò wə, tənà kɛ̀bɛ́ è n'ê zɛ̃̀ wu ni wẽ́, ń bànà, ²è wɔ́ kɔ̀-bəlwɛ̀lɛ́ bə̀ ce a na,myìnù cə́bal mɔ́ ń nə́ ń myìnì, cɔ̀rnà mɔ́ ń nə́ ń cɔ̀:«Zhəl ń vò ń bú búlə́ né, Elam! Pú cɔ wá, Mədi!À n'â ce wɔ́wɔ́lɔ́ dwí gakó zhɛ̀.»³Sə èlǎsɛ̃́ mɔ́, à cã̌ y j'a zɛ̃̀ è n'ê cəcɛnɛ,yala yin zɛ̃̀ nɛǹdə kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń lùl yala yin rí ta.Ywẽ̀ né gùlí dwã à yó w dɛ̃́dɛ̃́, ce à wàr à la nyɔ̀ɔ̀ yé,wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne, ce à wàr à la nɛ nɛ́ yé. ⁴À surhə né n'ê jé, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ ce à n'â pə́pǎ.Də̀dɛ̀nɛ́ yi twɛ́nɛ́ rɛ́ à y'à j'â n'â yǎl mɔ́,k'a jǐrh wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ rə pɛ̃.⁵Bə̀ n'ê tɛnɛ kùjú w bə̀ la tɛ̃́ cṹ, yìlnə bé n'ê zal bə̀ yírhə́,bə̀ n'ê jí, bə̀ n'ê nywɛ̀...Zɛ̃̀-na dɛ̃̌, shə̀dɛ́ɛ́sɛ yó-cìnə́, fwǎl-na á nə̀kwə̀r ré ǹdə́ nwə̃̌!⁶Nyǐ Cinu nyí rí ń pɔ nɛ n wɔ̀ mɔ́:«Zhəl, ce cɔ w yìlnə mó zhì jàà èdù wẽ́,sə n bwə̀l kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la nɔ mɔ́ n byili. ⁷ń gə nɔ búlə́ eshə-vwə̃tu eshərh sə̀lyè n'ê vwɛ̃,ǹdə́ lò ń jě bə̀na, ǹdə́ lò ń jě yómó,sə n dɛ̃̀ ń cìn náàcɛ̀nɛ́,sə n kwɛrhɛ n dɛ̃̀ ń cìnə̀!»⁸Lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nyǐ mú búbwéé n wɔ̀:«À yó-cə́bal, à j'â wɔ à yùlù jàà y wa, dɛ̃ rɛ́ námpúm,à j'â n'â zhì dɛ̃̌ à nə̀-pyìlə̀ yó à yùlù jàà y wa, cəcɛ̃ y námpúm. ⁹Sə nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́:lò ń jě búlə́ eshə-vwə̃tu eshərh sə̀lyè n'ê vwɛ̃.N kwè nyí n wɔ̀:‹Babyəlɔnɛ cɔ w tu tɛ̃́, ò tu tɛ̃́,ò yə né sə̀sã̌yùúlí gakó ló tɛ̃́, rə̀ bɔbwɛlɛ kókó›.»¹⁰Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ Cinu mà ǹdə jíjí rə̀ wɔ ń tuwə y w ta mɔ́,à nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́ mɔ́ lũ gakó Cinu mú, Esərayɛl Yi rí sõ,sə à cĩ́ mú ri.Edɔm shò kwã nɛ́¹¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a bwə̀l bə byili Dumə shò kwã nɛ́ mɔ́.Bə̀ zhì Səyiiri ní bə̀ n'ê búbwéé bə̀ ce ne bə̀ zhe:«Yìlnə, yẽ̀ cəcɛ̃ y yú ní?Yìlnə, yẽ̀ cəcɛ̃ y yú ní?» ¹²Yìlnə mó lyár n wɔ̀:«Cɛ y la lɔ́, sə cɛ y m'a k'a yìì kə́dò.Á gə n'á yǎl á k'á bwə̀rh bwə̀rhə́ y kə́dò, sə á kwɛ̃̀ á bà.»Arəbyi shò kwã nɛ́¹³Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a bwə̀l bə byili Arəbyi shò kwã nɛ́ mɔ́.Dədã sɔ́m-zhə̀lnə̀,á m'ǎ zɔ̃̀ Arəbyi tú w wə. ¹⁴Zhəl-nə á vò á jəl lò mó mɔ̀bɔ́ nə̀-nyɛ̀lsɛ zhe mó,zə-na nɛ̃̌ á m'á vò,Təma tənà y lyì;zhəl-nə á vò á jəl mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń dùr mùnì ga n lú mú ǹdə́ ń búrú wə́, ¹⁵bə̀ bə̀ n'ê dùr búlə́ shìmì ní yé né,búlə́ shù w kɔ̀bɔ́ nyə̀nyààrɛ zɛ̃̀ w mɔ́ yé né,ǹdə́ twã y kɛ̀bɛ́ è pàm mɔ́ yé née súlí ǹdə́ búlə́ né dùmì rí yé né.¹⁶Nyǐ nyí rí Cinu cĩ́ ni n wɔ̀ mɔ́: È dǎl byin rə̀dù, rə̀ m'a yə̀ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ bə̀ kwè bə̀ n'ê kwɛ̃̌ mɔ́ byin rí ta, sə Kədaarɛ còrhó w púlə́púlə́ jé tɛ̃́, ¹⁷sə Kədaarɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ twesé m'a dàl màngɛlɛ́ sásálaa. Wɔ́ Cinu, Esərayɛl Yi rí, ń wə̀l re.

Chapter 22

¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a bwə̀l bə byili nə̀-gɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́,Yi ce bə nə kɔn ò wẽ́, shò kwã nɛ́ mɔ́.Byè yil ǹ lyì bí gakó púlə́púlə́ nə n'ê jìl lyarha nɛ́ wẽ́, ²ǹmyɛ́ cɔ w kɔ̀bɔ́ ò j'a sú ǹdə́ sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ búbwéése,cɔ w kɔ̀bɔ́ ò j'â n'ô fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ mɔ́?È də̀ búlə́ shù ò gu ǹ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù mú yé,è də̀ búlə́ jàà w bə̀ gu bi ní yé.³Ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé gakó dùr,bə̀ zə twã bə zɛ̃̀ bə̀ wu ni, bə m'e yíní bi bə zə yómə́.Bə̀ zɔ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ lwar bə̀ jàà shò mó yómə́,bə̀ y'à dùr bə vò pyépyé. ⁴Èlǎsɛ̃́ à n'â wə̀lə̀: pyìrhí-nə á yé á ce kwã nɛ́ á yẽ̌ ne,à m'a kúrh dɛ̃́dɛ̃́;á bə̀k'á nyɛ́ɛ́ á la nɛ jə́jɔ̀rɔ́à dwí rí bə̀kɔ́ mɔ́ bə̀ cɔ̀ mɔ́ shò kwã nɛ́ yé.⁵Bə̀ wɔ́ jǎr nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ tɛ̃́-shíshùrú e súlí dɛ̃̌-zhuzhuru dɛ̃,rə̀ shí lũ gakó Cinu Yi sõ.Byílí shíshìrí tɛ̃́, nə̀-gɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Yi ce bə nə kɔn ò wẽ́ mó w mó,sə búbwéése zɛ̃̀ sə zǎ pyɔ̀ wá. ⁶Elam lyɛ̃̀ swã̀ń wɔ búlə́ eshə-vwə̃tur rí eshərh n'ê vwɛ̃ mɔ́ wẽ́, lyì súlí bə̀ jě rə̀ wẽ́,Ciiri vùr nə̀kò n ce pwẽ̀ ne. ⁷Ǹ jésé sə̀ càn du sə̀ dwã bɛ́ mɔ́ j'a sú ǹdə́ búlə́ eshə-vwə̃tur rí,eshə-jòmnə bé tɛnɛ bə̀ zhǐ bwə̀rsé ne,⁸bə̀ pàr Zhəda gàmə̀lyɔ̀nɔ̀ wá.Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w mú, á kwẽ̌ á nyǐ Tú w Jì y búlə́ wẽ̀ ré səta, ⁹sə á púrí bə̀ Dəvyidi cɔ w bɔ̀là bɛ́ y'à já.Á co nɛ̃̌ tɛ̃́-sõ nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w wẽ́.¹⁰Á gàl Zhərəzalɛm jìsí yó wə́,Á wǔr jìsí mùnì ga bə̀ bə̀k'a ŋwɛ̀nɛ́ bə yí byíl-fwàlsɛ́ yala nɛ yé. ¹¹Á kù póló byíl-fwàlsɛ́ sə̀lyè y cəcəl wə,nɛ̃̌ gɔ́rɔ́ nándṍ w nàná bɛ́ cə̌r yilə.Sə á yə̀ kwẽ̌ á nyǐ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twĩ̀ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó wẽ́ mó səta yé,á j'á yə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń já ń nə́ ń twĩ̀ dwə́l ga mɔ́ nɛ yé.¹²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, lũ gakó Cinu Yi rí,yà ń nə́ ń lwə̀l ába b'ǎ kúrh sə á wɔ́wɛ́lɛ́,á fɔ̃̀ á ywẽ́ né, sə á ce ywə́ə́le á cə̌rh né, ¹³sə è k'â wɔ́ fùwə́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀:bə̀ n'ê gwi nɛ̃, bə̀ n'ê zwə́l pyììsì,bə̀ n'ê dɔ̀m nàmá, bə̀ n'ê nywɛ̀ də̀vɛ̃́,bə̀ n'ê jí, bə̀ n'ê nywɛ̀...bə̀ nəkɔl dɛ̃ rɛ́, nə́ m'ǎ cì. ¹⁴Lũ gakó Cinu mú ce a nyɛ̀ɛ̀ nyí rí n wɔ̀:Á t'á la á yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kɔ̀bɔ́ sǔbri nɔ gaga, è gə də̀ á cu kwã nɛ́.Lũ gakó Cinu Yi ń bwəl nyí rí rə̀myɛ́.Nyí Tùntùnnə nánfɔ̀lɔ̀ òdù shò kwã nɛ́¹⁵Nyǐ lũ gakó Cinu Yi nyí rí:Zhəl ń vò ń nə nə̀cɛ̀ndɛ́ yìlnə, Shəbəna, pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́, ń wɔ̀ mɔ: ¹⁶Bə̀kɔ́n ǹ zhe nyɔ̀nɔ̀, dwí lyì byɛ̌ ǹ zhe nyɔ̀nɔ̀ǹ mə́ ǹ kwì lú-bɔ̀l nyɔ̀nɔ̀ ǹ cìn yilə,ǹ mə́ ǹ kwì ǹ bɔ̀l mɔ́ pyɔ̀ yó,ǹ mə́ ǹ kwì jì nə́kulu w wə?¹⁷Rə̀myɛ́ ce, Cinu mà n dom mó, à lò,ń mà n já n pyípyílí mú ku wẽ́ n lyẽ, ¹⁸n dul mú ń vò ń tu ń byíbyílí ǹdə ku nááyúlú ta,tənà kɛ̀bɛ́ è j'â wà dɛ̃́dɛ̃́ wẽ́.Sə wɔ́ gàà ǹ mǎ cì ní,gàà mɔ́, ǹdə́ búlə́ eshə-vwə̃tur rí rə̀ wɔ́ ǹ yó-dɛ̃̌-zhõ̌ kɔn rɛ́e jà rə̀ n'ê ce cìzhìl ǹ yó-cə́bal mɔ́ kɛ̀lɛ́ y nɛ mɔ́. ¹⁹À m'a jì mú ǹ tum rí wẽ́, a vùr mú ǹ jàà y wẽ́.²⁰Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, à m'a byẽ̀ à tùntùnnəElyəcim, Yələca byǐ mú. ²¹À m'a zù mu ǹ kàmǝ̀zù-èdɔ̀lɔ̀ wá,à m'a lyẽ ǹ cã̌-tɔ̀nɔ̀ w ń cã̌ nɛ mùnì ga n zhì kẽkẽ,à m'a ce ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ń jɔ̃̀ wa.Ń mà n yə̀ da Zhərəzalɛm lyì bí yilə,ǹdə́ Zhəda kɛ̀lɛ́ y yilə. ²²À m'a cĩ́ Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y bwə̀l-byǐ y ń pyə́pyɛla wa,ń mà n pul, sə lòlò tá ń la pyu yé,ń mà n pyi, sə lòlò tá ń la pul yé.²³À m'a fwar mɔ tɛ̃́ n zù ǹdə lù ku ta jàà nánkùlì wẽ́,sə ń mà n yə̀ còrhó də̀gwã́ ń da kɛ̀lɛ́ y yilə. ²⁴Ń da kɛ̀lɛ́ y còrhó w gakó m'a jele ò yó,jǎmsɛ́ nánfwàlsɛ́ ǹdə́ námpɔ́lsɛ́ ga,ǹdə́ nə̀zhì-bwǎlsɛ́ gakó,kɔn zhì kǎzɔ̀má bɛ́ e m'e ce zhěsé dwí gakó né.²⁵Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, nyǐ lũ gakó Cinu mú nyí rí, lù ku w bə̀ fwar tɛ̃́ o zù jàà nánkùlì wẽ́ mó, jàn rɛ́ m'a ga, ò m'a kə́ o tu tɛ̃́, sə dùmì rí tɛ̀bɛ́ ò y'à n'ô zhĩ mú m'a cɔ̀, bə̀ wɔ́ Cinu ń wə̀l re.

Chapter 23

¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a bwə̀l bə byili Tiiri tənà y shò kwã nɛ́ mɔ́.Wǔrh-nə, Tiiri bǔ-bwələ,cɔ̌ mɔ́ yilə:jì k'ê tɛ̀nɛ́ yé!Wɔ́ bə̀ gə́ tú bə yí Shipiri, cɔ w ò wɔ nɛ̃̌ mɔ́ cǝcǝl w mó yi ní bə̀ lwar rɛ nɛ́. ²Á bə̀k'á púr á nyí á zɔ̀m yé, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á jě nə̀-fɔ̀lɔ̀ w vɔ̃̀ w nɛ mɔ́,Sədɔ̃ dɔ̌lna,ámyɛ̌ á tùntúmə́ bé n'ê byɛrhɛ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w mɔ́. ³Sədɔ̃ tənà y nɛrɛ́ yy'à wɔ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê dwì bə̀ twèlé Niili y ni mú, Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wə̀-jə̀ə́ré,nə̀-fwààlɛ́ bə̀ y'à n'ê byɛrhɛ mɔ́ wẽ́,è y'à wɔ́ tənèsé ya.⁴Bə̀kɔ́n ná-dwí cìzhìl Sədɔ̃, ǹmyɛ́ ǹ yà ǹ wɔ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cɔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ lù byíl-fwàlsɛ bə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́!Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w kwè nyí, o wɔ̀:«À pwǐ yə̀ yì yé, à yə̀ byǐ lùl yé,à yə̀ bala-byǎ kɔ̀n yé,à yə̀ kana-byǎ myɛ kɔ̀n yé.» ⁵Ezhibti gə tú è nyɛ̀ɛ̀ rɛ,è gə nyɛ̀ɛ̀ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ yú Tiiri è yala m'a cəcɛnɛ.⁶Byɛrhɛ-na á yí Tərəshiisi,wǔrh-nə, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á jě nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w vɔ̀mɛ̀ nɛ́ nɛ mɔ́! ⁷È nə wɔ́ á cɔ w kɔ̀bɔ́ ò y'à sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀,ò ju kùr shãã shãã ga, yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ lyɛ̃ dwã nɛ́ wẽ́,e jà ò y'à n'ô zhə̀l pyépyé mùnì ga o cĩ́ kùr gàà mɔ́?⁸Mɔ̌ lò ń nə kwè nyí bə wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ Tiiri tənà yè y'à n'ê tə̀l pyɛ̀lɛ̀ yə́-púr rí mú ni?È dɔ̌lna bɛ́ y'à wɔ́ yó-cìnə́,è wə̀-yə̀rnə bé y'à wɔ́ lũ w lyì-fwààlɛ. ⁹Wɔ́ lũ gakó Cinu mú, ń kwè nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ń la mə n cɔ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê cèrhé re mó cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ mó,sə n ce bə̀ bə̀k'a nyǐ lũ w lyì-fwààlɛ́ gakó bə nə yé.¹⁰Tərəshiisi bə̀kɔ́,vwál ǹ cɛ yá, ǹdə kɔn gə́ twèlé Niili y vɔ̃̀ w nɛ nɛ́,bǔ-bwələ né k'ê bə zhǔ jàà zhe yé. ¹¹Cinu cèlè ń jɛ̃̀ n mə n bú ǹdə́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá,ń ce pyə̀-tənèsé kəkə.Ń pɔ nyí Kanaã tənà y nɛ,b'è ce è jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ lù byíl-fwàlsɛ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ jé tɛ̃́. ¹²Ń wə̀lə̀: Ǹ kə́ ǹ wàr ǹ m'ǎ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ yé,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ nyɛ́ɛ́ mɔ́ bə zù ǹdə́ mɔ́ mɔ́, Səyɔ̃, bə̀kɔ́ ǹ yə̀l bal pár mɔ́.Zɛ̃̀ dɛ̃̌, byɛrhɛ ń vò Shipiri,gàà myɛ cìcì, ǹ tá ǹ la shìrhə́ nɔ yé.¹³Nyǐ Kalədɛ lyì bí tənà y ń nyì wé:dwí rí rə̀myɛ́ k'ê tɛ̀nɛ́ yé.Ashəri ce e jǐrh gɔ-bwə̌lsé jàà,bə̀ y'à lù jì-fwàlsɛ nánjíjínsi sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ bə̀ m'ê yìlì cɔ wá,bə lù jààsɛ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ,sə Ashəri ce e jǐrh jì-bwə̀r jàà. ¹⁴Wǔrh-nə, Tərəshiisi bǔ-bwələ,b'ǎ shòò jàà y cɔ̀.¹⁵Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, bə̀ m'a swě Tiiri yò byinə shə́-shàlpyɛ̀, pyɔ̌ myə̌l dwɛ̀lɛ̀ byinə né yó wə́. Byinə shə́-shàlpyɛ̀ kwã nɛ́, kə-nə̀fòló w nwə̃́ y zɔ̀mà nɛ́ m'a pyìrh Tiiri yilə: ¹⁶Kwě zɔ̃̀, kə́kɛ́lɛ́ cɔ w cã̌,kə-nə̀fòló w bə̀ swě ǹ yò mó.J'á búl dú náàcɛ̀nɛ́ ǹdə ǹ gə́ yě né mó gakó, nún ǹ nwísí ń k'á bwérhé,mùnì ga bə lyǐrh ǹ yò.¹⁷Byinə shə́-shàlpyɛ̀ kwã nɛ́, Cinu mà n wɛ̀rhɛ́ kɔn Tiiri tənà y wa, sə è m'a k'a kwɛ̃̀ e vò è n'ê pyà è nyɔ̀ɔ̀rhɛ́. È m'a fwə̌l ǹdə́ pyə̀-tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ wɔ cɛ yó mó, ¹⁸sə bə̀ m'a pə è kwǎndɛ́ ǹd'ê nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ Cinu ni, bə̀ t'â la rɛ dwã yó cṹ nánzhəzhɔ̌ e jà bə̀ t'â la rɛ dɛ̃̌ cṹ myɛ yé. Bə̀ m'a zə è kwǎndɛ́ bə m'e kɔ̃̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Cinu yé né mó, bə jí bə sú, bə súlí bə zə rɛ bə m'e pyà gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò n'ô dɛnɛ bə pə bɛ.

Chapter 24

¹Nyǐ Cinu nə́ ń cɔ̀ cɛ yá, ń já ń nə́ ń cɔ̀ y lyə́m lyə́m,ń nə́ ń cɔ̀ è yé y ń gùlí dwã,ń nə́ ń làà è lyì bí, ²vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ dwí rí ga,yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ ń tùntùnnə mó ga,kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń tùntùnnə mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ kɛ̃-byǐ ga,lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń dɔ̌l mɔ́ ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yè mó ga,lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń jìmì ń kɔn mɔ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń jìmì kɔn ń dõ sõ mó ga,lò mɔ̀bɔ́ bə̀ zhe ń jim ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń zwẽ jim mú ga.³Cɛ y m'a j'a cɔ̀ lyə́m lyə́m,bə̀ m'a pwà è wẽ̀ ré púlə́púlə́ bə yẽ̌ yə,kɔn tó nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu kwè mó ne. ⁴Cɛ y è wɔ wu-zhùlù wẽ́ mó j'â n'ê cɔ̀ è la,lũ w púlə́púlə́ n'ô cɔ̀, ò j'â n'ô cɔ̀ ò la,pyǎlsɛ myɛ tó cɛ y nɛ sə̀ n'ê cɔ̀. ⁵Cɛ y lyì bí nèsé byèlè yə,bə̀ bə̀ gar nyə́ né,bə̀ lyə́r lùl-e-púrsí,bə̀ cɔ̀ dɔbrɛ́ à y'à zɔ ǹdə́ bɛ twéé twéé yil mú.⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce bwelé námməlwɛ̀lɛ́ y j'â n'ê jí cɛ yá,è lyààrɛ́ zɛ̃̀ rə̀ zhe lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ è yó mó.Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce cɛ yó lyì bí j'â n'ê nywɛ̀ bə̀ la,è j'â wɔ́ bə̀ màngɛlɛ́ sásálaa bə̀ dàl.Cɔ w kɔ̀bɔ́ wu-zhùlù zhe w mó: də̀vɛ̃́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ k'ê tɛ̀nɛ́ yé. ⁷Wu-zhùlù zhe də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ yə́, də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ y n'ê cɔ̀ è la,lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wun y'à nyɛ̀ mɔ́ n'ê wɔ́wɛ́lɛ́.⁸Gǔlsí wu-nyɔ̃̀ cəl ré guwə,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê fùù mú sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ w guwə,zɔ̃̀ w wu-nyɔ̃̀ cəl ré guwə. ⁹Bə̀ k'ê t'â nywɛ̀ də̀vɛ̃́ ǹdə́ bə̀ n'ê nún yé,sə̀-kùùlí jǐrh cɛ̀ɛ́ rə̀ nyɔ̀rna bɛ́ nyú wə.¹⁰Cɔ w kɔ̀bɔ́ kaka tə̀ ò wẽ́ mó wǔr o shíshìrí tɛ̃́,jìsí gakó pyi, lò wàr ń zwì sə̀ wẽ́ yé. ¹¹Sɔ́msɛ́ yó, bə̀ j'â zhe byã nɛ bə̀ n'ê bwə̀rh də̀vɛ̃́ bwə̀rhə́,fùwə́ dwí gakó jé,wu-nyɔ̃̀ j'a jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m tənà y wa.¹²Wu-zhùlù dúdú ò dàl cɔ w wa,bòlò w ò cɔ̀ mɔ́, j'a bɔbwɛlɛ kókó. ¹³Tənà y wa, ǹdə́ dwə́ né ga sõ mó,è j'â nyɛ̌ ǹdə olyivyə́ə́ré byǎ bɛ́ kõ yi rí ta,ǹdə də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́ gǔn mú yi rí ta,bə̀ gə tú bə̀ pɔ̌r bɛ bə̀ zhɛ̀ kwã nɛ́ mɔ́.Lũ gakó wu-nyɔ̃̀ búbwéésé¹⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ n'ê ce bə̀ cələ dwi,bə̀ n'ê mà wu-nyɔ̃̀ búbwéésé bə̀ m'ê nún Cinu zùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ wá.Bə̀ zhǐ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta bə̀ n'ê fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. ¹⁵Bə̀ n'ê cèrhé Cinu, Yi-púrhí sõ,bə̀ n'ê cèrhé Cinu, Esərayɛl Yi rí yil ré, cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl w mó wẽ́.¹⁶Nə́ j'á zhǐ lũ w cə-yala gakó w nə́ nyɛ̌ bə̀ gə́ n'ê nún ní:«Cángá cə́bal mɔ́ nə còrhó!»Lũ gakó dwã nɛ gùlú múSə à wə̀lə̀: Kɔn zhɛ̀ à yilə, kɔn zhɛ̀ à yilə!Zwini zhe ne!Myìnù cìnə́ bé myìnì.Myìnù tũ̀twĩ̀ĩ̀! Myìnù cìnə́ bé myìnì.¹⁷È wɔ́ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú ǹdə́ pɔ̀mɔ̀,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ tənà y lò mó yilə. ¹⁸Lò mɔ̀bɔ́ ń mà n dùr ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ w wùrhí y yé né mó,mà n tu gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w wẽ́,lò mó mɔ̀bɔ́ ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n shí gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w n du mú,mà n tu pɔ̀mɔ̀ w wa, o zə mɔ.Dɛ̃̌-yi rí cə̀-zhã̌ nɛ́ pul,cɛ y kùr rí gə́ cĩ́ tɛ̃́ mə̀gã̌ mɔ́ n'ê zhízhǐ.¹⁹Cɛ y n'ê lwe dwã wa,cɛ y lo e bɔbwɛlɛè j'â n'ê zhízhǐ dɛ̃́dɛ̃́. ²⁰Cɛ y n'ê shìì ǹdə sə̀-nyɔ̀rɔ́ ta,è n'ê zhízhǐ ǹdə kòrhó ta.È yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w dùmì rí n'ê pyárh y tɛ̃́,è tu tɛ̃́ è k'â wàr è la zã̀ɔ̃̀ yé.²¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Cinu mà n búǹdə́ dɛ̃̌-yi rí shə̀dɛ́ɛ́sɛ, dɛ̃̌-yi rí wə,ń mà n bú ǹdə́ cɛ yó pyǎ bɛ́ myɛ, cɛ y yó. ²²Bə̀ m'a zə bɛ yómə́ bə ló dwã yó, gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w wẽ́,bə̀ m'a ce be byə̀nə́-jù w bə pyi bə̀ nyí ni,sə kɔn gə tú è dɛnɛ kwã nɛ́, bə̀ m'a bùr bə̀ bùrsi. ²³Bə̀ m'a ce cìzhìl cànà y nɛ,bə ce cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ gu nə̀nyɔ́nɔ́ wá.Zhə̀nà, lũ gakó Cinu mú wɔ́ pyɔ̌,Səyɔ̃ pyɔ̀ w yó ǹdə́ Zhərəzalɛm nɛ́,ń zùwə́ y wẽ́, náncɛsɛ́ yé né.

Chapter 25

¹Cinu, ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à Yi,à n'â zhẽ̌ ǹ yil ré dɛ̃̌, à n'â shènè ǹ yil ré,bə̀ ǹ twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ,nyɛ̀bɛ́ ǹ tɛnɛ shãã shãã ga mɔ́,nə̀ j'â gwẽ̌ wɔ́ nə̀myɛ́ cìcì, nə̀ də̀ lyə́r kɔn mɔ́. ²Ǹ ce cɔ w jǐrh nə́kulə púl,ń ce cɔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ lù byíl-fwàlsɛ bə kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ jǐrh jì-bwə̀r jàà.Zhələ bé cɔ w bə̀ lù bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ k'ê də̀ cɔ yé,bə̀ j'â k'ê t'â la w kɔrhɔ bə lù w gaga yé. ³Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jàn mɔ́ n'ê cèrhé mó,wu-bárhɛ́ cìnə́ tənà y n'ê nyàm mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́.⁴Bə̀ ǹ wɔ́ bǝ-jàn-zhǝǝre cí shòò jàà,ǹdə́ nə̀mɔ̀ mɔ́ shòò jàà, ń zúzúnú w yi ní,ǹdə́ shòò jàà y dwà zhò nánfɔ̀lɔ̀ w yi ní,ǹdə́ ywə́l mó cə-lumu w yi ní,bə̀ wu-bárhɛ́ cìnə́ shíshìrhə́ né nyɛ̌ ǹdə dwà-zho nánfɔ̀lɔ̀ ò n'ô ce byílí yó ta, ⁵nə̀ nyɛ̌ dwã ǹdə nə̀nyɛ́nɛ́ lumi rí cə-kùlì yó ta.Ǹ nə́ ǹ ce zhələ bé gu bə̀ sɔ̀ wá,ǹdə ébɔ̃ ywə́l mó gə́ n'ê wɛ̀rhɛ́ cə-lumu w ní,ǹ nə́ ǹ ce wu-bárhɛ́ cìnə́ bé wə̀-dúúrí gwi.Címsi nánfɔ̀lɔ̀ dwə́ né gakó yilə⁶Lũ gakó Cinu mú mà n tɛnɛ címsi nánfɔ̀lɔ̀ pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ yódwə́ né gakó yilə,nàmá bə̀ zhe nwə̃̌ ǹdə́ də̀vɛ̃́ nándwã́ címsi nánfɔ̀lɔ̀,nàmá byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe nwə̃̌ è jà bə̀ zhe zhe gwàl ǹdə́ də̀vɛ̃́ nándwã́ kɛ̀bɛ́ bə̀ lyəl mó dwí dwí címsi nánfɔ̀lɔ̀. ⁷Ń mà n ce kàmə̀jɛ̃̀ yè pyìlì dwə́ né gakó tɛ̃́ mɔ́ jé tɛ̃́ pyɔ̀ w òmyɛ́ mɔ́ yó,kàmə̀jɛ̃̀ y kɛ̀bɛ́ è pyìlì tənèsé gakó tɛ̃́ mɔ́. ⁸Ń mà n ce cu mú jé tɛ̃́ gaga yilə.Cinu Yi mà n pɔ́pɔ̌ yésé gakó yə́-nàná nɛ́,sə ń mà n vùr ń dwí rí cìzhìl ré tənà y púlə́púlə́ wẽ́.Wɔ́ ńmyɛ̌, Cinu mú, ń wə̀l ré.⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, bə̀ m'a wɔ̀: Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ nə́ Yi rí.Nə́ dɛ̃̀ kɔn ń sõ, sə ń nə́ ń zwẽ nə́ba.Wɔ́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ nə́ dɛ̃̀ kɔn ń sõ mó.Fǔ-nə nə́ fùù, cə-nə nə́ wun yə̀ nyàn dɛ̃́dɛ̃́, ń gə́ nə́ ń vwǎrh nə́ba mɔ́ yilə.Bə̀ nɔ̀m Mɔwaabɛ tɛ̃́ bə bɔbwɛlɛ ¹⁰Cinu jɛ̃̀ y m'a zhì pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ yó.Sə bə̀ m'a nɔ̀ Mɔwaabɛ tənà y tɛ̃́ bə bɔbwɛlɛ kùr yó,ǹdə bə̀ gə́ y'a kə́ màálɛ́ bə nyɔ́nyɔ́ pùlú gɔ́rɔ́ w nɛ́.¹¹Gàà mɔ́, è m'a cèlè è jɛ̀rhǹdə bə̀ gə́ y'a cèlè jɛ̀rh bə̀ m'ê yɛ nɛ̃̌ nɛ́.È cìn-byilu mú m'a tólyààrɛ tumə né nyɛ̀bɛ́ è jɛ̀sɛ́ la tũ̌ mú dɛnnɛ mə só. ¹²Cinu mà ǹ yìrh ǹ byílsí jàn rɛ́ jààsɛ́ bə̀ wàr bə̀ yí sə̀ nyí ni mú,n ló tɛ̃́, n bɔbwɛlɛ sɛ,n ce sə mɛrhɛ dwã ǹdə́ cɛ yá, cɛ y shó wə́.

Chapter 26

¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, bə̀ m'a ji nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ Zhəda tənà y wa:Nə́ zhe cɔ kɔ̀bɔ́ ò zhe jàn.Cinu lù byíl-fwɛ̀lɛ̀ n súlí n lù byílí dõ è kùr wə,n mə n kə́kɛ́lɛ́ wa. ²Pul-nə bwə̀rsé:tənà y kɛ̀bɛ́ è wɔ́ cángá mɔ́ zwí,èmyɛ́ kɛ̀bɛ́ è j'â zhǐ nà èdù yó mó!³Ǹ já ǹ nə́ ǹ pɛ y yə̀-zùlə́,zhə̀n zhə̀n ga,è gə́ zhe ǹmyɛ́ zhə̀n mɔ́ yilə. ⁴Zə-na Cinu zhə̀nà, twéé twéé yilə,Cinu ń wɔ́ pàtá y kɛ̀bɛ́ è j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé mó,⁵bə̀ ń ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě pyǎlsɛ́ yó mó só tɛ̃́,n wǔr cɔ w kɔ̀bɔ́ lò yà ń wàr ń zwì ò wẽ́ mó n ló tɛ̃́,ń wǔr w n ce o mɛrhɛ dwã ǹdə́ cɛ yá,n ce ò n'ô dwə̀rh shó wə́. ⁶Bə̀ m'a cèè w tɛ̃́ nə̀rh kùr wə,cìn-lwəl cìnə́ bé nə̀rh kùr wə,ǹdə́ bə-jàn-zhe cìnə́ bé nə̀rh kùr wə.⁷Wu-cángá cə́bal sɔ́má y j'â wɔ́ cángá,sə ǹ nə́ ǹ ce wu-cángá cə́bal sɔ́má y è wɔ́ cángá mɔ́ mɛrhɛ dwã. ⁸Cinu, nə́ n'é dɛ̃̀ kɔn ǹmyɛ́ sõ,sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ǹ nyə́ né ju nə pə nə́ba mɔ́ yó,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ bùlə̀ né n'ê pyà mɔ́, wɔ́ nə́ k'á byẽ̀ ǹ yil ré. ⁹Cəcɛ̃ nɛ, wɔ́ ǹmyɛ́ à ywə́lə́ y j'â n'ê pyà,à wu w wẽ́, à surhə né j'â n'ê pyà mɔ́.Ǹ nyə́ né gə tú nə̀ n'ê pyìrh cɛ y yó yi ní,lũ w lyì bí n'ê cèrhè cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ tũ̌.¹⁰Sə bə̀ gə dùr lyì-bəlwɛ̀lɛ́ nɔ̀nɔ̀,è t'â cèrhè cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ tũ̌ yé.Tənà y kɛ̀bɛ́ bə̀ twĩ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ è wẽ́ mó, è n'ê twĩ̀ lwɛlɛe j'à bə Cinu zùwə́ y nánfɔ̀lɔ̀ w nɛ yé.¹¹Cinu, ǹ jɛ̃̀ y zhẽ̌ dɛ̃̌, sə bə̀ bə y nɛ yé,bə̀ m'a nə ǹ sónó nánfɔ̀lɔ̀ w ǹ zhe ǹ dwí rí yil mú,sə cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ m'a zə bɛ,myǐn mú mɔ̀bɔ́ ǹ tɛnɛ ǹ zwə̀ bé yil mú m'a jí bi. ¹²Cinu, ǹ nə́ ǹ pɛ nə́ba yə̀-zùlə́,wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ pyìrhkɔn tɛ̀bɛ́ gakó nə́ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ǹ pɛ nə́ba.¹³Cinu, nə́ Yi,yó-cìnə́ dwã cìní nə́ba,sə wɔ́ ǹmyɛ́ yil ré dúdú nə́ k'é n'é byẽ̀. ¹⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù gə́ wàr bə̀ m'a k'e zə nyǔ,cùùrí myɛ gə́ k'ê wàr rə̀ zɛ̃̀ mɔ́ ce,ǹ tú ń bə̀ ń ce rə jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m,ń súlí ń ce rə̀ yò lyǐrh mú myɛ jé tɛ̃́.¹⁵Ǹ ce tənà y jǐrh nánfwɛ̀lɛ̀, Cinu,ǹ ce tənà y jǐrh nánfwɛ̀lɛ̀,ǹ byili ǹ còrhó wə́,ǹ twẽ̌ tənà y swã́ nɛ́ gakó nə vò nə̀ kwã.¹⁶Cinu, zúzúnú yi ní, wɔ́ ǹmyɛ́ yó w bə̀ n'ê nyǐ ní.Ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ pɛ còrhò-tum yi ní, bə̀ y'a j'a zɛ̃̀ yi-cər wɔ̀rhɔ́ nɛ. ¹⁷Nə́ yàl ǹ yé né, Cinu,ǹdə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń zhe pwǐ, ń bwə́l lúl ta,ń nə́ ń pyìrhí tɛ̃́ e jà ń nə́ ń kúrh yin rí kùr wə.¹⁸Nə́myɛ y'ǎ zɔ pwǐ, nə́ nwɛ̀nɛ̀ yin rí kùr wə,sə è nyɛ̌ dwã ǹdə wɔ́ zho nə́ lùl ta:nə́ yə̀ vwǎrh zə nə́ m'é bə̀ cɛ y yil yé,nə́ k'é yə̀ lyì-dùlə̀ myɛ zə nə́ bə̀ nə́ pə lũ w ni yé.¹⁹Ǹ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù mú m'a k'a zə nyǔ, bə̀ cùùrí m'a bùrhì.Zɛ̃̀-na tɛ̃́, búbwéé-nə wu-nyɔ̃̀ búbwéése,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ shó w kùr w mú!Bə̀ ǹ myɔ̀nɔ̀ w wɔ́ pwẽ̀ myɔ̀nɔ̀,sə cɛ y m'a k'a pə cə-kɔ́lɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cù mú ni.Còrhò-tum rí bə̀ la pɔ cɛ y ǹdə́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w ga yó mó²⁰Zhəl, à dwí, zú ǹ sõ,sə́ vwɛ̃ ǹ bòlò w jɛ̀sɛ́ sə̀lyè y ga ń pyi ǹ cìn nyí ni.Shèè ǹ cìn ń dɛ̃̀ námpɔ́lɛ́,lyim rí só mó yi rí, ²¹bə̀ nyǐ Cinu ń shí ń sõ jù w ń nə́ ń dwi,ń la còrhò-tum pɔ cɛ yó lyì bí nibə̀ lwɛlɛ rɛ́ yilə.Sə cɛ y m'a yẽ̌ bə nə jal mɔ́,è k'ê t'â la lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ gu mú shòò yé.

Chapter 27

¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Cinu mà n bə̀ǹdə́ ń shù w ò zhe nyí mú, ò wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ mɔ́, e jà ò jɛ̀ mɔ́n mə n bú ǹdə́ Ləvyatã, dɔm mɔ́ mə̀ só dǔr mú,n mə n bú ǹdə́ Ləvyatã, dɔm mɔ́ ǹdə́ mə̀ surhə námməlwɛ̀lɛ́ y mɔ́,ń mà n gu nə̀-fɔ̀lɔ̀ w Dɔm nánjǝ́gɔ́rɔ́ wá.Cinu ǹdə́ ń də̀vɛ̃́-cèmé né cɛ yá ²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, nún-nə də̀vɛ̃́-cèmé né nə̀ byǎ bɛ́ nyɛ̀ mɔ́ cɛ yá. ³Àmyɛ́ Cinu, à wɔ́ è yìlnə mó,à n'â tə̀l yi rí rə̀ mɛrhɛ dwã à m'â ji yə.À n'â dɛ̃̀ y cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga,mùnì ga lò bə̀ká n jàr jàr n zù è wẽ́ yé.⁴À lyim k'ê t'â yì yé:à gə nɔ bàasɔ̌brɛ ǹdə́ ésɔ́ndɛ,à m'a bú ǹdə́ rɛ,a j'a súlí a ji ri myǐn, ⁵sə lò mɔ̀bɔ́ ń mà n zə nɛ n yə̀ ń shòò jàà mɔ́,mà n ce dwã yó ǹdə́ nɛ,ń mà n ce dwã yó ǹdə́ nɛ.Zhakɔɔbɛ cɔ w dwirí y ǹdə́ ń sǔbri y pɔ mɔ́⁶Dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́ wẽ́, Zhakɔɔbɛ mà n tò nə̀rh,Esərayɛl m'a púrh pùnə́, e mɛ́nɛ́ byǎè byǎ bɛ́ m'a sú lũ wə́.⁷Cinu nə mà bɛ ǹdə ń gə́ mà lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê mà bɛ mɔ́ nɛ́ nà?Ń nə gurhi bi ǹdə ń gə́ gurhi lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê gurhi bi mú ta nà? ⁸Ń jì bi n súlí n ce bə shə́r n mə n kə́ bə̀ bùrsi.Yi-púrhí zho dɛ̃ rə̀dù yù wə,ń zə ń zho nánfɔ̀lɔ̀ w n mə n kwè be.⁹Sə wɔ́ èta kɔn m'a tó né Zhakɔɔbɛ mə n nə ń lwɛlɛ rɛ́ sǔbri y ní,sə wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a yə̀ ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri nɔ mɔ́ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́:ń mà n wɛ̀rhɛ́ vwĩ̀-jùúlí nə́kulə né gakó ǹdənə́kulə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê lwe bə̀ bɔbwɛlɛ bə̀ m'ê pwèlè wẽ̀ ré ta,bə̀ k'ê t'â la Ashəra pálá nɛ́ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ w myaarhɛ́ tɛ̃́ cùù yé.Cɔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ dùr bə yẽ̌ mó¹⁰Cɔ w kɔ̀bɔ́ ò kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ mɔ́ m'a yə̀ ò dúdú,ò m'a pyẽ̀ nánfò,kùjú ò pyě ò la, bə̀ dùr bə yẽ̌ ǹdə gɔ-elũ èpòlò ta.Nũ̌-bwə̀lə́ y m'a b'e dɔ̃̀ gɔ gàà,è m'a pyẽ̀ gàà, è n'ê dɔ̀m cèmé né jɛ̀sɛ́. ¹¹Cèmé né jɛ̀sɛ́ gə tú sə̀ kùlə̀, bə̀ m'a kə́ sɛ,kana m'a bə̀ bə ji si myǐn.Zhə̀nà, dwí rí tɛ̀bɛ́ j'â yə̀l ywẽ̀ né dwã w pɔr yé:wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ rɛ mɔ́ tá ń dùr rə̀ nɔ̀nɔ̀ yé,lò mó mɔ̀bɔ́ ń mɔ rɛ mɔ́ tá ń ce nyí rə̀ kwã yé.Kwã̀ɔ̃̀ mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ wá¹²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Cinu mà n mà jíjí ríkɔn zhì Efəratɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nɛe m'e vò e yí Ezhibti nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nɛ.Sə wɔ́ ámyɛ̌ bə̀ m'a gǔnmə̀dù mə̀dù, Esərayɛl lyì byǎ. ¹³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, pɔ́lá y nánfwɛ̀lɛ̀ y m'a wúl.Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jé bə̀ wɔ Ashəri tənà y w mɔ́ m'a bà,bə̀myɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jì bə ce Ezhibti tənà y w mɔ́,sə bə̀ m'a wùlì tɛ̃́ Cinu yé né,Yi pyɔ̀ w yó, Zhərəzalɛm nɛ́.

Chapter 28

¹Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ!Efərəyim sə̀-nyɔ̀ɔ́rɛ́ yó-dɛ̃̌-zhõ̌ pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú,ǹdə́ pùnə́ námpyɛ̀ndɛ́ rə̀ wɔ́ è gàndɛ́ bɔ́bwár wẽ̀ ré,jə́ y è wẽ̀ ré n'ê zhĩ mú yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ də̀vɛ̃́ y gu e cĩ́ tɛ̃́ mɔ́. ²Nyǐ Cinu shə̀də́-bya èdù,è wɔ́ ǹdə odũ̀kwələ dwà nánfwɛ̀lɛ̀ ta, ǹdə zho nánfɔ̀lɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò j'â n'ô cɔ̀ kɔn gakó ta,è wɔ́ ǹdə dwà kɛ̀bɛ́ è nàná bɛ́ n'ê swí tɛ̃́ cə-yala gakó bə̀ n'ê wùl ǹdə́ jàn mɔ́ ta:è m'a wǔr kɔn gakó e ló tɛ̃́ ǹdə́ jàn.³Bə̀ m'a cèè y tɛ̃́ nə̀rh kùr wə,Efərəyim sə̀-nyɔ̀ɔ́rɛ́ yó-dɛ̃̌-zhõ̌ pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú wə́, ⁴ǹdə́ pùnə́ námpyɛ̀ndɛ́ rə̀ wɔ́ è gàndɛ́ bɔ́bwár wẽ̀ ré,jə́ y è wẽ̀ ré n'ê zhĩ mú yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́,m'a yə̀ ǹdə épyìlí tɛ̀bɛ́ rə̀ pár rə byì ta, rə̀ byìl ǹdə́ cə-lumu w yi rí gwẽ̌ yə̀ yí yé:lò gə nɔ rɛ,ń gə já ń zɔ rɛ ń jɔ̃̀ wa,ǹdə́ ń lyìl ri.⁵Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, lũ gakó Cinu mú, mà n yə̀ ń dwí rí kùr ré rə̀ dàl mɔ́pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú kɔ̀bɔ́ ò n'ô jə́jɛ̀mɛ́ǹdə́ rə̀ ŋwɔ̀nɔ́ w e súlí rə̀ bɔ́bwár kɔn rɛ́. ⁶Ń mà n yə̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ éshìrhə́ y lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń bùr bùrsí yilə,n yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ce búlə́ né k'a kwɛ̃̀ nə̀ la cɔ w bwə̀rə̀ w mɔ́ wu-jɔ̀ wá.Sə̀-nyɔ̀ɔ́rɛ zɔ̀mà⁷Də̀vɛ̃́ y n'ê dwĩ̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ nyì-zwənnə bé myɛ cìcì mú,sə̀-kùùlí ce bə̀ n'ê tutwi,sɛ̃́ mɔ́ n'ê dwĩ̀ bi, də̀vɛ̃́ y n'ê ŋwɛ̀nɛ́ bɛ,sə̀-kùùlí ce bə̀ n'ê tutwi,bə̀ k'ê yə̀l kɔn tɛ̀bɛ́ Yi n'ê ce bə̀ nɛ mɔ́ yé shò yé,bə̀ n'ê ce tə́tɔ̀ná bùrsí kɔ́ mɔ́ yi ní. ⁸Tabəlsɛ́ gakó sú ǹdə́ tɔtɔɔlɛ ǹdə́ rə̀ lwẽ́ dúdú:jàà kɛ̀bɛ́ è wɔ́ zwẽ́zwẽ́ tɛ̀nɛ́ yé.⁹E jà bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Mɔ̌ nɛ ńa nə́ ń yǎl n pə còrhò?Mɔ̌ nɛ ń nə́ ń yǎl n byili kɔn tɛ̀bɛ́ Yi ce n nə mɔ́ kùrə̀?Bə̀sɔ́ná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ gwẽ̌ kwər yil ne mó?Byì-shɛ̌msɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ gwẽ̌ yẽ̌ yil ne dùlì dùlì mú? ¹⁰Ń nə́ ń wə̀l ń kə́ ń bwérhé: Sawlasaw, sawlasaw, kawlakaw, kawlakaw,zɛɛ̀r sham, zɛɛ̀r shamb.»¹¹Zhə̀n ga, wɔ́ zɔ̀mà dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ gòm gòm kókó,wɔ́ ǹdə́ dwí dõ zɔ̀mà,Cinu la n mə n zɔ̀m ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́, ¹²ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń yà ń wə̀l be:«Nyǐ shìrhə́ yə́, yẽ̌-nə lò mó mɔ̀bɔ́ ń lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ nɛ n shǐrh,nyǐ yə̀-zùlə́ né»,sə bə̀ yə̀ shɛ̀nɛ́ bə cili yé.¹³13 Rə̀myɛ́ yilə, Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ myɛ m'a yə̀:«Sawlasaw, sawlasaw, kawlakaw, kawlakaw,zɛɛ̀r sham, zɛɛ̀r sham.» bə̀ yilə,rə̀myɛ́ mɔ́ m'a ce, bə̀ gə tú bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n'ê zhə̀l yi ní, bə̀ m'a ló tɛ̃́ bə̀ cə̌rh yó,bə̀ m'a kə́ bə̀ cə̌rh,bə̀ m'a tu pɔ̀mɔ̀ wẽ́, sə ò m'a zə bɛ́.Dɔbrɛ́ ǹdə́ Cu mú ǹdə́ jì y jàn nǝ́kulu wǝ́¹⁴Rə̀myɛ́ ce, cili-nə Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́,ámyɛ̌ mɔ̀nna bɛ́ á cǐ dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́. ¹⁵Á n'á wə̀lə̀: «Nə́ zɔ dɔbrɛ ǹdə́ Cu mú,nə́ dwĩ̀ nyí ǹdə́ cúlú wə́.Màbyóó w ò zɛ̃̀ tɛ̃́ ǹdə́ jàn mɔ́, t'â la nə́ba zal, ò gə tú ò n'ô lyɛ̃ yi ní yé,bə̀ nə́ ce kɔma bɛ́ jǐrh nə́ shòò jàà,nə̀rh sə̀lyè zhəl mó zɛ̃̀ mə jǐrh nə́ cìn-cúrhú jàà.»¹⁶Rə̀myɛ́ ce, nyǐ Cinu Yi nyí rí:Nyǐ à n'â cĩ́ nə́kulu kɔ̀bɔ́ kɔn gakó m'a yíní w tɛ̃́ Səyɔ̃ nɛ́,jì y jàn nǝ́kulu wǝ́, kɔ̀bɔ́ ò j'â càn,bə̀ cír w ò la yə̀ jì y kùr ré cṹ nə́kulu wə́.Kaka t'â la lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhí w mú jǎr yé.¹⁷Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ m'à yə̀ nyíní kɛ̀bɛ́ à la m'a mɛrhɛ,cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí yə̀ kɔn rɛ́ yó gə́ mə̌ dwã má mɔrhɔ kɔn rɛ́.Bədũ̀kwələ né m'a zwàr kɔma bɛ́ shòò jàà yá,nàná bɛ́ m'a swə̀l á cìn-cúrhú jàà y bə m'e lyɛ̃.¹⁸Á dɔbrɛ́ ǹdə́ Cu mú m'a cɔ̀,nyí rí á dwĩ̀ ǹdə́ cúlú w mú kê t'â la jú yé.Màbyóó w ò zɛ̃̀ tɛ̃́ ǹdə́ jàn mɔ́, m'a cèè ába tɛ̃́ o bɔbwɛlɛ ába, ò gə tú ò n'ô lyɛ̃ yi ní. ¹⁹Ò gə tú ò n'ô lyɛ̃ yi ní gakó, ò m'a zə ába,b'ò m'à j'â n'ô lyɛ̃ nəkɔkɔ́lɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́,sə è m'a yə̀ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ dúdú, bə̀ gə́ m'a nyɛ̀ɛ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi ce bə nə rə̀ shò kwã mɔ́ kùr ré yi ní.²⁰Pyə̀nə̀ y m'a jǐrh náàkùlí dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ pyõ̌,gàmə̀lyɔ̀nɔ̀ m'a jǐrh námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ cìn pyípyílú.Á bə̀k'á wɛ̀rhɛ́ ǹdə mɔ̀nna bɛ́ ta yé ²¹Zhə̀nà, Cinu mà n kə́ n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ ǹdə Pərəsim pyɔ̀ w yó ta,ń yala m'a cəcɛnɛ ǹdə Gabaɔ̃ jə́ y w mó ta,ń gə tú ń la ń tum rí tũ̌ yi ní, tum rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê jàr mɔ́,ń gə tú ń la ń tum rí tũ̌ yi ní, tum rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni mú.²²Sə èlǎsɛ̃́ á bə̀k'á wɛ̀rhɛ́ ǹdə mɔ̀nna bɛ́ ta yé,mùnì ga á lyẽẽ́sé bə̀k'a kwɛrhɛ sə lyẽ sə zù yé,b'à nyɛ̀ɛ̀ Cinu Yi, lũ gakó Cinu mú sõ,bə̀ tənà y gakó cɔ̌ mɔ́ nyí rí kwè.Pɔ̀rɔ́ w kwã, wɔ́ twã́ nɛ́ dú mú²³Pyèrhè-nə á zhã̌, á cili ni.Cili-nə cɛ̀nɛ̀, cili-nə à zɔ̀mà nɛ́! ²⁴È nə j'â wɔ́ twéé gakó vwàlna mɔ́já ń nə́ ń pɔ̌r ń cɛ yá, ń nə́ ń jǐrh yə, ń nə́ ń mà bwər nánfwààlɛ́ ń lweń twã́ nɛ́ dú yil nà?²⁵È nə də̀ zhə̀n bə̀ ń nə́ ń ce ń cɛ y mɛrhɛ dwã,n zɛ̃̀ n lə nəzhɛ́ɛ́lɛc yá, n dù kumɛ̃́ yá,n zɛ̃̀ n du bə̀lɛ́ y ǹdə́ orzhɛ yǹdə́ epótərɛ y cɛ y vɔ̃̀ nɛ nàd? ²⁶E jà wɔ́ ń Yi rí rə̀ n'ê byili mu sɔ́mà y ń mə̌ sə n tó mó,rə j'à n'ê cèrhè mo myɛ.E mà, sə è də̀ e mà e bɔbwɛlɛ yé²⁷Bə̀ bə mə̌ sə bə zə vwə̃tu w dɔ̌ w kɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê mà wẽ̀ ré mó, bə m'e nɔ̀ nəzhɛ́ɛ́lɛ y tɛ̃́ bə bɔbwɛlɛ yé,vwə̃tu nèsé myɛ bə mə̌ sə sə tó kumɛ̃́ y yó sə lyɛ̃ yé,è wɔ́ də̀-dɔ̀lɔ̀ bə̀ m'ê mà nəzhɛ́ɛ́lɛ yá,də̀dàlsɛ bə̀ m'ê mà kumɛ̃́ yá. ²⁸Bə̀ n'ê bɔbwɛlɛ bə̀lɛ́ y nà?Gaga, bə̀ j'â t'â mà y bə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ yé;bə̀ n'ê ce vwə̃tu w nèsé ǹd'ô dǎr rɛ́ ga tó è yó rə lyɛ̃,sə bə̀ t'â bɔbwɛlɛ y yé.²⁹Sə rə̀myɛ myɛ n'ê shí lũ gakó Cinu mú sõ,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń já ń nə́ ń pɛ cúcú nántwə̌,n jà ń yě kɔn wɔ̀rhɔ́ yé shò mó.

Chapter 29

¹Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Arəyɛl! Arəyɛl!Cɔ w kɔ̀bɔ́ Dəvyidi yà ń pú n bú ǹdə́ w mɔ́.Bə̀ byin dõ súlí tɛ̀bɛ́ nɛrə̀myɛ́ ǹdə́ címsí ǹdə́ sə̀ gə́ pú pú dwã nɛ mɔ́, ²à m'a j'a kã̀ Arəyɛl cɔ wá:ò m'a j'a sú ǹdə́ wu-zhùlù ǹdə́ wɔ́wɔ́lɔ́ dúdú,ò m'a jǐrh ǹdə arəyɛl ta àmyɛ́ yilə.³À m'a b'a pú mú à la bú ǹdə́ mɔ́ ǹdə Dəvyidi ta,à m'a lù byíl-fwàlsɛ a m'a kə́kɛ́lɛ́ mɔ́,à m'a cĩ́ búlə́ wẽ̀ tɛ̃́ à la m'a pú mú mùnì ga a bú ǹdə́ mɔ́. ⁴Ǹ gə tú ǹ tu ǹ pyě tɛ̃́ yi ní, ǹ m'ǎ pyẽ̀ tɛ̃́ cɛ y yó ǹ mə́ ǹ zɔ̀mà,sə ǹ cəl ré rə̀ jàn rɛ́ bɔ̀ rə̀myɛ́ yi ní mú m'a shí shó w wə,ǹ cəl ré m'a shí cɛ y kùr w ǹdə wɔ́ yóló cəl ta,ǹ zɔ̀mà nɛ́ m'a shí shó w kùr w ǹdə shìlì ta.⁵Ǹ zwə̀ bé nánjə̀jóló w m'a yə̀ ǹdə tɔ̀mɔ̀ gúmgúm ta,wu-bárhɛ́ cìnə́ nánzhəzhɔ̌ w m'a yə̀ ǹdə jíjí-púúlí zho n'ô pwà ta...Sə twər rə̀dù sá, ⁶lũ gakó Cinu mú mà n tódwà-byɛɛ́sɛ ǹdə́ cɛ zhízhǔ, ǹdə́ sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀,ǹdə́ kùlmə̀ ǹdə́ dwà-zho nánfɔ̀lɔ̀ e súlí myìn-zhù ò j'â n'ô jí kɔn gakó dɛnnɛ n bə̀ ǹ sõ.⁷Sə rə̀myɛ́ yi ní, è m'a yə̀ ǹdə dàrhà ta, ǹdə kɔn tɛ̀bɛ́ Yi la ce ń nə cəcɛ̃ nɛ ta,lyì nánjə̀jóló w kɔ̀bɔ́ ò y'à n'ô pyà Arəyɛl cɔ w nyí mú,ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê bwí ǹdə́ wa,bə̀ n'ê zwì ò wẽ́, bə súlí bə̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ w mɔ́ yilə. ⁸È m'a yə̀ ǹdə wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ nɔrh zhe, n zɛ̃̀ ń nə́ ń dàrh bə̀ ń nə́ ń jí kùjú,n zɛ̃̀ n bùrhì ǹdə́ pù-fóó ta,ráá ǹdə wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ nə̀-nyɛ̀lsɛ zhe, n zɛ̃̀ ń nə́ ń dàrh bə̀ ń nə́ ń nywɛ̀ nɛ̃̌,n zɛ̃̀ n bùrhì ǹdə́ ń já n lyɛ̀ɛ̀, ń byã kùl kókó ta.Wɔ́ èta kɔn m'a yə̀ nɛ́ lyì nánjə̀jóló w kɔ̀bɔ́ò y'à n'ô bwí ǹdə́ Səyɔ̃ pyɔ̀ w mɔ́ yilə.... sə á j'á bə kaka kùr nyɛ̌ rə̀ shò kwã yé⁹Kɔn jǎr ába, sə á j'á mɛ̃ nyí cám,jǐrh-nə lyìlyə̌r, sə á j'á mɛ̃ èta,kɔn zə ába, sə è bə̀k'a yə̀ də̀vɛ̃́ yé,tutwi-nə, sə è bə̀k'a yə̀ kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀ma mə̀ ce yé, ¹⁰bə̀ Cinu ce jan nánfɔ̀lɔ̀ éshìrhə́ bə̀ á yó wə,ń pyi á yírhə́ né, nyì-zwennə bé,ń zə kàmə̀jɛ̃̀ n mə n pyìlì á ywẽ́ né, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á nɛ̃́ mɔ́.¹¹Ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó Yi ce á nə mɔ́ nyɛ̌ ǹdə sɛ́bɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ cĩ́ myɔrhɔ rə̀ yó zɔ̀mà ta, bə̀ kwè bə pə lò mó mɔ̀bɔ́ ń yě kàrmə nɛ, bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê wə̀l mo: «Kàrmə tɛ̀bɛ́», n zɛ̃̀ n lyár n wɔ̀: «À wàr yé, bə̀ bə̀ cĩ́ myɔrhɔ sɛ́bɛ́ rɛ́ yó». ¹²Bə zɛ̃ bə kwè re bə pə lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀l kàrmə nɛ, bə̀ m'ê wə̀lə̀: «Kàrmə tɛ̀bɛ́», n zɛ̃̀ n lyár n wɔ̀: «À yə̀l kàrmə yé.»¹³Cinu wə̀lə̀: Dwí rí tɛ̀bɛ́ j'â wɔ́ rə̀ nyì-zɔ̀mà nɛ́ dúdú dɛnnɛ rə̀ n'ê tó né rə̀ m'ê bwəlse à nyí ni,rə̀ nyì-vɔr rɛ́ dúdú rə̀ n'ê cèrhé né,sə rə̀ wu w j'â nyɛ ǹdə́ nɛ.Nyɔ̀mɔ̀ w kɔ̀bɔ̀ rə̀ m'ê nyàm nɛ mɔ́,wɔ́ nyí tɛ̀bɛ́ numbyínsí vùr dúdú, còrhò mɔ̀bɔ́ bə̀ cèrhè dúdú. ¹⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce à m'a j'â gwẽ̌ n'â twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ à pɛ rɛ,èta lárma cìnə́ bé lárma mɔ́ t'â la rə̀ kùr nyɔ̀ɔ̀ yé,sə surhə cìnə́ bé surhə né m'a pyà nə̀ cìnə̀.¹⁵Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Bə̀ n'ê tó tɛ̃́ bə̀ twĩ̀mùnì ga bə shèè kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ tɛnɛ bə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ Cinu yé né.Bə̀ n'ê twĩ̀ bə̀ tumə né cə-byín rí wẽ́,bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Mɔ̌ lò ń nə nə́ba?Mɔ̌ lò ń nə́ ń lwar nə́ nyí ni?»¹⁶Nyǐ bə̀ tumə né tũ̌ mú gə́ jǐrh rə̀ kwərh né!Bə̀ nə m'a zə dɔ-mɔrna bə m'e yə̀ dɔ w nà?Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nə m'a wɔ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ rɛ mɔ́ nɛ:«Ń yə̀ nɛ wɛ̀rhɛ́ yé» nà?Ku kɔ̀bɔ́ bə̀ mɔ mɔ́ nə m'a wɔ̀ dɔ-mɔrna nɛ:«Ń yə̀l tum rí yé shò yé» nà?¹⁷Kɔn yə̀ dàl námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́,sə Lyəbã nə jǐrh cèmé jàà,sə cèmé né jàà y zɛ̃̀ e jǐrh tú nà? ¹⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, sə̀bwààrhɛ́ m'a nyɛ̀ɛ̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ kàrmɔ̀ mɔ́,sə lyìlyə̌r ré rə̀ la byín rí ǹdə́ cə-byín rí w shú rə du mú,yírhə́ né m'a nə nɛ́. ¹⁹Cìn-lwəl cìnə́ bé wu-nyɔ̃̀ w m'à j'â n'ô súlí Cinu wẽ́,sə nə̀mwà bɛ́ m'a fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀, Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó yilə,²⁰bə̀ kɔn m'a j'a yə̀ wu-bárhɛ́ cìnə́ bé nyí ga,mɔ̀nna bɛ́ m'a jé tɛ̃́,sə bə̀ m'a celyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ j'a tɛnɛ bə̀ zhǐ bə̀ n'ê pyà lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m: ²¹è wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê tó bə̀ zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ bə̀ ce bə cĩ́ dóó lò yó w mó,ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pàm pɔ̀mdɛ́ tɛ̃́ bù-kárna bɛ́ gə tú bə̀ n'ê bùr bǔrsi yi níbə zɛ̃̀ bə vwɛ̃ bə-dóó-zhe-cí mú bə ji gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w mú.Èlǎsɛ̃́ myɛ̌, bə̀ m'a nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùrə̀²²Rə̀myɛ́ ce, nyǐ Cinu,Zhakɔɔbɛ kɛ̀lɛ́ y Yi rí,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń zwẽ Abəraam mɔ́, nyí rí:kɔn zhí zà, Zhakɔɔbɛ wu k'ê t'â la zhìlù yé,cìzhìl k'ê t'â la ce ń yé y lyə́r yé, ²³bə̀ ń byǎ bɛ́ gə́ b'a nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ bə̀ cəcəl w mó,bə̀ m'a ce bə lwar b'à yil ré bə dõ zhe yé,bə̀ m'a ce bə lwar bə̀ Zhakɔɔbɛ Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó j'â bə dõ zhe zhə̀n ga,bə̀ m'a kəkə Esərayɛl Yi rí yé né. ²⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ surhə né y'à jé mó, m'a nə surhə,sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê cẽ nyí ni zõ mó m'a shɛ̀nɛ́ bə cèrhè be.

Chapter 30

¹Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Bə̀ wɔ́ byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ yó-kùùlì cìnə́,Bə̀ n'ê twĩ̀ tumə nyɛ̀bɛ́ nə̀ də̀ nyɛ̀bɛ́ àmyɛ́ tɛnɛ mɔ́,bə̀ n'ê zal dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â t'â tó àmyɛ́ bùlə̀ né ne mó,èta, bə j'â n'ê súlí yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yó wə,wɔ́ Cinu nyí rí. ²Bə̀ n'ê swé bə̀ zhə̀l Ezhibti, e jà bə̀ t'â pyà bə̀ swí à wu yé,bə̀ n'ê zhə̀l bə̀ shèè bə̀ cìn Faraɔ̃ jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ lù bə kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwɛ̀lɛ̀ mɔ́ wẽ́,bə̀ n'ê zhə̀l bə̀ shèè Ezhibti ywə́l mó wə.³Faraɔ̃ jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ lù bə kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwɛ̀lɛ̀ mɔ́ m'a jǐrh á cìzhìl kɔna,sə shòò jàà y Ezhibti ywə́l mó w mó m'a jǐrh á yò zhùlù kɔna. ⁴Á yó-cìnə́ bé gaga mɔ́ dámǎ bə̀ wɔ Səwan nɛ́,á tùntúmə́ bé yú Anɛɛsɛ. ⁵Dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wàr kaka rə̀ la wɔ̀rhɔ́ bə̀ yilə,rə̀ wàr bɛ rə̀ la sãɔ̃ myɛ,è gə də̀ rə̀ la ce be cìzhìl rə súlí rə zhìlì bə̀ yil dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́,m'a fǔr bə̀ gakó.⁶Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'a bwə̀l bə byili mú: Nəgɛɛvɛ gɔ-vwàmá nɛ́ shò kwã nɛ́.Bə̀ pwà bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́, bə pwà bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́,bə̀nərh cə̌rh yó, ǹdə́ yómde dɔla yó,zúzúnú ǹdə́ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ cə-kùlìǹdə́ bwar-nyɔ̀ ǹdə́ bwar-byaǹdə́ kùwə̀ e súlí dɔm nánjǝ́gɔ́rɔ́ kɔ̀bɔ́ ò n'ô zɛ̃̀ vɔ̀mɛ̀ mɔ́a, tənà y w bə bə̀bə pə dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wàr kaka rə̀ la wɔ̀rhɔ́ bə̀ yil mú ni. ⁷Wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ Ezhibti la m'e sɛ̃ mɔ́ m'a yə̀ zho ǹdə́ kə̀-fóó,wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce à co è yil bə̀ Araavɛ, mɔ̀bɔ́ ń já ń zhǐ ń jàà y w ń tá ń zhǐr mú.⁸Èlǎsɛ̃́, zhəl ń vò ń zhì bə̀ yé né,ń kɛ̃ rɛ twər kùrə̀ nə̀lyè, bwèlè yó,sə rə j'a yə̀ zhə̀n pɔ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga, dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́ yilə.Bə̀ t'â yǎl bə nɛ nɛ́ yé ⁹Bə̀ wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê cẽ nyí ni,bə̀ wɔ́ byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ myìnù cìnə́,bə̀ t'â yǎl bə cili Cinu còrhò mó yé.¹⁰Bə̀ n'ê wə̀l byɛ̀bɛ́ bə̀ nɛ̃́ mɔ́ nɛ: «Á bə̀k'á nɛ nɛ́ yé»,bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê wə̀l nyì-zwennə bé ne:«Á bə̀k'á zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ mə̌ mɔ́ shò kwã nɛ́ á pə nə́ba yé,cĩ́-nə nə́ba ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ nyɛ̀ mɔ́,zɔ̌m-na nyì-zwennə zɔ̀mà ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ́ jə́jɔ̀rɔ́ kɔn mɔ́ shò kwã nɛ́. ¹¹Kwɛ̃̀-na á yẽ̌ sɔ́má y nɛ,kɔl-na á yẽ̌ sɔ́má y nɛ.Ce-nə Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó jé tɛ̃́ á pə nə́ba.»¹²E jà, nyǐ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl Yi rí n'ê wə̀l mó:Á j'á n'á zhɛ̃̀ à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ zhə̀n ga,á zhe nɔ̀nɔ̀ w zhə̀nà, surhə námməlwɛ̀lɛ́ tùntwĩ̀ĩ̀ rí zɛ̃̀ rə̀ wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nɛ á n'á zhí mú. ¹³Rə̀myɛ́ yilə, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w òmyɛ́ m'a yə̀ǹdə byílí kɛ̀bɛ́ è lù e vò dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ lolweré ta:è y'a j'a zɛ̃̀ e dǔrh, e j'a zhì zhì e shíshìrí tɛ̃́.¹⁴Wɔ́ ǹdə dɔ-mɔrna mɔ́ zhǎ y gə y'a j'a lo,e bɔbwɛlɛ yəywaalɛ námpɔ́lsɛ sə̀ k'ê wàr sə̀ m'a zhí dwã nɛ,bə̀ j'â t'â la ésə̃̀-pyìrhə̀ myɛ nɔ è yə-ywaalɛ́ wẽ́,bə m'e twĩ̀ myǐn kúl wə,ráá bə m'e tɛ̃́ nɛ̃̌ póló w né ta.Ywə́l nánfɔ̀lɔ̀ dǔr¹⁵Nyǐ Cinu Yi, Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó nyí rí:Á cìn-nɛrɛ́ y m'a shí wu-pyùrhú ǹdə́ shìrhə́ wẽ́,á jàn rɛ́ m'a shí yala nɛ zhùlù ǹdə́ e zə à zhə̀n wẽ́,sə á t'á yǎl rə̀myɛ́ yé. ¹⁶Á n'á wə̀lə̀: «Ɔ̃́'Ɔ̃, nə́ m'ǎ zə eshərh nə́ m'é dùr»,wɔ́ rə̀myɛ́ è ce á m'ǎ dùr.«Nə́ m'ǎ jòm eshə-vwə̃tur tɛ̀bɛ́ rə̀ lum mú»,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jì á kwã mɔ́ myɛ m'a zə ywə́l.¹⁷Lò mə̀dù sásá mà n ji nunə mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ mə̀dù búlə́.Lyì bə̀nu m'a j'a ji ába búlə́, sə á m'ǎ dùr,sə á m'ǎ j'á jǐrh myɔrhɔ dúdú pyɔ̀ yə́-pɛ̀lɛ́ wa,ku bə̀ cìì tɛ̃́ pyɛ̀lɛ́ yó wə.Yə́-nàná k'ê t'â la nɛ́ yál yé¹⁸Sə Cinu nə́ ń dɛ̃̀ yi rí tɛ̀bɛ́ ń la á nɔ̀nɔ̀-dǔr mú,ń mà n zɛ̃̀ n byili ába ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mú,bə̀ Cinu wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá cə́bal:lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê dɛ̃̀ kɔn ń sõ mó wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cìnə́. ¹⁹Zhə̀nà, ǹmyɛ́ Səyɔ̃ dwí rí ǹ jě Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́,ǹ kə́ ǹ tá ǹ la kúrh yé.Ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ búbwéé yi ní, ń mà n dùr ǹ nɔ̀nɔ̀.Ń gə já ń nyɛ̀ɛ̀ ǹ búbwéé yə́, làlà ǹdə́ ń lyár mɔ́.²⁰Ń mà n pə ába búrú zúzúnú yi ní,n pə ába nɛ̃̌ á gə wɔ nɔ̀nɔ̀ wẽ́ yi ní,lò mó mɔ̀bɔ́ ń mə̌ sə n cèrhè mó mó, kə́ ń tá ń la jó ǹ yé né yé,ǹ yírhə́ m'a nə mɔ. ²¹Ǹ zhã̌ m'a nyɛ̀ɛ̀ cəl ré ǹ kwã nɛ́, rə̀ n'ê wə̀l móǹ gə mə̌ dwã sə́ vò jə̀-jĩ́ ni ráá jə̀-gwã nɛ yi ní:«Nyǐ sɔ́má yá, kwě-nə èmyɛ́»²²Ǹ m'ǎ nyǐ ǹ wẽ̀ ré sə̀sã̌yùúlí ǹ sə̀l ń yə̌l sə̀byǐ ń mə́ fwàl rɛ́ mɔ́ǹdə́ ǹ yə né ǹ zùrhì ń yə̌l sánə́má ń mə́ fwàl nɛ mɔ́ ǹdə wẽ̀ nánfwə̀r ta.Ǹ m'ǎ dwĩ̀ ri ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ jìmdi kɔn ta,ń zɛ̃̀ ń wɔ̀ rɛ: jé-nə tɛ̃́ nyɔ̀nɔ̀!²³Ń mà n pɔ̃́ dwà, wə̀-dwí rí ǹ du cɛ y w mɔ́ yilə,sə kùjú w kɔ̀bɔ́ ò la cɛ y w shú mú,m'a zə jɛ́nɛ́, e jà ò m'a zə nyàn myɛ.Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, ǹ vwàmá nɛ́ m'a ŋwɛ̀nɛ́ nə dɔ̃̀ gɔ,gɔ-dɔ́m-jààsɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ wà wẽ́. ²⁴Nɛ̃ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ǹdə́ bə̀nesé shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê vwàl cɛ y mɔ́ m'a dɔ̃̀ gɔ párɛ́,bə̀ m'a zə ku ǹd'ô yə́lə́ ǹdə́ pyə́l bə m'e lɛ̀lɛ̀ tɛ̃́ mɔ́.²⁵Bǔrh nánzhəzhɔ̌ m'a yə̀pyɔ̀ kɔ̀bɔ́ gakó ò nyɛ̌ dɛ̃̌dɛ̃̌ ǹdə́ pyɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ gakó è zɛ̃̀ dɛ̃̌ mɔ́ yó,gurhu mú nánfɔ̀lɔ̀ w dɛ̃ rɛ́,jì-fwàlsɛ́ nánjíjínsí sə̀ lù sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ bə̀ m'ê yìlì cɛmɛ nɛ́ mɔ́ gə́ m'a shíshìrí tɛ̃́ yi ní mú. ²⁶Cànà y pwẽ̀ ré m'a yə̀ ǹdə nə̀nyɔ́nɔ́ w nyǎn rɛ́ ta,sə nə̀nyɔ́nɔ́ w pwẽ̀ ré m'a ywə̌r twər tàlpyɛ̀ rə súlí,ǹdə dwã nyàlpyɛ̀ pwẽ̀ ta,Cinu gə tú ń bɔ ń dwí rí nyəla nɛ́,n súlí n shili cɔ̀mɔ̀ mɔ́ mɔ̀bɔ́ rə̀ cɛ̀mɛ̀ mɔ́ yi ní.Myǐn mú Cinu la mə n bú ǹdə́ Ashəri mú²⁷Nyǐ Cinu yil ré rə̀ shí pyépyé rə̀ bànà,ń lyim rí j'â cɛ̀, e jà rə̀ j'a shìlì myɛ,lyi-yùr rí j'a sú ń nyí rə̀ n'ê shə́r rə̀ lwé tɛ̃́,ń mə̀jòlò w j'â wɔ́ ǹdə myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê jí kɔn gakó ta. ²⁸Ń shíshìrhə́ né wɔ́ ǹdə nə̀-gɔ̀lɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò sú o bɔrh,ò nɛ̃̌ mɔ́ lyɛ̃ mə yí byã nɛ ta.Ń mà n ce tənèsé tó cɔ̌ mɔ́ wẽ́ n mə n pə sɛ còrhò-tum,ń mà n súlí n ce eshã-nyí-cɔ̀bɔ́ kɔ̀bɔ́ ò m'a dwĩ̀ lyì bí mú dwə́ né lyì bí nyú wə.²⁹Á m'ǎ nún ǹdə bə̀ gə́ y'a nún cəcɛ̃ kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jí cìmsí mú ní,á wun m'a yə̀ nyàn,ǹdə lò mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê wúl wí bə̀ ce ń kùr w gə́ ya n vò né,lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zhə̀l ń la Cinu pyɔ̀ w səta,ń la Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ pàtá y səta mɔ́ ta.³⁰Cinu mà n ce bə nyɛ̀ɛ̀ ń cəl ré rə̀ zhe zùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ mɔ́,sə bə̀ m'a nə ń jɛ̃̀ y è tú tɛ̃́,ǹdə́ ń lyìm rí rə̀ cɛ̀,myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê jí kɔn gakó mó myìn-zhù wẽ́,ǹdə́ dwà-zho ǹdə́ bədũ̀kwələ wẽ́.³¹Cinu cəl ré m'a ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zə Ashəri,sə ń mà n zə ń gwə̌ y n mà ya. ³²Sə Cinu gə mà y də̀-dɔ̀lɔ̀ yírh gakó,gǔlsi ǹdə́ zɔ̀n m'a dú rə tó re,sə, ń gə zhẽ̌ ń jɛ̃̀ y ń co dɛ̃̌ yi ní, ń mà n bú ǹdə́ yá.³³Myǐn mú dǎr rɛ́ dámǎ rə tɛnɛ rə zhɛ̀,sə rə̀ tɛnɛ rə zhɛ̀ pyɔ̌ mɔ́ myɛ yilə.bə̀ shɛl dǎr nánzhəzhɔ̌ dwã yó, bə kə́kɛ́lɛ́,tɛ̃́ tɛ̃́ kùr wə, jàà kɛ̀bɛ́ è wà wẽ́, myǐn mú yilə.Cinu shíshírə́ né nə̀ wɔ́ ǹdə kwə́ nə̀-gɔ̀lɔ̀ tam'a ji ri myǐn.

Chapter 31

¹Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! Bə̀ n'ê swé bə̀ zhə̀l Ezhibtisɛ̃ɛ̃́ pyǎ è sõ yilə.Bə̀ j'a kwè bə̀ cìn bə ce shəshərh jɔ̃̀ wa,bə̀ zhe eshə-vwə̃tur rí zhə̀nà, rə̀ gə́ já mɔ́ yilə,bə̀ zhe eshə-jòmnə bé zhə̀nà, bə̀ gə́ zhe jàn yilə,sə bə̀ yírhə́ j'â t'â pyǎ Esərayɛl Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó yó yé,bə̀ t'â pyà Cinu yé. ²E jà, ńmyɛ já ń búl ń wɔ́ surhə cə́bal:ń wɔ̌ ń ce lwɛlɛ twí.Ń tá ń kwàrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wə̀l mó yé.Ń já ń nə́ ń bwí ǹdə́ lwɛlɛ cìnə́ bé kùkùl ré,ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ lwɛlɛ, bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ bə̀ b'e sɛ̃ mɔ́.³Ezhibti lò wɔ́ numbyíní, ń də̀ yi yé,ń shəshəsé wɔ́ vwàmá, sə̀ də̀ éshìrhə́ kɔn yé.Cinu gə tú ń cèlè ń jɛ̃̀ y yi ní,yìlnə mó mà n mà ń nà, sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yìlì mú mà n tu tɛ̃́:bə̀ gakó m'a tó dwã bə jé tɛ̃́.⁴Nyǐ Cinu nyí rí ń cĩ́ ni mú:Bɔrɔ w ráá bwar-byǐ ygə pyě ò kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ò zɔ mɔ́ yó ò n'ô ŋwɔ̀nà,e jà bə byẽ̀ vwã̌-ènɔ̀nà nánjə̀jóló bə̀ la bú ǹdə́ w yi ní,bə̀ búbwéésé myɛ cìcì k'ê t'â zɛ̃̀ ò wu ni yé,s'e m'e zɔ̀m sɔ̀ w kɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê ce mó yé.Wɔ́ èta dõ lũ gakó Cinu mú,mà n só n bə̀ Səyɔ̃ pyɔ̀ w yó, ń pyɛ̀lɛ́ y yó,ń la mə n bú búlə́ né né.⁵Lũ gakó Cinu mú mà n yə̀ Zhərəzalɛm cɔ w yə́-pɛ̀lɛ́ w n mə n yìlì wə,ǹdə kúmsí gə́ y'a lɛ̀lɛ̀ sə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ nɛ́.Ń mà n yìlì wə, n súlí n bú n zwẽ wə,ń mà n ce o lú n súlí n vwǎrh wa. ⁶Kwɛ̃̀-na á bə̀ mɔ̀bɔ́ bə̀ j'a búl bə pyìrhí bə̀ kwã bə m'e zǎ mɔ mɔ́ sõ,Esərayɛl lyì byǎ. ⁷Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, lò gakó mà n zhɛ̃̀ ń yə né nə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byǐ mú ǹdə́ ń yə né nə̀ zùrhì ǹdə́ sánə́má mɔ́,yə né nyɛ̀bɛ́ á jɛ̀sɛ́ sə̀ twĩ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn mɔ́ zùrhì mú. ⁸Búlə́ shù kɔ̀bɔ́ ò də̀ numbyíní shù m'a cĩ́ Ashəri tɛ̃́,è də̀ numbyíní shù ò la y jú yé.È m'a dùr búlə́ shù w yé né,sə bə̀ m'a ce è bɔ́bwá-dàlá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ́ tũ̀-kùlə̀ ne. ⁹Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ m'a ce Ashəri pàtá y dùr,sə è yó-cìnə́ bé wun m'a zhìlì, ku w bə̀ zhẽ̌ bə ce dɛ̃̌ mɔ́ yé né,wɔ́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń myǐn mú ŋwɛ́nɛ́ Səyɔ̃ nɛ́,ń myìn-shɔ̃́ w zɛ̃̀ ò ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ nyí rí.

Chapter 32

¹Rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ mà n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́,yó-cìnə́ bé m'a zə lyì bí ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ surhə né. ²Bə̀myɛ́ mə̀dù gakó mà n yə̀ ǹdə shòò jàà ta zho yi ní,cìn-cúrhú jàà dwà yi ní,bə̀ m'a yə̀ ǹdə bǔrh ta, cɛ kɛ̀bɛ́ è kùl wẽ́,ǹdə nə́kul-fɔ̀lɔ̀ ywə́l ta, cə-kùlì tənà wẽ́. ³Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yírhə́ nɛ nɛ́ mɔ́ yírhə́ né k'ê t'â la pyu yé,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhã̌ nɛ́ nyɛ̌ mɔ́ zhã̌ nɛ́ m'a kwɛrhɛ nə cili náàcɛ̀nɛ́.⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wun ní bə jě mó m'a zhì bə tɛ́rɛ́ mùnì ga bə sú rə̀ kùrə̀,sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê búbwə̌ mó,mə̀jə̀ə̀lé m'a zɔ̀m làlà, sə rə̀ m'à n'ê zɔ̀m wárhgáá. ⁵Bə̀ k'ê t'â la lyì-nyɔ̃̀ yil ré lyì-bəyuru ni co yé.sə bə̀ k'ê t'â la myìnù cə́bal nɛ wál bə̀ ń wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal yé. ⁶Zhə̀n ga, nyə̀nyà zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ nyə̀nyààrɛ̀ zɔ̀mà,sə è wɔ́ lwɛlɛ rɛ́ è j'â n'ê tɛ́rɛ́ è wu w wẽ́:è n'ê twĩ̀ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lwɛlɛ cə́bal ta,e súlí è n'ê tùrh Cinu,è n'ê yẽ̌ lò mɔ̀bɔ́ nɔrh zhe ne, ń pǔ nánfóó,e yẽ̌ lò mɔ̀bɔ́ nə̀-nyɛ̀lsɛ zhe mo ne n lyɛ̃̀ kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà.⁷È gə wɔ́ myìnù cə́bal mɔ́ yilə, ń tũ̀twə̀ə̀ né j'â wɔ́ námməlwǎlsɛ:ń já ń nə́ ń tɛnɛ myìnù tũ̀twə̃̀ə̃̀,mùnì ga n tó kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la bwə̌l n byili rə̀ wɔ́ kɔma mɔ́ dɛnnɛ n cɔ̀ zúzúnú cìnə́ bé yò,yi rí tɛ̀bɛ́ nə̀mwà bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ gə tú bə̀ n'ê pyà bə̀ yò w kɔrhɔ mɔ́. ⁸Sə lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lyì-nyɔ̀ mɔ́ bùlə̀ né j'â càn,è j'â wɔ́ tumə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn dúdú myɛ ń já ń nə́ ń twĩ̀.Á m'ǎ kəkə, ámyɛ̌ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ kaka twə́lə́ bə zhe mó...⁹Kə-nə̀wàcɛ̃̀nyəla, zɛ̃̀-na dɛ̃̌, cili-nə ne!Kana-byǎ byɛ̀bɛ́ kaka twə́lə́ bə zhe mó, pyèrhè-nə á zhã̌ á cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la wál mɔ́: ¹⁰Byin námpúm gə tú rə̀ pyìrh, á m'ǎ kəkə, ámyɛ̌ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ kaka twə́lə́ bə zhe mó,bə̀ rə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ pɔ̌r də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́ bə zhɛ̀,e jà jòró w myɛ k'ô t'â la nɛ́ yál yé.¹¹Kəkə-nə, kə-nə̀wàcɛ̃̀nyəla,didi-nə, ámyɛ̌ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ kaka twə́lə́ bə zhe mó,lwə̌r-nə á gàndɛ́, lwə̌r-nə á yẽ̌ á cìn ni nánlwə̀rh,ce-nə gɔ̀nɔ̀ á cã̌ nɛ́. ¹²Bə̀ n'ê mà bə̀ nə̀bán bə̀ m'ê wɔ́wɛ́lɛ́cɛsɛ́ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ǹdə́ də̀vɛ̃́-cèmé cɛsɛ́ sə̀ zhĩ mú shò kwã nɛ́, ¹³ǹd'â dwí rí cɛ ysɔr rɛ́ lyĩ è wẽ́ mó,ǹdə́ cɔ w ò wɔ fùwə́ wẽ́ mókǎlsɛ́ gakó sə̀ sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ mɔ́ shò kwã nɛ́.¹⁴Bə̀ dùr bə yẽ̌ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y nɛ,bə̀ yẽ̌ cɔ w kɔ̀bɔ́ ò y'à sú ǹdə́ sɔ̀ mɔ́ nɛ.Ofɛɛlɛ y ǹdə́ jì nánjíjíní y è lù e vò dɛ̃̌dɛ̃̌ cɔ w yùlù yil mú,m'a jǐrh myə̀lə́ twéé twéé yilə,gɔ-bə̀nərh wu-nyɔ̃̀ǹdə́ vwàmá nɛ́ kùjú jàà...Yə̀-zùlə́ né m'a yə̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ ¹⁵... kɔn m'e yí, éshìrhə́ y shí dɛ̃̌ e b'e só nə́ yó wə.Rə̀myɛ́ yi ní, gɔ-elũ èpòlò w m'a jǐrh cèmé nánzhəzhɔ̌ jàà,sə cèmé nánzhəzhɔ̌ jàà y m'a jǐrh ǹdə tú ta.¹⁶Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ m'a yə̀ gɔ-elũ èpòlò w wə,sə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí m'a cĩ́ kùr cèmé nánzhəzhɔ̌ jàà y wa. ¹⁷Yə̀-zùlə́ né m'a yə̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí nyɔ̀ɔ̀rhɛ́:cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí m'a bə̀ ǹdə́ shìrhə́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ twéé twéé yilə. ¹⁸Á dwí rí m'a jòm jàà kɛ̀bɛ́ è zhe yə̀-zùlə́ wẽ́,jààsɛ shɛ̀bɛ́ bə̀ zhe sə̀ zhə̀nà, shìrhə́ jààsɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ zhe yə̀-zùlə́ wẽ́,¹⁹sə bədũ̀kwələ né m'a cɔ̀ tú w kókó,sə cɔ w m'a tu tɛ̃́. ²⁰Á m'ǎ yə̀ wu-nyɔ̃̀ cìnə́:á m'ǎ dù twã́ nɛ̃̌ gə́ wɔ mə̀gã̌ gakó,sə á m'ǎ lwə̌r nɔ̃ w ǹdə́ bə̀na y ga á yẽ̌ tɛ̃́, á t'á la gárá rə̀ nèsé ne co yé.

Chapter 33

¹Bə̀kɔ́n ná-dwí lwɛlɛ! ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ cɔ̀ e jà bə̀ j'â yə̀ mɔ́ cɔ̀ mɔ́,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ jàr lyì bí, e jà bə̀ j'â gwẽ̌ yə̀ mɔ́ jàr mɔ́,Ǹ gə tú ǹ yẽ̌ cɔ̌ mɔ́ nɛ yi ní, bə̀ m'a cɔ̀ mɔ́,ǹ gə tú ǹ zhɛ̀ ǹdə́ jǎr e twĩ̀ mú kwã, bə̀ m'a jàr mɔ́.²Cinu, dǔr nə́ nɔ̀nɔ̀! Nə́ n'é dɛ̃̀ kɔn ǹmyɛ́ sõ.Yál nə́ jàn rɛ́, nəkɔkɔ́lɛ́ gakó,ǹdə́ nə́ zwẽẽ́ zúzúnú yi ní.³Dwà y gə bya, dwə́ né y'a j'a zɛ̃̀ nə̀ n'ê dùrə̀,ǹ gə já ǹ shí tɛ̃́ ń zɛ̃̀, tənèsé j'â n'ê làà dwã nɛ. ⁴Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pwà búlə́ né kwã mɔ́ n'ê cĩ́ dwã yó pul ǹdə səsɔ̀mɛ̀ gə́ y'a mɔ dwã nɛ cìlú ní,bə̀ n'ê jɛ̀rɛ̀ dwã rə̀ yó, ǹdə səsɔ̀mɛ̀ gə́ n'ê jɛ̀rɛ̀ dwã nɛ́.⁵Bə̀ n'ê cèrhé Cinu,bə̀ ń wɔ dɛ̃̌-yi rí wə,ń ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ j'a sú Səyɔ̃. ⁶Ǹ gə́ la ǹ cìn nɔ ǹ nyǔ mú dɛ̃ gakó mɔ́ m'a yə̀ vwǎrh mɔ́ nə̀cɛ̀ndɛ́.Lárma ǹdə́ Cinu pár lwar e súlí Cinu nyám:wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a yə̀ ń nə̀cɛ̀ndɛ́.Wu-zhùlù ǹdə́ myǐn⁷Nyì wé: Arəyɛl lyì bí n'ê wǔrh sɔ́msɛ́ yó,yə̀-zùlə́ tùntúmə́ bé j'â n'ê kúrh dɛ̃́dɛ̃́. ⁸Sɔ́msɛ́ pyě nánfò,lòlò kə́ ń tá ń kwè sə-byǐsí yé.Dɔbrɛ́ cɔ̀, bə̀ zhɔ̃̀ cɛmɛ nɛ́,bə̀ k'ê t'â nyàm lò də́-byǐ yé.⁹Tənà y wɔ cu wu-zhùlù wẽ́, e zɛ̃̀ è n'ê kùlə̀.Cìzhìl zhe Lyəbã, e zɛ̃̀ è n'ê pyɛ̀nɛ̀.Sarɔ̃ jǐrh ǹdə Arabaa ta.Bashã y ǹdə́ Karəmɛl n'ê jǐrh nánsə̀rh.¹⁰Nyǐ Cinu nyí rí: èlǎsɛ̃́ à m'a zɛ̃̀,èlǎsɛ̃́, à m'a zɛ̃̀ a zhì dɛ̃̌,èlǎsɛ̃́, bə̀ m'a cèrhé ne. ¹¹Á n'á zal gɔ w bə̀ n'ê kwar vwàmá yil mú pǔrh, á k'á lù gɔ dwí dõá shíshìrhə́ né wɔ́ myǐn mú mɔ̀bɔ́ mə̀ la ába jú mú. ¹²Bə̀ m'a zə tɔ̀mɔ̀ námpõ̀ bə m'e ji dwə́ né myǐn,nə̀ m'a yə̀ ǹdə sɔr tɛ̀bɛ́ bə̀ kà, rə̀ n'ê jí myǐn ta.¹³Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ pyépyé mó, cili-nə tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ mɔ́;ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ bwə́lbwə́l mó, lwar-na à jàn rɛ́ gə́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilə.Mɔ̌ ń nə mà n lú bùrsí yé né? ¹⁴Səyɔ̃ nɛ́, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ cĩ́ yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ bé tɛ̃́,lyì-bəlwǎlsɛ́ j'â n'ê kəkə.Mɔ̌ lò ń wɔ nə́ cəcəl w ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n zhì dɛ̃̌? Nyǐ wɔ́ myǐn mə̀ j'â n'ê jí kɔn gakó.Mɔ̌ lò ń wɔ nə́ cəcəl w ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n zhì dɛ̃̌? Nyǐ wɔ́ myìn-cɔ̀lɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò t'â cì gaga mɔ́ shɔ̃́.¹⁵Lò mó mɔ̀bɔ́ ń cìn-zɛlɛ́ y n'ê tó cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ni,ń tá ń byə́byɛ́lɛ́ kɔn cã̌ ń gə nə́ ń zɔ̀m yi ní,ń nə́ ń cẽ nɛrɛ́ kɛ̀bɛ́ è nɔ ǹdə́ jɔ́ɔ́rɛ mɔ́ yò,ń nə́ ń yə́yá ń jɛ̀sɛ́, ń mə́ ń cẽ pɛnɛ́ zõ yò,ń nə́ ń shĩ ń zhã̌ nɛ́ mùnì ga ń bə̀ká n cili numbyíní gu yò zɔ̀mà nɛ́,ń nə́ ń pyi ń yírhə́ né, mùnì ga ń bə̀ká n nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ mɔ́, ¹⁶rə̀-ná-cí mú mà n jòm pyǎlsɛ́ yó,nə́kul-fwààlɛ tɛ̀bɛ́ bə̀ wàr bə̀ yí rə̀ nyí ni mú m'a yə̀ ń shòò jàà yá,bə̀ m'a nə búrú bə pɔ̃, nɛ̃̌ myɛ m'a nə mə pɔ̃.Bə̀ bú bə zwẽ Zhərazalɛm¹⁷Ǹ yírhə́ m'a nə pyɔ̌ mɔ́ ń cɛ̀nɛ̀ rɛ́ wẽ́,bə̀ m'a nə tənà y è jɛ́nɛ́ rɛ́ gakó wẽ́. ¹⁸Ǹ m'ǎ lyǐrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à n'ê zɛ̃̀ ǹ wu ni dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yò:Yẽ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń byɛ́lɛ́ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́?Yẽ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń pyà rə̀ yó w mó nə ŋwɛ́nɛ́?Yẽ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń byɛ́lɛ́ jààsɛ́ sə̀ lù sə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ nə ŋwɛ́nɛ́? ¹⁹Ǹ ká ǹ tá ǹ la dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê byili rə̀ cìn mú nɔ yé,dwí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ wàr bə̀ nyɛ̀ɛ̀ rə̀ zɔ̀mà nɛ́ kùr mú,rə̀ zə̀zɔ̀mà nɛ́ n'ê ce mɔ̀n e jà bə̀ bə nə̀ kùr nyɛ̌ mɔ́.²⁰Nyǐ Səyɔ̃, nə́ címsí nánfwàlsɛ́ cɔ wá,ǹ yírhə́ m'a nə Zhərəzalɛm, yə̀-zùlə́ jàà yá,kòrhó w kɔ̀bɔ́ bə̀ k'ê t'â la wǔr gaga mɔ́,kɔ̀bɔ́ bə̀ k'ê t'â la ò pálá nɛ́ bə̀ m'e fwar w tɛ̃́ mɔ́ fwə̌rh gaga mɔ́,kɔ̀bɔ́ bə̀ k'ê t'â la ò nyínsí lwə̌r gaga mɔ́. ²¹Wɔ́ gàà Cinu mà n byili bə̀ ń wɔ́ cɛ̀nɛ̀ cə́bal nɛ́, sə wɔ́ nə́myɛ̌ yilə,è m'a yə̀ bwǐsí shɛ̀bɛ́ sə̀ wà ǹdə́ nɛ̃̌ gwáárɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ wà mɔ́ jàà;sə bǔ-bwəl tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swàl mɔ́ rə̀dù ga myɛ t'â la gàà tó rə lyɛ̃ yé,bǔ-bwəl nánfɔ̀lɔ̀ t'â la jàà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́ tó o byɛrhɛ yé.²²Zhə̀nà, Cinu wɔ́ nə́ bù-kárna mɔ́,wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń pɛ nə́ba nyə́ né.Cinu wɔ́ nə́ pyɔ̌ mɔ́,wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń zwẽ nə́ba.²³Ǹ nyínsí bwèlé,sə̀ k'ê yə̀ bǔ-bwəl ré kàmə̀jɛ̃̀ y dɔ̌ w lyẽ yé,bə̀ k'ê t'â ce bǔ-bwəl ré myɔrhɔ w dɛ̃̌ yé.Rə̀myɛ́ ce, bə̀ m'a tə̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ bubu rə̀ wɔ́ nánzhəzhɔ̌ mɔ́,gwànsɛ cìcì mú m'a tó sə bubu ri. ²⁴Cɔ w lò mə̀dù ga kə́ ń tá ń la wál: «À bə jɛ̀ yé.»Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ m'a nə bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri.

Chapter 34

¹Tənə̀rh, fwǎr-na á bwəlse á cili, dwə́, cili-nə cɛ̀nɛ̀.Cɛ y ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ è yó mó cili,lũ w ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê shí ò wẽ́ mó cili. ²Cinu lyim-cəcɔ̌ w zɛ̃̀ ò n'ô yì tənèsé gakó,ń lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì sə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ púlə́púlə́ dɛ̃́dɛ̃́.Ń la sɛ gu lyə́m lyə́m,ń ce bə̀ la sɛ gurhu.³Bə̀ m'a ló sə̀ cùùrí tɛ̃́ rə gùlí dwã,sə̀ cùùrí lwẽ́ námmədɔ̀rhɔ̀ w m'a zɛ̃̀ tɛ̃́,sə sə̀ jal mɔ́ m'a dùr pyàr rɛ́ yó, ⁴Dɛ̃̌-yi rí cã̀mə́sɔ̌sɛ́ gakó m'a dɛ̀rhɛ̀,bə̀ m'a pyípyílí dɛ̃̌-yi rí ǹdə sɛ́bɛ́ ta,sə rə̀ cã̀mə́sɔ̌sɛ́ gakó m'a ló tɛ̃́,ǹdə də̀vɛ̃́-cǒ vɔr rɛ́ gə́ n'ê lwé tɛ̃́ nɛ́e súlí ǹdə épyìlú vɔr rɛ́ myɛ ta.Edɔm tənà y lyì bí gurhu nánfɔ̀lɔ̀ wá⁵Cinu wə̀lə̀: à búlə́ shù w j'a sú jal mɔ́ mə̀ zhe w dɛ̃̌-yi wə.Nyǐ ò j'â n'ô mà Edɔm,dwí rí tɛ̀bɛ́ à la gu lyə́m lyə́m mó. ⁶Cinu búlə́ shù w j'a sú jal mɔ́,ò sú nwǐsí,ò sú pyì-bwǎlsɛ́ ǹdə́ bə̀-cǐlsí jal mɔ́,ò sú pyì-byesé ocə̀-pwala nɛ́ nwǐsí sə̀ dɛ̃ nɛ mɔ́,bə̀ bə̀ la vwĩ̀ zwə́l Bɔsəra nɛ́ Cinu yilə,bə̀ la lyì gurhu Edɔm tənà y wa.⁷Gɔ-nɛ̃ nɛ́ ǹdə́ nə̀-byesé e súlí eshə-byesé myɛm'a tó be sə ló tɛ̃́:bə̀ tənà y m'a nyɔ̀ jal mɔ́ e sú mə zə ya,è shó w m'a sú nwǐsí.⁸È wɔ́ jim cṹ dɛ̃ Cinu yilə,bùrsi bǔr byin, ńmyɛ̌ ǹdə́ Səyɔ̃ yò w shò kwã nɛ́. ⁹Edɔm tənà y nə̀-gwààlɛ́ m'a jǐrh malmal,è shó w jǐrh kwə́.Tənà y kɛ̀bɛ́ m'a jǐrh malmal mə̀ zhe myǐn, ¹⁰mə̀ j'â t'â la cú nə̀nyɔ́nɔ́ ǹdə́ cəcɛ̃ ga myɛ yé:nyɛ̀rh m'à j'â n'ê dwi mə̀ wẽ́ sə̀ t'â zhɛ̀ yé:tənà y m'a j'a yə̀ pòpòlò, byin byin gakó,bə̀ k'ê t'â la è wẽ́ tó bə lyɛ̃ gaga yé.¹¹È m'a yə̀ èkwə̀l-byṹ ǹdə́ lúbə̀sɔwaǹdə́ èkwə̀l-pwã̀ ǹdə́ kɔ̀rhɔ̀ jàà.Cinu mà n ce bə zə cə-fò nyíní yǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ gakó gùlí dwã nɛ́ nyíní y bə m'e mɛrhɛ. ¹²Lyì-fwààlɛ́ k'ê t'â la pyɛ̀lɛ̀ pyɔ̌ nɛ pɔ gàà yé,bə̀ yó-cìnə́ gakó m'a jé tɛ̃́.¹³Ésɔ́ndɛ m'a lyĩ è jì-fwàlsɛ́ wẽ́,gɔ-bəlɔ̀lɔ́ ǹdə́ bàasɔ̌brɛ m'a lyĩ è jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ lù byíl-fwàlsɛ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wẽ́.È m'a yə̀ gɔ-kǔlse pwə́l,pyɔ̌-cə́lne jàà. ¹⁴Gɔ-bwə̌lsé m'a jəl yǔlné gàà,sətyiiribá m'a bə̀ sə shɛ̀ dwã gàà.Wɔ́ gàà myɛ Liliiti mà n bə̀ n jòm né:ń mà n nə shìrhə́ gàà. ¹⁵Wɔ́ gàà dɔm mɔ́ m'a nə mə̀ bɔ̀l mɔ́ nɛ́,mə ji mə̀ càlà nɛ́ nɛ́, mə zhǎ nɛ,mə yìlì ni nə lwərh né.Wɔ́ gàà myɛ zúmə́ né m'a bə̀ nə nə dwã nɛ́,nə̀myɛ́ rə̀dù rə̀dù gakó ǹdə́ mə̀ tó-dõ.Zúmǝ́ né shò kwã nɛ́¹⁶Pyǎ-na Cinu sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́, sə á kàrmə:«Nə̀myɛ́ rə̀dù ga t'â la kál yé,nə̀myɛ́ rə̀dù ga wu t'â la zã̀ɔ̃̀ rə̀ dõ shò kwã yé,bə̀ wɔ́ Cinu nyú w nyí rí shí ní,wɔ́ ńmyɛ̌ éshìrhə́ y è n'ê cĩ́ ni dwã yó. ¹⁷Ńmyɛ̌ cìcì ń tɔ́ tántɛ́ɛ́ nə̀myɛ́ rə̀dù gakó yilə,ń jɛ̃̀ y zɛ̃̀ e zə mɔrhɔ nyíní y e m'e tə̀ nɛ tənà yá.Nə̀ m'a j'a cìní yə, gaga yilə,nə j'a mɛ̃ gàà, byin byin gakó.»

Chapter 35

¹Gɔ-elũ èpòlò w ǹdə́ cə-kùlì y ce rə̀ wu yə̀ nyàn,jə́ y fǔ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ s'e pùrh pùnə́, ²è j'a pyi ǹdə́ cɛsɛ́ pùnə́ né,è fwɛ̃́ s'e sa, s'e súlí e mà wu-nyɔ̃̀ búbwéése!Bə̀ pɔ y Lyəbã còrhó wə́,e súlí Karəmɛl ǹdə́ Sarɔ̃ cɛ̀nɛ̀ rɛ́,sə bə̀ m'a nə Cinu còrhó wə́,nə́ Yi rí cɛ̀nɛ̀ rɛ́.³Ce-nə jɛ̀sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ zə jàn,Cə-nə nə̀dwə́nə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê jə́jɔ̌ mɔ́ zə nə yə̀ kẽkẽ. ⁴Wál-na byɛ̀bɛ́ bə̀ wun n'ê zɛ̃̀ mɔ́ nɛ:Zə-na wu-jɔ̀, á bə̀k'á dùr ywẽ yé.Nyǐ á Yi rí:è wɔ́ jim cṹ dɛ̃ rə̀ bànà,còrhò-tum rí Yi la pɔ mɔ́.Rə̀ cìcì mú bàn ába vwǎrh.⁵Rə̀myɛ́ yó, lyìlyə̌r yírhə́ m'a nə nɛ́,sə sǝ̀bwààrhɛ̀ zhã̌ m'a pul. ⁶Rə̀myɛ́ yó, gwànà m'a zɛ̃̀ e fwɛ̃́ ǹdə ta ta,sə nyì-bədɔ̃ɔ̃ nyí rí m'a mà wu-nyɔ̃̀ búbwéé.Nàná m'a púrh tɛ̃́ gɔ-elũ èpòlò w wə,sə nə̀-gwààlɛ̀ m'a du tɛ̃́ jə́ y wə. ⁷Cɛ y kɛ̀bɛ́ è n'ê fúl mú m'a jǐrh bwǐ,nə̀-nyɛ̀lsɛ́ tənà y nyí rí m'a jǐrh jàà y kɛ̀bɛ́ nə̀-bùlsi n'ê púrh tɛ̃́ è wẽ́.Pwə́l mó mɔ̀bɔ́ gɔ-kùlí y n'ê pyẽ̀ mə̀ wẽ́ mó,gɔ w m'a jǐrh vwal-gɔ ǹdə́ pəpyəruusia.⁸Bə̀ m'a ji sɔ́má gàà mɔ́,sə bə̀ m'a byẽ̀ y bə̀ sɔ́má kɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni.Jìmdi cə́bal tá ń la y kǒ yé,bə̀ wɔ́ Cinu cìcì mú ń mà n yə̀ yé né,sə bǝ-surhǝ-zhe cìnǝ́ bé t'â bàn bə̀ cìn dũ̌ è yó yé. ⁹Bə̀ t'â la bɔrɔ jəl è yó yé,gɔ-ku òdù ga myɛ t'â bàn è yó yé,bə̀ t'â la w nɛ́ nɔ yé.Lyì bí byɛ̀bɛ́ Cinu cǐ mú bə̀ m'a kwè sɔ́má y èmyɛ́ mɔ́.¹⁰Lyì bí byɛ̀bɛ́ Cinu zwẽ mó, m'a kwɛ̃̀ bə bà,bə̀ m'a yí Səyɔ̃ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ búbwéése.Bə̀ yésé m'a sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ kɔ̀bɔ́ ò bə zhɔ̌ zhe!Fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ m'a b'e jəl be,wu-zhùlù ǹdə́ wɔ́wɔ́lɔ́ m'a jé tɛ̃́.

Chapter 36

¹Ezəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nə̀na nyǎn rɛ́, Ashəri pyɔ̌ Shənəkəriibi zhə̀l n bú ǹdə́ Zhəda cɛmɛ nɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ mɔ́ gakó, n zwẽ ne n cìní. ²Ashəri pyɔ̌ mɔ́ zhì Ləciishi n twĩ̀ ń sanna mɔ́ Zhərəzalɛm nɛ́ pyɔ̌ Ezəcaasɛ sõ, ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánzhəzhɔ̌. Ń sanna mɔ́ yí n zhì gɔ́rɔ́ w kɔ̀bɔ́ nɛ̃̌ mɔ́ n'ê tó mə̀ m'ê zhə̀l dɛ̃̌-sõ póló w wẽ́ mó nyí ni, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê shɛ̀rh gàndɛ́ mɔ́ cɛ y sɔ́má y yó. ³Yələca byǐ Elyəcim ń yà ń wɔ́ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́, ǹdə́ sá-kanna Shəbəna e súlí Asaafɛ byǐ Yɔwa, pyɔ̌ mɔ́ nyì-zwennə mó du bə b'e jəl mo.⁴Pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Wál-na Ezəcaasɛ nɛ: Nyǐ Pyɔ̌ Nánfɔ̀lɔ̀ wá, Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nyí rí: Bə̀kɔ́n zhə̀n ǹ zhe èta mɔ́? ⁵Ǹ wə̀lə̀: ‹Nyì-zɔ̀mà dúdú wɔ̌ nə̀ zwẽ surhə ǹdə́ wu-jɔ̀ jàà búlə́ bú yilə!› Mɔ̌ lò zhə̀n ǹ zhe ń mə́ zɛ̃̀ ǹ kə́ ǹ tá ǹ zwẽ à nyí ni èlǎsɛ̃́?⁶Nyǐ ǹ zhe Ezhibti sɛ̃ɛ̃́ y zhə̀nà, Ezhibti kɛ̀bɛ́ è wɔ́ vwal-gɔ námbəkɔ́rɔ́ kɔ̀bɔ́, ò n'ô zwè lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhí w mú jɛ̃̀ y ò kǎr y mɔ́: nyǐ wɔ́ èta Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ wɔ́ nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ pɔ mɔ bə̀ zhə̀n rɛ́ mɔ́! ⁷Dɛ̀ga ǹ m'ǎ wɔ̀ nɛ: ‹Nə́myɛ̌ wɔ́ Cinu nə́ Yi rí zhə̀n nə́ zhe!› Sə è nə də̀ ńmyɛ̌ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́ ǹdə́ ń vwĩ̀-jùúlí Ezəcaasɛ ce rə jé tɛ̃́ n zɛ̃̀ n pə nyí Zhəda ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí ni n wɔ̀: ‹È wɔ́ Zhərəzalɛm vwĩ̀-jùlú w yé né á mə̌ dwã sə á wùlì ní› nà?⁸È gə wɔ́ èta, sə́ gõ̀ à yó-cə́bal Ashəri pyɔ̌ mɔ́ ń nyì, àmyɛ́ m'a pɔ̃́ shəshərh mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè, ǹ gə b'ǎ nə eshə-jòmnə bə jòm se!⁹Etər ǹ m'ǎ tó né ń ce tənà y kə̀kàlà yó-cə́bal mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ námpɔ́lɛ́ à yó-cə́bal tùntùnnə bé gakó wẽ́ mó myɛ cìcì twẽ̌ n vò ń kwã nɛ́, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ zhe Ezhibti zhə̀nà, búlə́ eshərh-vwə̃tur rí ǹdə́ eshə-jòmnə bé yilə? ¹⁰È nə də̀ Cinu pùbùlə̀ à gaga mɔ́ m'a b'à la bú ǹdə́ tənà y kɛ̀bɛ́ a m'a cɔ̀ ya? Wɔ́ Cinu n wə̀l re ne: Zhəl ń vò ń bú ǹdə́ tənà y kɛ̀bɛ́ ń cɔ̀ ya.»¹¹Elyəcim ǹdə́ Shəbəna e súlí Yɔwa zɛ̃̀ bə wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ nɛ: «Nə́ n'é lwə̀l mó bə̀ ǹ zɔ̌m Siri lyì bí zɔ̀mà nɛ́ ǹdə́ ǹ tùntùnnə bé bə̀ nə́ nyɛ̌ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́; sə ǹ bə̀k'á zɔ̀m Zhide lyì bí zɔ̀mà nɛ́ yé, bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ byílí y yó mó n'ê cili.» ¹²Pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ lyár bɛ n wɔ̀: «Ǹ nə́ ǹ bùl bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ yó-cə́bal mɔ́ dúdú ni à yó-cə́bal mɔ́ twĩ̀ ni b'à b'a cĩ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nà? È də̀ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě dɛ̃̌ byílsí yó, bə̀ m'a ce bə jí bə̀ byə̀nə́ né bə súlí bə nyɔ̀ bə̀ shĩ mú, ǹdə ámyɛ ta mɔ́ nɛ nà?»¹³Pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌, n bya dɛ̃̌dɛ̃̌ Zhide lyì bí zɔ̀mà nɛ́ wẽ́ n wɔ̀: «Cili-nə Pyɔ̌ Nánfɔ̀lɔ̀ wá, Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nyí rí. ¹⁴Nyǐ pyɔ̌ mɔ́ nyí rí: ‹Ezəcaasɛ bə̀ká n jə́jɛ̀nɛ́ ába yé, nyǐ ń wàr ába ń la zõ àmyɛ́ jɔ̃̀ w yé! ¹⁵Ezəcaasɛ bə̀ká ń zhe: ‹Zhə̀n ga Cinu mà n zwẽ nə́ba; cɔ w kɔ̀bɔ́ t'â la Ashəri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ w tu yé!, n mə n jə́jɛ̀nɛ́ ába á zə Cinu zhə̀n yé.›¹⁶Á bə̀k'á cili Ezəcaasɛ zɔ̀mà nɛ́ yé, cili-nə Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nyí rí, ń nə́ ń ywə̀lə̀: Zə-na dɔbrɛ ǹdə́ nɛ, ce-nə á cìn à jɔ̃̀ wa, sə á yẽ̌ b'ǎ mə̀dù mə̀dù gakó mà n jí ń də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́ ǹdə́ ń pyípyìlə́ né, n súlí n nyɔ̀ ń nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w ń kù mú nɛ̃̌ mɔ́, ¹⁷á m'á dɛ̃̀ a b'a pwà ába a m'a vò tənà èdù è nyɛ̌ ǹdə á nyǎ y ta wẽ́, bə̀lɛ́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ tənà, búrú ǹdə́ də̀vɛ̃́-cèmé tənà.¹⁸Ezəcaasɛ bə̀ká n jə́jɛ̀nɛ́ ába ń mə́ ń zhe: ‹Cinu mà n zwẽ nə́ba yé!› Dwə́ né dwã bɛ́ yə né nə ŋwɛ̀nɛ́ nə zwẽ rə̀myɛ́ rə̀dù rə̀dù gakó tənà y Ashəri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa? ¹⁹Yẽ̀ Amaatɛ ǹdə́ Arəpaadɛ yə né ŋwɛ́nɛ́? Yẽ̀ Səfərəvəyim yə né ŋwɛ́nɛ́? Yə né nə̀myɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ nə zwẽ Samarɛ à jɔ̃̀ wa? ²⁰Tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ yə né gakó cəcəl wə, yi tɛ̌ rə̀ ŋwɛ̀nɛ́ rə zwẽ rə̀ tənà y à jɔ̃̀ wa, Cinu la mə n ŋwɛ̀nɛ́ n zwẽ Zhərəzalɛm àmyɛ́ jɔ̃̀ wa?› »²¹Lyì bí y'à jě bə̀ nyí cám, bə̀ t'â lyár mɔ bə̀ kaka yé, bə̀ pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔ bɛ nyí n wɔ̀: «Á bə̀k'á lyár mɔ yé!» ²²Yələca byǐ Elyəcim, pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ sá-kanna Shəbəna e súlí pyɔ̌ mɔ́ nyì-zwennə mó, Asaafɛ byǐ Yɔwa kwɛ̃̀ bə bə̀ Ezəcaasɛ sõ ǹdə́ bə̀ gàndɛ́ rə̀ kǎr kǎr, bə cĩ́ mu Ashəri pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ zɔ̀mà nɛ́.

Chapter 37

¹Pyɔ̌ Ezəcaasɛ gə́ cili bə̀ nyí rí kwã nɛ́, ń kǎr ń gàndɛ́, n kwè yóló-gɔ̀nɔ̀ n zù, n zɛ̃̀ n vò n zù Cinu jì y wẽ́. ²Rə̀myɛ́ yi ní, n twĩ̀ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal Elyəcim ǹdə́ sá-kanna Shəbəna e súlí vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ náncɛrh mɔ́, Amɔɔsɛ byǐ Ezəyi, nyì-zwennə mó sõ, bə̀ gakó y'à zù ywə́ə́le gàndɛ,³3 bə̀ bə̀ zhəl bə wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Ezəcaasɛ nyí rí: ‹Zà dɛ̃ rɛ́ wɔ́ wu-zhùlù ǹdə́ còrhò-tum e súlí cìzhìl dɛ̃. Byǎ bɛ́ lul dɛ̃ rɛ́ yúwə́, sə jàn tɛ̀nɛ́ bə̀ la m'e pwɛ̃̌ bə lù bi yé! ⁴Dədɛ̌nnɛ, Cinu ǹ Yi rí mà n nyɛ̀ɛ̀ pyɔ̌ sanna mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó, ń yó-cə́bal, Ashəri pyɔ̌ mɔ́, twĩ̀ n bə̀ n zɔ̀m n mə n tùrh Yi Nã́nyì rí mú, sə ń mà n pɔ̃ còrhò-tum zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Cinu ǹ Yi rí la nyɔ̀ɔ̀ mɔ́ yilə! Lwə̌l Yi, dwí rí lyì bí kùr ré rə̀ dàl mɔ́ yilə›.»⁵Pyɔ̌ Ezəcaasɛ tùntúmə́ bé gə́ zhə̀l bə yí Ezəyi sõ yi ní, ⁶Ezəyi wə̀l be: «Zhəl-nə á vò á wɔ̀ á yó-cə́bal mɔ́ nɛ: Nyǐ Cinu nyí rí: Bə̀k'á dùr ywẽ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ǹ nyɛ̀ɛ̀ mɔ́, zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ tùntùnnə bé súlí bə m'e tùrh ni mú yil yé! ⁷À m'a ce n tó kɔn rə̀dù ń la nyɔ̀ɔ̀ mɔ́ dɛnnɛ n kwɛ̃̀ n vò jè. Sə à m'a ce bə gu mu ǹdə́ búlə́ shù ń cìcì tənà y wẽ́.»⁸Ashəri pyɔ̌ mɔ́ sanna mɔ́ kwɛ̃̀ n bə̀ n nə Ashəri pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń yà ń nə́ ń bwí búlə́ ǹdə́ Lyəbəna. Ń yà ń nyɛ̀ɛ̀ bə̀ pyɔ̌ mɔ́ yà ń zhǐr Ləciishi ní, ⁹bə̀ gə́ y'à cĩ́ mu nyí Nəbyi pyɔ̌ Tərəka shò kwã nɛ́ bə wɔ̀: «Nyǐ ń tɛnɛ ń bàn bú ǹdə́ mɔ́!» yi ní. Ashəri pyɔ̌ mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́ kwã, ń yà ń twĩ̀ tùntúmə́ Ezəcaasɛ sõ, ń wə̀l be: ¹⁰«Á m'ǎ cĩ́ nyí Zhəda pyɔ̌ Ezəcaasɛ nɛ á wɔ̀: Bə̀ ǹ Yi rí tɛ̀bɛ́ ǹ zhe rə̀ zhə̀n mɔ́ bə̀k'a jə́jɛ̀nɛ́ mɔ́ rə̀ m'ê zhe: ‹Zhərəzalɛm t'â la Ashəri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ w tu yé.›¹¹Ǹmyɛ́ cìcì mú lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Ashəri pyǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ cɔ̀ lyə́m lyə́m mó ne mó, e zɛ̃̀ è nə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ lú! ¹²Tənèsé shɛ̀bɛ́ à nàmbala bɛ́ cɔ̀ mɔ́ yə né nə zwẽ Gɔzã ǹdə́ Aran ǹdə́ Erɛsɛɛfɛ cɛmɛ nɛ́ e súlí Edɛn dwí rí rə̀ y'à wɔ Təlasaarɛ nɛ́ mɔ́? ¹³Yẽ̀ Amaatɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Arəpaadɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Ləyiiri pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Səfərəvəyim ǹdə́ Yɛna e súlí Ava pyǎ bɛ́ nə ŋwɛ́nɛ́?»¹⁴Ezəcaasɛ zwẽ sɛ́bɛ́ rɛ́ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ tùntúmə́ bé jɔ̃̀ wa, n kàrmə̀ rɛ, n zɛ̃̀ n jì n vò Cinu jì y wẽ́. N púr sɛ́bɛ́ rɛ́ n cĩ́ tɛ̃́ Cinu yé né, ¹⁵Ń lwə̀l Cinu ni ń mə́ ń zhe: ¹⁶«Lũ gakó Cinu, Esərayɛl Yi, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y yó shərəbɛ̃́bá yó w mó, ǹ dúdú ǹ wɔ́ lũ w pyə̀-tənèsé púlə́púlə́ Yi. Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ yá.¹⁷Cinu, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili! Cinu, púr ǹ yírhə́ ń nyǐ! Cili Shənəkəriibi ń twĩ̀ bə b'e tùrh Yi nã́nyì rí zɔ̀mà nɛ́ gakó! ¹⁸Cinu, Ashəri pyǎ bɛ́ ce dwə́ ǹdə́ nə̀ tənèsé ga jé tɛ̃́ zhə̀nà.¹⁹Bə̀ ju nə̀ yə né myǐn, sə yə né nə̀myɛ́ mɔ́ y'à də̀ Yi yé; nə̀ y'à wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ numbyíní wɛ̀rhɛ́ ǹd'ê jɛ̀rh, dɔ̌ ǹdə́ nə́kulu wẽ̀, sə Ashəri pyǎ bɛ́ cɔ̀ rɛ. ²⁰Sə èlǎsɛ̃́ ǹmyɛ́ Cinu nə́ Yi, zwẽ nə́ba ń jɔ̃̀ wa, lũ w pyə̀-tənèsé púlə́púlə́ m'a zɛ̃̀ sə lwar bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ dúdú ǹ wɔ́ Cinu mú.»²¹21 Amɔɔsɛ byǐ Ezəyi twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Ezəcaasɛ nɛ: «Nyǐ Cinu, Esərayɛl Yi rí tɛ̀bɛ́ ǹ lwə̀l re ǹ lwə̌l mó Ashəri pyɔ̌ Shənəkəriibi shò kwã nɛ́ mɔ́, nyí rí: ²²Nyǐ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Cinu nə́ ń zɔ̀m ń shò kwã nɛ́ mɔ́:Nyǐ kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár mɔ́, Səyɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́,j'â bə mɔ́ nɛ è yírh w yé, è n'ê mɔ̀n mɔ́.è n'ê zhízhí è yó ǹ cã̌ kwã nɛ́,Zhərəzalɛm bə̀kɔ́ mɔ́. ²³Mɔ̌ lò ǹ tùrh ń súlí ń fulsi mú?Mɔ̌ lò ǹ zɔ̀m ń bya mɔ́,ń súlí ń nyǐ ń mùrì mú?Wɔ́ Esərayɛl Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó.²⁴Ǹ tó ǹ tùntúmə́ bé dɛnnɛ ń tùrh Cinu.Ǹ yòwə̀:‹À zə à búlə́ eshə-vwə̃tur nánjə̀jóló wa jì dɛ̃̌ pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ wa,ǹdə́ Lyəbã jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wẽ́ zhəl zum mú wẽ́,à m'a kà è sɛ́ɛ́dərɛbá shɛ̀bɛ́ sə̀ dwàl du sə̀ dwã bɛ́ mɔ́ǹdə́ è səpərɛ́ɛ́sɛbá shɛ̀bɛ́ sə̀ càn du sə̀ dwã bɛ́ mɔ́,a súlí a yí è shòò jàà y kɛ̀bɛ́ è wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ du è dwã bɛ́ mɔ́ wẽ́,è tú w nánfɔ̀lɔ̀ wá. ²⁵À kù zhǐlse a súlí a nyɔ̀ nàná,à ce Ezhibti bù-fwɛ̀lɛ̀ y jɛ̀sɛ́ gakókù à nə̀rh kùr wə.›²⁶Pyɔ̌ Shənəkəriibi, ǹ yə̀l b'à dámǎa tɛnɛ rə̀myɛ́ mɔ́ shãã ga a cĩ́ nà,ǹ yə̀l b'à tɛnɛ rɛ,kùr-ju yi ní ga a cĩ́ nà?Èlǎsɛ̃́ mɔ́, à zɛ̃̀ à n'â pyìrh ri:wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ mə̌ sə́ cecɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ lù byílsi dɛ̃̌dɛ̃̌ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ jǐrh nə́kul-púlə́. ²⁷Nə̀ lyì bí jɛ̀sɛ́ wɔ́ ná-èkǔlsi,bə̀ wun gɔwa, cìzhìl zhe be;bə̀ nyɛ̌ ǹdə cɛsɛ́ gɔ w ta,e súlí ǹdə gɔ w dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê lyĩ rə̀ pyìlì cɛ yá, nánlyɔ̀ w ta,bə̀ nyɛ̌ ǹdə gɔ w kɔ̀bɔ́ ò n'ô lyĩ lyarha nɛ́ wa,ǹdə́ gɔ sõ mó,ò gwẽ̌ yə̀ byìl o yí mú ta.²⁸À yě ǹ gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ gakó:ǹ gə jě tɛ̃́, ǹ gə zɛ̃̀ ń du pwẽ̀ ne, ǹ gə zù jù wə,ǹ lyim gə tú rə̀ zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ni dɛ̃́dɛ̃́, ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ pə́pǎ yi ní myɛ à yě re. ²⁹Ǹ lyim gə́ zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì ni dɛ̃́dɛ̃́ ń zɛ̃̀ ń pə́pǎ mɔ́ ce,à zhã̌ myɛ j'a nyɛ̀ɛ̀ ǹ cìn-byilu zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ ce,à m'a ce cìbyǔ ǹ myə̌l ré ne,a súlí a ce eshã-nyí-cɔ̀bɔ́ ǹ nyú wə:à m'a zə mɔ́ ń kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ǹ tó ń mə́ bə̀ mɔ́ ń mə́ kwɛ̃̀.³⁰Sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ m'a yə̀ myɔrhɔ ǹ yilə:dùl byin rí bə̀ m'a jí bə̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ è lyĩ tɛ̃́ è cìn ni mú;byín rí tɛ̀bɛ́ rə̀ pú mú myɛ, bə̀ m'a jí bə̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ è lyĩ tɛ̃́ è cìn ni mú;sə byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́,á m'ǎ dù á bə̀lɛ́ y á kwar, á súlí á zhele də̀vɛ̃́-cèmé,á jí nə̀ byǎ bɛ́.³¹Sə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ lú Zhəda kɛ̀lɛ́ y wẽ́ mó,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ yẽ̌ mó,m'a k'a tò nə̀rh sə zù tɛ̃́,sə rə̀ m'a ce byǎ rə̀ dɛ̃̌ sõ mó, ³²bə̀ lyì bí bə̀ dàl mɔ́ kùr ré m'a du tɛ̃́ Zhərəzalɛm nɛ́,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú mú m'a shí Səyɔ̃ pyɔ̀ w w bə du.Wɔ́ Cinu sónó nánfɔ̀lɔ̀ wá, ò la rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ̀rhɔ́.»³³Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce, nyǐ Cinu nyí rí Ashəri pyɔ̌ mɔ́ shò kwã nɛ́:«Ń tá ń la cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ zú yé,ń tá ń la cama tɔ ò wẽ́ yé,ń tá ń la nə̀kwə̀r zə n mə n bú ǹdə́ w yé,ń tá ń la bo-púl cṹ n mə n bú ǹdə́ w yé. ³⁴Sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ń kwè n mə n bə̀ mɔ́, èmyɛ́ ń mà n ká n kwè n mə n kwɛ̃̀;ń tá ń la cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ zú yé, wɔ́ Cinu nyí rí.³⁵À m'a yìlì cɔ w kɔ̀bɔ́ sə à m'a zwẽ wə,à cìn yilə, ǹd'â tùntùnnə Dəvyidi yilə.»³⁶Cinu màlɛ́ka y j'a du e gu nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ zɔ̌m ǹdə́ shə́-lyɛlɛ ǹdə́ rə̀nu (185 000) Ashəri lyì bí zulə́ jàà y wẽ́. Bə̀ gə́ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y bə̀ púrí wɔ́ cùùri dúdú rə̀ y'à pyě tɛ̃́. ³⁷Ashəri pyɔ̌ Shənəkəriibi já n zɛ̃̀ n yẽ̌ ń zulə́ jàà y nɛ; n kwɛ̃̀ n vò Niniivi, n já n mɛ̃ gàà.³⁸Dɛ̃ rə̀dù, ń yà ń nə́ ń cèrhé ń yi Nəsərɔɔkɛ, rə̀ sõ jù wə; rə̀myɛ́ yi ní, ń byǎ bə̀lyè, Adəraməlɛɛkɛ ǹdə́ Sarəsɛɛrɛ zə búlə́ shù bə zò mo bə gu, bə zɛ̃̀ bə dùr bə vò Araraatɛ tənà y wẽ́. Wɔ́ ń byǐ dõ, Asaradɔ̃ ń yàl pyɔ̌ ń jàà wa.

Chapter 38

¹Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Ezəcaasɛ tú n bə̀ n tu címí sə ń yà ń dǎl námpɔ́lɛ́ sə n cì. Amɔɔsɛ byǐ, nyì-zwennə Ezəyi zɛ̃̀ n bə̀ n nə mɔ, n wɔ̀ mɔ: «Nyǐ Cinu nyí rí: Pə ǹ nyə́ né ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni, nyǐ ǹ m'ǎ cì, ǹ tá ǹ la bwəl yé!» ²Ezəcaasɛ pyìrhí ń yé n mə n zǎ byílí y ni, n ce Cinu. ³Ń ywə̀lə̀: «Cinu, à n'â lwə̀l mó bə̀ ǹ lyǐrh b'à yàl wu-põ̀ ǹdə́ zhə̀n cə́bal ǹdə́ mɔ́, à súlí a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn ǹ yírh wə.» Ezəcaasɛ kúrh n bobwere yə́-nàná tɛ̃́.⁴Cinu zɔ̀m ǹdə́ Ezəyi, n wɔ̀: ⁵«Zhəl ń vò ń wɔ̀ Ezəcaasɛ nɛ: Nyǐ Cinu ǹ nàmbal Dəvyidi Yi rí nyí rí: À nyɛ̀ɛ̀ ǹ lwə̌l mó, a súlí a nə ǹ yə́-nàná nɛ́. À m'a súlí byinə shí ǹdə́ nə̀nu ǹ byinə né yó wə. ⁶À m'a zwẽ ǹmyɛ́ ǹdə́ cɔ w kɔ̀bɔ́ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa; à m'a yìlì cɔ w kɔ̀bɔ́.⁷Sə nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a shí Cinu sõ rə yə̀ myɔrhɔ bə̀ Cinu la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wə̀l mó pyǐrh mú: ⁸Nyǐ à m'a ce ywə́l mó mə̀ só tɛ̃́ Akaazɛ nə̀rh-cṹ-byílsí yó mó k'a twə̀r mə bə̀ mə̀ kwã, kɔn myɛrhɛ nə̀rh-cṹ-byílsi shíyə́.» Sə zhə̀n ga, nə̀nyɔ́nɔ́ w k'a kwɛ̃̀ o b'ò kwã nə̀rh-cṹ-byílsí yó, kɔn myɛrhɛ nə̀rh-cṹ-byílsi shí yə́, shɛ̀bɛ́ ò y'à só tɛ̃́ sə̀ yó mó.⁹Zhəda pyɔ̌ Ezəcaasɛ nwə̃́ y ń ju, ń gə́ tú n wárh n zɛ̃̀ ń címí y w kwã mɔ́. ¹⁰Àmyɛ́ wə̀lə̀: wɔ́ à gə tú à n'â nɛ à nyǔ mú nyàn rɛ́ yi ní mú,à mə̌ s'a zhǐr.Bə̀ ce à zhǐ cúlú bwə̀ə̀lé nyí ní,à byinə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ dàl mɔ́ yilə. ¹¹À wə̀lə̀: à j'â k'â t'â la Cinu nɔ gaga lyì-nyìrh cɛ y yó yé.À k'â t'â la ŋwɔ̀nɔ́ a nə numbyíní yé-zwã̌,tənà y kɛ̀bɛ́ kɔn gakó n'ê zhì è wẽ́ mó lyì bí cəcəl w yé.¹²Bə̀ vwǎrh à nyǔ mú ǹdə́ jàn, bə zə mɔ bə m'e zhǐr à nyí ni bə lyɛ̃ bə vò pyépyé,ǹdə vwã̌-ènɔ̀n kòrhó ta.À pyípyílí à nyǔ mú a yí mə̀ yó-gùrə́ yə́,ǹdə sɔ́rá sɔ̀rnà gə́ ya n pyípyílí ń gã̀-jɛ̃̀ nɛ́,tə́tɔ̃̌ nyínsí sə̀ y'à zhílí sə̀ dwã bɛ́ nɛ mɔ́ sɔ́wá.E zhì nəkɔkɔ́lɛ́ kɔn la m'e yí cəcɛ̃ y mɔ́,ǹdə́ ǹ zhɛ̀ ǹd'â yò wə́. ¹³Cɛ y m'à la m'e lə́ mɔ́, ǹd'â jǐrh kɔn nánfò.Ń bɔbwɛlɛ à kúr rí gakó ǹdə bɔrɔ ta.E zhì nəkɔkɔ́lɛ́ kɔn la m'e yí cəcɛ̃ y mɔ́ǹdə́ ǹ zhɛ̀ ǹd'â yò wə́.¹⁴à n'â cəcɛ̃ǹdə jíjílí ta ráá ǹdə kúmí námpɔ́lɛ́ ta,à n'â kúrh ǹdə épwèné ta.À yírhə́ né nə̀ pyǎ ǹ yó mó jàn rɛ́ n'ê gɛ:Cinu, kɔn rɛ́ du à jàn,ce nyí à kwã nɛ́. ¹⁵Bə̀kɔ́n à m'a wɔ̀ sə n mə n lyár nɛ,è gə́ wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń twĩ̀ mú yilə?À m'à j'â n'â nwɛ̀nɛ̀ à byinə né gakó yó wə́,ǹdə́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò zhe ne mó.¹⁶«Cinu ŋwɛ́nɛ́ ń lyì bí yala nɛ: bə̀ m'a zə myə̌l,sə ń shíshìrhə́ y m'a ce kɔn tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ bə̀ wẽ́ zə nyǔ»,rə̀myɛ́ ce myɛ ǹ m'ǎ k'á wárh nɛ ń súlí ń ce a k'a zə myə̌l. ¹⁷À wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ w jǐrh cìn-nɛrɛ́.Ǹ swéné à myə̌l ré, mùnì ga à bə̀k'a tu gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w w yé,ń zɛ̃̀ ń dul à yə̀-bəlwàálɛ́ gakó ǹ cã̌-kwã nɛ́.¹⁸Bə̀ cúlú w wàr ò m'a cèrhé mó yé,Cu mú myɛ wàr mə̀ m'a nún mú yé.Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ lú-bɔ̀l mɔ́ w mɔ́,k'ê t'â dɛ̃̀ kaka ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w shò kwã yé. ¹⁹Lò mó mɔ̀bɔ́ ń yírhə́ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, ńmyɛ̌ dúdú ń nə́ ń cèrhé mó,ǹdə àmyɛ́ ta zà mɔ́.Da mɔ́ mà n ce ń byǎ bɛ́ lwar ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w párá.²⁰Cinu ǹ gə́ vwǎrh nɛ mɔ́ ce,nə́ m'ǎ ce nə́ dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré cələ du,nə́ nyǔ mú dwã nɛ́ gakó,Cinu jì y wẽ́.²¹Ezəyi wɔ̀: «Zə-na épyìlə́ ŋwɛ̀mɛ́ á m'á bà! sə bə cĩ́ y pyɔ̌ mɔ́ yala nɛ́ gə́ mà pə́pàárɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ yó.» Pyɔ̌ mɔ́ já n wárh. ²²Ezəcaasɛ zɛ̃̀ n bwə̀rh n wɔ̀: «Myɔrhɔ kɔ̌ dɛnnɛ à m'a tó né a lwar b'à m'a ŋwɛ̀nɛ́ a vò Cinu jì y wẽ́?»

Chapter 39

¹Yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Myərɔdaakɛ-Baladã, Baladã byǐ mú, twĩ̀ bə b'e pə sábá ǹdə́ pansɛ Ezəcaasɛ nɛ, bə̀ ń yà ń nyɛ̀ɛ̀ ń gə́ yà ń bə jɛ̀ mɔ́ e súlí ń wárh mɔ́ nyí rí. ²Ezəcaasɛ wu yàl nyàn tùntúmə́ bé twírí y yilə, n zɛ̃̀ n ce bə byɛ́lɛ́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń cĩ́ sə̀byǐ mú ǹdə́ sánə́má mɔ́, e súlí nǔrh sə̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ mɔ́ ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ré gakó sə̀ wẽ́ mó; e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à wɔ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y wẽ́ mó. Kaka tɛ̀nɛ́ ń kɛ̀lɛ́ y wẽ́ e súlí ń gə́ cǐ má nyí rí wẽ́ Ezəcaasɛ yə̀ be byili yé.³Nyì-zwennə Ezəyi zɛ̃̀ n bə̀ n nə Ezəcaasɛ, n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n lyì bí byɛ̀bɛ́ wə̀l mó, e súlí myɛ wɔ́ yẽ̀ bə̀ shí ní?» Ezəcaasɛ lyár n wɔ̀: «Bə̀ shí tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́, Babyəlɔnɛ gaga, bə b'à sõ.» ⁴Ezəyi zɛ̃̀ n bwə̀rh mo n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n bə̀ nɔ ǹ sõ jù wə?» Ezəcaasɛ lyár n wɔ̀: «Bə̀ nɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ à sõ jù w mú: à nə̀cɛ̀ndɛ́ rə̀dù ga tɛ̀nɛ́ à yə̀ be byili yé.»⁵Ezəyi wɔ̀ Ezəcaasɛ nɛ: «Cili lũ gakó Cinu mú nyí rí: ⁶Nyǐ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, bə̀ m'a pwà kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ jù w mú, e súlí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ nàmbala bɛ́ pyà bə cĩ́ dɛ̃̌ kɔn b'e yí zà mɔ́ gakó, bə m'e vò Babyəlɔnɛ; kaka myɛ t'â la dǎl yé, Cinu ń wə̀l re.⁷Bə̀ m'a pwà ǹ byǎ nánzhəzhɔ̌, byɛ̀bɛ́ bə̀ shí ǹ wẽ́, ǹmyɛ́ cìcì lùl mú: bə̀ m'a ce bə jǐrh tum-byǎ Babyəlɔnɛ pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y wẽ́.» ⁸Ezəcaasɛ wɔ̀ Ezəyi ni: «Cinu nyí rí ǹ cĩ́ ni mú nyɛ̀.» Ń yà ń nə́ ń wə̀l ń cìn ni: «À gə j'â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yi ní, nə́ m'ǎ jòm yə̀-zùlə́ wẽ́, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ t'â la nə́ba zal yé.»

Chapter 40

¹Á Yi rí wə̀lə̀:Zə-na à dwí rí wu ni, zə-na rə̀ wu ni, ²zɔ̌m-na ǹdə́ Zhərəzalɛm cɔ wá, kɔn dwə̀rh wə,bwə̌l-nə á byili wə,b'ò tũ̀-kùlə̀ né zhɛ̀,b'ò còrhò-tum rí pyìrh,b'ò zwẽ ò dwə́ə́ré kwǎndɛ́ kɔn yí twər kùrə̀ nə̀lyèCinu cìcì jɔ̃̀ wa.³Cəl n'ê bwə̀l rə̀ zhe:«Ji-nə sɔ́mágɔ-elũ èpòlò w wə, Cinu yilə,Kwɛrhɛ-na sɔ́má e mɛrhɛ dwã jə́ y wə,nə́ Yi rí yilə. ⁴Bǝ̀ shĩ gɔ́rɔ́ dwí gakó o zɛ̃̀ dɛ̃̌;bǝ̀ só pyɔ̀ dwí gakó ǹdǝ́ pyɛ̀lɛ́ dwí gakó tɛ̃́;bǝ̀ ce jàà y kɛ̀bɛ́ è zɛ̃̀ dɛ̃̌ gakó jǐrh jə́,bǝ̀ ce də̀dwə́ə́lé gakó só tɛ̃́! ⁵Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ m'a nə Cinu còrhó wə́,sə numbyínsí gakó m'a tó dwãsə lwar bə̀ wɔ́ Cinu nyú w rə̀ shí ní.»⁶Cəl rə̀dù zɛ̃̀ rə wɔ̀: «Bwə̌l ń byili!»,rə̀ dõ bwə̀rh rə wɔ̀: «Bə̀kɔ́n à m'a bwə̀l a byili?»«Numbyínsí gakó wɔ́ gɔ,sə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ púlə́púlə́ j'â wɔ́ ǹdə cɛsɛ́ pùnə́ né cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ta: ⁷Gɔ w n'ô kùlǝ̀, pùní rí myɛ n'ê pyɛ̀nɛ̀,Cinu shíshìrhə́ né gə mà rɛ ǹdə́ jàn yi ní.Zhə̀nà, dwí rí j'â wɔ́ gɔ: ⁸Gɔ w n'ô kùlǝ̀, ò pùní rí n'ê pyɛ̀nɛ̀,sə nə́ Yi rí zɔ̀mɛ̀ rɛ́ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə!»⁹Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, jíl pyɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ yó,Səyɔ̃, tùntúm mɔ̀bɔ́ ń wu j'â nyɛ̀ mɔ́,ce ǹ cəl ré du ǹdə́ jàn,Zhərəzalɛm, tùntúm mɔ̀bɔ́ ń wu j'â nyɛ̀ mɔ́,ce rə du dɛ̃̌, bə̀k'á dùr ywẽ yé,wál Zhəda cɛmɛ nɛ́ nɛ:«Nyǐ á Yi rí, ¹⁰nyǐ Cinu Yi!Ń bàn ǹdə́ jàn,sə ń vɔ̃̀ w m'a pɔ̃ ŋwɔ̀nɔ́;nyǐ ń kwǎndɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ,sə ń nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ wɔ ń yé né.¹¹Ń nə́ ń kál ń vwàmá nɛ́ ǹdə ènɔ̀n ta,ń zə ń jɛ̃̀ y ń mə́ ń pɛ́ nɛ n cĩ́ dwã yó;ń nə́ ń pwà pyì-byǐsí ń dɛ̃ ń nə̀bán nɛ,ń nə́ ń ce pyììsí shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê ŋwɔ̀ mɔ́ j'â wɔ twɛ́nɛ́ wẽ́.»Yi n'ê zal rə̀ dwí rí wu ni: rə̀ n'ê pɛ rɛ wu-jɔ̀¹²Mɔ̌ lò ń gwẽ̌ ló nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nàná bɛ́ ń jɔ̃̀ w n mə n mɛrhɛ bɛ,ráá ń gwẽ̌ mɛrhɛ dɛ̃̌-yi rí wàn rɛ́ ǹdə́ ń jɛ̃̀-wàn,ráá ń gwẽ̌ mɛrhɛ cɛ y shó w ǹdə́ wẽ̀ mɔrhɔ ku,ráá ń gwẽ̌ mɛrhɛ pyàr rɛ́ dùmì rí dùmì mɔrhɔ ku nánfɔ̀lɔ̀ yó,ráá ń gwẽ̌ mɛrhɛ pyǎlsɛ́ dùmì rí dùmì mɔrhɔ ku yó?¹³Mɔ̌ lò ń zə ń cìn n mɛrhɛ Cinu éshìrhə́ yn zɛ̃̀ n byili mu lò mó mɔ̀bɔ́ ń mà n pyìrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń tɛ́rɛ́ ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ párá? ¹⁴Mɔ̌ lò sõ ń gwẽ̌ zwẽ cúcú mɔ̀bɔ́ mə̀ wɔ̌ mə̀ m'a sɛ̃ mɔ nɛ́,mə̀ m'a cèrhè mo bùrsi gə́ n'ê kɛ́ nɛ́,mə̀ m'a cèrhè mo ywẽ̀ lwar,mə byili mu surhə sɔ́má yá?¹⁵Nyǐ tənèsé j'â nyɛ̌ ǹdə nɛ̃̌ mə̀ shí só w mə twər tɛ̃́ ta!Sə̀ nyɛ̌ ǹdə shó kɔ̀bɔ́ ò wɔ mɔrhɔ ku w yó ta.Nyǐ tənèsé shɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ sɛ mɔ́: ń nə́ ń zhẽ̌ se dɛ̃̌ ǹdə kɔ́kɔ̀rhɔ́ w ta. ¹⁶Lyəbã t'â la yú myǐn mú jóó yil yé,è gɔ-nàmá bɛ́ myɛ j'â t'â la yú vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yil yé. ¹⁷Tənèsé gakó j'â nyɛ̌ ǹdə kə̀-fò ta ń yé né;sə̀ j'â wɔ́ kə̀-fò ǹdə́ kə̀-fóó ń yilə.¹⁸Mɔ̌ lò ne á m'ǎ zə Yi á mɛrhɛ,nyɔrhɔ kɔn dɛ̌ á m'ǎ cĩ́ rə̀ yala nɛ á m'á mɛrhɛ rɛ? ¹⁹Yi rí tɛ̀bɛ́ bə̀ zùrhì mú? Wɔ́ wə̀-zùrhnə ń yə̌l ku n mə n zùrhì ri;fwə̌rhnə zɛ̃̀ n yə̌l sánə́má n mə n zù ri,n súlí n fwə̌rh sə̀byì-kùlì nyáná námpɔ́lsɛ. ²⁰Lò mó mɔ̀bɔ́ ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ mùrì ń jɛ̃̀-jirə́ yí rí còrhó wẽ̀ ré shò kwã nɛ́ mɔ́,wɔ́ dɔ̌ kɔ̀bɔ́ ò t'â jí ń ya n pyà.N zɛ̃̀ n pyà lò mó mɔ̀bɔ́ ń yě tum yé shò,n sə̀ yi tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ̌ rə̀ zhì dɛ̃̌ rə̀ t'â zhízhǐ.²¹Á yə̀l nà, á gwẽ̌ yə̀ nyɛ̀ɛ̀ myɛ nà,bə̀ j'â yə̀ ába cĩ́ kùr-ju yi ní ga nà,á yə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń ce cɛ y ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ pár lwar nà? ²²Ńmyɛ̌, já ń ŋwɛ́nɛ́ ku w ò pú cɛ y tɛ̃́ mɔ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa,cɛ y kɛ̀bɛ́ è lyì bí nyɛ̌ ǹdə səsɔ̀mɛ̀ ta mɔ́!ń lɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌-yi rí n lyẽ dɛ̃̌ ǹdə étwí-ènyí rí gɔ̀nɔ̀ ta!ń lɛ̀lɛ̀ rɛ n lyẽ ǹdə kòrhó ta, ń la n mə n yə̀ gàà²³Ń nə́ ń ce tənèsé yó-cìnə́ bé jǐrh kɔn nánfò,n ce lũ w bù-kárna bɛ́ jǐrh wẽ̀ nánfwə́ə́re; ²⁴2zhə̀nà, má bə̀ cĩ́ kùr tɛ̃́ myɛ;má bə̀ làà jààsɛ wẽ́ myɛ;má bə̀ kùr zù tɛ̃́ cɛ y wẽ́ myɛ!ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń gə já ń fùrh zho bə̀ yó wə, làlà ǹdə́ bə̀ n'ê kùlə̀,kùlmə̀ zɛ̃̀ mə̀ n'ê pwà bɛ mə̀ lyɛ̃ ǹdə gɔ ta.²⁵Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó n'ê bwə̀rh rə̀ zhe: «Mɔ̌ lò ne á m'ǎ zə nɛ á mɛrhɛ?Mɔ̌ lò à nə m'a nyɛrhɛ?» ²⁶Búl-nə á kwẽ̌ á nyǐ dɛ̃̌-yi wə,nyǐ-nə á nyì: mɔ̌ lò ń wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́?Lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cĩ́ rə̀myɛ́ èta mɔ́ gakó yó w dwã yó,ń nə́ ń byẽ̀ rə̀myɛ́ òdù gakó ǹd'ô yil ré mó.Ń jàn rɛ́ j'â já dɛ̃́dɛ̃́, ń ŋwɔ̀nɔ́ w myɛ j'â zhǐ ò nà y yó ce,wẽ̀ ré rə̀myɛ́ òdù ga t'â mùrì yilə né byõ̌ yi ní yé!²⁷Zhakɔɔbɛ, bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ wə̀lə̀,Esərayɛl, bə̀kɔ́n yil ǹ zhe:«À sɔ́má y shèè Cinu yé né,À Yi rí bə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à mə̌ ǹdə́ rɛ mɔ́ nɛ yé.» ²⁸Ǹ nə yə̀l nà, ǹ nə gwẽ̌ yə̀ nyɛ̀ɛ̀ myɛ nà?Cinu wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə,ń nə́ ń ce lũ w cə-yala gakó yàl nɛ́.Ń jàn rɛ́ t'â gɛ, ń tá ń lyɛ̀ɛ̀ myɛ yé;kɔn tɛ̀nɛ́ bə̀ la m'e lwar ń surhə né gə́ wɔ́ nɛ́ ma yé,²⁹ń nə́ ń pɛ jàn lò mó mɔ̀bɔ́ ń bə jàn zhe mó ne,ń nə́ ń súlí cìn-pyɔ́nɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń bə jɛ̀ mɔ́ nɛ. ³⁰Ebɔ́-dàlá bɛ́ jàn rɛ́ n'ê gɛ, e jà bə̀ n'ê lyɛ̀ɛ̀,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ cìcì mu myɛ j'â búl bə̀ n'ê mà bə̀ nə̀rh zhə̀n zhə̀nà! ³¹Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dɛ̃̀ kɔn Cinu sõ mó k'â n'ê nɛ jàn-dùl:bə̀ n'ê zɛ̃̀ ǹdə ényə̌lsɛ ta,bə̀ j'â n'ê dùrə̀, e jà bə̀ t'â lyɛ̀ɛ̀ yé,bə̀ n'ê zhə̀l bə̀ la, e jà bə̀ jàn rɛ́ t'â bɔ̀ yé!

Chapter 41

¹Ámyɛ̌ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ ába mɔ́, jǒm-nə àmyɛ́ yé né á nyí cám,sə cɛmɛ nɛ́ lyì bí k'e zə jàn-dùl;bə̀ fwǎr bə bwəlse, sə bə zɛ̃̀ bə zɔ̀m!Bà-na nə́ tó dwã nə́ vò bùrsí jàà wa, nə́ bùr ǹdə́ dwã: ²Mɔ̌ lò ń ce bù-kárna shí yi-púrhí sõ n du tɛ̃́,n byẽ̀ mo n tó ń kùrə̀,n ce n cìní tənèsé,n ce cìzhìl pyǎ bɛ́ nɛ,n ce ń lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ bùlə́ shù mú pù bə yə̀ ǹdə shó ta,n ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ twərh cìnə́ mó jǐrh nánzhɔ̌ ǹdə màálɛ tɛ̀bɛ́ zho nánfɔ̀lɔ̀ pwà ta,³rə̀myɛ́ zɛ̃̀ rə ce n pú bə̀ dwã bɛ́ kùr ń nə́ ń jì, n tó èpákɛ̀ n lyɛ̃, ń yó w ga,ǹdə́ ń nà yə̀ cɛ y nɛ dwə̀rh yé. ⁴Mɔ̌ lò ń tɛnɛ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́, n zɛ̃̀ n pyìrh ri mú?Lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń byẽ̀ byinə né nə̀ pú pú dwã nɛ mɔ́ lyì bí, n cĩ́ dwã yó, kùr-ju yi ní ga mɔ́:Àmyɛ́ à wɔ́ Cinu mú, nã́yə́ə́ mó,sə à gwẽ̌ m'a yə̀ èta ǹdə́ lyì-kwaá bɛ́ myɛ.⁵Cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ nɔ mɔ: nə̀ wun n'ê zɛ̃̀,lũ w n'ô kəkə ò cə-yala gakó,nə̀ j'â n'ê nyǐ kɔn gə́ n'ê zhə̀l né yò w shò kwã mɔ́, nə zɛ̃̀ nə̀ n'ê zhə̀lə̀. ⁶Lò gakó nə́ ń sɛ̃ ń tó-dõ ne,n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń dõ ne: «Zə ǹ wu!» ⁷Sə̀lnə mó nə́ ń zal fwə̌rhnə mó wu ní.mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zal kɔkwaá ń mə́ ń pyárh lù w o jǐrh náápǎ mɔ́ nə́ ń zal mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń mà shèlè ré mó wu ni;ń nə́ ń wə̀l kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ zùrhì mú shò kwã nɛ́: «Rə̀ càn»,n zɛ̃̀ n zə dàdɔ̌bsɛ n mə n ce rə zhǐ dɛ̃̌,mùnì ga rə̀ bə̀k'a zhízhǐ yé.⁸Sə ǹmyɛ́, Esərayɛl, à tùntùnnə mó,Zhakɔɔbɛ, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à cír mú,à dɔwa Abəraam dwí, ⁹ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à zɔ a m'a shí cə-yala gakó mó,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à byẽ̀ ń shí lũ w jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ nyɛ wẽ́ mó,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wə̀l mó: «Ǹ wɔ́ à tùntùnnə,à cír mú, à yə̀ mó zhɛ̃̀ mɔ́»,¹⁰bə̀k'á dùr ywẽ yé, b'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́,bə̀k'á nyǐ ǹdə lò mó mɔ̀bɔ́ wu-zɛ̃ɛ̃́ zhe ta yé, b'à wɔ́ ǹ Yi.À m'a ce ń yə̀ nánkokoro, zhə̀nà, à n'â sɛ̃ mɔ́,zhə̀nà, à m'a kwɛ̃́ mɔ́ ǹd'â jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y è n'ê kɛ́ bùrsí ǹdə́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́ mɔ́.¹¹Nyǐ bə̀ m'a j'a jí cìzhìlə̀, tùùrhi m'a gu bi,lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ lyim y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì mú mú:lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ mɔ́ mɔ́m'a yə̀ ǹdə kɔn nánfò ta, sə bə̀ m'a cì;¹²ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ pyà lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cĩ́ zãã y ǹdə́ mɔ́ mɔ́,sə ǹ kə́ ǹ tá ǹ la bɛ nɔ yé;lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ mɔ́ mɔ́,m'a yə̀ kə̀-fò, ǹdə́ kə̀-fóó. ¹³B'àmyɛ́ Cinu, à wɔ́ ǹ Yi rítɛ̀bɛ́ rə̀ zhe ǹ jə̀-jĩ́ ni,rə̀ n'ê wə̀l mó: «Bə̀k'á dùr ywẽ yé,wɔ́ àmyɛ́ à n'â sɛ̃ mɔ́ mɔ́.»¹⁴Bə̀k'á dùr ywẽ yé, Zhakɔɔbɛ, ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ zə̀zɔ̀mɛ́ zà zà mɔ́,Esərayɛl, ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ cùù zà zà mɔ́,wɔ́ àmyɛ́ à n'â sɛ̃ mɔ́,lò mó mɔ̀bɔ́ ń kwɛ̃̌ n mə n zwẽ mó mó,wɔ́ Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó, wɔ́ Cinu nyí rí. ¹⁵À m'a ce ń yə̀ cɔ̀bɔ́ ǹd'ô yə́lə́,ò wɔ́ nándũ̀ ò yə́lə́ né myɛ j'â jɛ̀:ǹ m'ǎ nɔ̀ pyàr rɛ́ tɛ̃́ ń bɔbwɛlɛ rɛ,ǹ m'ǎ ce pyǎlsɛ́ jǐrh ǹdə jíjí púúli ta,¹⁶ǹ m'ǎ cèlè re, sə zho m'a zə rɛ o lyɛ̃,kùlmə̀ m'a làà rɛ dwã nɛ.Sə ǹmyɛ́ m'ǎ fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ Cinu jàn yilə,ǹ m'ǎ zhẽ̌ ǹ yó dɛ̃̌, Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó jàn yilə.¹⁷Nə̀mwà bɛ́ ǹdə́ zúzúnú cìnə́ bébyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pyà nɛ̃̌ bə̀ gɛ mɔ́,bə̀ mə̀jə̀ə̀lé j'â n'ê kùlə̀ nə̀nyɛ̀lsɛ yil mú,àmyɛ́ Cinu, à m'a lyár bɛ,àmyɛ́ Esərayɛl Yi rí, à t'â la bɛ tɛ̃́ yǎrh yé. ¹⁸À m'a ce bù-fwàlsɛ púrh pyǎlsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ ywẽ́ né pyě nánsə̀rh mó yó,a ce nə̀-bùlsì púrh tɛ̃́ pyə̀-gwáárɛ́ wẽ́.À m'a ce gɔ-elũ èpòlò w jǐrh bù-sàà,a ce cə-kùlì y jǐrh nɛ̃̌ mə̀ n'ê púrh tɛ̃́ jàà.¹⁹À m'a zhele sɛ́ɛ́dərɛǹdə́ ákáshá ǹdə́ myiirətia e súlí olyivyé gɔ-elũ èpòlò w wə;à m'a ce səpərɛ́ɛ́sɛb yǹdə́ ormɛc y e súlí bwǐsid y ga jə́ y wə, dwã yó, ²⁰mùnì ga lyì bí nə sə bə lwar,bə zhì shɛ́ɛ́ bə nyǐ, sə bə tó dwã bə nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùrə̀,bə̀ wɔ́ Cinu jɛ̃̀ y è twĩ̀ ri,bə̀ wɔ́ Esərayɛl Yi rí rə̀ wɛ̀rhɛ́ rɛ.Cinu co yə né ǹdə́ nə̀ tùntùnnə bé cìzhìlə̀; ń nə́ ń byili ń tùntùnnə mó párá²¹Cinu nə́ ń wə̀lə̀: cĩ́-nə nyí á yò w shò kwã nɛ́.Zhakɔɔbɛ Pyɔ̌ mɔ́ nə́ ń wə̀lə̀: byili-nə tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a ce á nə bùrì mú; ²²bə̀ twẽ̌ bə yí, bə byili nə́ba,ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ la tɛ̃́ zã̀ɔ̃̀ mɔ́! Ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ jɛ̀nɛ̀ nə yə̀ nɛ́ mɔ́, è yàl nyɛ̌ ǹdə́ nə̀ dwã?lyǐrh-nə nə́ba kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ swal nɛ mɔ́:nə́ m'ǎ tɛ́rɛ́ nə̀ shò kwã nɛ́ náàcɛ̀nɛ́,nə́ zɛ̃̀ nə́ lwar nə̀ gə́ pyìrh ní!Ráá sə á byili nə́ba ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ gwẽ̌ bàn mɔ́,²³swal-na ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́,nə́ m'ǎ zɛ̃̀ nə́ lwar b'ǎ wɔ́ yə!Nyǐ-nə wé! ámyɛ̌ wúrí á ce kɔ-ècɛ̀nɛ́ ráá kɔ̀-bəlwɛ̀lɛ́ yə̀ nɛ́,rə̀myɛ́ yó nə́ gakó m'ǎ zɛ̃̀ nə́ gõ̀ dwã ǹdə́ yírhə́, nə́ nyì! ²⁴Nyǐ-nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á j'á wɔ́ mɔ́: á yə̀ kaka kùr myɛ nɛ yí yé;kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ mɔ́ myɛ yə̀ kaka kùr myɛ nɛ yí yé!Ku w kɔ̀bɔ́ ò cír ába á wɔ́ ò lyì mú myɛ j'â wɔ́ pɔrha kɔna.²⁵À ce lò shí jə̀-gwã̀ sõ n du tɛ̃́, sə ń túwə́;ń nyɛ̌ bə̀ j'â n'ê byẽ̀ ń yil ré, kɔn gə́ zhì yi rí gə́ n'ê púrh má mɔ́;ń nə́ ń cèè tənèsé yó-cìnə́ bé tɛ̃́ ń nə̀rh kùr w ǹdə bɔ̀bɔ̀rɔ̀ ta,ǹdə dɔ-mɔrna gə́ nə́ ń cèè dɔ tɛ̃́ ǹdə́ ń nə̀kúlə́ né né. ²⁶Mɔ̌ lò ń nə yà ń swal rɛ kùr-ju yi ní ga,sə nə́ lwar rə̀-ná-cí párá,yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ lyɛ̃ mɔ́ yi ní ga,sə nə́ m'é wɔ̀: «Nyǐ rə̀ wɔ́ zhə̀nà!»Gaga, lòlò də́-byǐ yà ń yə̀ re swal yé;gaga, lòlò də́-byǐ yà ń yə̀ ce rə tu zhɛ̃̌ w yé;gaga, lòlò də́-byǐ yà ń yə̀ á zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀ɛ̀ yé.²⁷Wɔ́ Səyɔ̃ cɔ w kɔ̀bɔ́ èta mɔ́ yilə, lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zɔ̀m mɔ́, wɔ́ lyì-yə́ə́ mó, ń nə́ ń zɔ̀mà,wɔ́ Zhərəzalɛm sõ à n'â twĩ̀ tùntúm ní. ²⁸À j'a nyǐ nyǐ: lò mə̀dù ga tɛnɛ yé,cícírnə mə̀dù ga myɛ tə̀ bə̀ cəcəl w yé!À y'à m'a bwə̀rh be, sə bə̀ y'à m'a lyár nɛ! ²⁹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ gakó j'â wɔ́ mɔ́: lwɛlɛ cìnə́ dúdú!Bə̀ tumə né? wẽ̀ nánfwə̀r!Bə̀ yə né? zho ǹdə́ wẽ̀ nánfwə́ə́re!

Chapter 42

¹1 Nyǐ à tùntùnnǝ mó mɔ̀bɔ́ à nyí wɔ ń kwã mɔ́,mɔ̀bɔ́ à cír, à cìcì mú j'â só mó,à ce à Eshirhǝ y só ń yó wǝ.Ń mà n ce kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ cángá mɔ́ pwẽ̀ ne tənèsé yilə,²2 ń tá ń la byɛɛ́sɛ bya yé, ń tá ń la ce ń cəl du dɛ̃̌ yé,bǝ̀ t'â la ń cǝl nyɔ̀ɔ̀ rə̀ n'ê búbwéé sɔ́msɛ yó yé;³ń tá ń la vwal-gɔ kɔ̀bɔ́ ò lwəl tɛ̃́ mɔ́ kɔ́ yé,ń tá ń la pàntɛ́mɛ́ kɛ̀bɛ́ è n'ê cɛ́nɛ́ mɔ́ cú yé;sə ń mà n já n ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá mɔ́ pwẽ̀ ne. ⁴Ńmyɛ̌ jàn rɛ́ t'â la bɔ̌ yé, ń tá ń la tɛ̃́ lwəl yé,kɔn b'e yí n ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá mɔ́ zwẽ lũ wə́,sə cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ myɛ m'a zɛ̃̀ nə̀ n'ê dɛ̃̀ ń nyə́ né.⁵Nyǐ Yi nyí rí, Cinu múmɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌-yi rí, e jà n lɛ̀lɛ̀ rɛ dɛ̃̌ mɔ́,ń lɛ̀lɛ̀ cɛ y ǹd'ê wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê lyĩ è yó mó tɛ̃́,ń pɔ shíshìrhə́ lyì nánjə̀jóló w kɔ̀bɔ́ gakó ò wɔ è yó mó ne,e jà n pə shíshìrhə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zhə̀l è yó mó ne: ⁶Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu mú,à byẽ̀ mó ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́,à zɔ ǹ jɛ̃̀ nɛ,à cĩ́ mú kwã nɛ́, à ce ǹ la yə̀dwí rí dɔbrɛ́ń yə̀ tənèsé pwẽ̀,⁷ń púr yírhə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə nɛ́ nɛ mɔ́,ń vùr mɔ̀bɔ́ ń wɔ byə̀nə́-jù w mú,ń vùr lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ cə-byín rí wẽ́ mó, jì y kɛ̀bɛ́ bə̀ co be è wẽ́ mó wə.⁸Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu mú, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ à yil ré;sə à t'â la à zùwə́ y lò dõ ne pɔ yé,à t'â la à còrhó w kɔ̀bɔ́ bə̀ mə̌ sə bə m'e cèrhé ne mó yə né myɛ nɛ pɔ yé. ⁹Nyǐ ywẽ̀ né nã́yə́ə́ né nə̀ lyɛ̃,sə àmyɛ́ n'â swal nə̀ dwã nándùlə̀,à m'a dámǎ a ce á nyɛ̀ɛ̀ nə̀ yò éfòró nə yí.¹⁰Ji-nə nwə̃́ nándwə̃̀ Cinu yilə,nún-nə á cèrhé mo lũ w cə-yala gakó wə,ámyɛ̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w lyì bí ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ sú w mú,cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ ǹdə́ nə̀ lyì bí. ¹¹Gɔ-elũ èpòlò w ǹd'ô cɛmɛ nɛ́ ce nə̀ cələ du dɛ̃̌,nə̀myɛ́ ǹdə́ cə-bwǎlsɛ́ shɛ̀bɛ́ Kədaarɛ jě sə̀ wẽ́ mó;Nə́kulu w lyì bí mǎ wu-nyɔ̃̀ búbwéése,bə̀ zhǐ pyàr rɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ w bə kǎrh;¹²bə̀ cèrhé Cinu,bə̀ bwə̌l ń còrhó w cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́! ¹³Cinu mà n du pwẽ̀ ne ǹdə kàndɔ ta,ń bùrhì ń búlə́ bú shil ré ǹdə búlə́ búlnə ta,ń mà búlə́ bú búbwéé n ce ne, n ce dweme,ń zɛ̃̀ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə kàndɔ ta, ǹdə́ ń zwə̀ bé:¹⁴À j'a dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ kɔn wɔ̀rhɔ́,à y'à t'â wə̀l kaka yé, à y'à n'â zal à cìnə̀,à n'â wɔ́wɛ́lɛ́, à n'â shǐrh shǐrh à gɛ,à j'a súlí à n'â nwɛ̀nɛ̀ǹdə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń la lúl ta. ¹⁵À m'a cɔ̀ pyàr rɛ́ ǹdə́ pyǎlsɛ́,a ce rə̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lyĩ rə sú cɛ y mɔ́ gakó kù;à m'a ce bù-fwàlsɛ́ jǐrh cə-bwǎlsɛ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ sɛ,a ce pwə́ə́lé pyẽ̀ nánkùùlì.¹⁶À m'a ce lyìlyə̌r ré kwè sɔ́má kɛ̀bɛ́ rə̀ yə̀l è pár mɔ́,à m'a ce rə kwè sə-byǐrh shɛ̀bɛ́ rə̀ yə̀l sə̀ pár mɔ́.À m'a ce cə-byín rí jǐrh pwẽ̀ rə̀ yé né,a ce sɔ́m-bəgɔ́lsɛ́ jǐrh cángá.À m'a j'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ à tɛnɛ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́,à t'â la rɛ yõ̌ gaga yé.¹⁷Nyǐ bi bə̀ càrh bə̀ kwã, cìzhìl la gu,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe yi rí tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ zhə̀n mɔ́,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wə̀l lù w kɔ̀bɔ́ bə̀ yə̌l mó ne: «Ámyɛ̌ á wɔ́ nə́ yə né!»Yi n'ê bwí rə̀ lyì bí, e jà rə̀ n'ê bwəl be rə̀ vwǎrh mɔ́ nyí¹⁸Ámyɛ̌, sə̀bwààrhɛ́, nyɛ̀ɛ̀-na!Ámyɛ̌ lyìlyə̌r ré, nyǐ-nə sə á nə nɛ́! ¹⁹Mɔ̌ ń yà ń wɔ́ lyìlyǒ, ǹd'ê gə y'à də̀ àmyɛ́ Tùntùnnə mó?Mɔ̌ ń yà ń wɔ́ sə̀bɔ̀rhɔ̀ ǹdə à Tùntúm mú mɔ̀bɔ́ à la tũ̌ mú ta?Mɔ̌ ń yà ń wɔ́ lyìlyǒ ǹdə Mɔ̀bɔ́-bə̀-kwɛrhɛ-ń-yò mó ta?Mɔ̌ ń yà ń wɔ́ sə̀bɔ̀rhɔ̀ ǹdə Cinu Tùntùnnə mó ta?²⁰Ǹ búl nə wẽ̀ nánzhəzhɔ̌, sə ǹ yə̀ kaka ǹ wẽ́ cĩ́ yé;zhã̌ nɛ́ pul, e jà nə̀ bə kaka nyɛ̌ yé! ²¹Cinu cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ce ń ceń nyə́ né yə̀ nánfwààlɛ ǹdə́ náàcɛ̀nà,²²sə nyǐ dwí bə̀ j'a bubu rə̀ jɛ̃̀ kɔn rɛ́ gakó bə pwà rɛ bə yẽ̌ ree jà bə súlí bə cɔ̀ rə̀ kɔn gakó:bə̀ co bə̀ gakó gwáárɛ wẽ́,bə shèè be byə̀nə́-jìrh wẽ́;bə̀ y'à n'ê bubu bə̀ wẽ̀ ré, sə lò yà ń tɛ̀nɛ́ ń la bɛ zõ yé,bə̀ y'à j'â n'ê cɔ̀ bə̀ kɔn gakó, sə lòlò yə̀ wə̀l: «Cǎrh rɛ!» yé.²³Á cəcəl wə, mɔ̌ lò ń mà n pyèrhè ń zhɛ̃̌ n cili zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ náàcɛ̀nɛ́,mɔ̌ lò ń mà n zhìlì ń yala nɛ náàcɛ̀nɛ́ n cili tà-kwã nɛ? ²⁴Mɔ̌ lò ń ce bə cɔ̀ Zhakɔɔbɛ kɔn gakó,mɔ̌ lò ń co Esərayɛl vwǎrhna bɛ́ jɔ̃̀ wa?È nə də̀ Cinu, mɔ̀bɔ́ nə́ dó mó,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ bə̀ yə̀ yǎl bə tó ń sɔ́msɛ́,bə súlí bə̀ yə̀ ń Nyə́ né zwẽ mó nà?²⁵Rə̀myɛ́ ce ń já n ló ń lyi-shùùrí càn rɛ́,búlə́ né lwɛlɛ rɛ́ Esərayɛl yó wə;lyi-shùùrí ce kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ Esərayɛl nɛ́ mɔ́ jú myǐnsə Esərayɛl yə̀ yǎl e shɛ̀nɛ́ e zwẽ rə̀ nyí gaga yé;Myǐn mú j'a búl mə jí Esərayɛl cəcə-bwál rɛ́ cìcì mú dɔ́dɔ́,sə è yə̀ kaka kwè ǹdə kɔn ta yé!

Chapter 43

¹Sə èlǎsɛ̃́, nyǐ Cinu mú mɔ̀bɔ́ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ mɔ́ Zhakɔɔbɛ,mɔ̀bɔ́ ń mɛ́nɛ́ mɔ́ mɔ́ Esərayɛl, nyí rí:bə̀k'á dùr ywẽ yé, b'à zwẽ mó,à zə ǹ yil ré a m'a byẽ̀ mó,àmyɛ́ à cǐ mú.²Ǹ gə la nàná byɔrhɔ myɛ, à m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́,bù-fwàlsɛ́ ǹ la byɔrhɔ mɔ́ myɛ, t'â la mɔ́ mɔ́lɔ́ yé.Ǹ gə tó myǐn cəcəl w ǹ nə́ ǹ zhə̀l myɛ, mə̀ t'â la mɔ́ mɔ̌r yé,sə myìn-zhù w k'ô t'â la ǹ cəcə-bwál rɛ́ jú dɔ́dɔ́ yé, ³b'àmyɛ́, Cinu mú, à wɔ́ ǹ Yi,Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó, ǹ Zwennə mó.À pɔ Ezhibti a m'a zwẽ mó,a pə Ecopyi ǹdə́ Səba ǹ jàà wa,⁴ǹ gə́ sú à yírh dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yilə,ǹ gə́ zhe dùmì, àmyɛ́ j'à só mó mó yilə;rə̀myɛ́ ce à n'â pɛ lyì ǹmyɛ́ jàà wa,à n'â pɛ dwə́ ǹ jàà wa, a m'a zwẽ ǹmyɛ́. ⁵Bə̀k'á dùr ywẽ yé, b'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́,à m'a ce ǹ dwí rí shí yi-púrhí sõ rə kwɛ̃̀ rə bà,a ce ń shí yi-zùr sõ ń bə̀ dwã yó.⁶À m'a wɔ̀ jə̀-gwã̀ sõ ne: «Pa»,a zɛ̃̀ a wɔ̀ jə̀-jĩ́ sõ ne: «Bə̀k'á cə̀r ń cĩ́ ǹ sõ yé!Ce à byǎ bɛ́ shí tənà y kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́sə à bə̀kwá bɛ́ shí lũ kùr w bə kwɛ̃̀ bə bà, ⁷lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê zə à yil ré bə̀ m'ê byẽ̀ be,à wɛ̀rhɛ́, a mɛ́nɛ́ a ce bə̀ ŋwɛ́nɛ́ à yil ré còrhó yil mú!⁸Ce-nə dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lyìlyǒ, rə j'à zhe yírhə́ mó,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ sə̀bwààrhɛ, e j'à bə̀ zhe zhã̌ mɔ́, du pwẽ̀ ne.»Yi rí páá mɔ́ dúdú rə̀ n'ê bwə̀l vwàrh mɔ́ nyí rí rə j'à n'ê pyìrh ri ⁹Bə̀ tənèsé púlə́púlə́ tó dwã sə bə̀ dwã yó,sə dwə́ né bə̀ nə jòm dwã yó: Mɔ̌ ń yàl nə̀ cəcəl wə, n byili ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́,ń yà ń ce nə́ nyɛ̀ɛ̀ ywẽ̀ né nã́yə́ə́ né,bə̀ ce bə̀ zhǝ̀n-cìnə́ yə̀ nɛ́, sə bə byili bə̀ bə̀ zhe bùrì,sə zhǝ̀n-cìnə́ bé nyɛ̀ɛ̀ sə bə wɔ̀: «Wɔ́ zhə̀nà.»¹⁰À zhǝ̀n-cìnə́ bé wɔ́ ámyɛ̌, wɔ́ Cinu nyí rí,ámyɛ̌ á wɔ́ à tùntùnnə mó mɔ̀bɔ́ à círmùnì ga á nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùrə̀, á zə à zhə̀nà,sə á lwar bə̀ wɔ́ èta à j'â wɔ́ nɛ́:yi rə̀dù ga yə̀ nɛ jɛ̀rɛ̀ rə yə̀ nɛ́ yé,yi myɛ k'ê t'â la nɛ́ yál à kwã yé. ¹¹Wɔ́ àmyɛ́, wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu múkɔn gə lyɛ̃ àmyɛ́, Zwennə kə́ ń tɛ̀nɛ́ yé.¹²Wɔ́ àmyɛ́ à bwə̀l vwǎrh mɔ́ nyí rí, a j'a pyìrh re,àmyɛ́ à ce bə nyɛ̀ɛ̀ rɛ, è də̀ yi dõ rə̀ ce bə nyɛ̀ɛ̀ rɛ á sõ yé.Rə̀myɛ́ ce á wɔ́ à zhə̀n-cìnə́,àmyɛ́ zɛ̃̀ à wɔ́ Yi, wɔ́ Cinu nyí rí. ¹³Zhə̀nà, kɔn zhí zà, wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɔ́ mɔ́:Lòlò wàr ń la kɔn vwǎrh à jɔ̃̀ w yé;kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â wɛ̀rhɛ́ mɔ́, mɔ̌ ń mà n byirh ri n ji tɛ̃́?¹⁴Nyǐ Cinu mú, mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ ába,Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó nyí rí:À tə̀ ámyɛ̌ yil a twĩ̀ Babyəlɔnɛ nɛ́,zhə̀nà, à ce bə̀ gakó só ǹdə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dùr mùnì ga bə lú mú ta,Kalədɛ lyì bí, bə̀ y'à wɔ bǔ-bwələ né nyɛ̀bɛ́ yó, bə̀ m'ê mà wu-nyɔ̃̀ búbwéése mó. ¹⁵À wɔ́ Cinu mú, á Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó,tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ Esərayɛl mɔ́, á Pyɔ̌ mɔ́.¹⁶Nyǐ Cinu mú nyí rí,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń ju sɔ́má nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl wə,n ji sə-byǐ nàná bɛ́ bə̀ y'à n'ê fùù cəcəl w mó, ¹⁷ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń cĩ́ eshə-vwə̃tur ǹdə́ eshərhe súlí shə̀dɛ́ɛ́sɛ kùkùlə̀ ǹdə́ búlə́ kàndar dwã yó,rə̀ gə́ j'a tu rə̀ k'ê yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ rə zɛ̃̀ yé,bə nyɛ́ɛ́ rɛ rə cì ǹdə pàntɛ́mɛ́ ta mɔ́:¹⁸Á bə̀k'á k'á lyǐrh ywẽ̀ nã́yə́ə́ né nə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò yé,á bə̀k'á j'á n'á bùl shãã shãã ga ywẽ̀ né bùlə̀ yé. ¹⁹Nyǐ àmyɛ́ la kɔn nándùl wɔ̀rhɔ́,rə̀ gaga mɔ́ dámǎ rə̀ n'ê púrhə́; á nə t'á la rə̀ pár lwar nà? Zhə̀n ga, à m'a ji sɔ́má gɔ-elũ èpòlò w cəcəl wə,a ji sə-byǐrh jə́ y wə:²⁰gɔ-wẽ̀ ré m'a cèrhé ne,gɔ-kǔlsé ǹdə́ pyɔ̌-cə́lné,b'à ce nɛ̃̌ ŋwɛ́nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w cəcəl wə,a ce bù-fwàlsɛ ŋwɛ́nɛ́ jə́ y wə,mùnì ga à dwí rí tɛ̀bɛ́ à cír mú nyɔ̀, ²¹dwí rí tɛ̀bɛ́ à tɛnɛ à cìn yilə,e jà rə̀ la nɛ còrhó pɔ mɔ́.Yi bə rə̀ dwí rí jim zhe yé, e jà rə̀ m'a cĩ́ bwəl rə̀ yó, rə ce rə pù²²È j'â də̀ ǹmyɛ́ ǹ byẽ̀ ne yé, Zhakɔɔbɛ,má ǹ búl lyɛ̀ɛ̀ à yil myɛ, Esərayɛl; ²³è j'â də̀ ǹmyɛ́ ǹ pɔ nɛ ǹ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ pyì-bwǎlsɛ́ yé,ǹ yə̀ ǹ vwə̃̀ né myɛ dɛnnɛ tó ń súlí à còrhó w yé.À j'â yə̀ ce ń jǐrh yóm mùnì ga a ŋwɛ̀nɛ́ a nə pansɛ yé,à j'â yə̀ mó lyɛ̀ɛ̀ myɛ mùnì ga a nə ãsã́ yé.²⁴Ǹ já ǹ yə̀ ǹ sə̀byǐ zə ń mə́ yè vwal-gɔ ò lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ń pɛ̃ yé.Ǹ já ǹ yə̀ nɛ ǹ vwə̃̀ né nwǐsí pɛ a jí kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ myɛ yé! Sə è wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ zə ǹ dwə́ə́ré ń ce a jǐrh yóm,ǹmyɛ́ ǹ zə ǹ lwɛlɛ rɛ́ ń mə́ lyɛ̀ɛ̀ nɛ;²⁵Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, à gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ ce,à ce ǹ yó-kùùlí tũ̀twə̃̀ə̃̀ né jé tɛ̃́, à cìcì mú yilə,à t'â cĩ́ ǹ dwə́ə́ré à wẽ́ à m'â lyǐrh rə̀ yò yé. ²⁶Byili ni kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê lyǐrh ǹ ywẽ̀ né yò mó a nyì wé, sə nə́ bùr ǹdə́ dwã,ǹmyɛ́ cìcì mú lyǐrh re ń mə́ byili bə̀ ǹ zhe bùrì:²⁷ǹ nàmbal nã́yə́ə́ mó yà ń dówə́,ǹ nyí-cínnə bé cẽ à nyí ni, ²⁸rə̀myɛ́ ce à co cìzhìl yó-cìnə́ bé bə̀ mə̌ dwã sə bə nyàm bɛ ǹdə́ Yi nyɔ̀mɔ̀ w mɔ́ nɛ,à gurhi Zhakɔɔbɛ dwí rí lyə́m lyə́m Cinu yilə,a ce Esərayɛl zwə̀ bé n'ê mɔ̀n mɔ.

Chapter 44

¹Sə cili èlǎsɛ̃́, à tùntùnnə Zhakɔɔbɛ,Esərayɛl à cír mú: ²Nyǐ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ mɔ́,ń mɛ́nɛ́ mɔ́ ǹ ná wẽ́, n já ń nə́ ń sɛ̃ mɔ́ mɔ́ nyí rí:Bə̀k'á dùr ywẽ yé, à tùntùnnə Zhakɔɔbɛ,lò mó-mɔ̀bɔ́-bə̀-kwẽ̌ bə cĩ́ dɛ̃̌ mɔ́, mɔ̀bɔ́ à cír mú,³b'à m'a ló nàná lò mó mɔ̀bɔ́ nə̀nyɛ̀lsɛ zhe mó yó,a ce nɛ̃̌ dùr cɛ y è kùl kókó mó yó;à m'a ce à Eshirhə y só ǹ dwí rí yó,a ce bwəl ré só ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ yó; ⁴bə̀ m'a byì ǹdə bə̀ gə y'à wɔ gɔ cəcəl w ta,ǹdə Sóləbá taa, bù-cǔr rí yó.⁵Mə̀dù mà n wɔ̀ bə̀: «Wɔ́ Cinu ń cǐ ni»,ń dõ mà n shɛ̀ Zhakɔɔbɛ yil ré,ń dõ myɛ mà n kɛ̃ ń jɛ̃̀ y yó: «Àmyɛ́ wɔ́ Cinu lò»,n zɛ̃̀ n zə Esərayɛl yil ré ń mə́ ń shènè ń cìnə̀.Yi n'ê gòm yə nánkɔ̀mdɛ́⁶Nyǐ Cinu, Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́,mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ ń dwí rí mú,lũ gakó Cinu mú, nyí rí:Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ nã́yə́ə́ mó, wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ nánkwaá mɔ́,kɔn gə lyɛ̃ àmyɛ́, Yi k'ê tɛ̀nɛ́ yé.⁷Mɔ̌ lò ń wɔ́ ǹdə àmyɛ́ ta? Sə n kwè ń nyí,n cĩ́ kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ sə n byili ni rə̀ gakó kùrə̀,n byili ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́, kɔn zhì à gə́ tɛnɛ dwí nã́yéé ré a cĩ́ yi ní ga,sə bə súlí bə swal ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́!⁸Á bə̀k'á kəkə yé, ywẽ bə̀k'a zə ába yé!À nə yə̀ ce ń nyɛ̀ɛ̀ rɛ, a súlí a swal rɛ mɔ́ shãã ga nà?Á nə də̀ rə̀ zhə̀n-cìnə́ à yil nà?Kɔn gə lyɛ̃ àmyɛ́ Yi dõ nə ŋwɛ́nɛ́ nà?Gaga, Pàtá dõ tɛ̀nɛ́,à gwẽ̌ yə̀ è yò nyɛ̀ɛ̀ yé!⁹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ yə mó gakó j'â wɔ́ wẽ̀ nánfwə́ə́re,èsã̌yùúlí tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pyà mɔ́ j'â bə nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ námpɔ́lɛ́ myɛ zhe yé,bə̀ zhə̀n-cìnə́ bé yírhə́ bə kaka nɛ yé,sə bə̀ gə́ súlí bə̀ yə̀l kaka nyí ni mú n'ê ce be cìzhìlə̀! ¹⁰Mɔ̌ lò ń nə gwẽ̌ wɛ̀rhɛ́ yi, ń yə̌l lù n mə n fwə̌rh yi,rə̀ j'à bə nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ zhe ń yilə?¹¹Nyǐ cìzhìl j'a zɛ̃̀ rə̀ zhe lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê cèrhé re mó,lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ rɛ mɔ́ wɔ́ numbyínsi!Bə̀ gakó bə̀ dwã yó, bə̀ du bə zhì:bə̀ m'a kəkə, sə cìzhìl m'a zə bə̀ púlə́púlə́.¹²Yǎ-bal mɔ́ nə́ ń dwèlè lù ku,n ce w myìn-cala wẽ́, n zə kɔkwaá n mà w o yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nə́ ń yǎl mɔ́,wɔ́ ǹdə́ ń jɛ̃̀ y jàn rɛ́ gakó ń mə́ ń wɛ̀rhɛ́ wa.Sə ń nə ya n yẽ̌ nɔrh zə mɔ? Ń kə́ ń tá ń la jàn zal yé!Ń nə tá ń nywɛ̀ nɛ̃̌? Nyǐ mu ń jàn rɛ́ n'ê bɔ̀!¹³Də̀-sə̀lnə mó nə́ ń zə nyíní ń mə́ ń mɛrhɛ dɔ̌ wá,n byèè tum rí gə́ la tũ̌ rə tó né mó nà y ǹdə́ tə̀-dɛ̀ɛ́,n zɛ̃̀ n zə shízó n mə n gõ̀ dɔ̌ wá,n zə ku dõ n shə́shə́ èsã̌yùlú wə́,n ce o nyɛrhɛ numbyíní èsã̌yùlú,o nyɛrhɛ numbyíní èsã̌yùlú kɔ̀bɔ́ ò càn mɔ́,ò la yə̀ còrhó-jì wẽ́,¹⁴mùnì ga bə kà sɛ́ɛ́dərɛbá, ò yil yilə. Bə̀ n'ê cír shɛ́ɛ́nɛ ráá tərəbɛ̃́tɛtɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ nánfwààlɛ tú w cèmé né wẽ́, bə̀ cìn yilə,bə̀ n'ê zhele pɛ̃́b, sə wɔ́ dwà y è y'a ce e byì.¹⁵È wɔ́ myǐn jóó kɔn numbyíní y yilə:è n'ê zə y è m'ê jéé myǐn e m'e byìrh è yala,è n'ê zə y è jéé myǐn e m'e tɛnɛ è búrú.È n'ê súlí è zə y è m'ê wɛ̀rhɛ́ yi e zɛ̃̀ e wùlì tɛ̃́ rə̀ yé né,è n'ê zə y è wɛ̀rhɛ́ yi èsã̌yùlú e zɛ̃̀ e wùlì tɛ̃́ ò yé né, ¹⁶È n'ê zə dǎr rɛ́ kə̀kàlà y è jéé myǐn,e zɛ̃̀ e pyɛ̀lɛ́ nàmá bɛ́ byɛ̀bɛ́ è la dɔ́m mɔ́ rə̀ yó:e wò è nàmá bɛ́ e dɔ̃̀ e sú;e súlí e byìrh è cìn e zɛ̃̀ e wɔ̀:«Kɔn càn, à n'â byìrh à yala nɛ́, à j'â nə myìn-zhù nánshɔ̃̀ wá!»¹⁷E zə rə̀ kùr ré rə̀ dàl mɔ́ e sə̀ yi, e sə̀ è yi rí èsã̌yùlú wə́,e wùlì tɛ̃́, e tu è nə̀dwə́nə́ yó ò yé né,e lwə̀l wə, e wɔ̀:«Vwǎrh nɛ, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à yi!»¹⁸Sə numbyínsí bə rə̀ kùr nyɛ̌ yé, sə̀ yə̀l ywẽ̀ né cír dwã w yé,bə̀ sə̀ yírhə́ sú ǹdə́ wẽ̀, rə̀myɛ́ ce nə̀ k'ê bə nɛ́ nɛ yé,sə̀ wun ní myɛ wɔ́ èta, rə̀myɛ́ ce nə̀ k'ê wàr kɔn kùr nə̀ b'a nyɛ̀ɛ̀ yé!¹⁹Lò mə̀dù ga kə́ ń tá ń zwì ń wu w wẽ́ n pyàń la sú rə̀ kùr ráá sə n cír ywẽ̀ né dwã wa, sə ń la wál:«À jéé rə̀ kə̀kàlà yá,a súlí a tɛnɛ búrú myìn-cala nɛ́ yó,a wò nàmá à n'â dɔ̀mà,tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́,à nə m'a zə rɛ a sə̀ yi nánku,à nə m'a wùlì tɛ̃́ də̀-búní yé né!»²⁰Numbyíní y n'ê zhí tɔ̀mɔ̀ nɛ,è wu w jó mó dwĩ̀ yə:è j'â t'â la lò nɔ n zwẽ y yé!E j'à t'â la tə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ yil e wɔ̀:«È nə də̀ cìn-jə́jɔ̀rɔ́ kɔn rə̀ wɔ à jɔ̃̀ wa?»²¹Zhakɔɔbɛ lyǐrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́,Esərayɛl: ǹ wɔ́ à tùntùnnə,à tɛnɛ mɔ́ ǹ la yə̀ tùntùnnə àmyɛ́ yilə;ǹmyɛ́ Esərayɛl, ǹ tá ǹ la nɛ fǔr yé: ²²à m'a ce ǹ yó-kùùlí tũ̀twə̃̀ə̃̀ né jé tɛ̃́ ǹdə ébə-yóló ta,a ce ǹ dwə́ə́ré jé tɛ̃́ ǹdə ébɔ̃ ta;Kwɛ̃̀ ń b'à sõ, b'à zwẽ mó.²³Dɛ̃̌-yi, mǎ wu-nyɔ̃̀ búbwéése, bə̀ Cinu nə́ ń twĩ̀,cɛ y kùr nánlyilùmú wə́, ce ǹ cəl ré dom,pyàr rɛ́, mǎ-na wu-nyɔ̃̀ búbwéése,tó-nə dwã ǹdə́ tú w ǹd'ô cèmé né gakó,bə̀ Cinu zwẽ Zhakɔɔbɛ,n zɛ̃̀ n byili ń zùwə́ y Esərayɛl nɛ́!Yi n'ê byilli Səruusi párá. Dwə́ né gakó mə̌ sə nə cèrhé Cinu²⁴Nyǐ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ mó mó,ń mɛ́nɛ́ mɔ́ ǹ ná pǔ w mú nyí rí:Wɔ́ àmyɛ́ Cinu à n'â wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó;à lɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌-yi rí dɛ̃̌ à dúdú,à lɛ̀lɛ̀ cɛ y tɛ̃́, mɔ̌ lò ń nə sɛ̃ nɛ? ²⁵À n'â ce ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swal mɔ́ myaarhɛ́ jǐrh kɔn nánfò,à n'â ce jə̀-pársɛ́ cìnə́ bé zɛ̃̀ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdə wɔ́ nyə̀nyààrɛ rə̀ zhe be ta,à n'â ce surhə cìnə́ bé kwɛ̃̀ bə̀ kwã nɛ́,a ce bə̀ lwar mɔ́ jǐrh nyə̀nyààrɛ.²⁶À n'â pyìrh à tùntùnnə mó zɔ̀mɛ̀ rɛ́,à n'â ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à tùntúmə́ bé tɛ́rɛ́ bə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ zə kùrə̀:à n'â wə̀l Zhərəzalɛm cɔ w shò kwã nɛ́: «Lyì jǒm ò wẽ́»,a wɔ̀ Zhəda cɛmɛ nɛ́ shò kwã nɛ́: «Bə̀ kwɛrhɛ bə lù ni»,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ cɔ̀ mɔ́ à m'a k'a kwɛrhɛ rɛ. ²⁷À n'â wə̀l nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nánlyilyùmú w ni:«kúl,à m'a ce ǹ bwǐsí wĩ!»²⁸À n'â wə̀l Səruusi shò kwã nɛ́; «Wɔ́ à nə̀nɔ̀n mɔ́»;ń mà n ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à só mó zə kùrə̀,ǹdə́ ń nə́ ń wə̀l Zhərəzalɛm shò kwã nɛ́: «Bə̀ kwɛrhɛ bə lù yə»,ǹdə́ còrhó-jì y shò kwã nɛ́: «Bə̀ k'a kwɛrhɛ bə cĩ́ ǹ kùr ré tɛ̃́!»

Chapter 45

¹Nyǐ Cinu nyí rí ń pɔ mɔ̀bɔ́ ń cír mú ni mú:Səruusi mú mɔ̀bɔ́ à zhe ń jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ nɛ,mùnì ga a ce tənèsé lwəl sə̀ cìn tɛ̃́ ń yé né,a ce n lwə̌r pyǎ cã̌-tàndɛ,a m'a pul bwə̀ə̀lé jɛ̀sɛ́ ń yé né,mùnì ga bwə̀ə̀lé bə̀k'a pyi yé:²Àmyɛ́ cìcì mú m'a yə̀ ǹ yé né à n'â zhə̀lə̀,à m'a ce cɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ zhe də̀dwə́ə́le mó mɛrhɛ dwã,à m'a bɔbwɛlɛ kàmmɔ bwə̀ə̀lé jɛ̀sɛ́,à m'a kə́ lù sàfɔ̌r rɛ́. ³À m'a pɔ̃́ nə̀cɛ̀ndɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ cĩ́ cə-byín rí wẽ́ mó,ǹdə́ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ shèè shòò jààsɛ wẽ́ mó:rə̀myɛ́ yi ní ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu mú,mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zə ǹ yil ré ń mə́ ń byẽ̀ mó mó, Esərayɛl Yi rí.⁴Wɔ́ à tùntùnnə Zhakɔɔbɛ yilə,Esərayɛl, mɔ̀bɔ́ à cír mú yilə,à zə ǹ yil ré a m'a byẽ̀ mó;à co mó yil wə, e jà ǹ yà ǹ yə̀l à pár yé. ⁵Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu mú, ń dõ tɛ̀nɛ́ yé,è gə də̀ àmyɛ́ dúdú, yi dõ tɛ̀nɛ́ yé!À lyẽ cã̌-tɔ̀nɔ̀ w ǹ cã̌ nɛ́ e jà ǹ yà ǹ yə̀l à pár yé, ⁶mùnì ga bə lwar, yi-púrhí sõǹdə́ yi-zùr sõ ga, bə̀ kɔn gə lyɛ̃ àmyɛ́: wɔ́ kɔn nánfò!Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu mú, ń dõ tɛ̀nɛ́ yé;⁷à n'â ce pwẽ̀ ré yàl nɛ́, a ce cə-byín myɛ yə̀ nɛ́,à n'â ce wu-nyɔ̃̀ yàl nɛ́, a ce wu-zhùlù myɛ yə̀ nɛ́:wɔ́ àmyɛ́ Cinu, à n'â wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó. ⁸Dɛ̃̌-yi, zhǐ dɛ̃̌-yi rí w ń nyɔ̀ ǹdə myɔ̀nɔ̀ ta,sə éban rɛ́ nyɔ̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rə dùr tɛ̃́,sə cɛ y pul, sə vwǎrh mɔ́ púrh ǹdə pùnə́ ta,sə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí myɛ tó mo rə púrh!Wɔ́ àmyɛ́ Cinu, à wɛ̀rhɛ́ numbyíní y èmyɛ́ mɔ́.⁹Lwɛlɛ zhe lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ dɔ kwǎl-byǐ, dɔ kwǎl-byǎ bɛ́ cəcəl wə,ń mà n zɛ̃̀ ń la lò mó mɔ̀bɔ́ ń mɔ mɔ mɔ́ búlə́ ju!Dɔ nə m'a bwə̀rh lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń ce ò nyɛrhɛ kɔn mɔ́ nɛ:«Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́?»,sə ku w kɔ̀bɔ́ ǹ mɔ mɔ́ myɛ nə m'a wɔ̀ mɔ́:«Ń bə jɛ̀rh zhe yé!»?¹⁰Lwɛlɛ zhe lò mó mɔ̀bɔ́ ń bwə̀rh lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ da n wɔ̀:«Bə̀kɔ́n ǹ lùlə̀?»,n zɛ̃̀ n bwə̀rh kɛ̃ n wɔ̀:«Bə̀kɔ́n ǹ lùlə̀?»¹¹Nyǐ Cinu, mɔ̀bɔ́ ń ce Esərayɛl ŋwɛ́nɛ́, ń súlí ń wɔ́ Esərayɛl Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó nyí rí:Zə-nə à byã nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ sə rə wɛ̀rhɛ́ à byǎ bɛ́ shò kwã nɛ́ mɔ́ yilə!Á nə m'ǎ pə nɛ nyə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à jɛ̀sɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ shò kwã nɛ́?¹²Wɔ́ àmyɛ́ à wɛ̀rhɛ́ cɛ yá,a zɛ̃̀ a wɛ̀rhɛ́ numbyínə́ bé a cĩ́ è yó;Wɔ́ à jɛ̀sɛ́ sə̀ lɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌-yi rí dɛ̃̌,a zɛ̃̀ à n'â pɛ nyə́ cã̌mə́sɔ̌sɛ́ gakó ne.¹³Wɔ́ àmyɛ́ à ce bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ du tɛ̃́, ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́,sə à m'a ce ń sɔ́msɛ́ gakó mɛrhɛ dwã.Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n kə́ n lù à cə-fɔ̀lɔ̀ wá,ń mà n ce à lyì bí bə̀ y'à pwà bə m'e vò yómə́-jè mó kwɛ̃̀ bə bà,e jà bə̀ t'â la kaka kwã̀ɔ̃́, bə̀ t'â la kɔn pɔ myɛ yé,wɔ́ lũ gakó Cinu mú nyí rí.¹⁴Nyǐ Cinu nyí rí:Ezhibti tum rí nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ y ǹdə́ Ecopyi dɔ̌l mɔ́,ǹdə́ Səba lyì bí, bə̀ wɔ́ lyì-èdwààlɛ mɔ́,m'a bə̀ ǹ sõ, sə rə̀myɛ́ gakó m'a yə̀ ǹmyɛ́ nyǎn,bə̀ m'a lyẽ be ǹdə́ nyáná, bə tó ǹ kùrə̀.Bə̀ m'a wùlì tɛ̃́ ǹmyɛ́ yé né, bə lwə̀l mó bə wɔ̀:«Wɔ́ ǹmyɛ́ dúdú sõ Yi ŋwɛ́nɛ́,rə̀ dõ tɛ̀nɛ́ yé;yə né: wɔ́ kɔn nánfò! ¹⁵Zhə̀n ga, ǹ wɔ́ Yi tɛ̀bɛ́ rə̀ shèè rə̀ cìnə̀,Esərayɛl Yi rí, tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê vwǎrh mɔ́!¹⁶Nyǐ bə̀ gakó cìzhìl zhe, tùùrhì myɛ bàn gu,zhə̀n ga, bə̀ n'ê zhə̀l bə̀ la ǹdə́ bə̀ n'ê tùrh bi,bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ yə èsã̌yùúlí mú; ¹⁷Cinu ce Esərayɛl nə è cìnə̀;sə cìn-nɛrɛ́ y èmyɛ́ mɔ́ j'â wɔ́ twéé twéé yilə;cìzhìl j'â t'â la ába zal yé, tùùrhi myɛ j'â t'â la ába tǔrh yé,sə rə̀myɛ́ mɔ́ j'â wɔ́ twéé twéé yilə, gaga yilə.»¹⁸E jà nyǐ Cinu múmɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌-yi rí nyí rí,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Yi rítɛ̀bɛ́ rə̀ tɛnɛ cɛ y rə zɛ̃̀ rə wɛ̀rhɛ́ y mɔ́,rə ce è zhǐ kẽkẽ,rə̀ yə̀ y wɛ̀rhɛ́ rə cĩ́ tɛ̃́ nánfò yé,rə̀ wɛ̀rhɛ́ y mùnì ga bə yə̀ è yó.Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu mú, ń dõ tɛ̀nɛ́ yé.¹⁹À yə̀ cɛ y gɔ́gwã́ námbyĩ́ wẽ́shèè a m'a zɔ̀m yé,à yə̀ Zhakɔɔbɛ dwí rí ni wə̀l:«Pyǎ-na nɛ cə-fò w yé!»Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu:à n'â zɔ̀m tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá mɔ́,à n'â bwə̀l tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ à byili!²⁰Mú-nə dwã nɛ á bà,tó-nə dwã á bà,ámyɛ̌ tənèsé lyì bí á lú mú:byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê kwè bə̀ dɔ̌ yə né bə̀ ce dɛ̃̌ bə̀ zhĩ mú,e jà bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ ce yi tɛ̀bɛ́rə̀ t'â vwǎrh mɔ́ nɛj'â yə̀l kaka yé.²¹Bwə̌l-nə á ywẽ̀ né á byili! Yál-na yé né!Á gaga mɔ́ nə-na dwã á zhərh!Mɔ̌ lò ń ce bə nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́ mɔ́ shãã ga,e jà n dámǎ n swal rɛ shãã ga mɔ́?È nə d'àmyɛ́ Cinu nà,è gə d'àmyɛ́, yi dõ tɛ̀nɛ́ yé;yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá cə́bal, rə̀ j'à n'ê vwǎrh mɔ́,rə̀ tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé, è gə d'àmyɛ́ dúdú!²²Pyìrhí-nə á zǎ àmyɛ́, sə nyǐ á m'ǎ nə á cìnə̀,ámyɛ̌ lũ w cə-yala nɛ́ gakó mó,bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Yi, rə̀ dõ tɛ̀nɛ́ yé. ²³À zə à cìcì mú a m'a dwĩ̀ nyí,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ n'ê shí à nyú wə,zɔ̀mɛ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ t'â càrh rə̀ kwã nɛ́ mɔ́:« Nə̀dṍ gakó m'a wùlì tɛ̃́ àmyɛ́ yé né,sə mə̀jòlò gakó m'a dwĩ̀ nyí:²⁴Ò m'a wɔ̀ àmyɛ́ shò kwã nɛ́: è wɔ́ Cinu dúdú sõ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ŋwɛ́nɛ́!»Lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ mɔ mɔ́,m'a bə̀ ń sõ, sə cìzhìl m'a zə bɛ. ²⁵Cinu nə̀jɛ̀lɛ̀ yilə, Esərayɛl dwí rí gakó,m'a jí bùrì, sə rə̀ m'a zhẽ̌ rə̀ cìn dɛ̃̌.

Chapter 46

¹Bɛl tu ń nə̀dwə́nə́ yó, nyǐ Nəbo ń nə́ ń lwəl tɛ̃́:bə̀ n'ê cĩ́ nə̀ sə̀sã̌yùúlí vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê zhĩ zhə̃ə̃ né mó yó.Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á y'ǎ n'á kwè á ce dɛ̃̌ á zhĩ mú,nyǐ ri bə̀ n'ê zhĩ,rə̀ jǐrh zhĩĩ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ yilə, ²nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê lwəl tɛ̃́ e jà nə̀ n'ê twi nə̀ nə̀dwə́nə́ yó mó;nə̀ wàr nə̀ zhĩĩ rí nə̀ la vwǎrh yé,nə̀myɛ́ cìcì mú la yómə́-jè.³Cili-nə ne, Zhakɔɔbɛ kɛ̀lɛ́ y lyì,Esərayɛl lyì bí Kùr ré rə̀ dàl mɔ́ gakó,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â n'ê nyǐ á yò, á ná pǔ w yi ní ga mɔ́,bə zhẽ̌ ába bə ce dɛ̃̌ bə zhĩ ǹd'á gwẽ̌ wɔ á ná wẽ́. ⁴À m'a j'a gwẽ̌ yə̀ ǹdə à gə́ wɔ́ nɛ́, kɔn m'e yí á caarɛ́,àmyɛ́ à m'a ce nyí á kwã nɛ́, kɔn b'e yí á ywésé pwèlèwɔ́ àmyɛ́ à co à twə́r né, àmyɛ́ à gwẽ̌ m'a zhĩ ába,wɔ́ àmyɛ́ à m'a ce nyí á kwã nɛ́, à m'a súlí a vwǎrh ába.⁵Á n'á zə nɛ á mwì dwã nɛ ǹdə́ mɔ̌, mɔ̌ nɛ á m'ǎ zə nɛ á nyɛrhɛ?Mɔ̌ nɛ á m'ǎ zə nɛ á m'á jə̀ə̀le, mùnì ga nə́ nyɛrhɛ dwã? ⁶Lyì jàlà n'ê pyìrhí sánə́má mɔ́ bə̀ lɔ̀brɛ́ wẽ́ mó tɛ̃́,bə jə̀ə̀lè bə̀ sə̀byǐ mú dùmì rí ǹdə́ dùmì mɔrhɔ ku wə́,bə kwè yǎ-bal bə ŋwɛ́ɛ́ mɔ mùnì ga n zùrhì yi,bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê wùlì tɛ̃́, bə súlí bə̀ n'ê twi bə̀ nə̀dwə́nə́ yó rə̀ yé né!⁷Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ n'ê kwè re bə̀ zhĩ bə̀ pyə́pyəla wa,bə̀ n'ê cĩ́ ri jàà wẽ́ rə shǐrh, e jà è y'à mə̌ s'e yə̀ rə̀myɛ́ rə̀ n'ê zhĩ bi.Rə̀ j'â n'ê zhì jàà èdù: rə̀ t'â twẽ̌ rə̀ jàà y w yé.Lò gə byẽ̀ n ce re myɛ, rə̀ t'â lyár yé,rə̀ t'â zwẽ mo ń zúzúnú w wẽ́ yé.⁸Lyǐrh-nə kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, mùnì ga á súlí á bɛlɛ rɛ́,yó-kùùli cìnə́, lyǐrh-nə rə̀ yò á wun ní wẽ́, ⁹lyǐrh-nə ywẽ̀ nã́yə́ə́ né yò, shãã ga nyàná nɛ́:zhə̀n ga, àmyɛ́ à wɔ́ Yi, rə̀ dõ tɛ̀nɛ́ yé,à wɔ́ Yi, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ la m'e mɛrhɛ nɛ mɔ́ wɔ́ kɔn nánfò.¹⁰Kùr-ju yi ní, à y'à dámǎ a swal kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ la pú mú,shãã ga yi ní, à y'à dámǎ a swal kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ gwẽ̌ yə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́.À n'â wə̀lə̀: «Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à tɛ́rɛ́ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ m'a zhì,à m'a wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â yǎl mɔ́ gakó.» ¹¹À n'â byẽ̀ kṹ-zɔlɔ́ o shí yi-púrhí sõ o bà;a byẽ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ à cír ń la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à tɛ́rɛ́ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ n shí tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ́ w n bà,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à zɔ̀m rə̀ yò mó, à la ce rə pyìrh náàcɛ̀nɛ́ mɔ́,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à tɛnɛ e j'à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́.¹²Cili-nə ne, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wun j'â də̀ sṍ kɔn gaga mɔ́,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á j'á nyɛ ǹdə́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí mú: ¹³à ce à cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí wɔ bwə́bwə́ləə, è k'ê bə nyɛ yé,sə à vwǎrh mɔ́ k'ê t'â la dɔnɔ yé;à m'a pə vwǎrh mɔ́ Səyɔ̃ nɛ́,a pə à zùwə́ y Esərayɛl nɛ.

Chapter 47

¹Só tɛ̃́ tɛ̃́tɛ̃́, tu ń jòm tɛ̃́ shó w wə,ǹmyɛ́ kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár mɔ́, Babyəlɔnɛ bə̀kɔ́ mɔ́,tu ǹ kùr zə cɛ nɛ, ǹ gə́ kə́ ǹ bə pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ zhe mó yilə,Kalədɛ lyì bə̀kɔ́,bə̀ ǹ já ǹ kə́ ǹ tá ǹ la nɔ bə k'e byẽ̀ mó bə̀«Bóm ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń já ń só lũ w wu-nyɔ̃̀ w mɔ́» gaga yé. ²Kwě nə̀mú wə́,nɔ́m mún mú,pǎr ǹ yó kàmə̀jɛ̃̀ yá;kwɛ̃̌ ǹ kàmə̀zwǐ yə́,yẽ̌ ǹ cə̃́ né ne pwẽ̀ ne,byɛrhɛ bù-fwàlsɛ́:³bə̀ m'a nə ǹ cə̀-lwè yə́,bə nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ce bə mɔ̀n mɔ́ mɔ́.Jim rí yilə, à m'a j'a cĩ́ ri,sə à t'â la lòlò sɛ̃ɛ̃́ y tum zal yé: ⁴Lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ nə́ba mɔ́ yil ré wɔ́ lũ gakó Cinu,Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó. ⁵Tu ń jòm tɛ̃́ sə ǹ bə̀ ǹ nyí púr yé, zú cə-byín rí wẽ́,Kalədɛ lyì bí bə̀kɔ́,bə̀ ǹ já ǹ kə́ ǹ tá ǹ la nɔ bə k'e byẽ̀ mó bə̀«Pyə̀-tənèsé Cǐnnə» gaga yé.⁶À lyim y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì à dwí rí:à y'à co à cəl-tənà y cìzhìlə̀,à y'à co be ǹ jɔ̃̀ wa;sə ǹ já ǹ yə̀ bə̀ nɔ̀nɔ̀ dùr námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì yé,ǹ ce ǹ zhĩĩ rí yə̀vwə̀lí ezhɛ̌nsɛ́ yó wə, kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. ⁷Ǹ yà ǹ nə́ ǹ wə̀lə̀:«À m'à j'â wɔ́ cǐnnə twéé twéé, gaga yilə».Ǹ yə̀ ywẽ̀ né kùr tɛ́rɛ́ ǹ wẽ́ yé,ǹ yə̀ nə̀ gə́ la nɛ́ yál mɔ́ myɛ yò w bùl yé.⁸Sə èlǎsɛ̃́, cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ só lũ w wu-nyɔ̃̀ w mɔ́,ǹ jě ǹ wu t'â zɛ̃̀ mɔ́,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ nə́ ń wə̀l ǹ wẽ́: «Àmyɛ́ dúdú à wɔ́ yò wə́,sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ wɔ́ kɔn nánfò.Gaga, à j'â t'â la ejə̃̀-kɛ̃ mãɔ̃ yé,à bə̀sɔ́ná bɛ́ t'â la tɛ̃́ jó bə yẽ̌ ne yé.» ⁹Ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀lyè y gam'a j'a jàr jàr nə yí mú, dɛ̃ rə̀dù:ǹ bə̀sɔ́ná bɛ́ tɛ̃́ jó mó ǹdə́ ejə̀ndé ga,è m'a yə̀ màbyóó!rə̀ m'a yí mú,jə̀-myaarhɛ tumə né bə̀ byili byili mú nánzhəzhɔ̌ wǹdə́ ǹ ŋwɔ̀nɔ́ námməlwɛ̀lɛ́ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹ nə́ ǹ twĩ̀ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ yírh w ga.¹⁰Ǹ wu y'à jě, ǹ gə́ yà ǹ zhe ǹ tũ̀twə̃̀ə̃̀ námməlwǎlsɛ́ ŋwɔ̀nɔ́ w zhə̀n yilə, ǹ yà ǹ nə́ ǹ wə̀lə̀:«Lòlò bə nɛ nɛ yé.»Wɔ́ ǹ «lárma» mɔ́ ǹdə́ ǹ «lwar» mɔ́, wɔ́ rə̀myɛ́rə̀ dwĩ̀ mú.Ń zɛ̃̀ ǹ yà ǹ nə́ ǹ wə̀l ǹ wẽ́:«À dúdú à wɔ́ yò wə́,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ wɔ́ kɔn nánfò!» ¹¹Nyǐ lwɛlɛ bàn mɔ́ pú:ǹ wàr rɛ ǹ la pɔ́ ń ce kwã yé,nyǐ màbyóó j'â bàn mɔ́ zal:ǹ wàr ò yé ne ǹ la nɛ́ cə̌r yé;cɔ̌ mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ yə̀l mə̀ lwɛlɛ rɛ́ gə́ la nɛ́ yál mɔ́m'a jàr jàr mə yí mú.¹²Gwẽ̌ tɛnɛ ń zhì ǹ ŋwɔ̀nɔ́ námməlwɛ̀lɛ́ y tũ̀twə̃̀ə̃̀ né tũ̌ mú cə́cəl wə,ǹdə́ ǹ jə̀-myaarhɛ tumə né nánzhəzhɔ̌ w yó,rə̀myɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ ǹ cìn rə̀ yil ǹ bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga mɔ́:dɛ̀ga rə̀ m'a zə nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ ǹ yilə,dɛ̀ga rə̀ m'a ce ń zɛ̃̀ rə̀ wu ni! ¹³Cúcú nánzhəzhɔ̌ dɛ̃́dɛ̃́ j'â n'ê lyɛ̀ɛ̀ mɔ́:bə̀ du bə zhì,sə bə vwǎrh mɔ́,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê bɔ̀n dɛ̃̌-yi rí kə̀kàlsɛ̀ kə̀kàlsɛ̀ mɔ́,bə̀ n'ê myə̀lɛ́ càmə́sɔ̌sɛ́ bə̀ pyà kɔn sə̀ wẽ́ mó,bə j'à n'ê byili càn-dùlí gakó,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́!¹⁴Nyǐ bə̀ m'a yə̀ ǹdə gɔ ta,myǐn m'a jí bi,bə̀ wàr bə̀ m'a lúmyìn-zhù nánshɔ̃̀ w yé né yé:è k'ê t'â la e yə̀ myìn-cala ywə̌l yil yé,ráá kúl myǐn bə̀ la mə̀ yé né jǒm yé! ¹⁵Wɔ́ èta bə̀ wɔ́ nɛ́ ǹ yilə, lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ lyɛ̀ɛ̀ ǹ cìn bə̀ yil mú,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â n'ê myìnì mú ǹ bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga mɔ́:bə̀ j'â n'ê zhə̀l dɛ̃̌, lò gakó la ń gə́ la má,bə̀ mə̀dù ga já ń də̀ zwennə ǹmyɛ́ yil yé!

Chapter 48

¹Zhakɔɔbɛ kɛ̀lɛ́ lyì, cili-nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á shɛ̀ Esərayɛl yil ré mó,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á shí Zhəda nàná bɛ́ w mɔ́,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á zə Cinu yil ré á m'á dwĩ̀ nyí mú,á n'á byẽ̀ Esərayɛl Yi rí á k'á bwérhé,e j'à də̀ ǹdə́ wu-põ̀ ráá cángá mɔ́: ²bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ cìn bə̀ «Yi Cɔ w lyì bí»,bə̀ n'ê wə̀l bə̀ Esərayɛl Yi rí,rə̀ yíl ré wɔ́ «lũ gakó Cinu mú», nyí wɔ bə̀ kwã.³À dámǎ a swal ywẽ̀ nã́yə́ə́ né shãã ga,nə̀ shí à nyú wə, à ce bə nyɛ̀ɛ̀ nɛ:à j'a jàr jàr a twĩ̀, sə nə̀ yàl nɛ́. ⁴À gə́ yě bə̀ ǹ wɔ́ wu-kùlù cə́bal mɔ́,ǹ byã y wɔ́ cɔ̀bɔ́ nyɔnɔ,ǹ cíl ré wɔ́ kàmmɔ mɔ́ ce, ⁵à dámǎ a swal mɔ́ ywẽ̀ né shãã shãã ga;à ce ń nyɛ̀ɛ̀ nɛ, éfòró nə yí,mùnì ga ǹ bə̀k'á wɔ̀: «Wɔ́ à yi rí èsã̌yùlú w ò n'ô twĩ̀ tɛ̀bɛ́ yé,wɔ́ à dɔ yi rí ráá à kàmmɔ yi rí rə̀ pɔ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ yé.»⁶Á nyɛ̀ɛ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ dámǎ bə swal mɔ́: nyǐ-nə re rə̀ pyìrh.Ámyɛ zɛ̃̀ á t'á la rɛ́ bwə̌l á byili nà?Èlǎsɛ̃́ à m'a ce ń nyɛ̀ɛ̀ ywẽ̀ nándùn,nə̀ y'à cə̀r nə cĩ́ mú, nyɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ yə̀l nə̀ pár mɔ́. ⁷Wɔ́ èlǎsɛ̃́ à ce nə̀ ŋwɛ́nɛ́ nɛ́, sə è də̀ shãã shãã ga yé,è wɔ́ zà dɛ̃ rɛ́ kùr-jirə́ yə́, sə ǹ yà ǹ já ǹ gwẽ̌ yə̀ nɛ nyɛ̀ɛ̀ gaga yé,mùnì ga ǹ bə̀k'á wɔ̀: «À nɔ nɛ! à y'à yě nə̀ pár» yé.⁸Zhə̀nà!, ǹ yə̀ nyɛ̀ɛ̀ yé;zhə̀nà! ǹ yə̀ nə̀ pár lwar yé;zhə̀nà! ǹ zhɛ̃̌ rɛ́ y'à yə̀ dámǎ rə jɛ̀nɛ̀ rə pul shãã ga yé,b'à yě bə̀ ǹ myìnì, ń k'á bwérhé myìnì,bə̀ j'â n'ê byẽ̀ mó bə̀ «Mɔ̀bɔ́ ń cẽ nyí ni ń ná wẽ́ ga»!⁹Wɔ́ à yil ré nyɔ̀mɔ̀ w yilə, à n'â ce à lyim rí mɛrhɛ,còrhó w kɔ̀bɔ́ bə̀ mə̌ dwã sə bə m'e cèrhé ne mó ò ce à n'â zal à cìn ǹdə́ mɔ́,mùnì ga à bə̀k'a ce ń jé tɛ̃́ yé. ¹⁰Nyǐ à vùr ǹ jìmdí, sə è də̀ sə̀byǐ mú mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê yə̌l myǐn w mú wẽ́ yé,è wɔ́ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ dɛnnɛ à tó né a m'a súlí ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́. ¹¹Wɔ́ à yil ré nyɔ̀mɔ̀ yilə, àmyɛ́ cìcì yil ré nyɔ̀mɔ̀ yilə, à wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́,è nə wɔ́ byè yil bə̀ m'a zhìlì à yil ré?À j'â t'â la à còrhó w lò dõ ne pɔ yé.¹²Cili ni, Zhakɔɔbɛ,Esərayɛl, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à n'â byẽ̀ mó,wɔ́ èta à j'â wɔ́ nɛ́: wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ nã́yə́ə́ mó,wɔ́ àmyɛ́ myɛ à wɔ́ nánkwaá mɔ́. ¹³Zhə̀n ga, wɔ́ àmyɛ́ jɛ̃̀ è cĩ́ cɛ y kùr ré tɛ̃́,à jə̀-jĩ́ y è lɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌-yi rí dɛ̃̌;à gə byẽ̀ re,làlà ǹdə́ rə̀ túwə́.¹⁴Á gakó bà-na dwã yó á cili!Wɔ́ mɔ̌ ń yàl ń dwã bɛ́ cəcəl w ń swal ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́:lò mó mɔ̀bɔ́ Cinu só mó mà n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń bùlə̀Babyəlɔnɛ ǹd'ô dwí rí, Kalədɛ lyì bí shò kwã nɛ́ mɔ́. ¹⁵Wɔ́ àmyɛ́, wɔ́ àmyɛ́ à wə̀lə̀; zhə̀n ga à byẽ̀ mo,à ce n bà, sə ń tum rí m'a yí rə̀ yó-gurə́ yə́!¹⁶Twẽ̌-nə á yí à yala nɛ, á cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́:kùr-ju yi ní ga, à j'â gwẽ̌ yə̀ shèè a m'a zɔ̀m yé;kɔn zhì rə̀myɛ́ mɔ́ gə́ wɛ̀rhɛ́ yi ní ga mɔ́, à j'â ŋwɛ́nɛ́:Sə èlǎsɛ̃́ mɔ́, wɔ́ Cinu Yi ń twĩ̀ ni, ǹdə́ ń Eshirhə yə́.¹⁷Nyǐ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ mó mó,Esərayɛl Yi rí, rə̀ bə dõ zhe mó nyí rí:Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu, ǹ Yi rí,à n'â cèrhè mó mùnì ga ń nə nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ rə̀ wẽ́,àmyɛ́ à ce ǹ nə́ ǹ zhə̀l sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ǹ kwè mó yó. ¹⁸Nyì wé! ǹ gə yà ǹ kwè à nyə́ né ǹdə kɔn ta,ǹ yə̀-zùlə́ né y'à m'a yə̀ ǹdə bù-fwɛ̀lɛ̀ ta,ǹ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí zɛ̃̀ rə yə̀ ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nə̀-wùlmə̀ mó ta;¹⁹19 ǹ dwí rí m'a yə̀ ǹdə nyɔ̀rhɔ́ nɛ,rə̀ byǎ bɛ́ yə̀ ǹdə nə́shə̀ná ta:ń yil ré y'à j'â t'â la vǔrrə̀ y'à j'â t'â la jó myɛ àmyɛ́ yé né gaga yé.²⁰Du-nə Babyəlɔnɛ nɛ́! Dǔr-nə á shə́r Kalədɛ lyì bí sõ!Bwə̌l-nə re ǹdə́ cəl nánfɔ̀lɔ̀ á byili, ce-nə bə nyɛ̀ɛ̀ rɛ,ce-nə rə yí lũ w cə-yala gakó,á wɔ̀: «Cinu zwẽ ń tùntùnnə Zhakɔɔbɛ!»²¹Nə̀nyɛ̀lsɛ yə̀ be zal pòpwə̀ə̀lé tɛ̀bɛ́ ń zə bɛ n mə n vò rə̀ wẽ́ mó w yé.Wɔ́ nə̀mù-pyɔ̀ w w ń ce nɛ̃̌ shí ní mə du n pə bɛ,zhə̀n ga, ń lo nə̀mù-pyɔ̀ w dwã wa, nɛ̃̌ shí ò wẽ́ mə du! ²²Sə lyì-bəlwǎlsɛ́ j'â t'â la yə̀-zùlə́ nɔ gaga yé, wɔ́ Cinu nyí rí.

Chapter 49

¹Cili-nə, ámyɛ̌ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ ába mɔ́,pyèrhè-nə á zhã̌ á cili, dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ pyépyé mó:Cinu byẽ̀ ne ǹd'â gwẽ̌ wɔ à ná wẽ́ ga,ń byẽ̀ à yil ré n ká n bwérhé, ǹd'â gwẽ̌ wɔ à ná pǔ wə. ²Ń dwèlè à nyí rí rə̀ wɔ́ ǹdə búlə́ shù kɔ̀bɔ́ ò zhe nyí ta,ń shèè ne ń jɛ̃̀ y ywə́l mó wə.Ń tɛnɛ nɛ à wɔ́ ǹdə cam tɛ̀bɛ́ rə̀ nyí rí wɔ́ nánsə́sɔ́mɛ́ ta,ń shèè ne ń swã̀ y wẽ́.³Ń wə̀l ne: «Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à tùntùnnə mó,Esərayɛl, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à la ǹ dɛnnɛ tó a ce à zùwə́ y du mú.» ⁴Sə àmyɛ́ y'à n'â wə̀lə̀: «Nyǐ à j'a lyɛ̀ɛ̀ à cìn nánfò,wɔ́ nánfò yilə, zho yilə,à j'a zhɛ̀ à jàn rɛ́ gakó!»E jà kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à mə̌ ǹdə́ rɛ mɔ́ y'à n'ê dɛ̃̀ nɛ Cinu yala nɛ,à nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ y'à n'ê dɛ̃̀ nɛ à Yi rí yala nɛ.⁵Sə èlǎsɛ̃́, Cinu zɔ̀m,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń mɛ́nɛ́ nɛ ǹd'â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ à ná wẽ́ mùnì ga a yə̀ ń tùntùnnə mó,mùnì ga a zə Zhakɔɔbɛ a kwɛ̃̀ a bə̀ ń sõ mó,mùnì ga a cĩ́ Esərayɛl dwã yó a pɔ̃ mɔ́, n wɔ̀:kɔn zhí rə̀myɛ́ mɔ́, à zhe kùr Cinu yírh wə,sə à ŋwɔ̀nɔ́ wá, wɔ́ à Yi rí. ⁶Rə̀ wə̀l ne: «Kɔn gwẽ̌ wɔ́ námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́bə̀ ǹ yál tùntùnnə àmyɛ́ yilə,ǹ gə́ m'ǎ kwẽ̌ Zhakɔɔbɛ kwálsɛ́ ń cĩ́ dɛ̃̌,e jà ń ce Esərayɛl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú mú kwɛ̃̀ bə bə̀ mɔ́;à ce ǹ la yə̀ lũ w tənèsé gakó pwẽ̀,mùnì ga à vwǎrh mɔ́ yí lũ w cə-yala gakó.»⁷Nyǐ Cinu,Zwennə mó, ǹdə́ Esərayɛl Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó nyí rí,lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê nyǐ bə̀ mùrì mú,lũ w lyì bí n'ê nyǐ ǹdə pɔrha kɔn ta mɔ́,pyǎ bɛ́ bə̀ wɔ́ wu-bárhɛ́ cìnə́ yóm mó, yil mú:Pyǎ m'a nə mɔ, sə bə̀ m'a zɛ̃̀ bə zhì dɛ̃̌,yó-cìnə́ myɛ m'a nə mɔ, sə bə̀ m'a wùlì tɛ̃́,Cinu mɔ̀bɔ́ ń zhǐ ń nà y yó mó nyɔ̀mɔ̀ yilə,Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe, rə̀ cír mu mú yilə.⁸Nyǐ Cinu nyí rí:À gə́ y'à n'â ce nyí ǹ kwã yi rí wə, à zwẽ ǹ lwǝ̌l mó;cìn-nɛrɛ́ y dɛ̃ rɛ́, à tú a sɛ̃ mɔ́;à cə̀r mó a cĩ́, a ce ǹ la ń yə̀dwí rí dɔbrɛ́ǹ gə́ m'ǎ kwẽ̌ tənà y ń cĩ́ dɛ̃̌ mɔ́,ǹdə́ ǹ gə́ m'ǎ tə̀ cəl tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ cɔ̀ lyə́m lyə́m èta ń pə mɔ́,⁹ǹdə́ ǹ gə́ m'ǎ wɔ̀ lyì bí bə̀ zɔ yómə́ mó ne: «Du-nə!» mó, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ cə-byín rí w mú ni: «Du-nə pwẽ̀ ré ne!» mó yi ní.Bə̀ m'a nə gɔ bə dɔ̃̀ sɔ́msɛ́ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ nɛ,bə nə gɔ-dɔ́m-jààsɛ pyǎlsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ ywẽ́ né pyě nánsə̀rh mó yó.¹⁰Nɔrh ǹdə́ nə̀nyɛ̀lsɛ t'â la bɛ nɔ̀nɔ̀ yé,nyɔ̀rhɔ́ lumi rí ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ lumi rí t'â la bɛ fúl yé;bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wu w j'a sú ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ bə̀ yil mú mà n kál bɛ,ń mà n zə bɛ n vò bə nyɔ̀ nɛ̃̌ nə̀-bùlsí yó. ¹¹À m'a ce pyàr rɛ́ gakó jǐrh sɔ́má,sə bə̀ m'a zhẽ̌ sɔ́msɛ́ dɛ̃̌ àmyɛ́ yilə.¹²Nyǐ bi: bə̀ j'a shí pyépyé bə̀ bànà,bə̀ jàlà shí jə̀-gwã̀ sõ ǹdə́ yi-zùr sõ,bə̀ dwã shí Ezhibti tənà y wa. ¹³Dɛ̃̌-yi, mǎ wu-nyɔ̃̀ búbwéése; cɛ, fǔ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀,pyàr rɛ́, mǎ-na wu-nyɔ̃̀ búbwéése,bə̀ Cinu nə́ ń zal ń dwí rí wu ni,sə ń nə́ ń dùr rə̀ nə̀mwà bɛ́ nɔ̀nɔ̀.¹⁴Səyɔ̃ cɔ w y'à n'ô wə̀lə̀: «Cinu yǎrh nɛ tɛ̃́,à yó-cə́bal mɔ́ swě à yò!» ¹⁵Kɛ̃ nə ya n swě ń byì-shɛ̀mɛ́ y yò,ń nə ya n swě ǹdə́ ń jal byǐ mú nɔ̀nɔ̀ dǔr?Má kana bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ gə n'ê swě myɛ,àmyɛ́ j'â t'â la ǹ yò sǒ yé!¹⁶Nyǐ à kɛ̃ ǹ sə̀sã̌yùlú w à jɛ̀sɛ́ wun ní wẽ́,à yírhə́ j'â pyǎ ǹ byíl-fwàlsɛ́ ǹ mə́ kə́kɛ́lɛ́ ǹ cìn mú yó twéé twéé. ¹⁷Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ k'â la kɔrhɔ bə lù mú mú n'ê dùr bə̀ bànà,sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wǔr mú mú, ǹ cɔ̀rna bɛ́,n'ê twẽ̌ ǹ nyí ni bə̀ la pyépyé. ¹⁸Nyǐ kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ nyí rí ń nyì wé:bə̀ gakó j'â n'ê kal dwã, bə̀ bàn ǹ sono.Ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú,ǹ m'ǎ ce be ǹdə bwẽ́ ku ta zhə̀n zhə̀nà,ǹ m'ǎ lyẽ be ǹ cã̌ nɛ́ ǹdə kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ byal nɛ ta, wɔ́ Cinu nyí rí.¹⁹Zhə̀n ga, ǹ já ǹ wɔ́ cɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀,ǹdə́ jì-bwə̀r tənà,Sə kɔn zhì zà, ǹ m'ǎ j'á jǐrh ná-éshɛ́nɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń jě ǹ wẽ́ mó yilə,rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ce ǹ nə́ ǹ jé tɛ̃́ mɔ́ m'a dùr bə vò pyépyé bə yẽ̌ mó. ²⁰Sə byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ nwɛ̀nɛ̀, bə̀ gə́ y'à k'ê tɛ̀nɛ́ ǹdə́ mɔ́ mɔ́ yil mó,m'a k'a zɔ̀m ǹ zhã̌ wa, bə wɔ̀:«Bwə̌l mó j'â wɔ́ ná-éshɛ́nɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ àmyɛ́ yilə!Bə̀ pɛ̃ bwə̌l! Twẽ̌ ń vò mùnì ga a ŋwɛ̀nɛ́ a jòm.»²¹Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń bwə̀rh ǹ cìn ǹ wẽ́ ń wɔ̀:«Mɔ̌ lò ń lùl byɛ̀bɛ́ n pɛ̃?Àmyɛ́ y'à bə byǐ zhe yé, à y'à wɔ́ eju,à y'à wɔ yómə́-jè né, à y'à jé tɛ̃́;Sə byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ myɛ, mɔ̌ lò ń nə kɔ̀n bɛ bə byì?Nyǐ à y'à j'â jě à dúdú,byɛ̀bɛ́ èta mɔ́, wɔ́ yẽ̀ bə̀ nə y'à ŋwɛ́nɛ́?»²²Nyǐ Cinu Yi nyí rí:Nyǐ à m'a cèlè à jɛ̃̀ y a zǎ tənèsé ne,à m'a zhẽ̌ à myɔrhɔ w a zǎ dwə́ né ne:bə̀ m'a kwɛ̃̀ bə bə̀ ǹdə́ ǹ byǎ bɛ́ bə̀ jɛ̀rh w bə b'e pɔ̃́,sə bə̀ m'a kwè ǹ bə̀kwá bɛ́ bə cĩ́ bə̀ pyə́pyɛla wa.²³Pyǎ m'a yə̀ ǹ dabá bə nyǐ ǹ yò,sə bə̀ bə̀kwá bɛ́ m'a yə̀ ǹ kɔ̀nna bɛ́.Bə̀ m'a tu bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́ ǹmyɛ́ yé né,bə̀ m'a jə̀l ǹ nèsé shó wə́.Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu mú;cìzhìl j'â t'â la byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dɛ̃̀ kɔn àmyɛ́ sõ mó zal gaga yé.²⁴Bə̀ nə wɔ̌ bə̀ m'a zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ búlə́ kàndɔ w pwà búlə́ jàà w mɔ́ ò jɔ̃̀ wa?Bə̀ nə wɔ̌ bə̀ m'a ce lò mó mɔ̀bɔ́ wu-bárhɛ́ cə́bal zɔ yóm mó nə ń cìnə̀? ²⁵Zhə̀nà, nyǐ Cinu nyí rí:Rə̀ wɔ̌! bə̀ m'a k'a zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ búlə́ kàndɔ w pwà búlə́ jàà w mɔ́ ò jɔ̃̀ wa,bə̀ m'a ce lò mó mɔ̀bɔ́ wu-bárhɛ́ cə́bal mɔ́ zɔ yóm mó nə ń cìnə̀!Ǹ búl-dõ mó, wɔ́ àmyɛ́ à m'a bú ǹdə́ mɔ;ǹ byǎ bɛ́, wɔ́ àmyɛ́ à m'a ce bə nə bə̀ cìnə̀.²⁶À m'a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ mɔ́ dɔ̃̀ bə̀ cìcì yala nɛ́ nàmá bɛ́,bə̀ m'a nyɔ̀ bə̀ cìcì jal mɔ́ mə zə bɛǹdə də̀vɛ̃́ kɛ̀bɛ́ è y'ǎ gwẽ̌ n'ê shí də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́ pyárh ku w wẽ́ è dwi, gə́ n'ê zal nɛ́;sə numbyínsí gakó m'a lwarbə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń vwǎrh mɔ́, wɔ́ àmyɛ́ Cinu,bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ mó mó, wɔ́ Zhakɔɔbɛ Yi rí Lòlò-bə-rə̀-jàn-rɛ́-yàlà-zhe mó!

Chapter 50

¹Nyǐ Cinu nyí rí:Sə è nə wɔ́ yẽ̀ zhɔ̃́ sɛ́bɛ́ rɛ́tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê byili b'à zhɔ̃̀ á ná mɔ́ ŋwɛ́nɛ́?Ráá, lyì byɛ̌ à zhe bə̀ jimə mə̀dù sõà nə kwè ába a yè néa m'a ŋwɛ̃́ɛ̃́ à jim ń sõ mó?Nyì wé: wɔ́ á lwɛlɛ rɛ́rə̀ ce bə yè ába,wɔ́ á yó-kùùlí tũ̀twə̃̀ə̃̀ nénə̀ ce bə zhɛ̃̀ á ná mɔ́.²Etəra! À túwə́, e jà lòlò də́-byǐ...À byẽ̀, lòlò zɛ̃̀ ń yə̀ shɛ̀?À jɛ̃̀ y nə j'â wɔ́ ná-èkùlí, ná-èkùlí dɛ̃́dɛ̃́, ce è wàr è m'a zwẽ lò?À nə j'â bə jàn də́-byǐ myɛ zhe à la m'a vwǎrh lò?Nyǐ à gə bya nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nàná bɛ́, o j'a wĩà n'â ce ò bù-fwàlsɛ́ jǐrh gɔ-elũ èpòlò;nɛ̃̌ gə́ tɛ̀nɛ́ mɔ́ ce, mɔ́mɔ̌sɛ́ zɛ̃̀ sə̀ n'ê cì, sə̀ dɛ̀rhɛ̀nə̀nyɛ̀lsɛ n'ê gwi si. ³À n'â zə byín à zwì dɛ̃̌-yi rí,a zə yóló o yə̀ gàmə̀lyɔ̀nɔ̀, a pyìlì ri.⁴Cinu Yi pɔ nɛcə̀rhnə̀-byǐ nyì-púpwírí:ń nə́ ń ce à nɛ zɔ̀mɛ̀ à byilimùnì ga a ŋwɛ̀nɛ́ a pə jàn lò mó mɔ̀bɔ́ ń jàn rɛ́ zhɛ̀ rə yẽ̌ mo mó ne.Nəkɔkɔ́lɛ́ gakó,ń nə́ ń ce a pyèrhè à zhɛ̃̌,mùnì ga a cili ǹdə cə̀rhnə̀-byǎ bɛ́ ta.⁵Cinu Yi pul à zhɛ̃̌ rɛ́.Sə àmyɛ́ j'â yə̀ à nà tɛ̃́ pɛ a cẽ yé,à yə̀ kwɛ̃̀ a twə̀r a vò à kwã yé. ⁶À pɔ à cã̌ y lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê mà nɛ mɔ́ nɛ,a pə à pə̀pésé lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê mǔr à tama nɛ́ mɔ́ nɛ;à yə̀ à yé-zwã̌ y círhítùùrhi ǹdə́ tə̀tàr pǔrh à yé y w mó yé né yé.⁷Wɔ́ Cinu Yi gə́ nə́ ń ce nyí à kwã mɔ́ yilə:rə̀myɛ́ ce à j'â t'â dùr tùùrhí yé né yé,rə̀myɛ́ ce myɛ, à j'a kù à yé y ǹdə nə́kulu ta,b'à lwar b'à t'â la cìzhìl jú yé.⁸Lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń ce à jí bùrì mú wɔ bwə́lbwə́ləə!Mɔ̌ lò ń nə́ ń yǎl n bùr ǹdə́ nɛ?Nə́ zə dwã nə́ vò bù-kárna mó yé né!Mɔ̌ lò ń mà n yə̀ à búl-dõ bùrsí bǔr mú wẽ́?Ń twẽ̌ ǹ bə̀ à yala nɛ!⁹9 Zhə̀n ga, Cinu Yi nə́ ń sɛ̃ nɛ:Mɔ̌ lò ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n cĩ́ dóó à yó wə?Zhə̀nà, lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ gakó m'a jí ǹdə kàmə̀zwǐ ta,səlɔ̀wà m'a jí bi.¹⁰Lò nə ŋwɛ́nɛ́ á cəcəl w ń nə́ ń nyàm Cinu,ń nə́ ń cili ń tùntùnnə mó cəl ré,ń zhə̀l cə-byín rí wẽ́e jà ń já ń yə̀ pwẽ̀ də́-byǐ myɛ nɛ?Ń zə Cinu yil ré zhə̀nà,sə n zhí ń Yi rí ni!¹¹Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á n'á jéé myǐn yilə,á jě ǹdə́ wẽ̀ rə̀ zhe myǐn á kə́kɛ́lɛ́ mɔ́,zhəl-nə á cìcì myìn-zhù nánshɔ̃̀ w wẽ́,wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe myǐn, á n'á kwɛrhɛ rə̀ myǐn mú á ce né mó cəcəl wə.Wɔ́ à jɛ̃̀ y è la rə̀myɛ́ mɔ́ tũ̌ á yilə:á m'ǎ cì nɔ̀nɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́!

Chapter 51

¹Cili-nə ne, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á pyà cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí mú,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á pyà Cinu mú:Nyǐ-nə nə́kulu w kɔ̀bɔ́ bə̀ m'e sə̀ ába mɔ́,ǹdə́ gɔ́rɔ́ w kɔ̀bɔ́ bə̀ vùr ába ò wẽ́ mó kùr rí;²Nyǐ-nə Abəraam, á da mɔ́ǹdə́ Sara mɔ̀bɔ́ ń lùl ába mɔ́;à byẽ̀ Abəraam ǹdə́ ń yà ń wɔ́ ń dúdú;sə à cĩ́ bwəl ń yó, a ce n pù.³Zhə̀n ga, Cinu nə́ ń zal Səyɔ̃ cɔ w wu ni,ń nə́ ń zal ò jì-bwə̀r ré gakó wun ni;ń nə́ ń ce ò gɔ-elũ èpòlò w yə̀ ǹdə Edɛ̃ɛ̃ ta,ò jə́ y zɛ̃̀ e yə̀ ǹdə Cinu bɔ́ɔ́ ta;wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ m'a k'a yə̀ ò wẽ́,e súlí nə̀bán-co nwíísi ǹdə́ wə̀-dúúri cǝlə.⁴Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ à dwí rí mú, à n'â lwə̀l ába b'ǎ cili ni náàcɛ̀nɛ́,ámyɛ̌ cɔ w lyì bí, pyèrhè-nə á zhã̌ á ce àmyɛ́ səta:bə̀ wɔ́ àmyɛ́ sõ nyí rí m'a shí ní,sə à m'a ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à kɔ́, rə̀ wɔ́ pwẽ̀ dwə́ né yil mú, yə̀ zhə̀n kɔna! ⁵À cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí bwəlse; à vwǎrh mɔ́ n'ê dwi,sə wɔ́ à vɔ̀mɛ̀ nɛ́ nə̀ m'a kə́ dwə́ né bùrsi;cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ m'a zə à zhə̀nà,sə nə̀ m'à n'ê dɛ̃̀ à vɔ̃̀ wá.⁶Kwẽ̌-nə á nyǐ dɛ̃̌-yi rí,rə̀myɛ́ kwã, sə á lwəl tɛ̃́ á nyǐ cɛ yá:zhə̀n ga, dɛ̃̌-yi rí m'a jé tɛ̃́ ǹdə nyɛ̀rh ta,cɛ y m'a jí ǹdə kàmə̀zwǐ ta,sə è lyì bí m'a cì ǹdə vɔ̀mɛ̀-shirh ta.Sə à vwǎrh mɔ́ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə,sə bə̀ t'â la à cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tɛ̃́ ju gaga yé.⁷Cili-nə ne, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á yě cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí pár mɔ́,dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ lyì bí cĩ́ à nyə́ né bə̀ wẽ́ mó,á bə̀k'á dùr numbyínsí tùùrhí yé né yé,sə̀ mɔ̀n nɛ́ bə̀k'a cĩ́ ába tɛ̃́ yé, ⁸bə̀ səlɔ̀wà m'a jí si ǹdə kàmə̀zwǐ ta,zə̀zɔ̀mɛ́ m'a jí si ǹdə pyì-kur ta.Sə à cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí m'a j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə,à vwǎrh mɔ́ myɛ m'a j'a yə̀ nɛ́ byin byin gakó.⁹Zɛ̃̀ ń du tɛ̃́, Cinu jɛ̃̀, zɛ̃̀ ń du tɛ̃́, zə ŋwɔ̀nɔ́,zɛ̃̀ ń du tɛ̃́, ǹdə shãã ga yi rí dwã nɛ́ wẽ́ ta,ǹdə byinə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyɛ̃ mɔ́ wẽ́ ta.È nə də̀ ǹmyɛ́ ǹ kà nə̀-fɔ̀lɔ̀ ku w nánjə́gɔ́rɔ́ w ń bɔbwɛlɛ,ń zò Dɔm nánjə́gɔ́rɔ́ w nà? ¹⁰È nə də̀ ǹmyɛ́ ǹ ce Nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá,Gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú nánfɔ̀lɔ̀ w nàná bɛ́ wĩ,ń ce nə̀-fɔ̀lɔ̀ w kùr ré jǐrh sɔ́má,mùnì ga lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ zwẽ mó kwè bə m'e lyɛ̃ nà?¹¹Lyì bí byɛ̀bɛ́ Cinu vwǎrh mɔ́ m'a kwɛ̃̀ bə bà,bə̀ m'a zù Səyɔ̃ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ búbwéése,shãã ga wu-nyɔ̃̀ w m'a yə̀ yó-kwə̀lə́ bə̀ yó wə.Wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ m'a bə̀ rə sú cɛ,Wu-zhùlù ǹdə́ wɔ́wɔ́lɔ́ dùr rə jé.¹²Wɔ́ àmyɛ́, wɔ́ àmyɛ́ à n'â zal á wun ni.Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ ǹ mə́ ǹ dùr numbyíní y è n'ê cì mú ywẽ,Adã byǐ mú bə̀ n'ê zə bə̀ mɛrhɛ gɔ nɛ mɔ́,¹³ń zɛ̃̀ ń mə́ ń swě Cinu ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ mɔ́,ń lɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌-yi rí dɛ̃̌ n zɛ̃̀ n cĩ́ cɛ y kùr rí tɛ̃́ mɔ́ yò,ǹ j'â mə́ ǹ kəkə dɛ̃ rɛ́ námpúm, ǹ bə shɛ̀ zhǔ,lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ lyim-cəcɔ̌ w yé né,ǹdə ń gə́ wɔ̌ ń mà n ce ń jé tɛ̃́ ta? Sə è nə wɔ́ yẽ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ mɔ́ lyim-cəcɔ̌ w ŋwɛ́nɛ́?¹⁴Làlà, nyǐ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń tu n zə ń yé n pú tɛ̃́ mɔ́ ń nɔ ń cìnə̀:ń tá ń la cú yé, ń tá ń la gɔ́rɔ́ w w co yé,búrú myɛ j'â t'â la mɔ mùrù gaga myɛ yé! ¹⁵Wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Cinu, ǹ Yi rí,rə̀ n'ê zhɛ̀rh nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá, ò nə̀-zha y j'a zɛ̃̀ è n'ê ce dweme mó,rə̀ yil ré j'à wɔ́: lũ gakó Cinu mú.¹⁶À co à zɔ̀mà nɛ́ ǹ nyú wə,à shèè mó à jɛ̃̀ y ywə́l mó wə,à gə́ tú à n'â cìì dɛ̃̌-yi rí dɛ̃̌, a súlí à n'â cĩ́ cɛ y kùr rí tɛ̃́ ǹd'â gə́ y'à n'â wə̀l Səyɔ̃ nɛ:«Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à dwí rí!» yi ní.¹⁷K'á zɛ̃̀ ń du tɛ̃́, k'á zɛ̃̀ ń du tɛ̃́, zɛ̃̌ ń zhì dɛ̃̌ Zhərəzalɛm,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ zwẽ Cinu lyim-cəcɔ̌ wkǎzɔ̌m mɔ́ ń jɔ̃̀ w ń nyɔ̀ mɔ́;yé-éjílə́ kǎzɔ̌m mɔ́,ǹ nyɔ̀ mɔ, ǹ fwərh mo. ¹⁸Ń byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó ń lùl mú wẽ́,mə̀dù ga myɛ já ń yə̀ mə zə n vò n nyɔ̀ nɛ̃̌ yé;byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó ń kɔ̀n bə byì mú wẽ́,mə̀dù ga myɛ já ń yə̀ ń jɛ̃̀ nɛ zal yé!¹⁹Ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀lyè y yú mú:mɔ̌ lò ń mà n kúrh mú?Cɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ wu ni lo ǹdə́ nɔrh ǹdə́ búlə́ shù:mɔ̌ lò ń nə mà n zə ǹ wu ni? ²⁰Ǹ byǎ bɛ́ j'â k'â wàr kaka bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ yé, bə̀ tu bə̀ pyějààsɛ́ gakó wẽ́,ǹdə pɔ̀lɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò tu pɔ̀mɔ̀ wẽ́ ta,Cinu lyim-cəcɔ̌ wá,ǹ Yi rí búlə́ né ju múŋwɛ̀nɛ́ bɛ.²¹Rə̀myɛ́ ce ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ mɔ́,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ tutwi, e j'à də̀ də̀vɛ̃́ è zhe mó mó, cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́: ²²Nyǐ ǹ Yó-cə́bal mɔ́, Cinu ǹ Yi rí,tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zwẽ rə̀ dwí rí búlə́ rə̀ bwí mú, nyí rí:Nyǐ à zwẽ yé-éjílə́ kǎzɔ̌m mɔ́ ǹ jɔ̃̀ wa,à lyim-cəcɔ̌ w kǎzɔ̌m mɔ́,kɔn zhí zà ǹ kə́ ǹ tá ǹ la mɔ nyɔ́ gaga yé.²³À m'a ce mo lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ mɔ́ jɔ̃̀ wa,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê wə̀l mó:«Pyẽ̌ tɛ̃́ ń mɛrhɛ cɛ yá, mùnì ga nə́ tó ǹ yó nə́ lyɛ̃» mɔ́;rə̀myɛ́ yó, ǹ yà ǹ ce ǹ cã̌ y jǐrh cɛ,e y'à jǐrh sɔ́má lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê lyɛ̃

Chapter 52

¹Zɛ̃̀ ń du tɛ̃́ Səyɔ̃, zɛ̃̀ ń du tɛ̃́, zə ŋwɔ̀nɔ́,zú ǹ kàmə̀zwǐsí shɛ̀bɛ́ sə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́,Zhərəzalɛm, Yi cɔ,bə̀ kɔn zhí zà, lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ gòm, lò mɔ̀bɔ́ ń zhe jìmdikə́ ń wàr ń mà n kwɛ̃̀ n bə̀ ǹ sõ gaga yé.²Zhərəzalɛm, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ zɔ yóm mó,du kɔ́kɔ̀rhɔ́ w wa, vɔvwa ǹ cìnə̀, zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌,Səyɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ zɔ yóm mó,sə́ nyáná nɛ́ ǹ byã nɛ́. ³Zhə̀n ga, nyǐ Cinu nyí rí:È wɔ́ nánfò bə̀ yè ába,rə̀myɛ́ ce bə̀ t'â la sə̀byǐ kwã̀ɔ̃́ bə m'e zwẽ ába yé!⁴Zhə̀n ga, nyǐ Cinu Yi nyí rí:Kùr-jirə́ yə́, wɔ́ Ezhibti ní à dwí rí zhə̀l rə vò rə jòm né;yó gurə́ yə́, wɔ́ Ashəri è twĩ̀ bi jɔ́ɔ́rɛ́ tumə;⁵sə èlǎsɛ̃́, bə̀kɔ́n rə̀ wɔ́ à nyɔ̀ɔ̀rhɛ́, nyɔ̀nɔ̀ mɔ́?wɔ́ Cinu nyí rí:Bə̀ bə̀ zɔ à dwí rí bə m'e lyɛ̃ nánfò,rə̀ pyǎ bɛ́ bə̀ wɔ́ wu-bárhɛ́ cìnə́ mó n'ê wùrhə́,dɛ̃ rɛ́ námpúm,bə̀ j'â n'ê fuuli à yil ré, bə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́!Wɔ́ Cinu nyí rí. ⁶Rə̀myɛ́ ce, à dwí rí m'a j'a lwarà yil ré;rə̀myɛ́ ce, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə,rə̀ m'a lwar b'à wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ń nə́ ń wə̀lə̀: «Nyǐn ni!» mú.⁷Bə̀ j'â n'ê zwẽ tùntúmmɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cĩ́ nə́ba yə̀-zùlə́ nyí rí,ń nə́ ń cĩ́ wu-bɔ̀nɔ̀ nyí,ń nə́ ń cĩ́ nə́ba cìn-nɛrɛ́ nyí rí,ń nə́ ń wə̀l Səyɔ̃ nɛ: «Ǹ Yi rí n'ê jí pyɛ̀lɛ̀» mɔ́,zhəəle náàcɛ̀nɛ́ pyàr rɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa. ⁸Wɔ́ ǹ yìlnə bé cəl ré!bə̀ n'ê zhẽ̌ bə̀ cələ né dɛ̃̌,bə̀ tó dwã bə̀ n'ê mà wu-nyɔ̃̀ búbwéé,bə̀ bə̀ nə ǹdə́ bə̀ cìcì yírhə́,Cinu ń kwɛ̃̀ ń bàn Səyɔ̃.⁹Tó-nə dwã á búbwéé, mǎ-na wu-nyɔ̃̀ búbwéése,Zhərəzalɛm jì-bwə̀r,bə̀ Cinu nə́ ń zal ń dwí rí wu ni,ń nə́ ń zwẽ Zhərəzalɛm. ¹⁰Cinu nə́ ń ce ń jɛ̃̀ y è n'ê byili bə̀ ń bə dõ zhe mó pwẽ̀ ne,tənèsé gakó lyì bí yírh wə,sə lũ w cə-yala gakóm'a nə nə́ Yi rí vwǎrh mɔ́.¹¹Zhəl-nə, zhəl-nə, du-nə gàà;á bə̀k'á dwə̀rh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi yé;du-nə Babyəlɔnɛ nɛ́, vǔr-nə á jìmdí,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á zhĩ Cinu còrhó w wẽ̀ ré mó. ¹²Sə á t'á la làlà wɔ̀rhɔ́ á m'á du yé,á t'á la zhəl ǹd'á n'á zhizhiri dɛ̃̌ myɛ yé;bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń ma n yə̀ á yé né ń nə́ ń zhə̀l mó,è m'a yə̀ Cinu,sə mɔ̀bɔ́ ń mà n yə̀ á kwã á m'á vò mó,è m'a yə̀ Esərayɛl Yi rí.Yi zhẽ̌ tùntùnnə mó mɔ̀bɔ́ numbyínə́ bé n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ yó dɛ̃̌¹³Nyǐ à tùntùnnə mó kɔn gakó m'a zwẽ nyí,bə̀ m'a cĩ́ mu còrhó jàà wẽ́, bə̀ m'a pɔ̃ pyɛ̀lɛ̀, bə̀ m'a zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. ¹⁴Ǹdə wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ gə́ zɔ lyì-zhǎ bɛ́ ń shò kwã nɛ́,bə̀ ń yà ń kə́ ń də̀ ǹdə numbyíní ta,ń gə́ yà ń kə́ ń də̀ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ wɔ̌ bə̀ nyǐ mú yilə,n súlí ń yà ń kə́ ń bə nyɛ̌ ǹdə Adã byǎ bɛ́ ta mɔ́ yi ní yilə,¹⁵èta myɛ, tənèsé lyì-zhǎ bɛ́ myɛ wun m'a yə̀ nyàn dɛ̃́dɛ̃́,pyǎ nyə́ m'a jǐrh cám,bə̀ bə̀ nə kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à j'â gwẽ̌ yə̀ be cĩ́ mú,bə̀ n'ê nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à j'â gwẽ̌ yə̀ rə̀ yò zɔ̀m bə nyɛ̀ɛ̀ mɔ́.

Chapter 53

¹Mɔ̌ lò ń nə zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ cĩ́ nə́ba mɔ́ nyí?Mɔ̌ lò yil Cinu co ń jɛ̃̀ y pwẽ̀ ne? ²Ń tùntúm mú du ǹdə tǒ námpɔ́lɛ́ ta ń yé né,ǹdə cǒ nà kɛ̀bɛ́ è shí cə-kùlì w è n'ê dwi ta;ń kaka y'à yə̀ yírh swí, ń kaka myɛ y'à tɛ̀nɛ́ rə̀ càn rə̀ y'à m'a ce nə́ nyǐ mu nə́ nə yé,kaka myɛ tɛ̀nɛ́ ń yala nɛ rə̀ y'à m'a ce nə́ pyà mɔ yé.³Numbyínsí y'à n'ê fuuli mu, sə̀ y'à pɔr mɔ sə cĩ́ vɔ̃̀ nɛ,ń wɔ́ zúzúnú cə́bal, lò mó mɔ̀bɔ́ ń myɛ̀rhɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w mɔ́,ń wɔ́ ǹdə lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê pyìlì bə̀ yə́rh ń yé né ta;zhə̀n ga, bə̀ gə́ fuuli mu mú ce, nə́ y'ǎ t'á kwè mo ǹdə lò ne yé.⁴E jà wɔ́ nə́ nɔ̀nɔ̀ w ń zwẽ n zhĩ,nə́ yala yin rí ń zwẽ ń nə́ ń yì,sə nə́myɛ̌ j'ǎ y'ǎ n'é nyǐ mu ǹdə wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nɔ còrhò-tum ta,Yi mà mɔ rə súlí rə ce mo cìzhìl ta.⁵E j'à wɔ́ nə́ yó-kùùlí tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nə̀ ce bə ce mo cìzhìlə̀,bə̀ bɔbwɛlɛ mɔ nə́ lwɛlɛ rɛ́ yilə:còrhò-tum rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê byili bə̀ nə́ b'ǎ nə yə̀-zùlə́ zhə̀n ga mɔ́ jòm ń yó wə,sə nə́ wárh mɔ́ y'à wɔ ń nyəla nɛ́ wẽ́.⁶Nə́ gakó y'ǎ j'á n'é zhə̀l tɛ̃́ ǹdə və̌-ywàálɛ ta,lò gakó yà nə́ ń kwè ń sɔ́má,sə Cinu ce nə́myɛ̌ gakó lwɛlɛ rɛ́nyɔ̀ ń yó wə.⁷Bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ jàn, sə ń lwəl ń cìn tɛ̃́;ń yə̀ ń nyí púr yé,ǹdǝ pyì-bwɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́bǝ̀ n'ê vwɛ̃ bǝ̀ m'ê la gu jàà w ta,ǹdǝ pyìrhǝ̀ kɛ̀bɛ́ è wɔ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê gɔrh è kur rí yé né mó ta:è nyí j'â wɔ́ cám; ńmyɛ̌ yə̀ ń nyí púr yé.⁸Bə̀ nwɛ̀nɛ̀ mɔ, bə kə́ ń bùrsì, bə zɛ̃̀ bə gu mu,mɔ̌ lò ń nə nə́ ń lyǐrh ń yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ lyì bí yò?Zhə̀n ga, bə̀ vùr mu lyì-nyìrh cɛ y yó,bə̀ mà mɔ ń dwí rí dóó w yilə. ⁹Bə̀ co mo ǹdə́ lyì-bəlwǎlsɛ́,ń bɔ̀l mɔ́ wɔ ǹdə́ nə̀cànà bɛ́ bɔ̀là bɛ́,e jà ń yə̀ lwɛlɛ wɛ̀rhɛ́,kɔma myɛ yə̀ ń nyú w shí yé.¹⁰Cinu zə nɔ̀nɔ̀ n pyárh mɔ n bɔbwɛlɛ.Ǹ gə ce ń nyǔ mú yə̀ yò kɔrhɔ vwĩ̀,ń mà n nə dwí, ń myə̌l m'a zə dwɛ̀lɛ̀,sə Cinu pùbùlə̀ né m'a pyìrh. ¹¹Ń gə́ shɛ̀nɛ́ nɔ̀nɔ̀ mɔ́ ce,ń yírhə́ m'a nə ń dwí rí, ń mà n búl n cɛ;bə̀ gə́ m'a j'a lwar bə̀ ń wɔ́ cángá cə́bal mɔ́ yi ní,ńmyɛ̌ à Tùntùnnə mó mà n ce lyì nánjə̀jóló jǐrh cánga cìnə́,ń cìcì mú gə́ zwẽ bə̀ dwə́ə́ré n zhĩ mú yilə.¹²Rə̀myɛ́ ce, à m'a ce n nə cəl lyì-zhǎ bɛ́ wẽ́,sə è wɔ́ lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ yàà bə̀ m'a yə̀ ń cəl ré,ń gə́ shɛ̀nɛ́ n lwǝl ń cìn tɛ̃́, kɔn m'e yí n cì mú,n shɛ̀nɛ́ bə gə̀ mɔ bə ce yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ bé wẽ́,ńmyɛ̌ ǹdə́ ń gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́, gə́ shɛ̀nɛ́ n zhĩ lyì-zhǎ bɛ́ dwə́ə́ré,n súlí n yə̀ cã̌-zalna yə̀-bəlwàálɛ cìnə̀ yil mú yilə.

Chapter 54

¹Mǎ wu-nyɔ̃̀ búbwéése,ǹmyɛ́ kə-eju mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ kə́ ǹ tá ǹ lùl mú,mǎ wu-nyɔ̃̀ búbwéése, ń jəjere,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ kə́ ǹ tá ǹ lùl byǐ gaga mɔ́;nyǐ bi nánzhəzhɔ̌, kɛ̃ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ yǎrh tɛ̃́ mɔ́ byǎ bɛ́,bə̀ j'â du kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń wɔ ń byal sõ mó byǎ bɛ́,wɔ́ Cinu nyí rí.²Wɛ̀lɛ̀ ǹ kòrhó wə́,bə̀ lɛ̀lɛ̀ ǹ kwə̀ə́rhé kàmə̀jɛ̀sɛ́ bə súlí!Bə̀ kaka vùr ń cĩ́ kwã yé! Súlí ǹ nyínsí dwɛ̀lɛ̀ rɛ́,sə ń kwɛrhɛ ń fwar ǹ pálá nɛ́ tɛ̃́ náàcɛ̀nɛ́. ³bə̀ ǹ m'ǎ bɔrh jə̀-jĩ́ ǹdə́ jə̀-gwã̀ ga sõ:ǹ byǎ bɛ́ m'a zwẽ tənə̀rh bə cìní,sə sə̀ lyì bí m'a b'e jòm cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ shə́r bə yẽ̌ mó wẽ́.⁴Bə̀k'á dùr ywẽ yé, bə̀ ǹ kə́ ǹ tá ǹ la cìzhìl jú yé,ǹ wu bə̀k'a cɔ̀ yé, bə̀ bə̀ k'ê t'â la mɔ́ fuuli yé,ǹ m'ǎ swě fuulu mú mɔ̀bɔ́ bə̀ m'e fuuli mú ǹ bə̀sɔ́nɛ́ yi ní mú yò,ǹ kə́ ǹ tá ǹ la cìzhìl ré tɛ̀bɛ́ ǹ nɔ ǹ ejə̀ndé yi ní mú yò lyǐrh yé.⁵Bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ n cĩ́ lũ yó mó, wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ ǹ byal mɔ́:Lũ gakó Cinu, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ ń yil ré;Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n'ê zwẽ mó mó,rə̀ yíl lũ w gakó Yi rí. ⁶Bə̀ ǹ yà ǹ nyɛ̌ ǹdə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ bə̀ yǎrh tɛ̃́,wu-zhùlù bàn gu ta,sə Cinu kə́ n byẽ̀ mó, ń kwɛ̃̀ ń bà.Ǹ Yi rí wə̀lə̀:«Bə̀ nə m'a zhɛ̃̀ kɛ̃ mɔ̀bɔ́bə̀ jú bɔ́bwár yi ní zhə̀nà?»,⁷À y'à yẽ̌ mó tɛ̃́, sə kɔn yə̀ dɛnɛ yé,à m'a k'a cĩ́ mú dwã yó, ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ twéé twéé. ⁸À lyim gə́ y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, à y'à shèè móà yé-zwã̌ y jàà y kɛ̀bɛ́ è nyɛ ǹdə́ mɔ́ mɔ́ wẽ́, sə kɔn yə̀ dɛnɛ yé,sə à m'a byili mú à wu-bɔ̀nɔ̀ wá, dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə,wɔ́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ mó mó nyí rí.⁹È m'a yə̀ ǹdə Nəwee nàná bɛ́ yi ní ta:à bwəl nyí bə̀ Nəwee nàná bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ k'ê t'â la lũ w zõ gaga yé;èta myɛ à n'â bwəl mó nyí b'à k'â t'â la lyim kǒ ǹdə́ mɔ́,à k'â t'â la mɔ́ búlə́ ju gaga yé. ¹⁰Pyàr rɛ́ gə twẽ̌ rə̀ jààsɛ́ w myɛ,pyǎlsɛ́ gə zɛ̃̀ sə̀ n'ê zhízhǐ myɛ,à dɔbrɛ́ t'â la ǹ nyí ni tõ̌ rə vò pyépyé yé,sə à yə̀-zùlə́ dɔbrɛ́ j'â t'â la zhízhǔ gaga yé,wɔ́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń byili mú ń wu-bɔ̀nɔ̀ w mɔ́ nyí rí.¹¹Ǹ wu zhìlì, ǹ bə jàà èdù zhǐ yé, bə̀ t'â zal ǹ wu ni yé,nyǐ àmyɛ́ m'a cĩ́ ku námpùlú nàa m'a kə́kɛ́lɛ́ kə́kɛ́lɛ́ ǹ nə́kulə né,a zɛ̃̀ a ji ǹ kùr ré səfyííribáa yó, ¹²à m'a zə orubyisibá b a m'a lù ǹ byíl-fwàlsɛ́ dɛ̃̌-sõ mó,a zə nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê jə́jɛ̀mɛ́ a m'a lù ǹ bwə̀rsé,a zɛ̃̀ a zə nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê súlí ǹ bɔ́bwár rɛ́ mɔ́ a m'a lù a kə́kɛ́lɛ́ ǹ púlə́púlə́.¹³Ǹ byǎ bɛ́ gakó m'a yə̀ Cinu kwã-lyì,sə ǹ byǎ bɛ́ yə̀-zùlə́ né m'a yə̀ nánfɔ̀lɔ̀. ¹⁴Ǹ m'ǎ cĩ́ kùr cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí wẽ́,sə jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né m'a zə nyan ǹdə́ mɔ́: ǹ kə́ ǹ tá ǹ la kaka ywẽ dǔr yé;wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ m'a zə nyan ǹdə́ mɔ́: è k'ê t'â bàn ǹ nyí ni yé.¹⁵Bə̀ n'ê zɔ̀m bə̀ cĩ́, bə̀ shèè bə̀ n'ê tɛnɛ bə̀ la bú ǹdə́ mɔ́? Rə̀myɛ́ mɔ́ t'â shí àmyɛ́ sõ yé!Lò mó mɔ̀bɔ́ ń shèè n tɛnɛ ń la bú ǹdə́ mɔ́ mɔ́ mà n já n tu ǹ yé né. ¹⁶Nyì wé, wɔ́ àmyɛ́ à wɛ̀rhɛ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ ré mó,mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń fúfǔ myìn-cala nɛ́,n zɛ̃̀ n ce búlə́ kukɔ̀bɔ́ bə̀ la m'e twĩ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ ò mə̌ s'o twĩ̀ mú du nə̀ wẽ́ mó;wɔ́ àmyɛ́ myɛ à wɛ̀rhɛ́ cɔ̀rna mɔ́cɔ̌ mɔ́ yilə!¹⁷Búlə́ ku kɔ̀bɔ́ gakó bə̀ zùrhì bə̀ la m'e bú ǹdə́ mɔ́ mɔ́ wàr mɔ́ kaka ò la wɔ̀rhɔ́ yé,mə̀jòlò kɔ̀bɔ́ gakó ò cĩ́ yò ǹ yó bùrsi jàà wa,ǹ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ ń ce o lwar bə̀ dóó ŋwɛ́nɛ́ ò yó wə.Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a yə̀ Cinu tùntùnnə bé cəl ré.Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a yə̀ bə̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀ n'ê shí àmyɛ́ sõ mó,wɔ́ Cinu nyí rí.

Chapter 55

¹Nyǐ Cinu nyí rí:Wɛ̀rhɛ́-na kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ sə á twĩ̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀,b'à vwǎrh mɔ́ yú mə zhɛ̀,à cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí myɛ m'a du á yírh wə.²Wu-nyɔ̃̀ cí wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́,Adã byǐ mɔ̀bɔ́ ń zhǐ rə̀ nà y yó,ń nə́ ń nyàm shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́, ń já ń tá ń fuuli ri yé,ń nə́ ń zal ń jɛ̃̀ y è t'â wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rə̀dù ga myɛ yé.³Zhə-bal byǐ mú bə̀ká n wɔ̀,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń já ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Cinu mú,bə̀ká n wɔ̀:«Cinu mà n já n vùr ni ń dwí rí wẽ́!» yé,sə tùm-byǐ mú myɛ bə̀ká n wɔ̀:«Nyǐ à wɔ́ cǒ nánkùlù!» yé. ⁴Nyǐ Cinu nyí rí rə̀ shò kwã nɛ́:tùm-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nyàm à shìrhə́ dwã nɛ́,bə̀ cír bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à só,e jà bə̀ zhǐ à dɔbrɛ́ nà y yó mó,⁵à m'a cə̀r nə́kulu òdù a cĩ́ bə̀ dúdú yilə, à jì y wẽ́,ǹd'â byílsí gə́ kə́kɛ́lɛ́ má nyí rí wẽ́,bə̀ yilə né kɛ̃ ò yó.Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a cɛ̀nɛ̀ bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ;à m'a kɛ̃ yil tɛ̀bɛ́ rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé mó ò yó,rə̀ t'â la jó gaga mɔ́.⁶Zhə-bal mɔ́ byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Cinumùnì ga bə twĩ̀ ń còrhó tumə né,bə swéné Cinu yil ré,sə bə yə̀ ń tùntùnnə mó,lyì bí byɛ̀bɛ́ gákó bə̀ n'ê nyàm shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́ e jà bə̀ t'â fuuli ri,e jà bə̀ j'â zhǐ à dɔbrɛ́ nà y yó mó, ⁷à m'a ce bə bə̀ à Yi pyɔ̀ w yó,à m'a ce bə fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ jì y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ce ne è wẽ́ mó w mó;à m'a zwẽ bə̀ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ bə̀ pansɛ́bə̀ n'ê pɛ nɛ à vwĩ̀-jùlú w yó mó,bə̀ bə̀ m'a byẽ̀ à jì y bə̀:«Dwə́ né gakó yi-co jì».⁸Nyǐ Cinu Yi mú, mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cĩ́Esərayɛl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jì mú dwã yó mó nyí rí:à m'a k'a cĩ́ bə̀ dwã myɛ dwã yó, bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ,a súlí byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀rɛ̀ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ dwã yó mó ne!Yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ súl bə̀ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ b'a nə sǔbri ⁹Ámyɛ̌ gɔ-vwàmá nɛ́ gakó,bà-na á dɔ̃̀ gɔ,ámyɛ̌ gɔ-wẽ̀ ré á wɔ túr rí wẽ́ mó:¹⁰nyǐ wɔ́ lyìlyə̌r rə̀ wɔ́ yìlnə bé;bə̀myɛ́ yó w gakó gə́ wɔ́ nɛ́, bə̀ j'â yə̀l kaka yé;bə̀ wɔ́ kǔlse shɛ̀bɛ́ sə̀ nyə́ né dɛ̃,sə̀ wàr sə̀ wə̌rh yé,sə̀ j'â pyě tɛ̃́, sə̀ n'ê dàrhà,sə̀ só jàn dɔ̀ɔ̀, ¹¹bə̀ wɔ́ kǔlse shɛ̀bɛ́ sə̀ j'â só kùjú dɛ̃́dɛ̃́ myɛ,sə̀ j'â yə̀l wál: «Kɔn mǎ!» yé,e j'à wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ wɔ́ ènɔ̀nà bɛ́!bə̀ yə̀l kaka yé shò yé,bə̀ mə̀dù gakó já ń nə́ ń kwè ń sə̀pwà sɔ́má,lò gakó já n kə́ n zǎ ń ŋwɔ̀lɛ̀ kɔn rɛ́ nɛ, kɔn b'e yí n nə rɛ:¹²Zhǝ̀nà, á m'ǎ du ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀, a: ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́; pyàr rɛ́ ǹdǝ́ pyǎlsɛ́ m'a kǎrh ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ á YÉ né, gɔ sõ cèmé né gakó m'a mà jɛ̀rh nǝ ce á kùr wǝ. ¹³Sɔr k'ê t'â la nɛ́ yál yé wɔ́ sǝpɛrɛsɛ* è la nɛ́ yál, ronce* t'â la nɛ́ yál yé wɔ́ myrte, sǝ è m'a yǝ̀ còrhó, kɔn rǝ̀ zhǐ rǝ̀ t'â cɔ̀ gaga yé.

Chapter 56

¹Nyǐ Cinu nyí rí:Wɛ̀rhɛ́-na kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ sə á twĩ̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀,b'à vwǎrh mɔ́ yú mə zhɛ̀,à cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí myɛ m'a du á yírh wə. ²Wu-nyɔ̃̀ cí wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́,Adã byǐ mɔ̀bɔ́ ń zhǐ rə̀ nà y yó,ń nə́ ń nyàm shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́, ń já ń tá ń fuuli ri yé,ń nə́ ń zal ń jɛ̃̀ y è t'â wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rə̀dù ga myɛ yé.³Zhə-bal byǐ mú bə̀ká n wɔ̀,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń já ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Cinu mú,bə̀ká n wɔ̀:«Cinu mà n já n vùr ni ń dwí rí wẽ́!» yé,sə tùm-byǐ mú myɛ bə̀ká n wɔ̀:«Nyǐ à wɔ́ cǒ nánkùlù!» yé.⁴Nyǐ Cinu nyí rí rə̀ shò kwã nɛ́:tùm-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nyàm à shìrhə́ dwã nɛ́,bə̀ cír bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à só,e jà bə̀ zhǐ à dɔbrɛ́ nà y yó mó, ⁵à m'a cə̀r nə́kulu òdù a cĩ́ bə̀ dúdú yilə, à jì y wẽ́,ǹd'â byílsí gə́ kə́kɛ́lɛ́ má nyí rí wẽ́,bə̀ yilə né kɛ̃ ò yó.Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a cɛ̀nɛ̀ bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ;à m'a kɛ̃ yil tɛ̀bɛ́ rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé mó ò yó,rə̀ t'â la jó gaga mɔ́.⁶Zhə-bal mɔ́ byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Cinumùnì ga bə twĩ̀ ń còrhó tumə né,bə swéné Cinu yil ré,sə bə yə̀ ń tùntùnnə mó,lyì bí byɛ̀bɛ́ gákó bə̀ n'ê nyàm shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́ e jà bə̀ t'â fuuli ri,e jà bə̀ j'â zhǐ à dɔbrɛ́ nà y yó mó, ⁷à m'a ce bə bə̀ à Yi pyɔ̀ w yó,à m'a ce bə fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ jì y kɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ce ne è wẽ́ mó w mó;à m'a zwẽ bə̀ vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ bə̀ pansɛ́bə̀ n'ê pɛ nɛ à vwĩ̀-jùlú w yó mó,bə̀ bə̀ m'a byẽ̀ à jì y bə̀:«Dwə́ né gakó yi-co jì».⁸Nyǐ Cinu Yi mú, mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cĩ́Esərayɛl lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jì mú dwã yó mó nyí rí:à m'a k'a cĩ́ bə̀ dwã myɛ dwã yó, bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ,a súlí byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀rɛ̀ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ dwã yó mó ne!Yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ súl bə̀ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ b'a nə sǔbri⁹Ámyɛ̌ gɔ-vwàmá nɛ́ gakó,bà-na á dɔ̃̀ gɔ,ámyɛ̌ gɔ-wẽ̀ ré á wɔ túr rí wẽ́ mó: ¹⁰nyǐ wɔ́ lyìlyə̌r rə̀ wɔ́ yìlnə bé;bə̀myɛ́ yó w gakó gə́ wɔ́ nɛ́, bə̀ j'â yə̀l kaka yé;bə̀ wɔ́ kǔlse shɛ̀bɛ́ sə̀ nyə́ né dɛ̃,sə̀ wàr sə̀ wə̌rh yé,sə̀ j'â pyě tɛ̃́, sə̀ n'ê dàrhà,sə̀ só jàn dɔ̀ɔ̀,¹¹bə̀ wɔ́ kǔlse shɛ̀bɛ́ sə̀ j'â só kùjú dɛ̃́dɛ̃́ myɛ,sə̀ j'â yə̀l wál: «Kɔn mǎ!» yé,e j'à wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ wɔ́ ènɔ̀nà bɛ́!bə̀ yə̀l kaka yé shò yé,bə̀ mə̀dù gakó já ń nə́ ń kwè ń sə̀pwà sɔ́má,lò gakó já n kə́ n zǎ ń ŋwɔ̀lɛ̀ kɔn rɛ́ nɛ, kɔn b'e yí n nə rɛ: ¹²«Bà-na, à m'a pyà də̀vɛ̃́,nə́ m'ǎ nyɔ̀ sə̀-kùlù w nə́ sú,nəkɔl dɛ̃ rɛ́ m'a yə̀ ǹdə zà dɛ̃̀ rɛ́ ta:də̀vɛ̃́ y kɛ̀bɛ́ è dàl mɔ́ j'â gwẽ̌ já dɛ̃́dɛ̃́!»

Chapter 57

¹Cángá cə́bal mɔ́ já ń nə́ ń cì,e jà lòlò tá ń cili yò w òmyɛ́ mɔ́ sõ yé,bə̀ n'ê pwà lyì-twěsé,e jà lòlò myɛ jà ń tá ń lwarbə̀ wɔ́ wu-bárhɛ́ è n'ê cebə̀ zal cángá cə́bal mɔ́ yé! ²Sə yə̀-zùlə́ né m'a bà,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zhə̀l cángá mɔ́m'a pyẽ̀ bə shǐrh bə̀ pyə̀nə̀ y wə.³3 È gə wɔ́ ámyɛ̌, kə-cɔ̀lɔ̀ byǎ, twẽ̌-nə á bwəlse nyɔ̀nɔ̀,bə-nə̀fòló ǹdə́ kə-nə̀fòló byǎ: ⁴Mɔ̌ lò á n'á mɔ̀n mɔ́?Mɔ̌ lò ne á kǎl á nyə́ né á ce éta mɔ́,e jà á n'á lyəlyɔ á mə̀jə̀ə̀lé á ce?Á nə də̀ yó-kùùli byǎ nà,kɔma cìnə́ dwí nà?⁵Á n'á byìrh bárhɛ́ tərəbɛ̃́tɛbá nyí ni,cǒ kɔ̀bɔ́ gakó ò púrh vɔr nánzhəzhɔ̌ kùr wə;á n'á zwə́l á byǎ bɛ́ nə̀-gwààlɛ́ wẽ́,ǹdə́ pyàr rɛ́ gógwə̀ə́lé wẽ́.⁶Nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nə́kuulí nánsə́swə́ə́lé, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ ǹ cəl ré,nyǐ ǹ cəl ré, nyǐ ri, nyǐ ri!wɔ́ nə́kuulí rə̀myɛ́ nɛ ǹ nə́ ǹ lwé də̀vɛ̃́ tɛ̃́ ǹ pɛ,rə̀myɛ́ nɛ ǹ nə́ ǹ pɛ pansɛ!Sə rə̀myɛ́ mɔ́ nə wɔ̌ rə̀ m'a swẽ à wu ni?⁷Ǹ cĩ́ ǹ pyə̀nə̀ ypyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò yó w wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ yó wə,e zɛ̃̀ wɔ́ gàà ǹ jìl ní,vwĩ̀ rí zwə́l yilə. ⁸Ǹ cĩ́ ǹ lyìrhə́-kɔn rɛ́ bòlò w kwã nɛ́, ò sarh rɛ́ nɛ.Zhə̀n ga, ǹ gə́ yà ǹ nyɛ ǹdə́ nɛ yi ní, ǹ lwə̌r ǹ gàndɛ́,ǹ jìl ń vò, ǹ súlí ǹ pyə̀nə̀ y wàn rɛ́,ǹ pɔ cəl tɛ̀bɛ́ rə̀ já ǹ cìn nilyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ só bə̀ pyə̀nə̀ y mɔ́ nə̀jɛ̀lɛ̀ yilə;ǹ j'á búl nyǐ bɛlɛ rɛ́!⁹Ǹ só ń dùr ń vò Məlɛɛkɛ sõ ǹdə́ nwə̃̌,ǹ pɔ wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ y'à búl rə̀ já,ń twĩ̀ ǹ tùntúmə́ bə vò jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ búl sə̀ wɔ pyépyé mó wẽ́,sə ǹ tó rə̀ dɛnnɛ ń só ń vò cúlú. ¹⁰Sɔ́má y èmyɛ́ mɔ́ gakó ǹ zhə̀l mó j'a lyɛ̀ɛ̀ mɔ́,e jà ǹ tá ǹ wə̀lə̀: «Rə̀ lyɛ̃̀ kùrə̀!» yé.ǹ k'á nə ǹ jɛ̃̀ y jàn rɛ́,rə̀myɛ́ ce ǹ já ǹ bə tɛ̃́ jě ǹdə́ wu-zhùlù yé.¹¹Ǹ gə́ wɔ́ myìnnə mó ce, mɔ̌ lò ń ce ǹ wu zɛ̃̀, e jà ń ywẽ zɔ mɔ́?Ǹ já ǹ tá ǹ lyǐrh àmyɛ́ yò yé,ǹ yə̀ nɛ ǹ wẽ́ cĩ́ yé!È nə də̀ zhə̀n b'à dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́ à j'â gwẽ̌ yə̀ kɔn wɛ̀rhɛ́,rə̀myɛ́ ce ń zɛ̃̀ ǹ tá ǹ nyàm nɛ yé. ¹²Sə àmyɛ́ m'a bwə̀l ǹ «cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí» a byili,sə ǹ tumə né t'â la nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ də́-byǐ ga myɛ zal ǹ yil yé.¹³Ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ búbwéé, sə yə né nánzhəzhɔ̌ w ǹ zhe ǹ sõ mó vwǎrh mɔ́!Zho m'a zə nə̀ gakó o m'o lyɛ̃,zho námpɔ́lɛ́ m'a pwà nɛ.Sə lò mɔ̀bɔ́ ń zə àmyɛ́ n mə n yə̀ ń shòò jàà, mà n nə cɛ y e yə̀ ń cəl-tənà,ǹd'â Yi pyɔ̀ w n cìní.¹⁴Sə bə̀ m'a wɔ̀:Shĩ-nə sɔ́má y gwáárɛ́, pul-nə sɔ́má yá,kwě-nə ku kɔ̀bɔ́ ò m'a lyə́lyɛ́rɛ́ dwí gakó à dwí rí sɔ́má y yó. ¹⁵Bə̀ nyǐ mɔ̀bɔ́ ń já ń wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́,ń já ń ŋwɛ́nɛ́ gaga yilə, e jà ń yil ré j'à wɔ́ rə̀ dúdú mú, nyí rí:À j'â wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌, à bə dõ zhe yé,à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ pyárh tɛ̃́ bə bɔbwɛlɛ,ń wɔ́ cìn-lwəl cə́bal ń wu w wẽ́ mó,mùni ga a ce cìn-lwəl cìnə́ bé zə nyǔ,s'a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pyárh tɛ̃́ bə bɔbwɛlɛ mɔ́ wun ni k'a zə wu-jɔ̀.¹⁶À t'â la j'â n'â ji búlə́ nə̀ t'â zhɛ̀ yé,è də̀ twéé twéé à m'à j'â n'â kwè lyim yé,è gə də̀ rə̀myɛ́ shíshìrhə́ néǹdə́ wə̀-nyìr rí tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ jàn rɛ́ m'a zhɛ̀ à yé né. ¹⁷Esərayɛl ŋwɔ̀lɛ̀ rɛ́ námməlyãlyɔ̃ɔ̃́ ce, à lyim zɛ̃̀,à pyìrhí à yé a ce kwã a m'a mà ya; à lyim y'à zɛ̃̀:è y'à j'â n'ê wɛ̀rhɛ́ yó-kùlù, è n'ê tó è wu-bùlə̀ né ne;¹⁸à búl a nə è sɔ́msɛ́!Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga à m'a wárh ya, à m'a byili y sɔ́má yá,à m'a zə è wu ni dɛ̃́dɛ̃́, èmyɛ́ ǹd'ê lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ cu wu-zhùlù wẽ́ mó, ¹⁹à m'a ce núrh shí bə̀ nyú wə.Lò mó mɔ̀bɔ́ ń nyɛ ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń bwə́l mó ga nə yə̀-zùlə́, yə̀-zùlə́,Zhə̀n ga, à m'a wárh mɔ, wɔ́ Cinu nyí rí!²⁰Sə lyì-bəlwǎlsɛ́ nyɛ̌ dwã ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò n'ô fùù,ò wàr ò zhì shɛ́ɛ́ ta,ò nàná bɛ́ j'â n'ê gùlí bɔ̀bɔ̀rɔ̀ w ǹdə́ mɔ́rhɔ́ w ga dwã nɛ. ²¹À Yi rí wə̀l bə̀ lyì-bəlwǎsɛ́ j'â t'â la yə̀-zùlə́ də́-byǐ ga nɔ yé!

Chapter 58

¹Búbwéé ǹdə́ ǹ byã y jàn rɛ́ gakó, bə̀ ǹ lyààrɛ́ nɛ gál yé,ce ǹ cəl ré yə̀ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə pɔ́lá y cəl ré ta,bwə̌l ń byili à dwí rí ni rə̀ yó-kùùli tũ̀twə̃̀ə̃̀ né,byili Zhakɔɔbɛ kɛ̀lɛ́ y nɛ è dwə́ə́ré. ²Dɛ̃ gakó, bə̀ j'â n'ê pyà sə bə sú àmyɛ́ wu,bə̀ wu-nyɔ̃̀ w wɔ́ bə lwar à sɔ́msɛ́ párá,ǹdə wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ twĩ̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀,e jà rə̀ yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ rə̀ Yi rí ni yẽ̌ ta.Bə̀ zhe à byã nɛ b'à bǔr bùrsí sə tó cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́,bə̀ wu-nyɔ̃̀ w wɔ́ bə bwəlse Yi yala nɛ:³«Bə̀kɔ́n nyì-lyõṍ w n'ô pɛ nə́ba, e jà ǹ gə bə rɛ nɛ,Bə̀kɔ́n cìn-tɛ̃́-lwəl mó n'ê pɛ nə́ba, e jà ǹ yə̀l rə̀ nyí ni?»Á nyì-lyõṍ dɛ̃ rɛ́, á j'á yě kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê kwɛrhɛ á yò mó sõ cilu,á súlí á j'á n'á nwɛ̀nɛ̀ á tùntùnnə bé.⁴Á n'á lyẽ á nyí, e jà á j'á n'á pyà búlə́ ǹdə́ zɔ̀màá n'á pun dwã ǹdə́ jə̀-gúlə́ ǹdə́ wu-bárhɛ́!Á t'á lyẽ á nyí ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́á n'á yǎl b'à nyɛ̀ɛ̀ á cəl ré dɛ̃̌-yi w mú ta yé. ⁵Nyì-lõṍ w kɔ̀bɔ́ à só mó nə mə̌ dwã s'o yə̀ èta,dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ numbyíní y n'ê lwəl è cìn tɛ̃́ mɔ́?È nə wɔ́ e lwəl è yó tɛ̃́ ǹdə vwal-gɔ ta,e lyɛ̀lɛ̀ yóló ǹdə́ tɔ̀mɔ̀ tɛ̃́ e m'e yə̀ è pyə̀nə̀ nà?È nə wɔ́ rə̀myɛ́ yil ǹ vùr nyì-lyõṍ dɛ̃,dɛ̃ tɛ̀bɛ́ rə̀ yú Cinu pùbùlə̀ mó?⁶È nə də̀ nyì-lyõṍ dwí rí tɛ̀bɛ́ à só mó nà:e bwèlé wu-bárhɛ́ lyẽẽ́sée bwèlé zhĩĩ rí lyẽẽ́sé,e ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ nə bə̀ cìn bə kwɛ̃̀,è n'ê yǎl e wɔ̀ b'ǎ bɔbwɛlɛ zhĩĩ dwí gakó! ⁷È nə də̀ ń tə̀ ǹ búrú w ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ nɔrh zhe nà?E súlí myɛ: ǹ m'ǎ zwẽ nə̀mwà bɛ́ bə̀ bə zulə́ jàà zhe mó ǹ sõ,ǹ m'ǎ pyìlì lò mó mɔ̀bɔ́ ǹ nɔ ń wɔ́ nánlwè mó,ǹ tá ǹ la shòò lò mó mɔ̀bɔ́ á wɔ́ jal mə̀dù mú yé né yé.⁸Rə̀myɛ́ yó, ǹ pwẽ̀ ré m'a púrh ǹdə cɛ-lár rɛ́ ta,sə ǹ wárh mɔ́ m'a yə̀ làlà.Ǹ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí m'à n'ê zhə̀l ǹ yé né,sə Cinu còrhó w m'a zɛ̃̀ o yə̀ ǹ kwã nɛ́ ò m'ô yìlì mú.⁹Rə̀myɛ́ yi ní, ǹ gə byẽ̀, Cinu mà n shɛ̀,ǹ gə búbwéé ń ce mo, ń mà n lyar n wɔ̀: «Nyǐn ni!»Ǹ gə ce zhĩĩ,ǹdə́ jə̀fɔ́lɛ́ kɛ̀bɛ́ è n'ê cĩ́ dóó lò yó wə, e súlí zɔ̀m-bəlwɛ̀lɛ́ jé tɛ̃́ ǹ sõ, ¹⁰ǹ gə yẽ̌ ǹ sə̀pwà nyí kùjú w ni ń pə lò mó mɔ̀bɔ́ nɔrh zhe mó ne,ń pə zúzúnú cə́bal nɛ n jí n sú,ǹ pwẽ̀ ré m'a yə̌r cə-byín rí wẽ́,sə ǹ cə-byṹ w m'a yə̀ ǹdə nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl ta.¹¹Cinu mà n já ń nə́ ń cĩ́ mú sɔ́má yó twéé twéé,má ǹ wɔ shɔ̃́ w cəcəl ré w myɛ,ń mà n pɔ̃́ ń jí ń sú,n ce ǹ kúr rí kwɛrhɛ rə zə jàn dɛ̃́dɛ̃́.Ǹ m'ǎ yə̀ ǹdə bɔ́ɔ́ kɔ̀bɔ́ nɛ̃̌ j'â n'ê yí w kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ ta,ǹdə zhìlí kɛ̀bɛ́ è nàná bɛ́ t'â wĩ ta.¹²Ǹmyɛ́ nə̀jɛ̀lɛ̀ yilə, bə̀ m'a k'a lù shãã shãã jì-bwə̀r ré bə cĩ́ dɛ̃̌,byinə né nə̀ lyɛ̃ lyɛ̃ jì-kùrə̀ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ yẽ̌ mó,ǹ m'ǎ lù ni ń cĩ́ dɛ̃̌;bə̀ m'a byẽ̀ mó bə̀: «Bɔ̀là shinnə,ǹdə́ sɔ́msɛ́ kwàrhna, mùnì ga lyì ŋwɛ̀nɛ́ bə jòm ò wẽ́ mó.»¹³Ǹ gə yẽ̌ tumə tũ̌ ni shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́,ń yẽ̌ ǹ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ tumə tũ̌ ni à Yi dɛ̃ rɛ́ yù wə,ǹ gə byẽ̀ shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́ bə̀ «Wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀»,ń byẽ̀ Cinu Yi dɛ̃ rɛ́ «Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe zùwə́»,ǹ gə nə́ ǹ yẽ̌ ǹ tumə̀ né tũ̌ ni, rə̀ nyɔ̀mɔ̀ yilə,ǹ nə́ ǹ yẽ̌ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ tum tũ̌ ni,ǹ nə́ ǹ yẽ̌ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ t'â zhɛ̀ mɔ́ nɛ,¹⁴ǹ m'ǎ nə ǹ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ w Cinu wẽ́,à m'a kwè mó ǹdə́ eshã-vwə̃tu a m'a vò Cɛ y pyàr rɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa,à m'a ce ń jí ǹ da Zhakɔɔbɛ cəl kɔn rɛ́ ń nə rə̀ nyàn.Zhə̀n ga, wɔ́ Cinu nyú w rə̀ shí ní.

Chapter 59

¹Gaga, Cinu jɛ̃̀ y j'â də̀ ná-èkùlí dɛ̃́dɛ̃́, e ce è wàr lò è m'a zwẽ yé,ń zhɛ̃̌ rɛ́ j'â yə̀ shĩ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ, e ce rə̀ wàr rə̀ n'ê nyɛ̀ɛ̀ yé! ²Wɔ́ á lwɛlɛ rɛ́ rə̀ ce pɔ́rá ŋwɛ́nɛ́ámyɛ̌ ǹd'á Yi rí cəcəl wə;wɔ́ á dwə́ə́ré rə̀ círhí rə̀ yé-zwã̌ yá,è j'â nyɛ ǹd'ába, è j'â nyɛ dɛ̃́dɛ̃́ ce rə̀ wàr rə̀ la á cəl nyɔ̀ɔ̀ yé.³B'ǎ jə̀-wun ní tə̀l ǹdə́ jal,lwɛlɛ dúdú á jə̀fɔ́lá myɛ j'â n'ê twĩ̀;kɔma dúdú á nyì-vɔr rɛ́ n'ê zɔ̀mà,myìnù zɔ̀mà dúdú á mə̀jòlò w j'â n'ô twìrhì. ⁴Lò mə̀dù ga tá ń zə yò ń zhə̀l bùrsi ǹdə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gə́ n'ê yǎl nɛ́ yé,lò mə̀dù ga tá ń pyà yò w kɔrhɔ ǹdə́ wu-põ̀ yé;bə̀ n'ê zal kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe mó zhə̀nà,bə̀ n'ê zɔ̀m zɔ̃̀-fwə́ə́re,bə̀ n'ê jɛ̀nɛ̀ bə̀ tɛ́rɛ́ lwɛlɛ rɛ́, bə zɛ̃̀ bə twĩ̀ yò wə́!⁵È wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê fwàl tɛ̃́ ǹdə́ rə̀ pǔ mú càlà nɛ́ bə̀ n'ê ce nə̀ lwərhə,ǹdə́ elyɛnɛ́ jìrh bə̀ n'ê swɛ̃̀;lò mɔ̀bɔ́ ń dɔ̀m bə̀ càlà nɛ́, nə́ ń cì;cɛ̀lɛ̀ rɛ́ gə lowə, rə̀ n'ê lwərhə: sə è wɔ́ kùwə̀! ⁶Wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swɛ̃̀ mɔ́, wàr gɔ̀nɔ̀ rə̀ la wɔ̀rhɔ́ gaga yé,bə̀ wẽ̀ ré wàr rə̀ m'a pyìlì yé;bə̀ wẽ̀ ré wɔ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ!jɔ́ɔ́rɛ wɔ̀rhɔ́ tũ̀twə̃̀ə̃̀ dúdú nə̀ wɔ bə̀ jə̀-wun ní wẽ́!⁷7 Bǝ̀ nèsé n'ê dùr sə̀ zǎ lwɛlɛ rɛ́ səta,bǝ̀ n'ê dùr bə̀ bàn bə-dóó-zhe-cí jal tɛ̃́ ló yilə;bə̀ bùlə̀ né j'â wɔ́ bùlə̀ námməlwǎlsɛ,bǝ̀ gǝ tó mǝ̀gã̌ j'â wɔ́ cɔ̌ ǹdǝ́ e lo e bɔbwɛlɛ dúdú. ⁸Bǝ̀ yǝ̀l yǝ̀-zùlǝ́ sɔ́má y pár yé,bə̀ j'â t'â jəl kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ bə̀ sɔ́má y yó yé;bə̀ n'ê ji sə-byǐrh námməjə́lse bə̀ cìn yilə,lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń kwè se bə yə̀-zùlə́ zhe yé.⁹Sə rə̀myɛ́ mɔ́ ce bùrsí bǔr mú j'a zɛ̃̀ mə̀ nyɛ ǹdə́ nə́bacángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí zɛ̃̀ rə̀ t'â yí nə́ sõ yé.Nə́ y'ǎ n'é dɛ̃̀ pwẽ̀ ré, e k'â wɔ́ cə-byín rí,nə́ y'ǎ né dɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ pwẽ̀ ré, e k'â wɔ́ cə-byṹ fúrí wẽ́ nə́ n'é zhə̀l né. ¹⁰Nə́ n'é tə́tɛ̀lɛ́ ǹdə lyìlyə̌r gə́ n'ê tə́tɛ̀lɛ́ byílí cã̌ nɛ́,nə́ n'é tə́tɛ̀lɛ́ ǹdə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ bə yírhə́ zhe ta.Nə́ n'é mà nə́ nə̀rh nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl w ǹdə cɛ y gə tú è n'ê byíbyílí yi ní ta,nə́ j'á jɛ̀, e jà nə́ wɔ́ ǹdə cùùri ta.¹¹Nə́ gakó j'á n'é kúrh ǹdə cílə́-kùúli ta,nə́ j'á n'é kúrh zúzúnú cǐl ǹdə épwěnse ta.Nə́ y'ǎ n'é dɛ̃̀ bǔrsí bǔr mú, sə kaka də́-byǐ!nə́ y'ǎ n'é dɛ̃̀ cìn-nɛrɛ́ yá, sə è jàà y nyɛ ǹdə́ nə́ba!¹²Nyǐ wɔ́ nə́ yó-kùùli tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gə́ j'â já dɛ̃́dɛ̃́ ǹ yé né mó è ce,nə́ dwə́ə́ré myɛ n'ê cĩ́ yò nə́ yó wə;zhə̀n ga nə́ yó-kùùlí tũ̀twə̃̀ə̃̀ né dɛ̃ nə́ba,nə́ j'á yě nə́ lwɛlɛ rɛ́ pár pamparɛ̃ɛ̃: ¹³e cẽ nyí ni, e zhɛ̃̀ Cinu,e kwɛ̃̀ e vò è kwã nɛ́ pyépyé e zə nyan ǹdə́ nə́ Yi rí,e tɛnɛ jɔ́ɔ́rɛ ǹdə́ myìnù tũ̀twə̃̀ə̃̀ è la tũ̌,e tɛ́rɛ́ kɔma zɔ̀mà ǹd'ê wu gakó e súlí e zɔ̀m nɛ.¹⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce bùrsí bǔr mú kwàrh sə k'a vò kwã,cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí myɛ j'a zɛ̃̀ rə swə́rh rə̀ zhǐ pyépyé.Nyǐ wɔ́ zhə̀n rɛ́ gə́ mà rə̀ nà dwã-joló jàà y wa,wu-põ̀ w myɛ zɛ̃̀ ò wàr ò yí gàà mɔ́ è ce; ¹⁵bə̀ púrí zhə̀n rɛ́ y'à tɛ̀nɛ́ yé,bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê bubu lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhɔ̃̀ lwɛlɛ mɔ́!Cinu nɔ rɛ,sə bùrsì bǔr gə́ j'â tɛ̀nɛ́ gaga mɔ́yàl kɔ-bəlwɛ̀lɛ́ ń yírh wə.¹⁶Ń púrí bə̀ lòlò yà ń tɛ̀nɛ́ yé,ń wu zhìlì lòlò gə́ tá ń wɛ̀rhɛ́ kaka mɔ́ yilə;rə̀myɛ́ yó, wɔ́ ń vɔ̃̀ w ò ce ń mə n twĩ̀ cìn-nɛrɛ́ tum rí,ń cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí zɛ̃̀ rə kwɛ̃́ mɔ.¹⁷Ń zù cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹdǝ cɔ̀bɔ́ kàmə̀zwǐ ta,n pú cìn-nɛrɛ́ y ǹdǝ cɔ̀bɔ́ yǝ́-pú ta;ń zù jim cṹ kàmə̀zwǐ y ǹdə ń kàmə̀zù-pɔ́lɛ́ ta,n pyìlì ń cín ǹdə́ sónó kɔ̀bɔ́ ò lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ ǹdə kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ ta. ¹⁸Tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gə́ yàl nɛ́ mɔ́, èta myɛ nə̀ kwǎndɛ́ ń la pɔ mɔ́ m'a yə̀ nɛ́,lyim-cəcɔ̌ ǹdə́ ń búl-dwã bɛ́, còrhò-tum pɔ ń zwə̀ bé ne!Ń mà n pə còrhò-tum cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ nɛ.¹⁹Rə̀myɛ́ ce, bə̀ b'a nyàm Cinu yil ré, kɔn gə́ zhì yi-zùr sõ è m'ê la mɔ́,sə bə̀ b'a nyàm ń zùwə́ y kɔn gə́ zhì yi-púrhí sõ è m'ê la mɔ́,bə̀ ń mà n bə̀ ǹdə bù-fwɛ̀lɛ̀ ná-éshɛ́nɛ́kɛ̀bɛ́ Cinu shíshìrhə́ né ce è nɛ̃̌ mɔ́ n'ê wùl ta. ²⁰Ń wɔ́ Zwennǝ mó ń mà n bə̀ Sǝyɔ̃ yilə,Zhakɔɔbɛ kwálá y lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yẽ̌ bə̀ yó-kùùlí tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ne mó yilə,wɔ́ Cinu nyí rí.²¹È gə wɔ́ àmyɛ́ yilə,nyǐ à dɔbrɛ́ à la zal ǹdə́ bɛ mɔ́ gə́ m'a yə̀ nɛ́, wɔ́ Cinu nyí rí:À Eshirhə y è só ǹ yó w mó,ǹd'â zɔ̀mà nɛ́ à co ǹ nyú w mú,j'â t'â la ǹ nyú w shə́r yé,nə̀ t'â la ǹ byǎ bɛ́ nyú w shə́r yé,nə̀ t'â la ǹ byǎ bɛ́ byǎ bɛ́ nyú w shə́r gaga yé,kɔn zhì èlǎsɛ̃́ ǹdə́ twéé twéé yilə.

Chapter 60

¹Zɛ̃̀ tɛ̃́, yǝ̌r pwẽ̀, bǝ̀ ǹ pwẽ̀ ré yúwǝ́, bǝ̀ Bǝ-zhɔé-zhe zùwǝ́ zɛ̃̀ è zhǐ ǹ yó wǝ.²Nyǐ cə-byín rí pyi cɛ y zhə̀n ga,ébɔ̃ pyi cɛmɛ nɛ́,sə Cinu mà n zɛ̃̀ n du ǹ yó wə,ń zùwə́ y è la ǹ yó w du mú bwəlse.³3 Tənèsé m'a zɛ̃̀ sə̀ n'ê zhə̀l sə zǎ ǹ pwẽ̀ ré səta,sə pyǎ bɛ́ m'a zǎ ǹ gə́ nə́ ń zɛ̃̀ mə̀gã̌ mɔ́ pwẽ̀ ré səta.⁴Nyǐ kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ nyí rí ma ń nyì wé:bə̀ gakó n'ê twí dwã yó, bə̀ bàn ǹ səta,ǹ bala-byǎ bɛ́ m'a shí pyépyé bə bà,bə̀ kwè ǹ kana-byǎ bɛ́ bə ce cã̌ wa. ⁵Rə̀myɛ́ yi ní ǹ m'ǎ na, ǹ yé y m'a sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀,kɔn m'a dwə̀rh mó sə ǹ wu m'a sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀,bə̀ bə̀ m'a k'a zə nə̀-fwààlɛ́ nə̀cɛ̀ndɛ́ bə m'e bə̀ ǹ sono,tənèsé jɛ̃̀-kɔn rɛ́ m'a bə̀ ǹ sono.⁶Yómde nánzhəzhɔ̌ m'a bə̀ rə sú cɛ ǹ sono,Majã ǹdə́ Efa yómde námbwààlɛ;Saba lyì bí gakó m'a bà,bə̀ m'a zə sánə́má ǹdə́ ãsã́ bə m'e bà,sə bə̀ m'a zə bə̀ cìn bə yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê bwə̀l Cinu còrhó wə́. ⁷Bə̀ m'a cĩ́ Kədaarɛ lyì bí və̌-ywàálɛ́ dwã yó ǹmyɛ́ yilə,Nəbayɔɔtɛ pyì-byesé m'a yə̀ ǹ còrhó tumə né tũ̌ yilə;sə̀ m'a jì à vwĩ̀-jùlú w yó, sə à m'a swéné se;zhə̀n ga, à m'a ce à zùwə́ y jì y zùwə́ y du.⁸Wɔ́ byɛ̌ lyì ǹdə́ byɛ̀bɛ́? Bə̀ n'ê zɛ̃̀ bə̀ wɔ dɛ̃̌ ǹdə ébɔ̃ ta,ǹdə épwěnse sə̀ la sə̀ jààsɛ́ wẽ́ ta; ⁹zhə̀n ga, cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ n'ê yǎl nə bə̀ a sõ,Tərəshiisi bǔ-bwələ né tó yé,mùnì ga nə zə ǹ byǎ bɛ́ nə shí pyépyé nə m'e bà,bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ sə̀byǐ mú ǹdə́ bə̀ sánə́má mɔ́ ga,Cinu, ǹ Yi rí yil ré còrhó yilə,Esərayɛl Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó còrhó yilə, bə̀ rə̀ pɔ mɔ́ rə̀ zùwə́ yə́.¹⁰Zhə-bal mɔ́ byǎ bɛ́ m'a k'a lù ǹ byíl-fwàlsɛ́,sə bə̀ pyǎ bɛ́ m'a ji jɛ̃̀ ǹ còrhó tumə né tũ̌ mú yilə,b'à y'à mà mɔ́ à lyìm rí gə́ y'à zɛ̃̀ yi ní,sə à sónó w yilə, à m'a byili mú à wu-bɔ̀nɔ̀ wá. ¹¹Bə̀ m'a j'a yẽ̌ ǹ bwə̀ə̀lé ne rə pul twéé twéé,cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga, rə̀ j'â t'â la pyu gaga yé,mùnì ga bə zə tənèsé shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ bə b'e ce ǹ sõ,sə̀myɛ́ ǹdə́ sə̀ pyǎ bɛ́, bə̀ ce bə pú pú dwã nɛ mɔ́!¹²Tənà kɛ̀bɛ́ ǹdə́ pyə̀-tənà kɛ̀bɛ́ è cẽ tũ̌ e pɔ̃́ mɔ́ m'a jé tɛ̃́, tənèsé m'a j'a cɔ̀ lyə́m lyə́m. ¹³Lyəbã còrhó wə́,səpərɛ́ɛ́sɛ́ y ǹdə́ orəmɛ y ǹdə́ bwǐsi y ga m'a tó dwã rə bə̀ ǹ sõ,mùnì ga rə ce à jì y kùr ré gə́ ju mə̀gã̌ mɔ́ zə còrhó;zhə̀n ga, à m'a ce jàà y à nèsé cĩ́ è wẽ́ mó zə còrhó.¹⁴Bə̀ m'à n'ê kwé tɛ̃́ bə̀ m'ê twí ǹ sõ,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ mɔ́ byǎ bɛ́,bə̀ m'a tu ǹ nə̀rh kùr wə,lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê fuuli mú mú.Bə̀ m'a byẽ̀ mó bə̀ «Cinu cɔ wá»,«Esərayɛl Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó Səyɔ̃ wá».¹⁵Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la mɔ̀bɔ́ bə̀ zhɔ̃̀ mɔ́ǹdə́ mɔ̀bɔ́ bə̀ súl mú, ǹdə́ mɔ̀bɔ́ lòlò kə́ ń tá ń twí ǹ sõ mó yál yé,sə à m'a ce ń yə̀ byinə nánzhəzhɔ̌ yó-dɛ̃̌ zhõ̌ mó,ǹdə́ byinə nə̀ j'â la gaga mɔ́ wu-nyɔ̃̀ wá. ¹⁶Ǹ m'ǎ ŋwɔ̀ tənèsé yil mú,ǹ m'ǎ jí pyǎ bɛ́ nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə́ shil nánfɔ̀lɔ̀,ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lwar bə̀ ǹ Zwennə mó wɔ́ àmyɛ́ Cinu,bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ mó mó wɔ́ Zhakɔɔbɛ Yi rí Lòlò-bə-rə̀-jàn-rɛ́-yàlà-zhe mó!¹⁷À m'a ce sánə́má bə̀ kàmmɔ jàà wa,a ce sə̀byǐ bə̀ lù jàà wa,a ce kàmmɔ bə̀ dǎr jàà wa,a súlí a ce lù bə̀ nə́kulu jàà wa.À m'a ce Yə̀-zùlə́ yə̀ nɛ́ ǹ yùlù yilə,a zɛ̃̀ a ce Cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí yə̀ nɛ́ ǹ cìnú ǹdə́ jàn yilə. ¹⁸Bə̀ j'â k'ê t'â la jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twə̃̀ə̃̀ yò nyɔ̀ɔ̀ ǹ tənà y w yé,ǹdə́ cɔ̌ ǹdə́ wẽ̀ lo yò nyɔ̀ɔ̀ǹ tənà y nyí rí wẽ́ yé.Ǹ m'ǎ ce ǹ byíl-fwàlsɛ́ yil bə̀ «Cìn-nɛrɛ́»,ń ce ǹ bwə̀rsé yil bə̀ «Còrhó».¹⁹Nə̀nyɔ́nɔ́ w pwẽ̀ ré j'â k'ê t'âla cə-kɔ́lɔ́ pwẽ̀ ré yál ǹmyɛ́ yil yé,cànà y ǹd'ê pwẽ̀ ré j'â k'ê t'âla cəcɛ̃ pwẽ̀ ré yál ǹmyɛ́ yil yé.Wɔ́ Cinu ń mà n yə̀ pwẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé ǹmyɛ́ yilə,wɔ́ ǹ Yi rí rə̀ m'a yə̀ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́. ²⁰Ǹ nə̀nyɔ́nɔ́ w j'â k'ô t'â la zú yé,ǹ cànà y j'â k'ê t'â la zú yé,bə̀ Cinu mà n yə̀ pwẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé ǹmyɛ́ yilə,sə ǹ cu wu-zhùlù w dwã nɛ́ m'a zhɛ̀.²¹Sə ǹ dwí rí, rə̀ lyì bí gakó m'a yə̀ cángá cìnə́,bə̀ m'a cìní tənà y twéé twéé yilə,bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ à cèmé né dɔ̌ w à zhele mó,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à jɛ̀sɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, rə̀ mə̌ sə rə ce à zùwə́ y du mú. ²²Bə̀ ga námpɔ́lɛ́ y m'a jǐrh nunə mɔ̀rhɔ̀,bə̀ ga nánkwàrà y m'a jǐrh dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ lyì bí yú mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ yàà.Rə̀ yi rí gə tú rə̀ yúwə́, àmyɛ́ Cinu, à m'a ce rə pyìrh làlà.

Chapter 61

¹Cinu Yi Eshirhǝ y ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nɛ.Zhə̀n ga, Cinu cír ni,ń twĩ̀ ni b'à zhəl a cĩ́ wu-nyɔ̃̀ nyí nǝ̀mwà bɛ́ nɛ,s'a shíshéré lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wun lo mó wun ni;s'a bwə̀l a byili lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zɔ bɛ yómə́ mó ne bə̀ bə̀ b'a nə bə̀ cìnə̀,s'a byili lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù w mú ni bǝ̀ bǝ̀ yírhə́ b'a nə pwẽ̀ ré,²s'a bwǝ̀l Cinu nɔ̀nɔ̀-dǔr byin rí a byiliǹdə́ nə́ Yi rí jim cṹ dɛ̃ rɛ́,s'a pə wu-jɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ cu wu-zhùlù wẽ́ mó ne,³s'a pú pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú Səyɔ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ cu wu-zhùlù wẽ́ mó ne,a pú bi pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú òmyɛ́ mɔ́ tɔ̀mɔ̀ w jàà wa,a ló nwə̃̌ bə̀ yó wə, è n'ê byili wu-nyɔ̃̀ wá, sə è də̀ wu-zhùlù yé,a zù bi gɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò tó còrhó pɔ nɛ́, ò də̀ wu-zhùlù gɔ̀nɔ̀ yé.Bə̀ m'a ce bə̀ yil bə̀ «Cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ tərəbɛ̃́təbá,Cinu cèmé né, nə̀ mə̌ sə nə ce ń zùwə́ y du mú».⁴Bə̀ m'a k'a lù shãã shãã jì-bwə̀r ré bə cĩ́ dɛ̃̌,bə̀ m'a k'a lù jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ lyì bí y'à wǔr bə m'e pə wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ w bə̀ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ bə cĩ́ dɛ̃̌,bə̀ m'a k'a lù cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à cɔ̀ mɔ́ nə yə̀ nándùn,jì-bwə̀r ré tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́, rə̀ byinə né j'a pú pú dwã nɛ mɔ́. ⁵Lyì bə̀ m'a shí jààsɛ dúdúmə́ dúdúmə́ m'a yìlì á və̌-ywàálɛ́bə pə nɛ gɔ nə dɔ̃̀,zhə-bal mɔ́ byǎ bɛ́m'a vɔ̀ á kálsɛ́, bə súlí bə nyǐ á də̀vɛ̃́-cèmé né cɛsɛ́ yò, bə pə ába.⁶Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, bə̀ m'a byẽ̀ ába bə̀ «Cinu Vwĩ̀-zwə́lnə»,bə̀ m'a ce á yil bə̀ «Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ nə́ Yi rí còrhó tumə né»;á m'ǎ jí tə̀nèsé nə̀cɛ̀ndɛ́,sə á m'ǎ cèrhé á cìnə̀, á gə́ ce sə̀ còrhó w jǐrh ámyɛ̌ còrhó mó yilə. ⁷Á cìzhìl nɔ twər rə̀lyè nyǎn rɛ́ jàà wa,lyì bí myɛ tùùrhí súlí rə yə̀ á cəl ré jàà wa,á b'ǎ nə cələ kùrə̀ nə̀lyè bə̀ cɛ y wẽ́,sə shãã ga wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ w m'a yə̀ á kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á j'á zhe twéé twéé mó.⁸Bə̀ àmyɛ́ Cinu, à j'â só kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́,à súl ŋwɔ̀lɛ̀ rɛ́ rə̀ tó ǹdə́ myìnù,à m'à j'â n'â pɛ á nyɔ̀ɔ̀rhɛ́:à m'a zə dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé ǹd'ába. ⁹Á byǎ bɛ́ yil m'a du tənèsé gakó wẽ́,á byǎ bɛ́ byǎ bɛ́ yil m'a du dwə́ né wẽ́;lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ m'a nə bɛ mɔ́m'a lwar bə̀ bə̀ wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ Cinu cĩ́ bwəl rə̀ yó.¹⁰À wu j'â nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, ò j'â búl ò nyɛ̀ zhə̀n zhə̀nà, Cinu yilə,à wu w n'ô fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ à Yi rí yilə,bə̀ rə̀ zù ni cìn-nɛrɛ́ y kàmə̀zwǐ yə́,rə̀ pyípyílí ni ǹdə́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ yá,ǹdə bɔ́bɔ́ mɔ̀bɔ́ ń pyà bɔ́m gə́ pú pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú ǹdə vwĩ̀-zwə́lnə ta nɛ́,ǹdə bóm mɔ̀bɔ́ bə̀ pyà gə́ bò ń cìn ǹdə́ ń bwẽ́ wẽ̀ ré né. ¹¹Zhə̀n ga ǹdə cɛ y gə́ y'a ce è wẽ̀ ré byǎ bɛ́ púrh tɛ̃́ nɛ́,ǹdə bɔ́ɔ́ myɛ gə́ y'a ce ò wə̀-dwí rí púrh tɛ̃́ nɛ́,wɔ́ èta Cinu myɛ mà n ce cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí,ǹdə́ ńmyɛ̌ còrhó w pɔ mɔ́ púrh tənèsé gakó yé né né.

Chapter 62

¹À t'â la à nyí shũ̌ Səyɔ̃ shò kwã nɛ́ yé,à t'â la shɛ́ɛ́ jǒm Zhərəzalɛm shò kwã,kɔn m'e yí è cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí k'a du ǹdə pwẽ̀ ta,sə è cìn-nɛrɛ́ y kwɛ̃́ e zə ǹdə pàntɛ́mɛ́ ta yé. ²Tənèsé m'a nə ǹ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí,pyǎ bɛ́ gakó myɛ nə ǹ zùwə́ yə́.Bə̀ m'a byẽ̀ mó ǹdə́ yil nándùl,yil ré tɛ̀bɛ́ rə̀ la Cinu nyú w shú mú.³Ǹ m'ǎ yə̀ còrhó yə́-pú Cinu jɔ̃̀ wa,ń yə̀ pyɛ̀lɛ̀ yó-bɔrɔ́ ǹ Yi rí jə̀-tarh wa. ⁴Bə̀ k'ê t'â la mɔ́ byõ̌ bə̀: «Kɛ̃ mɔ̀bɔ́ bə̀ zhɔ̃̀ mɔ́ yé»,bə̀ k'ê t'â la ǹ cɛ y nɛ wál bə̀: «Wu-zhùlù cə́kɛ̃» yé,sə bə̀ m'a byẽ̀ mó bə̀ «Kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pɛ nɛ wu-nyɔ̃̀ mɔ́»,bə zɛ̃̀ bə byẽ̀ ǹ cɛ y bə̀ «Kɛ̃ mɔ̀bɔ́ bə̀ vùr mú»,bə̀ ǹ m'ǎ yə̀ Cinu wu-nyɔ̃̀ kɔna,sə ǹ cɛ y m'a nə byal.⁵Ǹdə ébɔ́-dǎl mɔ́ gə́ yà n jí ń kɛ̃ mɔ́ nɛ́,èta ǹ byǎ bɛ́ myɛ m'a jí mú ní,ǹ Yi rí wu m'a zə nyàn ǹdə́ mɔ́,ǹdə ébɔ́ wu gə́ y'a zə nyàn ǹdə́ ń bóm mɔ̀bɔ́ ń pyà mɔ́ nɛ́.⁶À ce yìlnə j'â zhǐǹ byíl-fwàlsɛ́ yó, Zhərəzalɛm;cəcɛ̃ y námpúm ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ w námpúm,bə̀ bə mə̌ sə bə shĩ̌ bə̀ nyí yé:«Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á ce Cinu lyǐrh mú,shìrhə́ j'â tɛ̀nɛ́ á yil yé! ⁷Á bə̀k'á yẽ̌ ńmyɛ nɛ n já n shǐrh yé,kɔn m'e yí ń gə́ mà n ce Zhərəzalɛm jòm cɛ̀nɛ̀,n súlí n ce e yə̀ ‹còrhó kɔn cɛ yó mó›.»⁸Cinu zə ń jə̀-jĩ́ y ǹdə́ ń vɔ̃̀ w ò zhe jàn mɔ́n mə n bwəl nyí n wɔ̀:À j'â k'â t'â la ǹ bə̀lɛ́ y ǹ zwə̀ bé nə pɔe yə̀ bə̀ kùjú gaga yé,zhə-bal mɔ́ byǎ bɛ́ j'â k'ê t'â la ǹ də̀vɛ̃́ ykɛ̀bɛ́ ǹ lyɛ̀ɛ̀ è yil mú nyɔ́ gaga yé. ⁹Sə wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ kwar bə̀lɛ́ y mɔ́ bə̀ m'a zə y bə m'e kɔ̃̀ bə̀ cìnə̀,sə bə̀ m'a cèrhé Cinu,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ̌r də̀vɛ̃́-cèmé né byǎ bɛ́ mɔ́, m'a nyɔ̀ nə̀ də̀vɛ̃́ yà jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́.¹⁰Du-nə, tó-nə bwə̀rsé á du,pul-nə sɔ́má, dwí rí sɔ́má yá,shĩ-nə, shĩ-nə sɔ́má y gwáárɛ́,pyìlì-nə y ǹdə́ nə́kulə,cìì-nə myɔrhɔ tɛ̃́ dwə́ né yé né.¹¹Nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ Cinu nə́ ń byili,rə̀ yú lũ w cə-yala gakó mó:Wál-na Səyɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́ nɛ:Nyǐ ǹ zwennǝ mó yúwǝ́, kwǎndɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ń sono, sǝ còrhò-tum b'a jɛ̀rɛ̀ rǝ yí. ¹²Bə̀ m'a byẽ̀ be bə̀ «Yi lyì »,«Lyì byɛ̀bɛ́ Cinu zwẽ mó»,sə bə̀ m'a byẽ̀ ǹmyɛ́ bə̀ «Cɔ kɔ̀bɔ́ bǝ̀ pyà mɔ́»,«Cɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ yə̀ yẽ̌ mɔ́».

Chapter 63

¹Lò mó mɔ̀bɔ́ ń shí Edɔm tənà y wa, Bɔsəra cɔ w wa,ǹdə́ shə̀shɛ̀mà ń gàndɛ́ nɛ,ń nə̀bán nyàl ń kàmə̀zwǐ y kùr wə,ń jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ce n kwélé mó wɔ́ mɔ̌ lò?Wɔ́ àmyɛ́ à n'â zɔ̀m cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí zɔ̀mà,à n'â bwí búlə́ mùnì ga a zwẽ mó. ²È nə wɔ́ byè yil ǹ gɔ̀nɔ̀ w zhe shə̀shɛ̀mà,byè yil ǹ kàmə̀zwǐsí nyɛ̌ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pyárh də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́,ń wɔ cǒ byǎ bɛ́ pyárh ku w wẽ́ kàmə̀zwǐsí ta?³À dúdú à pyárh də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́,dwə́ né cəcəl wə, lò mə̀dù ga yà ń tɛ̀nɛ́ ǹdə́ nɛ yé;sə à lyim rí gə́ y'à zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì mú ce, à nɔ̀m bɛ tɛ̃́ a pyárh,à lyim-cəcɔ̌ w ce, à zə nə̀kúl a tə́ bɛ;bə̀ nɛ̃̌ mɔ́ sàrh mə ló à kàmə̀zwǐsí yó,à gàndɛ́ gakó j'a tə̀ tə̀. ⁴À wu w wẽ́, è y'à wɔ́ jim cṹ dɛ̃,byin rí tɛ̀bɛ́ à y'à mə̌ s'a ce à dwí rí nə rə̀ cìn mú y'à yúwə́.⁵À j'a nyǐ nyǐ: sɛ̃ɛ̃́ də́-byǐ ga y'à tɛ̀nɛ́ yé!à wu j'a zhìlì: lòlò tɛ̀nɛ́ ń mà n ji jɛ̃̀ yé!Rə̀myɛ́ yó, à jɛ̃̀ y zwẽ neà lyim-cəcɔ̌ w yàl à sanna mɔ́. ⁶À lyim rí ce, à j'a nɔ̀ dwə́ né tɛ̃́ a bɔbwɛlɛ,à lyim-cəcɔ̌ w ce, à j'a ce bə nyɔ̀ də̀vɛ̃́ y e zə bɛ:à yìrh bə̀ còrhó kɔn rɛ́ a ji tɛ̃́!Da mɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr mú ǹdə́ ń byǎ bɛ́ zúzúnú wə́⁷À m'a lyǐrh Cinu ywè-ècɛ̀nà nɛ́ yò,shə̀nə̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê shènè Cinu mú yò,kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Cinu wɛ̀rhɛ́ nə́ yil mú,ń sónó nánfɔ̀lɔ̀ wń mə n twĩ̀ ǹdə́ ń wu-bɔ̀nɔ̀ w gə́ wɔ́ nɛ́,Esərayɛl dwí rí yil mú,ń ywè-ècɛ̀nà nɛ́ j'â já dɛ̃́dɛ̃́. ⁸Ń yà ń wə̀lə̀ «Zhə̀n ga, bə̀ j'â wɔ́ à dwí,byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ t'â myìnì mú»,sə ń yàl Zwennə bə̀ yilə,⁹bə̀ zúzúnú w gakó wẽ́.È də̀ lò ń twĩ̀ ń jàà wa, ráá lò ń twĩ̀ n vò n cĩ́ nyí yé,wɔ́ ńmyɛ̌ cìcì ń zwẽ be:wɔ́ ńmyɛ̌ cìcì ń zwẽ beń sónó w ǹdə́ ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mú yilə.Ń kwè be, ń zhĩ bibyinə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyɛ̃ mɔ́ dwã nɛ́ gakó.¹⁰Sə bə̀myɛ́ zɛ̃̀ bə cẽ, bə̀ zhìlìń Yi Eshirhə y wu ni.Rə̀myɛ́ ce n já n ká n jǐrh bə̀ zù-bal,ń cìcì mú já n zɛ̃̀ ń nə́ ń bwí ǹdə́ bɛ.¹¹Rə̀myɛ́ yó, ń dwí rí j'a lyǐrhMuyiisi yi rí dwã nɛ́ yò:«Yẽ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń ce ń vwàmá nɛ́ kálna mɔ́ká n shí nə̀-fɔ̀lɔ̀ w w n du mú nə ŋwɛ́nɛ́?Yẽ̀ Mɔ̀bɔ́ ń coń Yi Eshirhə y ń wẽ́ mó nə ŋwɛ́nɛ́?¹²Mɔ̀bɔ́ ń ce ń jɛ̃̀ y è n'ê jə́jɛ̀mɛ́ mɔ́vò Muyiisi jə̀-jĩ́ sõ mó?Mɔ̀bɔ́ ń bɔ̀n nàná bɛ́ dwã nɛ bə̀ yé né,mùnì ga n ce ń yil du twéé twéé yil mú? ¹³Mɔ̀bɔ́ ń ce bə tó nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nánlyilyùmú w bə byɛrhɛ mɔ́?Bə̀ j'â yə̀ bə̀ nə̀rh mà yé,ǹdə eshã ta, gɔ-elũ èpòlò w wə,¹⁴Cinu Eshirhə y y'à zə bɛ è m'ê la shìrhə́ jàà wa,ǹdə vwàmá nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê cə́cèlé nə̀ la vɔlɔ w ta.» Wɔ́ èta dõ ǹ kál ǹ dwí rí ní,ń mə́ ce ǹ yil rí j'a du ǹdə́ còrhó.¹⁵Zhǐ dɛ̃̌-yi rí wə,ǹ Yi pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y è j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ wẽ́,ń nyǐ nyì wé:yẽ̀ ǹ sónó námməlyãlyɔ̃ɔ̃ w ǹdə́ ǹ wu-jɔ̀ wá,ǹdə́ ǹ nɔ̀nɔ̀-dǔr mú nə ŋwɛ́nɛ́?ǹ nə cə̀r ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹ zhe à yil mú ń cĩ́ ǹ wẽ́ nà? ¹⁶E jà wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ nə́ Da mɔ́!Zhə̀n ga, Abəraam já ń yə̀l nə́ pár yé,Esərayɛl myɛ kə́ ń yə̀l nə́ pár yé;wɔ́ ǹmyɛ́ Cinu, ǹ wɔ́ nə́ Da mɔ́,nə́ twéé twéé ga Zwennə mó, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ ǹ yil ré.¹⁷Cinu, è nə wɔ́ byè yil ǹ ce nə́ n'é yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌,nə́ nyɛ ǹdə́ ǹ sɔ́msɛ́,ń ce nə́ wun ní kù,nə̀ k'ê wàr nə̀ n'ê nyàm mɔ́?K'á kwɛ̃̀ ń bà, ǹ tùntùnnə bé yilə,ǹ cəl-tənà y kwálsɛ́ yilə.¹⁸Ǹ Yi dwí rí cìní rə̀ cəl-tənà yá,sə kɔn yə̀ dɛnɛ myɛ yé;nə́ zwə̀ bé nɔ̀m ǹ còrhó-jì y tɛ̃́ bə bɔbwɛlɛ! ¹⁹Sə nə́ gə́ wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ kə́ ǹ bə ŋwɔ̀nɔ́ zhe bə̀ yó wə,lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ yil ré k'ê t'â byẽ̀ bə̀ yó mójàà y búl è nyɛ.Àá, ǹ gə y'à j'á kǎr dɛ̃̌-yi rí, ń só tɛ̃́,pyàr rɛ́ y'à m'a zhízhǐ ǹmyɛ́ yé né,

Chapter 64

¹ǹ yà ǹ m'ǎ yə̀ ǹdə myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê jí swààlɛ ta,ń yə̀ ǹdə myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê ce nàná n'ê shɛ̃̀ ta,ǹ la ń mə́ ce ǹ búl-dwã bɛ́ lwar ǹ yil ré;wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ y'à m'a gu tənèsé ǹ yé né, ²ǹ gə yà ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni, nə́ t'á dɛ̃̀ mɔ́:ǹ yà ǹ m'ǎ só tɛ̃́, sə pyàr rɛ́ y'à m'a zhízhǐ ǹ yé né.³Bə̀ j'â gwẽ̌ yə̀ nyɛ̀ɛ̀,bə̀ j'â gwẽ̌ yə̀ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê wə̀l myɛ,yírh myɛ j'â gwẽ̌ yə̀ nɛ,bə̀ yi rə̀dù ga wɛ̀rhɛ́ kɔn rə pəlò mɔ̀bɔ́ ń zɔ rə̀ zhə̀n nɛ yé, è gə də̀ ǹmyɛ́ dúdú sásá. ⁴Ǹ nə́ ǹ jàr lò mó mɔ̀bɔ́ ń wu nyɛ̀, cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ń nə́ ń twĩ̀ mú yilə,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê lyǐrh ǹ yò ǹ sɔ́msɛ́ yó mó.Nyǐ mú ǹ lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì, nə́ gə́ ywə̀r nə́ yẽ̌ sɔ́msɛ́ nɛ mɔ́ yilə;e j'à wɔ́ shãã ga sɔ́msɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ yó nə́ m'ǎ nə nə́ cìn ní.⁵Nə́ gakó púlə́púlə́ yàl ǹdə jìmdi cə́bal mɔ́ ta,nə́ cángá tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó yàl ǹdə gàndɛ́ tɛ̀bɛ́ lòlò tá ń yǎl n yí rə̀ nyí ni mú ta;Nə́ gakó púlə́púlə́ pyɛ̀nɛ̀ ǹdə vɔ w ta,nə́ lwɛlɛ rɛ́ n'ê pwà nə́ba rə̀ m'ê lyɛ̃ ǹdə zho w ta.⁶Lòlò kə́ ń tá ń byẽ̀ ǹ yil ré ń mə́ ń lwə̀l sɛ̃ɛ̃́ yé,lòlò kə́ ń tá ń bùrhì sə n cĩ́ mú ri yé,bə̀ ǹ shèè nə́ba ǹ yé-zwã̌ yá,ǹ yẽ̌ nə́ba nə́ tu nə́ lwɛlɛ rɛ́ jɔ̃̀ wa,mùnì ga nə́ j'á jǐrh lwɛlɛ cìnə́ námpúm. ⁷E jà wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ já ǹ wɔ́ nə́ Da mɔ́, Cinu;nə́myɛ̌ wɔ́ dɔ wá, sə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ mwɛ nə́ba,nə́ gakó j'á wɔ́ ǹmyɛ́ jɛ̃̀ y tum rí kɔna.⁸Cinu, bə̀k'á kwè lyim kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ yé,bə̀k'á já ǹ nə́ ǹ lyǐrh nə́ lwɛlɛ rɛ́ yò, kɔn j'â m'ê la gaga yé.J'á nyì wé: wɔ́ nə́myɛ̌ gakó nə́ j'á wɔ́ ǹ dwí rí! ⁹Ǹ Yi cɛmɛ nɛ́ wɔ́ gɔ-elũ èpòlò,Səyɔ̃ wɔ́ gɔ-elũ èpòlò,Zhərəzalɛm wɔ́ wu-zhùlù jàà.¹⁰Ǹ cɛmɛ nɛ́ jǐrh èpòlò, Sǝnyɔ̃ wɔ́ èpòlò, Zhǝrǝzalɛm zhǐ ò dúdú. ¹¹Nə́ Yi jì y è y'à càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́,nə́ dabá gə́ y'à n'ê nún ǹ shə̀nə̀ né mə̀gã̌ mɔ́,jú myǐn lyə́m lyə́m,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ y'ǎ só kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́,j'a cɔ̀ kókó! ¹²Sə rə̀myɛ́ mɔ́ gakó yé né,ǹ nə m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ ń zə ǹ cìn Cinu?Ǹ tá ǹ la kaka wɔ̀rhɔ́,ǹ m'ǎ ce nə́ba cìzhìl kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ?

Chapter 65

¹À yẽ̌ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à t'â pyà bə̀ la sú à wu mú pyà nɛ,à yẽ̌ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à t'â pyà nɛ mɔ nə nɛ,à wə̀l dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à t'â byẽ̀ à yil ré mó ne:«Nyǐn ni, nyǐn ni.» ²Dɛ̃ gakó, à j'a cèlè à jɛ̃̀ y a cedwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê cẽ à nyí ni mú ni,a ce lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è bə càn mɔ́ nɛ,byɛ̀bɛ́ bə̀ j'a pú bə̀ cìcì wun bùlə̀ né kùr mó ne.³Rə̀ wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê ce à lyim j'â n'ê yì,pwə̀nə́ pwə̀nə́, twéé twéé gakó:bə̀ n'ê zwə́l vwə̃̀ báárɛ wẽ́,bə̀ n'ê ji nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ myǐn bɔ-kwǎ yó, ⁴bə̀ n'ê zwì bə̀ jòm lú-bɔ̀là wẽ́,bə̀ n'ê zwɛ̃̀ myə̀lə́ wẽ́,bə̀ n'ê dɔ̀m kùkú nàmá,bə̀ kùjú nə̀zhĩ̌sí j'a sú ǹdə́ kùjú kɔ̀bɔ́ ò zhe jìmdi;⁵bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Dɛ̃̌ ǹ cìnə̀,bə̀k'á bwəlse à yala nɛ yé, b'à m'a ce ń jǐrh lò mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê nyàm ǹdə́ nyɔ̀mɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀!»Tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ ce à myə̀lə́ né n'ê swí ǹdə́ nyɛ̀rh,ǹdə́ myǐn mə̀ j'â zhe, dɛ̃ gakó;⁶Sə bə̀ dɛ̃̌, nyǐ rə̀ kɛ̃, à yé né,rə̀myɛ́ mɔ́ ce à t'â la cẽ kɔn wɔ̀rhɔ́ yé,a cẽ be rə cǎrh yé,a cẽ be rə cǎrh kɔn búl e yí bi yé, ⁷á lwɛlɛ rɛ́ ǹd'á nàmbala bɛ́ lwɛlɛ rɛ́ ga,rə̀ ga j'a tó dwã.À m'a pə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê ji nǔrh sǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ myǐn pyàr rɛ́ yó,è jà bə̀ y'à n'ê fuuli ni pyǎlsɛ́ yó mó,kwǎndɛ rə búl rə yí bi,rə mɛrhɛ bə̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀ lyɛ̃ mɔ́, wɔ́ Cinu nyí rí.⁸Nyǐ Cinu nyí rí:Ǹdə bə̀ gə tú bə̀ púrí də̀vɛ̃́-cǒ-byǎ bɛ́ porho w súwə́,bə zɛ̃̀ bə wɔ̀: «Bə̀k'á cɔ̀ w yé,bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ wɔ ò wẽ́» né,wɔ́ èta àmyɛ m'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ à tùntùnnə bé yilə,mùnì ga à bə̀k'a cɔ̀ bə̀ yó w ga yé.⁹À m'a ce dwí shí Zhakɔɔbɛ wẽ́,à m'a ce lò mó mɔ̀bɔ́ ń mà n zwẽ à pyàr rɛ́ n cìní mú shí Zhəda zhə̀n ga:à lyì bí byɛ̀bɛ́ à cír mú m'a zwẽ re bə cìní,à tùntùnnə bé m'a jòm gàà. ¹⁰Sarɔ̃ m'a jǐrh və̌-ywàálɛ gɔ-dɔ́m-jàà,Akɔɔrɛ pyə̀-gɔ́rɔ́ w m'a yə̀ vwàmá nánfwààlɛ́ pyə̀nə̀,à dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a pyà nɛ mɔ́ nɛ sãɔ̃ yilə.¹¹Sə ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á yẽ̌ Cinu ni mú,á swě á Yi pyɔ̀ w yò mó,á n'á tɛnɛ kùjú á pɛ Gaadɛ nɛ mɔ́,á zɛ̃̀ á gùlí sáná dwã nɛ á sú ku á la tɛ̃́ ló á pə Meni ni mú,¹²àmyɛ́ j'â n'â tɛnɛ ába à la búlə́ shù ni pɔ:á púlə́púlə́ m'ǎ jòm á nə̀dwə́nə́ yó, bə zwə́l ába!À zhə̀n ga byẽ̀ ába, sə á yə̀ shɛ̀ yé;a zɔ̀m a ce ába, sə á yə̀ cili yé.Á wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ à yírh wə,á zɛ̃̀ á cír kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à bə só mó.¹³Rə̀myɛ́ ce, nyǐ Cinu Yi nyí rí:Nyǐ à tùntùnnə bé m'a jí,sə ámyɛ̌ m'ǎ yì nɔrh;nyǐ à tùntùnnə bé m'a nyɔ̀,sə nə̀nyɛ̀lsɛ̀ m'a zə ámyɛ̌;nyǐ à tùntùnnə bé m'a fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀,sə cìzhìl m'a zə ámyɛ̌; ¹⁴nyǐ à tùntùnnə bé wu-nyɔ̃̀ w m'a ce,bə mà wu-nyɔ̃̀ búbwéése,sə ámyɛ̌ wu-zhùlù w m'a ce,á mà wu-zhùlù búbwéése,á wu-zhùlù w yilə,zhə̀n ga á wu gə́ m'a lo mó ce, á m'ǎ wǔrh!¹⁵À lyì bí byɛ̀bɛ́ à cír mú m'a zə á yil ré bə m'e súlí bə bwəl lwɛlɛ, bə̀ m'ê zhe:«Bə̀ Cinu Yi ce ń cì!»Sə wɔ́ Yil rə̀ j'â wɔ́ rə̀ dúdú, bə̀ m'a byẽ̀ bə m'e bwəl cɛ̀nɛ̀ à tùntùnnə bé yilə; ¹⁶lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń yǎl n bwəl cɛ̀nɛ̀ n pə ń cìn ni cɛ y yó mó,mà n zə « zhə̀n rɛ́ Yi rí» n mə n bwəl,lò mɔ̀bɔ́ gakó ń la nyí dũ̌ cɛ y yó mó,mà n zə «zhə̀n rɛ́ Yi rí» n mə n dwĩ̀ ri.Zhə̀n ga, bə̀ m'a swě shãã shãã màbyə́ə́ré yò,zhə̀n ga rə̀ m'a shèè à yírh wə.¹⁷Nyǐ à m'a wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ nándwǝ̃̀ǹdə́ cɛ nándwǝ̃̀;èta bə̀ k'ê t'â la yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ lyɛ̃ mɔ́ yò lyǐrh yé,rə̀ yò w k'ô t'â bàn bùlə̀ né wẽ́ myɛ yé. ¹⁸Sə è gaga mɔ́ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ǹdə́ fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀rə̀ m'a j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé mó, à la ce rə yə̀ nɛ́:fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́à la ce o yə̀ nɛ́ mɔ́m'a yə̀ Zhərəzalɛm,sə wu-nyɔ̃̀ wm'a yə̀ è dwí rí; ¹⁹zhə̀n ga, à m'a fùù dɛ̃́dɛ̃́ Zhərəzalɛm shò kwã nɛ́,sə à wu m'a yə̀ nyàn à dwí rí shò kwã nɛ́!Bə̀ j'â k'ê t'â la cìlə́ ǹdə́ wìísinyɔ̀ɔ̀ ò wẽ́ yé.²⁰Byì-shɛ̀mɛ́ k'ê t'â la cú è lul ré dwã màngɛlɛ́ kwã, ò wẽ́ yé,náncɛ myɛ t'â la cú ò wẽ́ ǹd'ê dwã nɛ́ yə̀ pyìrh yé;bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń mà n cì ń byinə zɔ̌m yó w mó mà n yə̀ bə̀ gakó nyɛ̃́ mɔ́,sə lò mɔ̀bɔ́ ń yó j'â bə nyɛ̀ bə̀ gakó wẽ́ mó, wɔ́ ń byinə zɔ̌m yó w ń mà n já n lyɛ̃̀ kùr ní. ²¹Bə̀ m'a lù jìrh, sə bə̀ m'a jòm sə̀ wẽ́,bə̀ m'a zhele də̀vɛ̃́-cèmé, sə bə̀ m'a jí nə̀ byǎ bɛ́;²²bə̀ k'ê t'â la lú, bə pə lò dõ ne n jòm yé,bə̀ k'ê t'â la zholo bə pə lò dõ ne n jí yé,bə̀ cǒ byinə né gə́ wɔ́ nɛ́, à dwí rí myɛ byinə né m'a yə̀ èta,à lyì bí byɛ̀bɛ́ à cír mú m'a jí bə̀ jɛ̀rh tumə né nyɔ̀ɔ̀rhɛ́. ²³Bə̀ k'ê t'â la bə̀ cìn lyɔ̀ɔ̀ nánfò yé,bə̀ k'ê t'â la byǎ lúl bə pə bə gurhi yé,bə̀ bə̀ m'a yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ Cinu cĩ́ bwəl bə̀ yó mó dwí rí,sə bə̀ byǎ bɛ́ m'a mɛ̃ ǹdə́ bɛ.²⁴Àmyɛ m'a shɛ̀ bɛ, ǹdə́ bə̀ gaga mɔ́ gwẽ̌ yə̀ ne byẽ̀ yé,à m'a dámǎ a cili bə̀ zɔ̀mà nɛ́ a zhɛ̀ ǹdə́ bə̀ gaga mɔ́ gwẽ̌ n'ê zɔ̀mà! ²⁵Gɔ-kùlí ǹdə́ pyì-bwɛ̀lɛ́ m'a tó dwã rə dɔ̃̀ gɔ;bɔrɔ m'a dɔ̃̀ gɔ-cílə́ ǹdə nɔ̃ ta;sə è gə wɔ́ dɔm mɔ́ myɛ̌ yilə, shó w ò m'a yə̀ mə̀ kùjú.Lwɛlɛ də́-byǐ ǹdə́ cɔ̌ tũ̀twĩ̀ĩ̀ də́-byǐ k'ê t'â la tũ̌à Yi pyɔ̀ w púlə́púlə́ yó yé, wɔ́ Cinu nyí rí.

Chapter 66

¹Nyǐ Cinu nyí rí: Dɛ̃̌-yi rí wɔ́ à pyɛ̀lɛ̀ dǝ̀gwã́,cɛ y zɛ̃̀ è wɔ́ à nǝ̀rh cṹ jàà.È nə wɔ́ jì dwí tɛ̌ á m'ǎ lù á pɛ̃?yẽ̀ à shìrhə́ jàà y m'a yǝ̀ nɛ́?²E súlí myɛ, wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó, wɔ́ àmyɛ́ jɛ̃̀ y è wɛ̀rhɛ́ rɛ,sə wɔ́ àmyɛ́ à cǐ ri, wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó mó,nyǐ lò mó mɔ̀bɔ́ à n'â nyǐ ń sõ mó:lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nə̀mɔ̀ mɔ́, lò mɔ̀bɔ́ ń wu zhìlì mú,e jà ń gə nyɛ̀ɛ̀ à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ n já ń nə́ ń kəkə mó.Wɔ́ Cinu nyí rí.³Bə̀ n'ê zwə́l nɔ̃ wá, e jà bə̀ n'ê gwi numbyíní myɛ bə súlí!bə̀ n'ê zwə́l pyìrhə̀ yə́, e jà bə̀ n'ê mà kùlí myɛ bə̀ gwi bə súlí!bə̀ n'ê zhẽ̌ pɛnɛ́ bə ce dɛ̃̌ bə̀ pɛ, e jà wɔ́ kùkú jal!bə̀ n'ê ji ãsã́ myǐn, e yə̀ lyìrhə́ kɔna, e jà wɔ́ bə m'e cèrhé yi tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ nɛ!Zhə̀n zhə̀n ga, lyì bí bə̀myɛ́ èta mɔ́, n'ê cír bə̀ sə̀pwà sɔ́msɛ,sə bə̀ wun nyɛ̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ mú yilə.⁴Zhə̀n zhə̀n ga, àmyɛ́ m'a wɛ̀rhɛ́ bɛ shirh, a m'a mɔ̀n bɛ,sə à m'a ce kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a zɛ̃̀ bə̀ wun ni dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yíní bi.À zhə̀n ga byẽ̀, sə lòlò myɛ yə̀ shɛ̀ yé,à zɔ̀m a ce be, sə bə̀ yə̀ cili yé;bə̀ wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ lwɛlɛ à yírh wə,bə̀ cír kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à bə só mó.⁵Cili-nə Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ à gə n'â zɔ̀m á n'á kəkə mó:á da-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ súl ába,bə̀ tə̀ à yil ré yilə, bə̀ n'ê jì ába bə̀ cəcəl w mó,wə̀lə̀:«Bə̀ Cinu byili ń zùwə́ yə́,sə á fùù fùwə́ nánfɔ̀lɔ̀ nə́ nyì wé!»Nyǐ wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ la cìzhìl jú.⁶Nyǐ cəl, sɔ̀ ò n'ô shí cɔ w wa,cəl, rə̀ n'ê shí Còrhó-jì y wə!È wɔ́ Cinu cəl ré: ń nə́ ń càrhń zwə̀ bé ne kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ mɔ́.⁷Səyɔ̃ cɔ w lùl ǹd'ô pwǐ y gwẽ̌ yə̀ zɛ̃̀ yé,ò nɔ ò cìn o lù bal-byǐǹd'ô pwǐ y yin rí gwẽ̌ yə̀ zɛ̃̀ yé. ⁸Mɔ̌ lò ń nə gwẽ̌ nyɛ̀ɛ̀ yò òmyɛ́ mɔ́ dwí rí?Mɔ̌ lò ń nə gwẽ̌ nɔ yò òmyɛ́ mɔ́ dwí rí?Bə̀ nə y'a lù tənà dɛ̃ rə̀dù sá nà?bə̀ nə y'a j'a lù dwí twər rə̀dù sá nà,Səyɔ̃ cɔ w j'a m'o lù ò byǎ bɛ́,e jà ò pwǐ y yə̀ yì e yí yé né?⁹Cinu ń nə́ ń bwə̀rhə̀:Àmyɛ́ nə m'a pul sɔ́má a pə nyǔ ni mə̀ la yə̀ nɛ́,a zɛ̃̀ a ce bə̀ t'â lùl byǐ?Ǹ Yi rí n'ê bwə̀rhə̀:Àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à n'â ce bə̀ lùl byǐ mú,à nə m'a pə nyí bə̀ n'ê cə̀r nyǔ mú?¹⁰Tó-nə Zhərəzalɛm cɔ w nɛ á fùù dɛ̃́dɛ̃́,Ce-nə á wun zə nyàn dɛ̃́dɛ̃́ ò shò kwã,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á só w mó;Tó-nə w á ce á wun zə nyàn, búl á ce á wun zə nyàn zhə̀n zhə̀nà,ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á y'ǎ wɔ cu wu-zhùlù wẽ́ ò shò kwã mɔ́. ¹¹Ŋwɔ́-nao yil rí rə̀ n'ê zal wu ni mú yil mú á sú!Ŋwɔ́-na yil mɔ̀bɔ́ á j'á wɔ̌ mɔ́ gakó,Zhərəzalɛm yil ré rə̀ zhe còrhó mó wẽ́, sə á wun yə̀ nyàn rə̀myɛ́ mɔ́ yilə!¹²Bə̀ nyǐ Cinu nyí rí:Nyǐ à m'a ce yə̀-zùlə́ bə̀ Zhərəzalɛmǹdə bù-fwɛ̀lɛ̀ ta,a súlí a ce tənèsé còrhó wbə̀ ǹdə nə̀-gɔ̀lɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò sú ò n'ô bɔrh ta.Bə̀ m'a ŋwɔ̀ ába, bə ce ába cã̌ wa,bə cĩ́ ába nə̀dwə́nə́ yó bə jə́jɛ̀nɛ́. ¹³È m'a yə̀ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń ná nə́ ń jə́jɛ̀nɛ́ ta:wɔ́ àmyɛ́ à m'a zə á wu ni èta,bə̀ m'a zə á wu ni, Zhərəzalɛm nɛ́ zhə̀n ga.¹⁴Á m'ǎ púrí á wun ní sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀,á kúr rí m'a k'a zə jàn ǹdə gɔ ta.Cinu jɛ̃̀ y m'a ce ń tùntùnnə bé lwar è párá,sə ń mà n ce ń zwə̀ bé lwar bə̀ ń lyim n'ê yì:¹⁵Nyǐ Cinu gaga mɔ́:wɔ́ myǐn w ń wɔ nɛ́ ń bànà,ń shəshə-vwə̃tur rí wɔ́ ǹdə zho nánfɔ̀lɔ̀ ta,ń la ń lyim jim rí cṹ ǹdə́ lyim-cəcɔ̌,e súlí ń búlə́ né jim rí cṹ ǹdə́ myìn-zhù. ¹⁶Zhə̀n ga, Cinu zə myǐn, ń súlí ń zhe ń búlə́ shù wń la n mə n bùr ǹdə́ numbyíní dwí gakó:lyì bí byɛ̀bɛ́ ń la zó mó m'a zə jɛ́nɛ́.¹⁷Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê yǎl bə yə̀ «lyì bɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nyàm ǹdə́ nyɔ̀mɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ mɔ́», bə súlí bə yə̀ wárhgáámùnì ga bə tó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́yə́ə́ móń wɔ bə̀ cəcəl w mó kùrə̀,báárɛ́ wẽ́ zú yil mú,byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jí kùkú,ǹdə́ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ́ pɔrha kɔn mɔ́, e súlí tə̀tó,bə̀myɛ́ gakó m'a cì,wɔ́ Cinu nyí rí!¹⁸Wɔ́ àmyɛ́ à m'a ce bə twĩ̀ bə̀ tumə né, e jà a ce bə̀ surhə né bə̀ wẽ́;à tú à la cĩ́ tənèsé lyì bí gakóǹdə́ dwə́ zɔ̀mà nɛ́ gakó dwã yó;nə̀ m'a bà, sə nə̀ b'a nə à zùwə́ yə́: ¹⁹zhə̀n ga, à m'a ce myɔrhɔ yə̀ bə̀ cəcəl wə.À m'a súlí a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú bə̀ wɔ bə̀ sõ mó,shə́r bə vò tənə̀rh dwã wẽ́:Tərəshiisi ǹdə́ Puuli e súlí ǹdə́ Luudi, tənə̀rh shɛ̀bɛ́ sə̀ lyì bí n'ê tɛ twərh mó,ǹdə́ Təbal ǹdə́ Yavã ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ, nə̀ wɔ pyépyé,nə̀ gwẽ̌ yə̀ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m à zɔ̀mà mɔ́,nə̀ j'â gwẽ̌ yə̀ à còrhó w nɛ mɔ́;nə̀ m'a bwə̀l à zùwə́ y tənèsé wə.²⁰Lyì bí m'a zə á da-byǎ bɛ́ gakó,bə m'e shí tənèsé gakó w bə bà,bə yə̀ pɛnɛ́ bə pə Cinu ni,ǹdə́ shəshərh ǹdə́ eshə-vwə̃tur ǹdə́ pyə̀nde,ǹdə́ bə̀nərh e súlí yómde yó,bə yí à Yi pyɔ̀ wá,Zhərəzalɛm,ǹdə Esərayɛl byǎ bɛ́ gə́ m'a zəbə̀ pɛnɛ́ y nə̀zhĩ̌sí shɛ̀bɛ́ bə̀ vùr sə̀ jìmdí mú wẽ́,bə m'e bə̀ Cinu jì y wẽ́ mó ta, wɔ́ Cinu nyí rí. ²¹Cinu wə̀lə̀, à gaga mɔ́ m'a vùr vwĩ̀-zwə́lnəǹdə́ Levyi dwí rí lyì bə̀ cəcəl wə.²²Zhə̀n ga ǹdə dɛ̃̌ nándwǝ̃̀ yǹdə́ cɛ nándwǝ̃̀ y à ce rə̀ ŋwɛ́nɛ́gə́ j'â zhǐ kẽkẽ à yé né mó ta,èta myɛ á dwí rí ǹd'á yil rémyɛ m'à j'â zhǐ kẽkẽ, wɔ́ Cinu nyí rí! ²³Cinu wə̀lə̀, rə̀ yi m'a yí,numbyíní dwí gakó m'a b'e wùlì tɛ̃̀ àmyɛ́ yé né,càn-dùlí càn-dùlí gakóǹdə́ shìrhə́ dɛ̃ shìrhə́ dɛ̃ gakó.²⁴Sə bə̀ gə tú bə̀ n'ê dwi cɔ w w yi ní,bə̀ m'a nə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cẽbə̀ yə̀ à nyí ni shɛ̀nɛ́ mɔ́ cùùrí:zə̀zɔ̀mɛ́ nɛ́ nə̀ n'ê jí bi mú j'â t'â la cú yé,myǐn mú mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê jí bi mú myɛ j'â t'â la cú yé,bə̀ m'a yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ numbyíní gakó j'â súl mú.

Jeremiah

Chapter 1

¹Nyǐ Zheremyi zɔ̀mà nɛ́ ń zɔ̀m mɔ́. Zheremyi da yà ń yíl Yələca. Yələca yà ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə, vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jě Anatɔtɛ nɛ́ mɔ́ mə̀dù. Anatɔtɛ y’à wɔ́ Bɛ̃zhamɛ tənà y cɔ òdù. ²Wɔ́ Amɔ̃ byǐ Zhɔzhaasɛ ń yàl Zhidə pyɔ̌, ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ byin rí, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi, ³Bə-zhɔ-zhe gwẽ̌ cə̀ə̀le n zɔ̀m zɔ̀m ǹdə́ mɔ, Zhɔzhaasɛ byǐ Zhowəcim ń yàl Zhidə pyɔ̌ mɔ́ myɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú yi ní kɔn m’e yí Sədəcaasɛ, ńmyɛ yà ń wɔ́ Zhɔzhaasɛ byǐ. Bə-zhɔ-zhe já n zɔ̀m zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi kɔn m’e yí Sədəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yó-gurə́ yə́, rə̀ byinə shí ǹdə́ rə̀dù byin rí cànsɛ sə̀nu nyǎ y wẽ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní bə̀ pwà Zhərəzalɛm lyì bí bə m’e vò yómré jè y mó.⁴Zheremyi wə̀lə̀ : Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀ : ⁵y’à dámǎ à yě ǹ pár ǹdə́ à y’à gwẽ̌ yə̀ mɔ́ mwɛ ǹ ná pwǐ w yé, ǹ la ń mə́ du ǹ ná wẽ́ mó, à y’à cír mó a cĩ́ ǹ la yə̀ Yi nyì-zwennə tənèsé gakó yilə. ⁶A lyár a wɔ̀ : Ǎ ! Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe ! à wɔ́ Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́, nyǐ à nyí yə̀l zɔ̀mà gaga yé.⁷Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ : Ǹ bə̀ká wɔ̀ : à wɔ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yé. Nyǐ ǹ m’a pɔ̃́ nyí, ń mə́ vò lyì bí byɛ̀bɛ́ à la mɔ́ bə̀ sõ tũ̌ mú sono, ń byili nyí rí tɛ̀bɛ́ à pɔ mɔ́ rə̀ nyí bə̀ ǹ byili bi mú gakó. ⁸Ǹ bə̀ká dùr lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ ywẽ gaga yé, bə̀ nyǐ à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́, à la mɔ́ vwǎrh, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zə ń jɛ̃̀ n dwə̀rh à nyí rí ni ; n wɔ̀ nɛ : Nyǐ nyɔ̀nɔ̀, à co à zɔ̀mà nɛ́ ǹ nyú wə. ¹⁰Nyǐwé, zà à cír mó a pɔ̃́ ŋwɔ̀nɔ́ ǹ la ń cìní tənèsé ǹdə́ pyə̀-tənèsé gakó, ń mə́ ǹ mùrə́, ǹ mə́ ǹ pyirh ǹ lwé tɛ̃́, ǹ mə́ ǹ cɔ̀, ǹ mə́ ǹ mà ǹ lwe, ǹ mə́ ǹ zhele.¹¹Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ nɛ, n byẽ̀ ne n bwə̀rh n wɔ̀ : Zheremyi, wɔ́ bə̀ kɔn ǹ nə mɔ́ ? A lyár a wɔ̀ : À nə aməjé jɛ̃̀. ¹²Bə-zhɔ-zhe wɔ̀ nɛ : Ǹ nyǐ cɛ̀nɛ̀, èta, à m’a cili à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sono, a ce rə pyìrh.¹³Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ nɛ e twər rə̀lyè nyǎn rɛ́ n wɔ̀ : Wɔ́ bə̀kɔn ǹ nə mɔ́ ? A lyár a wɔ́ : À nə nə́kwɛ́nɛ́ è yélé kúl wə, bə̀ tó jə́-gwã̀ sõ bə ce myǐn è kùr w è n’ê shɛ̃̀. ¹⁴Bə-zhɔ-zhe kə́ n wɔ̀ nɛ : Lwar bə̀ wɔ́ lũ jə̀-gwã̀ sõ cɛ y cɔ̀ mɔ́ la nɛ́ shú mə b’e jòm tənà y lyì bí gakó yó.¹⁵Nyìwé, à m’a byẽ̀ lũ jə̀-gwã̀ sõ pyə̀-tənèsé dwə́ né, nə bà, dwí rə̀dù gakó cĩ́ rə̀ pyɛ̀lɛ̀ də̀-gwã̌ y Zhərəzalɛm bwə̀rsé nyí ni, nə jòm nə kə́kɛ́lɛ́ ò byílsí ǹdə́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ gakó nə ce dwã wa. ¹⁶À m’a zɛ̃̀ a pə bɛ còrhò-tum, bə̀ gə́ yẽ̌ ne bə twĩ̀ lwɛlɛ, bə̀ gə́ ju wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ bə pə yə dwã nɛ, bə̀ gə́ wùlì tɛ̃́ bə̀ cèrhé wẽ̀ tɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ bə̀ cìcì jɛ̀rh bə mɔ mɔ́ gakó mó yilə.¹⁷Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, lyẽ ǹ cã̌-tɔ̀nɔ̀, ń zɛ̃̀ tɛ̃́, ń byili bi kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à pɔ rə̀ nyí bə̀ ǹ byili bi mú. Ǹ bə̀ká kəkə bə̀ yé né yé, mùnì ga à bə̀k’a ce ń kəkə bə̀ yé né yé. ¹⁸Sə nyǐ kɔn zhì zà dɛ̃ rɛ́, à n’â pɛ mɔ́ ŋwɔ̀nɔ́ tənà y yó, ń yə̀ ǹdə cɔ ò lù byíl-fwɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌dɛ̃̌ bə m’e kə́lɛ́lɛ́ w ta, ǹ yə̀ ǹdə cɔ̀bɔ́ yi rə̀ cìì tɛ̃́ ta, ń yə̀ ǹdə kàmɔ byíl-fwɛ̀lɛ̀ ta, ń bú ǹdə́ Zhidə pyǎ bɛ́, ǹdə́ ò yó-cìnə́ bé ǹdə́ ò vwĩ̀-zwə́lnə bé, ǹdə́ tənà y dwí rí. ¹⁹Bə̀ m’a zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ mɔ́, sə bə̀ t’â la mɔ́ ŋwɔ̀nɔ́ yé ; bə̀ à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ à la mɔ́ vwǎrh, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.

Chapter 2

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀ : ²Zɛ̃̀ ń vò, ń bwə̀l ń búbwéé Zhərəzalɛm lyì bí zhã̌ nyɛ̀ɛ̀ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : À n’â lyǐrh ǹ sónó w kɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ zhe ǹdə́ nɛ ǹdə́ ǹ gwẽ̌ wɔ́ kɛ̃-byì-bṍ mó yò, bə̀ gə́ y’à gwẽ̌ n’ê pyà mɔ́ mɔ́ yi ní sónó wə́, ǹ gə́ yà ǹ nə́ ǹ tó à kùr gɔ-elũ èpòlò w yi ní mú, cɛ kɛ̀bɛ́ lòlò yà ń tá ń vwàl è wẽ́ mó w mó. ³Rə̀myɛ́ yi ní, Esərayɛl y’à wɔ́ Bə-zhɔ-zhe dúdú cəl kɔna, è y’à wɔ́ ń cəl wẽ̀ byǎ nã́yə́ə́ bé ; lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à n’ê jí bi mú cìnə́ nábá y’à n’ê pɛ yò bə̀ cìn ni, zwini y’à n’ê pwí bi, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.⁴Zhakɔbɛ kɛ̀lɛ́ lyì, ǹdə́ ámyɛ̌ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó, cili-nə Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ! ⁵Bə-zhɔ-zhe nə́ zɔ̀m ń zhe : Wɔ́ bə̀kɔ́n lwɛlɛ á dabá nɔ à wẽ́, bə m’e dùr bə vò kwã nɛ́ à nyí ni, bə vó wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe nyí ni, bə̀ cìcì mú myɛ jǐrh kɔn nánfò mó ? ⁶Bə yə̀ wə̀l : Wɔ́ yẽ̀ Bə-zhɔ-zhe mó ŋwɛ́nɛ́ ? Ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń vùr nə́ba Ezhibti tənà y wa, n kál nə́ba gɔ-elũ èpòlò w wə, cə-da kɛ̀bɛ́ è sú ǹdə́ gwáárɛ, cɛ kɛ̀bɛ́ də̀-kùlù zhe, cu jàà, cɛ kɛ̀bɛ́ lòlò tá ń tó è wẽ́ ń lyɛ̃, cɛ kɛ̀bɛ́ numbyíní də́-byǐ bə è wẽ́ jě mó ?⁷À zɔ ába a m’a bə̀ a cĩ́ tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ̌ ǹdə jàà kɛ̀bɛ́ è gakó wɔ́ cèmé dúdú mú wẽ́, mùnì ga á jí cèmé né byǎ bɛ́, è wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ; sə á gə́ tú á zhɛ̀, a zɛ̃̀ a ce tənà y jìmdi, á ce à cəl kɔn rɛ́ jǐrh pwarha kɔn. ⁸Vwĩ̀-zwə́lnə bé yə̀ wə̀l : Wɔ́ yẽ̀ Bə-zhɔ-zhe ŋwɛ́nɛ́ nà ? Byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê cèrhè Yi nyə́ né mó yə̀ à pár lwar yé, dwí rí kálna bɛ́ yə̀ à zhə̀n cìnə́ yàl yé, nyì-zwennə bé zɔ Baalɛ yil ré bə m’ê zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà, bə lyɛ̃ bə vò lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ bə sɛ̃ɛ̃́ də́-byǐ zhe mó sono.⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à gwẽ̌ m’a cĩ́ dóó á yó, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, à n’â yǎl a cĩ́ dóó á byǎ bɛ́ byǎ bɛ́ myɛ yó. ¹⁰Zɛ̃̀-na a byɛrhɛ nɛ̃̌ mɔ́ á yí Citiimi cɛmɛ nɛ́ nə̀ jě nɛ̃̌ mɔ́ cəcəl mó nyí ni á nyì, s’á twĩ̀ lò Kədaarɛ nɛ́, n myə̀lɛ́ w náàcɛ̀nɛ́ á nyì, ǹdə́ kɔn dõ gə j’â wɛ̀rhɛ́ gaga rə̀ nyɛrhɛ rə̀myɛ́ ! ¹¹Tənà ŋwɛ́nɛ́ è y’à lyə́r è yə né nà, ǹdə́ nə̀ də̀ yə yírh w ga ? Sə nyǐ à dwí rí kwè rə̀ zùwə́ y rə m’e lyə́r kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə sɛ̃ɛ̃́ də́-byǐ èdù ga zhe yé !¹²Dɛ̃̌ yə, yẽ̌-nə yò w òmyɛ́ mɔ́ jàr ába ; o zɛ̃̀ á wu ni, ò ywẽ zə ába ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ¹³Bə̀ nyǐ à dwí rí wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ twər kùrə̀ nə̀lyè : Rə̀ yẽ̌ ne, àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ rə̀ nə̀-bùlì y è n’ê pɛ nyǔ mú mú, bə k’a n’ê kwì bə̀ sə̀pwà nɛ̃̌-gwáárɛ́, gwáárɛ tɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ t’â zhì rə̀ wẽ́ mó.¹⁴Esərayɛl nə wɔ́ yóm-bal bə̀ yè, ráá wɔ́ kɛ̀lɛ́ w bə̀ lùl mo né ? Sə è nə wɔ́ byẽ̀ yil ń jǐrh vwàmá nyí-kùjú mú ? ¹⁵Wɔ́ ńmyɛ̌ yil bwar-bwààlɛ n’ê swərə, rə̀ cələ n’ê dwi ; rə̀ n’ê cɔ̀ ń tənà yá ; ń cɛmɛ nɛ́ ju myǐn, lòlò kə́ ń bə nə̀ wẽ́ jě yé. ¹⁶Lwar bə Noofu ǹdə́ Tacəpanɛsɛ myɛ cìcì lyì bí m’a zə mɔ́ bə pǎr ǹ yə́-pɛ́lɛ́ yá. ¹⁷Nyǐ wɔ́ ǹ gə́ yẽ̌ Bə-zhɔ-zhe, ǹ Yi rí rə̀ y’à zɔ mɔ́ rə̀ m’ê zhə̀l sɔ̀má y kɛ̀bɛ́ è càn yó mó, è ce rə̀myɛ́ mɔ́ yí mú !¹⁸Sə èlǎsɛ̃́ mɔ́, wɔ́ bə̀kɔ́n tum ǹ nə zhe ǹ la vò ń wɛ̀rhɛ́ Ezhibti ní, ń nyɔ̀ Niili nɛ̃̌ mɔ́ mɔ́ ? Wɔ́ bə̀kɔ́n myɛ tum ǹ nə zhe ǹ la vò ń wɛ̀rhɛ́ Ashəri ní, ń nyɔ̀ Efəraatɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nɛ̃̌ mɔ́ mɔ́ ? ¹⁹Lwar bə̀ wɔ́ ǹ wu-bárhɛ́ tumə né nə̀ la mɔ́ còrhò-tum pɔ, lwar bə̀ zhə̀n rɛ́ ǹ bə shɛ̀ rə̀ yò mó rə̀ la mɔ́ ǹ yě byulu, ń zɛ̃̀ ń tó rə̀myɛ́ dɛnnɛ ń lwar bə̀ ǹ gə yẽ̌ Bə-zhɔ-zhe, ǹ Yi rí ni, ǹ tá ǹ nyàm rɛ́ mɔ́, wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn rə̀ wɔ́ cɛ̀ɛ́, wɔ́ Cǐnnə mó, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ kɔn gakó mó ń zɔ̀m.²⁰Sə nyǐ kɔn dɛnɛ ǹ kɔ́ ǹ zhĩĩ rí, ń sə́ ǹ nyáná nɛ́, ń zɛ̃̀ ǹ zhe : à k’â t’â yǎl a yə̀ yómde wẽ́ yé ! E jà ń zɛ̃̀ ǹ zhǐ pyɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ gakó e wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ yó, ǹ zhǐ cǒ kɔ̀bɔ́ ò púrh vɔr o pyi dwã nɛ kùr wə, ń kó tɛ̃́ ǹdə kə-nə̀fòló ta. ²¹À y’à zhele mó ǹdə sɛ̃́-cǒ kɔ̀bɔ́ ò cɛ̀nɛ̀ rɛ́ bə dõ zhe ta, cǒ kɔ̀bɔ́ ò càn du ò dwã bɛ́ ; Sə wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ zɛ̃̀ ń lyə́r sɛ̃́-cǒ dwí dõ ò n’ô ce byǎ námməywààlɛ mɔ́ ? ²²Má ǹ gə yà ǹ zɔ gɔ̀n-shɔ̀rhɔ́ ń mə́ shɛ nɛ̃̌ myɛ, má ǹ gə yà ǹ súlí tàl nánzhəzhɔ̌ nɛ́ myɛ, ǹ lwɛlɛ rɛ́ y’à m’a gwẽ̌ zhì à yé né, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, ń wɔ́ Cǐnnə mó, ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²³Sə wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ mà ń zɛ̃̀ ǹ zhe : À yə̀ à cìn jìmdi ce gaga, à yə̀ Baalɛbá kwã nɛ́ dùr gaga mɔ́ ? Sə gwɛ̃ ń nyǐ ǹ nə̀-gwárá nɛ́ rə̀ pyě vwaalɛ́ wa, Yómó nã́nyɔ̃̀, ǹ já ǹ bə tum zhe wɔ́ dɛ̃̌ dǔr yómde námbyaálɛ́ kwã nɛ́ dúdú è wɔ́ ǹ tum, shɛ̀nɛ́ ń zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nyí ! ²⁴Ǹ wɔ́ gɔ bə̀nə-nyɛ̀, è myɛ̀rhɛ̀ gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ zhəl, bə̀nə-byesé jíl shəl n’ê jí myǐn è wẽ́, wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà cə̀r è yé né, è yẽ̌ è shíl ré vǔr ne ? Rə̀myɛ́ ce, è cànà y gə yú wə́, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà y mɔ́ k’ê t’â lyɛ̀ɛ̀ bə̀ cìn ǹdə́ è nɔ yé. ²⁵Zhǐ cǐm, è gə də̀ rə̀myɛ́, ǹ m’a púrí ǹ nə́ ǹ zhə̀l tɛ̃́ ǹdə́ ǹ nèrh nánfò, ǹ bə̀k’á yẽ̌ ǹ byã mə̀gɔ̀lɔ́ w nɛ o kú yé ! Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga yírh w ǹ nə́ wə̀lə̀ : À só dwə́ né dwã bɛ́ yə né, à n’â yǎl a dùr nə̀ kwã nɛ́.²⁶Nyǐ cìzhìl la Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí, ǹdə́ bə̀ pyǎ bɛ́, ǹdə́ yó-cìnə́ bé, ǹdə́ bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə, ǹdə́ bə̀ nyì-zwennə bé zal ǹdə cìzhìl gə́ y’a zə ŋwɔ̀l-bal mɔ̀bɔ́ bə̀ zɔ mɔ ǹdə́ ǹ nə́ ń ŋwɔ̀l mɔ́ nɛ́ ta. ²⁷Bə̀ n’ê wə̀l dɔ̌ nɛ : Ǹ wɔ́ à da ! Bə̀ n’ê wə̀l nə́kulu myɛ nɛ : Ǹmyɛ́ ǹ pɔ nɛ myə̌l ! Bə̀ bə̀ pyìrhí bə̀ kwã bə zǎ nɛ, bə̀ k’ê t’â nyǐ à yó w yé. E jà zwini gə tú rə̀ zhe be, bə̀ n’ê wə̀lə̀ : Zɛ̃̀ tɛ̃́, ń zwẽ nə́ba ! ²⁸È nə wɔ́ yẽ̀ ǹ yə né ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹ cìn ní mú ŋwɛ́nɛ́ rə̀myɛ́ yi ní mú ? Bə̀ yə né nə̀myɛ́ mɔ́ gə wɔ̌ sə nə zɛ̃̀ tɛ̃́ nə zwẽ mó ǹ zwini rí wẽ́ ! Ǎ Zhidə, nyǐ ǹ zhe yə nánzhəzhɔ̌ ǹdə cɛmɛ ta wɛ̀ !²⁹Sə è nə wɔ́ bə̀kɔ́n yil á n’á cĩ́ yò à yó w mó ? Wɔ́ ámyɛ̌ gakó á yə̀ zhə̀n cìnə́ yàl ǹdə́ nɛ yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ³⁰Wɔ́ nánfò yil à mà á byǎ bɛ́ nà ; nyǐ bə̀ yə̀ còrhò-tum ri à pɔ bɛ mɔ́ kwè ǹdə yò ta yé ; Á búlə́ shù w gu á nyì-zwennə bé ǹdə bwar-cɔ̀lɔ̀ ta. ³¹Ámyɛ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì, cili-nə Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sono ! À nə yàl gɔ-elũ èpòlò Esərayɛl yil nà, ráá à yàl tənà námbyṹ fúrí è yil nà ? Sə wɔ́ byè yil à dwí rí zɛ̃̀ rə̀ zhe : Nə́ cǐ nə́ cìnə̀, nə́ k’é t’á la kwã̀ɔ̃̀ nə́ vò ǹ sono mó ?³²Kɛ̃-byǐ nə y’a swě è bò wẽ̀ yò nà, dɛ̃ tɛ̀bɛ́ kɛ̃-byǐ n’ê shə́r ń la ń byal jú mú, è y’a swě ń gàndɛ́ lyẽẽ́ y yò nà ? Sə nyǐ à dwí rí swě à yò dwã nánzhəzhɔ̌ nə̀ bə yó zhe yé. ³³Ǹ gə́ j’á lá ǹ sɔ́msɛ́ ǹ mə́ ǹ pyà kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ só mó yilə ! Bá numbyíní gu myɛ cìcì mú, ǹ nə́ pyà ǹ mə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ rɛ. ³⁴Nyǐ nə̀mwà bɛ́ bə̀ yə̀ zal ǹdə́ bə̀ twĩ̀ yò mó, ǹ ló bə̀ jal tɛ̃́, mə j’a lyɛ̃ mə ló ǹ gàndɛ́ nyə́ né ne.³⁵E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ǹ nə́ ǹ wə̀lə̀ : Zhə̀nà, àmyɛ́ bə dóó zhe yé ! Ce Yi lyim t’â la nɛ yú yé. Sə lwar b’àmyɛ́ m’a cĩ́ yò ǹ yó wə, Ǹ gə́ wə̀l bə̀ : À yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ gaga mɔ́ yilə. ³⁶Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ bə bwàl ǹ sɔ́msɛ́ lyə́r mó ? Nyǐ wɔ́ Ezhibti ní ǹ cìzhìl ré la nɛ́ shú, ǹdə rə̀ gə́ shí Ashəri ní mú ta. ³⁷Ǹ mà ń zhì gàà mɔ́ myɛ ń zhĩ ǹ jɛ̀rh ǹ yó w ń mə́ du ; Bə̀ Bə-zhɔ-zhe zhɔ̃̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ zhe bə̀ zhə̀n mɔ́, ce ǹ kaka t’â la nyí zõ bə̀ sono yé.

Chapter 3

¹N zɛ̃̀ n wɔ̀ : Bal gə zhɔ̃̀ ń kɛ̃, kɛ̃ mɔ́ shə́r n vò n jí byal dõ, bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń zhɔ̃̀ ń kɛ̃ mɔ́ mɔ́ nə mà n zɛ̃̀ n ká n vò kɛ̃ mɔ́ ń zhɔ̃̀ mɔ́ sono kə́dò ? Rə̀myɛ́ mɔ́ t’â la Tənà y cìcì mú jìmdi co nà ? Sə nyǐ ǹmyɛ́, ǹ fwə̌l ǹdə́ ébwǎ nánzhəzhɔ̌, ń zɛ̃̀ ń ká ǹ bàn à sono ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ²Kwẽ̌ ǹ yé dɛ̃̌ ń nyǐ sɔ́msɛ́ yó ń nyì ! ń nyǐ wɔ́ jàà kɛ̌ wẽ́ ǹ yə̀ nɛ́ fwə̌l ! Ǹ yà ǹ nə́ ǹ zhì sɔ́msɛ́ yó gɔ-elũ èpòlò w wə, ǹdə Araabɛ ta, ǹ ce tənà y jìmdi ǹdə́ ǹ fwə̌l tumə né ǹdə́ ǹ lwɛlɛ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́.³Wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ myɛ, è ce dwà y zhì, fɔ̀ dwà y myɛ nánkwaá y myɛ yə̀ nywɛ̃̀ yé ; sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ǹ wɛ̀rhɛ́ yó-kùlù ǹdə kə-nə̀fòló ta, ǹ yə̀ yẽ̌ cìzhìl zə mɔ́ yé. ⁴Sə èlǎsɛ̃́ mɔ́, wɔ́ etər kɔn nə tó né ? Ń zɛ̃̀ ń búbwéé ń byẽ̀ ne ń wɔ̀ : À da ! ⁵Ǹ yàl à dɔwa, à bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga ! Ǹ mà ń yẽ̌ ǹ lyim rí ni rə̀ j’â n’ê yì ni twéé twéé gaga ? Ǹ mà ń cə̀r re ń cĩ́ ǹ wẽ́ rə̀ j’â n’ê yì twéé twéé ? Nyǐ ǹ zɔ̀m, ǹ wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ rə̀ n’ê gwi, sə ǹ ce rə pyìrh.⁶Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ pyɔ̌ Ozhaasɛ pyɛ̀lɛ́ yi ní n wɔ̀ : Ǹ nɔ Esərayɛl mɔ́ ń tá ń zhì nà èdù yó mó mó gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ ? Nyǐ ń zhə̀l pyàr rɛ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ ò òdù gakó yó, ǹdə́ cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ pú ǹdə́ ǹdə́ vɔr mɔ́ òdù gakó kùr w n fwə̌l gàà mɔ́. ⁷À y’à n’â bùl à wẽ́ à zhe : Ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó gə rə̀ y’à m’a ce ǹ ká n kwɛ̃̀ n b’à sono. Sə ń yə̀ ká n kwɛ̃̀ n bə̀ yé. Nyǐ ń nəkɔ́ Zhidə myìnù cə́-kɛ̃ mɔ́ cìcì mú yàl rə̀ zhə̀n cínnə.⁸Má ǹdə́ à y’à kɛ̃-zhɔ̃́ sɛ́bɛ́ a pə Esərayɛl nɛ ń fwə̌l tumə né gakó mó yil a m’a zhɛ̃̀ mɔ́ yírh w ga, à púrí ń nəkɔ́ Zhidə myìnù cə́-kɛ̃ mɔ́ yə̀ tə̀ rə̀myɛ́ yil à ywẽ zə mɔ yé, ńmyɛ zhə̀l n fwə̌l, fwə̌l mó mə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí cìcì. ⁹Esərayɛl fwə̌l tumə né nə̀ zɔ̀mà nɛ́ sú tɛ̃́ mɔ́ co tənà y jìmdi, Esərayɛl fwə̌l ǹdə́ nə́kulu w ǹdə́ dɔ̌ wá. ¹⁰È jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, Esərayɛl nəkɔ́ Zhidə, myìnnə mó, yə̀ ká n kwɛ̃̀ n bə̀ à sono ǹdə́ ń wu gakó yé ; ń dó wə́, ń gə́ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ yilə, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀ : Esərayɛl mɔ́ ń bə nà èdù yó zhǐ mú, nə́ ń bùl bə̀ ń bə dóó zhe ǹdə Zhidə myìnnə mó myɛ ta. ¹²Rə̀myɛ́ yilə, zhəl lũ jə̀-gwã̀ sõ lyì bí sono, ń bwə̀l zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń byili, n wɔ̀ : Esərayɛl, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ bə nà èdù yó zhǐ ǹdə́ nɛ mɔ́, ká kwɛ̃̀ ń bà ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. Nyǐ à yírhə́ t’â la ǹ yó pyǎ ǹdə́ lyim tɛ̀bɛ́ rə̀ cɛ̀ wéé twéé yé ; Bə̀ à wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr Yi, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, à t’â cə̀r à lyim rí à cĩ́ à wẽ́ twéé twéé yé.¹³ǹmyɛ́ wúrí ń lwar ǹ dóó w párá, ǹmyɛ́ wúrí ń lwar bə̀ ǹ yə̀ nà èdù yó zhì Bə̀-zhɔ-zhe, ǹ Yi rí yé né yé, lwar bə̀ nyǐ ń y’a vò dwə́ nyɛ̀ yə né sono, ń ká vò nə̀ dwã nyɛ̀ yə né sono, ǹ zhə̀l cèmé nyɛ̀bɛ́ nə̀ pú ǹdə́ vɔr kùr mɔ́ wə, ǹ yə̀ à zɔ̀mà nɛ́ cili yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ¹⁴Bə̀sɔ́ná, yó-kùùli cìnə́, ká-na á kwɛ̃̀ á bà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m ; Bə̀ nyǐ à wɔ́ á yó-cə́bal. À m’a vùr á lò mə̀dù cɔ wẽ́, a vùr á lyì bə̀lyè dwí wẽ́, a k’a zə ába a bə Səyɔ̃. ¹⁵À m’a pə ába à wu ènɔ̀nà, bə zə surhə ǹdə́ lárma bə m’e kál ába.¹⁶Á gə tú á pùl nánzhəzhɔ̌, á lù byǎ tənà y wa, dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Bə̀-zhɔ-zhe wə̀lə̀, bə̀ k’ê t’â la Yi dɔbrɛ́ kùlkõ̌ w yò zɔ̀m yé, ò yò k’ê t’â bàn lò bùlə̀ wẽ́ yé ; bə̀ k’ê t’â la ò yò lyǐrh yé, bə̀ k’ê t’â la lwar bə̀ ò nà y tɛ̀nɛ́ myɛ yé, bə̀ k’ê t’â la ò dõ wɔ̀rhɔ́ gaga yé.¹⁷Rə̀myɛ́ yi ní mú, bə̀ m’a byẽ̀ Zhərəzalɛm bə̀ Bə-zhɔ-zhe pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ ; lũ w tənèsé púlə́púlə́ m’a b’e gùlí dwã Zhərəzalɛm nɛ́ Bə-zhɔ-zhe yil ré yilə, sə̀ lyì bí k’ê t’â la bə̀ wun bùlə̀ námməlwɛ̌lsɛ́ kùr tó yé. ¹⁸Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Zhidə kɛ̀lɛ́ y lyì bí m’a b’e mù dwã nɛ ǹdə́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ; bə tó dwã bə shí lũ jə̀-gwã̀ sõ bə bə̀ bə̀ cəl tənà y à pɔ á dabá nɛ mɔ́ wẽ́.¹⁹À y’à n’â zɔ̀m à wẽ́ à zhe : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil à m’a kwè mó a cĩ́ à byǎ bɛ́ wẽ́, a pɔ̃́ tənà kɛ̀bɛ́ è sú ǹdə́ wẽ̀ nã́nyə̀nyɔ̀ɔ̀lɛ, cəl kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bò rə̀ càn rə̀ bə dõ zhe lũ w tənèsé gakó wẽ́ mó ? À y’à n’â zɔ̀m à wẽ́ gwẽ̌ à zhe : Ǹ m’a byẽ̀ ne bə̀ : À da ! Rə̀myɛ́ ce, ǹ tá ǹ la à kwã nɛ́ kwã̀ɔ̃̀ yé. ²⁰Sə nyǐ, kɔn yàl ǹdə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń yə̀ nà èdù yó zhì ń ébɔ́ yé né ta, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ lyì, nyǐ wɔ́ èta á yə̀ nà èdù yó zhì ǹdə́ nɛ nɛ́ yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²¹Nyǐ bə̀ y’à zɛ̃̀ bə̀ nyɛ̌ cələ pyàr rɛ́ yó, è y’à wɔ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cìlə́, bə̀ n’ê kúrh bə̀ wɔ́wɔ́lɛ́, bə̀ gə́ cɔ̀ bə̀ sɔ́msɛ́, bə swě Bə-zhɔ-zhe, bə̀ Yi rí yò mó yilə. ²²Bə̀sɔ́ná, yó-kùùli cìnə́, ká-na kwẽ̀ á bà, nyǐ à m’a pə ába á dwə́ə́ ré sǔbri. Nyǐ nə́ba, nə́ bàn ǹ sono. Bə̀ ǹ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí.²³Zhə̀nà, sɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò shí pyǎlsɛ́ ǹdə́ pyàr rɛ́ yó mó, wɔ́ kɔma sɔ̀ ; Zhə̀nà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí sono, Esərayɛl vwǎrh mɔ́ ŋwɛ́nɛ́. ²⁴Nyǐ nə́ bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga, yə né jú kɔn tɛ̀bɛ́ nə́ dabá twĩ̀ bə nə mɔ́, nə jí bə̀ pyììsì ǹdə́ bə̀ nɛ̃ nɛ́ ǹdə́ bə̀ bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ kana-byǎ bɛ́. ²⁵Wɔ́ nə́ cìzhìl ré rə́ wɔ́ nə́ kɔ̀-pyònò nə́ m’ê pyè, wɔ́ nə́ fuuli mú mə̀ wɔ́ nə́ gàmmə̀lyɔ̀nɔ̀ nə́ n’é pyìlì ; Bə̀ nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ dabá ga dó Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí ni, nə́ bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga kɔn m’e yí zà, nə́ yə̀ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí zɔ̀mà nɛ́ cili yé.

Chapter 4

¹Esərayɛl, ǹ gə ká ǹ kwɛ̃̀, ǹ gə ká ǹ kwɛ̃̀ ǹ tú à sono, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, ǹ gə vùr ǹ pwarha tumə né à yé né, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la dɛ̃̌ tó ń yiyiri yé. ²Ǹ gə bwəl nyí ń wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nã́nyì ! ǹ gə zɔ̀m rə̀myɛ́ ǹdə́ zhə̀nà, ǹdə́ kɔn gə́ mə̌ nɛ́, ǹdə́ wu-cángá, sə́ lwar bə̀ tənèsé lyì bí yó m’a cĩ́ bwəl ǹmyɛ́ yil yilə, sə̀ yó myɛ zhẽ̌ dɛ̃̌ ǹmyɛ́ yil yilə. ³Nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ Bə̀-zhɔ-zhe zɔ̀m Zhidə lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí yil mó, ń wòwò : lyéé-nə cɛ nándwə̃̀, s’á bə̀k’á dù sɔr rɛ́ wẽ́ yé.⁴Zhidə ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì, Góm-nə á cìn Bə-zhɔ-zhe yilə, góm-nə á wun ní, mùnì ga à lyim bə̀k’a zɛ̃̀ ǹdə myǐn ta á yó, rə̀ bə̀k’a kwɛ̃́ myǐn, lò wàr mɔ ń la cú, á wu-bárhɛ́ tumə né yil yé. ⁵Bwə̌l-nə Zhidə né, byili-nə Zhərəzalɛm nɛ́, á wɔ̀ : Wúl-nə pɔ́lá Tənà y wa ! Búbwéé-nə á ce dẽ̌dẽ̌ á wɔ̀ : Bə̀-na dwã yó, nə́ vò cɛmɛ nɛ́ nə̀ lù nə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wa ! ⁶Zhẽ̌-nə ku a ce dẽ̌ o zǎ Səyɔ̃, s’á dùr, á bə̀k’á zhì yé ! Nyǐ à la ce zwini shí lũ jə-gwã̌ sõ ǹdə́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê cɔ̀ cɛ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ bà.⁷Nyǐ bɔrɔ w shí ò pwə́l mó w ò n’ô zɛ̃̀, nyǐ cə-cɔ̀rna mɔ́ ń nə́ ń cɔ̀ tənèsé mó zhǐr ń jàà y wa, ń nə́ ń zhə̀l ń bànà, ń la tənà y cɔ̌ ; Ǹ cɛmɛ nɛ́ m’a jǐrh jì-bə̀r, lòlò kə́ ń tá ń la tənà y w jòm yé. ⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, zú-nə ywə́ə́le gàndɛ, kúrh-nə, wɔ́wɛ́lɛ́-na ; nyǐ Bə-zhɔ-zhe tá ń la ń lyim rí rə̀ cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ nɛ yõ̌ rə tu nə́ yil yé.⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə̀, Bə-zhɔ-zhe wòwə̀, pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ yó-cìnə́ bé wun m’a ga, kɔn m’a jàr vwĩ̀-zwə́lnə bé, sə nyì-zwennə bé wun m’a zɛ̃̀. ¹⁰A wɔ̀ : Ǎàà ! Cinnə, Bə-zhɔ-zhe ! Nyǐ wɔ́ dwí rí ǹdə́ Zhərəzalɛm nyí ǹ jə́jɛ̀rɛ́, ǹ gə́ y’à nə́ ǹ zɔ̀m ǹ zhe : Á m’a nə yə̀-zùlə́ mó ! Sə nyǐ búlə́ shù ò n’ô pyà bə̀ myə̌l ré vǔr.¹¹Rə̀myɛ́ yi ní mú, bə̀ m’a zɔ̀m ǹdə́ dwí rí ǹdə́ Zhərəzalɛm bə̀ wɔ̀ : Nyǐ zho bárhɛ́ zɛ̃̀ o shí gɔ -elũ-èpòlò w pyǎlsɛ́ yó, o bə̀ ò n’ô ce à dwí rí bə̀kɔ́ mɔ́ sɔ́má y yó, s’e də̀ bə̀lé y còlò mó yil ráá è púúlí vǔr e yẽ̌ è byǎ bɛ́ nɛ wárgáá yil yé. ¹²Sə wɔ́ zho nánfɔ̀lɔ̀ à ce o shí gàà mɔ́ o bə̀ à sono. Èlǎsɛ̃́, à m’a zɛ̃̀ a bwə̀l bə̀ bùrsí kɔ́ mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ a byili.¹³Nyǐ, cə-cɔ̀rna mɔ́ ń nə́ ń zhə̀l ǹdə bə́ban ta ǹ bànà ; ń búlə́ eshə-vwɛ̃tur rí nyɛ̌ ǹdə kɔ̀lma ta, ń shəshesé n’ê dùr fúlə́ə́ du ényə̀lá ta. Nyǐ zwini zhe nə́ba, nə́ yò zhìlì ! ¹⁴Zhərəzalɛm, vǔr ǹ wu w lwɛlɛ rɛ jìmdí, mùnì ga ń nə́ vwǎrh ! Ǹ mà ń jà ń yẽ̌ bùlə̀ né námməlwǎlsɛ́ nɛ ǹ wẽ́ kɔn m’e yí dǒ ? ¹⁵Nyǐ cəl rə̀dù zhì Dan nɛ́ rə̀ n’ê bwə̀l cɛ cɔ̌ yò rə̀ byili, wɔ́ Efərəyim pyɔ̀ w yó yi ní ga rə̀ ju kùr rə̀ n’ê bwə̀l né.¹⁶Bwə̌l-nə nyí rí á byili tənèsé ne, ce-nə Zhərəzalɛm myɛ lwar rɛ : Nyǐ lyì la shí zwə̀ tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ ; bə̀ n’ê bya bə̀ m’ê bwí ǹdə́ Zhidə cɛmɛ nɛ́. ¹⁷Bə̀ kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm bə ce cəcəl wə, ǹdə bə̀ gə́ y’a cĩ́ lyì cɛ nyí ni bə̀ n’ê yìlì ta, bə̀ Zhərəzalɛm cẽ à nyə̀ná yò, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ¹⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è wɔ́ ǹ sɔ́msɛ́ ǹdə́ tùntwə̃̀ə̃̀ né ǹ twĩ̀ mú byǎ bɛ́ ; wɔ́ rə̀myɛ́ è wɔ́ ǹ wu-bárhɛ́ tumə né byǎ bɛ́ ; zhə̀nà, rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ nyɛ̌ cɛ̀ɛ́, rə zù ǹ wẽ́.¹⁹À wu ! à wu : À n’â nwɛ̀nɛ̀ à wu wẽ́, à shíshúrhú w n’ô mà, ce à wàr à n’â gwi à nyí à yé ; À wu, ǹ nyɛ̌ pɔ́lá y cəl ré, ǹ nyɛ̌ búlə́ né dweme ré. ²⁰Bə̀ n’ê bwə̀l bə̀ zhe : Bə̀ wɔ́ e cɔ̀ e jǐrh ji-bwə̀r, e cɔ̀ e jǐrh jì-bwə̀r dúdú zɔ̀mà. Tənà y gakó cɔ̀, bə cɔ̀ à kwə̀ə́rhé gakó rə j’a tó dwã kùr yó rə wǔr, bə cɔ̀ à kwə̀ə́rhé kàmə̀jɛ̀sɛ́ kùr yó.²¹À nə m’a j’â n’â nyǐ ku w ò zhẽ̌ dɛ̃̌ búlə́ né bú yil mó kɔn m’e yí dǒ, à nə m’a j’â n’â cili pɔ́lá y wúl mó kɔn m’e yí dǒ ? ²²Zhə̀n zhə̀nà, à dwí rí wɔ́ nyə̀nyà, rə̀ yə̀l à pár yé ; rə̀ wɔ́ bə̀sɔ́ná námməyirsi, bə̀ bə surhə zhe yé ; bə̀ yě lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́, sə bə̀ yə̀l cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ yé.²³À zɛ̃̀ à n’â nyǐ cɛ yá, a púrí è wɔ́ nã́wǒ ò zhǐ nánfò ; a púrí dɛ̃̌ yi rí ǹdə́ rə̀ pwẽ̀ ré jé. ²⁴A nyǐ pyàr rɛ́, a púrí rə̀ zhízhǐ rə ló tɛ̃́ ; pyǎlsɛ́ gakó ló tɛ̃́. ²⁵À la nyǔ, a púrí numbyíní tɛ̀nɛ́ nɛ́ gaga yé ; a púrí kúmsí dɛ̃̌ yi y w mú gakó dùr. ²⁶À la nyǔ a púrí, Karəmɛlɛ y jǐrh gɔ-elũ èpòlò ; è cɛmɛ nɛ́ gakó wǔr nə cɔ̀, Bə-zhɔ-zhe yé né, ń lyim rí yé né.²⁷Bə̀ wɔ́ èta Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m nɛ́, ń zɔ̀m n wɔ̀ : Tənà y gakó m’a cɔ̀ ; sə à t’â la è gakó púlə́pulə́ cɔ̌ yé. ²⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce tənà y ŋwɛ́nɛ́ cu wu-zhùlù wẽ́, dɛ̃̌ yə né jǐrh cə-byṹ ; bə̀ à zɔ̀m rɛ, à gu rí à wẽ́, à k’â t’â bàn à kwã nɛ́ yé, à t’â la rɛ kwǎrh yé. ²⁹Cɛmɛ nɛ́ lyì bí gə́ nyɛ̀ɛ̀ eshə-jǒmnə bé ǹdə́ twesé tarna bɛ́ dweme ré yi ní, cɛmɛ lyì bí gakó j’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê dùrə̀ ; jàlà n’ê dùr bə zwì swə̀ə̀lɛ wẽ́, bə̀ byɛ̀ n’ê dùr bə̀ jìl nə́kuuli yó ; bə yẽ̌ cɛmɛ nɛ́ gakó ne, lò lò kə́ ń tɛ̀nɛ́ nə́ wẽ́ yé.³⁰Sə ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ cɔ̀ ǹ cɛmɛ nɛ́ ga kókó mó, wɔ́ etər ǹ zɛ̃̀ ǹ la nɛ́ wɔ̀rhɔ́ ? Ǹ nə m’ǎ zɛ̃̀ ń zù gã̀-shɛ̀n, ń bò ǹ cìnə̀, ń ce sánə́má cìbyǔr, ń tútǔ nwə̃̌ nã́byĩ́ ǹ yírhə́ ne ; e jà wɔ́ nánfò ǹ bò ǹ cìnə̀ ; bə̀ ǹ bɔ́bwá bɛ́ fulsi mú, bə̀ n’ê pyǎ ǹ myə̌l vǔr. ³¹Nyǐ à zhã̌ nyɛ̌ wɔ́wɔ́lɔ́ mə̀ m’ê wɔ́wɔ́lɛ́ ǹdə wɔ́ kɛ̃ ń pwǐ zɛ̃̀ è n’ê yì ta, wɔ́wɔ́lɔ́ mə̀ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ kɛ̃ ń bwál-pwǐ zɛ̃̀ è n’ê yì ta. Sə nyǐ cəl ré wɔ́ Səyɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́ cəl ; ń cèlè ń jɛ̀rh n ce : Sə à gə́ wɔ́ zúzúnú cí mú yilə ! À tu lyì-gurnə jɔ̃̀ wa !

Chapter 5

¹Zɛ̃̀-na á tó Zhərəzalɛm sɔ́msɛ́ yó á byɛ́lɛ́, á nyǐ, á bwə̀rh, á pyà dwã-gùúlí jààsɛ́ wẽ́ á nyǐ, ǹdə́ lò gə ŋwɛ́nɛ́, bá mə̀dù cìcì gə ŋwɛ́nɛ́ ń nə́ ń twĩ̀ cánga tum, ń nə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə zhə̀n rɛ́ gə́ n’ê byili ní mú, rə̀-ná-cí gə ŋwɛ́nɛ́, sə́ nyǐ à m’a pə sǔbri Zhərəzalɛm nɛ. ²Má ǹdə́ bə̀ y’a wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nã́nyì ga yírh wə ! Wɔ́ kɔma nyí bə̀ n’ê bwələ. ³Bə-zhɔ-zhe, ǹ yírhə́ nə bə zhə̀n rɛ́ nɛ nà ? Ǹ nə́ ǹ mà bɛ, sə mààrɛ́ t’â wɛ̀rhɛ́ bɛ kaka yé ; ǹ nə́ ǹ kwɛ̃́ bɛ myǐn, sə̀ bə̀ t’â yǎl bə zwẽ còrhò yé ; bə̀ kùl bə̀ yésé nánkùlsi kẽkẽ du nə́kulu, bə̀ bə shɛ̀ kwã̀ɔ̃̀ bə bə̀ bə̀ kwã nɛ́ yé.⁴À n’â wə̀l à cìn ní à zhe : Bə̀ wɔ́ bə̀sɔ́ná ; bə̀ n’ê twĩ̀ yə̀ láárɛ tũ̀-twĩ̀ĩ̀, bə̀ bə̀ yə̀l Bə-zhɔ-zhe sɔ́msɛ́ párá, bə̀ yə̀l Yi rí nyə́ né pár yé. ⁵A m’a zɛ̃̀ a vò náncɛsɛ́ sono, a zɔ̀m ǹdə́ bɛ, dɛ̃̀ga nyǐ bə̀myɛ́, yě Bə-zhɔ-zhe sɔ́msɛ párá, bə̀ Yi rí nyə́ né párá ; Sə́ nyǐ bə̀ gakó kɔ́ zhĩĩ rí bə̀ pyə́pyəla w mɔ́, bə lwə̌r lyẽẽsé. ⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bɔ́rɔ́ w ò ŋwɛ́nɛ́ swɛ̀lɛ̀ rɛ́ wẽ́ mó n’ô gwi bí, gɔ-kǔlsí n’ê dɔ̀m bɛ sə̀ zhəzhɛrɛ, jə̀lə̀ shèè nə̀ zhǐ bə̀ cɛmɛ nɛ́ nyǐ nə̀ n’ê dɛ̃̀, lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ gə du cɛmɛ nɛ́ w sə nə zə bɛ nə dɔ̃̀ nə zhəzhɛrɛ ; bə̀ nyǐ bə̀ dwə́ə́ré já, bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ pùlə̀.⁷Sə wɔ́ bə̀kɔ́n yil à nə m’a pɔ̃́ sǔbri ? Ǹ byǎ bɛ́ yẽ̌ ne, bə̀ n’ê zal yə nyɛ̀bɛ́ nə̀ də̀ yə mó bə m’e bwəl nyə́. À pɔ bɛ kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ lwə̀l ne mó, ǹdə́ rə̀myɛ́ ga bə̀ n’ê twĩ̀ fwə̌l tumə, bə̀ nánjə̀jóló zhə̀l bə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə̀fòlò w sõ jù wə. ⁸Bə̀ nyɛ̌ ǹdə gɔ eshərh sə̀ jú kùjú náàcɛ̀nɛ́ sə sú, kɛ̃ jíl shil zɛ̃̀ è zhe se, sə zɛ̃̀ sə wɔ dɛ̃̌ sə̀ n’ê dùrə̀, èdù gakó n’ê pyà è dõ kɛ̃ mɔ́ ta. ⁹À nə t’â la còrhò-tum pɔ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ yilə ! Wɔ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, À nə t’â la à jim cṹ tənà y èmyɛ́ mɔ́ dwí rí yó ?¹⁰Zɛ̃̀-na á jì è byílsí yó, wǔr-nə se, sə á bə̀k’á cɔ̀ sɛ lyɛ́lyɛ́ yé ! ¹¹Bə̀ nyǐ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ Zhidə kɛ̀lɛ́ y yə̀ nà èdù yó zhǐ à yé né yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m. ¹²Bə̀ zhɔ̃̀ Bə-zhɔ-zhe, Bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ zhe : Ń tɛ̀nɛ́ yé ! Zwini t’â la nə́ba yú yé, nə́ yírhə t’â la búlə́ shù nɔ yé, nɔrh t’â la tu nə sõ yé. ¹³Nyi-zwennə bé jǐrh nánfò, zho dúdú, Yi t’â zɔ̀m ǹdə́ bɛ́ yé. Ywẽ̀ né bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ byili mú m’a jòm bə̀ cìcì mú yó !¹⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Bə-zhɔ-zhe, Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, zɔ̀m n wɔ̀ : Á gə́ zɔ̀m èta mɔ́ yilə, nyǐ, à n’â yǎl sə à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ǹ nyú w mú jǐrh myǐn, Sə dwí rí tɛ̀bɛ́ jǐrh dǎr, sə myǐn mú mɔ̀bɔ́ jí ri. ¹⁵Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, nyǐ à la ce tənà shí pyépyé e b’e bú ǹd’ába, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m ; È wɔ́ tənà kɛ̀bɛ́ è zhe jàn, è wɔ́ tənà nándwã́, tənà tɛ̀bɛ́ ǹ yə̀l è zɔ̀mà yárá, ǹ bə è zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̌ gaga yé.¹⁶Tənà y èmyɛ́ mɔ́ swã̀ y nyɛ̌ ǹdə lú-bɔ̀l mə̀ nyí rí pul ta ; è lyì bí gakó wɔ́ búlə́ kàndar. ¹⁷È m’a cɔ̀ ǹ jòró w ǹdə́ ǹ kùjú wə́, È m’a gu ǹ bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ kana-byǎ bɛ́, È m’a gu ǹ pyììsí ǹdə́ ǹ nɛ̃ nɛ́, È m’a cɔ̀ ǹ ǹ də̀vɛ̃́ cèmé né ǹdə́ ǹ épyùúlí. È m’a zə búlə́ shù e m’e wǔr ǹ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ǹ zhe nə̀ zhə̀nə̀, nə̀ lù nə kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byílsi mú e ló tɛ̃́.¹⁸Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀, à t’â la á gakó gu lyɛ́lyɛ́ yé. ¹⁹Sə á gə́ zɛ̃̀ á zɔ̀m á wɔ̀ : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí wɛ̀rhɛ́ nə́ba èta mɔ́ ? Ǹ mà ń lyár bɛ ń wɔ̀ : Ǹdə á gə́ yẽ̌ ne, á cèrhé tənèsé dwã bɛ́ yə né né ta mɔ́, èta á m’a vò á twĩ̀ á pə tənà dõ kɛ̀bɛ́ è də̀ ámyɛ̌ nyǎ mɔ́ myɛ lyì ni ní.²⁰Zɛ̃̀-na á bwə̀l rə̀myɛ́ mɔ́, á byili Zhakɔbɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni, Bwə̌l-nə re á byili Zhidə cɔ wa, á wɔ̀ : ²¹Dwí ǹ bə̀ surhə zhe, ǹ bə wu zhe gaga, Cili ! Á zhe yírhə́, á j’ǎ bə kaka nɛ yé, á zhe zhã̌, á j’ǎ bə kaka nyɛ̌ yé, ²²Á t’á la nɛ nyám, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, á t’á la kəkə à yé né nà ? Nyǐ wɔ́ àmyɛ́ à zə nyɔ̀rhɔ́ w a m’a cĩ́ swɛ̃́ ǹdə́ nə̀fɔ̀lɔ̀ wá, è wɔ́ swɛ̃́ tɛ̀bɛ́ rə̀ j’â zhǐ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə, rə̀ t’â la fwǎr yé ; nə̀-fɔ̀lɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ n’ê fùù mə ce sɔ̀, sə mə̀ jàn rɛ́ yə̀ yí yé.²³Dwí rí tɛ̀bɛ́ bə shɛ̀ nyí zõ yé ; rə̀ wɔ́ yó-kùùli cìnə́, rə̀ cẽ à nyə́ né zõ mó yò, rə lyɛ̃ rə yẽ̌ ne rə̀ la. ²⁴Rə̀ t’â zɔ̀m rə̀ wẽ́, sə rə wɔ̀ : Bà-nà nə́ nyɛ̀ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí, bə̀ nyǐ wɔ́ rə̀myɛ́, dwà y nyɔ́ yi gə yú wə́, rə̀ n’ê ce dwà nã́yə́ə́ y ǹdə́ nánkwaá y nywɛ̃̀, rə ce səmyɛ́nsɛ́ ŋwɛ́nɛ́ nə́ jòró w yil mó yé. ²⁵Sə nyǐ wɔ́ á lwɛlɛ rɛ́ yil wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ k’ê tɛ̀nɛ́ yé, wɔ́ á yə̀-bəlwàálɛ́ è ce á k’á t’á nɛ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yé.²⁶Bə̀ nyǐ lyì-bəlwǎlsɛ́ ŋwɛ́nɛ́ à dwí rí cəcəl wə ; sə̀ shèè tɛ̃́ sə̀ n’ê pàm pɔ̀mrɛ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zal kúmsi ta, sə̀ cĩ́ zaálɛ tɛ̃́ sə̀ m’e zal numbyínsi. ²⁷Sə̀ jìsí sú ǹdə́ myùnù wẽ̀, ǹdə sə́yǎ gə́ y’a sú ǹdə́ kúmsi ta nɛ́ ; wɔ́ èta sə̀ n’ê tó né sə̀ m’ê jǐrh jàn cìnə́ ǹdə́ nə̀cɛ̀nà. ²⁸Wɔ́ èta bə̀ n’ê tó né bə̀ nù, bə jǐrh nánfwààlɛ bə̀ n’ê jə́jɛ̀mɛ ; bə̀ lwɛlɛ rɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ lyɛ̃ cɛ du lwɛlɛ dwí gakó, kɔn dõ yò yə̀ sɛ zhǎ, bə̀tɛ̀lɛ́ yò yə̀ sɛ zhǎ yé, sə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ n’ê zwẽ nyí ; sə̀ t’â wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ nə̀mɔ̀ yil yé. ²⁹À nə t’â la còrhò-tum pɔ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ yilə ? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, à nə t’â la à jìm cṹ tənà y èmyɛ́ mɔ́ dwí rí yó ?³⁰wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn, pwarha wẽ̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ tənà y wa. ³¹Nyì-zwennə bé n’ê zə Yi yil ré bə̀ m’ê gòm kɔma, vwĩ̀-zwə́lnə bé n’ê zal bə̀ ŋwɔ̀nɔ́ w bə̀ twĩ̀ bə̀ cìn yilə, à dwí rɩ́ zɛ̃̀ rə̀ só rə̀myɛ́. Sə rə̀ yó gurə́ gə yú wə́, wɔ́ etər á la nɛ́ wɔ̀rhɔ́ ?

Chapter 6

¹Bɛ̃zhamɛ byǎ, du-nə Zhərəzalɛm nɛ́, wúl-nə pɔ́lá Təkwa nɛ́ ; zhẽ̌-nə myɔrhɔ ku á ce dɛ̃̌ Bɛtɛ-Kɛrɛm nɛ́ ! Bə̀ nyǐ bə̀ nɔ zwini rə̀ shí lũ jə̀-jĩ́ sõ rə̀ bànà, ǹdə́ cə-cɔ̀rna nánfɔ̀lɔ̀. ²Səyɔ̃ bə̀kɔ́ ! ń wɔ́ bóm náàcɛ̀nɛ́ y ń bò ń cìn mú, à cɔ̀ ń yò. ³Wɔ́ èmyɛ́ səta vwã̌-ènɔ̀nà n’ê twí ní ǹdə́ bə̀ vwàmá nɛ́, bə pú bə̀ kwə̀ə́rhe bə jòm bə kə́kɛ́lɛ́ Səyɔ̃, lò gakó zə ń vwàmá nɛ́ nə̀ m’ê dɔ̀m gɔ ńmyɛ cəl nyí rí jàà y wa.⁴zɛ̃̀-na, tɛnɛ-na shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ á bú ǹdə́ Zhərəzalɛm ! Zhəl-nə nə́ vò ! Nə́ m’a zɛ̃̀ cəcɛ̃ swélé ! Sə nyǐ kɔn m’a yə̀ zwini ǹdə́ nə́ba, nyǐ cɛ y è n’ê yìì è la, kɔn m’a yə̀ námpɔ́lɛ́ y ǹdə́ yírhə́ k’ê bə nɛ́ nɛ yé. ⁵Bà-nà nə́ vò ǹdə́ cəcɛ̃ yá ! Wǔr-nə nə́ wǔr Zhərəzalɛm pyɔ̌ kǎlsɛ́ !⁶Wɔ́ èta, Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó zɔ̀m ǹ wɔ̀ nɛ́, ń wòwə̀ : Kǎ-na cèmé né á ló tɛ̃́, pwǎ-na shó á ló dwã yó púl, á m’á bú ǹdə́ Zhərəzalɛm ! Nyǐ wɔ́ cɔ w òmyɛ́ ò mə̌ ǹdə́ còrhò-tum pɔ mɔ́ ; bə̀ nyǐ wɔ́ jàn tũ̀twə̃̀ə̃̀ dúdú nə̀ n’ê twĩ̀ ò wẽ́. ⁷Cɔ w òmyɛ́ mɔ́ jàn tumə né j’â n’ê wɛ̀rhɛ́ twéé twéé ǹdə zhìlí nə̀bùlì gə́ y’a n’ê bùl nɛ̃̌ è wẽ́ twéé twéé né ta, ò bə sɔ̀ dõ zhe ò n’ô ce ò wẽ́ ǹdə́ è də̀ jàn tumə né ǹdə́ cɛ cɔ̌ dweme dúdú yé ; Twéé twéé gakó j’â wɔ́ dwã nɔ̀nɔ̀ ǹdə́ dwã cɔ̀mɔ̀ ò lyì bí n’ê wɛ̀rhɛ́ à yé né. ⁸Zhərəzalɛm, shɛ̀nɛ́ ń zwẽ còrhò, mùnì ga à bə̀k’a vò kwã nɛ́ a yẽ̌ mó yé, À bə̀k’a ce ń jǐrh gɔ-elũ èpòlò yé, tənà kɛ̀bɛ́ numbyíní də́-byǐ bə é wẽ́ jě mó yé.⁹Nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé zɔ̀m mɔ́ : Bə̀ tó né bə pwà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ kùr rí rə̀ dàl mɔ́ ǹdə bə̀ gə́ y’a tó də̀vɛ̃́ cèmé cɛrh w bə gǔn ní mú ta. Ce ǹ jɛ̃̀ vò dɛ̃̌ də̀vɛ̃́ cèmé né jɛ̃̀sɛ́ yó kə́dò, ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pɔ̌r də̀vɛ̃́ cèmé byǎ mɔ́ ta. ¹⁰Wɔ́ mɔ̌ lò ne à m’a zɔ̀m a ce, mɔ̌ ń mà n yə̀ à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zhə̀n cínnə, n zɔ̀m ǹdə́ bɛ́, mùnì ga bə cili mú ? Nyìwé, bə̀ zhã̌ nɛ́ jɛ̀ nə̀ yə̀ gòm yé, bə̀ wàr bə̀ yala nɛ́ bə̀ n’ê zhìlì bə̀ cili yé ; Nyǐ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jǐrh cìzhìl kɔn bə̀ yilə, rə̀ yò də́-byǐ èdù ga k’ê yə̀ bɛ́ zwì yé.¹¹Nyǐ Bə-zhɔ-zhe lyim rí rə̀ cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ sú à wu wə́, à wàr rɛ à m’a cə̀r yé. Ló ré bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ cɔ w sɔ́má y yó mó yó, ló re ébwá-dàlá bɛ́ dwã-gùúlí lyì bí yó, bə̀ m’a pwà bal ǹdə́ kɛ̃, bə pwà ezhə̀nà bɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ cɛ bə lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́. ¹²Bə̀ kǎlsɛ́ m’a jǐrh lyì dwã nyɛ̌rh, bə̀ cɛsɛ́ ǹdə́ bə̀ kana bɛ́ myɛ m’a jǐrh lyì dwã bə̀ cǐ, ǹdə́ à gə tú à zhẽ̌ à jɛ̃̀ tənà y lyì bí yó, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.¹³Bə̀ nyǐ e j’a zhì bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ e m’e yí náncɛ, lũ w nə̀cɛ̀ndɛ́ pyǎ mɔ́ yò zù bə̀ gakó dɛ̃́dɛ̃́, kɔn k’ê zhì nyì-zwennə bé e m’e yí vwĩ̀-zwə́lnə bé, bə̀ gakó wɔ́ yǔyǔ tumə bə̀ n’ê twĩ̀. ¹⁴Bə̀ n’ê shili à dwí rí bə̀kɔ́ mɔ́ ǹdə́ dədalá : Bə̀ y’a zɛ̃̀ bə̀ zhe : yə̀-zùlə́ ŋwɛ́nɛ́ ! yə̀-zùlə́ ŋwɛ́nɛ́ ! e jà yə̀-zùlə́ tɛ̀nɛ́ nɛ́ gaga yé. ¹⁵Cìzhìl m’a zə bɛ, bə̀ bə̀ n’ê twĩ̀ pwarha tumə ; bə̀ bə yə́-byĩ́ zhe yé, bə̀ yə̀l cìzhìl pár yé ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ m’a tó lyì bí bə̀ n’ê twi mú ni bə̀myɛ tu, à gə tu à pɔ bɛ còrhò-tum yi ní, bə̀ m’a tu bə lə́ nàntùlú, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.¹⁶Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : Zɛ̃̀-na á zhì sɔ́msɛ́ yó, á nyǐ, s’á bwə̀rh shãã ga tumə né gə́ yàl nɛ́, á nyǐ wɔ́ sɔ́má kɛ̌ è càn, s’á kwè èmyɛ́, s’á yẽ̌ bə̀ á m’a nə shìrhə́ à wun ní wẽ́ ! Bə lyár bə wɔ̀ : Nə́ t’á la nɛ́ zhəl yé. ¹⁷Nyǐ à cír lyì a cĩ́ jààsɛ́ wẽ́ bə̀ zhǐ ǹdə́ pɔ́lsɛ bə̀ m’ê yìlì ába : Zhìlì-nə á yala nɛ́ á n’á cili pɔ́lá cəl ré ! Bə lyár bə wɔ̀ : Nə́ t’á la nə́ yala nɛ zhùlù nə́ cili yé. ¹⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, tənèrh lyì, dwə́ né dwã bɛ́ dwã-gùúlí lyì ! cili-nə ! S’á lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ la bɛ yú mú ! ¹⁹Cɛ, cili ! Nyǐ à la ce zwini bə̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ yó, wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bùlə̀ né pyà mɔ́ ; bə̀ rə̀ yə̀ rə̀ yala nɛ́ zhìlì rə̀ cili à zɔ̀mà nɛ́ gaga yé, rə̀ cẽ à nyə́ né zõ yò.²⁰À nə zhe ãsã y è n’ê shí Səba mɔ́ tum nà, à nə zhe vwal-gɔ w ò lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y ò n’ô shí tənà kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́ mó tum nà ? Á vwə̃̀ né námpúmə́ né t’â yí à pùbùlə̀ gaga yé, à t’â zwẽ á vwə̃̀ né myɛ gaga yé. ²¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Bə-zhɔ-zhe wowə̀ : Nyì wé, à m’a cĩ́ nèrh mǎ nə́kulu tɛ̃́ dwí rí tɛ̀bɛ́ yé né, dabá ǹdə́ byǎ ǹdə́ jə̀-dwã bɛ́ ǹdə́ dɔwabá gakó m’a mà bə̀ nèrh ò nɛ bə̀ cì. ²²Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Nyǐ dwí rə̀dù shí lũ jə̀-gwã̀ sõ tənà y w rə bànà, tənà nánfɔ̀lɔ̀ lyì bə̀ zɛ̃̀ lũ cə-yala gakó bə tɛnɛ.²³Bə̀ kwè twərh ǹdə́ swə́, wu-kùùli cìnə́, bə̀ t’â dùr lò nɔ̀nɔ̀ yé, bə̀ cələ n’ê dom ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ nɛ̃̌ ta ; bə̀ jě eshərh, bə̀ tɛnɛ bə ce nyí dwã w ǹdə lò mə̀dù ta, bə̀ la bú ǹdə́ ǹmyɛ́, Səyɔ̃ bə̀kɔ́ mɔ́ ! ²⁴Bə̀ dweme ré gə́ j’a bwəlse yó né, nə́ jɛ̀sɛ́ kúr j’â cì, wu-zhùlù zɛ̃̀ o zhe nə́ba, kɔn zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì nə́ba ǹdə wɔ́ kɛ̃ ń nə́ ń lùl ta.²⁵Nə̀ nyɛ̌ ; bə̀ zhe : Bə̀k’á du á vò gɔ sõ yé, bə̀k’á du sɔ́msɛ́ yó yé, bə̀ zù-bal mɔ́ zə ń búlə́ shù w ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́, ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ ŋwɛ́nɛ́ jààsɛ́ gakó wẽ́ ! ²⁶À dwí rí bə̀kɔ́, kwě yóló ń zù ǹ cìnə̀, pyẽ̌ tɔ̀mɔ̀ w ń byíbyílí, wɛ̀rhɛ́ wu-zhùlù ǹdə́ wɔ́ byì-dùwə̀ è cù ta, kúrh yə́-nàná ń ló tɛ̃́, yə́-nàná cɛ̀ɛ́ ! Bə̀ nyǐ cɛ-cɔ̀rna mɔ́ la jàr jàr n bà.²⁷À y’à cír mó a cĩ́ à dwí rí wẽ́, ǹ la mə́ ǹ nyǐ rə̀ zhə̀zhèèlé, ǹ mə́ ǹ zhẽ̀ re, sə́ lwar rə̀ sɔ́msɛ́ yé-shò. ²⁸Nyǐ rə̀ lyì bí gakó wɔ́ yó-kùùli cìnə́, gàrmə́-nyə̌lsɛ, bə̀ wun nánkùùli ǹdə kàmɔ ráá ǹdə cɔ̀bɔ́ ta, bə̀ gakó púlə́ púlə́ j’a cɔ̀. ²⁹Zho fùrh shɔ̃́ w wẽ́, myìn-cala nɛ́ shɛ̀l, myǐn yə̌l kàmɔ̃ wá ; sə wɔ́ tum bə̀ n’ê lyɛ̀ɛ̀ bə̀ cìn bə̀ twĩ̀ nánfò, wẽ̀ ré jìmdí t’â shə́r yé. ³⁰Bə̀ n’ê byẽ̀ wẽ̀ rə̀myɛ́ mɔ́ bə̀ : sə̀byì kùlì kɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê kwè bə̀ dul kwã nɛ́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.

Chapter 7

¹Nyǐ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n byili Zheremyi ni mú ; ń wò mo : ²Zɛ̃̀ ń vò ń zhì Bə-zhɔ-zhe jì y étwí-ènyí rí ni, ń zhì gàà mɔ́ ń bwə̀l zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ n wɔ̀ : Ámyɛ̌ gakó, Zhidə lyì, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’á tó bwə̀rsé shɛ̀bɛ́ á m’á zwì, á wùlì tɛ̃́ Bə-zhɔ-zhe yé né mó, cili-nə Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ !³Nyǐ Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ kɔn gakó mó, Esərayɛl Yi rí, zɔ̀m n wɔ̀ : Kwɛrhɛ-na á sɔ́msɛ́ ǹdə́ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né á zhì cɛ̀nɛ̀, s’á yẽ̌ bə̀ à b’a yẽ̌ ába á jòm jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́. ⁴Á bə̀k’á zɛ̃̀ á n’á dɛ̃̀ kɔn kɔma zɔ̀mà nɛ́ bə̀ m’ê jə́jɛ̀rɛ́ ába mɔ́ wẽ́, á m’á zɔ̀m á zhe : Wɔ́ nyɔ̀nɔ̀ èta è wɔ́ Bə-zhɔ-zhe jì yə́, è wɔ́ Bə-zhɔ-zhe jì yə́, è wɔ́ Bə-zhɔ-zhe jì yə́ !⁵Á gə kwɛrhɛ á sɔ́msɛ́ ǹdə́ á tũ̀twə̃̀ə̃̀ né á zhì cɛ̀nɛ̀, á gə twĩ̀ cángá tumə á pə dwã nɛ, á gə yẽ̌ jàn tumə wɔ̀rhɔ́ zhə-bal ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ ǹdə́ ejə̃̀-kɛ̃ nɛ, ⁶á gə yẽ̌ bə dóó zhe cə́bal jal tɛ̃́ ló jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ mó ne, á yẽ̌ yə né dwã bɛ́ nə̀ n’ê pɛ̃ ába zwini mú kwã nɛ́ dǔr ne, ⁷rə̀myɛ́ yi ní, à m’a yẽ̌ ába á jòm jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́, tənà y kɛ̀bɛ́ à pɔ á dabá nɛ mɔ́ wẽ́, byinə nə̀ bə zhɔ̌ yil mó.⁸Sə nyǐ-nə á nyì wé, á kwè á cìn á ce wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe mó jɔ̃̀ wa, á n’á dɛ̃̀ kɔn kɔma zɔ̀mà nɛ́ bə̀ m’ê jə́jɛ̀rɛ́ ába wẽ́. ⁹Wɔ́ bə̀kɔ́na, á nə m’a zɛ̃̀ á n’á ŋwɔ̀là, á n’á gwi lyì, á n’á fwə̀lə́, á n’á dwĩ̀ kɔma nyə́, á n’á pɛ ãsã Baalɛ nɛ, á n’á dùr yə nyɛ̀bɛ́ á yə̀l nə̀ pár kwã nɛ́… ! ¹⁰rə̀myɛ́ kwã nɛ́, á zɛ̃̀ á b’ǎ zhǐ à yé né, jì y kɛ̀bɛ́ à yil ré n’ê byẽ̀ è wẽ́ mó wẽ́, á zhe : Nə́ nɔ vwǎrh !... Ǹd’á twĩ̀ pwarha tumə né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó kwã nɛ́ mɔ́ ! ¹¹Á nə n’á bùl bə̀ jì y kɛ̀bɛ́ wɔ́ ŋwɔ̀là myèlé jàà nà, jì y kɛ̀bɛ́ à yil ré n’ê byẽ̀ è wẽ́ mó ? Nyǐ à cìcì mú nə rɛ, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.¹²Zhəl-nə jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ y’à pɔ nɛ Silo né mó wẽ́, à gə́ y’à ce à yil ré ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ shãã ga mɔ́. Nyǐ-nə à gə́ wɛ̀rhɛ́ y nɛ́, á dwí Esərayɛl byǎ bɛ́ wu-bárhɛ́ tumə né yil mó. ¹³Sə nyǐ-nə, èlǎsɛ̃́, á gə́ twĩ̀ tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó mɔ́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, à ju kùr nəkɔ́lɛ́ yi ní ga a zɔ̀m ǹd’ába, sə á yə̀ cili yé, à gə́ byẽ̀ ába, á zɛ̃̀ á yə̀ lyár mɔ́ ce, ¹⁴À m’a wɛ̀rhɛ́ jì y à yil ré n’ê byẽ̀ è wẽ́ mó, jì y kɛ̀bɛ́ á zhe è zhə̀n ré mɔ́, jàà y kɛ̀bɛ́ à pɔ ámyɛ̌ ǹdə́ á dabá nɛ mɔ́, ǹdə à gə́ wɛ̀rhɛ́ Silo nɛ́ ta ; ¹⁵À m’a dwĩ̀ ába kwã nɛ́ gaga à yé né, ǹdə à gə dwĩ̀ á da-byǎ, Efərayim kwálá y lyì bí gakó né mó ta.¹⁶Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ bə̀ Yi cã̌ nɛ́ zal dwí rí tɛ̀bɛ́ yil yé, ǹ bə́ká ce Yi, ǹ bə̀ká nyɛ́ɛ́ ǹ nə́ byẽ̀ ne ǹ ká ǹ bwérhé yé ; nyǐ à t’â la ǹ zɔ̀mà nɛ́ cilu yé. ¹⁷Ǹ yírhə́ bə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ Zhərəzalɛm sɔ́msɛ́ yó mó nɛ nà ¹⁸Nyǐ bə̀sɔ́ná bɛ́ n'ê pwà dǎr, dabá jéé myǐn mú, nábá mà búrú w mún mú, bə ji búrú bə̀ la pə dɛ̃̌ yi pə̀-kɛ̃ mɔ́ nɛ, bə̀ n’ê zwə́l vwə̃̀ bə̀ pɛ yə dwã nɛ́, bə̀ la m’e ce à lyim zɛ̃̀.¹⁹Sə rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ àmyɛ́ lyim bə̀ la ce rə zɛ̃̀ ? wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m ; è nə də̀ bə̀myɛ́ cìcì mú cìzhìl pɔ yil nà ? ²⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ yil Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ kɔn gakó mó, zɔ̀m n wɔ̀ : Nyǐ à lyim rí zɛ̃̀, à lyim rí rə̀ t’â zɛ̃̀ rə̀ k’ê pɛ́ mɔ́, zɛ̃̀ jàà y kɛ̀bɛ́ yó, rə̀ zɛ̃̀ numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ yó, rə̀ zɛ̃̀ gɔ sõ cèmé né yó, rə̀ zɛ̃̀ cɛ y wẽ̀ ré byǎ bɛ́ yó ; cɛ y m’a kwɛ̃́ myǐn, sə mə̀ t’â la cú gaga yé.²¹Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí, rə̀ cǐ kɔn gakó mó, zɔ̀m rə wɔ̀ : Kwě-na á vwə̃̀ né námpúmə́ né cɛ́ɛ́ mɔ́ á m’á súlí á vwə̃̀ né ne, á dɔ̃̀ nə̀ nàmá bɛ́ ! ²²Bə̀ nyǐ à yə̀ zɔ̀m ǹdə́ á dabá gaga yé, à yə̀ bɛ nyí rə̀dù ga pɛ gaga yé, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ du Ezhibti ní mú, à yə̀ vwə̃̀-námpúmə́ ǹdə́ vwə̃̀ zɔ̀mà zɔ̀m yé. ²³Nyǐ nyí rí tɛ̀bɛ́ à pɔ bɛ mɔ́, à wòwə̀ : Cili-nə à zɔ̀mɛ̀ rɛ́, à m’a yə̀ á Yi, sə ámyɛ m’a yə̀ à dwí ; Zhəl-nə sɔ́msɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó à kɛ̃ à pə ába mɔ́ yó, mùnì ga á yə̀ wu-nyɔ̃̀ cìnə́.²⁴Sə bə̀ yə̀ cili gaga yé, bə̀ yə̀ bə̀ zwɛ̃̌ pyèrhè bə cili gaga yé, wɔ́ bə̀ wun bùlə̀ né kùr bə̀ tó, bə̀ wun bùlə̀ né námməlwǎlsɛ́ kùr bə̀ tó, bə̀ yə̀ yé né yàl yé, wɔ́ kwã nɛ́ bə̀ yàl nɛ́. ²⁵Bə̀ dabá gə́ du Ezhibti yi ní ga, kɔn m’e yí zà dɛ̃ rɛ́, dɛ̃ gakó à y’a dùlí nəkɔkɔlɛ́ nɛ, a twĩ̀ à tùntùnnə bé ǹdə́ à nyì-zwennə á sono. ²⁶Sə bə̀ yə̀ cili gaga yé, bə̀ yə̀ bə̀ zhɛ̃̌ pyèrhè bə cili gaga yé ; bə̀ wɛ̀rhɛ́ yò-kùùli, bə̀ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ dwene bə̀ dabá.²⁷Ǹ gə byili bi ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó myɛ, bə̀ t’â la ǹ zɔ̀mà nɛ́ culu yé ; ǹ gə búbwéé ǹ co be myɛ, bə̀ t’â la mɔ́ lyár yé. ²⁸Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, wál bɛ : Tənà y kɛ̀bɛ́ è wɔ nyɔ̀nɔ̀ èta mɔ́, è t’â cili Bə-zhɔ-zhe è Yi rí zɔ̀mà nɛ́ yé, è t’â yǎl e zwẽ còrhò yé ; zhə̀n rɛ́ jé, rə̀ k’a du è nyú wə.²⁹Góm ǹ ywésé ǹ yẽ̌ sə cɛ ǹ yó w sə byì nándə̀dwààlɛ èta mɔ́, ń dwĩ̀ kwã nɛ́ gaga ; zɛ̃̀ ń jì pyàr rɛ́ yó, ń zhì gàà mɔ́ ń nún wu-zhùlù nwə̃́ ! Bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe zhɔ̃̀ dwí rí tɛ̀bɛ́, ń cìrh dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ tò ń lyim rí ni mú rə ce kwã nɛ́. ³⁰Bə̀ nyǐ Zhidə byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ à yé né, wɔ́ Ba-zhɔ-zhe ń zɔ̀m ; Bə̀ kwè bə̀ pwarha wẽ̀ ré bə cĩ́ jì y kɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ à yil ré è wẽ́ mó wə, bə̀ m’e ce y jìmdi ;³¹Bə̀ lù vwĩ̀-jùúli Təfɛɛtɛ nɛ́, Bɛn-Yənɔm pyə̀-gwáá rɛ́ wa, bə̀ la m’e zwə́l bə̀ byǎ ǹdə́ bə̀ bə̀kwá bə̀ ji myǐn : È jà wɔ́ kɔn à yə̀ rə̀ nyí pɛ yé, è jà wɔ́ kɔn rə̀ yə̀ à bùlə̀ wẽ́ twí yé. ³²Rə̀myɛ́ yilə, nyǐ dwã ŋwɛ́nɛ́ nə̀ bànà, bə̀ k’ê t’â la wál bə̀ wɔ́ Təfɛɛtɛ ǹdə́ Bɛn-Yənɔm pyə̀-gɔ́rɔ́ kə́dò yé, dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, bə̀ m’a zɛ̃̀ bə̀ zhe bə̀ wɔ́ numbyínsi gu jàà, bə̀ jàà k’ê t’â la nɔ bə m’e ce cùùri yé, wɔ́ Təfɛɛtɛ nɛ́ bə̀ m’a n’ê ce cùùrí ní, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.³³Dwí rí cùùrí m’a jǐrh dɛ̃̌ kúmsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ cɛ yó mó kùjú nə̀ n’ê jí, numbyíní myɛ t’â la nɛ́ yál, s’e m’e jə́jɛ́ nə̀ yé ne yé ! ³⁴À m’a ce nwə́ y bə̀ y’a nún bal ǹdə́ kɛ̃ dwã jú címsí yil mó wu-nyɔ̃̀ búbwéésé jé tɛ̃́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ Zhərəzalɛm sɔ́msɛ́ yó ; bə̀ tənà y m’a jǐrh jə̀-bwə̀r.

Chapter 8

¹Rə̀myɛ́ yi rí gə yú wə́, bə̀ m’a vùr Zhidə pyǎ bɛ́ kúr rí, bə vùr yó-cìnə́ bé búr rí, bə̀ vùr vwĩ̀-zwə́lnə bé kúr rí, bə vùr nyì-zwennə bé kúr rí ǹdə́ Zhərəzalɛm cɔ w lyì bí kúr rí lù-bɔ̀là bɛ́ wẽ́. ²Bə̀ kwè re bə ləlɛɛ tɛ̃́ nə̀nyɛ́nɛ́ kwã, cã̀-pwã̀ kwã, ǹdə́ càmə́sɔ̌sɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ swéné mó, bə twĩ̀ sə̀ yil mó, bə tó sə̀ gə́ n’ê yǎl nɛ́ mɔ́, bə dùr sə̀ kwã nɛ́ mɔ́, rə̀myɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wùlì tɛ̃́ rə̀ yé né bə cèrhé re mó ; bə̀ m’a ləlɛɛ bə̀ kúr rí tɛ̃́ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó yé né ; bə̀ k’ê t’â la rɛ pwǎ bə ce lú-bɔ̀là w yé, bə̀ m’a yẽ̌ re tɛ̃́ cɛ y yó, rə̀ jǐrh ǹdə pùlú ta. ³Dwí rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́, rə̀ n’ê twĩ̀ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́, rə̀ lyì bí kùr rí rə̀ la dǎl mɔ́ ; cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à la bɛ jǔ a ce bə vò nə̀ wẽ́ mó w mó, rə̀ m’a zhì gàà mɔ́ rə pyà cu cɔ̃̀ è yə̀ nɛ́ cɛ yó, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.⁴Zɔ̌m ǹdə́ bɛ n wɔ̀ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Lò nə y’ǎ tu tɛ̃́, ǹ kə́ ǹ tá ǹ zɛ̃̀ nà ? Lò nə y’ǎ dó ǹ sɔ́má shò, ǹ kə́ ǹ tá ǹ kwɛ̃̀ ǹ twí ǹ kwã nɛ́ nà ? ⁵Sə è nə wɔ́ bə̀kɔ́n yil Zhərəzalɛm dwí rí tɛ̀bɛ́ j’a yẽ̌ rə̀ cìn ni rə̀ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ jó sɔ́má y yó twéé twéé mó ? Bə̀ j’â wɔ bə̀ cìn jə́jɔ̀rɔ́ sɔ́má yó, bə̀ bə shɛ̀ bə̀ wun ní lyə́r mó.⁶Nyǐ à zhìlì à yala nɛ́ à n’â cili : Bə̀ t’â zɔ̀m ǹdə bə̀ gə́ y’à mə̌ dwã sə bə zɔ̀m nɛ́ yé ; lò mə̀dù ga wu t’a zhìlì ń lwɛlɛ rɛ́ yil yé, ń tá ń wə̀lə̀ : Wɔ́ bə̀kɔ́n à wɛ̀rhɛ́ myɛ yé ? Bə̀ gakó j’â wɔ́ ywə́l yó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ n’ê dùrə̀, ǹdə wɔ́ shəshã è n’ê dùr búlə́ bú ywə́l ta. ⁷Nyǐ nə̀cə̃̌cóló yě yi rí tɛ̀bɛ́ ò mə̌ s’o lyɛ̃ o vò ò jààsɛ́ dwã bɛ́ wẽ́ mó párá ; épwèné ǹdə́ jíjílí ǹdə́ sə̀sɔ̀nɔ́ myɛ ga yě yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ sə rə kwɛ̃̀ mɔ́ párá. Sə nyǐ à dwí rí yə̀l Bə-zhɔ-zhe nyə́ né pár yé.⁸Sə wɔ́ etər á nə́ m’a zɛ̃̀ á tó né á zhe : Nə́ zhe surhə, Bə-zhɔ-zhe nyə́ né ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba mɔ́ ? Nyǐ wɔ́ nánfò yilə, sá-kanna mɔ́ nə́ ń lyɛ̀ɛ̀ ń cìn cɛ̀nɛ̀ ń zal kãɔ̃ dɛ̀bɛ́ ń mə́ ń kɛ̃. ⁹Cìzhìl pú surhə cìnə́ bé, bə̀ wun gɔwa, bə̀ zɔ bɛ. Bə zhɔ̃̀ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́, sə wɔ́ surhə dwí tɛ̌ bə̀ nə zhe ? ¹⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, à m’a pə bə̀ kana bɛ́ lyì dwã nɛ, a pə bə̀ cɛsɛ́ lyì dwã bə zwẽ se bə cìní. Bə̀ nyǐ kɔn j’a zhì bə̀ náncɛrh e m’e vò bə̀ bə̀sɔ́ná bɛ́, lũ w nə̀cɛ̀ndɛ́ pyǎ yò zù bi ; kɔn zhì nyì-zwennə bé e m’e yí vwĩ̀-zwə́lnə bé, bə̀ gakó wɔ́ yǔyǔ tumə bə̀ n’ê twĩ̀.¹¹Bə̀ t’â zal yə́-byĩ́ bə̀ m’ê dɛ à dwí rí bə̀kɔ́ mɔ́ nyəlɛ rɛ́ yé : bə̀ n’ê wə̀lə̀ : Yə̀-zùlə́ nwɛ́nɛ́ ! Yə̀-zùlə́ ŋwɛ́nɛ́ ! E jà yə̀-zùlə́ tɛ̀nɛ́ nɛ́ gaga yé. ¹²Nyǐ cìzhìl m’a pú bi, bə̀ bə̀ n’ê twĩ̀ pwarha tumə ; bə̀ yə̀l cìzhìl pár yé, cìzhìl t’â wɛ̀rhɛ́ bɛ kaka yé ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀myɛ m’a tu tɛ̃́ ǹdə lyì bí dwã bɛ́ ta, à gə tú à pɔ bɛ còrhò-tum yí ní, bə̀ m’a tu tɛ̃́ bə byíbyílí, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m. ¹³À n’â yǎl a cɔ̀ bə̀ yò w gakó, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m ; bə̀ k’ê t’â la də̀vɛ̃́ cèmé byǎ nɔ də́vɛ̃́ cǒ yó yé, èpyìlə́ k’ê t’â la nɔ épyìlú yó yé, rə̀ vɔr rɛ́ gakó m’a kù ; kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y’à pɔ bɛ mɔ́ m’a jé tɛ̃́ bə̀ yé né.¹⁴Wɔ́ bə̀kɔ́n yil nə́ nə m’ǎ zɛ̃̀ nə́ jě tɛ̃́ ? Bà-nà dwã yó, nə́ lyɛ̃ nə́ vò cɛmɛ nɛ́ nə́ lù nə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wa, nə́ vò nə́ cì gàà mɔ́ ! Bə̀ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí gu rə̀ wẽ́ rə̀ la nə́ba gu, rə̀ ce nə́ n’é nywɛ̀ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ bə̀ co cə́m mɔ̀bɔ́ mə̀ n’ê gwi lò mó, bə̀ nə́ dó Bə-zhɔ-zhe ne. ¹⁵Nə́ y’ǎ n’é dɛ̃̀ yə̀-zùlə́, sə wu-nyɔ̃̀ də́byǐ t’â twí yé ; nə́ y’ǎ n’é dɛ̃̀ nə́ wárh dɛ̃, k’â wɔ́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ è ŋwɛ́nɛ́ !¹⁶Zù-bal mɔ́ zə ń shəhesé n yí Dan səta, lyì bí j’â nyɛ̌ sə̀ myə̀lə́ né pǔr mɔ́ dweme ré, sə̀ myə̀lə́ né pǔr mɔ́ dweme ré j’a ce cɛ y gakó zhízhǐ ; sə̀ bàn tənà y ǹdə́ wẽ̀ ré, ǹdə́ cɔ wa, ǹdə́ ò lyì bí cɔ̌. ¹⁷Nyǐ à ce dɔma, ǹdə́ kùrh bànà, sə̀ bə lò nɔ̀nɔ̀ dǔr zhe gaga yé ; mə̀ m’a dɔ̃̀ ába, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.¹⁸À n’â yǎl a yẽ̌ à wu-zhùlù ni ; lyààrɛ zhe ne à wẽ́. ¹⁹Nyǐ à dwí bə̀kɔ́ mɔ́ búbwéé ń zhǐ cɛ kɛ̀bɛ́ è nyɛ dɛ̃́dɛ̃́ wẽ́ ń nə́ ń búbwéé ń zhe : Bə-zhɔ-zhe nə́ kə́ ń tɛ́nɛ́ Səyɔ̃ nɛ́ nà ? Səyɔ̃ pyɔ̌ mɔ́ kə́ ń tɛ̀nɛ́ ò cəcəl w nà ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil bə̀ tó bə̀ yə né bə̀ sə̀lə̀, ǹdə́ dwə́ né dwã bɛ́ yə né dɛnnɛ, bə zɛ̃̀ à lyim ni mú ?²⁰Nyǐ jòró w lyɛ̃, cə-bɔ́rhɔ́ w zhɛ̀, e jà nə́ yə̀ nə́ cìn nɛ yé ! ²¹À wu w cɔ̀, à dwí rí bə̀kɔ́ mɔ́ lyààrɛ́ yilə, à wu zhìlì, wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne. ²²Cə́m nə tɛ̀nɛ́ Galaadɛ nɛ́ nà ? lyì-twə́r myɛ nə tɛ̀nɛ́ nɛ́ nà ? Sə è nə wɔ́ byè yil à dwí rí bə̀kɔ́ mɔ́ nə mə́ ń tá ń wárh mɔ́ ?

Chapter 9

¹Ǎ ! À yó w gə y’à sú ǹdə́ nɛ̃̌, à yírhə́ né gə y’à wɔ́ yé-nàná nə̀-bùlì, à y’à m’a n’â kúrh à dwí rí bə̀kɔ́ mɔ́ cùùrí ni, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ gakó ! ²Ǎ ! À gə y’à zhe sɔ́m-zhə̀lnə̀ zulə́ jàà gɔ-elũ èpòlò wə, à y’à m’a yẽ̌ à dwí rí ni, a vò kwã nɛ́ gaga ! bə̀ nyǐ bə̀ gakó wɔ́ nə̀fwə̀ə́le, yǔyǔ cìnə́ bə̀ wɔ dwã yó. ³Bə̀ zhe mə̀jə̀ə̀lé ǹdə wɔ́ twã è vwɛ̃ ta, sə wɔ́ kɔma bə̀ n’ê tɛ ; è də̀ zhə̀n rə̀ ce bə̀ zhe jàn tənà y w yé ; bə̀ wɔ́ lwɛlɛ yó bə̀ j’â ŋwɛ́nɛ́ gaga bə̀ j’â n’ê twĩ̀, sə bə̀ yə̀l à pár yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.⁴Bə̀ lò gakó zhǐ ń nə́ yìlì ń dɔwa, sə lò lò bə̀ká n zə ń da-byǐ zhə̀n yé, nyǐ da-byǐ gakó nə́ ń pyà ń dõ yǔr, dɔwa gakó nə́ ń tó dɛ̃̌ ǹdə́ gàrmɔ dúdú. ⁵Bə̀ n’ê yǔr dwã, bə̀ t’â zɔ̀m zhə̀n gaga yé ; bə̀ n’ê zal bə̀ mə̀jə̀ə̀lé bə̀ m’ê gòm kɔma, bə̀ n’ê pyà dwã yé-shò lwar, mùnì ga bə wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ dwã nɛ. ⁶Ǹ jàà y ŋwɛ́nɛ́ yǔyǔ jàà wa ; wɔ́ yǔyǔ mú è ce bə̀ bə̀ shɛ̀ à pár lwar mɔ́ yò yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ kɔn gakó mó zɔ̀m n wɔ̀ : Nyǐ à m’a dwẽ́ be, a lwar bə̀ gə́ wɔ́ nɛ́. Bə̀ è nə wɔ́ etər à nə m’a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ à dwí rí bə̀kɔ́ mɔ́ yilə ? ⁸À dwí rí mə̀jòlò w nyɛ̌ ǹdə cam tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê gwi lò ta, rə̀ lyì wɔ́ kɔma dúdú bə̀ n’ê gòmə̀ ; bə̀ n’ê zɔ̀m yə̀-zùlə́ yò bə̀ nyú w ǹdə́ bə̀ dõ, è jà bə̀ wu w wẽ́ mó, wɔ́ pɔ̀mrɛ bə̀ pàmà. ⁹À nə m’a yẽ̌ be, à t’â la pɛ còrhò-tum pɔ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ yilə, a cẽ à jim cṹ tənà y kɛ̀bɛ́ dwí rí yó cṹ ? wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹⁰À n’â yǎl a zhì pyàr rɛ́ yó a kúrh a wɔ́wɔ́lɛ́, a zhì gɔ-elũ èpòlò w w a nún wu-zhìlù nwə̃́ ; bə̀ nyǐ rə̀ jú myǐn, lòlò kə́ ń tá ń tó gàà mɔ́ ń lyɛ̃ yé, lò kə́ ń tá ń nyɛ̀ɛ̀ vwàmá cələ gàà mɔ́ yé, kúmsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ dùr rə jé tɛ̃́. ¹¹À m’a ce Zhərəzalɛm cɔ w jǐrh nə́kulə nə̀ pyě dwã yó púl, gɔ-kǔlsi pwə́lə́ jàà, a ce Zhidə cɛmɛ nɛ́ jǐrh gɔ-elũ èpòlò numbyíní də́-byǐ tɛ̀nɛ́ nə́ wẽ́ yé. ¹²Wɔ́ yẽ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń zhe surhə, ń yě wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ kùr mú ná-cí ŋwɛ́nɛ́ ? Lò mɔ̀bɔ́ Bə-zhɔ-zhe gə zɔ̀m ǹdə́ mɔ mɔ́, sə rə̀-ná-cí mú bwə̀l ré n byili rə̀ kùrə̀ ! Wɔ́ bə̀kɔ́n yil tənà y cɔ̀, e jí myǐn è zhǐ ǹdə gɔ-elũ èpòlò ta, lò lò kə́ ń tá ń tó gàà mɔ́ ń lyɛ̃ mɔ́ ?¹³Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : Wɔ́ bə̀ gə́ yẽ̌ à nyə́ né, à y’à cĩ́ bə̀ yé né, bə̀ yə̀ à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cili gaga, bə̀ yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə rə̀ gə́ n’ê byili ní mú yilə ; ¹⁴Wɔ́ bə̀ gə́ tó bə̀ wun bùlə̀ né ne, bə̀ dùr Baalɛ kwã nɛ́, ǹdə bə̀ dabá gə̀ cèrhè be re né mú ta mɔ́ yilə.¹⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ kɔn gakó mó, Esərayɛl Yi rí wòwə̀ : Nyǐ à m’a pə vɔ cɛ̀ɛ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ rə dɔ̃̀, a pə rɛ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ bə̀ co cə́m mɔ̀bɔ́ mə̀ n’ê gwi lò né rə nyɔ̀. ¹⁶À m’a ce bə dùr bə làà dɛ̃̌ tənèrh wẽ́, tənèrh shɛ̀bɛ́ bə̀myɛ́ ráá bə̀ dabá yə̀ sə pár lwar wẽ́, a zɛ̃̀ a ce búlə́ shú twèlé be, o bú ǹdə́ bɛ kɔn m’e yí a gu bə̀ gakó a zhɛ̀.¹⁷Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ kɔn gakó mó zɔ̀m n wɔ̀ : Zɛ̃̀-na á pyà cùùri ni kúrh kana bɛ́, á zə á m’á bà ! ¹⁸Bə̀ bə ce jàn nɛ́ làlà bə bà, bə nún wu-zhùlù cǐl nwə̃́ nə́ yó ! Nə́ kúrh nə́ yə́-nàná bobwere tɛ̃́, nə̀ nɛ̃̌ dùr nə́ yə́-gwárá wa !¹⁹Bə̀ nyǐ wu-zhùlù búbwéése zɛ̃̀ tɛ̃́ Səyɔ̃ nɛ́ : Sə wɔ́ bə̀kɔ́n yò èta ! Nyǐ nə́ yò zhìlì ! cìzhìl pú nə́ba ! kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ sə nə́ du nə́ yẽ̌ tənà y nɛ ! Bə̀ bə̀ wǔr nə́ jìsí bə ló tɛ̃́ ! ²⁰Kana, cili-nə Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́, púr-nə á zhã̌ á sú zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń nə́ ń púr ń nyú w mú kùr cɛ̀nɛ̀ ! Cèrhè-nə wu-zhùlù cǐl kúrh nwíísí á bə̀kwá bɛ́ nɛ, cèrhè-nə wu-zhùlù nwíísí dwã nɛ !²¹Bə̀ nyǐ cu mú zɛ̃̀ mə̀ tó nə́ jìsí cə̀-zhã̌ nɛ́ nɛ mə jì, mə̀ zù nə́ pyɔ̌ kǎlsɛ́ wẽ́ ; mə̀ n’ê gwirhi bə̀sɔ́ná bɛ́ sɔ́msɛ́ yó, mə̀ n’ê gwirhi èbwá-dàlá bɛ́ dwã-jəə́lé jààsɛ́ wa. ²²Bwə̌l ń wɔ̀ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : Bə̀ nyǐ lyì bí cùùrí m’a ló tɛ̃́ cɛsɛ́ wẽ́ ǹdə pùlú ta, rə ló tɛ̃́ ǹdə wɔ́ jíjí ywẽ́ jə̀rnə jə̀r rə ló tɛ̃́ bə̀ lyɛ̃ bə yẽ̌ re bə̀ kwã nɛ́, lò lò tá ń pwà rɛ mɔ́ ta.²³Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : Bə̀ surhə cə́bal bə̀ká n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ ń surhə né yil yé, bə̀ jàn cə́bal bə̀ká n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ ń jàn rɛ́ yil yé, bə̀ nə̀cɛ̀m-bal bə̀ká n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ yil yé. ²⁴Sə lò mɔ̀bɔ́ n gə nə́ ń yǎl n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ ń gə́ nɔ lárma, n mə lwar á pár mɔ́ yilə, ń gə́ lwar b’à wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, à n’â twĩ̀ wu-bɔ̀nɔ̀ tumə, à n’â twĩ̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ mǎ, à n’a twĩ̀ cángá tumə né cɛ y yó mó yilə ; wɔ́ rə̀myɛ́ numbyíní gə n’ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́, rə̀ n’ê swí à yírhə́.²⁵Nyǐ dwã ŋwɛ́nɛ́ nə̀ bànà, wɔ́ Zhə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, à m’a pə còrhò-tum lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yə̀ gòm bə̀ wun ní wẽ́ mó gakó ne, ²⁶è wɔ́ Ezhibti, Zhidə, Edɔm, Amɔ̃ byǎ bɛ́, Mɔwabɛ, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ jě gɔ-elũ èpòlò w wẽ́, bə̀ n’ê fɔ̀n bə̀ pə̀pésé tama nɛ́ mɔ́ ; bə̀ nyǐ tənèsé lyì bí gakó yə̀ gòm yé, sə Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí wɔ́ bə̀ wun ní bə̀ yə̀ gòm yé.

Chapter 10

¹Esərayɛl kɛ̀lɛ́ lyì, cili-nə Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń la zɔ̀m ǹd’ába mɔ́ ! ²Nyǐ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : À bə̀k’á kwè tənèsé dwã bɛ́ lyì bí nà á wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ ta yé ! S’á bə̀k’á dùr myaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ yi w mú ywẽ yé, tənèsé dwã bɛ́ lyì gə́ n’ê dùr rə̀ ywẽ yil mú yil yé.³Bə̀ dwə́ né dwã bɛ́ lùl-epúrsí wɔ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe yé. Nyǐ wɔ́ dɔ̌ bə̀ y’à vò bə kà sɔ̀lɔ̀ wa ; də-shə̀lnə zə ń jɛ̃̀ sə̀ w ǹdə́ dwèlé ; ⁴bə̀ kwɛrhɛ wa, bə̀ zə sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má bə m’e zùrhì w náàcɛ́nɛ́, bə zɛ̃̀ bə kwè dàdǎbsɛ bə cĩ́ ní bə zə mə̀rə̀tó bə pəpa, mùnì ga o zhì dɛ̃̌ ò bə̀k’a zhízhǐ yé. ⁵Yə né nə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ dǎr yə bə̀ shə̀l nə̀ ŋwɛ́nɛ́ dwã yó tá, nə̀ t’â zɔ̀m gaga yé ; nə̀ wàr nə̀ n’ê zhə̀l yé, wɔ́ kwé bə̀ y’a kwè ne bə zhĩ. Bə̀ k’á dùr nə̀ ywẽ yé, bə̀ nə̀ yə̀l lwɛlɛ nə̀ la wɔ̀rhɔ́, nə̀ wàr cɛ̀nɛ̀ myɛ nə̀ la wɔ̀rhɔ́ yé.⁶Ǎ Bə-zhɔ-zhe, lò lò tɛ̀nɛ́ ń mà n nyɛrhɛ ǹmyɛ́ yé ! Ǹ wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, ǹ yil ré wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ ǹ ŋwɔ̀nɔ́ w jàn rɛ́ yilə. ⁷Tənèrh gakó pyɔ̌, wɔ́ mɔ̌ lò ń ŋwɛ́nɛ́ ń mà n cẽ mó nyám mɔ́ ? Nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ mə̌ ǹdə́ nyɔ̀mɔ̀ ; bə̀ nyǐ surhə cìnə́ bé tənèsé gakó wẽ́ mó, ǹdə́ pyə̀-tənèsé gakó wẽ́ mú, lò lò tɛ̀nɛ́ ń nyɛrhɛ ǹmyɛ́ yé.⁸Bə̀ nyǐ bə̀ gakó mù dwã nɛ́ bə̀ wɔ́ èkwə̀r, bə̀ surhə zhe cìnə́ ; bə̀ lwar mɔ́ wɔ́ lwar mə̀ bə kùr zhe yé, mə̀ wɔ́ dɔ̌ ! ⁹Wɔ́ Tərəshiisi ní bə̀ n’ê zal sə̀byì-kùlì y bə̀ m’ê shí ní, wɔ́ Ufaazɛ nɛ́ bə̀ n’ê zal sánə́má mɔ́ bə̀ m’ê shí ní, bə pə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yə̌l mó ne n yə̌l, yǎl-bal zɛ̃̀ n zə ń jɛ̃̀ n zə rɛ n mə n twĩ̀ tum rí ; bə kwè gã̀-èpɔ̀ɔ̀lɛ ǹdə́ gã̀-shɛ̀n bə̀ zù yə né nə̀myɛ́ mɔ́, yə né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ yě bə̀ jɛ̃̀-tum mú bə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ. ¹⁰Sə Bə-zhɔ-zhe wɔ́ Yi rí páá mɔ́, rə̀ wɔ́ Yi nã́nyì, rə̀ wɔ́ pyɔ̌ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yé ; rə̀ lyim gə zɛ̃̀ cɛ y n’ê zhízhǐ rə̀ yé né, tənèsé wàr rə̀ lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ yé né sə̀ n’ê zhì ní yé.¹¹Rə̀myɛ́ yilə, wál-na bɛ : Bə̀ nyǐ yə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ yə̀ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y wɛ̀rhɛ́ mɔ́, nə̀ m’a jé tɛ̃́ cɛ y yó ǹdə́ cɛ y kùr w mú ga. ¹²Bə̀ nyǐ wɔ́ Yi rə̀ zɔ rə̀ jàn rɛ́ rə wɛ̀rhɛ́ cɛ yá, rə̀ zə rə surhə né rə cĩ́ lũ w kùr rí tɛ̃́, rə lɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌ yə né dɛ̃̌ ǹdə́ rə̀ lárma mɔ́. ¹³Rə̀ gə dom rə̀ cəl ré, nàná bɛ́ n’ê zhì dɛ̃̌ yi w bə̀ ce sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ ; rə ce bə́ban shí lũ kùr w rə du, rə ce dwà lyə́lyɔ̌ e nyɔ̀, rə ce zho shí ò jàà w o zɛ̃̀ o du ò n’ô ce.¹⁴Rə̀myɛ́ yi ní, numbyíní gakó jǐrh námməyiri è lwar mɔ́ yírh wə, cìzhìl zɛ̃̀ rə̀ zhe yǎl-bal ń wẽ̀ ré ń zùrhì mú yírh wə ; bə̀ nyǐ yə né nə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ yə nã́-kɔ̀mrɛ, nə̀ bə shíshə̀rhə́ zhe gaga yé. ¹⁵Nə̀ wɔ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe yé, numbyíní jə́jɔ̀rɔ́ tum ; còrhò-tum rí gə tú dɛ̃ nə̀ gakó m’a jé tɛ̃́. ¹⁶Sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Zhakɔbə cəl kɔn rɛ́ mɔ́ də̀ ǹdə wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ ta yé ; bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó, sə wɔ́ Esərayɛl ń wɔ́ ń cəl kwálá yá. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ kɔn gakó mó, è wɔ́ ń yil ré.¹⁷Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ zúzúnú w wẽ́ mó, zɛ̃̀ tɛ̃́ ń kwè ǹ kɔn tɛ̀bɛ́ ǹ zhe tənà y w mɔ́ ń mə́ lyɛ̃ ! ¹⁸Nyǐ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Nyǐ èlǎsɛ̃́ mɔ́, à la tənà y lyì bí vǔr a dul yé né gaga, a zə bɛ bə zhì, mùnì ga bə̀ zwə̀ bé cĩ́ jɛ̃̀ bə̀ yó.¹⁹Nyǐ zwini zhe ne yòò ! À kú cù kókó ! À nyəlɛ rɛ́ yin rí də̀ zhɔ̌ kɔn yé ! Sə à wə̀lə̀ : nyǐ wɔ́ zwini rə̀ yú ni, sə à m’a pyɛ́nɛ́ a zhĩ ri ! ²⁰À kòrhó w wǔr o ló tɛ̃́, à nyínsí gakó sɔ́wá, à byǎ bɛ́ dùr, bə̀ k’ê tɛ̀nɛ́ yé ; à k’â bə lò lò zhe ń kə́ ń la à kòrhó w kɔrhɔ n pú, n lɛ̀lɛ̀ à kàmə̀jɛ̃̀sɛ́ ò yó n pɛ̃ yé,²¹Dwí rí kálna bɛ́ yàl námməyuuri, bə̀ yə̀ Bə-zhɔ-zhe pyà yé ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ kaka yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ e zwẽ nyí gaga yé, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ dwí rí gakó làà tɛ̃́ bə̀ yé né. ²²Nyǐ bə̀ zɛ̃̀ bə̀ nyɛ̌ zɔ̀mà nə̀ n’ê ŋwúŋwúní tɛ̃́, sɔ̀ ò shí lũ jə̀-gwã sõ tənà y w ò n’ô ce ò bànà, ò bàn Zhidə cɛmɛ nɛ́ cɔ̌ nə pyẽ̀ jì-bwə̀r, nə jǐrh gɔ-kǔlsí pwə́lə́ jààsɛ.²³Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! à yě re, à yě bə̀ numbyíní b’e sɔ́má zhəl jàn zhe yé ; è də̀ numbyíní ǹdə́ è sə̀pwà jàn è m’ê zal è cìn è zhə̀l yé. ²⁴Ǎ Bə-zhɔ-zhe ! Pɛ̃ còrhò-tum, sə̀ mə tó ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ́, sə ǹ bə̀ká ń pɛ̃ còrhò-tum ǹdə́ ǹ lyim yé, mùnì ǹ bə̀ká ń ce a jé tɛ̃́ lũ yó yé. ²⁵Ló ǹ lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w tənèsé lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l ǹ párá, ǹdə́ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyì bí t’â byẽ̀ ǹ yil ré mó yó ! Bə̀ bə̀ n’ê dɔ̀m Zhakɔbɛ bə̀ zhəzhɛrɛ, bə̀ n’ê ji mu myǐn, bə̀ n’ê cɔ̀ ń jàà yá.

Chapter 11

¹Nyǐ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n byili Zheremyi ni mú ; ń wə̀l mo : ²Cili-nə dɔbrɛ́ tɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́, s’á zɔ̀m nɛ á byili Zhakɔɔbɛ lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí ni !³Zɔ̌m-na ǹdə́ bɛ a wɔ̀ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí n’ê zɔ̀m rə̀ zhe : Bwəl námməlwɛ̀lɛ́ m’a jòm lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń cili dɔbrɛ́ tɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ yó, ⁴Dɔbrɛ́ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ à kɛ̃ a pə á dabá nɛ́, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à vùr be Ezhibti tənà y wa, à vùr be gɔ́rɔ́ w bə̀ ju myǐn ò wẽ́ bə̀ m’ê yə̌l cɔ̀bɔ́ mɔ́ wẽ́ mó yó né, à y’à zhe : Cili-nə à zɔ̀mà nɛ́, s’á wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ gakó à pɔ ába rə̀ nyí mú ; èta á m’ǎ yə̀ à dwí, sə àmyɛ m’a yə̀ á Yi, ⁵à m’a pyìrh nyí rí tɛ̀bɛ́ à bwəl á dabá nɛ, b’à m’a pə bɛ tənà kɛ̀bɛ́ yil ǹdə́ tùr n’ê dùr tɛ̃́ è wẽ́, ǹdə á yírhə́ gə́ nə nɛ́ zà zà mɔ́ nɛ́ ta. À lyár Bə-zhɔ-zhe a wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe, Àmɛ́n !⁶Bə-zhɔ-zhe wò ne : Zɛ̃̀ ń bwə̀l zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ gakó ń byili Zhidə cɛmɛ nɛ́ wẽ́ ǹdə́ Zhərəzalɛm sɔ́msɛ́ yó, ǹ zhe : Cili-nə dɔbrɛ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́, s’á wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n’ê byili ní ! ⁷À ju kùr a byili ni á dabá, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à ce bə du Ezhibti ni mú yi ní ga kɔn m’e yí zà, nəkɔkɔ́lɛ́ gakó à y’à n’â byili ni bi, à zhe : Cili-nə à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ! ⁸Sə bə̀ yə̀ cili yé, bə̀ yə̀ bə̀ zhɛ̃̌ púr bə cili yé, lò gakó ká n tó ń wu bùlə̀ námməlwɛ̀lɛ́ y kùrə̀ ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, a zɛ̃̀ a pyìrh dɔbrɛ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à y’à pɔ bɛ nə́ nyí bə̀ bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə́ gə́ n’ê byili ní mú, bə̀ zɛ̃̀ bə cẽ nə̀ wɔ́rhɔ́ yò gaga mɔ́, yò w bə̀ yó.⁹Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ : Nyǐ Zhidə lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm cɛmɛ lyì bí co dwã yó bə cẽ à zɔ̀mà nɛ́ zõ yò. ¹⁰Bə̀ k’a kwɛ̃̀ bə zù bə̀ dabá nã́yə́ə́ bé lwɛlɛ rɛ́ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ wẽ́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ cẽ à zɔ̀mà nɛ́ culu yò, bə dùr yə dwã kwã nɛ́, bə cèrhé ne mó. Nyǐ Esərayɛl lyì bí ǹdə́ Zhidə lyì bí cɔ̀ à dɔbrɛ́, à y’à zɔ ǹdə́ bə̀ dabá mɔ́.¹¹Wɔ́ rə̀myɛ́ yil Bə-zhɔ-zhe wòwə̀ : Nyǐ à m’a ce zwini b’e jòm bə̀ yó, zwini tɛ̀bɛ́ bə̀ wàr bə̀ cìn bə̀ la vwǎrh rə̀ wẽ́ mó. Bə̀ m’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê búbwéé bə̀ ce ne, sə à t’â la bə sõ culu yé. ¹²Rəmyɛ́ yi ní, Zhidə lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm cɛmɛ nɛ́ lyì bí m’a vò yə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ ce ne mó, nyɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀lɛ́ y myǐn bə̀ pɛ rɛ mɔ́ sono, Sə nə̀ t’â la bɛ vwǎrh bə̀ zwini yi ní yé. ¹³Ǎ Zhidə, ǹ já ǹ zhe yə nánzhəzhɔ̌ ǹdə ǹ gə́ zhe cɛmɛ nánzhəzhɔ̌ nɛ́ mɔ́ ta ! Èta myɛ, Zhərəzalɛm zhe yə dwã vwĩ̀-jùúli nánzhəzhɔ̌ ǹdə ń gə́ zhe sɔ́msɛ nánzhəzhɔ̌ nɛ́ mɔ́ ta, ǹdə á gə́ lù yə dwã vwĩ̀-jùúli ní, á m’á ji wẽ́ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ á pɛ Baalɛ nɛ…¹⁴Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ bə̀ká zə Yi cã̌ nɛ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ yil yé, ǹ bə̀ká zhẽ̌ ǹ cəl ń búbwéé ń lwə̀l Yi bə̀ yil yé ; bə̀ nyǐ bə̀ gə byẽ̌ bə̀ co ne, bə̀ zwini yil myɛ, à t’â la bə̀ zɔ̀mà nɛ́ culu yé. ¹⁵È nə wɔ́ bə̀kɔ́n à byì-swénnə mó la vò n wɛ̀rhɛ́ à jì y wẽ́ mó ? Ń mà n twĩ̀ tumə námməywààlɛ è wẽ́. Nyǐ vwə̃̀ né bə̀ n’ê zwə́l bə̀ pɛ Yi ni mú nàmá bɛ́ m’a jé tɛ̃́. Bə̀ wɔ́ ǹ gə nə́ ǹ twĩ̀ lwɛlɛ mɔ́, wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní ǹ nə́ ǹ jí bɛlɛ nɛ́ ! ¹⁶Olyivyé, ǹ gakó pú ǹdə́ vɔr dúdú mú, ǹ byǐ y càn, è nyǔ zhe shil mó, nyǐ wɔ́ yil ré rə̀myɛ́ mɔ́ Bə-zhɔ-zhe y’ǎ co mó ; sə lwar bə̀ nyǐ wɔ́ zho nánfɔ̀lɔ̀ Bə-zhɔ-zhe la ce o zɛ̃̀ o zə myǐn o ce ǹ yó, mə kwɛ̃́ vɔr rɛ́ myǐn rə jí dɔ́dɔ́.¹⁷Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ kɔn gakó mó, ń zhele mó, wɔ́ ńmyɛ̌ ń ce zwini bə̀ ǹ yó, Esərayɛl lyì bí ǹdə́ Zhidə lyì bí lwɛlɛ rɛ́ yilə, bə̀ bə̀ twĩ̀ tumə bə m’e zɛ̃̀ à lyim ni, bə̀ gə́ ju wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn bə pə Baalɛ nɛ mɔ́ yilə.¹⁸Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m yò òdù n byili a lwar ; ǹ ce à yírhə́ nə bə̀ tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né. ¹⁹À y’à nyɛ̌ ǹdə pyì-bwɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ bə̀ y’a zə bə̀ la e gu jàà y w mɔ́ ta, à j’â yə̀l bùlə̀ né námməlwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́ à yil mó yé ; bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ zhe : Kǎ-na nə́ kà cǒ w ǹdə́ ò byǐ y nə́ ji tɛ̃́ ! Vǔr-nə nə́ vùr w ó jé tɛ̃́ cɛ yó numbyínsí cəcəl wə, mùnì ga bə̀k’ê bə̀ ò yil ré yò lyǐrh kə́dò yé ! ²⁰Sə Bə-zhɔ-zhe wɔ́ bù-kárna cángá, ń yě numbyíní yǎl mɔ́ ǹdə́ è wu bùlə̀ né ga párá. Ce à yírhə́ m’a nə ń jimdí ń la bə̀ yó cṹ mú, Bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe jɔ̃̀ w à co yò w né.²¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ Anatɔtɛ lyì bí bə̀ n’ê pyà à myə̌l ré vǔr mó yò, bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ zhe : Ǹ bə̀ká zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe yil ré yé, ǹ gə cẽ, sə́ nyǐ ǹ mà cì nə́ jɔ̃̀ wa ! ²²Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ kɔn gakó mó nə́ zɔ̀m ń zhe : Nyǐ à la bɛ còrhò-tum pɔ ; búlə́ shú m’a gu ébwa-dàlá bɛ́, nɔrh m’a gu bə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ bə̀kwá bɛ́. ²³Bə̀myɛ́ mə̀dù ga tá ń la lú yé ; bə̀ nyǐ à m’a ce zwini bə̀ rə jòm Anatɔtɛ lyì bí yó, byin rí tɛ̀bɛ́ à bàn còrhò-tum rí pɔ mɔ yi ní.

Chapter 12

¹Bə-zhɔ-zhe, ǹ wɔ́ cángá cə́bal dɛ̃́dɛ̃́, ce à wàr à m’a wɔ̀ bə̀ ǹ nə́ ǹ dwé yé ; sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à n’â yǎl a zɔ̀m kɔn tɛ̀bɛ́ ǹ bùrsí mə̌ dwã sə sə tó mó yò : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil lyì bə-lwǎlsɛ́ tumə né n’ê zwẽ nyí mú ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil myìnnə bé gakó zhe yə̀-zùlə́ mó ? ²Ǹ zhele be, bə tə nèrh, bə̀ n’ê byìlə̀, bə̀ n’ê zhĩ byǎ ; ǹ bwə́l bə̀ nyə́ né ne, sə ǹ nyɛ ǹdə́ bə̀ wun ní.³Sə ǹmyɛ́, Bə-zhɔ-zhe, ǹ yě à párá, ǹ nə nɛ, à wu w ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́, ǹ yě kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó. Vǔr be ǹdə pyììsi shɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ sə bə gu mú ta, sə́ tɛnɛ sɛ ń cĩ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ la sə̀ nyí rí gakó gu mú yù w mú ! ⁴Tənà y nə m’à n’ê kúrh cùùrí ni kɔn la m’e yí dǒ ? Cɛsɛ́ gakó gɔ w nə m’a j’a kù ò zhǐ kɔn la m’e yí dǒ ? Wɔ́ tənà y lyì bí lwɛlɛ rɛ́ rə̀ ce vwàmá nɛ́ ǹdə́ kumsí gakó cùwə̀. Bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ zhe : Ǹ tá ń la nə́ yó gə́ la mə̀gã̌ gu mú nɔ yé.⁵Ǹ nə gə zɛ̃̀ ń tó nèrh cìnə́ ne ǹ nə́ dùrə̀, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê lyɛ̀ɛ̀ mɔ́, ǹ nə wɔ̌ ǹ m’ǎ zɛ̃̀ ń jə̀ə̀le eshərh cìnə́ ne tó ń dùr ? Ǹ nə gə bə ǹ cìn zhə̀n zhe tənà kɛ̀bɛ́ yə̀-zùlə́ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó wẽ́, wɔ́ etər ǹ nə m’ǎ zɛ̃̀ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y è pú ǹdə́ kà-cə̌r mó nyí ni mú w mú ní ? ⁶Bə̀ nyǐ bə̀ ǹ da-byǎ bɛ́ cìcì mú n’ê myìnì mú, bə̀ cìcì mú ŋwɛ́nɛ́ ǹ kwã nɛ́ bə̀ n’ê ce sɔ̀ bə̀ búbwéé. Bə̀ gə tú bə n’ê zɔ̀m dɔbrɛ zɔ̃̀-ènyə̀là ǹdə́ mɔ́, sə ǹ bə̀ká zwẽ nyí yé.⁷À yẽ̌ à kɛ̀lɛ́ y nɛ, à zhɔ̃̀ à cəl kɔn rɛ́ ; à yẽ̌ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ à sónó kɔn mɔ́ nɛ ń zwə̀ bé jɔ̃̀ wa. ⁸À cəl kɔn rɛ́ yàl bɔrɔ à yil sɔ̀lɔ̀ wa, ò n’ô swər ò ce ne ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à cəl kɔn rɛ́ jǐrh kɔn tɛ̀bɛ́ à n’â súlə́. ⁹À cəl kɔn rɛ́ jǐrh kúmí, gɔ-wẽ̀ nyí-kùjú, rə̀ jǐrh zúm ; kúmsí shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê pyà kùjú mú gakó la shí lũ cə-yala gakó sə bə̀ sə̀ jòm sə kə́kɛ́lɛ́. Zhəl-nə, byẽ̌-na gɔ-wẽ̀ ré gakó á cĩ́ dwã yó, á ce rə̀ gakó bə̀ rə jí !¹⁰Kálna nánzhəzhɔ̌ cɔ̀ à də̀vɛ̃́ cèmé né, bə tətɛrɛ cɛ y wa ; bə ce cɛ y à só mó jǐrh kɔn nánfò, e jǐrh gɔ-elũ èpòlò, jàà kɛ̀bɛ́ è pyě è dúdú numbyíní də́-byǐ tɛ̀nɛ́ è wẽ́ yé. ¹¹Bə̀ ce e jǐrh gɔ-elũ èpòlò, jàà è pyě nánfò, è lyì bí cùwə̀, è wu zhìlì à yé né. Tənà y gakó cɔ̀, lò lò kə́ ń tá ń kwè y ǹdə kɔn ta yé.¹²Cə-cɔ̀rna j’a du tɛ̃́ gɔ-elũ èpòlò w sɔ́msɛ́ gakó yó bə̀ bà, Bə̀-zhɔ-zhe búlə́ shù w j’a zɛ̃̀ o zhì cə-yala gakó w ò n’ô gwi tənà y lyì bí ; numbyíní də́-byǐ k’ê bə yə̀-zùlə́ zhe yé. ¹³Bə̀ dù bə̀lé, bə k’a kwar sɔr ; bə̀ y’a lyɛ̀ɛ̀ lyɛ̀ɛ̀, e jà wɔ́ nánfò. Lwar-na cìzhìl pár tɛ̀bɛ́ á n’á jə̀r mó yilə, bə̀ nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w ò zɛ̃̀.¹⁴Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m à jə̀-dwã bɛ́ námməlwǎlsɛ́ gakó shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê bwǐ ǹdə́ à cəl tənà y à pɔ à dwí, Esərayɛl nɛ mɔ́ shò kwã nɛ́ ń zhe : Nyì wé, à m’a mǔr bi tɛ̃́ bə̀ tənà y wa, à m’a mǔr Zhidə kɛ̀lɛ́ y tɛ̃́ bə̀ cəcəl wə. ¹⁵Sə à gə tú à mǔr bi tɛ̃́ a zhɛ̀ kwã nɛ́, à m’a k’a dùr bə̀ nɔ̀nɔ̀ kə́dò, à m’a k’a zə mə̀dù mə̀dù gakó a k’a bə̀ ń cəl kɔn rɛ́ wẽ́, a zə lò gakó n ká n bə̀ ń tə̀nà y wa.¹⁶Sə bə̀ gə shɛ̀nɛ́ bə̀ cèrhè à dwí rí sɔ́msɛ́, bə̀ gə bwəl nyí ǹdə́ à yil ré bə wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nã́nyì ! Ǹdə bə̀myɛ gə́ cèrhè à dwí rí, rə zə Baalɛ yil ré rə bwəl nyí ní ta mɔ́, sə bə lwar bə̀ bə̀ m’a yə̀ wu-nyɔ̃̀ cìnə́ à dwí rí cəcəl wə. ¹⁷Sə bə̀ gə yə̀ kaka cili, sə́ nyǐ à m’a cɔ̀ tənà y èmyɛ́ mɔ́, à m’a cɔ̀ ya, a ce e jé tɛ̃́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.

Chapter 13

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ́, n pɛ̃ nyí n wɔ̀ : Zɛ̃̀ ń vò ń yè cã̌-tɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ bə̀ zɔ lɛ̃́ɛ̃ɛ̃ bə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ń lyẽ ǹ cã̌ nɛ ; sə ǹ bə̀ká ce w nɛ̃̌ w yé. ²A zɛ̃̀ a yè cã̌-tɔ̀nɔ̀ ǹdə Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ byili ní, a lyẽ à cã̌ nɛ. ³Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ nɛ, ń twər rə̀lyè nyǎn rɛ́ n wɔ̀ : ⁴Kwě cã̌-tɔ̀nɔ̀ w ǹ yè ń lyẽ ǹ cã̌ nɛ́ mɔ́ ; sə́ zɛ̃̀ ń vò Efəratɛ səta, ń zhì gàà mɔ́, ń shèè w pyɔ̀ gógòló wə.⁵A zɛ̃̀ à la vò a shèè w Efəratɛ səta, ǹdə Bə-zhɔ-zhe gə́ pɔ nyí ní. ⁶E wɛ̀rhɛ́ dwã nánzhəzhɔ̌, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Bə-zhɔ-zhe wɔ̀ nɛ : Zɛ̃̀ ń vò Efəratɛ səta, sə́ zhì gàà mɔ́, ń kwè cã̌-tɔ̀nɔ̀ w à y’à pɔ mɔ́ nyí bə̀ ǹ shèè w gàà mɔ́ mɔ́. ⁷A zɛ̃̀ à la Efəratɛ səta, a yí a pyà pyà, a nə cã̌-tɔ̀nɔ̀ w à gə́ y’à shèè w mə̀gã̌ mɔ́ a kwè ; à b’à la nyǔ, a pwírí cã̌-tɔ̀nɔ̀ w cɔ̀, ò k’ô bə tum zhe yé.⁸Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n kə́ n zɔ̀m ǹdə́ nɛ : ⁹Nyǐ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Lwar bə̀ wɔ́ èta à la Zhidə cìn-byilu mú ǹdə́ Zhərəzalɛm cìn-byilu mú nánfɔ̀lɔ̀ w cɔ̌ nɛ́. ¹⁰Dwí rí tɛ̀bɛ́ námməlwɛ̀lɛ́ y èta mɔ́, rə̀ bə shɛ̀ à zɔ̀mà nɛ́ culu yò mó, wɔ́ rə̀ bùlə̀ né námməlwɛ̀lɛ́ y kùr rə̀ n’ê tó mó, wɔ́ yə né dwã bɛ́ kwã rə̀ n’ê dùr né mó, rə̀ n’ê tó ne, rə̀ n’ê wùlì nə̀ yé né mó, nyǐ dwí rí rə̀myɛ m’a jǐrh ǹdə cã̌-tɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ta, rə̀ k’ê bə tum zhe yé. ¹¹Nyǐ à zɔ à cìn a lyẽ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y gakó ǹdə́ Zhidə kɛ̀lɛ́ y gakó ne, ǹdə bə̀ gə́ y’a zə cã̌-tɔ̀nɔ̀ bə m’e lyẽ numbyíní cã̌ nɛ nɛ́ mɔ́ ta, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, mùnì ga sə̀ lyì bí yə̀ à dwí, sə yə̀ à yil ré, sə yə̀ à zǔl mó, sə yə̀ à còrhó wə́. Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ yə̀ à zɔ̀mà nɛ́ cili gaga yé.¹²Ǹ m’ǎ zɔ̀m ǹdə́ bɛ ń wɔ̀ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí n’ê zɔ̀m rə̀ zhe : Ce-nə kwǎlnɛ́ gakó sú ǹdə́ də̀vɛ̃́. Sə bə̀ m’a lyár mɔ́ bə̀ wɔ̀ : Nə́ nə y’ǎ yə̀l bə̀ nə́ m’a ce kwǎlnɛ́ gakó sú ǹdə́ də̀vɛ̃́ mɔ́ nà ? ¹³Sə́ zɔ̀m ǹdə́ bɛ́ ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ń wɔ̀ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Nyǐ-nə, à m’ ce tənà y lyì bí gakó, ǹdə́ pyǎ bɛ́ bə̀ jě Dəvyiddi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã̌ y yó mó ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ nyì-zwennə bé, ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí gakó, nyɔ̀ də̀vɛ̃́ e zə bɛ. ¹⁴À m’a ce bə̀ dabá ǹdə́ bə̀ byǎ ga dwã w a cɔ̀ bɛ a gùlí dwã nɛ, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m ; à t’â la mə̀dù ga nɛ́ yõ̌ n lú yé, à t’â la yə́-zhìl dùr gaga yé, à t’â la nɔ̀nɔ̀ dǔr gaga yé, kɔn tɛ̀nɛ́ rə̀ la à yé ne cə̌r ǹdə́ bə̀ cɔ̌ yé.¹⁵Pyèrhè-nə á zhɛ̃̌ á cili ! Bə̀k’á zhẽ̌ á cìn dɛ̃̌ yé ! Nyǐ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀mà. ¹⁶Zǔl-nə Bə-zhɔ-zhe, á Yi rí, ǹdə́ ń gwẽ̌ yə̀ ce cə-byín rí bə̀ yé, ǹd’á gwẽ̌ yə̀ á nèrh zal á mà pyàr rɛ́ nɛ cəcɛ̃ nɛ yé ; nyǐ á m’ǎ n’â dɛ̃̀ pwẽ̀, sə ń mà n lyə́r re rə jǐrh cu ywə́l, n cɔ̀ rɛ rə jǐrh cəcɛ̃ byṹ fúrí. ¹⁷Á gə́ t’â cili, à m’a shèè a kúrh, á cìn byilu mú yilə ; à yə́-nàná m’a shìl tɛ̃́, bə̀ bə̀ m’a zə Bə-zhɔ-zhe dwí rí bə m’e vò yómre jè.¹⁸Zɔ̌m ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ pyə̀-kɛ̃ mɔ́, ń wɔ̀ : Zɛ̃̀-na á jóm tɛ̃́ cə-shó w wẽ́ ! Bə̀ nyǐ á pyɛ̀lɛ̀ yə́-púr rí rə̀ n’ê jə́jɛ̀mɛ́ mɔ́ shí á yó w rə tu tɛ̃́. ¹⁹Bə̀ pyi MIDI cɛmɛ nɛ́ nyí ni, lò lò tɛ̀nɛ́ ń la nə nyí ni pul yé ; bə̀ zɔ Zhidə lyì bí gakó bə m’e vò yómre jè, bə̀ zɔ bə̀ gakó púlə́púlə́ bə̀ vò yómre jè.²⁰Zhẽ̌ ǹ yé dɛ̃̌ ń nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ bə m’ê shí lũ jə̀gwã̀ sõ bə̀ m’ê bàn mɔ́ ń nyìwé, wɔ́ yẽ̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ y’à pɔ mɔ́, ǹ yà ǹ tə̀ rə̀ yil ǹ nə́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ ? ²¹È nə wɔ́ etər ǹ nə m’ǎ wɔ́ nɛ́, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê pɛ mɔ́ còrhò-tum mú mú yilə ? Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ cèrhè be, bə zə mɔ́ bə m’e yə̀ bə̀ yó-cə́bal. Zwini nə yə̀ mɔ́ yí rə̀ n’ê yì mú, ǹdə kɛ̃ mɔ́bɔ́ ń pwǐ zɛ̃̀ mɔ è n’ê yì mu mú ta ?²²Ǹ gə zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ zɔ̀m ǹ wẽ́ ǹ zhe : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil yò w kɔ̀bɔ́ yú ni èta mɔ́ mɔ́ ? Sə́ lwar bə̀ wɔ́ lwɛlɛ rɛ nánzhəzhɔ̌ w ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə, wɔ́ rə̀myɛ́ yil bə̀ kwɛ̃̀ ǹ gàndɛ́ nyə́ né bə ce dɛ̃̌ bə yẽ̌ ǹ nə̀kúlə́ né ne pwẽ̀ ne. ²³Ecopyi lò nə wɔ̌ ń mà n lyə́r ń yala tɔ̀nɔ̀ wá ? Jə̀l myɛ nə wɔ̌ rə̀ m’a lyə́r rə̀ yala nɛ́ pɔ̀pɔ̀là nɛ́ ? Sə ámyɛ nə wɔ̌ á m’á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ? Àmyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á j’á myɛ̀rhɛ̀ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́. ²⁴À m’a ce gɔ-elũ èpòlò w zho w bə̀ o pwà bɛ ǹdə gɔ ta bə̀ làà dɛ̃̌ ;²⁵Nyǐ wɔ́ rə̀myɛ́ è wɔ́ ǹ dóó wə́, ǹ cəl dóó w à myɛrhɛ a pɔ̃́ mɔ́, bə̀ ǹ swě à yò, ǹ zɔ kɔma zhə̀nà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m. ²⁶Nyǐ à m’a kwɛ̃̀ ǹ gàndɛ́ a pyi ǹ yé y ne, mùnì ga bə nə ǹ cìzhìl ré. ²⁷À nɔ ǹ fwə̌l tumə né, ǹdə́ fwə̌l shil ré rə̀ n’ê gwi mú mú, ǹdə́ fwə̌l mó ǹ nə́ ǹ fwə̌l pyàr rɛ́ yó ǹdə́ gɔ sõ, ǹ mə́ ǹ yè ǹ cìn mú, à nɔ ǹ pwarha tumə né. Zhərəzalɛm, zwini zhe mó, ǹ m’ǎ yə̀ nɛ́ èta kɔn m’e yí dǒ, múní ga ń mə́ shàrh ǹ cìn ń jǐrh wárhgáá mɔ́ ?

Chapter 14

¹Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n byili Zheremyi ni, də̀-kùlù w gə́ jòm yó né mó. ²Zhidə lyì bí n’ê kúrh bə̀ lyì bí cu mú ni, bə̀ cɛmɛ nɛ́ lyì bí wun zhìlì, bə̀ wun gɔwa, Zhərəzalɛm lyì bí búbwéé zɛ̃̀ è la yi wə. ³Náncɛsɛ́ zɛ̃̀ sə̀ n’ê twĩ̀ bə̀sɔ́ná nɛ̃̌ kwã nɛ́, bə vò bə yí nɛ̃̌-gwáárɛ́ wẽ́ bə̀ púrí nɛ̃̌ də́-byǐ tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé, bə k’a kwɛ̃̀ ǹdə́ bə̀ kwǎl nɛ́ nánfò ; bə̀ wun zhizhiri, cìzhìl zhe be, bə pyìlì bə̀ ywẽ́ ne !⁴Dwà y nɛ̃̌ gə́ y’à k’ê t’â twərh tɛ̃́ tənà y w gaga mɔ́ ce cɛ y y’à j’a kù nánkùlì kẽkẽ, rə̀myɛ́ ce vwàlna bɛ́ wun ní j’a zhizhiri, bə pyìlì bə̀ ywẽ́ ne. ⁵Gɔ sõ myɛ, ta gə lùl è byǐ e ju tɛ̃́, gə-lyɔ̀ gə́ tɛ̀nɛ́ è la dɔ́m mɔ́ ce è y’a dùr e yẽ̌ byǐ y ni tɛ̃́. ⁶Gɔ bə̀nesé myɛ y’a zɛ̃̀ sə̀ zhǐ dɛ̃̌ pyàr rɛ́ yó, sə̀ m’ê lwẽ́ zho tɔ́nɔ́nɔ́ gə n’ê shí mə̀gã̌ mɔ́ ǹdə dɔma ta ; gɔ k’ê tɛ̀nɛ́ gaga yé, ce sə̀ y’a nyǐ nyǐ sə ga, sə̀ yírhə́ né lyɛ̀ɛ̀ kókó.⁷Bə-zhɔ-zhe, sə nə́ yə̀-bəlwàálɛ́ gə́ n’ê byili bə̀ nə́ dó mó, Ǎ Bə-zhɔ-zhe, tə̀ ǹ yil ré yil ń wɛ̀rhɛ́ kɔna, bə̀ nyǐ nə́ dwə́ə́ré já dɛ̃́dɛ̃́, nə́ dó ǹmyɛ́ nɛ. ⁸Wɔ́ ǹmyɛ́ sõ Esərayɛl n’ê dɛ̃̀ kɔn nɛ́, ń gə ŋwɛ́nɛ́ zwini wẽ́ dɛ̃, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ zwẽ mo, è nə wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ m’ǎ zɛ̃̀ ǹ yə̀ ǹdə zhə-bal ta tənà y w mɔ́, ǹdə wɔ́ sɔ́m-zhə̀lnə ń tú tənà y w ń la zɔ̃́ sə n dùlí n lyɛ̃ ta mɔ́ ? ⁹Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə m’ǎ yə̀ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zɛ̃̀ wu ni ta, ǹdə búlə́ kã̀dɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò k’ô wàr nə́ kúrhí ò la sãɔ̃ mɔ́ ta ? Bə-zhɔ-zhe, ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ń jà ǹ ŋwɛ́nɛ́ nə́ cəcəl wə, ǹ yil ré n’ê byẽ̀ nə́ sono : Rə̀myɛ́ ce, ǹ bə̀ká yǎrh nə́ba tɛ̃́ yé !¹⁰Nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m dwí rí tɛ̀bɛ́ lyì bí yil mó : Bə̀ só dɛ̃̌ dǔr bə vò mə̀gã̌ mə̀gã̌, bə̀ yə̀l bə̀ cìn zal bə zhǐ yé ; Bə-zhɔ-zhe kə́ ń bə bə̀ zhə̀n zhe yé, n zɛ̃̀ ń nə́ ń lyǐrh bə̀ dwə́ə́ ré yò, ce n zɛ̃̀ ń nə́ ń pɛ bɛ còrhò-tum bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ yilə. ¹¹Sə Bə-zhɔ-hze wò ne : Ǹ bə̀k’á lwə̀l Yi dwí rí tɛ̀bɛ́ yil yé. ¹²Má rə̀ lyẽ rə̀ nyí, rə búbwéé rə ce ne myɛ, à t’â la rə̀ búbóó mó culu yé ; má rə̀ zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ rə súlí ǹdə́ paánsɛ ga myɛ rə pɛ̃ myɛ, à t’â la rɛ zõ yé ; bə̀ à n’â yǎl a zə búlə́ shú ǹdə́ nɔrh ǹdə́ címí námməlwɛ̀lɛ́ a m’a cɔ̀ rɛ.¹³Rə̀myɛ́ yó né, a zɛ̃̀ a lyár Bə-zhɔ-zhe a wɔ̀ : Ǎ ! Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe ! Nyǐ wé, nyì-zwennə bé n’ê wə̀l be : Nyǐ á t’á búlə́ shù nɔ á yírh w gaga yé, nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ t’â la ába zal gaga yé ; à m’a pə ába yə̀-zùlə́ jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ lò lò tá ń la ába jə́jɔ́ yé. ¹⁴Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n lyár nɛ n wɔ̀ : Ǹ y’ǎ nyí wɔ́ kɔma nyì-zwennə bé n’ê zal à yil ré bə̀ m’ê gòmə̀ ; à yə̀ bɛ twĩ̀ gaga yé, à yə̀ bɛ nyí pɛ gaga yé, à yə̀ zɔ̀m ǹdə́ bɛ gaga yé ; Nyǐ wɔ́ kɔma wẽ̀ bə̀ nɔwa, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byili bə̀ rə̀ bàn mɔ́ myɛ wɔ́ wẽ̀ nánfwə̀r, wɔ́ bə̀ cìcì mú wun zɔ̀ma bə̀ n’ê bwə̀l bə̀ byili àba, bə̀ m’ê jə́jɛ̀rɛ́ ába.¹⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Àmyɛ́ Bə-zhɔ-zhe n’â zɔ̀m nyì-zwennə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zal à yil ré bə̀ m’ê zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ mɔ́, e j’à də̀ àmyɛ́ à twĩ̀ bi mú, bə̀ n’ê wə̀l : Bə̀ búlə́ shú ǹdə́ nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ t’â bàn mɔ́ : Nyǐ wɔ́ búlə́ shù ǹdə́ nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ rə̀ m’a gu nyì-zwennə bé bə̀myɛ́ mɔ́ bə jé tɛ̃́. ¹⁶Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ nyì-zwennə bé bə̀myɛ́ bwə̀l zɔ̀mà nɛ́ bə byili bi mú, búlə́ shù ǹdə́ nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ m’a gu bi bə ləlɛlɛ tɛ̃́ Zhərəzalɛm sɔ́msɛ́ yó, numbyíní də́-byǐ t’â la nɔ e pwà bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ kana bɛ́ ǹdə́ bə̀ bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ kana-byǎ bɛ́ e ce lú-bɔ̀l w yé ; à kwè bə̀ wu-bárhɛ́ tumə né a ló a ləlɛlɛ bə̀ yó.¹⁷Wál bɛ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ : Nyǐ à n’â kúrh à yə́-nàná n’ê bubwere tɛ̃́ cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ gakó, nə́ t’â zhɛ̀ yé ; nyǐ bə̀ mà à dwí rí bə̀kɔ́ mɔ́ ń gwẽ̌ yə̀l bal pár mɔ́ ǹdə́ ku nánfɔ̀lɔ̀, s’o gə́ mà mə̀gã̌ mɔ́ jǐrh nyəlɛ́ rə̀ n’ê yì dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁸À gə zɛ̃̀ à zhə̀l gɔ sono myɛ, a yí a pwírí búlə́ shù gu lyì bí gàà mɔ́ ; à gə k’â tú cɔ w myɛ, a pwírí nɔrh mɔ́ gu lyì bí ; nyì-zwennə mó ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə ga zɛ̃̀ bə̀ n’ê dùr tənà y wa, bə̀ k’ê yə̀l bə̀ gə́ la má yé.¹⁹È nə wɔ́ tɛ̃́ ǹ yǎrh Zhidə nɛ́ ? Səyɔ̃ nə́ jǐrh pwarha kɔn ǹ wẽ́ nà ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ mà nə́ba, nə́ k’é wàr bəsàzùlí nə́ la nɔ mɔ́ ? Nyǐ wɔ́ yə̀-zùlə́ nə́ y’ǎ n’é dɛ̃̀, sə wu-nyɔ̀ də̀-byǐ myɛ t’â nɛ́ yé, nə́ y’ǎ n’é dɛ̃̀ nə́ wárh dɛ̃, k’â wɔ́ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ nə́ nɔwa ! ²⁰Bə-zhɔ-zhe, nyǐ nə́ lwar nə́ dwééré párá, nə́ dabá lwɛlɛ rɛ́ ; Bə̀ nyǐ nə́ dó ǹmyɛ́ nɛ.²¹Tə̀ ǹ yil ré yilə, sə ǹ bə̀ká ń zhɛ̃̀ yé, ǹ bə̀ká ń ce cìzhìl ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y còrhó w ne yé ! Ǹ bə̀ká ń swě yé, ǹ bə̀ká ń cɔ̀ ǹ dɔbrɛ́ ǹdə́ nə́ba mɔ́ yé ! ²²Nyǐ tənèsé yə né wẽ́ mó, wɔ́ tɛ̌ rə̀ wɔ̌ rə̀ m’a ce dwà nyɔ̀ ? È nə́ wɔ́ dɛ̃̌ yi rí rə̀ n’ê ce dwà nywɛ̀ ? È nə də̀ ǹmyɛ́ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí ǹ nə́ ǹ ce è nywɛ̀ nà ? Nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ sõ nə́ n’ê dɛ̃̀ kɔn nɛ́, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó.

Chapter 15

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀ : Cili nyɔ̀nɔ̀, má Muyiisi ǹdə́ Saməwəə gə y’à tú bə̀ zhǐ à yé né myɛ, à t’â la dwí rí tɛ̀bɛ́ lyì bí sõ nyǔ yé. Jǐ ri à yé né rə vò yé né gaga. ²Rə̀ gə zɛ̃̀ rə̀ bwə̀rh mó rə wɔ̀ : Wɔ́ yẽ̀ nə́ m’ǎ vò né ? Sə́ lyár rɛ ń wɔ̀ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe wòwə̀ : Lyì bi byɛ̀bɛ́ bə̀ la cú mú m’a cì, lyì bí byɛ̀bɛ́ búlə́ shù la gu mú, búlə́ shù m’a gu bi, lyì bí byɛ̀bɛ́ nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ la gu mú, wɔ́ nɔrh mə̀ la bɛ gu, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la zal bə̀ m’e vò yóm re jé mó, wɔ́ yóm re jè bə̀ m’a zə bɛ bə̀ m’e vò !³Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : À m’a ce ywẽ̀ kùrə̀ nə̀na bə̀ rə zə bɛ́ ; Búlə́ shù m’a bə̀ o gi bi, kǔlsi m’a bə̀ sə̀ n’ê dɔ̀m bɛ sə̀ fwàl tɛ̃́, dɛ̃̌ y w kúmsi ǹdə́ vwàmá nɛ́ cɛ yó mó m’a bə̀ rə dɔ̃̀ bɛ rə zhəzhɛrɛ rə cɔ̀. ⁴À m’a tə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Ezəcaasɛ byǐ Manasɛ Zhidə pyɔ̌ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ yilə, a ce dwí rí tɛ̀bɛ́ lyì bí yə̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê zɛ̃̀ wu ni lyì n’ê byili pyə̀-tənèsé lũ w púlə́púlə́ mó wẽ́.⁵Zhərəzalɛm, wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n dùr ǹ nɔ̀nɔ̀, mɔ̌ lò ń mà n zwẽ ǹ nyí ni ? Mɔ̌ lò ń mà n zɛ̃̀ ń la ǹ yò bwə̌rh ? ⁶Ǹ zhɔ̃̀ nɛ, ǹ ká vò ǹ kwã nɛ́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m ; sə nyǐ à zhẽ̌ à jɛ̃̀ ǹ yó à n’â cɔ̀ mɔ́, à lyɛ̀ɛ̀, à nyɛ̌r nɔ̀nɔ̀ dǔr mó. ⁷À zhǐ tənà y bwə̀ə̀lé səta à n’â cèlè à dwí rí ǹdə jíjí ta ; à n’â gwi rə̀ bə̀sɔ́ná bɛ́, à n’â ce à dwí rí jé tɛ̃́, rə̀ gə́ yə̀ kwɛ̃̀ rə̀ bə rə̀ kwã nɛ́ rə̀ yẽ̌ rə̀ sɔ́msɛ́ nɛ mɔ́ yilə.⁸Rə̀ ejə̀nə̀ bé zɛ̃̀ bə já dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ du nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni nyɔ̀rhɔ́ wá ; à m’a ce cə-cɔ̀rna mɔ́ jàr jàr n bə̀ nə̀nyɛ́nɛ́ sǎmpɛ̀rɛ́, n ce wu-zhùlù ǹdə́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfwɛ̀lɛ̀ zə ébɔ́-dǎl ná. ⁹Kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń yà ń lùl byǎ bwàlpyɛ̀ y mɔ́ wu-zhìlì, ǹ cì ; ń yi rí zù nə̀nyɛ́nɛ́ ǹdə́ yi gwẽ̌ zhǐ dɛ̃̌ ; cìzhìl pú mu ń wu gùlí dwã nɛ. A zɛ̃̀ a kwè byɛ̀bɛ́ bə̀ kùr rí dàl mɔ́ a ce bə̀ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.¹⁰À ná, nyǐ zwini zhe ne, ǹ gə́ lùl ne mó yilə, nyǐ à wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ tənà y lyì bí gakó nyə̀pə̀-màrna ǹdə́ bə̀ búlə́ cə́bal, à t’â jimì kaka lò sono, lò myɛ tá ń jìmì kaka àmyɛ sono yé, e jà ǹdə́ rə̀myɛ ga, lyì bí gakó j’â n’ê bwəl bwelé námməlwɛ̀lɛ́ bə̀ pɛ nɛ. ¹¹Sə Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : Zhə̀n zhə̀nà, dɔnɔ kwã nɛ́ ǹ m’ǎ yə̀ wu-nyɔ̀ cə́bal, zhə̀n zhə̀nà, zwini ǹdə́ wu-zhìlù gə tú è zhe ǹ zwə̀ bé yi ní, à m’a nyɛ́ɛ́ bɛ bə bə̀ ń sono bə lwə̀l ǹ sɛ̃ɛ̃́. ¹²Cɔ̀bɔ́ nə wɔ̌ ò m’a mà lũ jə̀-gwã̀ sõ cɔ̀bɔ́ w o ká, o mà kàmɔ̃ w myɛ o ká ?¹³À m’a pə ǹ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ ǹdə́ ǹ wẽ̀ ré ǹ zhe mó lyì ni bə bubu ǹ tənà y gakó wẽ́ ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ gakó yilə. ¹⁴À m’a ce ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ zù-bal mɔ́ gal lyɛ̃ á vò tə̀nà kɛ̀bɛ́ ǹ yə̀l è par mɔ́ wẽ́, bə̀ nyǐ à lyim rí zɛ̃̀ rə kwɛ̃́ myǐn mə̀ n’ê jí á yó.¹⁵Ǎ Bə-zhɔ-zhe, nyǐ ǹ yě kɔn gakó, lyǐrh à yò, ǹ bə̀ká ń swě à yò yé, cĩ́ à jim lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ yó ! Ǹ bə̀ká tə̀ ǹ gə́ nə́ ǹ pyɛ́nɛ́ ǹ lyim t’a zɛ̃̀ làlà mɔ́ yil ń vùr ne yé ! Lwar bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ yil à shɛ̀nɛ́ fuulu mú yò. ¹⁶À zwẽ ǹ zɔ̀mà nɛ́, à jú ni ; ǹ zɔ̀mà nɛ́ ce a fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ à wẽ́ ; Bə-zhɔ-zhe, jàn cìnə́ bé gakó cǐnnə Yi, nyǐ ǹ yil ré n’ê byẽ̀ à yó !¹⁷À t’â tó mɔ̀nna nɛ à jòm bə̀ dwã gùlú jàà w yé, mùnì e m’e pə nɛ wu-nyɔ̃̀ yé ; sə wɔ́ ǹmyɛ́ jàndɛ́ rə̀ ce à jě à dúdú, bə̀ ń ce à wu w sú ǹdə́ lyim nánfɔ̀lɔ̀. ¹⁸È nə wɔ́ bə̀kɔ́n yil à lyààrɛ́ j’â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé rə̀ t’â zhɛ̀, è nə wɔ́ bə̀kɔ́n yil à nyəlɛ́ rɛ́ j’â ŋwɛ́nɛ́ rə̀ n’ê yì dɛ̃́dɛ̃́ rə̀ t’â zhɛ̀mɔ́ ? Ǹ nə m’ǎ yə̀ ǹdə nə̀-bùlì kɛ̀bɛ́ è n’ê swèlè lò nyí ta à yil nà, ǹdə wɔ́ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ lò bə mə zhə̀n zhe ta nà ?¹⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Ǹ gə ká n zə ǹ cìn shɛlɛ àmyɛ́ nɛ, à m’a lyár mɔ́, ǹ mà ń zɛ̃̀ ń zhì à yé né ; ǹ gə pɔr wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùrə̀, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ kùr zhe mó dwã wa, rə̀myɛ́ yi ní ǹ m’ǎ yə̀ ǹdə à nyí rí ta. Lwar bə̀ wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ mə̌ sə bək’á bə̀ ǹ sono, s’e də̀ ǹmyɛ́ ǹ mə̌ sə́ k’á bə̀ bə̀myɛ́ sono yé. ²⁰À m’a ce ń jǐrh ǹdə kàmmɔ byílí ta dwí rí tɛ̀bɛ́ yilə ; rə̀ lyì bí m’a zɛ̃̀ búlə́ ǹdə́ mɔ́, sə bə̀ t’â la mɔ́ ŋwɔ̀nɔ́ yé ; bə̀ nyǐ à m’a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́, a zwẽ mó, a vwǎrh mɔ́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m. ²¹À m’a vwǎrh mɔ́ lyì bə-lwàálsɛ́ jɔ̃̀ wa, à m’a zwẽ mó jàn cìnə́ bé jɔ̃̀ wa.

Chapter 16

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀ : ²Ǹ bə̀ká ń pyà kɛ̃ jú nyɔ̀nɔ̀ gaga, bə̀ nyǐ jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́, ǹ tá ǹ la bal-byǐ nɔ, ǹ tá ǹ la kɛ̃-byǐ myɛ nɔ è wẽ́ yé. ³Bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ la bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ kana-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ dabá la lúl nyɔ̀nɔ̀ mɔ́, ǹdə́ bə̀ nábá byɛ̀bɛ́ la bɛ lúl mó, ǹdə́ bə̀ dabá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ la bɛ lúl nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ nɛ yú mú, shò kwã nɛ́ mɔ́ n wɔ̀ : ⁴Címí námməlwɛ̀lɛ́ la bɛ gu ; bə̀ t’â la bɛ kúrh yé, bə̀ t’â la bɛ lú-bɔ̀là w co yé, Bə̀ m’a pyẽ̀ cɛ y yó ǹdə pùlú ta ; Búlə́ shù ǹdə́ nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ m’a gu bi ; Bə̀ cùù rí m’a pyẽ̀ tɛ̃́ rə̀ yə̀ dɛ̃̌ kúmsi ǹdə́ vwàmá kùjú.⁵Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m n wɔ̀ : Ǹ bə̀ká ń vò zù kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ cu cù è wẽ́ mó w yé, ń tó è lyì bí ni ń kúrh ń wɛ̀rhɛ́ wu-zhùlù yé ; bə̀ nyǐ a vùr à yə̀-zùlə́ né ǹdə́ à wu-bɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ à nɔ̀nɔ̀ dǔr mó, dwí rí tɛ̀bɛ́ wẽ́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m. ⁶Náncɛrh ǹdə́ bə̀sɔ́ná m’a cì tənà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ ; bə̀ t’â la bɛ kúrh gaga yé, bə̀ t’â la bɛ lú-bɔ̀là w co gaga yé, lò tá ń yala kǎr bə̀ cu yil yé, lò tá ń la ń yó fɔ́n bə̀ yil yé.⁷Bə̀ t’â la búrú kɔ́ dwã w bə pə lò ne bə̀ m’e zə ń wu ni bə̀ ń lò cù yil yé, bə̀ t’â la də̀vɛ̃́ kǎzɔ̌m w co bə pə lò n nyɔ̀ bə m’e zə ń wu ni bə̀ ń da ráá ń ná cù yil yé. ⁸Ǹ bə̀ká ń vò ń zù kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ címsi n’ê jí è wẽ́ mó w ń tó è lyì bí ni ń jòm, ń tó be ń jí ń tó be ń nyɔ̀ yé. ⁹Bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, Esərayɛl Yi rí, zɔ̀m n wɔ̀ : Nyǐ à m’a ce wu-nyɔ̃̀ búbwéésé, ǹdə́ fùwə́ búbwéésé, ǹdə́ bal ǹdə́ kɛ̃ dwã jú nwíísí jé tɛ̃́ á yírhə́ wə, ǹdə́ á dwã nɛ́ wẽ́¹⁰Ǹ gə tú ǹ bwə̀l ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ mɔ́ gakó ń byili dwí rí tɛ̀bɛ́ lyì bí ni, nyǐ bə̀ la mɔ́ wál : Wɔ́ byè yil Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ ń nə́ ń pupuri tɛ̃́ ń mə́ ń zɔ̀m zwini rí tɛ̀bɛ́ mɔ́ gakó yò mó ? Nə́ dóó w wɔ́ bə̀kɔ́n dwí yò ? Wɔ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ dwí tɛ̌ nə́ m’é gwar Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí mú ? ¹¹Ǹ mà ń zɛ̃̀ ń lyár bɛ ń wɔ̀ : Á dabá yẽ̌ ne, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, á dabá dùr yə dwã kwã nɛ́, bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n’ê yǎl nɛ́, bə wùlì nə̀ yé né ; á dabá yẽ̌ ne, bə̀ yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə à nyə́ né gə́ n’ê byili ní yé.¹²Sə ámyɛ̌ gaga mɔ́ kwɛrhɛ á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ á dwene á dabá ; á mə̀dù gakó j’â wɔ́ ń wu bùlə̀ né námməlwǎlsɛ́ kùr ń nə́ ń tó, ce á t’á cili à zɔ̀mà nɛ́ gaga yé. ¹³Rə̀myɛ́ ce, à la ce bə̀ zə ába bə m’e vò tənà kɛ̀bɛ́ ámyɛ̌ ǹdə́ ába ga yə̀ è pár lwar gaga mɔ́ wẽ́ ; èta, á m’ǎ vò á zhì gàà mɔ́ á cèrhé yə né dwã bɛ́ cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ ga gàà mɔ́, sə àmyɛ́ k’â t’â la sónó a sɛ̃ ába gaga yé.¹⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, nyǐ dwã ŋwɛ́nɛ́ nə̀ bànà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, nə̀myɛ́ yi ní, bə̀ k’ê t’â la wál : Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nã́nyì, wɔ́ ńmyɛ̌ ń vùr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Ezhibti ní yé ! ¹⁵Bə̀ m’a k’a zhe : Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nã́nyì, wɔ́ ǹmyɛ̌ ń vùr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ lũ jə̀-gwã̀ sõ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó bə̀ jì bí bə vò nə̀ wẽ́ mó wẽ́ ! À m’a k’a zə bɛ bə̀ tənà y wa, tənà y à y’à pɔ bə̀ dabá nɛ mɔ́.¹⁶Nyǐ nyɔ̀nɔ̀, à m’a twĩ̀ gwànnà nánjə̀jóló bə̀ b’e gwɛ̃̀ bɛ ; wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, a m’a k’a twĩ̀ gɔ-jílnə nánjə́jóló bə bà, bə jì bi pyàr rɛ́ ǹdə́ pyǎlsɛ́ ǹdə́ pyə̀-égwə̀ə́lé gakó wẽ́. ¹⁷Bə̀ nyǐ à yírhə́ pyǎ bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né gakó yó à n’â nyǐ, nə̀ yə̀ à yé né shèè gaga yé, Bə̀ lwɛlɛ rɛ́ t’â la jó à yé né yé. ¹⁸À m’a ji kùr a kwɛ̃̌ bɛ bə̀ lwɛrɛ rɛ́ ǹdə́ bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ kwã̌dɛ twər kùrə̀ nə̀lyè, bə̀ gə́ co à tənà y sú jìmdì, bə̀ gə́ ce à cəl tənà y sú ǹdə́ bə̀ yə nã́-cùù rí, bə̀ gə́ ce e sú ǹdə́ bə̀ pwarha tumə né mó yilə.¹⁹Bə-zhɔ-zhe, ǹ wɔ́ à jàn rɛ́, ǹmyɛ́ nɛ à zhí, ǹ wɔ́ à shòò jàà zhini dɛ̃ ! Sə tənèsé lyì bí m’a shí lũ cə-yala nɛ́ gakó w bə bə̀ zhì ǹ yé né, bə̀ zhe : Nyǐ nə́ dabá wɔ́ kɔma bɛ́ bə̀ yàl bə̀ cəl kɔn rɛ́ bə̀ nɔwa, yə nyɛ̀bɛ́ bɛ́ nə̀ wɔ́ kɔn nánfò, nə̀ wàr kaka nə̀ wɛ̀rhɛ́ yé. ²⁰Numbyíní nə wɔ̌ è wɛ̀rhɛ́ yə è cìn nì, yə̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ nə́ wɔ́ yə ? ²¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ nyɔ̀nɔ̀, èlǎsɛ̃́ à m’a ce bə lwar, à m’a ce bə lwar à ŋwɔ̀nɔ́ ǹdə́ à jàn rɛ́ párá ; bə̀ zɛ̃̀ bə lwar b’à yil ré wɔ́ Bə-zhɔ-zhe.

Chapter 17

¹Bə̀ zɔ lù ku bə m’e kɛ̃ Zhidə yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wá, bə̀ zɔ jamã è nyí rí nã́sə́sɛ́mɛ́ bə m’e kɛ̃ wa, bə̀ kɛ̃ w bə̀ wun ní bwèlè y yó, bə̀ kɛ̃ w á vwĩ̀-jùúlí nyimə né yó. ²Ǹdə bə̀ byǎ bɛ́ yò gə́ zù bi ní ta mɔ́, wɔ́ èta bə̀ vwĩ̀-jùúlí, ǹdə́ bə̀ yə né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ Ashəra pyǎlsɛ́ sə̀ yó du dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́, sə̀ pú ǹdə́ cèmé dúdú mú səta mɔ́ myɛ yò gə́ zù bi ní mú ta.³À m’a ce bə zə mɔ́ bə bubu à pyɔ̀ w ǹdə́ ò cɛsɛ́, ǹdə́ ò nə̀cɛ̀ndɛ́, ǹdə́ ò kɔn tɛ̀bɛ́ gakó ò zhe mó, ǹdə́ ǹ vwĩ̀-jùúlí ǹ jàà y ǹ cǐ mú nyí rí gakó wẽ́, ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ yilə. ⁴Bə̀ m’a zə mɔ́ bə zwẽ ǹ cəl tənà y à y’à pɔ mɔ́ mɔ́ ǹ jɔ̃̀ wa ; À m’a ce ń vò ń yə̀ ǹ zù-bal yóm tənà kɛ̀bɛ́ ǹ yə̀l è pár wẽ́ ń twĩ̀ ń pɔ̃́ ; Bə̀ á zɛ̃̀ à lyim rí ni rə kwɛ̃́ myǐn, sə rə̀ m’a j’â zhe myǐn gaga.⁵Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : Bwelé námməlwɛ̀lɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń co ǹ cìn numbyíní jɔ̃̀ w mɔ́, lò mɔ̀bɔ́ ń zhí numbyíní ni mú, n zɛ̃̀ n pyìrhí ń wu w n yẽ̌ Bə-zhɔ-zhe ne mó ! ⁶Ń nyɛ̌ ǹdə zúzúnú cə́bal mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w ta, ń yírhə́ bə wu-nyɔ̃̀ də́-byǐ nɛ ń la nɔ yé ; ń jě gɔ-elũ èpòlò jààsɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ jú myǐn wẽ́, cɛ kɛ̀bɛ́ è wɔ́ nə̀kwə̃̌ jàà lò lò bə è wẽ́ jě yé.⁷Sə bwəl náàcɛ̀nɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń zhí Bə-zhɔ-zhe ne mó, è wɔ́ Bə-zhɔ-zhe sono ń nə́ ń dɛ̃̀ kɔn nɛ́ mɔ́ ! ⁸Rə̀-ná-cí nyɛ̌ ǹdə wɔ́ cǒ kɔ̀bɔ́ ò zhele nɛ̃̌ nyí ni ta, ò nèsé n’ê tɛ sə̀ la nə̀-dùrmə̀ səta ; cə-lumu gə ŋwɛ́nɛ́ myɛ ò yə̀l yé, ò vɔr rɛ́ zhǐ nánlyàr ; də̀-kùlù gə tú byin myɛ, ywẽ bə w zhe gaga yé, ò t’â cẽ byǎ co yò yé.⁹Numbyíní wu w wɔ́ wu námməjóló kɔn gakó wẽ́, ò wɔ́ lwɛlɛ kɔn : È nə wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ̌ ò yé-shò ń la lwar ? ¹⁰Wɔ́ àmyɛ́ Bə-zhɔ-zhe, à wɔ̌ à nɛ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó, a lwar ò bùlə̀ né párá, a zɛ̃̀ a kwɛ̃̌ lò gakó ne kɔn tó ǹdə́ ń tumə né gə́ yàl nɛ́ mɔ́ nɛ́ ta, kɔn tó ǹdə́ byǎ bɛ́ ń tumə né co mó ta. ¹¹Nyǐ lúwə́ y’a zwǎ càlà nyɛ̀bɛ́ è yə̀ ji yé, kɔn wɔ́ èta ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń tó yǔyǔ sɔ́má ń mə́ ń pyà nə̀cɛ̀ndɛ, ń dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń mə̌ sə n zhǐr n yẽ̌ ne mó cəcəl wə, è la vò e m’e gu yó mó, n púrí ń wɔ́ bə surhə zhe cə́bal.¹²Pyɛ̀lɛ̀ də̀-gwã́ èdù è zhe zùwə́ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w kùrju yi ní ga, wɔ́ èmyɛ́ è wɔ́ nə́ Yi jì y jàà yá, ¹³Ǎ Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ ǹmyɛ́ yó w Esərayɛl n’ê nyǐ ní ! Cìzhìl n’ê pwí lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê yẽ̌ mó mó, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê kwɛ̃̀ bə̀ yẽ̌ mó mó yilə né kɛ̃ cə-shó w wẽ́, Bə-zhɔ-zhe, bə̀ lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ yẽ̌ nɛ̃̌ nə̀bùlì y è n’ê nyǔ mú mú ni ¹⁴Bə-zhɔ-zhe, wárh nɛ, mùnì ga a nə bəsàzùlí ; vwǎrh nɛ, mùnì ga a lú ; bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ nə́ ǹ zhẽ̌ à yó dɛ̃̌.¹⁵Nyìwé, bə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ bə̀ zhe : Wɔ́ yẽ̀ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ? Sə rə pyìrh wɛ̀ ! ¹⁶Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, à yə̀ cẽ à la yə̀ dwí rí kálna yé, ce à shɛ̀nɛ́ à m’a wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ byili ní ; ǹ yě re, à yə̀ zwini dɛ̃ rɛ́ yǎl yé ; kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ du à nyú mú yàl pamparɛ̃ɛ̃ ǹ yé né.¹⁷Ǹ bə̀ká ń yə̀ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ kɔn à yil yé, bə̀ ǹmyɛ́ wɔ́ à zwini dɛ̃ shòò jàà ! ¹⁸Ce cìzhìl pú byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́, sə bə̀ká ń yẽ̌ cìzhìl pú àmyɛ́ nɛ yé ; ce bə̀ kəkə, sə àmyɛ́ bə̀k’a kəkə yé ! Ce zwini dɛ̃ b’e jòm bə̀ yó, ce nyəla kùrə̀ nə̀lyè zə bɛ e yə̀ bə̀ còrhò-tum !¹⁹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀ : Zɛ̃̀ ń vò ń zhì Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bwə̀rə̀ y kɛ̀bɛ́ Zhidə pyǎ bɛ́ y’a tó bə zù, bə̀k’a tó y bə shə́r mó nyí ni, ǹdə́ Zhərəzalɛm bwə̀rsé gakó nyí ni. ²⁰Ń wɔ̀ bɛ : Ámyɛ̌ Zhidə pyǎ bɛ́, ǹdə́ Zhidə lyì bí gakó, ǹdə́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á jě Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́, á n’á tó bwə̀rsé shɛ̀bɛ́ á m’á zwì mú, cili-nə !²¹Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Dɛ̃̌-na á cìnə̀ ; á bə̀k’á shɛ̀nɛ́ á zwĩ zwĩĩ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yù w á m’á tó Zhərəzalɛm bwə̀rse á m’á zù gaga yé. ²²Á bə̀k’á kwè zwĩĩ rə̀dù ga á sõ jù w shirhə́ dɛ̃ rɛ́ yù w á m’á du yé, s’á bə̀k’á twĩ̀ tum rə̀dù ga myɛ shìrhə́ dɛ̃ rɛ yé, bə̀ yẽ̌-nə shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yə̀ Bə-zhɔ-zhe dɛ̃, ǹdə à gə́ pɔ á nàmbala bɛ́ nɛ nyí ní ta. ²³Sə nyǐ á nàmbala bɛ́ yə̀ cili yé, bə̀ yə̀ bə̀ zhɛ̃̌ pyèrhè bə cili yé ; bə̀ kùl bə̀ wun ní, bə̀ yə̀ cili sə bə zwẽ còrhò yé.²⁴Sə ámyɛ̌ gə cili à zɔ̀mà nɛ́, á gə yə̀ zhĩĩ zhĩ á m’á tó cɔ w kɔ̀bɔ́ bwə́rsé á zù shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, á yẽ̌ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yə̀ Bə-zhɔ-zhe dɛ̃, á gə yə̀ tum rə̀dù ga twĩ̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yùwə̀, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, ²⁵rə̀myɛ́ nyi ní, Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y pyǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ yé né cìnə́ bé gə zɛ̃̀ bə̀ n’ê jòm eshə-vwɛ̃tur rí ǹdə́ eshəsé bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ yé né cìnə́ bé ǹdə́ Zhidə lyì bí, ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí m’e tó cɔ w kɔ̀bɔ́ bwə̀rsé bə̀ zwì, èta lyì m’a jòm cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ twéé twéé gakó.²⁶Rə̀myɛ́ yó né, lyì m’a shí Zhidə cɛmɛ nɛ́ wẽ́ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm mɔ́ wẽ́, Bɛ̃zhamɛ tənà y wa, ǹdə́ pyǎlsɛ pyàr rɛ́ kùr w mó wẽ́, ǹdə́ lũ kùr sõ pyɔ̀ w wẽ́, bə zə paánsɛ ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̌lsɛ́, bə m’e b’e zwə́l Yi nə̀bán co vwə̃̀ bə pə Bə-zhɔ-zhe ne ń jì y wə. ²⁷Sə á gə yə̀ cili, á cẽ á yə̀ yẽ̌ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yə̀ Bə-zhɔ-zhe dɛ̃, ǹdə à gə́ pɔ ába nyí, à wɔ̀ bə̀ á bə̀k’á zhĩ zwĩĩ rə̀dù ga á m’á tó Zhərəzalɛm bwə̀rsé á zù shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yù w gaga mɔ́, s’á lwar bə̀ à m’a ji myǐn Zhərəzalɛm bwə̀rsé nyí ni, mə̀ m’a jí Zhərəzalɛm pyə̀-kǎlsɛ́, sə mə̀ t’â la cú gaga yé.

Chapter 18

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi n wɔ̀ : ²Zɛ̃̀ ń vò də-mɔrna mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa, ǹ gə yú gàà mɔ́, à m’a byili mú kɔn dɛ̀bɛ́ à la zɔ̌m mɔ́. ³A zɛ̃̀ a vò də-mɔrna mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa, a yí a púrí ǹdə́ ń nə́ n mwɛ nə̀zhĩ̌. ⁴Sə nə̀zhĩ̌ y ń yà ń nə́ ń mwɛ mɔ́ bə shɛ̀ nyí zõ ǹdə dɔ gə́ y’a bə shɛ̀ mɔ yò də-mɔrna jɔ̃̀ w nɛ́ mɔ́ ta ; n zɛ̃̀ n ká n kwɛrhɛ n mɔ nə̀zhĩ̌ dõ, ǹdə ń gə́ nə́ ń yǎl nɛ́.⁵Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ nɛ wɔ̀ : ⁶Esərayɛl kɛ̀lɛ́ lyì, à nə wàr à m’a wɛ̀rhɛ́ ába ǹdə də-mɔrna mɔ́ mɔ̀bɔ́ ta nà ? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m. Nyǐ-na wé, ǹdə dɔ gə́ y’a yə̀ də-mɔrna jɔ̃̀ w nɛ́ mɔ́ ta, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ lyì, wɔ́ èta ámyɛ ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ à jɔ̃̀ w nɛ́ ! ⁷Nyǐ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ à y’a zɛ̃̀ à n’â zɔ̀m tə̀nà shò kwã nɛ́, à n’â zɔ̀m pyə̀-tənà shò kwã nɛ́, à zhe b’à la y mǔr, à la y wǔr, à la y cɔ̌ ; ⁸Sə tənà y kɛ̀bɛ́ à zɔ̀m è yò mó gə yẽ̌ è lwɛlɛ rɛ́ nɛ, à m’a yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ à y’à bùl à wẽ́ à la y wɔ̀rhɔ́ mɔ́ nɛ.⁹Nyǐ dɛ̃ myɛ k’ê ŋwɛ́nɛ́ à y’a zɛ̃̀ à n’â zɔ̀m tə̀nà shò kwã nɛ́, à n’â zɔ̀m pyə̀-tənà shò kwã nɛ́, à zhe bə̀ à la y lú, bə̀ à la y zholo ; ¹⁰Sə tənà y èmyɛ́ gə zɛ̃̀ è wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ à yìrhə na, è t’â cili à zɔ̀mà nɛ́, à m’a yẽ̌ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ à y’à n’â yǎl a wɛ̀rhɛ́ y mɔ́ nɛ.¹¹Èlǎsɛ̃́, zɛ̃̀ ń zɔ̀m ǹdə́ Zhidə lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí, ń wɔ̀ : Nyǐ-nə Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Nyǐ à n’â tɛnɛ zwini à la ába pɔ, à n’â tɛ́rɛ́ kɔn à wẽ́ à la m’a bú ǹd’ába. Yẽ̌-nə á sɔ́msɛ́ námməjə́ə́lé ne, s’á k’á bə̀ á kwã nɛ́, kwɛrhɛ-na á sɔ́msɛ́ ǹdə́ á tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ! ¹²Sə bə̀ zɛ̃̀ bə̀ zhe : Kaka tə̀ gàà yé ! Nə́ m’ǎ cə̀ə̀le nə́ n’é tó nə́ bùlə̀ né ne, nə́ m’é wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə́ wun bùlə̀ né námməlwǎlsɛ́ gə̀ n’ê yǎl nɛ́.¹³Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : Zɛ̃̀-na á bwə̀rh tənèsé ! Á nyǐ wɔ́ mɔ̌ lò ń gwẽ̌ nyɛ̀ɛ̀ kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí ? Esərayɛl kɛ̃ byǐ y è yə̀l bal pár mɔ́ twĩ̀ pwarha tum kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. ¹⁴Wàr yi ni nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ n’ê zal dwã nɛ mɔ́ nə y’a yẽ̌ Ləbã pyàr rɛ́ cɛsɛ́ wẽ́ pyõ̌ ne nà ? Ráá bə̀ y’a nə nàná bɛ́ bə̀ n’ê dùr bə̀ shí yé né gaga bə̀ twí mú y’a wĩ nà ?¹⁵Sə nyǐ àmyɛ́ dwí rí swě à yò, rə̀ n’ê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ̀ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn rə̀ pɛ yə dwã nɛ ; rə̀ zhə̀l rə kwè rə̀ sə̀pwà sɔ́msɛ, rə̀ n’ê mà rə̀ nèrh, rə yẽ̌ shãã ga sɔ̀msɛ́ nɛ, rə̀ m’ê tó sɔ́msɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ yə̀ kɔ̀rh yé. ¹⁶à dwí rí lyì bí ce bə̀ tənà y jǐrh wu-zhùlù kɔn, lyì n’ê mɔ̀n twéé twéé ; lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê tó gàà mɔ́ gakó wun zhìlì bə̀ n’ê zhízhí bə̀ ywẽ́. ¹⁷À m’a jì bi bə̀ zwə̀ bé yé né bə làà dɛ̃̌ ǹdə zho gə́ y’a ce o shí yi-púrhí sõ mó né ta, à m’a pyìrhí à kwã a zǎ bɛ, à t’â la bə̀ sõ nyǔ bə̀ zúzúnú dɛ̃ yù w yé.¹⁸Bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ zhe : Bà-nà nə́ pyà yò nə́ cĩ́ Zheremyi yó ! È gə də̀ rə̀myɛ́, nyǐ, vwĩ̀-zwə́lnə gə j’â ŋwɛ́nɛ́ nɛ́, sə̀ nyǐ nyə́ né còrhò mó t’â la jó yé, surhə cìnə́ gə j’â ŋwɛ́nɛ́ nɛ́, sə́ nyǐ cúcú mú t’â la jó yé, nyì-zwennə gə j’â ŋwɛ́nɛ́ nɛ́, sə́ nyǐ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bwə̌l e byili mú t’â la jó yé. Rə̀myɛ́ ce, bà-nà, gu-nə nə́ gu mu ǹdə́ nə́ mə̀jə̀ə̀lé ; nə́ bə̀k’á nyǐ ń zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń nə́ ń zɔ̀m mɔ́ rə̀dù ga sono yé. ¹⁹Sə Bə-zhɔ-zhe cili à zɔ̀mɛ̀ ! sə́ ń pyèrhè ń zhɛ̃̌ ń cili à zwə̀ bé gə́ n’ê zɔ̀m nɛ́ ! ²⁰Bə̀ nə y’a càrh lwɛlɛ cɛ̀nɛ̀ jàà w nà ? Nyǐ bə̀ kù gɔ́rɔ́ bə̀ la m’e vùr à myə̌l. Ǹ y’ǎ lyǐrh kɔn rə̀dù, nyǐ à zhì ǹ yé né a zə ǹ cã̌ nɛ bə̀ yilə, mùnì ń yẽ̌ ǹ lyim rí rə̀ zɛ̃̀ bə̀ yó mó ne.²¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ce nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ zə bə̀ bə̀sɔ́ná bɛ́, ce búlə́ shù jàr jàr o gu bə̀ bə̀sɔ́ná bɛ́ ; sə bə̀ kana bɛ́ lyɛ̃̀ bə̀sɔ́ná, bə jǐrh ejə̀nə̀, sə címí námməlwɛ̀lɛ́ gu bə̀ byə́nə́ bé ; sə búlə́ shù gu bə̀ èbwá-dálá bɛ́ búlə́ jàà wa ! ²²Sə lyì zɛ̃̀ bə̀ nyɛ̌ wìísi sə̀ n’ê wǔrh bə̀ kǎlsɛ́ wa, ǹdə́ ǹ gə́ tú ǹ jàr jàr ǹ ce lyì zə búlə́ wẽ̀ bə b’e pú bi yi ní ! Bə̀ bə̀ kù gɔ́rɔ́ bə̀ la m’e zə nɛ, bə̀ bə̀ pàm pɔ̀mɔ̀ à gə́ n’â tó mə̀gã̌. ²³Sə ǹmyɛ́, Bə-zhɔ-zhe, ǹ yě kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ shə̀l bə cĩ́ bə̀ la m’ê vùr à myə̌l mó párá, ǹ bə̀k’á pə bɛ bə̀ lwɛlɛ rɛ́ sǔbri yé, ǹ bək’á pɔ́pɔ̌ bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w ǹ yé né yé ! Ce bə tu tɛ̃́ ǹ yé né ! Bú ǹdə́ bɛ ǹdə́ ǹ lyim rí gə tú rə̀ zɛ̃̀ yi ní.

Chapter 19

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : Zɛ̃̀ ń vò ń yè kɔ̀lɔ́ də-mɔrna sono, sə́ zə dwí rí náncɛrh ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛrh sə tó mó. ²Ń vò bə̀ gə́ n’ê mwɛ nə́kwánsɛ́ mə̀gã̌ bwə̀rə́ y ń du ń vò Bɛn-Yɔnɔm nə̀-gɔ̀lɔ̀ w wa, ń zhì gàà mɔ́, ń bwə̀l zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à la mɔ́ byilu mú, ³ń wɔ̀ : Zhidə pyǎ ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì, cili-nə Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mà nɛ́ ! Nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, Esərayɛl Yi rí n’ê zɔ̀m rə̀ zhe : Nyǐ à m’a ce zwini b’e zə jàà y kɛ̀bɛ́, sə lò mɔ̀bɔ́ gakó zwini rí rə̀myɛ́ mɔ́ la ń zhɛ̃̌ w tu mú, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfwɛ̀lɛ̀ m’a zə rə̀-ná-cí.⁴Bə̀ bə̀ yẽ̌ ne, bə̀ co jàà y kɛ̀bɛ́ jìmdi, bə̀ ju wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn bə̀ pə yə dwã nɛ, yə nyɛ̀bɛ́ bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ ǹdə́ Zhidə pyǎ bɛ́ yə̀l nə̀ pár mɔ́ nɛ, bə ló lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ dóó zhe jal tɛ̃́ mə sú jàà y kɛ̀bɛ́ kókó ; ⁵Bə̀ lù vwĩ̀-jùúli bə pə Baalɛ nɛ, bə̀ n’ê zal bə̀ byǎ bə̀ zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ bə̀ ji myǐn bə̀ pɛ Baalɛ nɛ : E j’à yə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ nyí kɛ̃ a pə yé, rə̀myɛ́ mɔ́ yə̀ à bùlə̀ wẽ́ twí gaga yé.⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, nyǐ dwã ŋwɛ́nɛ́ nə̀ bànà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, bə̀ k’ê t’â la jàà y kɛ̀bɛ́ byõ̌ bə̀ Tɔfɛɛtɛ, bə̀ t’â la y byõ̌ bə̀ Bɛn-Yɔnɔm nə̀-gɔ̀lɔ̀ myɛ yé, nyǐ bə̀ m’a k’â n’ê byẽ̀ y bə̀ numbyínsi gu e ləlɛɛ tɛ̃́ jàà. ⁷À m’a ce kɔn dɛ̀bɛ́ Zhidə lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí n’ê cící dwã bə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ t’â la kùr zal jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ yé, à m’a ce bə tu lyì bí bə̀ n’ê pyà bə̀ myə̌l vǔr mó jɔ̃̀ wa, a ce bə̀ zwə̀ bé gu bi ǹdə́ búlə́ shù ; a ce bə̀ cùù rí yə̀ kùjú, a pə dɛ̃̌ y w kúmsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ cɛ y yó mó ne rə jí. ⁸À m’a ce cɔ w kɔ̀bɔ́ jǐrh wu-zhùlù ǹdə́ mɔ̀n jàà ; kɔn m’a jàr lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ la tó gàà mɔ́ bə lyɛ̃ mɔ́, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê wúl fyìlsi cɔ w cɔ̌ mɔ́ èta mɔ́ gakó mó yilə. ⁹À m’a ce bə̀ dɔ̃̀ bə̀ bala-byǎ ǹdə́ bə̀ kana-byǎ nàmá, a ce bə dɔ̃̀ dwã nàmá, bə̀ zwə̀ bé ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà bə̀ myə̌l vǔr mó gə́ la bɛ wɔ̀rhɔ́ nɛ́ ma mɔ́, wu-zhùlù w ǹdə́ zúzúnú w bə̀ la nɔ mɔ́ cəcəl wə.¹⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ǹ mà ń zɛ̃̀ ń lo nə́kwɛ́nɛ́ y lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ tó mó bə vò mó yírh wə. ¹¹Sə́ zɛ̃̀ ń wɔ̀ bɛ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó zɔ̀m n wɔ́ : Nyǐ wɔ́ èta à la dwí rí tɛ̀bɛ́ ǹdə́ cɔ w kɔ̀bɔ́ nɛ́ lo né, ǹdə bə̀ gə́ y’a lo də-mɔrna nə́kwɛ́nɛ́, è k’ê wàr è la dwã w co né ta. Èta bə̀ m’a nyɛ́ɛ́ cùù rí ce dwã yó Tɔfɛɛtɛ nɛ́, bə̀ jàà y k’ê t’â la nɔ jàà dõ w bə m’e ce cùù ri ní yé.¹²Wɔ́ èta à la jàà y kɛ̀bɛ́ ǹdə́ è lyì bí ní wɔ̀rhɔ́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, À m’a ce cɔ w kɔ̀bɔ́ jǐrh ǹdə Tɔfɛɛtɛ ta. ¹³Zhərəzalɛm jìsí ǹdə́ Zhidə pyǎ bɛ́ jìsí m’a zə jìmdi ǹdə Tɔfɛɛtɛ jàà y ta, sə jǐrh jààsɛ shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn sə̀ lyarha nɛ́ yó bə̀ pə càmmə́sɔ̌rh nɛ dɛ̃̌ yi w mú ni mú, bə̀ n’ê lwé də̀vɛ̃́ tɛ̃́ yə dwã yé né lyarha nɛ́ yó mó.¹⁴Zheremyi ká n kwɛ̃̀ n shí Tɔfɛɛtɛ, Bə-zhɔ-zhe gə́ y’ǎ twĩ̀ mu n vò n bwə̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ n byili mə̀gã̌ mɔ́ n ká n bà. N zɛ̃̀ n zhì Bə-zhɔ-zhe jì y kɔ̀nɔ́ w wa, n zɔ̀m ǹdə́ dwí rí lyì bí gakó n wɔ̀ : ¹⁵Nyǐ-nə kɔn tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, Esərayɛl Yi rí zɔ̀m mɔ́, ń wòwə̀ : Nyǐ à la ce zwini rí tɛ̀bɛ́ à dámǎ à zɔ̀m rə̀ yò cɔ w yil mó, bə̀ rə jòm òmyɛ́ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ò cǐ mú gakó yó, ò lyì bí gə́ wɛ̀rhɛ́ yó-kùlù bə̀ yə̀ à zɔ̀mà nɛ́ cili mú yilə.

Chapter 20

¹Rə̀myɛ́ yó né, Yəmɛɛrɛ byǐ, vwĩ̀-zwə́lnə Pəshuuri mú ń yà ń wɔ́ Bə-zhɔ-zhe jì y yó-cə́bal mɔ́ mɔ́, nyɛ̀ɛ̀ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ Zheremyi yà ń nə́ ń bwə̀l ń byili mú. ²Pəshuuri já n zɛ̃̀ n mà Zheremyi, n zə mɔ n ce byə̀nə́-jì y è ŋwɛ́nɛ́ Bɛ̃zhamɛ bwə̀rə́ y è wɔ dɛ̃̌ sõ bə̀ n’ê tó bə̀ zwì Bə-zhɔ-zhe jì y w mú wə.³E cɛ zɛ̃̀ nəkɔkɔlɛ́ y Pəshuuri ce bə vùr Zheremyi byə̀nə́ jì y wə. Zheremyi zɛ̃̀ n wɔ̀ Pəshuuri ni : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe kə́ ń tá ń byẽ̀ mó bə̀ Pəshuuri yé, ń co ǹ yil bə̀ Magɔrɛ-Məsəbyibi. ⁴Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Nyǐ kɔn zhí zà, à m’a ce ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ dɔwabá gakó jǐrh wu-zɛ̃̀ɛ̃́ kɔna ; ǹ dɔwabá zwə̀ bé m’a gu bi ǹdə́ búlə́ shù, ǹ cìcì mú yírhə́ m’a nə rɛ. À m’a ce Zhidə lyì bí myɛ gakó Babyəlɔnɛ pyɔ̌ jɔ̃̀ wa, n zə bɛ n mə n vò yóm re jè Babyəlɔnɛ nɛ́, n gu bi ǹdə́ búlə́ shù.⁵À m’a ce cɔ w kɔ̀bɔ́ lyì bí zwə̀ bé pwà bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó, ǹdə́ bə̀ kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ twĩ̀ bə nə mɔ́ gakó, ǹdə́ bə̀ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ du mú gakó, à m’a ce Zhidə pyǎ bɛ́ zwə̀ bé pwà bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pyà bə cĩ́ dɛ̃̌ mɔ́ gakó, bə bubu ri, bə zə rɛ bə m’e vò Babyəlɔnɛ. ⁶Sə Pəshuuri, lwar bə̀ bə̀ m’a zə ǹmyɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ gakó á vò yóm re jè ; ǹ m’ǎ vò Babyəlɔnɛ, wɔ́ gàà mɔ́ ǹ m’ǎ cì ní, bə ce mó gàà mɔ́, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ dɔwabá byɛ̀bɛ́ gakó ǹ gòm kɔma bɛ́ ń pə bɛ bə̀ ǹ wɔ́ nyì-zwennə mó.⁷Bə-zhɔ-zhe, ǹ swèlè ne, sə à zwẽ à sòlò mó nyí ; ǹ zɔ nɛ, sə ǹ ŋwɛ̀nɛ́ nɛ. Dɛ̃ gakó à jǐrh mɔ̀n kɔna, lyì bí gakó n’ê mɔ̀nà. ⁸À gə j’â la zɔ̌m gakó, kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ s’a búbwéé a ce, a búbwéé a byili à nyǐ wɔ́ jàn tumə ǹdə́ cɛ cɔ̌ yò ! Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zɛ̃̀ rə jǐrh cìzhìl ǹdə́ tùùrhi kɔn à yil dɛ̃ gakó. ⁹À gə zɛ̃̀ à wə̀lə̀ : À k’â tâ la ń yò lyǐrh, à k’â tâ la ń yil ré zɔ̀mà zɔ̌m, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, kɔn n’ê jí à wẽ́ ǹdə myǐn ta, mə̀ co à kúr rí dwã w mə̀ n’ê jí, a zɛ̃̀ à n’â pyà mə̀ pyɔ́nɔ́, sə à wàr mɔ yé.¹⁰À zhã̌ nyɛ̌ lyì nánzhəzhɔ̌ n’ê zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə càn à yil yé, bə̀ n’ê zɔ̀m wu-zɛ̃̀ɛ̃́ zɔ̀mà cə-yala gakó w bə̀ zhe : Cĩ́-nə yò ń yó, nə́ m’ǎ zɛ̃̀ nə́ ce cà ń nyí ni ! Rə̀myɛ́ yó né, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó nə́ y’ǎ jě ǹdə́ yə̀-zùlə́ mó j’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê myə̀lɛ́ nɛ bə̀ nyǐ à gə́ m’a tu tɛ̃́ nɛ́ ; Bə̀ m’ê zɔ̀m bə̀ zhe : Dɛ̃̀ga n gə ń mà n yẽ̌ lyì bí jàr mɔ́ bə zə ǹdə́ ń yə̀l yé, èta nə́ m’a zɛ̃̀ nə́ ŋwɛ́nɛ́ mɔ nə́ cĩ́ nə́ jim ń yó. ¹¹Sə nyǐ Bə-zhɔ-zhe ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ ǹdə búlə́ kã̀dɔ nánfɔ̀lɔ̀ ta ; Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ mɔ́ m’a tu, bə̀ t’â la bɛlɛ jú à yó yé ; kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà bə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ gə́ yə̀ nyí zwẽ mó ce, bə̀ m’a zhizhiri dɛ̃̌ : È m’a yə̀ cìzhìl rə̀ la bɛ zal twéé twéé bə̀ t’â la rə̀ yò sǒ yé.¹²Bǝ-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnǝ́ bé mó, nǝ́ ń zhẽ̀ wu-cágá cǝ́bal, n zù ń wẽ́. À yírhǝ́ b'a nǝ ń gǝ́ la à yò cõ bǝ̀ yé né mó, bǝ̀ wɔ́ yó w à n'â nyǐ ní. ¹³Nún-nǝ Bǝ-zhɔ-zhe, zǔl-nǝ Bǝ-zhɔ-zhe! Bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń nǝ́ n zwẽ zúzúnú cǝ́bal lyì-bǝlwɛ̀lɛ́ jɔ̃̀ wa¹⁴Dɛ̃ rɛ́ tɛ́bɛ́ à ná lùl ne mó yál bwəl námməlwɛ̀lɛ́ dɛ̃ ! Bə̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à ná lùl ne mó yó bə̀k’a cĩ́ bwəl yé ! ¹⁵Bwəl námməlwɛ̀lɛ́ jǒm lò mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń tú n pə nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ à da nɛ n wɔ̀ : Nyǐ bə̀ lùl bal-byǐ bə pɔ̃́, n ce à da wu sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ w mɔ́ !¹⁶Bə̀ lò mó ńmyɛ́ mɔ́ yál ǹdə cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe yə̀ nə̀ nɔ̀nɔ̀ dùr n cɔ̀ nɛ mɔ́ ta ! Sə n nyɛ̀ɛ̀ wu-zhùlù búbwéése nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ́, n nyɛ̀ɛ̀ búlə́ myɛ búbwéése nə̀nyɛ́nɛ́ cəcəl wə ! ¹⁷È nə wɔ́ byè yil ń yə̀ ce a cì à ná wẽ́ ! Ń yə̀ ce à ná pwǐ yə̀ à lú-bɔ̀l ! Ń yə̀ ce à ná pwǐ y j’a mɛ̃ nɛ́ gaga ń bə̀ká n lù yé ! ¹⁸Wɔ́ bə̀kɔ́n yil à du à ná wẽ́ mó, a m’a nə lyààrɛ́ ǹdə́ zwini rí tɛ̀bɛ́, à dwã nɛ́ j’a yə̀ cìzhìl dwã cɛ yó mó ?

Chapter 21

¹Wɔ́ zɔ̀mɛ́ rɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n byili Zheremyi ni, ǹdə́ pyɔ̌ Sədəcaasɛ twĩ̀ Pəshuuri byǐ Mələkəja, ǹdə́ Maasɛja byǐ Sofoni mú ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó ń sono bə̀ bə̀ wál mɔ : ²Bə̀ ń yál yi ni, n vò n zɔ̀m ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe nə́ yilə, nyǐ Bəbyəlɔɔnɛ pyɔ̌ Nəbəkadɔnɔzɔɔrɛ nə́ ń bwí ǹdə́ nə́ba, dɛ̀ga, Bə-zhɔ-zhe mà n wɛ̀rhɛ́ ń màmyaarhɛ́ òdù, mùnì ga Nəbəkadɔnɔzɔɔrɛ kwɛ̃̀ n vò kwã nɛ́ n yẽ̌ nə́ba.³Zheremyi lyár n wɔ̀ : Zhəl-na á wɔ̀ Sədəcaasɛ nɛ : ⁴Bə̀ ń nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Esərayɛl Yi rí zɔ̀m mɔ́ : Nyǐ-na wé, à m’a pyìrhí á búlə́ né wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ á jɔ̃̀ w á m’á bwí ǹdə́ Bəbyəlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ pwẽ̀ ne byílí y kwã nɛ́ mɔ́, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ á m’á bwí ǹdə́ Kalədənyɛ̃bá bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ ába bə̀ zwẽ á cɔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ jě mó, à m’a ce bə bə̀ dwã yó cɔ w òmyɛ́ cəcəl wə. ⁵A zɛ̃̀ a cèlè à jɛ̃̀ y è zhe jàn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, a bú ǹdə́ ába ǹdə́ wu-zhìlù ǹdə́ lyim nánfɔ̀lɔ̀.⁶A ce cím-bəlwɛ̀lɛ́ bə̀ e gu numbyínə́ bé ǹdə́ vwàmá nɛ́ nə̀ wɔ cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ mó. ⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Bə-zhɔ-zhe kə́ n wɔ̀ : À m’a ce Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ ǹdə́ ń lyì-fwààlɛ́, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə lú búlə́ shù w ǹdə́ nɔrh mɔ́ yé né cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ mó, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə lú Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ bə̀ zwə̀ bé, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à n’ê pyà bə̀ myə̀lə́ vǔr mó jɔ̃̀ w mɔ́. Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ mà n gu bə̀ nánzhəzhɔ̌, ń tá ń la bə̀ nɔ̀nɔ̀ dǔr yé, ń tá ń la bə̀ mə̀dù ga myɛ nɛ yõ̌ n lú yé, kaka myɛ t’â la ń bùlə̀ né lyə́r myɛ yé.⁸Sə è gə wɔ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ yilə, Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe wò bə̀ wál rɛ mɔ́ : Nyǐ-nə à cĩ́ nyǔ sɔ́má ǹdə́ cu sɔ́má á yé né á la cír. ⁹Lò mɔ̀bɔ́ ń gə mɛ̃ cɔ w kɔ̀bɔ́ wa, nyǐ wɔ́ búlə́ shù, ǹdə́ nɔrh ráá wɔ́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ rə̀ la mɔ gu ; sə lò mɔ̀bɔ́ ń du cɔ w kɔ̀bɔ́ w n vò Kalədənyɛ̃bá byɛ̀bɛ́ bə̀ zwẽ cɔ w bə̀ jě ò wẽ́ mó sono, rə̀-ná-cí mà n zə myə̌l, ń myə̌l ré yə̀ ǹdə́ wɔ́ ń kɔn ń kwè ń zwə̀ sono búlə́ kwã nɛ́ ta. ¹⁰Bə̀ nyǐ à yírhə́ zù cɔ w òmyɛ́, à la w lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́, è də̀ cɛ̀nɛ̀ yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́ ; ò m’a tu Bəbyəlyɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa, n ji w myǐn.¹¹Ǹ mà ń wɔ̀ Zhidə kɛ̀lɛ́ y pyɔ̌ mɔ́ nɛ : Cili Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ! ¹²Sə́ wɔ̀ Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni, nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m mɔ́ : Cɛ gə lɔ́ nəkɔkɔ́lɛ́, s’á kə́ bùrsí sə tó cángá, lò mɔ̀bɔ́ ń gə nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ ń dõ, s’á zwẽ mo mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ mɔ́ jɔ̃̀ wa, è gə də̀ rə̀myɛ́ à lyim m’a zɛ̃̀ ǹdə myǐn ta, lòlò wàr mɔ ń la cú yé, á wu-bárhɛ́ tumə né yilə.¹³Nyìwé, èlǎsɛ̃́ wɔ́ ǹmyɛ́ à yírh zùwə̀, ǹmyɛ́ cɔ w kɔ̀bɔ́ ò jě vɔlɔ w wa, jə́ y nə́kulu ò zɛ̃̀ dɛ̃̌ mɔ́ yó mó, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ à n’á wə̀lə̀ : Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n só tɛ̃́ n bə̀ n bú ǹdə́ nə́ba, wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n bə̀ n zù nə́ shòò jààsɛ́ wẽ́ ?» ¹⁴À m’a pə ába còrhò-tum rə mɛrhɛ dwã ǹdə́ á tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né ta, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́ ; à m’a ji ǹ tú w myǐn, sə ò myǐn mú m’a jí kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bwə́l ò nyí ni mú gakó.

Chapter 22

¹Bə-zhɔ-zhe byẽ̀ ne n wɔ̀ : Zɛ̃̀ ń vò Zhidə pyɔ̌ mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa, ń byili mu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́, ²ń wɔ̀ mɔ : Zhidə pyɔ̌, cili Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y yó mó, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kwã-lyì bí ǹdə́ dwí rí n’á tó pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y bwə̀rsé shɛ̀bɛ́ á zwì è wẽ́ mó ! ³Bə-zhɔ-zhe nə́ ń wə̀l ába : Wɛ̀rhɛ́-na kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá, rə j’a mə̌ mɔ́, s’á zwẽ lò mó mɔ̀bɔ́ ń dõ mó nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ mɔ́ ń jɔ̃̀ wa ; bə̀k’á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ zhəl-bal ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́ ǹdə́ ejə̃̀-kɛ̃ nɛ́ yé ; bə̀k’á wɛ̀rhɛ́ jàn tumə lyì bí ni yé, bə̀k’á ló lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ dwé jal tɛ̃́ ń nə̀mɔ̀ɔ̀rɛ yó jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ yé.⁴Lwar-na bə̀ á gə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ byili ní, sə́ nyǐ pyǎ m’a jòm Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, bə̀ jòm búlə́ eshə-vwə̃tur, bə jòm eshərh, bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ kwã-lyì bí ǹdə́ bə̀ dwí rí m’ê tó pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y bwə̀rsé shɛ̀bɛ́ bə̀ zwì. ⁵Sə á gə yə̀ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ cili, sə á lwar bə̀ à n’â bwəl nyí à pɛ à cìn ni, nyǐ kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ m’a wǔr e ló tɛ̃́ e jǐrh jì-bwə̀r ; wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.⁶Nyǐ zɔ̀mɛ̀ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m Zhidə pyɔ̌ mɔ́ yilə : Ǹ nyɛ̌ ǹdə Galaadɛ ta à yilə, ǹ nyɛ̌ ǹdə Ləbã pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ è zhə̀l dẽ̌ mó ta à yilə, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga à m’a ce ń jǐrh gɔ-elũ èpòlò, cɔ kɔ̀bɔ̀ lòlò bə ò wẽ́ jě mó. ⁷À n’â tɛnɛ cɔ̀rna bə̀ bàn bú ǹdə́ mɔ́, mə̀dù gakó ǹdə́ ń búlə́ wẽ̀ ; Bə m’a kà ǹ sədɛ́ɛ́rɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, bə dol myǐn wə.⁸Tənèrh lyì nánzəzhɔ̌ gə tú bə̀ n’ê tó cɔ w òmyɛ́ nyí ni bə̀ lyɛ̃, bə̀ m’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe : Wɔ́ etər Bə-zhɔ-zhe wɛ̀rhɛ́ cɔ w kɔ̀bɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w èta mɔ́ nɛ́ ? ⁹Sə lyì m’a lyár bɛ bə wɔ̀ : Wɔ́ cɔ w lyì bí gə́ yẽ̌ bə-zhɔ-zhe, bə̀ Yi rí dɔbrɛ́ nɛ, bə zɛ̃̀ bək’a n’ê wùlì yə dwã yé né bə̀ cèrhé ne mó yilə.¹⁰Zhidə lyì, á bə̀k’á kúrh lò mɔ̀bɔ́ ń cù ni yé, sə á wun bə̀k’a zhìlì ń yil yé ; à gə la kúrh, s’á kúrh mɔ̀bɔ́ ń la ń kə́ ń tá ń kwɛ̃̀ ń bàn ń kwã nɛ́ mɔ́ nɛ, bə̀ rə̀-ná-cí kə́ ń tá ń la tənà y kɛ̀bɛ́ ń lùl è wẽ́ mó nɔ gaga yé.¹¹Wɔ́ èta Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m nɛ́, Zhɔzhaasɛ byǐ Səshəlum Zhidə pyɔ̌ mɔ́ yil né né, wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń cǐ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ń da Zhɔzhaasɛ jàà wa, sə ń du jàà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́ : ń kə́ ń tá ń bàn ń kwã nɛ́ gaga yé. ¹²Ń la vò n cì bə̀ gə́ zɔ mɔ bə̀ vò yóm ré jè y mə̀gã̌, ń yírh k’ê t’â la tənà kɛ̀bɛ́ yó jǒm gaga yé.¹³Zwini b’a zə lò mɔ̀bɔ́ ń la ǹ jì lú ǹdə́ yǔyǔ tumə mó, ń lù jìrh dwã è yó ǹdə́ lwɛlɛ wẽ̀ mó ; ń nə́ ń ce ń dõ twĩ̀ nánfò ń pɛ mɔ, ń tá ń pɛ mɔ ń kwǎndɛ́ yé ; ¹⁴Ń nə́ wə̀l ń wẽ́ ń zhe : À m’a lù à sə̀pwà jì nánfwɛ̀lɛ̀, ǹdə́ è dɛ̃̌ yó jìrh, sə̀ wun zə wàn ; a ce sə̀ túkwə́rse, a zə sɛ́ɛ́dɛrɛ dǎr a zù yə́, a fwàl y nánshɛ̃̀ gwɛ̃́gwɛ̃́ ! (Le verset 14)¹⁵Ǹ nə́ bùl bə̀ wɔ́ ǹ gə́ só sɛ́ɛ́dɛrɛ y yil ǹ jǐrh wɔ́ pyɔ̌ ? Ǹ da nə́ yà ń tá ń jí nà ? ń tá ń nywɛ̃̀ nà ? sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá, ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌, n yə̀l wu-nyɔ̃̀ cə́bal. ¹⁶Ń kɔ́ nə̀mɔ̀ ǹdə́ zúzúnú cə́bal kùrsi cɛ̀nɛ̀, rə̀myɛ́ ce ń yàl wu-nyɔ̃̀ cə́bal. È nə də̀ tũ̀-twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ dwí rí rə̀ n’ê byili bə̀ lò yě àmyɛ́ pár mɔ́ nà ? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹⁷Sə ǹmyɛ́ yírhə́ né ǹdə́ ǹ wu w wɔ́ lũ w wẽ̀ ré ǹ nə́ ǹ pyà ǹ tá ǹ swí yé, ǹdə́ jàn tumə wɔ̀rhɔ́, ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń bə dóó zhe mó jal tɛ̃́ ló mó, tum ǹ nə́ ǹ twĩ̀. ¹⁸Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, Zhɔzhaasɛ byǐ Zhojakim, Zhidə pyɔ̌, nyǐ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń zɔ̀m ǹ yil mó : Ǹ gə cù dɛ̃, lyì t’â la zɛ̃̀ bə̀ n’ê kúrh mó bə̀ zhe : Wɔ́ bə̀kɔ́n dwí yò ǹdə́ kɔ̀bɔ́, da-byǐ yé ! Wɔ́ bə̀kɔ́n yò ǹdə́ kɔ̀bɔ́, da-bə̀kɔ́ yé ! N gə cù dɛ̃, lyì t’â la zɛ̃̀ bə̀ n’ê kúrh mó bə̀ zhe : Wɔ́ bə̀kɔ́n dwí yò, Cǐnnə, yé ! Wɔ́ bə̀kɔ́n dwí yò, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ mə̌ ǹdə́ còrhó mó, yé ! ¹⁹Bə̀ m’a ce mo ǹdə bə̀na cùù ta : bə fwàl mɔ́ tɛ̃́ bə vò bə dwĩ̀ Zhərəzalɛm bwə̀rsé kwã nɛ́ gaga.²⁰Zhərəzalɛm, zɛ̃̀ ń vò Lyəbã pyàr rɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa, ń búbwéé ń ce ǹ cəl du dɛ̃̌ Bashã nyí rí wẽ́. Ń jì ń zhì dɛ̃̌ Abərəyim yə́-pɛ̀lɛ́ w ń búbwéé : bə̀ nyǐ bə̀ nɔ̀m lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só mo mó gakó tɛ̃́ bəbɔbwɛlɛ. ²¹À dámǎ a zɔ̀m rɛ a byili mú ǹdə́ ǹ gə́ yà ǹ gwẽ̌ só ǹ cìn yi ní. Rə̀myɛ́ yi ní ǹ yà ǹ lyár nɛ ń wɔ̀ : À bə zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ cilu tum zhe yé.» Wɔ́ èta ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ǹ bə̀sɔ́nɛ́ yi ni ga ; ǹ yə̀ à zɔ̀mà nɛ́ cili yé.²²Zho m’a zə ǹ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê kál ǹ dwí rí mú o m’o jé, lyì zə ǹ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só mó mó bə m’e vò yómre jè ; èta ǹ m’ǎ zɛ̃̀ ń nə cìzhìl ǹ wu zhizhuru, ǹ wu-bárhɛ́ tumə né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó yilə. ²³Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě Lyəbã nɛ́ mɔ́, ǹ cĩ́ ǹ jǎl rɛ́ sɛ́ɛ́dɛrɛbá cəcəl w mó, nyǐ wɔ́ twər màngala, zwini la mɔ́ zal rə yì mú, ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ wɔ́wɔ́lɛ́, ǹdə kɛ̃ pwǐ gə́ y’a zɛ̃̀ è n’ê yì mù, n zɛ̃̀ ń nə́ ń wɔ́wɔ́lɛ́ nɛ́ ta !²⁴Àmyɛ́ wɔ́ nã́nyì ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wə̀l rə̀myɛ́, má Zhowəcim byǐ Kɔnəya, Zhidə pyɔ̌ mɔ́, gə yà ń wɔ́ jə̀-fɔ́lɛ́ cìbyìbí à jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y nɛ myɛ a vùr mo gàà mɔ́. ²⁵A yẽ̌ mó a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà ǹ gu mú jɔ̃̀ wa, byɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ kəkə bə̀ yé né mó jɔ̃̀ wa, Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəlɔdɔnɔzɔɔrɛ ǹdə́ Kalədɛ lyì bí jɔ̃̀ wa. ²⁶À m’a vùr ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ ná nánlùlə̀ y a dwĩ̀ tənà dõ wẽ́, á gə́ yə̀ mə̀gã̌ lùl mó, á ga m’ǎ cì gàà mɔ́.²⁷Tənà y kɛ̀bɛ́ è shil gwẽ̌ zhe be, bə̀ k’â n’ê yǎl bə kwɛ̃̀ bə vò è wẽ́ mó, bə̀ t’â la kwãɔ̃ bə vò è wẽ́ gaga yé. ²⁸Lyì bí m’a zɛ̃̀ bə n’ê bwə̀rh dwã bə̀ zhe : Wɔ́ Kɔnya mɔ́ ń jǐrh ku ò lo wə, lòlò kə́ ń bə ò tum zhe nà ? Ń jǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ k’ê bə nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ dwí-byǐ zhe nà ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil bə̀ zɔ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ bə dwĩ̀, bə ce bə vò tənà y kɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l è pár mɔ́ wẽ́ mó ?²⁹Tənà, tə̀nà, tənà, cili Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ! ³⁰Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : Kɛ̃-na bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yil ré ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń bə byǐ zhe ta, bə̀ ń nyǔ mú cɛ yó mó yə̀ kùr zal yé, bə̀ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ mə̀dù ga tá ń la ŋwɔ̀nɔ́ n jòm Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwá y yó n jí pyɛ̀lɛ̀ yé, ń wàr myɛ ń la pyɔ̌ yál Zhidə né yé.

Chapter 23

¹Zwini b’a zə à dwí rí kálna bɛ́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nê cɔ̀ à dwí rí à ce bə̀ n’ê kál mɔ́ ; bə̀ ce rə làà tɛ̃́ mɔ́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ²Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí, zɛ̃̀ rə̀ n’ê zɔ̀m dwí rí kálna bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ yò rə̀ zhe : «Á jì à dwí rí, rə làà tɛ̃́, á yə̀ rə̀ sõ nyǐ yé ; rə̀myɛ́ yilə, à la ába còrhò-tum pɔ á wu-bárhɛ́ tumə né yilə. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.»³À m’a k’a ce à dwí rí kùr ré rə̀ dàl mɔ́, k’a shí tənèsé shɛ̀bɛ́ à y’à jì ri rə vò sə̀ wẽ́ mó w gakó rə k’a bə̀ dwã yó, rə̀ kùjú w jàà y w rə jí kùjú ; rə lù byǎ rə pù nánzhəzhɔ̌. ⁴A zɛ̃̀ a pə rɛ kálna, bə kál rɛ ; ywẽ t’â la rɛ zal, rə̀ wu t’â la zhìlù myɛ yé ; bə̀ t’â la dwí rí lò mə̀dù ga byõ̌ bə lyɛ̃̀ rə̀ wẽ́ yé. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.⁵Nyìwé, Bə-zhɔ-zhe wə̀l bə̀ nyǐ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, à m’a ce bə lù byǐ, ǹdə cǒ jɛ̃̀ gə́ y’a púrh ní : Ń mà n yə̀ pyɔ̌, n zə lárma ǹdə́ cángá tumə n mə n jí pyɛ̀lɛ̀ ǹdə kɔn gə mə̌ nɛ́ tənà ya. ⁶Ń gə́ la pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú yi ní Zhidə m’a nə vwǎrh, Esərayɛl lyì bí m’a jòm bə̀ jàà y w ǹdə́ yə̀-zùlə́ ; Nyǐ yil ré tɛ̀bɛ́ bə̀ la m’e byẽ̀ mo mó : «Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nə́ cángá»⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Bə̀-zhɔ-zhe wə̀l bə̀ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, bə̀ k’ê t’â la n’ê wə̀l : «Bə̀ wɔ́ ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe nã́nyì mú, ń vùr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ Ezhipti ni mú jàn yil yé.» ⁸Nyǐ bə̀ m’a zɛ̃̀ bə k’â n’ê wə̀l : «Bə̀ wɔ́ ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe nã́nyì mú ń vùr Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə k’a shí lũ jə̀gwã̀ sõ tənà y wẽ́, ǹdə́ tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń jì bi n ce sə̀ wẽ́ mó wẽ́ ; bə̀ k’a bə̀ bə̀ sə̀pwà tənà y w mɔ́ jàn yilə.»⁹Nyi kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ zɔ̀m nyì-zwennə bé yilə. À wu zhìlì à wẽ́, Bə-zhɔ-zhe ǹdə́ ń zɔ̀mà nɛ́ ń zɔ̀m mɔ́ yilə, à gakó n’â pə́pǎ, à jǐrh ǹdə lò mɔ̀bɔ́ sɛ̃́ zhe ta, ǹdə wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń nyɔ̃̀ də̀vɛ̃́ e zù mu ta. ¹⁰Bə̀ tənà y sú ǹdə́ nə̀fwə̀ə́le dúdú, bwəl námməlwɛ̀lɛ́ y zhìlì wu ni ǹdə wɔ́ numbyíní è cù ta. Gɔ-elũ èpòlò w vwàmá nɛ́ gɔ w gɔ w dɔ́m jààsɛ́ kùl kókó. Lyì bí wɔ́ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yil bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ; bə̀ jàn rɛ́ wɔ́ lwɛlɛ bə̀ n’ê zə rɛ bə̀ wɛ̀rhɛ́.¹¹Nyì-zwennə bé ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé wɔ́ yǔyǔ cìnə́ ; má à jì y cìcì mú wẽ́ myɛ, à pwírí wɔ́ lwɛlɛ bə̀ n’ê twĩ̀ è wẽ́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ¹²Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ sɔ́má m’a yə̀ námbyĩ́ è n’ê swə̀rə́, bə̀ m’a cìrh be bə ji tɛ̃́ ; à m’a ce zwini b’e jòm bə̀ yó, byin ri tɛ̀bɛ́ à la bɛ còrhò-tum pɔ mɔ́ byin rí, Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹³À nɔ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ Samarɛ cɔ w nyì-zwennə bé n’ê wɛ̀rhɛ́ : bə̀ n’ê zal Baalɛ yil ré bə̀ m’ê zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà, rə̀myɛ́ èta mɔ́, wɔ́ à dwí Esərayɛl bə̀ n’ê dwĩ̀. ¹⁴Sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à nɔ Zhərəzalɛm nɛ́ myɛ, wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə bə càn zhə̀n zhə̀nà, rə̀ n’ê yì lyim ni dɛ̃́dɛ̃́ : Ò lyì bí n’ê fwə̀lə́, bə j’à n’ê gòm kɔma bə̀ súlí, bə̀ n’ê sɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ n’ê gòm kɔma mɔ́ nɛ : ce lòlò kə́ ń wàr ń mà n yẽ̌ lwɛlɛ tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né ne yé. Rə̀myɛ́ ce bə̀ gakó jǐrh ǹdə Sɔdɔmɛ lyì bí ta à yírh wə, Zhərəzalɛm lyì bí jǐrh ǹdə Gɔmɔɔrɛ lyì bí ta. ¹⁵Rə̀myɛ́ ce, nyǐ-nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe, jàn cìnə́ bé yó-cə́bal mɔ́ zɔ̀m nyì-zwennə bé yil mó : Ǹ wòwə̀ : à m’a pə bɛ cǒ kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̌ cɛ̀ɛ́ bə̀ dɔ̃̀, a ce cə́m mə̀ n’ê gwi lò nɛ̃̌ wẽ́ a pə bɛ bə nyɔ̃̀, bə̀ wɔ́ Zhərəzalɛm nyì-zwennə bé lwɛlɛ rɛ́ dɛnnɛ lwɛlɛ rɛ́ tó né rə sú tənà y gakó wẽ́.¹⁶Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó wòwə̀ : Bək’á cili nyì-zwennə bé zɔ̀mà nɛ́ bə̀ n’ê bwə̀l bə̀ wɔ́ Yi rə̀ zɔ̀m mɔ́ yé ! Nyǐ wɔ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe wẽ́ bə̀ zə ába bə̀ la nɛ́ ; wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ byili bə̀ bə̀ nɔ bə̀ dàrhà wẽ́ mó, wɔ́ bə̀myɛ́ cìcì mú wun zɔ̀mà, s’e də̀ Bə-zhɔ-zhe nyú w nə̀ shí ní yé. ¹⁷Bə̀ n’ê wə̀l lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê fulsi Bə-zhɔ-zhe mú ni ; Bə̀ Bə-zhɔ-zhe wòwə̀ : Á m’ǎ nə yə̀-zùlə́ ; bə wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ só bə̀ zɔ̀mà mɔ́ nɛ́ nɛ : Lwɛlɛ dwí byǐ t’â la ába yú yé. ¹⁸Cili-nə, Wɔ́ mɔ̌ lò ń tó n jòm Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mà nɛ́ cír gùlú w wẽ́, ń yírh nə wa, sə n mə n cili ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ mɔ́ ? Wɔ́ mɔ̌ lò ń pyèrhè ń zhɛ̃̌ n cili ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cɛ̀nɛ̀, sə n mə n sú nə̀ kùrə̀ né mó ?¹⁹Nyǐ zho nánfɔ̀lɔ̀ bànà : Bə-zhɔ-zhe lyim nánfɔ̀lɔ̀ w m’a zɛ̃̀ ǹdə zho nánfɔ̀lɔ̀ ta, ǹdə kùlma mə̀ zɛ̃̀ mə̀ n’ê yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌ ta : Mə só lyì-lwǎlsɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa. ²⁰Bə-zhɔ-zhe lyim rí t’â la tu ǹdə́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń tɛnɛ ń wẽ́ ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yə̀ pyìrh yé. Sə kɔn m’a dɛnɛ, é fòró á zɛ̃̀ á nyɛ̀ɛ̀ ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ kùr ré, dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn wɔ́ wẽ́.²¹Lwar-na b’à yə̀ nyì-zwennə né bə̀myɛ́ mɔ́ twĩ̀ gaga yé, e jà bə̀ n’ê dùr ywə́l ; à yə̀ zɔ̀m ǹdə́ bɛ myɛ gaga yé ; e jà bə̀ n’ê zal à yil ré bə̀ m’ê zɔ̀mà. ²²Bə̀ gə y’à tó bə̀ jòm à zɔ̀mà nɛ́ gùlú w wə, bə̀ y’à m’a ce à dwí rí nyɛ̀ɛ̀ à zɔ̀mà nɛ́ kùrə̀, bə yẽ̌ bə̀ tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né námməlwàálɛ́ ǹdə́ bə̀ wu-bárhɛ́ tumə né ne.²³À də̀ Yi tɛ̀bɛ́ rə̀ bwə́l nà, a j’a k’â də̀ Yi tɛ̀bɛ́ rə̀ nyɛ myɛ nà ? ²⁴Lò mà n shèè jàà kɛ̀bɛ́ è shèè wẽ́ à yé né, a cẽ mo nɔ nà ? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. È də̀ àmyɛ́ à sú dɛ̃̌ yə né pyáám ǹdə́ cɛ y tɛ̃́ mɔ́ pyáám mɔ́ nà ? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²⁵À nyɛ̀ɛ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nyì-zwennə bé bə̀myɛ́ mɔ́ zɔ̀m ǹdə nyì-zwennə ta, bə byili mú, bə̀ zɔ à yil ré bə m’e gõ̀ kɔma bə̀ wɔ́ nyì-zwennə zɔ̀mà bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ zhe : À dàrh dàrhà ! À dàrh dàrhà ! ²⁶Nyì-zwennə bé bə̀myɛ́ n’ê yǎl bə j’â n’ê gòm kɔma bɛ́ bə̀ wɔ́ Yi rə̀ zɔ̀m kɔn la m’e yí dǒ, bə̀ la n’ê zɔ̀m yǔyǔ zɔ̀mà nɛ́ bə̀ wun ní wẽ́, bə̀ wɔ́ Yi rə̀ zɔ̀m mɔ́ kɔn la m’e yí dǒ ? ²⁷Bə̀ n’ê yǎl bə tó dàrhà nɛ́ bə̀ n’ê cĩ́ dwã nɛ́ mɔ́ dɛnnɛ bə ce à dwí rí swě à yil ré yò, ǹdə bə dabá gə́ tə̀ Baalɛ yil bə swě à yil ré yò né ta.²⁸Bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ǹ dàrh dàrhà, sə̀ cĩ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ dàrh mɔ́, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ nyɛ̀ɛ̀ à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sə́ byili ri pamparɛ̃ɛ̃ ǹdə ǹ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rɛ nɛ́. Bə̀kɔ́n yil á n’á zə gɔ ǹdə́ bə̀lé rə̀ yàl kɔn rə̀dù ? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ²⁹À zɔ̀mɛ̀ rɛ́ də̀ ǹdə myǐn ta nà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. Rə̀ də̀ ǹdə màrətó ò n’ô mà pàtá nə́kulu o lwe ta nà ? ³⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Bə-zhɔ-zhe wòwə̀ : À n’â ji nyi-zwennə bé bə̀myɛ́ mɔ́ búlə́ ; bə̀ gə́ n’ê ŋwɔ̀l à zɔ̀mà nɛ́ dwã sono mó yilə.³¹Nyǐ Bə-zhɔ-zhe wòwə̀ : À n’â bwí nyì-zwennə bé bə̀myɛ́ mɔ́ ; bə̀ gə́ n’ê kwè bə̀ sə̀pwà zɔ̀mà nɛ́ bə̀ byili bə̀ wɔ́ àmyɛ́ nyú w nə̀ shí ní mú yilə. ³²Nyǐ Bə-zhɔ-zhe wòwə̀, à n’â ji byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byili dàrhà nɛ́ nánkɔ̀mrɛ́ bə̀ wɔ́ Yi rə̀ zɔ̀m mɔ́ búlə́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê cĩ́ dàrhà nɛ́ nə̀myɛ́ dwí rí ni, bə̀ m’e dwĩ̀ dwí rí ǹdə́ bə̀ kɔma bɛ́ ǹdə́ bə̀ cìn-dɛ̃̌-zõ̌ mó mó. À yə̀ bɛ twĩ̀ gaga yé, à yə̀ bɛ nyí myɛ pɛ gaga yé, è j’à də̀ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ kɔn dwí rí yil yé. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.³³Sə dwí rí tɛ̀bɛ́, ráá nyì-zwennə mɔ̀bɔ́ ráá vwĩ̀-zwə́lnə mɔ̀bɔ́, bə̀ gə zɛ̃̀ bə̀ bwə̀rh mó : Wɔ́ kɔn tɛ̌ rə̀ wɔ́ yò w ó n’ô lyɛ̀ɛ̀ Bə-zhɔ-zhe mó ? Ǹ m’a lyár bɛ ń byili yò w òmyɛ́ mɔ́ ń wɔ̀ : Nyǐ wɔ́ ámyɛ̌ cìcì mú á wɔ́ yò wə́, à la ába tɛ̃́ dũ̀, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ³⁴Rə̀myɛ́ yi ní, nyi-zwennə, ráá vwĩ̀-zwə́lnə ràà dwí rí lò mó mɔ̀bɔ́ ń gə zɛ̃̀ ń wə̀lə̀ : «Yò ò n’ô lyɛ̀ɛ̀ Bə-zhɔ-zhe !» Nyǐ à m’a pə còrhò-tum ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni.³⁵Sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la wɔ̀rhɔ́ mɔ́, wɔ́ lò mə̀dù gakó m’ǎ zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ zɔ̀m ǹdə́ ǹ dõ mó, ǹdə́ ǹ da-byǐ mú, á m’á bwə̀rh dwã á zhe : «Wɔ́ bə̀kɔ́n Bə-zhɔ-zhe lyár ? Wɔ́ bə̀kɔ́n Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ?» ³⁶S’á bə̀k’á k’á zɔ̀m yò w ò n’ô lyɛ̀ɛ̀ Bə-zhɔ-zhe mó yò kə́dò yé ! Bə̀ zɔ̀mɛ̀ tɛ̀bɛ́ á mə̀dù gakó la zɔ̌m mɔ́ la yò kɔ̀bɔ́ ò n’ô lyɛ̀ɛ̀ Bə-zhɔ-zhe mó yál ; Bə̀ á n’á lyə́r Yi nã́nyì yə́, Bə-zhɔ-zhe nə́ Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé zɔ̀mà nɛ́.³⁷Wál nyì-zwennə bé ne : Wɔ́ bə̀kɔ́n Bə-zhɔ-zhe lyár mɔ́ ? Wɔ́ bə̀kɔ́n zɔ̀mɛ̀ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ ? ³⁸Á zɛ̃̀ á cẽ á gwẽ̌ wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe yò w ò n’ô lyɛ̀è mɔ mɔ́ ! Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m rə̀myɛ́ yil mó : Á gə́ púr zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ á nyú w á wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe yò w ò n’ô lyɛ̀ɛ̀ mɔ mɔ́ ! E j’à y’à twĩ̀ à nyì-zwennə bé bə b’e zɔ̀m ǹd’ába bə wɔ̀ : Bə̀k’á shɛ̀nɛ́ á zɔ̀m zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe yò w ò n’ô lyɛ̀ɛ̀ mɔ mɔ́ yé ! ³⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, nyǐ-nə à la á yò sǒ, à la ámyɛ̌ ǹdə́ cɔ w à y’à pɔ á nàmbala bɛ́ mɔ́ tɛ̃́ dũ̀, à m’a dwĩ̀ ába tɛ̃́ á vò kwã gaga à nyí ni ; ⁴⁰A m’a ce fuuli jòm á yó, a ce cìzhìl pú ába byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə, bə̀ t’â la rə̀ yò sǒ gaga yé.

Chapter 24

¹Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnonɔɔrɛ gə́ tú n zə Zhidə pyɔ̌ Zhowəcim byǐ Yəkɔnya, n pwà Zhidə lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ bə̀ də̀-sə̀lnə bé ǹdə́ bə̀ yàlá bɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ sàfwǎr rɛ́ ǹdə́ bwə̀l-byǎ bɛ́ n mə n vò Bəbyəlɔnɛ y mɔ́ kwã nɛ́, Bə-zhɔ-zhe ce a nə sə́yə̌rh sə̀lyè bə̀ cĩ́ tɛ̃́ Yi jì y nyí rí ni, ǹdə́ èpyìlə́ sə̀ wẽ́. ²Sə́yǎ y èdù y épyìlə́ né y’à càn dɛ̃́dɛ̃́, nə̀ nyɛ̀ ǹdə épyǐl-yə́ə́ gə́ y’ǎ nyɛ̀ nɛ́ ta. Sə́yǎ y dõ mó nyə̀ná nɛ́ y’à bə càn námpɔ́lɛ́ dwí-byǐ kɛ̀ ga yé, ce nə̀ y’ǎ wàr nə̀ la jú yé. ³Rə̀myɛ́ yó né Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n bwə̀rh ne n wɔ̀ : Zheremyi, wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ na ? A lyár a wɔ̀ : Wɔ́ épyìlə́ à na. Nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn mɔ́, j’â càn dɛ̃́dɛ̃́, sə nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə càn mɔ́, j’â bə càn lyɛ́lyɛ́, ce nə̀ wàr nə̀ la jú yé, nə̀ gə́ bə càn lyɛ́lyɛ́ mɔ́ yilə.⁴Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ ne n wɔ̀ : ⁵Nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ zɔ̀m èta, cili : Ǹdə ǹ gə́ lwar épyìlə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn mɔ́ pár mɔ́ ta, wɔ́ èta, àmyɛ́ lwar Zhidə lyì bí à ce bə vò Kalədənyɛ̃bá tənà y w yóm ré jè mó pár nɛ́. ⁶À n’â nyǐ bi ǹdə́ sónó, sə à m’a k’a zə bɛ bə bə̀ Tənà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ ; à m’a cĩ́ bi è wẽ́, à k’â t’â la bə̀ yò zhìlù kə́dò yé, à m’a zhele be né, à k’â t’â la bɛ mǔr kə́dò yé. ⁷À m’a pə bɛ wu, mùnì ga bə lwar bə̀ à wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, bə̀ m’a yə̀ à dwí, sə à m’a yə̀ bə̀ Yi, bə k’a bə̀ à sono ǹdə́ bə̀ wun gakó.⁸Ǹdə ǹ gə́ nɔ épyìlə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə càn lyɛ́lyɛ́ nə̀ də̀ jú kɔn mɔ́ ta, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, wɔ́ èta à m’a wɛ̀rhɛ́ Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ, ǹdə́ ń lyì-fwààlɛ́, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ kùr ré dàl Zhərasalɛm nɛ mɔ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě Ezhipti ni mú ; kɔn yə̀ ǹdə Épyìlə́ né nə̀ bə càn lyɛ́lyɛ́ nə̀ də̀ jú kɔn mɔ́ ta. ⁹À m’a ce bə yə̀ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ ǹdə́ lwɛlɛ kɔn tənèsé cɛ yó mó gakó yilə ; bə̀ m’a fulsi bi, bə̀ mɔ̀n bɛ, bə̀ yə̀ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ lyì jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ à la bɛ jǔ bə̀ vò sə̀ wẽ́ mó gakó wə. ¹⁰À m’a ce búlə́ shú ǹdə́ nɔrh ǹdə́ címsi námməlwǎlsɛ zə bɛ, bə jé tɛ̃́ tənà y à y’à pɔ bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ dabá nɛ mɔ́ wẽ́.

Chapter 25

¹Zhɔzhacim byǐ Zhowəcim, Zhidə pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə nə̀na nyǎn rɛ́ yó né, ǹd’ê y’à wɔ́ Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ myɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byin nã́yéé ré. Rə̀myɛ́ yó né Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m zɔ̀mɛ́ ǹdə́ Zheremyi bə̀ ń byili Zhidə lyì bí púlə́púlə́ ne : ²Nyǐ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Zheremyi zɔ̀m ǹdə́ Zhidə lyì bí ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ jě Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ yé né mó, ń yà ń nə́ ń zɔ̀m ń zhe :³Nyǐ-na Amɔ̃ byǐ Zhɔzhaasɛ, Zhidə pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́, kɔn m’e yí zà mɔ́, è zhe byinə shí-èlyé ǹdə́ nə̀tɔ̀ ; Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ, à y’a zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ gakó, a zɔ̀m ǹdə́ ába, a zɔ̀m ǹdə́ ába, sə á yə́ à zɔ̀mà nɛ́ cili yé. ⁴Bə-zhɔ-zhe twĩ̀ ń tùntùnnə bé, ǹdə́ ń nyì-zwennə bé, ń yà n dùlí nəkɔkɔ́lɛ́ n twĩ̀ bi á sono, sə á yə̀ bə̀ zɔ̀mà nɛ́ cili yé.⁵Bə̀ y’à n’ê wə̀lə̀ : Á mə̀dù mə̀dù gakó yẽ̌ ń sɔ́má y námməlwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ ń tumə né náməywààlɛ́ nɛ́ ; mùnì ga á mɛ̃ tənà y kɛ̀bɛ́ à pɔ á daba ǹdə́ ámyɛ̌ nɛ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yil mó wẽ́. ⁶Bə̀k’á shɛ̀nɛ́ a vò a zù yə dwã, á tó ne, á wùlì tɛ̃́ nə̀ yé né á cèrhé ne yé, bə̀k’á tə̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ ǹd’á jɛ̀rh mɔ́ yil á zɛ̃̀ à lyim ni yé. Zhə̀nà, á gə yə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ wɛ̀rhɛ́, s’á lwar bə̀ à t’â la ába lwɛlɛ dwí-byǐ wɔ̀rhɔ́ yé.⁷Sə Bə-zhɔ-zhe wə̀l bə̀ á yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ cili yé, mùnì ga á bə̀ tə̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ ǹd’á jɛ̀rh mó yil á zɛ̃̀ ń lyim ni, á pyà zwini á pə á cin ni yé. ⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Bə-zhɔ-zhe, jàn cìnə́ bé gakó yó-cə́bal mɔ́ wə̀lə̀ : Á gə́ yə̀ à zɔ̀mà nɛ́ cili mú ce, ⁹à m’a ce bə byẽ̀ lũ-jə̀gwã̀ sõ cìnə́ dwə́ né gakó, a ce bə byẽ̀ à tùntùnnə, Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔrɛ bə súlí ; a ce bə bú ǹdə́ tənà y kɛ̀bɛ́ lyì bí, bə súlí bə ce tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ bwə́l gàà mɔ́ nɛ́, bə̀ bú ǹdə́ sə̀myɛ ; mùnì a ce sə jé tɛ̃́ lyɛ́lyɛ́, sə jǐrh wu-zhìlù dúdú jàà, sə jǐrh wu-zɛ̃̀ɛ̃́ kɔn, lyì bí n’ê wǔrh bə̀ búbwéé sə̀ kùr wə, sə jǐrh jì-bwə̀r twéé twéé gaga.¹⁰À m’a ce wu-nyɔ̃̀ búbwéése ǹdə́ fùwə́ búbwéése jé, a ce kɛ̃-jú ǹdə́ byal jú swíísi, ǹdə́ nə̀mṹ nɔ́m dweme, ǹdə́ pàntɛ́mɛ́ myǐn pwẽ̀ jé. ¹¹Tənà y èmyɛ́ mɔ́ gakó m’a jǐrh jì-bwə̀r, gɔ-elũ èpòlò. Tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ lyì bí m’a jǐrh Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yómə́ byinə shí-shàlpyɛ̀.¹²Sə byinə né shə́-shàpyɛ̀ y gə tú nə̀ pyìrh, à m’a pə còrhò-tum Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ tənà y èmyɛ́ mɔ́ còrhò-tum ; wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, bə̀ lwɛlɛ rɛ́ yilə, à m’a pə còrhò-tum Kalədɛ tənà y lyì bí ni, a ce tənà y jǐrh jì-bwə̀r byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. ¹³À m’a ce zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à zɔ̀m tənà y èmyɛ́ shò-kwã nɛ́ mɔ́ pyìrh, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ kɛ̃, Zheremyi zɔ̀m rə̀ yò tənèsé gakó yil mó. ¹⁴À m’a ce bə̀ k’a cèrhè lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó jim.¹⁵Nyǐ Bə-zhɔ-zhɔ, Esərayɛl Yi rí zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀ : Zwẽ də̀vɛ̃́ kǎzɔ̌m mɔ́ mɔ̀bɔ́ èta mɔ́, mə̀ sú ǹdə́ à lyim rí mú à jɔ̃̀ w ń vò ń pə tənèsé shɛ̀bɛ́ à la mɔ́ sə̀ wẽ́ tũ̌ mú lyì bí gakó ni bə nyɔ̃̀. ¹⁶Bə̀ m’a nyɔ̃̀ mɔ bə tutwi tɛ̃́ ǹdə nyə̀nyə̀rh ta, ǹdə́ bə̀ gə tú bə̀ nɔ búlə́ shù w à la ce o bə̀ bə̀ cəcəl w mó yi ní.¹⁷A zɛ̃̀ a zwẽ də̀vɛ̃́ kǎzɔ̌m mɔ́ Bə-zhɔ-zhe jɔ̃̀ w a vò a pə tənèsé shɛ̀bɛ́ ń twĩ̀ ni sə̀ wẽ́ mó lyì bí gakó ne bə nyɔ̃̀ ; lyì bí b,ə̀myɛ́ wɔ́ : ¹⁸Zhərəzalɛm, ǹdə́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ lyì bí, ǹdə́ bə̀ pyǎ bɛ́, ǹdə́ bə̀ yó-cìnə́ bé ; bə̀ nyɔ̀ mɔ, mùnì ga n ce bə̀ cɛmɛ nɛ́ jǐrh jì-bwə̀r, wu-zhìlù jàà, lyì n’ê mɔ̀n bɛ, bwəl námməlwɛ̀lɛ́ zhǐ bə̀ yó, ǹdə lyì bí yírhə́ gə́ nə nɛ́ zà zà nɛ́ ma.¹⁹Bə̀myɛ́ kwã nɛ́, à lyim rí kǎzɔ̌m mɔ́ m’a yí Ezhipti pyɔ̌ Faraɔ̃ ǹdə́ ń yé né cìnə́ bé, ǹdə́ ń lyì-fwààlɛ́, ǹdə́ ǹ dwí rí gakó ; ²⁰ǹdə́ Arəbyi púlə́púlə́, ǹdə́ Uzhi tənà y pyǎ bɛ́ gakó, ǹdə́ Fələsətɛ̃ tənà y pyǎ bɛ́ gakó, ǹdə́ Asəkalɔ̃, ǹdə́ Gaza, ǹdə́ Ekərɔ̃, ǹdə́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl Asədode né mó ; ²¹ǹdə́ Edɔmɛ, ǹdə́ Mɔwabɛ, ǹdə́ Ammɔ byǎ bɛ́ ;²²ǹdə́ Tiiri pyǎ bɛ́ gakó, ǹdə́ Sədɔ̃ pyǎ bɛ́ gakó, ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nə̀ jě nɛ̃̌ mɔ́ cəcəl w nə̀-fɔ̀lɔ̀ w èpákɛ̀ mɔ́ ; ²³ǹdə́ Dədan, ǹdə́ Təma, ǹdə́ Buuzhi, ǹdə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê fɔ̀n bə̀ pə̀pésé mó ;²⁴ǹdə́ Arəbyi pyǎ bɛ́ gakó, ǹdə́ Arabɛ lyì bí bə̀ jě gɔ-elũ èpòlò w mó pyǎ bɛ́ gakó ; ²⁵ǹdə́ Ziimi pyǎ bɛ́ gakó, ǹdə́ Alam pyǎ bɛ́ gakó, ǹdə́ Mədi pyǎ bɛ́ gakó ; ²⁶ǹdə́ lũ jə̀gwã̀ sõ pyǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ bwə́l ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə nyɛ mɔ́ gakó la nyɔ̃̀ mə̀dù mə̀dù, ǹdə́ lũ w tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yò mó gakó. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ Shəshaakɛ pyɔ̌ mɔ́ la n zɛ̃̀ n tà bə̀ gakó kwã n nyɔ̀.²⁷Ǹ m’a zɔ̀m ǹdə́ bɛ ń wɔ̀ : Nyi-nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí zɔ̀m mɔ́, rə̀ wə̀lə̀ : zwẽ-nə á nyɔ̃̀, mə zə ába, á tɔlɛ, á tu á pyẽ̀, á bə̀k’á zɛ̃̀ tɛ̃́ yé, búlə́ shù w à la tũ̌ o bə̀ á cəcəl wə, á yírhə́ nə w mó yilə ! ²⁸Sə bə̀ gə cẽ bə̀ yə̀ də̀vɛ̃́ kǎzɔ̌m mɔ́ zwẽ ǹ jɔ̃̀ w bə nyɔ̀, sə́ wɔ̀ bɛ : Nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń wɔ̀wə̀ : Nyɔ́-na mɔ ! ²⁹Bə̀ nyìwé, cɔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ n’ê byẽ̀ à yil ré ò wẽ́ mó, nyǐ à ju kùr à n’â wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ ; sə ámyɛ̌, á n’á bùl bə̀ á m’ǎ mɛ̃ nɛ́ á t’á la còrhò-tum nɔ nà ! Lwar-na bə̀ á t’á la nɛ́ mãɔ̃ ǹdə́ á yə̀ còrhò-tum nɛ yé ; nyǐ à m’a ce búlə́ shù bə̀ o bú ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń zɔ̀m rə̀myɛ́.³⁰Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, bwə̌l ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó ń byili bi, ń wɔ́ bɛ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe lyim la zhì dɛ̃̌ ń gə́ jě mə̀gã̌, rə ce dweme ; ń lyim rí m’a zɛ̃̀ ń jì y rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó yó ; rə búbwéé ǹdə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nɔ̀m sɛ̃́ cǒ byǎ bə̀ nèrh kùr w də̀vɛ̃́ y m’e dwi mú ta, ń mə́ ń ji lũ w lyì bí búlə́. ³¹Ń búbwéé dweme ré j’a sáaa lũ w cə-yala nɛ́ gakó wə ; Bə-zhɔ-zhe nə́ ń bwǐ ǹdə́ tənèsé, ń zɛ̃̀ bùrsi ǹdə́ numbyíní gakó ; ń co lyì-bəlwǎlsɛ́ búlə́ shù jɔ̃̀ wa, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.³²Nyǐ Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó wòwə̀ : Nyǐ-na màbyóó n’ô jòm tənà yó o lyɛ̃ o lyɛ́ɛ è tõ ne, zho nánfɔ̀lɔ̀ n’ô zɛ̃̀ o shí lũ kùr wə. ³³Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe la gu mú, m’a cì bə ləlɛlɛ tɛ̃́, e zhì yí-púrhí sõ e m’e vò yi-zùr sõ ; lòlò tá la bɛ kurh, bə̀ wàr bɛ bə̀ la pwǎ bə ce yé, bə̀ m’a pyẽ̀ tɛ̃́ dwã yó bə̀ jǐrh pùlú cɛ y yó.³⁴À lyì bí kálna, wǔrh-nə á búbwéé ! Dwí rí yé né cìnə́, tu-nə tɔ̀mɔ̀ w a byíbyílí ! nyǐ dwã nɛ́ yúwə́, bə̀ la ába zwə́l. À m’a nɔ̀ ába a bɔbɔlɛ́, á ló tɛ̃́ ǹdə nə̀zhì-ècɛ̀nɛ́ kɛ̀bɛ́ è yé y cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ ta. ³⁵jàà k’ê tɛ̀nɛ́ dwí rí kálna bɛ́ la nɛ́ shòò yé ! Vwǎrh k’ê tɛ̀nɛ́ dwí rí yé né cìnə́ bé yil yé ! ³⁶Bə̀ m’a nyɛ̀ɛ̀ dwí rí kálna bɛ́ wìísi cəl, ǹdə́ dwí rí yé né cìnə́ bé wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́ ; Bə̀ Bə-zhɔ-zhe cɔ̀ w jùkú w jàà yá.³⁷Yə̀-zùlə́ né kǎlsɛ́ wǔr, Bə-zhɔzhe lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ rə̀ zɛ̃̀ mɔ́ yilə. ³⁸Bə-zhɔ-zhe yẽ̌ ń jàà y nɛ ǹdə bɔrɔ gə́ y’a zɛ̃̀ o yẽ̌ ò pwə́l mó ne né ; mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cɔ̀ mɔ́ búlə́ né ń nə́ ń bwí ǹdə́ búlə́ shù w ǹdə́ ń lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w mɔ́ ce bə̀ tənà y cɔ̀ e jǐrh gɔ-elũ èpòlò.

Chapter 26

¹Zhozhaasɛ byǐ Zhowəcim, Zhidə pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹdə́ Zheremyi n wɔ̀ : ²Nyǐ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń zɔ̀m mɔ́, ń wòwə̀ : Zɛ̃̀ ń zhì, Bə-zhɔ-zhe jì y kɔ̀nɔ́ w wa, ń byili lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó ne, bə̀ bə̀ bə̀ Bə-zhɔ-zhe jì y w bə wùlì tɛ̃́ Bə-zhɔ-zhe yé né ; byili zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à pɔ nyí bə̀ ǹ byili bi mú gakó, ǹ bə̀ká vùr rə̀dù ga ń ce kwã nɛ́ yé. ³Dɛ̀ga nyǐ bə̀ m’a cili, sə bə̀ mə̀dù mə̀dù gakó ká n yẽ̌ ń sɔ́má y námməlwɛ̀lɛ́ y ń y’ǎ ŋwɛ́nɛ́ è yó mó né ; èta, à wu m’a pyìrhí a yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ à y’à bùl à wẽ́ à la wɔ̀rhɔ́, bə̀ wu-bárhɛ́ tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né yil mó ne.⁴Ǹ m’a wɔ̀ bɛ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe wə̀l èta : Á gə yə̀ à nyə́ né à pɔ ába b’à tó mó, à nyə́ né à cĩ́ á yé né mó cili, ⁵5 á gə yə̀ à tùntùnnə bé ndə́ à nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́cili, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ à y’a twĩ̀ nəkɔkɔlɛ́, nəkɔkɔlɛ́ gakó á sono, á yə̀ bə̀ zɔ̀mà nɛ́ cili mú ce, ⁶lwar-na bə̀ à m’a wɛ̀rhɛ́ kɛ̀lɛ́ èmyɛ́ ǹdə à gə́ wɛ̀rhɛ́ Shəlo né ta, a ce cɔ w òmyɛ́ jǐrh bwəl námməlwɛ̀lɛ́ kɔn, lũ w tənèsé gakó yilə.⁷Vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ nyì-zwennə bé ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ y’à tú bə̀ n’ê cili zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ Bə-zhɔ-zhe jì y yé né. ⁸Zheremyi gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ Bə-zhɔ-zhe y’ǎ byili mú bə̀ ń byili mu, bə̀ ń byili dwí rí gakó ne mó n zhɛ̀ ; rə̀myɛ́ yó né, vwĩ̀-zwə́lnə bé gakó ǹdə́ nyì-zwennə bé gakó ǹdə́ dwí rí gakó j’a zə Zheremyi bə̀ zhe : Èlǎsɛ̃́ myɛ̌, ǹ mə̌ ǹdə́ gu ! ⁹Bə̀ n’ê bwə̀rh mo bə̀ zhe : Wɔ́ kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ zal Bə-zhɔ-zhe yil ré ǹ mə́ ǹ zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà, ǹ mə́ ǹ wə̀l : Bə̀ Cɔ w kɔ̀bɔ́ m’a jǐrh ǹdə Shəlo ta, ò k’ô t’â la lòlò nɔ n jòm ò wẽ́ mó ? Dwí rí púlə́púlə́ j’a púpúní Zheremyi ni, Bə-zhɔ-zhe jì y wẽ́.¹⁰Zhidə tənà y lyì bí gə́ nyɛ̀ɛ̀ yò w òmyɛ́ mɔ́, bə j’a zhì pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y nɛ bə zhǐr bə bə̀ Bə-zhɔ-zhe jì y nyí ni, bə jòm tɛ̃́ Bə-zhɔ-zhe jì y bwə̀rə̀ y nándwə̃̀ y nyí rí ni. ¹¹Rə̀myɛ́ yó né, vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ nyì-zwennə bé, zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə́ yé né cìnə́ bé ǹdə́ dwí rí gakó bə̀ zhe : Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̌ ǹdə́ gu ; ń nə́ ń zɔ̀m nyì-zwennə zòmà ń mə́ ń bwəl lwɛlɛ ń pɛ cɔ w kɔ̀bɔ́ nɛ, ǹdə á cìcì mú zhã̌ gə́ nyɛ̀ɛ̀ nɛ́. ¹²Zheremyi wɔ̀ yé né cìnə́ bé gakó ǹdə́ dwí rí gakó ne : Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń twĩ̀ ni b’a zɔ̌m nyì-zwennə zɔ̀mà a m’a bwəl lwɛlɛ a pə ji y kɛ̀bɛ́ ǹdə́ cɔ w kɔ̀bɔ́ nɛ, ywẽ̀ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó à zɔ̀m á nyɛ̀ɛ̀ mɔ́.¹³Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, èlǎsɛ̃́, kwɛrhɛ-na á sɔ́msɛ́, ǹdə́ á tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né, s’á cili Bə-zhɔ-zhe, á Yi rí zɔ̀mà nɛ́ rə̀ n’ê zɔ̀m mɔ́, mùnì ga Bə-zhɔ-zhe pyìrhí ń wu n yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ ń yà ń bwəl n pə ába mɔ́ nɛ. ¹⁴S’e gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, nyǐ-nə ne à ŋwɛ́nɛ́ á jɛ̀sɛ́ wẽ́ ! Wɛ̀rhɛ́-na nɛ ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ́, ǹdə á pùbùlə̀ né gə́ n’ê yǎl nɛ́. ¹⁵S’á lwar kɔn rə̀dù, bə̀ á gə gu ni, sə́ nyǐ bə dóó zhe cí jal, la ámyɛ̌ ǹdə́ cɔ w kɔ̀bɔ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě ò wẽ́ mó yó w jǒm ; Bə̀ nyǐ wɔ́ zhə̀n zhə̀n ga, Bə-zhɔ-zhe twĩ̀ ni b’à zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ a byili ába á zhã̌ nyɛ̀ɛ̀.¹⁶Rə̀myɛ́ yó né, yé né cìnə́ bé ǹdə́ dwí rí gakó wɔ̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ nyì-zwennə bé ne : Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə mə̌ ǹdə́ gu gaga yé ; bə̀ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí yil ré yil ń zɔ̀m ǹdə́ nə́ba. ¹⁷Rə̀myɛ́ yó né, tənà y náncɛsɛ́ jàlà zɛ̃̀ sə zhì dwí rí dwã gùlú w púlə́púlə́ yé né sə wɔ̀ :¹⁸Morəsəshɛtɛ lyì bal Myəshe, zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà, Zhidə pyɔ̌ Ezəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní n byili dwí rí gakó ne n wɔ̀ : Nyǐ-nə Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń zɔ̀m rə̀myɛ́ èta, n wɔ̀ : Nyǐ bə̀ m’a vɔ̀ Sənyɔ̃ ǹdə bə̀ gə́ y’a kɛ́lɛ́ nɛ́ ta, Zhərəzalɛm m’a jǐrh nə́kulə nə̀ pwě dwã yó púl, Bə-zhɔ-zhe jì y pyɔ̀ w m’a jǐrh sɔ̀lɔ̀ ò cèmé né byìl nə zù dwã w nə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ nə mɔ́lɛ́. ¹⁹Zhidə pyɔ̌ Zhɔzhaasɛ ǹdə́ ń dwí rí nə m’a gu Zheremyi nà ? Zhɔzhaasɛ nə tá ń nyàm Bə-zhɔ-zhe nà ? Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Bə-zhɔ-zhe, pyìrhí ń wu w n yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ ń yà ń bwə̀l n byili bə̀ ń la bɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ nɛ. Sə nə́myɛ̌ nə́ m’ǎ zɛ̃̀ nə́ shɛ̀nɛ́ nə́ zhĩ yò nánfɔ̀lɔ̀ nə́ yó !²⁰Rə̀myɛ́ yi ní, Cərəyaatɛ-Yəyəciim lyì Bal mə̀dù ń yil Uri, Shəməya byǐ ; ńmyɛ yà ń zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m nyì-zwənnə zɔ̀mà, ń byili bə̀ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ m’a jòm cɔ w kɔ̀bɔ́ ǹdə́ tənà y kɛ̀bɛ́ yó ǹdə ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ Zheremyi byili mú cìcì ta. ²¹Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ Zhowəcim ǹdə́ ń búlə́ kã̀dar rɛ́, ǹdə́ ń yé né cìnə́ bé nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ ń nə ń pyà ń gu. Uri nyɛ̀ɛ̀, ywẽ zə mɔ, n zɛ̃̀ n dùr n vò Ezhipti.²²Pyɔ̌ Zhəwəcim zɛ̃̀ n twĩ̀ lyì Ezhipti ní : è y’à wɔ́ Akəbɔrɛ byǐ Elənata ǹdə́ lyì dwã bə tó mo bə vò Ezhipti yə́. ²³Bə yí bə zə Uri Ezhipti ní bə̀k’a bə̀ bə pə pyɔ̌ Zhozwəciim ni, 23 n ce bə gu mu ǹdə́ búlə́ shù, bə kwè ń cùù w bə vò bə ce dwí rí byǎ bɛ́ lú-bɔ̀là bɛ́ wẽ́. ²⁴Sə Shafã byǐ Ayəkam yà ń só Zheremyi nyə̀ná nɛ́, ce bə̀ yə̀ mɔ zal bə ce dwí rí lyì bí jɔ̃̀ w bə gu yé.

Chapter 27

¹Zhɔzhaasɛ byǐ Zhowəciim, Zhidə pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ kùr-jírə́ y yi ní, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ n pə nyí Zheremyi ni, n wɔ̀ : ²Zheremyi, zɛ̃̀ n wɔ̀ : nyǐ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀ nɛ : Zheremyi, zɛ̃̀ ń nyɔ̃̀ nyínsi sə́ pyà də̀-byǎ ń lyẽ dwã nɛ ń pyɛ̀lɛ́ ǹ pə́pyəla yó, ³ń pə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ tú Zhərəzalɛm Zhɔzhaasɛ byǐ Zhowəciim, Zhidə pyɔ́ mɔ́ sõ mɔ́ ne, bə̀ m’e vò bə pə Edɔm, ǹdə́ Mɔwabɛ, ǹdə́ pyɔ̌ Amɔ̃ byǎ bɛ́, ǹdə́ Tiiri, ǹdə́ Shədɔ̃ pyǎ bɛ́ nɛ, ⁴sə́ súlí ń pɛ nyí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó ǹ la bɛ à nyí pɔ mɔ́ yó-cìnə́ bé myɛ nɛ ń wɔ̀ : Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, jàn cìnə́ bé yó-cə́bal mɔ́, Esərayɛl Yi rí rə̀ zɔ̀m rə̀myɛ́ rə wɔ̀ : Nyǐ-nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á la vò á byili á yó-cìnə́ bé ne mó :⁵Nyǐ wɔ́ àmyɛ́ à wɛ̀rhɛ́ cɛ yá, ǹdə́ numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ cɛ yó mó, à wɛ̀rhɛ́ rɛ ǹdə́ à jàn rɛ́, ǹd’â jɛ̃̀ y ŋwɔ̀nɔ́ wá, sə à n’â pɛ y lò mɔ̀bɔ́ à só à n’â yǎl a pə mɔ́ nɛ. ⁶Sə nyǐ èlǎsɛ̃́, à n’â ce tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ gakó à tùntùnnə Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ jɔ̃̀ wa ; À n’â pɛ mɔ vwàmá nɛ́ myɛ bə̀ ń cìní. ⁷Tənèsé gakó m’a shɛ̀nɛ́ ń nyí ni, sə shɛ̀nɛ́ ń byǎ nyí ni, sə shɛ̀nɛ́ ń byǎ bɛ́ byǎ bɛ́ myɛ nyí ni, kɔn m’e yí ǹ tənà y dɛ̃ rɛ́ m’e yí, sə tənèrh shɛ̀bɛ́ sə̀ zhe ŋwɔ̀nɔ́ nánfɔ̀lɔ̀, ǹdə́ pyǎ nánfwààlɛ mɔ́ m’a bə̀ bə zwẽ y bə cìní.⁸Sə tənà kɛ̀bɛ́ ǹdə́ pyɔ̌ tənà kɛ̀bɛ́ è gə yə̀ shɛ̀nɛ́ e zhĩ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ zhĩĩ rí, à m’a zə búlə́ shù ǹdə́ nɔrh ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ a m’a pɛ y còrhò-tum ; kɔn m’e yí e jé tɛ̃́ ǹdə́ à jɛ̃̀ jàn rɛ́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.⁹Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə ; á bə̀k’á cili á nyì-zwennə bé, ǹdə́ á jə̀-pársɛ́ cìnə́ bé ǹdə́ á dàrhà kùrə̀ byil-nə bé ǹdə́ á jì-jǐrh ywẽ̀ tumə né cìnə́ bé zòmà nɛ́ yé ; bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m ǹd’ába bə zhe : Á t’á la Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yómə́ yál gaga mɔ́. ¹⁰Lwar-na bə̀ wɔ́ kɔma bɛ́ bə̀ n’ê gòm bə̀ pɛ ába mɔ́, è ce à la ába jǔ á tənà y w á du á yẽ̌ y vò kwã nɛ́ gaga ; mùnì a ce a jé tɛ̃́. ¹¹Sə tənà kɛ̀bɛ́ è shɛ̀nɛ́ e zwẽ Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ zhĩĩ rí e zhĩ mú, à m’a yẽ̌ y è sə̀pwà tənà y wa, mùnì ga e vɔ̀ è kálsɛ́, e jòm è bɔnɔ w wẽ́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹²Wɔ́ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ cìcì mú gakó à zɔ̀m a byili Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ myɛ nɛ a wɔ̀ mɔ : Ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ dwí rí shɛ̀nɛ́-na á lwəl á cìn tɛ̃́, á zwẽ Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń dwí rí zhĩĩ rí á zhĩ, mùnì ga á zhə myə̌l. ¹³Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ dwí rí nə m’ǎ yẽ̌ á cìn tɛ̃́ lwəl Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ dwí rí yé né ne, á zhĩ bə̀ zhĩĩ rí ǹdə Bə-zhɔ-zhe gə́ byili ní ní ta, á zɛ̃̀ á la yõ̌ búlə́ shù ǹdə́ nɔrh ǹdə́ címí námməlwɛ̀lɛ́ gu ába mɔ́ ?¹⁴Bə̀k’á cili nyi-zwennə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m ǹd’ába bə̀ zhe bə̀ : Á t’á la Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yómə́ yál gaga mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ yé ! Bə̀ nyǐ bə̀ wɔ́ nyì-zwennə nánkɔ̀mrɛ. ¹⁵À yə̀ bɛ twĩ̀ gaga yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. wɔ́ à yil ré bə̀ zɔ bə̀ m’ê gòm kɔma. Rə̀myɛ́ ce à m’a jì ámyɛ̌ ǹdə́ nyì-zwennə bé bə̀ n’ê zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà né mɔ́ á jé tɛ̃́.¹⁶À zɔ̀m ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ dwí rí gakó a wɔ̀ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m èta n wɔ̀ : Bə̀k’á cili nyì-zwennə bé bə̀ n’ê zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà bə̀ byili ába bə̀ zhe : Nyǐ-nə kɔn k’ê la dɔnɔ yé, bə̀ m’a k’a zə Bə-zhɔ-zhe jì y nə̀zhĩ̌sí bə shí Bəbyəlɔɔnɛ bə̀ bà ! Lwar-na bə̀ nyǐ wɔ́ kɔma bə̀ n’ê gòmà ! ¹⁷Á bə̀k’á cili bə̀ zɔ̀mà nɛ́ yé ; ámyɛ̌ wírí á shɛ̀nɛ́ á lwəl á cìn tɛ̃́ Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yé né, nyǐ á gə wɛ̀rhɛ́ èta á m’á zhə myə̌l. Sə è nə wɔ́ byè yil cɔ w kɔ̀bɔ́ la jì-bwə̀r jǐrh mó ? ¹⁸Bə̀ gə wɔ́ nyi-zwennə zhə̀nà, zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byili gə wɔ́ Bə-zhɔ-zhe sono nə̀ shí ní ; sə bə zə Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó cã̌ nɛ, mùnì ga bə̀ bə̀k’a pwà Bə-zhɔ-zhe jì nəzhĩ̌sí sə̀ dàl Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ bə m’e vò Bəbyəlɔnɛ yé.¹⁹Nyǐ-nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó zɛ̃̀ n zɔ̀m yə né ǹdə́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ vwə̃tur rí, ǹdə́ zhěsé y’à cĩ́ rə̀ yó mó, ǹdə́ wẽ̀ ré dwã bɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y’à gwẽ̌ dàl cɔ w Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́, ²⁰e sùlì wẽ̀ ré dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y’à mɛ̃ nɛ́ Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ gə́ tú n zə Zhowəcim byǐ Yəkɔnəya Zhidə pyɔ̌ mɔ́, ǹdə́ Zhidə lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì-fwààlɛ mɔ́ yi ní mú,²¹Nyǐ-nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí zɛ̃̀ rə zɔ̀m wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl Yi jì y ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y wa, ǹdə́ Zhərəzalɛm yil mó : ²²Bə̀ m’a pwà wẽ̀ ré bə m’e vò Bəbyəlɔnɛ, sə rə̀ m’a mɛ̃ gàà mɔ́, kɔn m’e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la zɛ̃̀ a pyàr rɛ̀, a ce bə k’a zə rɛ bə bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ wa. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́ mɔ́.

Chapter 28

¹Byin rí rə̀myɛ́ cìcì mú wẽ́, Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ kùr-jirə́ y yi ní, è byinə nə̀na nyǎn rɛ́ cànsɛ sə̀nu nyǎ y wẽ́, nyì-zwennə, Gabaɔ̃ lyì bal Ananya, Azuuri byǐ mú, zɔ̀m ǹdə́ nɛ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ yé né Yi jì y w n wɔ̀ : ²Nyi nyí rí tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe, jàn cìnə́ bé gakó cǐnnə mó byili mú, ń wòwə̀ : À m’a swàr Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ zhĩĩ rí á pyə́pyəla w mɔ́ a cĩ́ tɛ̃́.³Nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ byinə nə̀lyè, byinə né nə̀lyè y zhɔ̌ mɔ́ dɛ̃ rɛ́ yù w cìcì à m’a ce bə k’a zə Bə-zhɔ-zhe jì y Nə̀zhĩ̌sí gakó shɛ̀bɛ́ Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ yà ń pwà jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ n mə n vò Bəbyəlɔnɛ y mɔ́ ; ⁴à m’a ce bə k’a zə nə̀zhĩ̌sí ǹdə́ Zhowəcimi byǐ Zhəkɔnənya Zhidə pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ Zhidə lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à zɔ bə m’e vò Bəbyəlɔnɛ y mɔ́, bə k’a m’e bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ cìcì mú wẽ́ ; bə̀ à m’a swàr zhĩĩ rí tɛ̀bɛ́ Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ zhĩ bi mú a cĩ́ tɛ̃́.⁵Rə̀myɛ́ yó né nyì-zwennə Zheremyi zɛ̃̀ n lyár nyì-zwennə Ananya zɔ̀mà nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ dwí rí gakó yé né Yi jì y wẽ́ ; ⁶Zheremyi wɔ̀ : Amɛn ! Bə̀ Bə-zhɔ-zhe ce kɔn yə̀ èta ! Bə̀ Bə-zhɔ-zhe pyǐrh nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ ǹ zɔ̀m mɔ́, sə n ce Yi jì y nə̀zhĩ̌sí ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à zɔ bə m’e vò Babyəlɔnɛ y mɔ́ gakó k’a bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́. ⁷Sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, cili zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ èta à la zɔ̌m mɔ́, ǹmyɛ́ ǹdə́ dwí rí gakó ce-na rə zù á zhɛ̃̌ wa, nyǐ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ :⁸Lwar bə̀ nyì-zwennə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀rɛ̀ àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ ga bə bə̀ shãã ga bə zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà bə m’e bú ǹdə́ tənèrh nánzhəzhɔ̌, bə bú ǹdə́ pyǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à zhe jàn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, nyǐ bə̀ dámǎ bə zɔ̀m búlə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bànà, ǹdə́ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bànà, ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ è bàn mɔ́ gakó yò bə byili ; ⁹sə lwar, bə̀ nyǐ wɔ́ nyì-zwennə gə bwə̀l n byili bə̀ yə̀-zùlə́ bàn jǒm, ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə pyìrh, wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní bə̀ n’ê lwar zhə̀n zhə̀n ga, bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń twĩ̀ mu.¹⁰Rə̀myɛ́ yó né, nyì-zwennə Ananya zɛ̃̀ n swàr zwĩĩ rí nyì-zwennə Zheremyi pyə́pyəla w n kə́ rɛ n yəywɛlɛ. ¹¹Nyì-zwennə Ananya zɛ̃̀ n zhì dwí púlə́púlə́ yé né n wɔ̀ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m èta : Nyǐ byinə né nə̀lyé y nə̀ bàn mɔ́ wẽ́ wɔ́ èta kɔn la nɛ́ yál, à m’a swàr zhĩĩ rí tɛ̀bɛ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ cĩ́ tənèsé gakó pə́pyəla w mɔ́ a kə́ rɛ a yəywɛlɛ. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, nyì-zwennə, Zheremyi já n zhǐr.¹²Nyì-zwennə Ananya gə́ swàr zhĩĩ rí nyì-zwennə Zheremyi pyə́pyəla w n kə́ rɛ n yəywɛlɛ mɔ́ kwã nɛ́, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nyì-zwennə Zheremyi n wɔ̀ : ¹³Zhəl n wɔ̀ Ananya nɛ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe pɔ nyí n wɔ̀ : Nyǐ zhĩĩ rí ǹ kɔ́ ń yəywɛlɛ mɔ́ dɔ̌, sə dɔ̌ w òmyɛ́ kɔ́ o yəywɛlɛ mɔ́ kwã nɛ́, wɔ́ cɔ̀bɔ́ ò la yə̀ zhĩĩ ǹ la nɔ ń kə́ ń yəywɛlɛ ń cĩ́ dɔ̌ nyɔ̃̌ w jàà wa. ¹⁴Nyǐ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, pɔ nyí n wɔ̀ : À la cɔ̀bɔ́ zhĩĩ zhũ tənèsé gakó yó, mùnì ga sə shɛ̀nɛ́ sə lwəl sə̀ cìn tɛ̃́ sə twĩ̀ sə pə Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ nɛ ; à n’â ce gɔ nàmá bɛ́ myɛ ń jɔ̃̀ w ń la cìnú.¹⁵Rə̀myɛ́ yó né, nyì-zwennə Zheremyi zɛ̃̀ n wɔ̀ nyì-zwennə Ananya nɛ : Ananya, cili ! Nyǐ Bə-zhɔ-zhe yə̀ mɔ́ twĩ̀ yé ; wɔ́ ce ǹ ce dwí rí zɛ̃̀ rə̀ zhe kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ zhə̀n mɔ́ zhə̀nà. ¹⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ yil Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : Nyǐ nyɔ̀nɔ̀, a m’a jì mú cɛ y kɛ̀bɛ́ yó, ǹ mà ń cì byin rí tɛ̀bɛ́ cìcì mú wẽ́ ; bə̀ ǹ zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ ǹ twə́r tɛ̀nɛ́ ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe nyɔ̀mɔ̀ zɔ̀mà. ¹⁷Èta nyì-zwennə Ananya já n cì byin rí rə̀myɛ́ cànsɛ shàlpyɛ̀ nyǎ y wẽ́.

Chapter 29

¹Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ nyì-zwennə Zheremyi zhì Zhərəzalɛm nɛ́ n pə rə vò Babyəlɔnɛ n pə náncɛsɛ́ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ dàl Bəbyəlɔnɛ nɛ́ mɔ́, byɛ̀bɛ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ yà ń tú n zə Zhərəzalɛm nɛ́ n mə n vò Bəbyəlɔnɛ mɔ́. ²Rə̀myɛ́ yó né ǹdə́ bə̀ zɔ pyɔ̌ Zəconəya, ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ ná mɔ́ kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə bé, ǹdə́ Zhidə cɔ w yé né cìnə́ bé, ǹdə́ Zhərəzalɛm cɔ w yé né cìnə́ bé ǹdə́ bwə̀ə̀lé sàfɔ̌r rɛ́ wǎrhna bɛ́ bə m’e du Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́. ³N kwè sɛ́bɛ́ rɛ́ n pə Shafã byǐ Elasa ǹdə́ Yələca byǐ Gəmarəya nɛ́, wɔ́ bə̀myɛ́ Zhidə pyɔ̌ mɔ́ yà ń twĩ̀ bə̀ zə sɛ́bɛ́ bə̀ m’e la Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ nɛ pɔ Babyəlɔnɛ nɛ́. Bə̀ y’à kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀ :⁴Pyɔ̌, nyǐ wɔ́ àmyɛ́ Bə-zhɔ-zhe mó à cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, Esərayɛl Yi rí, à n’â zɔ̀m yómə́ bé byɛ̀bɛ́ gakó à zɔ Zhərəzalɛm nɛ́ a m’a bə̀ Babyəlɔnɛ mɔ́ n’â wə̀l ába : ⁵Lú-na jìrh á zù, zhele-nə wẽ̀ báárɛ wẽ́ á ji rə ce byǎ á jí,⁶lúl-nə bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ ; pyǎ-na kana á pə á byǎ bɛ́ nɛ bə jí, s’á pə á bə̀-kwá bɛ́ byə́nə́ ne, mùnì ga bə̀myɛ lù bala ǹdə́ kana : mùnì á pù nánzhəzhɔ̌ jàà y kɛ̀bɛ́ á jě è wẽ́ mó wə, á lyì bí bə̀k’a bɔ̀ yé. ⁷Pyǎ-na cɛ̀nɛ̀ á pə cɔ w bə̀ zɔ ába bə bə̀ yómre jè ò wẽ́ mó ne, lwə̌l-nə Bə-zhɔ-zhe ò yilə, bə̀ cɔ w gə só ò cìnə̀, ámyɛ m’ǎ tó w á swéné á cìnə̀.⁸Bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó wə̀lə̀ : Bə̀k’á yẽ̌ á nyì-zwennə bé ǹdə́ á jə̀-pársɛ́ cìnə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ á cəcəl w mó ne bə jə́jɛ̀rɛ́ ába yé, s’á bə̀k’á pyà dàrhà nɛ́ á n’á dàrh mɔ́ kǒ ǹdə kɔ̀-twə̌ ta yé ! ⁹Bə̀ nyǐ nyì-zwennə bé wɔ́ à yil ré bə̀ n’ê zal bə̀ m’ê gòm kɔma bə̀ pɛ ába. S’e də̀ àmyɛ́ à twĩ̀ bí gaga yé. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹⁰Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n byili mú, ń wòwə̀ : Nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ byinə né shə́-shàlpyɛ̀ y gə tú nə̀ zhɛ̀ Babyəlɔnɛ yil mó kwã nɛ́, à m’a zɛ̃̀ a lyǐrh á yò, a pyìrh à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ náàcɛ̀nɛ́ y á yilə, a k’a zə ába a bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ wa. ¹¹B’à yě kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à tɛnɛ á yil mó párá, kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ yə̀-zùlə́ kɔna, rə̀ də̀ zúzúnú kɔn yé, mùnì ga á ce á n’á dɛ̃̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la ába wɔ̀rhɔ́ mɔ́.¹²Eta, á m’ǎ n’á twí yi-co jààsɛ́ wẽ́, á m’á byẽ̀ ne ; sə à m’a zwẽ á lwə̌l mó. ¹³Á m’ǎ pyà nɛ, sə á m’ǎ nə nɛ, ǹd’á gə n’á pyà nɛ ǹd’á wu gakó. ¹⁴À m’a yẽ̌ à cìn ni a byili ába, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, à m’a k’a zə á lyì bí bə̀ zɔ bə vò yóm ré mó, a k’a m’a bà ; à m’a zə ába á k’á shí tənèsé, ǹdə́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó à y’à jì ába a ce sə̀ wẽ́ mó w a cĩ́ dwã yó, à m’a k’a zə ába á shí jàà y kɛ̀bɛ́ à y’a ce á vò yóm ré è wẽ́ mó w á k’á bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́.¹⁵Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, á n’á wə̀lə̀ : Bə-zhɔ-zhe vùr nyì-zwennə n pə nə́ba Bəbyəlɔnɛ nɛ́ ! ¹⁶Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, zɔ̀m pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń jě Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y yó mó, ń cǐ dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ jě cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ mó, ǹdə́ da-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ zal bə m’e vò yóm ré jè y mó yil mó ; ¹⁷Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m èta n wɔ̀ : Nyǐ à m’a ce búlə́ shù ǹdə́ nɔrh ǹdə́ címí námməlwɛ̀lɛ́ bə rə zə bɛ, a ce bə jǐrh ǹdə épyìlə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə càn numbyíní wàr è m’a jí ta.¹⁸À m’a zə búlə́ shú ǹdə́ nɔrh ǹdə́ címí námməlwɛ̀lɛ́ a pú bə̀ kùr a jì, a ce bə jǐrh ywẽ kɔn lũ w tənèsé lyì bí gakó yé né, bwəl námməlwɛ̀lɛ́ lyì, wu-zhìlù lyì, mɔ̀n kɔna, ǹdə́ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ kɔna, tənèsé shɛ̀bɛ́ à la bɛ jǔ a ce sə̀ wẽ́ mó wẽ́. ¹⁹Bə̀ gə́ yə̀ à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cili mú yilə ; wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ à twĩ̀ à tùntùnnə, à nyì-zwennə bé bə̀ sono nəkɔkɔ́lɛ́ gakó, bə zɛ̃̀ yə̀ cili mú, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²⁰Sə ámyɛ̌, byɛ̀bɛ́ à zɔ Zhərəzalɛm nɛ́ a m’a vò yóm ré Babyəlɔnɛ mɔ́, cili –nə ! ²¹nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, Esərayɛl Yi rí rə̀ n’ê zɔ̀mà ; rə̀ n’ê zɔ̀m Kɔlɔja byǐ Ashabɛ ǹdə́ Maasəja byǐ Sədəcasɛ bɛ́ bə̀ n’ê zə à yil ré bə̀ gòm kɔma bə̀ pɛ ába mɔ́ ; nyǐ-nə à la bɛ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ jɔ̃̀ w co n gu bi á yé né.²²Bə̀ m’a zə bɛ bə yə̀ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ kɔn, byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ zɔ yóm ré mó gakó yilə ; bə̀ m’a n’ê zɔ̀m bə̀ yò bə̀ zhe : Bə̀ Bə-zhɔ-zhe wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə ń gə́ wɛ̀rhɛ́ Sədəcasɛ ǹdə́ Ashabɛ nɛ́, n ce Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ zə bɛ n wò myǐn w ní mú ta ! ²³Wɔ́ bə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ pwàrhà tumə né, bə̀ zù bə̀ da-byǎ bɛ́ kana bɛ́ wẽ́ bə̀ n’ê zal bə̀ zwì, ǹdə́ kɔma bɛ́ bə̀ n’ê zal à yil ré bə̀ gòm mó yilə, e j’à yə̀ bɛ nyí pɛ bə̀ bə̀ zɔ̌m yé, À yě re, à wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ zhə̀n cínnə. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²⁴Zheremyi, wál Nəshəla lyì bal Səshəməyəja nɛ : ²⁵bə̀ ń nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó mɔ́bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, Esərayɛl Yi rí rə̀ wə̀lə̀ : Ǹmyɛ́ ǹ cìcì ǹ kɛ̃ ǹ sə̀pwà yil sɛ́bɛ́ ń pə bə vò bə pə dwí rí púlə́púlə́ né, ǹdə́ Maasəja byǐ, vwĩ̀-zwə́lnə Sofoni ni, ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə gakó ne Zhərəzalɛm nɛ́; Ǹ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ ń wɔ̀ : ²⁶Bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń cír mó n cĩ́ ǹ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə, ǹ zhǐ vwĩ̀-zwə́lnə Jəwəjada jàà wa, mùnì ga lyì yə̀ Bə-zhɔ-zhe jì y w bə̀ nyǐ è yò ; lò gə zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m nyə̀nyààrɛ zɔ̀mà bə̀ ń wɔ́ nyì-zwennə, sə́ zə mɔ ń ce byə̀nə́-jù wə ráá ń lyẽ mo ǹdə́ cɔ̀bɔ́.²⁷Sə èlǎsɛ̃́, è nə wɔ́ byè yil ǹ nə tá ǹ ji Anatɔtɛ lyì bal Zheremyi mú ń nə́ zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ nə́ cəcəl w mó búlə́ mó, ²⁸ń gaga mɔ́ twĩ̀ bə bə̀ Babyəlɔnɛ bə wɔ̀ : Bə̀ nyǐ yóm ré m’a dɛnɛ ; rə̀myɛ́ ce, lú-nə jìrh a zù, zhele-nə cèmé nə ce byǎ á jí ! ²⁹Nyǐ vwĩ̀-zwə́lnə Sofoni kàrmɔ sɛ́bɛ́ rɛ́ nyì-zwənnə Zheremyi yé né.³⁰Sə Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wə̀l Zheremyi ni èta : ³¹Zɛ̃̀ ń zɔ̀m ǹdə́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ yóm ré jè y né mó ń wɔ̀ : Nyǐ-nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m Nəshəlam lyì bal Səshəmaja yil mó : Səshəmaja gə́ zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà n byili ába, e j’à də̀ àmyɛ́ à twĩ̀ mu mú, n ce á zə ń kɔma bɛ́ zhə̀n mɔ́ ce, ³²Nyǐ-nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zh-ɔ-zhe zɔ̀m mɔ́ : À m’a pə còrhò-tum Nəshəlam lyì bal Səsəmaja ǹdə́ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ, ń nɔ̃ òdù ga t’â la dwí rí tɛ̀bɛ́ cəcəl w jǒm yé, ń yírh t’â la cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la à dwí rí ni wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yó jǒm yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́ ; Bə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe nyí ni cõ zɔ̀mà.

Chapter 30

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi n wɔ̀ : ²Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí zɔ̀m mɔ́, rə̀ wòwə̀ : ³Nyǐ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, à m’a k’a zwẽ à dwí Esərayɛl lyì bí ǹdə́ Zhidə lyì bí bə̀ ŋwɛ́nɛ́ yóm re jè né mó a m’a bà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, à m’a k’a zə bɛ a bə̀ tənà y à pɔ bə̀ dabá nɛ mɔ́ wẽ́, e yə̀ bə̀myɛ́ nyǎ.⁴Wɔ́ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m Esərayɛl ǹdə́ Zhidə yil mó èta. ⁵Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ mɔ́ : Nə́ nyɛ̌ whu-zɛ̃̀ɛ̃́ búbwéése, sə̀ n’ê zɛ̃̀ wu ni, sə̀ də̀ yə̀-zùlə́ kɔn yé.⁶Wál-na dwã nɛ, á nyǐ bal wɔ̌ ń lùl byǐ ǹdə kɛ̃ ta ! Sə wɔ́ bə̀kɔ́n yil à nə nə bala bɛ́ gakó bə̀ shàr bə̀ cə̀rh ne ǹdə wɔ́ kɛ̃ ń pwǐ n’ê yì ta mɔ́ ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil bə̀ yésé gakó pɔn èta mɔ́ ? ⁷Nyǐ wɔ́ zwini tã̀ ! Bə̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ dɛ̃ nánfɔ̀lɔ̀ ; rə̀ dwí rí gwẽ̌ yə̀ nɛ́ yàl gaga yé. È wɔ́ yi tɛ̀bɛ́ rə̀ m’a yə̀ wu-zhìlù yi Zhakɔbɛ yilə ; sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ń mà n nə vwǎrh.⁸Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, wə̀lə̀ : dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə̀, à m’a swàr zhĩĩ rí ǹ pyə́pyəla w mɔ́ a kə́ rɛ a yəywɛlɛ, a sə́ rə̀ nyáná nɛ́, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la zhələ yómə́ yál yé. ⁹Eta, dwí rí m’a yə̀ Bə-zhɔ-zhe rə̀ Yi rí tùntùnnə, ǹdə́ Dəvyidi bə pyɔ̌ mɔ́ à la rɛ pɔ mɔ́.¹⁰Sə ǹmyɛ́ à tùntùnnə Zhakɔbɛ, ǹ bə̀k’á dùr ywẽ yé, sə ǹmyɛ́ Esərayɛl, ǹ wu bə̀k’a zɛ̃̀ yé ! Bə̀ nyǐ à m’a vwǎrh mɔ́ jàà kɛ̀bɛ́ è nyɛ mɔ́ wẽ́, à m’a vwǎrh ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ tə̀nà y kɛ̀bɛ́ nə̀ yàl yómə́ è wẽ́ mó wə ; Zhakɔbɛ mà n ká n bà, n jòm shɛ́ɛ́ n shǐrh, lòlò tá ń bàn mɔ zwini pɔ yé. ¹¹B’à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́, à la mɔ́ vwǎrh, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wɔ̀m rə̀myɛ́ ; à m’a ce tə̀nèsé shɛ̀bɛ́ gakó à jì mú ń vò sə̀ wẽ́ mó jé tɛ̃́, sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, à t’â la ce ń jé tɛ̃́ yé ; sə à m’a pɔ̃́ còrhò-tum ǹ dóó w yilə, à t’â la mɔ́ yõ̌ nánfò yé.¹²Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : Ǹ cɔ̀mɔ̀ mɔ́ já dɛ̃́dɛ̃́, ǹ nyəlɛ rɛ́ yin rí já. ¹³Ǹ bə lò zhe ń nə́ ń zwẽ ǹ nyí ní ń la ǹ nyəlɛ rɛ́ dɔ n bə rɛ́ yé ; ǹ bə cə́m zhe, ǹ bə jɛ̃̀-kɔn myɛ zhe ǹ la mə́ shili ǹ cìn ń wárh yé.¹⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à só mó mó gakó swě ǹ yò, mə̀dù ga kə́ ń tá ń nyǐ ǹ sono yé ; bə̀ à mà mɔ́ ǹdə lò gə́ y’ǎ mà ǹ zù-bal nɛ́, à pɔ mɔ́ còrhò-tum ǹdə́ jàn, ǹ lwɛlɛ rɛ́ nánjə̀jóló w ǹdə́ ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ nánzhəzhɔ w ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə. ¹⁵Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ bwí ǹ cɔ̀mɔ̀ mɔ́ yil mó, yin rí tɛ̀bɛ́ ǹ lwɛlɛ rɛ́ ce rə̀ n’ê yì mú mú yil mó ? Bə̀ wɔ́ ǹ lwɛlɛ rɛ nánjəióló w ǹdə́ ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ nánzhəzhɔ̌ yil à ce ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ zə mɔ́ ń nwɛ̀nɛ̀.¹⁶Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, lwar bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ mɔ́ gakó myɛ b’a nə nɔ̀nɔ̀, sə è gə wɔ́ ǹ zwə̀ bé yilə, nyǐ bə̀ m’a zə bə̀ gakó bə vò yóm re jè ; byɛ̀bɛ́ bə bubu ǹ wẽ̀ ré mó, bə̀ m’a zə bə̀myɛ bə bubu bə̀ nyǎn rɛ́, à m’a yẽ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê bubu ǹ wẽ̀ ré mó ne a ce lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê bubu wẽ̀ mó jɔ̃̀ w bə bubu bə̀ wẽ̀ ré. ¹⁷Sə à m’a wárh mɔ́, a də ǹ nyəla nɛ́ a bə nɛ, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. Bə̀ bə̀ n’ê byẽ̀ mó, bə̀ bə̀ jì mú bə ce kwã nɛ́, Sənyɔ̃ pyɔ̀ w lòlò kə́ ń tá ń nyǐ o sõ mó.¹⁸Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m mɔ́, ń wə̀lə̀ : Nyìwé, à m’a k’a zə Zhakɔbɛ lyì bí bə̀ y’à zɔ yómə́ mó a k’a m’a bə̀ bə̀ kwə̀ə́rhé wə, bə̀ bə̀ jòmə́ jààsɛ́ nɔ̀nɔ̀ zhe ne ; nyǐ cɔ w m’a k’a lù ò jì-bwə̀r ré nə̀-kùr jààsɛ́ wa, pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y m’a k’a lù e zhì è jàà y w ǹdə è gə́ y’à zhǐ ní shãã ga nɛ́ ta. ¹⁹Rə̀myɛ́ yó né, nə̀bán-co ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ búbwéése m’a zɛ̃̀ bə̀ cəcəl wə ; à m’a ce ń byǎ bɛ́ pù nánzhəzhɔ̌ bə̀ t’â la bɔ̌ yé ; à m’a ce bə nə còrhó, bə̀ t’â la bɛ súl yé.²⁰Ń byǎ bɛ́ m’a yə̀ ǹdə bə̀ gə́ y’à wɔ́ nɛ́ shãã ga nɛ́ mɔ́ ta nɛ́, ń dwã-gùlú m’a zhì à yé né, sə à m’a pə còrhò-tum lyì bí bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ mɔ́ nɛ. ²¹Bə̀ yó-cə́bal mɔ́ mà n shí bə̀ cəcəl wə, bə̀ m’a lù mɔ̀bɔ́ ń la bɛ cìnú mú bə̀ wẽ́ ; À m’a ce n bà, n bwəlse à nyí ni. Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n kwɛ̀nɛ́ n bwəlse à nyí ni mú ? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ²²Èta, á m’ǎ yə̀ à dwí, sə àmyɛ m’a yə̀ á Yi.²³Nyǐ Bə-zhɔ-zhe lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w zɛ̃̀ zho ò bànà, kùlmə nánfɔ̀lɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́ du tɛ̃́ mə̀ bànà, mə̀ n’ê yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌ dwə́ə́ré cìnə́ bé yə́-pɛ̀lɛ́ wa, ²⁴Bə-zhɔ-zhe lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ t’â la pyǐrh ǹdə́ rə̀ yə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ tɛnɛ rə gu rə̀ wẽ́ rə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ pyìrh yé. Sə kɔn m’a dɛnɛ, rə̀myɛ́ kwã á zɛ̃̀ á sú kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ kùrə̀.

Chapter 31

¹Rə̀myɛ́ yi rí wə, Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : À m’a yə̀ Esərayɛl dwə́ né gakó Yi, sə nə̀myɛ gakó m’a yə̀ à dwí. ²Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zɔ̀m èta n wɔ̀ : Dwí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ lú búlə́ shù w yé né gɔ-elũ èpòlò w mó, à sónó w m’a yə̀ nɛ́ ǹdə́ rɛ ; Esərayɛl dwí rí n’ê zhə̀l rə̀ la rə̀ shìrhə́ jàà y wa. ³Bə-zhɔ-zhe byili ni ń cìn shãã ga, n wɔ̀ : À só mó ǹdə́ sónó kɔ̀bɔ́ ò bə zhɔ̌ zhe mó ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à yẽ̌ à wu-bɔ̀nɔ̀ w nɛ ò zhǐ ǹ yilə.⁴Esərayɛl tənà, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ kɛ̃-byì-bóm mó, à m’a k’a cĩ́ mú ǹ jàà y w kə́dò ; ǹ m’ǎ kwè ǹ gǔlsí ń jele ǹ nə́ ǹ dwí címsi wẽ́ lyì m’ê sɛ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. ⁵Ǹ m’ǎ kə́ zhele də̀vɛ̃́ cèmé Samarɛ pyàr rɛ́ yó ; lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zhele cèmé né mó, m’a zhele ne, nə byì nə ce byǎ bə kwẽ. ⁶Nyǐ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cĩ́ Efərəyim pyàr rɛ́ yó bə̀ n’ê yìlì jàà nɛ́ mɔ́, m’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê búbwéé bə̀ zhe : zɛ̃̀-na tɛ̃́ nə́ vò Sənyɔ̃, Bə-zhɔ-zhe nə́ Yi rí sono.⁷Bə̀ Bə-zhɔ-zhe pɔ nyǐ èta n wɔ̀ : Búbwéé-nə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ Zhakɔbɛ yilə, Zhẽ̌-nə á cələ dɛ̃̌ á fùù tənà y kɛ̀bɛ́ è cǐ tənèsé gakó mó yilə, nún-nə zùwə́ nwíísi á ce dɛ̃̌dɛ̃̌ á zhe : Bə-zhɔ-zhe, vwǎrh Esərayɛl dwí rí kùr rí nə̀ dàl mɔ́ !⁸Nyǐ à m’a zə bɛ a shí lũ jə̀-gwã̀ sõ tənà y wa, ǹdə́ lũ kùr sõ a k’a m’a bà ; a cĩ́ bi dwã yó. Lyì-lyə̌r ǹdə́ gwǎnsɛ, ǹdə́ epùrh ǹdə́ esɔ̀nà gakó ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́, bə̀ wɔ́ nunə nánjə̀jóló bə̀ kwɛ̃̀ bə̀ bàn nyɔ̀nɔ̀. ⁹Bə̀ bàn ǹdə́ cìlə́, a zə bɛ à m’a bàn ǹdə́ bə̀ n’ê lwə̀l sǔbri. À m’a zə bɛ a kwè sɔ́má kɛ̀bɛ́ è càn bə̀ t’â la bə̀ nà mǎ yé, a vò vwaalɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe twɛ́nɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ wẽ́. Àmyɛ́ à wɔ́ Esərayɛl da, Efərəyim zɛ̃̀ ń wɔ́ à byì-cɛ yá.¹⁰Tənèrh lyì, cili-nə Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́, s’a bwə̀l re á byili rə yí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə́ ŋwɛ́nɛ́ pyépyé nàná bɛ́ cəcəl w mó w á wɔ̀ : Nyǐ-nə mɔ̀bɔ́ ń yà ń ce Esərayɛl lyì bí làà dẽ̌ mó, mà n ká n tal bɛ n cĩ́ dwã yó, ń mà n cili bə̀ sõ ǹdə vwã̌-ènɔ̀n gə́ n cili ń vwàmá sõ né ta. ¹¹Bə-zhɔ-zhe ce Zhakɔbɛ lú, ń zwẽ Zhakɔbɛ lò mó mɔ̀bɔ́ ń jàn rɛ́ du mu mú jɔ̃̀ wa.¹²Esərayɛl lyì bí m’a zə wu-nyɔ̃̀ búbwéése bə m’e bə̀ Sənyɔ̃ pyɛ̀lɛ́ y yó, bə̀ m’a dùr ǹdə́ mɔ̀n bə̀ yérh w bə bə̀ Bə-zhɔ-zhe jɛ̃̀-kɔn rɛ́ wẽ̀ ré yilə ; wẽ̀ ré rə̀myɛ́ wɔ́ : Bə̀lɛ́ y ǹdə́ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y ǹdə́ nwə̃̌ nándwə̃̀ y ǹdə́ vɔ̌-ywààlɛ́ ǹdə́ vwàmá nánfwààlɛ́. Èta, bə̀ m’a nə bə̀ cin tɔ́nɔ́nɔ́nɔ́ ǹdə vɔlɔ twɛ́nɛ́ ta, wu-zhìlù k’ê t’â bɛ zal yé.¹³Rə̀myɛ́ yi ní, kana-byǎ bɛ́ m’a zɛ̃̀ bə zə wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ sɔ, kɔn m’a yə̀ èta ǹdə́ bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ náncɛsɛ́ myɛ ; à m’a ce bə̀ wun k’ê t’â la zhìlù cu yil yé ; à m’a lyə́r wu-zhìlù w òmyɛ́ o k’a jǐrh wu-nyɔ̃̀ bə̀ yilə, à m’a zə bə̀ wun ní ; a pə bɛ́ wu-nyɔ̃̀ bə̀ wu zhìlù w yilə. ¹⁴À m’a ce à vwĩ̀-zwə́lnə bé dɔ̃̀ nàmá ǹdə́ bə̀ nwə̃̌rh bə sú, à dwí rí m’a jí à wẽ̀ ré rə sú. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹⁵Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m èta, n wɔ̀ : Bə̀ m’a nyɛ̀ɛ̀ búbwéése Arama nɛ́, wu-zhìlù búbwéése, sə̀ n’ê kúrh sə̀ lwé yə́-nàná cɛ̀ɛ́ tɛ̃́ ; wɔ́ Arəshəə ń nə́ ń kúrh ń byǎ bɛ́ nɛ ; ń bə shɛ̀ sə bə zə ń wu ni yé, bə̀ ń byǎ bɛ́ k’ê tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé :¹⁶Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m èta n wɔ̀ : Shĩ̌ ǹ cǐl ré, pɔ́pɔ̌ ǹ yə-nàná nɛ́ ; bə̀ ǹ tumə né m’a nə kwǎndɛ, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́ ; bə̀ ǹ byǎ bɛ́ m’a k’a shí bə̀ zwə̀ bé tənà y w bə bà. ¹⁷Bə̀ nyǐ kɔn ŋwɛ́nɛ́ ǹ nə́ ǹ dɛ̃̀ rə̀ bànà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́ ; Ǹ byǎ bɛ́ m’a k’a bə̀ bə̀ sə̀pwà taŋà y wa.¹⁸À nyɛ̌ Efərəyim wu-zhìlù w ò zhe mo ń nə́ ń kúrh ń zhe : Ǹ pɔ nɛ còrhò-tum ǹdə bə̀ y’a pə còrhò-tum nə̀-byɛ́lɛ́ námmənyɛnɛ nɛ mɔ́ nɛ́ ta ; ce a k’a pyìrhí a bə̀ à kwã nɛ́, nyǐ à ḿa kwɛ̃̀ a bà, bə̀ ǹ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, à Yi rí. ¹⁹À gə́ y’à yẽ̌ mó a vò kwã nɛ́ mɔ́ yi ní, à wu w y’à zhìlì, sə à gə́ tú a lwar b’à wɛ̀rhɛ́ dwə́ə́ ré mó kwã nɛ́, à lwə̀l sǔbri : Cìzhìl zhe ne, à n’â yiyiri tɛ̃́ ! Sə wɔ́ à bə̀sɔ́nɛ́ rɛ́ tùntwə̃̀ə̃̀ né nə̀ ce cìzhìl ré pú ni èta mɔ́. ²⁰Efərəyim nə də̀ à byǐ mɔ̀bɔ́ à só dɛ̃́dɛ̃́ nà, byǐ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pɛ nɛ wu-nyɔ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ nà ? À gə tú à la ń yò zɔ̌m, à la ń yò zɔ̌m gakó mó, ǹ yò t’â shə́r à wẽ́ yé : À m’a dùr ń nɔ̀nɔ̀, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²¹Esərayɛl, Kɛ̃-byì-bóm, Wɛ̀rhɛ́ nyɔrhɔ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê byili ǹ sɔ́má y shó mó, ń kù dǎr ń pəpa rɛ nɛ́, dɛ̃̌ sɔ́má yá, sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ǹ tó mó ; ká kwɛ̃̀ ń bə̀ cɛmɛ nyɛ̀bɛ́ nə́ wɔ́ ǹmyɛ́ nyə̀ná nɛ́ mɔ́ wẽ́ ! ²²Bə̀kɔ́ ǹ jé, ǹ mà ń já ǹ nə́ ǹ yiyiri tɛ̃́ kɔn la m’e yí dǒ ? Nyǐ Bə-zhɔ-zhe wɛ̀rhɛ́ kɔn rə̀dù nándùl cɛ yó : Kɛ̃ mɔ́ ń nə́ ń pyà bal mɔ́.²³Bə-zhɔ-zhe mó, ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, Esərayɛl Yi rí nə́ ń zɔ̀m èta, ń zhe : Nyìwé, bə̀ m’a k’e zɔ̀m Zhidə tənà y ǹdə́ è cɛmɛ nɛ wa, ǹdə́ à gə tú a k’a zə è lyì bí yómə́ jè né bə kwɛ̃̀ bə bə̀ mó yó né, bə̀ m’a wɔ̀ : Bə̀ Bə-zhɔ-zhe cĩ́ bwəl cángá jàà y yó, Yi pyɔ̀ wá ! ²⁴Wɔ́ gàà mɔ́ Zhidə lyì bí ǹdə́ bə̀ cɛmɛ nɛ́ gakó ǹdə́ bə̀ vwàlna bɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê kál vwàmá nɛ́ mɔ́ gakó m’a jòm né. ²⁵A zɛ̃̀ n pə nɛ̃̌ lò mɔ̀bɔ́ nə̀nyɛ̀lɛ̀ zhe mó ne n nyɔ̃̀, a pə kùjú lò mɔ̀bɔ́ gakó ń jàn rɛ́ n’ê zhɛ̀ nɛ n jí n sú. ²⁶Rə̀myɛ́ yi ní a j’a bùrhì a zɛ̃̀ jan rɛ́ wa, sə à púrí à jan rɛ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ cɛ̀nɛ̀.²⁷Bə-zhɔ-zhe wə̀l bə̀ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà ; à m’a dù numbyínsi dwí ǹdə jíjí dwí ta, a dù vwàmá myɛ dwí ǹdə jíjí dwí ta, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ Zhidə kɛ̀lɛ́ y wẽ́. ²⁸Ǹdə à gə́ twĩ̀ bi tum ní ; a mǔr, a kà, a cɔ̀, a wǔr a ló tɛ̃́, a wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ ta, wɔ́ èta myɛ à m’a k’a cili bə̀ sõ ; a lù, a zhele, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²⁹Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, bə̀ k’ê t’â la wál : Bə̀ dabá dɔ̀m sɛ̃́-cǒ byǎ nángwə́r, bə̀ byǎ yə́lə́ zɛ̃̀ nə nyɛ̀nɛ̀ yé. ³⁰Bə̀ lò gakó wɔ́ ǹ sə̀pwà lwɛlɛ rɛ́ cu ǹ la cú ; wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń la sɛ̃́-cǒ byǎ nángwə́r ré dɔ́m mɔ́, cìcì mú yə́lə́ né nə̀ la nyɔ̀nɔ̀.³¹Nyǐ dwã ŋwɛ́nɛ́ nə̀ bànà, à m’a zə dɔbrɛ nándùl ǹdə́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ Zhakɔbɛ kɛ̀lɛ́ yá, ³²sə dɔbrɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ t’â la yál ǹdə tɛ̀bɛ́ à zɔ ǹdə́ bə̀ dabá ta mɔ́ yé, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à zɔ bɛ bə du Ezhipti tənà y w yi ní mú, bə̀ cɔ̀ dɔbrɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, e jà wɔ́ àmyɛ́ à yàl bə̀ yó-cə́bal mɔ́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.³³Nyǐ dɔbrɛ́ à la zal ǹdə́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y dwã nɛ́ nə̀myɛ́ kwã nɛ́ mɔ́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, ń wə̀lə̀ : À m’a ce à nyí rí yə̀ bə̀ wun ní wẽ́, à m’a kɛ̃ rɛ bə̀ wun ní wẽ́, à m’a yə̀ bə̀ Yi, sə bə̀ m’a yə̀ à dwí. ³⁴Lò kə́ ń tá ń la zɛ̃̀ ń nə́ ń cèrhè ń dõ ráá ń da-byǐ ń zhe : Á yě Bə-zhɔ-zhe párá ! Bə̀ lyì bí gakó, bə̀sɔ́ná ǹdə́ náncɛrh ga, m’a lwar à párá, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́ ; À m’a pə bɛ bə̀ lwɛlɛ rɛ́ sǔbri, à k’â t’â la bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ yò lyǐrh yé.³⁵Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ cɛ y gə lɔ́wá, n ce yi rí púrh rə yə̌r dɛ̃ rɛ́ mɔ́, yi rí gə zùwə̀, n ce cànà y ǹdə́ càmə́sɔ̌sɛ́ yə̌r cəcɛ̃ y mɔ́, ń nə́ ń ce nə̀-fɔ̀lɔ̀ w shìì nɛ̃̌ mɔ́, mə zɛ̃̀ mə̀ n’ê fùù ǹdə́ sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ mɔ́, ń yil Bə-zhɔ-zhe, ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó, wɔ́ ńmyɛ̌ ń zɔ̀m rə̀myɛ́ : ³⁶Nyə́ né nə́myɛ́ gə tú nə̀ k’ê tɛ̀nɛ́ à yé né dɛ̃, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, rə̀myɛ́ yi ní cicì, Esərayɛl dwí rí myɛ j’a zhɛ̀ rə̀ k’ê t’â la tənà yál gaga à yé né yé.³⁷Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m èta n wɔ̀ : Nyǐ, ǹdə́ lò gə wɔ̌ dɛ̃̌ yi rí dɛ̃̌ zhìyə́ ń la mɔrhɔ n nə rə̀ yó gə́ zhə̀l o gu má, ǹdə́ lò gə wɔ̌ ń mà mɛrhɛ cɛ kùr rí n vò n zə è kùr re gə́ zhə̀l rə zhí má, rə̀myɛ́ gə lwar, sə́ nyǐ rə̀myɛ́ yi ní àmyɛ́ m’a dwĩ̀ Esəayɛl dwí rí ni tɛ̃́, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.³⁸Nyǐ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, bə̀ m’a k’a lù Zhərəzalɛm cɔ wá, kɔn zhì Ananəyɛl jì y nánjíjíní y è lù e vò dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ nɛ e m’e vò e yí Nəgúl ré bwə̀rə̀ y ne. ³⁹Bə zhì gàà mɔ́ bə zə tə́tɔ̃̌ w bə mɛrhɛ bə j’a m’e vò Garɛɛbɛ pyɛ̀lɛ́ y yó, bə zhì gàà mɔ́ bə gwɛ̃́ bə zǎ Gɔwa səta. ⁴⁰Bə vò cùùrí ǹdə́ tɔ̀mɔ̀ w pyə̀-gɔ́rɔ́ w gakó, bə súlí bə ce cɛ y è y’à twèlé Sədərɔ̃ nə̀-gɔ̀lɔ̀ w nyí rí gakó e m’e yí Shəshesé bwə̀rə̀ y nə̀gúl ré ne, yi-púrhí sõ mó, rə̀myɛ́ mɔ́ gakó m’a yə̀ Bə-zhɔ-zhe jàà ; bə̀ t’â la kaka mǔr è wẽ́, bə̀ t’â la kaka myɛ cɔ̌ è wẽ́ gaga yé.

Chapter 32

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə shí nyǎn rɛ́ wẽ́. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ gə́ jǐrh pyɔ̌ mɔ́ zhe byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ. ²Wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní, Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ tú sə zù Zhərəzalɛm cɔ w w sə̀ n’ê bwí ǹdə́ wa ; ǹdə́ bə̀ y’à zɔ nyì-zwennə Zheremyi bə ce byə̀nə̀ jì y è y’à ŋwɛ́nɛ́ Zhidə pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y kɔ̀nɔ̀ w mɔ́ wẽ́ bə pyi ń nyí ni gàà mɔ́.³È y’à wɔ́ Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ ń yà ń zɔ mɔ n ce byìnə́ jì y wə ; bə̀ pyɔ̌ mɔ́ yà ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi ń zhe : Wɔ́ byè yil ǹ nə́ ǹ zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ ǹ wə̀l : Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m èta n wɔ̀ : Nyǐwé, à m’a ce cɔ w kɔ̀bɔ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa ; n zwẽ w n cìní. ⁴Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ cìcì mú tá la lú Kalədɛ lyì bbí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé né yé, sə̀ m’a zə mɔ sə pə Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ ; ń cìcì mú mà n zhì Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yé né n zɔ̀m n wɔ̀ mɔ̀ ; ⁵bə̀ m’a zə Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ bə̀ m’e vò Babyəlɔnɛ ; n jòm gàà mɔ́, kɔn m’e yí a lyǐrh yò. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. Sə á gə zɛ̃̀ á la bú ǹdə́ Kalədɛ lyì bí, nyǐ á t’â la bɛlɛ jú gaga yé.⁶Zheremyi zɛ̃̀ n wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nɛ n wɔ̀ : ⁷Nyǐ ǹ da-byǐ Shəlumyi byǐ Anaməyəə mà n bə̀ n zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ n wɔ̀ : Yě à cɛ y kɛ̀bɛ́ è wɔ Anatɔɔtɛ nɛ́ mɔ́ nɛ, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ zhe sɔ́má ǹ mə̌ sə́ yè y ǹ gə́ ŋwɛ̃̀ ǹdə́ nɛ mɔ́ yilə.⁸Nyǐ à da-byǐ Anaməyəə tú n bə̀ nə nɛ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y w ǹdə Bə-zhɔ-zhe gə́ yà ń dámǎ n byili ní, ń yà ń wə̀lə̀ : Yẽ̌ à cɛ y è wɔ Anatɔɔtɛ nɛ́, Bɛ̃zhamɛ tənà y w mɔ́, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ zhe sɔ́má ǹ mə̌ dwã sə́ ciní yə, wɔ́ ǹmyɛ́ myɛ ǹ zhe sɔ́má ǹ mə̌ dwã sə́ ká ń zwẽ ń yè, bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ cəl kɔna, ǹ gə́ ŋwɛ̃̀ ǹdə́ nɛ mɔ́ yilə. Rə̀myɛ́ yó né, à zɛ̃̀ a lwar bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń yà ń zɔ̀m ǹdə́ nɛ. ⁹À zɛ̃̀ a mɛrhɛ wársɛ́ mɔrhɔ ku yó, wár-kùlsi shí ǹdə́ shàlpyɛ̀, a m’a yè cɛ y è wɔ Anatɔɔtɛ nɛ́ mɔ́ à da-byǐ Anməyəə sono.¹⁰A zɛ̃̀ a kɛ̃ cɛ y yǒ mó sábá nə̀lyè, a pú rə̀dù y a cĩ́ à jɛ̃̀ rə̀ yó a pyi, a zə zhə̀n cìnə́ bə zhì, a mɛrhɛ sə̀byǐ mú mɔrhɔ ku yó. ¹¹À zɛ̃̀ a kwè cɛ y yǒ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ nyí rí pyi mú ǹdə́ rə̀ dõ mó rə̀ nyí rí yə̀ pyi mú, kɔn tó ǹdə nyə́ né gə́ n’ê byili ní, kɔn tó ǹdə kɔn gə́ mə̌ s’e tó né mó sɔ́msɛ́, a m’a cĩ́ à jɛ̃̀ y rə́ yó mó, ¹²a ce sábá nɛ́ nə̀lyé y ga Maasəya nɔ̃̌ Nəyəya byǐ Bəruuci jɔ̃̀ wa, Anaməyəə ǹdə́ zhə̀n-cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à cĩ́ bə̀ jɛ̀rh cɛ y yǒ sɛ́bɛ́ rɛ́ yó yírh wə, e súlí Zhidə lyì bí bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y byə̀nə́-jì y kɔ̀nɔ̀ w mɔ́ yírh wə.¹³A zɛ̃̀ a zhì bə̀ yé né a pə nyí Bəruuci ni a wɔ̀ : ¹⁴Nyǐ nyí rí tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, Esərayɛl Yi rí pɔ nɛ, b’à byili mú : Kwě cɛ y yǒ sábá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à zhə̀n-pɔ ku w nyɔrhɔ w cĩ́ rə̀ yó mó ǹdə́ rə̀ dõ mó rə̀ yə̀ pyi mú ń vò ń cĩ́ dɔ nə́kwɛ́nɛ́ y wẽ́, mùnì ga rə zhì gàà mɔ́ rə dɛnɛ. ¹⁵Nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, Esərayɛl Yi rí wə̀lə̀ : Bə̀ b’a k’a yè kǎlsɛ ǹdə́ cɛrh ǹdə́ cèmé tənà y kɛ̀bɛ́ wẽ́.¹⁶À gə́ pɔ cɛ y yǒ sɛ́bɛ́ rɛ́ Nərəya byǐ Bəruuci ni kwã nɛ́, à zɛ̃̀ a lwə̀l Yi a wɔ̀ : ¹⁷Bə-zhɔ-zhe à Yi, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y ǹdə́ ǹ ŋwɔ̀nɔ́ w nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ ǹ jɛ̃̀ y jàn rɛ́ rə̀ bə̀ swɛ̃́ zhe mó : Kɔn rə̀dù ga tɛ̀nɛ́ rə̀ cə̀l ǹmyɛ́ yé. ¹⁸Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ zal nɔ̀nɔ̀-dǔr ǹdə́ dabá kùrə̀ kùrə̀ kɔn m’e yí kùrə̀ mɔ̀rhɔ̀ ; ǹ nə́ ǹ pɛ còrhò-tum dabá nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ bə̀ dabá dwə́ə́ ré yilə, ǹ wɔ́ Yi nánfɔ̀lɔ̀, ǹ wɔ́ kã̀dɔ ; ǹ yil ré yíl : Bə-zhɔ-zhe ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó.¹⁹Ǹ wɔ́ cícírnə nánfɔ̀lɔ̀, ǹ nə́ ǹ twĩ̀ tũ̀-fwààlɛ ; ǹ yírhə́ pyǎ numbyínsí byǎ bɛ́ sɔ́msɛ́ gakó yó, mùnì ń pə còrhò-tum lò gakó ne kɔn tó ǹdə ń tumə né ta. ²⁰Ǹ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ǹdə́ wò-jààrɛ Ezhipti ni kɔn m’e zà, ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ rɛ Esərayɛl nɛ́, ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ rɛ numbyínə́ bé cəcəl wə, ń pə yil ǹ cìcì ni ǹdə́ rə̀ gə́ wɔ́ nɛ́ zà zà. ²¹Ǹ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ǹdə́ wò-jààrhɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê zɛ̃̀ wu ni ǹdə́ ǹ ŋwɔ̀nɔ́ w nánfɔ̀lɔ̀ w Ezhipti tənà y wa ; wɔ́ rə̀myɛ́ dɛnnɛ ǹ tó né ń ce ǹ dwí Esərayɛl du Ezhipti tə̀nà y wa.²²Ń zɛ̃̀ ń pɛ tənà y kɛ̀bɛ́ ǹ dwí rí ni, wɔ́ tənà y èmyɛ́ nyí ǹ yà ǹ bwəl ǹ la bə̀ dabá nɛ pɔ mɔ́, Tənà kɛ̀bɛ́ yil ǹdə́ tùr n’ê dùr tɛ̃́ è wẽ́ mó. ²³Bə̀ tú è wẽ́, bə zwẽ y bə̀ cìní. Sə bə̀ yə̀ shɛ̀nɛ́ bə tó ǹ sɔ́má y ǹ byili bí mú yé ; bə̀ yə̀ shɛ̀nɛ́ bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ nyə́ né gə́ byili ní yé, bə̀ yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ y’à pɔ bɛ nyí bə̀ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ rə̀dù ga wɛ̀rhɛ́ yé ; wɔ́ rə̀myɛ́ yil ǹ ce zwini rí tɛ̀bɛ́ gakó jòm bə̀ yó !²⁴Nyǐ-nə wé ! Zwə̀ bé shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ tó shó w sə̀ pwà sə cĩ́ dwã yó cɔ w nyí ni sə̀ la m’e bú búlə́ né mó ; sə̀ la cɔ w zõ sə pə Kalədɛ̃ lyì bi ni, bə̀ bú ǹdə́ cɔ wá ; wɔ́ búlə́ shú ǹdə́ nɔrh ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ bə̀ m’e jí bɛlɛ bə̀ yó. Lwar bə̀ wɔ́ kɔn rɛ́ ǹ zɔ̀m mɔ́ rə̀ yú wə́ ; wɔ́ rə̀myɛ́ ǹ yírhə́ nɔ èlǎsɛ̃́ èta mɔ́. ²⁵Èta, Zhərəzalɛm cɔ w j’a tu Kalədɛ̃ lyì bí jɔ̃̀ wa. Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ǹmyɛ́ Bə-zhɔ-zhe jà ń wɔ̀ nɛ : Ǹmyɛ́ cìcì zə sə̀byì-kùlì ń yè cɛ zhə̀n-cìnə́ yé né ǹ cìn yilə !²⁶Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Zhərəmyi n wɔ̀ : ²⁷Nyìwé, àmyɛ́ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ n’ê shǐrh mó Yi rí. Kɔn nə ŋwɛ́nɛ́ rə̀ m’a cə̀l ne ? ²⁸Rə̀myɛ́ ce, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : À m’a ce cɔ w kɔ̀bɔ́ Kalədɛ̃ lyì bí ǹdə́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ jɔ̃̀ wa. Sə Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ mà n zwẽ wə ;²⁹Kalədɛ̃ lyì bí m’a bú bə zwẽ cɔ w bə zù ò wẽ́, bə ji w myǐn, bə ji cɔ w jìsí shɛ̀bɛ́ ò lyì bí n’ê jòm sə̀ lyarha nɛ́ yó bə̀ ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn bə̀ pɛ Baalɛ nɛ mɔ́, kɔn súlí ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ n’ê lwé tɛ̃́ bə̀ pɛ yə dwã nɛ bə̀ m’ê yì à lyim ni mú. ³⁰Zhə̀nà, Esərayɛl lyì bí ǹdə́ Zhidə lyì bí yə̀ kɔn dõ wɛ̀rhɛ́ ǹd’ê də̀ lwɛlɛ dúdú à yé né, bə̀ bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga mɔ́ yé ; Esərayɛl lyì bí j’â n’ê yì à lyim ni ǹdə́ bə̀ tumə né bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ bə̀ jɛ̀sɛ́ mɔ́.³¹Cɔ w kɔ̀bɔ́ n’ô yì à lyim ni ò gə́ ju kùr ò lù w yi ní ga kɔn ḿe yí zà mɔ́ ; rə̀myɛ́ ce à n’â yǎl a vùr w a ce kwã nɛ́ à yé né, ³²lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Esərayɛl lyì bí ǹdə́ Zhidə lyì bí ǹdə́ bə̀ pyǎ bɛ́, ǹdə́ bə̀ yé né cìnə́ bé ǹdə́ bə̀ vwĩ̀-zwə̀lnə bé ǹdə́ bə̀ nyì-zwennə bé ǹdə́ Zhidə bala bɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ jě Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́.³³Bə̀ pyìrhí bə̀ kwã bə zǎ nɛ, bə̀ yə̀ à sõ nyǐ yé ; nəkɔkɔ́lɛ́ nəkɔkɔ́lɛ́ gakó bə̀ cèrhè be à nyə́ né ; sə bə̀ yə̀ à còrhò mó zwẽ yé. ³⁴Bə̀ kwè bə̀ pwarha tumə wẽ̀ ré bə cĩ́ jì y kɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ à yil ré è yó mó wẽ́, bə m’e ce y jìmdi. ³⁵Bə̀ lù vwĩ̀-jùúlí bə pə Baalɛ nɛ Bɛn-Yinɔmɛ vɔlɔ w wa, bə zə bə̀ bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ bə zwə́l rə̀ yó : e j’à yə̀ bɛ rə̀myɛ́ mɔ́ nyí pɛ gaga yé ; à yə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ yò bùl à wẽ́ gaga yé. Bə̀ twĩ̀ lwɛlɛ tumə né nə̀myɛ́ bə m’e ce dóó jòm Zhidə yó.³⁶Sə èlǎsɛ̃́, Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí n’ê zɔ̀m cɔ w kɔ̀bɔ́ á n’á zɔ̀m ò yil á zhe : Bə̀ m’a zə w bə pə Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ, búlə́ shú ǹdə́ nɔrh ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ jàn yil mó : ³⁷Nyǐ à m’a k’a zə bɛ bə shí tənèsé shɛ̀bɛ́ à y’à ji bi bə làà sə̀ wẽ́, à lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w gə́ y’à zɛ̃̀ mɔ́ yil mó ; à m’a ce bə bə̀ dwã yó jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́, bə̀ jòm è wẽ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́.³⁸Bə̀ m’a yə̀ à dwí, s’amyɛ m’a yə̀ bə̀ Yi. ³⁹À m’a pə bɛ wu òdù ǹdə́ sɔ́má èdù, mùnì ga bə dùr ne twéé gakó, èta bə̀ b’a yə̀ wu-nyɔ̃̀ cìnə́, bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bə̀ bàn bə̀myɛ́ kwã nɛ́ mɔ́ yilə. ⁴⁰À m’a zə dɔbrɛ́ rə̀ t’â la zhɔ̌ ǹdə́ bɛ, à k’â t’â la yõ̌ yé, à m’a wɛ̀rhɛ́ bɛ cɛ̀nɛ̀, à m’a ce à nyɔ̀mɔ̀ bə̀ wun ní wẽ́, mùnì ga bə̀ bə̀k’a vò kwã nɛ́ à nyí ni gaga yé.⁴¹À m’a swéné be, a wɛ̀rhɛ́ bɛ cɛ̀nɛ̀, a ce bə̀ jòm tənà y w bə cĩ́ kùr è wẽ́ zhə̀n zhə̀nà, à m’a wɛ̀rhɛ́ bɛ rə̀myɛ́ ǹdə́ à wu gakó, ǹdə́ à bùlə̀ né gakó. Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n súlí n wɔ̀ : ⁴²Ǹdə à gə́ ce zwini rí tɛ̀bɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w gakó jòm dwí rí tɛ̀bɛ́ yó w né ta, èta myɛ, à m’a ce cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à bwəl be rə̀ nyí rí myɛ bə̀ rə̀ jòm bə̀ yó.⁴³Lwar-na bə̀ tənà y kɛ̀bɛ́ á n’á wə̀l bə̀ bə̀ co y Kalədɛ̃ lyì bí jɔ̃̀ wa ; e jǐrh wu-zhìlù jàà, gɔ-elũ èpòlò, lòlò tɛ̀nɛ́ è wẽ́, vwàmá myɛ tɛ̀nɛ́ è wẽ́ mó, ⁴⁴Lwar-na bə̀ nyǐ bə̀ m’a kɛ̃ cɛrh yǒ sábá bə cĩ́ jɛ̀rh nə̀ yó, zhə̀n-cìnə́ yé né, bə̀ k’a m’e yè cɛrh ǹdə́ sə̀byì kùlsi Bɛ̃zhamɛ tənà y wẽ́ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm mɔ́ wẽ́ ǹdə́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ wẽ́ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ pyàr rɛ́ nyí mú wẽ́ ǹdə́ nyɛ̀nɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ pyàr rɛ́ kùr w mó wẽ́ ǹdə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ kɔn zǎ Nəgɛɛrɛ sõ mó wẽ́. Bə̀ nyǐ à m’a k’a zə cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ yómə́ bé bə̀ k’a bə̀ bə jòm nə̀ wẽ́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.

Chapter 33

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi twər rə̀lyé nyǎn rɛ́ ǹdə́ ń yà ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ byìnə́-jì y w pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y w mɔ́, n wɔ̀ : ²Nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ twĩ̀ ywẽ̀ nə̀myɛ́ mɔ́, ńmyɛ̌ ń nə́ ń tɛ́rɛ́ ywẽ̀ né n cĩ́, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ni mú ; Ń yil ré wɔ́ Bə-zhɔ-zhe. N wə̀lə̀ : ³Byẽ̌ ne, à m’a lyár mɔ́, a byili mú wẽ̀ nánfwààlɛ, wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ shèè, ǹ yə̀l rə̀ pár mɔ́.⁴Nyǐ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí n’ê zɔ̀m cɔ w kɔ̀bɔ́ ǹdə́ Zhidə pyǎ bɛ́ kǎlsɛ́ bə̀ zwə̀ bé tú bə wǔr bə ló tɛ̃́ mɔ́, mùnì ga bə zɛ̃̀ búlə́ ne bə bu ǹdə́ zù-bal mɔ́ bo w púl ré ǹdə́ ń búlə́ shù w bə̀ yé né mó ; ⁵búlə́ né bə̀ zɛ̃̀ bə bú ǹdə́ Kalədɛ lyì bí mú : wɔ́ búlə́ né yó la m’e gu mú, ǹdə́ bə̀ gu numbyínsí bə ló tɛ̃́ sə̀ cùù ri sú kǎlsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́, rə̀myɛ́ wɔ́ à la m’a mà bɛ a lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ a wu zhìlù w yilə. Èta à y’à pyìrhí à kwã a m’a zǎ bɛ bə̀ wu-bárhɛ́ tumə né yilə.⁶Sə nyìwé, èlǎsɛ̃́ mɔ́, à m’a shílí bí bə wárh bə nə bəsàzùlí ; à m’a pul yə̀-zùlə́ né nə̀-bùlì y ǹdə́ zhə̀n tumə sɔ́má e bɔrh a pə bɛ. ⁷À m’a k’a zə Esərayɛl lyì bí bə̀ y’à zɔ yómə́ mó bə̀ k’a bə̀ jè, a ce bə̀ k’a jòm tənà y w ǹdə shãã ga mɔ́ ta. ⁸À m’a shàrh bɛ dwə́ə́ ré tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ dó ne mó, à m’a pə bɛ́ bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m’e gwar nɛ mɔ́ ǹdə́ bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ m’e cẽ à nyí ni mú gakó sǔbri. ⁹Cɔ w kɔ̀bɔ́ m’a yə̀ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ zùwə́ ǹdə́ còrhó kɔn àmyɛ́ yil tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ la cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à la Zhidə lyì bí ǹdə́ Esərayɛl lyì bí ni wɔ̀rhɔ́ mɔ́ cəcəl wə. Cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ né nyɛ̀bɛ́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ w à la Zhidə lyì bí ǹdə́ Esərayɛl lyì bí ni pɔ mɔ́, m’a jàr tənèsé sə̀myɛ́ sə̀ wun zɛ̃̀ sə kəkə.¹⁰Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m n wɔ̀ : Bə̀ m’a k’e zɛ̃̀ kə́dò bə̀ nyɛ̀ɛ̀ jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ bə̀ n’ê zɔ̀m è shò-kwã nɛ́ b’è wɔ́ : Gɔ-elũ èpòlò, lòlò tɛ̀nɛ́ è wẽ́, vwǎm myɛ tɛ̀nɛ́ è wẽ́ kə́dò mó ; bə̀ m’a zɛ̃̀ bə̀ k’ê nyɛ̀ɛ̀ Zhidə cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ Zhərəzalɛm sɔ́msɛ́ yó bə̀ n’ê wə̀l bə̀ rə̀ wǔr, lòlò kə́ ń tɛ̀nɛ́, vwàmá myɛ k’ê tɛ̀nɛ́ mɔ́ wẽ́ ¹¹wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ fùwə́ búbwéése, bal ǹdə́ ń kɛ̃ dwã jú címsi nwíísi sə̀ n’ê núnə́ ; bə̀ m’a nyɛ̀ɛ̀ lyì cəl bə̀ n’ê wə̀lə̀ : cèrhé-nə Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé Gakó mó, bə̀ nyǐ ń wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cí, bə̀ nyǐ ń nɔ̀nɔ̀-dǔr mó ŋwɛ́nɛ́ twéé gakó ! Bə̀ m’a yɛ̀ɛ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zwə́l Yi nə̀bán co vwə̃̀ né cəl Bə-zhɔ-zhe jì y wə. Bə̀ àmyɛ́ Bə-zhɔ-zhe m’a k’a zə tənà y lyì bí bə̀ y’à zɔ yómə́ mó bə k’a bə̀ jè, a ce bə jòm tənà y w ǹdə́ shãã ga mɔ́ ta. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹²Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó kə́ n wɔ̀ : Nyǐ-nə, jàà y kɛ̀bɛ́ è wɔ́ gɔ-elũ èpòlò w mó, lòlò tɛ̀nɛ́ è wẽ́ mó, vwàmá myɛ tɛ̀nɛ́ è wẽ́ mó ; lwar-na bə jààsɛ b’a nə jàà y èmyɛ́ ǹdə́ è cɛmɛ nɛ gakó wẽ́ vwã̌-ènɔ̀nɔ̀ bɛ́ cə̀r bə̀ vwàmá nɛ́, nə nə jàà nə shǐrh ; ¹³vwàmá m’a yə̀ cɛmɛ nɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ pyàr rɛ́ səta mɔ́ wẽ́ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ pyǎlsɛ́ kùr w mó wẽ́ ǹdə́ Nəgɛvɛ nyí rí cɛmɛ nɛ́ wẽ́ ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ tənà y wẽ́ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm mɔ́ wẽ́ ǹdə́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ wẽ́ ; pyììsí m’a k’a yə̀ nɛ́ nánzhəzhɔ̌ sə twìrhì dwã nɛ sə wɔ lò mó mɔ́bɔ́ ń nə́ ń gàlsɛ mɔ́ kwã nɛ́. Wɔ́ Bə-zhɔzhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹⁴Nyǐ dwã ŋwɛ́nɛ́ nə̀ bànà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wə̀lə̀ ; à m’a pyìrh à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ náàcɛ̀nɛ́ y à zɔ̀m a byili Esərayɛl lyì bí ǹdə́ Zhidə lyì bí shò-kwã nɛ́ mɔ́. ¹⁵Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, à m’a ce bə lù byǐ Dəvyidi cìcì shĩ rí wẽ́ ǹdə wɔ́ cǒ jɛ̃̀ è púrh ta, byǐ mú ńmyɛ̌ mɔ́ mà n twĩ̀ cángá tumə ǹdə́ tumə nyɛ̀bɛ́ nə̀ mə̌ mɔ́ tənà y wa. ¹⁶Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́ Zhidə lyì bí m’a nə vwǎr, sə Zhərəzalɛm lyì bí m’a jòm bə̀ sono shɛ́ɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ ; bə̀ m’a zɛ̃̀ bə ce Zhərəzalɛm yil bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ : «Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nə́ cángá yá».¹⁷Bə-zhɔ-zɛ kə́ n zɔ̀m èta n wɔ̀ : Nyǐ Dəvyidi tá ń la lò lyã̀ɔ̃̀ n zhì ń jàà w gaga n jòm Esərayɛl lyì bí pyɛ̀lɛ́ də̀gwã́ y yó gaga yé ; ¹⁸vwĩ̀-zwə́lnə ǹdə́ Levyibá t’â la lyì lyã̀ɔ̃̀ gaga bə zhì à yé né bə zwə́l vwə̃̀ námpúmə́, bə ji wẽ̀ rə̀ lwẽ̀ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ǹdə́ pansɛ ; bə̀ n’ê zwə́l vwə̃̀ twéé twéé à yé né yé. 18 Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi n wɔ̀ :¹⁹Nyǐ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m èta ń zhe : ²⁰Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : Á gə m’a ŋwɛ̀nɛ́ á cə̀r cɛ y yé né è bə̀ lɛ́, à dɔbrɛ́ yilə, á cə̀r cɛ y yé né è bə̀ yìì, à dɔbrɛ yilə, á gə ŋwɛ̀nɛ́ rə̀myɛ́ yé né á cə̀r, rə̀ yi gə yú rə̀ k’e t’â wɛ̀rhɛ́, ²¹sə́ nyǐ á dɔbrɛ́ à zɔ ǹdə́ tùntùnnə Dəvyidi mú myɛ m’a cɔ̀, èta ń kə́ ń tá ń la byǐ nɔ gaga n jòm ń jàà w n jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yé ; èta myɛ à dɔbrɛ́ ǹdə́ Levyibá ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ wɔ́ à tùntùnnə mó myɛ m’a cɔ̀. ²²Ǹdə lòlò gə́ wàr càmmə́sɔ̌sɛ́ sə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w ń la gál nɛ́, ǹdə́ lòlò gə́ wàrh nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyɔ̀rhɔ́ w ń la gál nɛ́ ; wɔ́ èta cìcì à m’a ce à tùntùnnə Dəvyidi nɛ̀mɛ́ nɛ́ pù ní, e súlí Levyibə́ bə̀ n’ê twĩ̀ à tùm rí mú.²³Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi n wɔ̀ : ²⁴Ǹ yə̀ lyì bí gə́ n’ê zɔ̀m nɛ́ cili nà : Bə̀ n’ê wə̀l bə̀ Bə-zhɔ-zhe yə̀ dwə́ né kùrə̀ né nə̀lyé y ń y’ǎ cír mó zhɛ̃̀ nà ? Lyì bí gə́ n’ê zɔ̀m èta mɔ́ də̀ à dwí rí bə̀ n’ê fulsi nà, bə̀ zɛ̃̀ bə̀ tə̀ rə̀myɛ́ yil bə̀ k’ê t’â nyí rí ǹdə tənà ta yé.²⁵Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : À gə y’à yə̀ dɔbrɛ zal ǹdə́ nə̀nyɛ́nɛ́ y ǹdə́ cəcɛ̃ yá, à gə y’à yə́ nyə́ dɛ̃̌ yi rí ǹdə́ cɛ y nɛ pɛ, ²⁶à y’à wɔ̌ à m’a zhɛ̃̀ Zhakɔbɛ ǹdə́ Dəvyidi à tùntùnnə mó dwí rí, à y’à m’a cẽ à k’â t’â la lò vǔr ń dwí rí wẽ́ n cìní Abəraham ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔbɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ yé. Sə à m’a k’a zə bə̀ lyì bí bə̀ zɔ bə vò yómré jè y mó bə k’a bə̀ jé, bə̀ à dùr bə̀ nɔ̀nɔ̀.

Chapter 34

¹Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi ǹdə́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔnɔzɔɔrɛ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ gakó ǹdə́ tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń cǐ mú gakó ǹdə́ dwə́ né gakó gə́ y’à tú bə kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm bə̀ n’ê bwí ǹdə́ Zhərazalɛm ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ Zhərəzalɛm y’à cǐ mú yi ní ; ²Bə̀-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí zɛ̃̀ rə wɔ̀ Zheremyi ni : Zɛ̃̀ ń vò ń wɔ̀ Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ nɛ : Bə-zhɔ-zhe pɔ nyí n wɔ̀ : Nyǐ à m’a ce cɔ w kɔ̀bɔ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ w n ji w myǐn. ³Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ cìcì mú tá la lú ń jɔ̃̀ w yé, bə̀ m’a zə mɔ́ bə pə pyɔ̌ mɔ́ nɛ ; ǹ mà n zhì Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yé né ; ǹmyɛ́ ǹdə́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ ga zhì dwã yírhə́, n zɔ̀m ǹdə́ mɔ́, bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə vò Bəbyəlɔnɛ.⁴Sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ, cili kɔn kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe la zɔ̌m ǹ yil mó : Nyǐ ǹ tá ǹ la búlə́ shù cu cú yé. ⁵Ǹ mà ń cì ǹdə́ yə̀-zùlə́ ; bə̀ m’a ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ǹ yó ǹdə́ bə̀ gə́ ju rí ǹ dabá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀rɛ̀ bə yə̀ pyǎ, bə tó yé bə cì shãã mɔ́ yó mó ta, bə̀ m’a kúrh mó, bə̀ m’e zhe : Yó-cə́bal, wɔ́ bə̀kɔ́n dwí yò èta ! Bə̀ nyǐ à bwə̀l zɔ̀mɛ̀ rɛ́ a byili zhə̀nà. Wɔ Bə-zhɔ-zhe ń pɔ nyí rí rə̀myɛ́.⁶Wɔ́ nyì-zennə Zheremyi ń byili zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ gakó Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ nɛ Zhərəzalɛm nɛ́. ⁷Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ zhe búlə́ né ne sə̀ n’ê bwí ǹdə́ Zhərəzalɛm cɔ wá ǹdə́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ gakó ǹdə́ Ləciisi ǹdə́ Azəka ; wɔ́ cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ nə̀lyè y nə̀ y’à dàl Zhidə cɛmɛ nɛ́ wẽ́ nə́ gwẽ̌ lù nə kə́kɛ́lɛ́ nə̀ zhe jàn rɛ́ mɔ́.⁸Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi, ǹdə́ pyɔ̌ Sədəcaasɛ gə́ tú n bə̀ n ce dwã yó ǹdə́ lyì bí bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à wɔ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́, bə̀ y’à mù dwã nɛ bə kwè nyí rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ la bwə̀l bə byili bə̀ yómə́ bé cìn nɛrɛ́ y yil mó, ⁹bə̀ lò gakó mə̌ sə n yẽ̌ ń da-byǐ Ebərə ráá ń da-bə̀kɔ́ Ebərə mó ń wɔ́ ǹ yóm mó mó ne n cìní ń cìnə̀.¹⁰Rə̀myɛ́ yó né, yó-cìnə́ gakó ǹdə́ dwí rí gakó byɛ̀bɛ́ bə̀ kwè nyí rí mú, mə̀dù gakó já n shɛ̀nɛ́ n yẽ̌ ń yóm-bal mɔ́ ráá ń yóm-kɛ̃ mɔ́ nɛ, ń kə́ ń yə̀ mɔ́ cə̀r n cĩ́ ń sono ń la tũ̌ n pɔ̃ ǹdə yóm ta yé ; ¹¹bə̀ gakó j’a shɛ̀nɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyí rí bə̀ kwè mó ta, bə yẽ̌ bə̀ yómə́ bé ne bə nə bə̀ cǐ bə̀ cìnə̀.¹²Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi n wɔ̀ : ¹³Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí wə̀lə̀ : À zɔ dɔbrɛ ǹdə́ á dabá, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à ce bə du Ezhipti ní bə̀ yóm ré jè y w mó ; a wò be : ¹⁴lò ǹ gə yè ǹ da-byǐ Ebərə, ń gə wɛ̀rhɛ́ byinə nyàlpyɛ̀ ǹ sono ń zhɛ̀ sə́ yẽ̌ mo, n cìní ń cìnə̀. Sə nyǐ á dabá yə̀ cili yé, bə̀ yə̀ bə̀ zhã̌ nɛ́ púr bə zhìlì bə̀ yala nɛ bə cili gaga yé.¹⁵Sə zà, á cìcì mú k’á zù á cìcì mú wẽ́, á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá à yírh wə, lò gakó gə́ bwə̀l n byili bə̀ ń da-byǐ nɔ ń cìn-cìnú mú yilə, á kwè nyí à yé né, jì y à yil ré n’ê byẽ̀ è wẽ́ mó wə. ¹⁶Sə nyìwé, á k’á kwè sɔ́má dõ, á fulsi à yil ré ; á mə̀dù mə̀dù gakó ká n zwẽ yóm-bala bɛ́ ǹdə́ yóm-kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ á y’ǎ yẽ̌ bə nə bə̀ cìn-cìnú mú mú ni, wɔ́ bə̀myɛ́ á k’á nyɛ́ɛ́ á ce bə jǐrh á yóm-bala ǹdə́ á yóm-kana.¹⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : Á yə̀ à nyə́ né zwẽ yé, á gə́ kwè nyí bə̀ á la á da-byǐ mú ń wɔ́ yóm mó ǹdə́ á da-bə̀kɔ́ yóm-mó ne yõ̌ n nə ń cìn-cìnú mú, e jà á yə̀ rɛ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə. Nyǐ-nə, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, àmyɛ la nyí kǒ a byili b’a nɔ á cìn-cìnú ; wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. Sə wɔ́ búlə́ shù ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ ǹdə́ nɔrh rə la á cìn-cìnú mú yál, à m’a ce á yə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ lũ w tənèsé púlə́púlə́ lyì bí gə nɔ ába bə̀ wun n’ê zɛ̃̀. ¹⁸À m’a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ywarh nə̀-byə-tóló w dwã w kùrə̀ nə̀lyé bə cĩ́ tɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə tó nə̀ bwə̌l w bə lyɛ̃ bə̀ m’e bwəl nyí à yé né mú, m’a yə̀ ǹdə nə̀-byə-tóló w ò ywarh twər rə̀lyé y mó ta. ¹⁹À m’a ce Zhidə tənà y yó-cìnə́ bé ǹdə́ Zhərəzalɛm nyə̀ná bɛ́ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə bé ǹdə́ vwĩ̀-zwə̃́lnə bé ǹdə́ tənà y lyì bí gakó, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ tó nə̀-byə-tóló w ò ywarh twər kùrə̀ nə̀lyé y bwə̌l mó w bə lyɛ̃ bə̀ m’e bwəl nyí mú,²⁰à m’a ce bə̀ zwə̀ bé bə̀ n’ê pyà bə̀ gu mú jɔ̃̀ wa : bə̀ yala m’a jǐrh vwàmá ǹdə́ dɛ̃̌ yi w kúmsi nyí-kùjú. ²¹S’e gə wɔ́ Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ ǹdə́ ń lyì-fwààlɛ yilə, à m’a ce be bə̀ zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ k’ê tə̀ bwéé ne á nyí mú jɔ̃̀ wa. ²²Nyǐ à m’a pə à nyə́ né ; wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, à m’a zə shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə k’a kwɛ̃̀ sə bə̀ cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́, sə bú ǹdə́ w sə wzẽ w sə ji w myǐn ; a ce Zhidə cɛmɛ nɛ́ jǐrh wu-zhìlù dúdú jààsɛ, nə̀ numbyíní èdù ga myɛ k’ê t’â la nə̀ wẽ́ dǎl yé.

Chapter 35

¹Zhɔzhaasɛ byǐ Zhowəcim Zhidə pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú yi ní, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi n wɔ̀ : ²Zɛ̃̀ ń vò ń nə Erəkaabɛ dwí rí lyì bí, ń zɔ̀m ǹdə́ bɛ ; sə́ zə bɛ ń mə́ vò Bə-zhɔ-zhe jì y jìsí èdù wẽ́ ń pə bɛ də̀vɛ̃́ bə nyɔ̀.³Rə̀myɛ́ yó né, a zɛ̃̀ a vò a zə Yərəməya byǐ Yazanya nɔ̃̌ wá, ǹdə́ ń da-byǎ bɛ́ gakó, e súlí ń byǎ bɛ́ gakó, ǹdə́ Erərəkaabɛ dwí rí gakó, ⁴a j’a zə bɛ a m’a vò Bə-zhɔ-zhe jì y wə, bə zù Yəgədəlya byǐ Anã, Yi lò mó byǎ bɛ́ jì y èmyɛ́ ǹdə́ lyì-fwààlɛ́ jì y wɔ dwã nyí ni mú, Shəlum byǐ Maasəya mɔ́ ń wɔ́ Yi jì y étwí-ènyí rí yìlnə mó jì y yə́-pɛ̀lɛ́ wa.⁵A zɛ̃̀ kwè kǎzɔ̀má bə̀ sú pyáám ǹdə́ də̀vɛ̃́, ǹdə́ wẽ̀ dwã, a cĩ́ Erəkaabɛ dwí rí yé né a wɔ̀ bɛ : Nyǐ-nə də̀vɛ̃́ y a kwè á nyɔ̀. ⁶Bə zɛ̃̀ bə lyár nɛ bə wɔ̀ : Nə́myɛ̌ t’á nywɛ̀ də̀vɛ̃́ yé ; nyǐ nə́ nàmbal Yɔnadaabɛ byǐ Erəkaabɛ mú pɔ nə́ba nyí n wɔ̀ : Ámyɛ̌ ǹdə́ á byǎ bɛ́ bə̀k’á nyɔ̀ də̀vɛ̃́ gaga yé ; ⁷á bə̀k’á lù jìrh yé, á bək’á dù twã́ yé, á bə̀k’á zhele də̀vɛ̃́ cèmé yé, á bə̀k’á pyà á sə̀pwà də̀vɛ̃́ cèmé cɛrh myɛ yé, pú-nə kwə̀ə́rhe rə yə̀ á jìrh á n’á zwì kɔn m’e yí á cu. Á gə wɛ̀rhɛ́ èta, á myə̌l m’a zə dwɛ̀lɛ̀ tənà y á wɔ́ zhələ è wẽ́ mó wə.⁸Nyǐ wɔ́ èta, nə́ j’á n’é tó nyə́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə́ nàmbal Yɔnadaabɛ, Erəkaabɛ byǐ mú kɛ̃ n pə nə́ba mɔ́ nɛ : Nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ kana bɛ́ ǹdə́ nə́ byǎ bɛ́ ǹdə́ nə́ bə̀kwá bɛ́ t’á nywɛ̀ də̀vɛ̃́ gaga nə́ lul yi ní kɔn m’e yí zà ; ⁹nə́ t’á lwì jìrh nə́ zwí gaga, nə́ bə də̀vɛ̃́ cɛrh zhe yé, nə́ bə nə́ sə̀pwà cɛrh zhe yé, nə́ bə cɛrh myɛ zhe nə́ n’é dwì kaka sə̀ wẽ́ yé ; ¹⁰Wɔ́ kwə̀ə́rhe wẽ́ nə́ ŋwɛ́nɛ́, nə́ n’é tó ǹdə nyə́ né nyɛ̀bɛ́ nə́ da Yɔnadaabɛ kɛ̃ n pə nə́ba mɔ́ gə́ n’ê byili ní. ¹¹Wɔ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ gə́ tú n zɛ̃̀ n bə̀ ń zù tənà y kɛ̀bɛ̀ wẽ́ ń nə́ ń bwí ǹdə́ è lyì bí mú yi ní, nə́myɛ̌ zɛ̃̀ nə́ zɔ̀m ǹdə́ dwã nə́ wɔ̀ : Bànà nə́ dùr Kalədɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ Səri shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé né nə́ vò yé né gaga. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce nə́ tú nə́ jě Zhərəzalɛm nɛ́ èta mɔ́.¹²Rə̀myɛ́ yó né Bə-zhɔzhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi n wɔ̀ : ¹³Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, Esərayɛl Yi rí zɔ̀m mɔ́ : Zhəl ń nə Zhidə lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí ń zɔ̀m ǹdə́ ń wɔ̀ : Á t’á la à cícú mú à n’â byili ába shɔ̀nɔ́, á wɛ̀rhɛ́ ǹdə à zɔ̀mà nɛ́ gə́ n’ê byili ní ǹ ? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ¹⁴Nyǐ Erəkaabɛ byǐ Yɔnadaabɛ gə́ pɔ nyí ń byǎ bɛ́ bə̀ bə̀ k’á nyɔ̀ də̀vɛ̃́ mɔ́, bə̀ shɛ̀nɛ́ bə zwẽ bə̀ nàmbal mɔ́ nyí rí : kɔn j’a zhɩ́ ǹdə́ zà bə̀ gwẽ̌ yə̀ də̀vɛ̃́ nywɛ̀ gaga yé.¹⁵À twĩ̀ à tùntùnnə bé bə̀ wɔ́ à nyì-zwennə bé gakó á sono, à twĩ̀ bí a k’a bwérhé a bwérhé ; à zhe bə̀ bə̀ wál àba : Bə̀ á mə̀dù mə̀dù gakó yẽ̌ ń sɔ́má y námməlwɛ̀lɛ́ y nɛ, n ká n bə̀ ń kwã, á twĩ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́, á bə̀k’á tó yə dwã kùr á cèrhé ne yé ; mùnì ga á mɛ̃ tənà y kɛ̀bɛ́ à pɔ ámyɛ̌ ǹdə́ á dabá nɛ mɔ́ wẽ́. À zɔ̀m rə̀myɛ́ ǹd’ába, sə á yə̀ á zhã̌ púr á cili à zɔ̀mà nɛ́ yé. ¹⁶Nyǐ Erəkaabɛ byǐ Yɔnadaabɛ byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né bə̀ nàmbal mɔ́ pɔ bɛ mɔ́ ta. Sə dwí rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ yə̀ àmyɛ́ zɔ̀mà nɛ́ cili yé.¹⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó wə̀lə̀ : Nyìwé, à m’a ce zwini rí tɛ̀bɛ́ gakó à zɔ̀m rə̀ yò mó gakó jòm Zhidə lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí yò, bə̀ gə́ zɔ̀m ǹdə́ bɛ́ bə zɛ̃̀ bə̀ yə̀ à zɔ̀mà nɛ́ cili, bə̀ yə̀ nɛ lyár myɛ mɔ́ yilə.¹⁸Rə̀myɛ́ yó né, Zheremyi zɛ̃̀ n wɔ̀ Erəkaabɛ lyì bí ni : Nyǐ-nə Bə-zhɔ-zhe mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó zɔ̀m n wɔ̀ : Á gə́ zwẽ á nàmbal Yɔnadaabɛ nyí rí, á tó ń nyə́ gakó ne, á wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń nyə́ né gə́ n’ê byili ní gakó mó ce, ¹⁹Nyǐ-nə Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó wòwə̀ : Erəkaabɛ byǐ Yɔnadaabɛ tá ń la nɛ̀mɛ́ lyɔ̃̀ gaga nə́ zhì à yé né yé.

Chapter 36

¹Zhozhaasɛ byǐ Zhowəcim Zhidə pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ nyinə nə̀na nyǎn rɛ́ yi ní, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi n wɔ̀ : ²Kwě sɛ́bɛ́ ń kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó à ju kùr à n’â zɔ̀m ǹdə́ mɔ́ Zhozhaasɛ pyɛ̀lɛ́ rɛ́ yi ní, Esərayɛl lyì bí ǹdə́ Zhidə lyì bí ǹdə́ tənèsé lyì bí gakó yil kɔn m’e zà dɛ̃ rɛ́ mɔ́, kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ³Èta, Zhidə lyì bí gə nyɛ̀ɛ̀ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à gu à wẽ́ à la bɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́, dɛ̀ga nyǐ bə̀myɛ́ mə̀dù mə̀dù gakó m’a n yẽ̌ ń sɔ́msɛ́ námməlwǎlsɛ́ nɛ ; èta, à m’a pə bɛ bə̀ lwɛlɛ rɛ́ ǹdə́ bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri.⁴Rə̀myɛ́ yó né Zheremyi zɛ̃̀ n byẽ̀ Nərəya byǐ Bəruuci n byili mu zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m mɔ́ gakó n kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zheremyi wɔ̀ Bəruuci ni : nyǐ bɔ̀l tɛ̀nɛ́ àmyɛ́ m’a ŋwɛ̀nɛ́ a vò Bə-zhɔ-zhe jì y w yé. ⁶Sə à m’a yẽ̌ ǹmyɛ́ cìcì zə sɛ́bɛ́ rɛ́ ń mə́ vò, ǹ gə yú wə́, ǹ m’a kàrmɔ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mà nɛ́ ń zɔ̀m ǹdə́ nɛ, a byili mú ń kɛ̃ mɔ́. Nyì-lyõṍ dɛ̃ sə́ kàrmɔ́ zɔ̀mà nɛ́ dwí rí ǹdə́ Zhidə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ shí bə̀ cɛmɛ nɛ w bə bə̀ Bə-zhɔ-zhe jì w mú ni bə cili.⁷Dɛ̀ga, nyǐ Bə-zhɔ-zhe mà n zwẽ bə̀ lwə̌l mó ; sə bə̀ mə̀dù mə̀dù gakó yẽ̌ ń tùntwə̃̀ə̃̀ né námməywààlɛ́ nɛ ; bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe lyim rí nánfɔ̀lɔ̀ w zɛ̃̀ ń nə́ ń pupuri tɛ̃́ dwí rí tɛ̀bɛ́ tùntwĩ̀ĩ̀ rí yilə. ⁸Nərəya byǐ Bəruuci vò n wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyì-zwennə Zheremyi gə́ byili ní, n kàrmɔ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mà nɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ w mɔ́, Bə-zhɔ-zhe jì y wə.⁹Zhozhaasɛ byǐ zhowəcim Zhidə pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀nù nyǎn rɛ́ cànsɛ nə̀bɔ́ nyǎ y wẽ́, bə̀ bwə̀l nyì-lyõṍ dɛ̃ dwí rí Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ gakó yilə, ǹdə́ Zhidə dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ shí bə̀ cɛmɛ nɛ́ w bə bə Zhərəzalɛm gakó yilə, Bə-zhɔ-zhe yé né. ¹⁰Bəruuci kàrmɔ Zheremyi zɔ̀mà nɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ Bə-zhɔ-zhe jì y wẽ́ n ce dɛ̃̌dɛ̃̌ dwí rí gakó cili ; wɔ́ Shafã byǐ Gəmərəya sá-kanna mɔ́ jì y è y’à wɔ Bə-zhɔ-zhe jì y kɔ̀nɔ̀ w kɔn zǎ dɛ̃̌ sõ mó wẽ́, Bə-zhɔ-zhe jì y bòlò w nándũ̀ w étwí-ènyí rí ni ; ń kàrmɔ̀ zɔ̀mà nɛ́ n byili lyì bí gakó ne né.¹¹Sə́ nyǐ, Gəmarəya byǐ Myəka Shafã nɔ̃̌ wá, nyɛ̀ɛ̀ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó gakó. ¹²N já n zɛ̃̀ n só tɛ̃́ n vò sá-kanna mɔ́ jì y wə ; yé né cìnə́ bé gakó y’à jě dwã yó gàà mɔ́ : Rə̀myɛ́ yó né, sa-kanna Eləshama ǹdə́ Shəmaya byǐ Dəlaya, ǹdə́ Akəbɔɔrɛ byǐ Elənatã ǹdə́ Shafã byǐ Gəmarəya ǹdə́ Ananya byǐ Sədəcaasɛ e súlí lyì-fwààlɛ dwã.¹³Myəka cĩ́ bi zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó ń nyɛ̀ɛ̀ Nərəya byǐ Bəruuci kàrmɔ̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n byili lyì-zhǎ nɛ mɔ́. ¹⁴Yé né cìnə́ bé gùlú w lyì bí zɛ̃̀ bə twĩ̀ Nəyanya byǐ Yəwuudi, Shələmya nɔ̃̌ w ǹdə́ Kushi nə̃̀-jòlò w bə̀ bə̀ zhəl Bəruuci sono bə wɔ̀ : Kwě sɛ́bɛ́ rɛ́ ǹ kàrmɔ ń byili lyì bí ni mú ń mə́ bə̀ ń pə nə́ba. Rə̀myɛ́ yó né, Nərəya byǐ Bəruuci zɛ̃̀ n kwè sɛ́bɛ́ rɛ́ n mə n bə̀ bə̀ sono. ¹⁵Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ : Jǒm tɛ̃́ nyɔ̀nɔ̀, sə́ kármɔ sɛ́bɛ́ rɛ́ ń pə nə́ba. Bəruuci já n kàrmɔ sɛ́bɛ́ rɛ́ n pə bɛ.¹⁶Bə̀ gə́ cili sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ gakó bə zhɛ̀, ywẽ zɛ̃̀ rə̀ zhe be, bə̀ k’â pyìrhí bə̀ n’ê nyǐ dwã yó wə. Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ Bəruuci ni : Nə́ wàr nə́ m’a cẽ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ cṹ pyɔ̌ mɔ́ nɛ yé. ¹⁷Bə k’e bwə̀rh Bəruuci bə wɔ̀ : Nə́ n’é lwə̀l mó sə́ byili nə́ba ǹ gə́ tó né ń mə́ kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó ǹ byili nə́ba mɔ́ mɔ́ nɛ́. ¹⁸Bəruuci lyár bə n wɔ̀ : Nyǐ wɔ́ Zheremyi cìcì ń byili ni zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ ǹdə́ à kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ¹⁹Yé né cìnə́ bé zɛ̃̀ bə wɔ̀ Bəruuci ni : Cili, ǹmyɛ́ ǹdə́ Zheremyi ga, dǔr-na á vò á pyà jàà á shèè ; lòlò bə̀ká n lwar á jàà shò yé.²⁰Bə kwè sɛ́bɛ́ rɛ́ bə cĩ́ sá-kanna Elyəsham tum rí jì y wə, bə zɛ̃̀ bə lyɛ̃ bə zù pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y kɔ̀nɔ̀ w wẽ́ bə yí bə cĩ́ mu zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nyɛ̀ɛ̀ mɔ́. ²¹Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ mɔ́ já n zɛ̃̀ n twĩ̀ Yəwuudi sɛ́bɛ́ rɛ́ kwã nɛ́, Yəwuudi n zhǐr n vò sákanna Elyəshama sono n zwẽ sɛ́bɛ́ rɛ́ n ká n mə n bə̀ n kàrmə rɛ n byili pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ cɔ w yé né cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à zhǐ pyɔ̌ yé né mó gakó yé né bə cili. ²²Rə̀myɛ́ yó né ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ y’ǎ jě ǹ jì y ń nə́ ń jòm è wẽ́ wàr yi ní mú wẽ́, bə̀ y’à ju myǐn mə̀ zhe ku òdù ò zhǐ ń yé né wẽ́, ǹdə́ è y’à wɔ́ cànsɛ nə̀bɔ́ nyǎ yi ní.²³Yəwuudi gə́ kàmɔ̀ kàrmɔ̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ sá-yérh sə̀tɔ̀ y n mə n yí sá-yérh sə̀na yá, ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ já n zə sá-kanna mɔ́ shì-bwɛ̀lɛ́ y ń mə́ ń gõ̀ sɛ́bɛ́ ń lwé ku w ò zhǐ ń yé né ǹdə́ myǐn mú mú wẽ́, rə̀ gakó j’a də́dɔ́ myǐn. ²⁴Pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń tùntùnnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nə́myɛ́ gakó mó ywẽ yə̀ bɛ zal yé, bə̀ yə̀ bə̀ gàndɛ́ kǎr bə̀ ló tɛ̃́ yé.²⁵E jà Elənatã ǹdə́ Dələya y’à lwə̀l pyɔ̌ nɛ bə̀ ń bə̀ká n ji sɛ́bɛ́ rɛ́ myǐn mú ku w yé, sə pyɔ̌ mɔ́ yə̀ cili yé. ²⁶Pyɔ̌ zɛ̃̀ n pə nyí Yəraməyəə ǹdə́ Arəyəə byǐ Səraya ǹdə́ Abədəyəə byǐ Shələnya nɛ bə̀ bə̀ zə sá-kanna Bəruuci ǹdə́ nyì-zwennə Zheremyi bə bà : Sə Bə-zhɔ-zhe ce bə shèè.²⁷Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ ju sɛ́bɛ́ rɛ́ myǐn mú kwã nɛ́ ; zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Zheremyi byili Bəruuci ni n kɛ̃ mɔ́ sɛ́bɛ́ rɛ́, Bə-zhɔ-zhe kə́ n wɔ̀ Zheremyi ni : ²⁸Zɛ̃̀ ń kə́ ń kwè sɛ́bɛ́ dõ ń kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ nã́yéé ré Zhidə pyɔ̌ Zhiwəəcim ju mú wẽ́ mó. ²⁹Ǹ m’a zɔ̀m Zhidə pyɔ̌ Zhiwəəcim shò kwã nɛ́ ń wɔ̀ mɔ̀ : Zhiwəəcim, ǹ ju sɛ́bɛ́ rɛ́ myǐn ń wɔ̀ : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ sɛ́bɛ́ wẽ́ n wɔ̀ : Bə̀ nyǐ Bəbyəlɔɔnɛ pyɔ̌ mà n bə̀ n cɔ̀ tənà y kɛ̀bɛ́, n ce è lyì bí ǹdə́ è vwàmá nɛ́ làà dẽ̌ mó ?³⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ yil Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zɔ̀m Zhidə pyɔ̌ Zhowəəcim shò kwã ń zhe : Rə̀myɛ́ ce, ǹmyɛ́ sə̀pwà byǐ tá ń la nɔ n jòm ǹ jàà w Dəvyidi pyɛ̀lɛ́ də̀gwã́ y yó yé, bə̀ m’a kwè ǹ cùù bə dwĩ̀ pwẽ̀ ne nə̀nyɔ́nɔ́ shɛ̃̀ wa, è gə wɔ́ cəcɛ̃ nɛ, bə̀ dwĩ̀ w pwẽ̀ ne wàr rɛ́ wẽ́. ³¹À m’a pə còrhò-tum ńmyɛ́ ǹdə́ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdə́ ń tùntùnnə bé ne, bə̀ lwɛlɛ rɛ́ yilə, à m’a ce zwini dwí tɛ̀bɛ́ gakó à zɔ̀m rə̀ yò Zhərəzalɛm lyì ǹdə́ Zhidə lyì bí shò kwã nɛ́, zə bɛ bə̀ gə́ yə̀ à zɔ̀mà nɛ́ cili mú yilə.³²Zheremyi kə́ n kwè sɛ́bɛ́ dõ, n pə Nərəya byǐ, sá-kanna Bəruuci ni, Zheremyi kə́ n byili sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Zhidə pyɔ̌ Zhowəcim ju myǐn mú zɔ̀mà gakó Bəruuci ni n kɛ̃, n súlí n byili mu zɔ̀mà dwã myɛ n kɛ̃ rə̀ wẽ́.

Chapter 37

¹Zhɔzhaasɛ byǐ Sədəcaasɛ jǐrh pyɔ̌ Zhowəcim byǐ Kɔnəya jàà w Zhidə tənà y wa. Wɔ́ Bəbyəlɔɔnɛ pyɔ̌ Nəbəkɔdɔnɔzɔɔrɛ ń cĩ́ mu pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y yó. ²Sə Sədəcaaɛ ǹdə́ ń kwã-lyì bí mə̀dù ga y’à t’á cili Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mà nɛ́ nyì-zwennə Zheremyi yà ń nə́ zɔ̀m mɔ́ yé.³Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ Sədəcaasɛ zɛ̃̀ n twĩ̀ Sələmya byǐ Yɔbalɛ ǹdə́ Maasəya byǐ Səfanya ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó, nyì-zwennə Zheremyi sono, bə̀ bə̀ zhəl mo bə wɔ̀ : Nyǐ nə́ n’é lwə̀l mó bə̀ : zə Bə-zhɔ-zhe nə́ Yi rí cã̌ nɛ nə́ yilə. ⁴Rə̀myɛ́ yí ni ǹdə́ Zheremyi yà ń nə́ ń twí ń nɛ ń dwí rí ń ká ń kwɛ̃̀ ; ǹdə́ bə̀ y’à gwẽ̌ yə̀ mɔ byìnə́-jù w ce yé. ⁵Rə̀myɛ́ yó né ǹdə́ Faraɔ̃ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ y’a zhǐr Ezhipti ní sə̀ k’ê tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé, sə Kalədɛ lyì bí bə̀ y’à tú bə bú bə zwẽ Zhərəzalɛm mɔ́, gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Faraɔ̃ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ du Ezhipti ní mú yí ní bə̀ k’a du Zhərəzalɛm nɛ́.⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nyì-zwennə Zheremyi n wɔ̀ : ⁷Nyǐ-na nyí rí tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí pɔ mɔ́ : Wál-na Zhidə pyɔ̌ mɔ́ ń y’ǎ twĩ̀ ába à sono à cã̌ nɛ́ zal yil mó ; bə̀ nyǐ Faraɔ̃ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y’à du Ezhipti ní sə̀ bàn ába sãɔ̃ mɔ́ k’a kwɛ̃̀ sə vò Ezhipti sə̀ tənà y wa. ⁸Sə kalədɛ lyì bí m’a bə̀ bə zɛ̃̀ búlə́ ne cɔ w cɔ̀bɔ́ yó, bə̀ zwẽ w bə ji w myǐn.⁹Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m n wɔ̀ : Á bə̀k’á zɛ̃̀ á n’á jə́jɛ̀rɛ́ á cìn á zhe : Bə̀ Kalədɛ lyì bí m’a dùr bə̀ vò yé né gaga bə yẽ̌ nə́ba yé ! Lwar-na bə̀ bə̀ t’â la yé né yé. ¹⁰Bá á gə ŋwɛ̀nɛ́ Kalədɛ lyì bí bə̀ n’ê bwí ǹd’ába mɔ́ myɛ, lwar-na bə̀ byɛ̀bɛ́ màgɛlɛ́ y bə̀ cɛ̀mɛ́ mɔ́ m’a shí tɛ̃́ bə zɛ̃̀ bə̀ kwə̀ə́rhé wẽ́ bə ji cɔ w kɔ̀bɔ́ myǐn.¹¹Faraɔ̃ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gə́ y’à ce Kalədɛ lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ du Zhərəzalɛm nɛ́ sə vò kwã nɛ́ mɔ́ yí ní, ¹²Zheremyi zɛ̃̀ ń nə́ ń yǎl n du Zhərəzalɛm nɛ́ n vò Bɛ̃zhamɛ tənà y wa, mùnì ga n shèè dwí rí cəcəl w wẽ́ n lú. ¹³N zə zə n bə̀ n yí Bɛ̃zhamɛ cɔ w bwə̀rə̀ y nyí ní ; rə̀myɛ́ yó né, ń nɔ Ananya nɔ̃̌ wá, Shələmya byǐ Yərəya mɔ́ ń wɔ́ bwə̀rə̀ y yìlnə bé yó-cə́bal mɔ́ mɔ́ ; Yərəya já n zə nyì-zwennə Zheremyi n wɔ̀ mɔ̀ : Ǹmyɛ́ wɔ́ Kalədɛ lyì bí sono ǹ nə́ ǹ yǎl ń lyɛ̃ ń vò né !¹⁴Zheremyi lyár mɔ n wɔ̀ : Nyǐ è də̀ gàà mɔ́ à la nɛ́ yé ! È də̀ Kalədɛ lyì bí sono à n’â lyɛ̃ à la nɛ́ yé. Sə Yərəya yə̀ cili gaga yé ; n já n zə mɔ n mə n vò yó-cìnə́ bé yé né. ¹⁵Yó-cìnə́ bé lyimə j’a zɛ̃̀ Zheremyi yó, bə mà mɔ, bə zə mɔ bə ce byìnə́-jù w Zhonatã sá-kánna mɔ́ jì y bə̀ y’a zɔ è wɔ́ byìnə́-jì mú wẽ́.¹⁶Wɔ́ èta kɔn tó né bə m’e zə Zheremyi bə ce byìnə́-jù w gɔ́rɔ́ w bə̀ y’à kù ò vò tɛ̃́ mɔ́ wẽ́, bə shèè mo n dɛnɛ gàà mɔ́. ¹⁷Pyɔ̌ Sədəcaasɛ zɛ̃̀ n ce bə byẽ̀ mo n bà, n shèè n bwə̀rh mó ń sõ jù w n wɔ́ : Bə-zhɔ-zhe zhe zɔ̀mɛ̀ ŋwɛ́nɛ́ ń byilu nà ? Zheremyi lyár mɔ n wɔ̀ : ɔ̃̀’ɔ̃̂ ; Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ ŋwɛ́nɛ́. N wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ : Nyǐ bə̀ la mɔ́ zal bə ce Babyəlɔɔlɛ pyɔ̌ mɔ́ jɔ̀ wà.¹⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Zheremyi bwə̀rh pyɔ̌ Sədəcaasɛ n wɔ̀ : Wɔ́ bə̀kɔ́n yò à m’a dó ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kwã-lyì bí ǹdə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ, á m’a zə nɛ á ce byìnə́-jù w mú ? ¹⁹Á nyì-zwennə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ bə̀ byili ába bə̀ zhe bə̀ : Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ tá ń bàn bú ǹdə́ ámyɛ̌ ǹdə́ á tənà y gaga mɔ́ mɔ́ ŋwénɛ́ yẽ̀ ? ²⁰Sə èlǎsɛ̃́, à yó-cə́bal pyɔ̌, à n’â lwə̀l mó, cili, sə́ zwẽ à lwə̌l mó à zhǐ ǹ yé né à n’â lwə̀l mó mó ! Sə ǹ bə̀ká ń kə́ yẽ̌ ne a vò sá-kanna Zhonatã sõ kɛ̀lɛ́ w byìnə́-jì y w yé, mùnì ga à bə̀k’a vò a cì gàà mɔ́ yé !²¹Pyɔ̌ Sədəcaasɛ já n pə nyí bə cə̀r Zheremyi n mɛ̃ pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y w byìnə́-jì y wẽ́, bə̀ n’ê pɛ mɔ búrú w ó ŋwɛ́nɛ́ cɔ w sɔ́msɛ́ yó mó ń nə́ ń dɔ̀m dɛ̃ gakó, kɔn m’e yí búrú w cɔ w mɔ́ zhɛ̀. Wɔ́ èta kɔn tó né Zheremyi j’a n mə n yə̀ byìnə́-jì y wẽ́.

Chapter 38

¹Matã byǐ Shafaca ǹdə́ Pəshuuri byǐ Gədəlya ǹdə́ Shələmya byǐ Yɔbalɛ ǹdə́ Mələce byǐ Pəsuuri nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ Zheremyi yà ń nə́ ń zɔ̀m n byili dwí rí mú, ń y’ǎ nə́ zɔ̀m ń zhe : ²Nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m ń wɔ̀ : Bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń mɛ̃ cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ mó, sə rə̀-ná-cí lwar bə̀ wɔ́ búlə́ shù ǹdə́ nɔrh ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ cu ń la cú ; Sə lò mɔ̀bɔ́ ń zwẽ nyí n du cɔ w n vò Kalədɛ̃ lyì bí sono mó, rə̀-ná-cí mà n lú, n zwẽ ń myə̌l ré rə̀ yə̀ búlə́-kɔn ń nɔ búlə́ bú wẽ́. ³Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m èta n súli n wɔ̀ : Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ mà sə zwẽ cɔ w kɔ̀bɔ́ sə pwà ò lyì bí.⁴Rə̀myɛ́ yó né, cɔ w yé né cìnə́ bé zɛ̃̀ bə wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ : Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̌ ǹdə́ gu ! Bə̀ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ dwí rí, bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nə́ ń zɔ̀m mɔ́ m’a ce cɔ w lyì bí ǹdə́ cɔ w shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gə bə̀ wun ; bə̀ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ tá ń pyà dwí rí tɛ̀bɛ́ cɛ̀nɛ̀ yé, wɔ́ rə̀ zwini dúdú ń nə́ ń yàlá. ⁵Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ mɔ́ Sədəcaasɛ lyár n wɔ̀ : Nyǐ-nə mo ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ á jɔ̃̀ wa ; bə̀ pyɔ̌ mɔ́ wàr á nyí ni ń la cõ yé.⁶Bə j’a zə Zheremyi bə vò bə ji pyɔ̌ byǐ Maləca nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w ò y’à ŋwɛ́nɛ́ kɛ̀lɛ́ y w mɔ́ wẽ́. Nɛ̃̌ y’à tɛ̀nɛ́ gɔ́rɔ́ w wẽ́ yé, wɔ́ bɔ̀bɔ̀rɔ̀ dúdú ò y’à ŋwɛ́nɛ́, Zheremyi já n mɔ́rh ò wẽ́.⁷Rə̀myɛ́ yó né, Ecopyi lyì bal, Ebɛdə-Malɛɛkɛ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə, bal mɔ́ ńmyɛ́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ zɔ Zheremyi bə ji nɛ̃̌ mɔ́ gɔ́rɔ́ w wẽ́, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ yà ń jě Bɛ̃zhamɛ bwə̀rə̀ y wə. ⁸Ebɛdə-Malɛɛkɛ já n du kɛ̀lɛ́ y wa, ⁹n vò n nə pyɔ̌ mɔ́ n wɔ̀ mɔ̀ : À yó-cə́bal, pyɔ̌, nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ wɛ̀rhɛ́ nyì-zwennə Zheremyi ni èta bə càn yé ; nyǐ bə̀ zɔ mɔ bə ji nɛ̃̌ gɔ́rɔ́ w wẽ́ ; e jà búrú k’ô tɛ̀nɛ́ cɔ w w yé, nɔrh m’a gu mu gàà mɔ́.¹⁰Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n pə nyí Ecopyi lyì bal Ebɛdə-Malɛɛkɛ nɛ n wɔ̀ : Zhəl n zə nunə bə̀tɔ̀ bə tó mó ń vò ń vùr nyì-zwennə Zheremyi nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w wa, ǹdə́ ń gwẽ̌ yə̀ cì yé. ¹¹Ebɛdə-Malɛɛkɛ já n zhǐr n vò zə nunə bé bə̀tɔ̀ y n ce ń kwã nɛ́, bə vò bə zù jì y è wɔ nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y kùr w pyɔ̀ kɛ̀lɛ́ y wẽ́ mó wə, n pwà kàmə̀jùúrhí ráá kàmə̀zù-ezhaarɛ n lyẽ nyínsi ni n ce Zheremyi kwã nɛ́ nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w wẽ́.¹²Ecopyi lyì bal Ebɛdə-Malɛɛkɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ Zheremyi ni : Ce kàməjùúrhí ǹ vɔ̃̀-kwə̀ə́le kùr w ń zə nyínsí ń lyẽ rə̀ dɛ̃̌ sõ mó. Zheremyi já n wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ gə́ byili mú ní. ¹³Bə zɛ̃̀ bə zə nyínsí bə vwẽ Zheremyi bə cĩ́ pwẽ̀ ne. Zheremyi já n mɛ̃ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y kɔ̀nɔ̀ wa.¹⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, pyɔ̌ Sədəcaasɛ zɛ̃̀ n twĩ̀ bə vò bə zə nyi-zwennə Zheremyi bə b’e pɔ̃, Bə-zhɔ-zhe jì y étwí-ènyə́ né nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ nyí ni. N wɔ̀ Zheremyi ni : À la mɔ́ zɔ̀mɛ̀ rə̀dù bwə̌rh, sə ǹ bə̀ká ń shèè n kaka yé ! ¹⁵Zheremyi lyár Sədəcaasɛ n wɔ̀ : À nə gə byili mu zɔ̀mɛ̀ rɛ́, ǹ tá ǹ la gu yé ? À gə cící mú ǹdə́ zɔ̀mɛ̀ myɛ, ǹ tá ǹ la à zɔ̀mɛ̀ cilu yé. ¹⁶Pyɔ̌ Sədəcaasɛ zɛ̃̀ n já n shèè n zə Yi yil ré n bwəl nyí Zheremyi ni n wɔ̀ : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe wɔ́ nã́nyì, wɔ́ ńmyɛ̌ ń pɔ nə́ba nyǔ mú ! À t’â la mɔ́ gu yé, à t’a la mɔ́ zal a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà ǹ myə̌l ré vǔr mó jɔ̃̀ w yé.¹⁷Rə̀myɛ́ yó né Zhermyi zɛ̃̀ n wɔ̀ Sədəcaasɛ nɛ : Nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó wə̀lə̀ : Lwar bə ǹ gə zə ǹ cìn ń vò Babyəlɔɔlɛ pyɔ̌ mɔ́ yé né cìnə́ bé sono, ǹ mà ń lú, ǹ mà ń zə myə̌l, bə̀ t’â la cɔ w kɔ̀bɔ́ myǐn ju yé ; ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí m’ǎ lú. ¹⁸Sə ǹ gə cẽ ǹ yə̀ shɛ̀nɛ́ ń zə ǹ cìn ń vò ń pə Babəlyɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yé né cìnə́ bé ne ; sə́ lwar bə̀ bə̀ m’a zə cɔ w kɔ̀bɔ́ lyì bí bə ce Kalədɛ lyì bí jɔ̃̀ wa, bə ji cɔ w myǐn ; sə ǹmyɛ́ cìcì mú tá ǹ la bə̀ jɔ̃̀ w lú yé.¹⁹Pyɔ̌ Sədəcaasɛ wɔ̀ Zheremyi ni : Nyǐ Zhwǐfu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhə̀l bə pə bə̀ cìn Kalədɛ lyì bí ni mú ywẽ zhe ne ; ywẽ zhe ne, à yə̀l ǹdə́ bə̀ gə m’a zə nɛ bə̀ ce bə̀ jɔ̃̀ w bə fulsi ni yé.²⁰Zheremyi lyár pyɔ̌ Sədəcaasɛ n wɔ̀ : Bə̀ t’â la mɔ́ zal bə ce bə̀ jɔ̃̀ w yé. Ǹmyɛ́ wírí ń cili kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe byili ni b’a byili mú mú ; ǹ mà ń yí ń nə ǹ cìn cɛ̀nɛ̀, ń lú ń zə myə̌l. ²¹Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe byili ǹdə́ ǹ gə cẽ ǹ tá ǹ la cɔ w du mú :²²Bə̀ m’a zə kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ dàl Zhidə pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y w mɔ́, bə m’e vò Babyəlɔɔnɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé sono, bə zhì bə̀ sono bə̀ n’ê zɔ̀m ǹ shò-kwã nɛ́ bə̀ zhe : Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê bwə̀l yə̀-zùlə́ né bə̀ byili mú mú, nyǐ wɔ́ jə́ bə̀ jə́jɛ̀rɛ́ mɔ́, bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ mɔ́, ǹ nèsé gə́ tú sə mɔ́rh mɔ́rhɔ́ w wẽ́ mó, bə̀ dùr bə yẽ̌ mó. ²³Sə bə̀ m’a zə kana bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ gakó ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ bə vò bə pə Kalədɛ lyì bí ni ; sə Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ mà n cĩ́ jɛ̃̀ ǹmyɛ́ cìcì mú yó, bə ji cɔ w kɔ̀bɔ́ myǐn.²⁴Sədəcaasɛ zɛ̃̀ wɔ̀ Zheremyi ni : Bə̀ká shɛ̀nɛ́ lòlò lwar zɔ̀mɛ̀ rə̀dù ga zhərhə́ y nə́ zhərh mó yil yé, sə́ lwar bə̀ ǹ tá ǹ la cú yé. ²⁵Sə shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé gə lwar bə̀ à zɔ̀m ǹdə́ mɔ́, sə̀ gə zɛ̃̀ sə̀ n’ê bwə̀rh mó sə̀ zhe : Bə̀ ń byili nə́ba kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ zɔ̀m nə́ nyì, nyǐ ǹ gə yə̀ byili nə́ m’ǎ gu mú ! ²⁶sə́ lyár sɛ ń wɔ̀ : Nyǐ wɔ́ lwə̌l à lwə̀l pyɔ̌ mɔ́ nɛ, bə̀ ń bə̀ká n ce a k’a kwɛ̃̀ a vò Zhɔnatã sõ kɛ̀lɛ́ y w yé, à gə k’â zhə̀l gàà mɔ́ à m’a cì.²⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé bə̀ bə nə Zheremyi bə̀ n’ê bwə̀rh mo : Sə Zheremyi já n lyár shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ n byili si kɔn gakó rə tó ǹdə pyɔ̌ mɔ́ gə́ byili mú bə̀ ń byili ní cìcì ; sə̀ j’a yẽ̌ shɛ́ɛ́, sə k’a kwɛ̃̀, bə̀ yò w yə̀ dɛ̃̌ dwí yé. ²⁸Zheremyi já n mɛ̃ pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y w kɔn m’e yí Kalədɛ lyì bí bú bə zwẽ Zhərəzalɛm cɔ wá.

Chapter 39

¹Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ pyɛ̀lɛ́ rɛ́ byinə nə̀bɔ̀ nyǎn rɛ́ yó né, byin rí cànsɛ shí nyǎ y wẽ́, Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ zə ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó n bə̀ Zhərəzalɛm n jòm cɔ w yé y wə, n zɛ̃̀ búlə́ ne ń nə́ ń bwí ǹdə́ cɔ w lyì bí. ²E k’e yí Sədəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə shí ǹdə́ rə̀dù nyǎn rɛ́ yó né, è cànsɛ sə̀na nyǎ y dwã nə̀bɔ́ yù wə̀, cɔ w byílí y kə̀kàlà èdù kǎr, ³rə̀myɛ́ yó né, Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó j’a zhǐr sə bə̀ sə jòm cɔ w bwə̀rə̀ y è ò wɔ cəcəl w mó nyí ní, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ jòm gàà mɔ́ y’à wɔ́ : Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé ǹdə́ Nərəgal-Sarəsɛɛrɛ ǹdə́ Shaməgar-Nəbo ǹdə́ Sar-Səcim ǹdə́ pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ Nərəgal-Sarɛsɛɛrɛ cícírnə bé yó-cə́bal mɔ́ e súlí pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ lyì bí yó-cìnə́ bé ǹdə́ Babyəlɔɔnɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé dwã bɛ́.⁴Zhidə pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gə́ nɔ sɛ yó né, Zhidə shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ j’a zɛ̃̀ sə tó cəcɛ̃ nɛ sə dùr sə vò sə tó pyɔ̌ mɔ́ bɔ́ɔ́ səta, byílí y è kǎr mɔ́ cəcəl w sə kwè sɔ́má y è zǎ Araba səta mɔ́. ⁵Rə̀myɛ́ yó né, Kalədɛ lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ j’a pú bə̀ kùr sə jì jì si sə zə Sədəcaasɛ Zhəriko jə́ y wə. Sə zə mɔ sə m’e vò Erəbəla, Amaatɛ tənà y wa, sə pə⁶Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ nɛ ; Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ zhì gàà mɔ́ n byili còrhò-tum rí dɛ̀bɛ́ ń kɔ́ ń la Sədəcaasɛ nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́. Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ já n ce bə zə Sədəcaasɛ byǎ bɛ́ bə zwə́l Erəbəla nɛ́, Sədəcaasɛ cìcì mú yirh wə, n ce bə zə Sədəcaasɛ lyì-fwààlɛ́ gakó bə zwə́l. ⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n ce bə zə Sədəcaasɛ cìcì mú bə lə́ ń yírhə́ né, n ce bə zə kàmɔ nyáná kùrə̀ nə̀lyé bə m’e lyẽ mo, bə zə mɔ bə m’e vò Babyəlɔɔnɛ.⁸Kalədɛ lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə ji pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ dwí rí lyì bí jìsí myǐn, sə wǔr Zhərəzalɛm cɔ w byílsí sə ló tɛ̃́. ⁹Pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé yó-cə́bal Nəbəzaradã mɔ́, já n pwà lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl cɔ w w mɔ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à dùr búlə́ né yil bə bə̀ ń sono mó ǹdə́ cɔ w lyì-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀myɛ y’à gwẽ̌ dàl cɔ w w mɔ́ kùr rí gakó n mə n vò Bəbyəlɔɔnɛ. ¹⁰Wɔ́ cɔ w lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀mwà bə̀ bə yàlà zhe mó màngɛlɛ́ nɛ Nəbəzaradã yẽ̌ tənà y wa, n yẽ̌ də̀vɛ̃́ cèmé cɛsɛ́ ǹdə́ kálsɛ nɛ n pə bɛ.¹¹Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔzɔɔrɛ pə nyí ń yìlnə bé yó-cə́bal mɔ́ nɛ Zheremyi shò kwã nɛ́ n wɔ̀ : ¹²Zhəl ń zə Zheremyi, ń cili ń sõ cɛ̀nɛ̀, bə̀ mɔ lwɛlɛ wɛ̀rhɛ́ yé, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń gə lwə̀l mó sə́ wɛ̀rhɛ́ rɛ ń pɔ̃. ¹³Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé yó-cə́bal Nəbəzaradã ǹdə́ pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ tùntùnnə bé yo-cìnə́ bé yó-cə́bal Nəbəshazəbã ǹdə́ cícírnə bé yó-cə́bal Nərəgal-Sarɛsɛɛrɛ ǹdə́ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé gakó, ¹⁴twĩ̀ bə vò bə vùr Zheremyi pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y kɔ̀nɔ́ w wẽ́, bə pə Ayəkam byǐ Gədalya, Shafã nɔ̃̀ w nɛ, mùnì ga n zə mɔ n vò ń sõ kɛ̀lɛ́ wa. Wɔ́ èta kɔn tó né Zheremyi já n mə n mɛ̃ dwí rí cəcəl wə.¹⁵Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi ǹdə́ bə̀ co mo pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y kɔ̀nɔ́ w byə̀nə́-jì w mú, n wɔ̀ mɔ : ¹⁶Zɛ̃̀ ń vò ń zɔ̀m ǹdə́ Ecopyi lyì bal Ebɛd-Malɛkɛ ń wɔ̀ mɔ : Bə ń nyǐ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó wòwə̀ : Nyǐ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ à y’à bwə̀l rə̀ yò a byili bə̀ rə̀ bàn cɔ w kɔ̀bɔ́ yó mó ; à m’a ce rə bə̀ cɔ w kɔ̀bɔ́ yó, sə rə̀ t’â la cɛ̀nɛ̀ yál yé, wɔ́ lwɛlɛ rə̀ la yál, ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ b’a yí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w ǹ yé né.¹⁷Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə, à m’a vwǎrh mɔ́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, ce bə̀ t’â la mɔ́ zal bə ce lyì bí bə̀ ywẽ zhe mó mó jɔ̃̀ w yé. ¹⁸À m’a vwǎrh mɔ́, ǹ tá ǹ la búlə́ shù jɔ̃̀ w tú yé ; ǹ m’ǎ lú ń zə myə̌l, e yə̀ wu-nyɔ̃̀ kɔn ǹ yilə, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, bə̀ ǹ zɔ ń zhə̀nà.

Chapter 40

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé yó-cə́bal Nəbəzaradã gə́ zɔ mɔ n ká n mə n shí Araraa n kwɛ̃̀ kwã n bə̀ mɔ́ yi ní. Pyɔ̌ mɔ́ yìlnə̀ bé yó-cə́bal Nəbəzaradã gə́ yà ń ce bə̀ la Zheremyi pyǎ bə m’e bə̀ mɔ́ ǹdə́ bə̀ y’à lyẽ mó ǹdə́ nyáná ń wɔ dwí rí bə̀ zɔ yóm ré bə m’e shí Zhərəzalɛmn ǹdə́ Zhidə bə̀ m’e la Babyəlɔɔnɛ mɔ́ wẽ́. ²Pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé yó-cə́bal mɔ́ wɔ̀ Zheremyi ni : Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, ǹ Yi rí rə̀ bwə̀l zwini rí tɛ̀bɛ́ ń la jàà y kɛ̀bɛ́ nɛ pɔ.³Wɔ́ Bə-zhɔ-zhɔ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ y’ǎ byili bə̀ ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́, wɔ́ á gə́ dó Bə-zhɔ-zhe ne, á yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ cili mú è ce ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ yí ába. ⁴Sə nyǐ zà dɛ̃ rɛ́ à m’a vwǎrh mɔ́, a lwə̌r nyáná nɛ́ ǹ jɛ̀sɛ́ nɛ a yẽ̌ mó ; sə à n’â byili mú ǹdə́ kɔn gə wɔ́ bùlə̀, ǹ nə́ ǹ yǎl ń tó né ń vò Babyəlyɔɔnɛ, sə́ bə̀ ń lyɛ̃, sə́ yẽ̌ bə̀ à m’a nyǐ ǹ yò náàcɛ̀nɛ́ ; sə kɔn gə k’ê də̀ ǹ bùlə̀, ǹ tá ǹ yǎl ń tó ne ń vò, sə́ yẽ̌. Nyǐ tənà y púlə́púlə́ è pyě tɛ̃́ ǹ yé né : Zhəl jàà y kɛ̀bɛ́ è sú ǹ yírh, è yú bùlə̀ mó wə.⁵Zheremyi gə́ j’á zhǐ ń nə́ ń dɛnɛ ń tá ń lyár kaka mɔ́ ce, Yìlnə bé yó-cə́bal mɔ́ wɔ̀ mɔ : È gə wɔ́ èta, ǹ tá ǹ yǎl ń tó ne, sə́ ká kwɛ̃̀ ń vò Ayəkamɛ byǐ Gədalya, Shafã nɔ̃̀ w Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ ce ń cǐ Zhidə cɛmɛ nɛ́ mɔ́ sono, ń jòm ǹdə́ mɔ́ dwí rí cəcəl wə, ráá è gə də̀ rə̀myɛ́, sə́ pyà jàà kɛ̀bɛ́ è sú ǹ yírh ń vò ń jòm. Pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé yó-cə́bal mɔ́ jà n zhì gàà mɔ́ n pə kùjúr Zheremyi ni, n ce ń bán n lyɛ̃. ⁶Zheremyi myɛ já n lyɛ̃ n vò Myəsəpa Ayəkamɛ byǐ Gədalya sono, n mɛ̃ ń sõ gàà ńmyɛ̌ ǹdə́ dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ mɛ̃ tənà y w mɔ́.⁷Rə̀myɛ́ yó né, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ gɔ sõ ǹdə́ bə̀ lyì bí mú nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Babyəlɔɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ cír Ayəkamɛ byǐ Gədalya ń la n nyǐ tənà y yò, sə ń kwè tənà y bala bɛ́ ǹdə́ è kana bɛ́ ǹdə́ è bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ è nə̀mwà bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ mɛ̃ tənà y w bə̀ yə̀ zə bə vò yóm ré jè y mó, n ce ń jɔ̃̀ w ń la bə̀myɛ yò nyǔ. ⁸Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ bə b’e nə mɔ Myəsəpa nɛ́ : È y’à wɔ́ Nətanya byǐ Yəsəmayəə ǹdə́ Karəya byǎ bɛ́ ; Yɔwanã, Yɔnatã, ǹdə́ Tənəwəmɛɛrɛ byǐ Sərəya ǹdə́ Nətəfa lyì bal Efəyi byǎ bɛ́ ; e súlí Maaka lyì bal Yəzantã.⁹Sə Shafã nɔ̃̌ Gədalya, ń byǐ Ayəkamɛ byǐ mú bwəl nyí lyì bí ní n wɔ̀ : À lyì, á wun bə̀k’a zɛ̃̀ Kalədɛ lyì bí gə́ la ába cìnú á twĩ̀ á pə bɛ yil mó yé, Shɛ̀nɛ́-na á mɛ̃ tənà y wa, á twĩ̀ á pə Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ, s’á yẽ̌ b’ǎ m’ǎ nə á cìnə̀. ¹⁰Sə nyǐ-nə àmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ Myəsəpa nɛ́ à la yə̀ Kalədɛ lyì bə̀ n’ê twí nə́ sono mó yé né á yilə ; sə ámyɛ̌ wírí zhəl-nə á pɔ̌r də̀vɛ̃́ cèmé né byǎ bɛ́, kwẽ-nə cèmé né nə̀ n’ê byìl cə-lumu yi ni mú byǎ bɛ́, e súlí wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ m’ê wɛ̀rhɛ́ nwə̃̌ y mó ; tɛnɛ-na rɛ á cĩ́ ; s’á mɛ̃ á cɛmɛ nɛ́ wẽ́.¹¹Nyǐ Zhwǐbá byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ Mɔwaabɛ tənà y w mɔ́, ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́ cəcəl w mó ǹdə́ Edɔmɛ nɛ́ mɔ́, e súlí tənèsé dwã bɛ́ gakó wẽ́ mó nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Babyəlyɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yẽ̌ Zhidə lyì bí jàlà nɛ Zhidə né, sə wɔ́ Shafã nɔ̃̌, ń byǐ Gədalya byǐ Ayəkamɛ nɛ ń pɔ bɛ ń cǐ. ¹²Rə̀myɛ́ yó né Zhwǐfubá j’a k’a shí jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jì bi bə vò sə̀ wẽ́ mó w bə k’a kwɛ̃̀ bə bə̀ tənà y w Gəgalya sõ Myəsəpa nɛ́ bə zhɛ̀, bə zɛ̃̀ bə pɔ̌r dəvɛ̃́ cèmé né byǎ bɛ́ ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n’ê byìl cə-lumu yi ni mú byǎ bɛ́ nánzhəzhɔ̌.¹³Karəya byǐ Yɔwanã ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ y’à wɔ gɔ sõ mó yó-cìnə́ bé gakó gə́ yú Gədalya sõ Myəsəpa nɛ́ yó né, ¹⁴bə̀ bwə̀rh mo bə wɔ̀ : Ǹ nə lwar bə̀ Amɔ̃ byǎ bɛ́ pyɔ̌ Bəəlyiisi twĩ̀ Nətanya byǐ Yəsəmayəə bə̀ ń gu mú mú ? Sə Ayəkamɛ byǐ Gədalya yə̀ nyí zwẽ yé.¹⁵Rə̀myɛ́ yó né, Karəya byǐ Yəwanã shèè n bə̀ Gədalya sõ Myəsəpa nɛ́ n lwə̀l mo n wɔ̀ : Pɛ̃ sɔ́má a vò a gu Nətanya byǐ Yəsəmayəə ǹdə́ lòlò yə̀ rɛ lwar yé. N wɔ̀ mɔ̀ : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ la mɔ gu èta mɔ́ ? Wɔ́ bə̀kɔ́n yil Zhidə lyì bí byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ gakó tú bə gùlí dwã ǹ sono, ń zɛ̃̀ ǹ la ce bə̀ k’a dùr bə làà dɛ̃̌, Zhidə lyì byɛ̀bɛ́ kùr ré rə̀ la dǎl mɔ́ zɛ̃̀ rə̀ la tɛ̃́ jó mó ? ¹⁶Ayəkamɛ byǐ Gədalya kə́ n wɔ̀ Karəya byǐ Yɔwanã nɛ : Bə̀k’á mɛrhɛ rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ̀rhɔ́ yé ! Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ cĩ́ Yəsəmayəə shò kwã nɛ́ mɔ́ də̀ zhə̀n yé.

Chapter 41

¹Byin rí rə̀myɛ́ mɔ́ cànsɛ shàlpyɛ̀ nyǎ y wẽ́, Eləshama nɔ̃̌, ń byǐ Nətanya byǐ Yəsəmayəə mó yà ń wɔ́ pyə̀-dwí rí byǐ. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń zɛ̃̀ n zə nunə shíyə́ n ce ń kwã nɛ́, n mə n bə̀ Ayəkamə byǐ Gədalya sõ Myəsəpa nɛ́, bə tó dwã bə̀ jě tɛ̃́ bə̀ n’ê jí kùjú. ²Rə̀myɛ́ yó né, Nətanya byǐ Yəsəmayəə ǹdə́ bala bɛ́ shí y byɛ̀bɛ́ bə̀ tó mo mó j’a shí tɛ̃́ bə zɛ̃̀ bə gu Ayəkamɛ byǐ Gədalya ǹdə́ búlə́ shù. Wɔ́ èta kɔn j’a tó né bə m’e gu lò mó mɔ̀bɔ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yà ń cír n ce ń cǐ Zhidə tənà y mɔ́. ³Yəsəmayəə súlí n gu Zhwǐfubá byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ Gədalya sono Myisəpa nɛ́ mɔ́, ǹdə́ Kalɛdɛ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à yě búlə́ bú mú, bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ myɛ n súlí.⁴Bə̀ gə́ gu Gədalya e zhɛ̀, e wɛ̀rhɛ́ dwã nə̀lyè ǹdə́ lòlò yà ń gwẽ̌ yə̀l yé. ⁵Rə̀myɛ́ yó né, bə pwírí bala shə́-lyɛlɛ bə̀ shí Shəshɛm ǹdə́ Shilo ǹdə́ Samarɛ, bə̀ tama nɛ́ fɔ̀nà, bə̀ gàndɛ́ kǎr kǎr, bə̀ yala nɛ́ myɛ kǎr kǎr, bə̀ zhe pansɛ ǹdə́ asã bə̀ jɔ̃̀ w bə̀ m’e bàn pɔ Bə-zhɔ-zhe jì y wə.⁶Rə̀myɛ́ yó né, Nətanya byǐ Yəsəmayəə já n du Myəsəpa nɛ́ ń nə́ ń zhə̀l ń la bɛ jəl ǹdə́ ń kúrhə́. Ń gə́ tú n jəl be n zhɛ̀, n wɔ̀ bɛ : Bà-na á lyɛ̃ á vò á yə̀ Ayəkamɛ byǐ Gədalya sono. ⁷Bə vò vò bə bə̀ bə̀ n’ê yí cɔ w cəcəl w bə zhɛ̀ ; rə̀myɛ́ yó né Nətanya byǐ Yəsəmayəə ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à wɔ ń kwã nɛ́ mɔ́ j’a zɛ̃̀ bə tu bala bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ yó bə gu bi lyə́m lyə́m bə cĩ́ tɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə pwà bɛ bə vò bə ló nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ wẽ́.⁸Sə́ nyǐ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ gu mú, nunə shíyə́ y’à ŋwɛ́nɛ́, lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ bə̀ n’ê lwə̀l Yəsəmayəə ne, bə zhe : Ǹ bə̀ká ń gu nə́ba yé, nyǐ nə́ shèè nə́ kùjú gɔ sõ, è wɔ́ : bə̀lɛ́ ǹdə́ Orəzhe ǹdə́ nwə̃̌ e súlí ǹdə́ tùr. Yəsəmayəə já n yẽ̌ bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ da-byǎ bɛ́ nɛ, ń yə̀ bɛ gwi yé. ⁹Nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w kɔ̀bɔ́ Yəsəmayəə ló lyì bí ń gu mú ò wẽ́ mó y’à wɔ́ nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Zhidə pyɔ̌ Aza yà ń ce bə kù ǹdə́ ń zɛ̃̀ ń nə́ ń bwí ǹdə́ Esərayɛl lyì pyɔ̌ Bashã yi ní mú. Nətanya byǐ Yəsəmayəə mó já n ce bə ló lyì bí ń gu mú nɛ̃̌-gɔ́rɔ́ w w o sú.¹⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yəsəmayəə zɛ̃̀ n ce bə pwà lyì bí kùr ré rə̀ dàl Myəsəpa nɛ́ mɔ́ n mə n lyɛ̃ : È y’à wɔ́ : pyɔ̌ mɔ́ bə̀kwá bɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé yó-cə́bal Nəbəzaradã yà ń pɔ Ayəkamɛ byǐ Gədalya nɛ mɔ́ kùr ré ; Nətanya byǐ Yəsəmayəə y’à ń zɔ yómə́ n mə n vò Amɔ̃ byǎ bɛ́ sõ.¹¹Wɔ́ rə̀myɛ́ yó né, Karəya byǐ Yɔwatã ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ gakó gə́ nyɛ̀ɛ̀ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Nətanya byǐ Yəsəmayəə twĩ̀ mú, ¹²bə byẽ̀ bə̀ lyì bí bə cĩ́ dwã yó, bə zɛ̃̀ bə̀ la vò bə bú ǹdə́ Nətanya byǐ Yəsəmayəə. Bə zə zə bə yí Gabaɔ̃ póló nánfɔ̀lɔ̀ w nyí ni.¹³Rə̀myɛ́ yó né, dwí rí rə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ Yəsəmayəə mó gə́ j’a nə Karəya byǐ Yɔwatã ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé bə̀ wɔ ń kwã nɛ́ mɔ́, dwí rí wu j’a zə nyàn ; ¹⁴rə̀myɛ́ ce dwí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à zɔ yómə́ bə m’e vò Myəsəpa nɛ́ mɔ́ j’a k’a zhǐr bə vò Karəya byǐ Yɔwatã sõ.¹⁵Rə̀myɛ́ yó né, Nətanya byǐ Yəsəmayəə j’a dùr Karəya byǐ Yɔwatã yé né n vò Amɔ̃ byǎ bɛ́ sono. ¹⁶Karəya byǐ Yɔwatã ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń kwã mɔ́ j’a zə dwí rí kùr ré bə zwẽ Nətanya byǐ Yəsəmayəə ń yà yà ń zɔ yómə́ mó jɔ̃̀ wa ; ń gə́ yà ń bú ǹdə́ Ayəkamɛ byǐ Gəgalya n gu mu Myəsəpa nɛ́ yi ní mú. Dwí rí lyì bí bə̀ zwẽ Esəmayəə jɔ̃̀ w mɔ́ y’à wɔ́ : bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ̌ búlə́ bə̀ bwí mú, ǹdə́ kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ tùntùnnə bé bə̀ y’à zə bə shí Gabaɔ̃ bə m’e kwɛ̃̀ bə bə̀ mɔ́ ;¹⁷wɔ́ lyì bí bə̀myɛ́ bə du bə kwè sɔ́má, bə vò vò bə yí bə zhì Cəmamɛ zúlə́ y jàà è bwə́l Bɛtɛlɛyɛm nyí mú wə, sə bə m’e zhǐr bə vò Ezhibti ; ¹⁸bə̀ Nətanya byǐ Yəsəmayəə gə́ gu Ayəkamɛ byǐ Gədalya mɔ́, Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ y’ǎ ce ń cǐ bí mú ce ywẽ zhe be, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê dùr Kalədɛ lyì bí yé né, lò mó mɔ̀bɔ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ vùr ń cǐ tənà y mɔ́ gu mú yilə.

Chapter 42

¹Rəmyɛ́ yó né, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùlə̀ né gakó yó-cìnə́ bé, Karəya byǐ Yɔwanã ǹdə́ Oshaya byǐ Azarəya, ǹdə́ dwí rí gakó, rə̀ bə̀sɔ́ná ǹdə́ rə̀ náncɛrh ga, zɛ̃̀ bə yí ²nyì-zwennə Zheremyi nyí ni, bə wɔ̀ mɔ : Nyǐ wɔ́ tú nə́ tú nə́ la mɔ́ lwə̌l, sə́ shɛ̀nɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ la mɔ́ lwə̌l mó ! Zə Bə-zho-zhe ǹ Yi rí cã̌ nɛ nə́myɛ́ màngɛlɛ́ y nə̀ dàl mɔ́ yilə ; nə́ y’ǎ wɔ́ lyì nánjə̀jóló, sə nyǐ nə́ dàl nunə màngɛlɛ́ nə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə ǹ gə́ nə nə́ba nɛ́. ³Lwə̌l Bə-zhɔ-zhe ǹ Yi rí ni, bə̀ rə̀ byili nə́ba sɔ́má kɛ̀bɛ́ nə́ b’ǎ tó, ǹdə́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nə́ mə̌ sə nə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́.⁴Nyì-zwennə Zheremyi lyár bɛ n wɔ̀ : À nyɛ̌ ! Nyǐ-nə à m’a zə Bə-zhɔ-zhe nə́ Yi rí cã̌ nɛ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á byili b’a lwə̌l mo mó yilə, à gə lwə̀l mo à zhɛ̀, à m’a zɛ̃̀ a byili ába kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe la ába lyár mɔ́, à t’â la ába kaka shòò yé. ⁵Bə̀myɛ wɔ̀ Zheremyi ni : Nə́ gə yə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe ǹ Yi rí la mɔ́ byilu bə̀ ǹ byili nə́ba nə́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ ; sə Bə-zhɔ-zhe yə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nə́ zɔ̀m mɔ́ zhə̀n-cínnə páá n pə nə́ba dóó ! ⁶È gə wɔ́ cɛ̀nɛ̀ ráá lwɛlɛ myɛ, nə́ b’ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe nə́ Yi rí nə́ twĩ̀ mú rə̀ sõ mó mó gə́ byili ní mú, mùnì ga nə́ yə̀ wu-nyɔ̃̀ cìnə́ ǹdə́ nə́ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Bə-zhɔ-zhe nə́ Yi rí gə́ byili mí.⁷È dwã shí rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi. ⁸Zheremyi zɛ̃̀ n byẽ̀ Karəya byǐ Yɔwamã ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ e súlí dwí rí lyí bí gakó, rə̀ bə̀sɔ́ná ǹdə́ rə̀ náncɛrh ga, ⁹n wɔ̀ bɛ : Èlǎsɛ̃́, nyǐ-nə, Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi, á twĩ́ ni rə̀ sõ mó nyí rí rə̀ pɔ á lwə̌l mó á byili ni b’a lwə̀l ré mó yil mó ; Rə̀ wòwə̀ : ¹⁰Á gə mɛ̃ tənà y kɛ̀bɛ́ wẽ́, s’á yẽ̌ bə̀ à m’a k’a ce á jòm è wẽ́, à t’â la ába zhìlù yé, à m’a zhele ába ǹdə cǒ ta, à t’â la ába mǔr yé ; bə̀ à wu zhìlì lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ ába mɔ́ yilə.¹¹Á bə̀k’á dùr Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ ń ywẽ ré zhe ába mɔ́ ywẽ kə́dò yé. Á bə̀k’á dùr ń ywẽ yé, nyǐ-na à ŋwɛ́nɛ́ ǹd’ába à la ába vwǎrh ; wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ¹²À m’a ce n wɛ̀rhɛ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹd’ába, n dùr á nɔ̀nɔ̀, n yẽ̌ ába á jòm á tənà y wẽ́.¹³Sə á gə yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə Bə-zhɔ-zhe, á Yi rí gə́ n’ê byili ní, ¹⁴á zɛ̃̀ á zhe : ɔ̃́’ɔ̃ ! Nə́ t’á la tənà y kɛ̀bɛ́ w mãɔ̃ yé, , nə́ m’a vò Ezhibti tənà wa, bə̀ nə́ t’á la búlə́ nɔ gàà mɔ́ yé, nə́ t’á la búlə́ pɔ́lá cəl myɛ nyɔ̀ɔ̀ mɔ́ yé, nə́ t’á la búrú mùrù nə́ dɔ̃̀ gàà mɔ́ yé, wɔ́ gàà mɔ́ nə́ m’ǎ vò nə́ jòm né.¹⁵Ámyɛ̌, Zhidə lyì bí kùr ré rə̀ dàl mɔ́, lwar-na, bə̀ kɔn gə yàl èta, cili-nə Bə-zhɔ-zhe, á Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó gə́ zɔ̀m nɛ́, ń wòwə̀ : À gə k’a kwɛ̃̀ á vò Ezhibti, á jòm gàà mɔ́, ¹⁶sə́ nyǐ búlə́ shù w á kwàl mɔ́, b’a kà ába Ezhibti tənà y w gàà mɔ́, nɔrh mɔ́ mə̀ ywẽ zhe ába mó, b’a zə ába Ezhibti ní gàà mɔ́, sə á m’a cì gàà mɔ́. ¹⁷Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ k’a la kwã̀ɔ̃̀ bə vò bə jòm Ezhibti ní mú, búlə́ shù b’a gu bí, nɔrh ǹdə́ címí námməlwɛ̀lɛ́ m’a gu bi, bə̀ t’â la dǔr bə lú zwini rí tɛ̀bɛ́ à la ce rə bə̀ rə jòm bə̀ yó mó yé né yé.¹⁸Bə̀ nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó ń pɔ nyí rə̀myɛ́ mɔ́ n wɔ̀ : Á gə zhə̀l Ezhibti yə́, sə́ nyǐ à m’a ló à lyi-shùùrí á yó, ǹdə à gə́ ló re Zhərəzalɛm lyì bí yó né tá : á jǐrh pwarha kɔn lò gə nɔ ába wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ zhe mo, á jǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ dɛ̃, ráá kɔn dɛ̀bɛ́ tùùrhi dɛ̃ bə̀ n’ê tùrhə̀, á yírh k’ê t’â la jàà y kɛ̀bɛ́ yó jǒm gaga yé. ¹⁹Zheremyi kə́ n wɔ̀ : Ámyɛ̌ Zhidə lyì bí kùr ré rə̀ dàl mɔ́, nyǐ-nə Bə-zhɔ-zhe nə́ ń wə̀l ába : Á bə̀k’á vò Ezhibti y yé ! Lwar-na, bə̀ zà dɛ̃ rɛ́, à n’â cẽ, bə̀k’á vò yé.²⁰Nyǐ-na, ámyɛ̌ cìcì mú dó á yé, á gə́ zɛ̃̀ á twĩ̀ ni Bə-zhɔ-zhe sõ á wɔ̀ : Zhəl ń zə Bə-zhɔ-zhe cã̌ nɛ nə́ yil n wɔ̀ : sə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe byili mú mú, sə́ k’á bə̀ ń byili nə́ba kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe nə́ Yi rí byili mú mú ; nyǐ nə́ b’a zwẽ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń byili mú nyí. Wɔ́ á gə́ kwè nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ è ce á dwĩ̀ á cìn èta mɔ́. ²¹À zɔ̀m ǹd’ába zà, sə á yə̀ Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cili yé, á yə̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ ń pɔ nɛ b’à byili ába mɔ́ myɛ zwẽ yé. ²²Rə̀myɛ́ ce, èlǎsɛ̃́, lwar-na, bə̀ b’a zə búlə́ shù bə gu ába, nɔrh ráá címí námməlwɛ̀lɛ́ m’a gu ába jàà y kɛ̀bɛ́ á n’á yǎl á vò á jòm è wẽ́ mó wẽ́.

Chapter 43

¹Zheremyi gə́ tú n byili dwí rí gakó ni zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó Bə-zhɔ-zhe bə̀ Yi rí yà ń byili mu bə̀ ń byili mú n zhɛ̀, ²rə̀myɛ́ yó né, Oshaya byǐ Azarəya byǐ Yɔwanã ǹdə́ cìn-byilu cìnə́ bé gakó j’a lyár Zheremyi bə wɔ̀ : Nyǐ wɔ́ kɔma ǹ nə́ ǹ gòmə̀. Bə-zhɔ-zhe nə́ Yi rí yə̀ mɔ́ twĩ̀ bə̀ ǹ zhəl ń wɔ̀ nə́ba : Á bə̀k’á vò Ezhibti yé. ³Nyǐ wɔ́ Nərəya byǐ Bəruuci ń nə́ ń cìrh mó ń ce né, mùnì ga n zə nə́ba n pə Kalədɛ lyì bí ni bə gu ráá bə zə nə́ba bə vò yóm re Babyəlɔnɛ nɛ nɛ́.⁴Sə Karəya byǐ Yɔwanã, ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ bɛ mɔ́, mə̀dù ga yə̀ Bə-zhɔ-zhe mó ń byili bi bə̀ bə̀ mɛ̃ Zhidə tənà y w mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ cili yé. ⁵Karəya byǐ Yɔwanã, ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé gakó zə Zhidə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jì bə làà tənèsé wẽ́ mó, bə zɛ̃̀ bə k’a kwɛ̃̀ bə bə̀ b’e jě Zhidə né mó kùr ré bə m’e lyɛ̃ : ⁶È y’à wɔ́ bala ǹdə́ kana ǹdə́ bə̀sɔ́ná ǹdə́ pyɔ̌ bə̀kwá e súlí lyì byɛ̀bɛ́ gakó pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé yó-cə́bal Nəbəzaradã yà ń pɔ Ayəkamɛ byǐ Gədalya, Shafa nɔ̃̌ w nɛ mɔ́ ; bə súlí bə zə nyì-zwennə Zheremyi ǹdə́ Nərəya byǐ Bəruuci bə m’e lyɛ̃ ; ⁷bə j’a cẽ bə̀ yə̀ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cili yé, bə du bə̀ la Ezhibti tənà y wa, bə zə zə bə yí Təpənɛɛsɛ.⁸Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi Təpənɛɛsɛ nɛ́ n wɔ̀ : ⁹Pwà nə́kulə nánfwààlɛ màngɛlɛ́ ń vò ń shèè ń gwàr gɔ́rɔ́ bo-kwá bɛ́ bə̀ shɛ̃ bə̀ pyě dwã yó pyɔ̌ Faraɔ̃ jì y è ŋwɛ́nɛ́ Təpənɛɛsɛ nɛ́ mɔ́ étwí-ènyí rí ni mú wẽ́ ń ce tɛ̃́, Zhwifu lyì bí yírh wə. ¹⁰Sə́ zɛ̃̀ ń wɔ̀ Zhwifu lyì bí ni : Bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí zɔ̀m èta rə wɔ̀ : Nyǐ-nə, à m’a twĩ̀ bə vò zə à tùntùnnə Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ n bà, a cĩ́ ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ à shèè tɛ̃́ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ yó, n pú ń pyɛ̀lɛ̀ kòrhó w n mə n kə́kɛ́lɛ́ nɛ.¹¹Ń mà n bə̀ n bú ǹdə́ Ezhibti tənà y lyì bí ; n gu byɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ ǹdə́ cu mú, n zə byɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ ǹdə́ yómə́ mó, bə vò yóm re jè, n gu byɛ̀bɛ́ bə̀ mə̌ ǹdə́ búlə́ shù gu mú, n gu ǹdə́ búlə́ shù ! ¹²À m’a ji Ezhibti tənà y jìsí myǐn ; Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ m’a n ji si myǐn, n pwà bə̀ yə né n mə n lyɛ̃, n zù Ezhibti tənà y w n kɔkɔlɛ è wẽ̀ ré kókó ǹdə vwã̌-ènɔ̀n gə́ y’a jɛ́rhɛ́ sherh shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ ń kàmə̀zwǐ w sə̀ n’ê lyɛ̀ɛ̀ mɔ gakó n dwĩ̀ ta nɛ́, fòró n zɛ̃̀ n du tənà y w gàà mɔ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́. ¹³Ń mà n mà nə́kulə né bə̀ shə̀l ǹdə yə ta Yələyopoliisi cɔ w Ezhibti tənà y mɔ́ n yəwɛlɛ, n súlí n ji Ehzibti tənà y yə né jìsí myǐn.

Chapter 44

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zheremyi, Zhidə lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à jě Ezibti tənà y wa, ǹdə́ Myəgədɔl nɛ́ ǹdə́ Təpənɛɛsɛ nɛ́ ǹdə́ Məfyiisi ní ǹdə́ Patərɔɔsɛ nɛ́ mɔ́ nyí rí w mú gakó n wɔ̀ : ²Nyǐ-nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mú, zɔ̀m èta n wɔ̀ : Á yírhə́ nɔ zwini rí tɛ̀bɛ́ gakó à ce rə jòm Zhərəzalɛm lyì bí ǹdə́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ lyì bí gakó yó mɔ́ ; nyǐ kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ zà zà, bə̀ cɛmɛ nɛ́ k’ê tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé, nə̀ jǐrh jə̀-bwə̀r dúdú, numbyíní də́-byǐ tɛ̀nɛ́ nə̀ wẽ́ yé, ³sə wɔ́ bə̀ wu-bárhɛ́ tumə né bə̀ twĩ̀ bə m’e zɛ̃̀ à lyim ni mú yilə ; bə̀ cɛmɛ nɛ́ lyì bí gə́ ju wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn bə m’e cèrhé yə dwã nyɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l nə̀ párá, ámyɛ̌ ǹdə́ á námbala bɛ́ myɛ yə̀ nə̀ pár lwar mɔ́ yilə.⁴Cə-kɔ́lɔ́ gakó, à twĩ̀ à tùntùnnə bé gakó, à nyì-zwennə bé á sono, bə̀ bə̀ wál ába : Bə̀k’á wɛ̀rhɛ́ pwarha tumə né à súl mó yé. ⁵Sə bə̀ yə̀ cili yé, bə̀ yə̀ bə̀ zhɛ̃̌ pul bə cili yé, bə̀ yə̀ bə̀ wu-bárhɛ́ tumə né ne yẽ̌ yé, bə̀ yə̀ wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y ju e m’e cèrhé yə né dwã bɛ́ nɛ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé. ⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à lyim rí j’a zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ rə kwɛ̃́ Zhidə cɛ̀mɛ nɛ́ ǹdə́ Zhərəzalɛm sɔ́msɛ́ nɛ ǹdə myǐn ta : cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ sɔ́msɛ́ jǐrh ji-bwə̀r ǹdə́ whu-zhìlù jààsɛ ǹdə kɔn gə́ wɔ́ nɛ́ zà nɛ́ mɔ́ !⁷Sə èlǎsɛ̃́, Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, nə́ ń zɔ̀m ń zhe : È nə wɔ́ kə̀kɔ́n yil á n’á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ gakó á cìn ni, á la ce bala ǹdə́ kana ǹdə́ bə̀sɔ́ná ǹdə́ byì-shɛ̌msɛ cì sə jé tɛ̃́ Zhidə cəcəl w numbyíní də̀-byǐ t’â la dǎl á wẽ́ mɔ́ ? ⁸Wɔ́ bə̀kɔ́n yil á j’á n’á zə á jɛ̀rh wẽ̀ ré á n’á zwìrhì mú á m’a zɛ̃̀ à lyim ni, á n’á ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn á m’a cèrhé yə dwã Ezhibti tənà y á tú á jě è wẽ́ mó w mó, èta á m’a ce á yò zhìlì, á jǐrh bwəl námməlwwɛ̀lɛ́ kɔna ǹdə́ cìzhìl kɔna, lũ w tənèsé púlə́púlə cəcəl wə.⁹Á nə j’á swě tũ̀-bəywààlɛ́ á dabá twĩ̀ mú, Zhidə pyǎ bɛ́ twĩ̀ mú, bə̀ kana bɛ́ twĩ̀ mú ; tũ̀-bəywààlɛ́ ámyɛ cìcì mú ǹd’á kana bɛ́ twĩ̀ Zhidə tənà y wa, ǹdə́ Zhərəzalɛm sɔ́msɛ́ yó mó yò nà ? ¹⁰Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ yə̀ bə̀ cìn tɛ̃́ lwəl kɔn m’e yí zà dɛ̃ rɛ́, bə̀ yə̀ ywẽ dùr yé, bə̀ yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə à nyə́ né ǹdə́ à sɔ́msɛ́ à byili ámyɛ̌ ǹdə́ á nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ gə́ n’ê byili ní yé.¹¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, zɔ̀m èta n wɔ̀ : Nyǐwé, à m’a zhízhílí à kwã a zǎ ába, a wɛ̀rhɛ́ ába lwɛlɛ, a ce Zhidə lyì bí púlə́púlə́ jé tẽ́. ¹²À m’a zə Zhidə lyì bí kùr ré dàl mɔ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ zɛ̃̀ bə nyɛ́ɛ́ jàn bə cẽ bə̀ la dùr bə̀ vò bə jòm Ezhibti tənà y w mɔ́ ; cìnə́ nábá lwar bə̀ bə̀ gakó m’a cì Ezhibti tə̀nà y wa ; nɔrh ǹdə́ búlə́ shù m’a gu bí gàà : nɔrh ǹdə́ búlə́ shù rə̀ m’a gu bə̀ gakó gàà mɔ́, bə̀ nə̀mwà ǹdə́ bə̀ nə̀cə̀nà ga. Bə̀ b’a jǐrh pwarha ǹdə́ wu-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀ kɔna, bə̀ jǐrh bwəl námməlwɛ̀lɛ́ lyì ǹdə́ tùùrhì lyì.¹³À m’a pə còrhò-tum byɛ̀bɛ́ bə̀ la dǔr bə̀ vò bə̀ jòm Ezhibti ní mú ǹdə à gə́ zɔ búlə́ shú ǹdə́ nɔrh ǹdə́ címí námməlwɛ̀lɛ́ a m’a pə còrhò-tum rí Zhərəzalɛm lyì bí ni ní ta. ¹⁴lò lò tá ń la lú yé, lòlò tá ń la dǎl ǹdə́ ń yírhə́ Zhidə lyì bí kùr ré rə̀ dùr rə bə̀ rə̀ jě Ezhibti ní mú wẽ́ yé ; bə̀ lòlò tá ń la kwã̀ɔ̃̀ n bə̀ Zhidə tənà y wa, ǹdə́ è gə də̀ lyì màngɛlɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ la dǔr bə lú mú dúdú sásá.¹⁵Rə̀myɛ́ yó né, bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yě bə̀ bə̀ kana bɛ́ n’ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y bə̀ m’e cèrhé yə́ né dwã bɛ́ mɔ́, ǹdə́ kana bɛ́ nánzhəzhɔ̌ w byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ mɔ́, ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti tənà y w Patərɔɔsɛ nɛ́ mɔ́, zɛ̃̀ bə lyár Zheremyi bə wɔ̀ : ¹⁶Nyǐ nə́ t’á la zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ǹ byili nə́ba Bə-zhɔ-zhe yil ré yil mó rə̀dù ga zõ yé. ¹⁷Sə nə́myɛ̌ wɔ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nə́ zɔ̀m ǹdə́ nə́ cìcì nyí rí mú nə́ n’é yǎl nə́ wɛ̀rhɛ́ ; wɔ́ e ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn nə́ m’é cèrhé kɛ̃ mɔ́ ń wɔ́ pyɔ̌ dɛ̃̌ yi w mú, nə́ ló də̀vɛ̃́ tɛ̃́ kɛ̃ mɔ́ ń wɔ́ pyɔ̌ dɛ̃̌ yi w mù yilə ; ǹdə nə́ dabá ǹdə nə́ pyǎ bɛ́ ǹdə nə́ yé né cìnə́ bé gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ wẽ́ ǹdə́ Zhərəzalɛm sɔ́msɛ́ yó, kɔn m’e yí zà mɔ́ nɛ́ ; rə̀myɛ́ mɔ́ ce, nə́ y’ǎ n’é nɛ kùjú nə́ jí nə́ swí, nə́ y’ǎ zhe wu-nyɔ̃̀, nə̀ y’ǎ yə̀ nwɛ̀nɛ̀ gaga yé.¹⁸Sə nyǐ nə́ gə́ tú nə́ yẽ̌ wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y zə nə́ m’é cèrhé kɛ̃ mɔ́ ń wɔ́ pyɔ̌ dɛ̃̌ yi ri w mú ni mú, ǹdə́ də̀vɛ̃́ tɛ̃́ ló ń yil yil mó gakó ne mó kwã nɛ́, kɔn gakó j’a mùrì nə́ba, búlə́ shù ǹdə́ nɔrh zɛ̃̀ rə̀ gu nə́ba. ¹⁹Kana zɛ̃̀ bə wɔ̀ : Nə́myɛ̌ nə gə́ y’ǎ n’é ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn nə́ súlí nə́ n’é lwé də̀vɛ̃́ y tɛ̃́ nə́ m’é cèrhé kɛ̃ mɔ́ ń wɔ́ pyɔ̌ dɛ̃̌ yi w mú, Kɔn nə y’à də̀ nə́ byə́nə́ bé pùbùlə̀ nə́ m’é tɛnɛ búúrí rə̀ wɔ́ kɛ̃ mɔ́ ń wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ nyɔrhɔ w mɔ́ ; ǹdə́ də̀vɛ̃́ y nə́ y’ǎ n’é lwẽ́ tɛ̃́ mɔ́ nà ?²⁰Rə̀myɛ̀ yó né, Zheremyi zɛ̃̀ n wɔ̀ dwí rí gakó ne ; bala bɛ́ ǹdə́ kana bɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ lyár mɔ, lyə́lyɛ́rɛ́ y èmyɛ́ mɔ́ nɛ n wɔ̀ : ²¹Bə-zhɔ-zhe nə yə̀ lyǐrh, ń yə̀ tɛ́rɛ́ wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y á y’ǎ ju myǐn Zhidə cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ Zhərəzalɛm sɔ́msɛ́ yó ámyɛ̌ ǹdə́ á dabá ǹdə́ á pyǎ bɛ́ ǹdə́ á yé né cìnə́ bé ǹdə́ tənà y kɛ̀bɛ́ dwí rí yò lyǐrh nà ?²²Á wu-bárhɛ́ tumə né ǹdə́ á pwarha tumə né ce Bə-zhɔ-zhe yə̀ pyɛ́nɛ́ n zwẽ re yé ; wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, á tənà y jǐrh jì-bwə̀r, gɔ-elũ èpòlò, bwəl námməlwɛ̀lé kɔn, ǹdə lyì bí gə́ nə w nɛ́ zà zà nɛ́ mɔ́ ta. ²³Bə̀ á ju wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀ɛ́ myǐn a m’á gwar Bə-zhɔ-zhe, bə̀ á yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ cili yé, à yə̀ ń nyə́ né zwẽ yé, à yə̀ ń sɔ́msɛ́ tó yé, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, zwini rí tɛ̀bɛ́ yí ába ǹdə lyì bí gə́ nə nɛ́ zà zà nɛ́ mɔ́ ta.²⁴Zheremyi kə́ n wɔ̀ dwí rí ǹdə́ kana bɛ́ gako ne : Ámyɛ̌ Zhidə lyì bí byɛ̀bɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti tənà y w mɔ́, cili-nə Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń la ába byilu mú ! ²⁵Nyǐ-nə Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó wòwə̀ : Nyǐ ámyɛ̌ ǹdə́ á kana bɛ́ byili bə̀ á m’ǎ zə á jɛ̀rh á wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á cìcì mú púr á nyú w á n’á zɔ̀m mɔ́ á zhe : Nə́ n’é yǎl nə́ pyìrh kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nə́ bwəl nyí bə̀ nə́ la pɔ mɔ́, kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ ; e ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn e pə kɛ̃ mɔ́ ń pyɔ̌ dɛ̃̌ yi w mú ni mú, e ló də̀vẽ́ tɛ̃́ ń yil yil mó. Èlǎsɛ̃́, á gə́ pyìrh kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á bwəl nyí bə̀ á la pɔ mɔ́ á zhɛ̀ mɔ́, j’á pyìrh á nyí rí á bwəl mó.²⁶Ámyɛ̌ Zhidə lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó á ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti tənà y w mɔ́, cili-nə, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mà nɛ́ ń la zɔ̌m mɔ́ : Nyǐ à n’â zə à yil ré nánfɔ̀lɔ̀ w à bwəl nyí, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, nyǐ Zhidə lò mə̀dù ga kə́ ń tá ń la à yil ré byõ̌ ń nyú w yé ; sə bə̀myɛ́ mə̀dù ga tá ń la zhì Ezhibti tənà y nyí rí púlə́púlə́ wẽ́, n wɔ́ : «Cǐnə, Bə-zhɔ-zhe mó wɔ́ nã́nyì» yé ! ²⁷Nyǐ à yírhə́ m’a j’â pyǎ bə̀ yó, s’e də̀ bə cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ yil yé, wɔ́ bə̀ lwɛlɛ wɔ̀rhɛ́ yilə ; sə bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti tənà y w mɔ́, wɔ́ búlə́ shù ǹdə́ nɔrh rə̀ m’à n’ê gwi bi, kɔn vò e yí bə̀ gakó jé tɛ̃́. ²⁸Sə lyì bí màngɛlɛ́ y byɛ̀bɛ́ bə̀ la ŋwɔ̀nɔ́ bə dùr bə lú búlə́ sú w yé né Ezhibti tənà y w bə k’a kwɛ̃̀ bə bə̀ Zhidə tənà y w mɔ́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tú bə̀ jòm Ezhibti tanà y w mɔ́, b’a lwar ǹdə́ è gə wɔ́ àmyɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀ pyìh ráá bə̀myɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀ pyìrh.²⁹Nyǐ nyɔrhɔ òdù Bə-zhɔ-zhe byili bə̀ á m’a tó ò dɛnnɛ á lwar b’à la ába còrhò-tùm pɔ jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ mó, mùnì ga á lwar bə̀ à zɔ̀mà nɛ́ à zɔ̀m a byili zwini rí rə̀ la á yó jǒm mó la pyǐrh mó. ³⁰Nyǐ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń wə̀lə̀ : Nyǐ-nə, à la Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ Ofəra zal a ce à zwə̀ bé jɔ̃̀ wa, à zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà ń gu mú jɔ̃̀ wa, ǹdə à gə zɔ Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ a ce Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkadɔnɔzɔɔrɛ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń pyǎ ń gu mú jɔ̃̀ w nɛ́ ta.

Chapter 45

¹Nyǐ zɔ̀mà nɛ́ Nyì-zwennə Zheremyi y’ǎ nə́ ń byili Nərəya byǐ Bəruuci ni mú, ǹdə́ Bəruuci yà ń nə́ kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ Zheremyi nə́ ń byili mu ń kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó, è y’à wɔ́ Zhɔzhaasɛ byǐ Zhowəcim Zhidə pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ́ rɛ́ byinə nə̀na nyǎn rɛ́ yi ní. Zheremyi yà ń nə́ byili mu zɔ̀mà nɛ́ Bəruuci ni ń zhe : ²Bəruuci, nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí zɔ̀m ǹ yil mó : ³Ǹ wə̀lə̀ : Zwini zhe ne ! Bə̀ Bə-zhɔ-zhe já ń nə́ ń súlí lyààrɛ à nɔ̀nɔ̀ w ò zhe ne mó yó ; à wɔ́wɔ́lɛ́ wɔ́wɔ́lɛ́ a lyɛ̀ɛ̀, à bə shìrhə́ nɛ gaga yé.⁴Wál Bə-zhɔ-zhe ne : Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m èta n wɔ̀ : Nyìwẽ́, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à lù rə̀ zhǐ dɛ̃̌ mɔ́, à m’a wǔr re a ló tɛ̃́ ; kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à zhele mó, á m’a mǔr ré a ji tɛ̃́ ; rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ tənà y kɛ̀bɛ́ gakó yò à n’â zɔ̀mà. ⁵Sə ǹmyɛ́, ǹ nə mà ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ pyà sə wẽ̀ nánfwààlɛ wɛ̀rhɛ́ ǹ yilə ! Sə ǹmyɛ́, bə̀ká ń pyà wẽ̀ ré rə̀myɛ́ yé ! Bə̀ nyǐ, à m’a ce zwini pú numbyínsí gakó ; sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, à m’a ce ń lú a pɔ̃́ nyǔ mə yə̀ kɔn ǹ jì ǹ zwə̀ búlə́ jàà w ń zwẽ ń mə́ vò jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ la è wẽ́ mó wə.

Chapter 46

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń zɔ̀m ǹdə́ nyì-zwennə Zheremyi tənèsé yil mó. ²È wɔ́ Ezhibti tənà y pyɔ̌ Faraɔ̃ Nəbo shə̀dɛ́ɛ́sɛ́, Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ bú búlə́ n ŋwɛ̀nɛ́ Nəko ǹdə́ Nəko yà ń wɔ Efəratɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nyí ni, Karəkəmyiishi ní mú. Rə̀myɛ́ yó né, ǹdə́ Zhɔzhaasɛ byǐ Zhowəcim Zhidə pyɔ̌ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zhe byinə nə̀na. ³Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé zɛ̃̀ sə wɔ̀ sə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ : tɛnɛ-na á zɛ̃̀ á kwè wẽ̀ ré bə̀ m’e cə̀r cìn yé né búlə́ jàà w mɔ́ nánfwààlɛ́ ǹdə́ rə̀ námpɔ́lsɛ́, á m’á la búlə́ né jàà wa ! ⁴Lyẽ-nə eshəsé wẽ̀ ré sə̀ nɛ ! eshə-jòmnə, zɛ̃̀-na á jǒm eshəsé ! Pú-nə á shə̀dɛ́ɛ́sɛ yə́-púr ri ! Dwèlè-nə á swə̌ né nyə́ né nə du nánsə́sɔ́msɛ ! Zwǐ-nə á cɔ̌brɛ kàmə̀zwǐsí !⁵Sə wɔ́ bə̀kɔ́n à nə èta mɔ́ ? Nyǐ bə̀ wun n’ê gɛ, bə̀ k’â n’ê kwɛ̃̀ ! Bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kã̀dar rɛ́ ; bə̀ n’ê dùr bə̀ làà dwã nɛ, bə̀ n’ê dùr bə̀ t’â pyìrhí bə̀ nyǐ bə̀ kwã nɛ́ yé ! wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfwɛ̀lɛ̀ wɔ cə-yala gakó, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ⁶Bá lò mɔ̀bɔ́ ń zhe ywə́l du ń dwã bɛ́ mɔ́ cìcì mú wàr ń la dùr n lú yé, lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ kàndɔ du ń dwã bɛ́ myɛ wàr ń cìn ń la zõ yé ! Bə̀ m’a n’ê mà bə̀ nèrh bə̀ lwé tɛ̃́, Efəratɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y bù-cǔ w ò ŋwɛ́nɛ́ jə̀-gwã̀ sõ mó yó !⁷Wɔ́ lò ń wɔ̌ ń mà n já ń nə́ súlí ń la ǹdə Niili y nɛ̃̌ mɔ́, èmyɛ́ bù-fwɛ̀lɛ̀ y kɛ̀bɛ́ è nɛ̃̌ mɔ́ n’ê swí y mə̀ bɔrh mɔ́ nɛ ta ? ⁸Wɔ́ Ezhibti tənà y è wɔ́ ǹdə Niili y è nɛ̃̌ mɔ́ y’’à j’â n’ê swí y mə bɔrh ǹdə bù-fwwɛ̀lɛ̀ nɛ̃̌ nɛ mɔ́ ta. Ezhibti tənà y y’à n’ê wə̀lə̀ : À nɛ̃̌ mɔ́ m’a j’â n’ê súlí, mə mɔ́lɛ́ cɛ yá, à m’a ce cɛmɛ nɛ́ lyì bí jé tɛ̃́. ⁹Esherh, zhəl-nə ! eshə-vwɛ̃tur jòmnə, Dùr-nə á vò á jì bə̀ yó ǹdə́ lyim ! Bə̀ nyǐ kàndar rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ du rə̀ dwã bɛ́ mɔ́ du rə̀ la búlə́ né yilə : È wɔ́ Kuushi ǹdə́ Puuti lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yě wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ m’ê cə́r cìn yé né búlə́ jàà w zú mú, ǹdə́ Luudi lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yě twesé tɔ mɔ́ !¹⁰Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, wɔ́ Cǐnnə Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó dɛ̃ ; rə̀ wɔ́ ń jim cṹ dɛ̃, ń la ń jim cṹ ń zwə̀ bé yó rə̀myɛ́ yù wə̀. Rə̀myɛ́ yù wə, búlə́ shù m’a jí o sú, o nyɔ̀ jal mə zə w o tutwi tɛ̃́. Bə̀ nyǐ rə̀myɛ́ wɔ́ vwĩ̀ bə̀ zwə́l bə pə Cǐnnə Bə-zhɔ-zhe ne, jə̀-gwã̀ sõ tənà y wa, Efəratɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nyí ni mú.¹¹Ezhibti kɛ̃ byǐ ǹ yə̀l bal párá, zɛ̃̀ ń vò Galaadɛ, ń zwẽ cə́m. E jà wɔ́ ǹ cìn ǹ nə́ ǹ lyɛ̀ɛ̀ ǹ pyà cə́mə́ nánzhəzhɔ̌ nánfò, lwar bə̀ mə̀myɛ́ mə̀dù ga wàr mɔ́ mə̀ la wárh yé. ¹²Nyǐ tenèsé lyì bí lwar ǹ cìzhìl ré yò, bə̀ ǹ cǐl ré sú lũ w púlə́púlə́ wə, bə̀ búlə́ kàndar rɛ́ òdù gakó n’ô dùr ò zhə̀r ò dõ ne ; rə̀ tó dwã rə̀ lwé tɛ̃̀.¹³Nyǐ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nyì-zwennə Zheremyi, bə̀ ń byili mú bə̀ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ bàn bú ǹdə́ Ezhibti tənà yá. Bə̀-zhɔ-zhe wò mo bə̀ ń wál : ¹⁴Zɛ̃̀-na, á bwə̀l Ezhibti tənà y wa, á bwə̀l Myəgədɔɔlɛ nɛ́, á bwə̀l Mɛmfyiisi ǹdə́ Təpənɛɛsɛ nɛ́ myɛ, á wɔ̀ : Zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ ! Tɛnɛ, bə̀ nyǐ búlə́ shù tú ò zhǐ o kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ !¹⁵Wɔ́ bə̀kɔ́n yil bə̀ zɔ ǹ búlə́ kàndar rɛ́ bə̀ m’e lyɛ̃ mɔ́ ? Bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə̀ zhì kẽlẽ. Nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń yìrh be n ji tɛ̃́. ¹⁶Ń ce bə̀ nánzhəzhɔ̌ tu tɛ̃́, bə tu dwã yó, bə zɛ̃̀ bə zhe : Bà-nà nə́ k’á kwɛ̃̀ nə́ vò nə́ dwí rí sono, nə́ gə́ lùl mə̀gã̌ tənà y w mɔ́, búlə́ shú w ò n’ô gwi mú yé né ! ¹⁷Bə zhì gàà mɔ́ bə búbwéé bə wɔ̀ : Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃, ǹ yẽ̌ kɔn lyɛ̃, ǹ zɛ̃̀ ń tàkwã ń nə́ ń ce sɔ̀.¹⁸Nyǐ à wɔ́ nã́nyì ! Wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ ń zɔ̀m rə̀myɛ́, ń yil ré wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó ! Nyǐ, zù-bal bànà, ǹdə Tabɔɔrɛ gə́ ŋwɛ́nɛ́ pyàr cəcəl w né ta, ǹdə Karəmɛl pyɔ w gə́ wɔ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ w nɛ́ ta. ¹⁹Ezhibti lyì, Ezhibti bə̀kɔ́ ! Zɛ̃̀ ń tɛnɛ ǹ zhĩĩ rí ǹ mə́ ǹ la yóm rɛ jè y mó ! Bə̀ Nɔfɛ m’a jǐrh gɔ-elũ èpòlò, bə̀ m’a ji w myǐn, lòlò kə́ ń tá ń la ò wẽ́ jǒm yé.²⁰Ezhibti nyɛ̌ ǹdə nə̀-cɛl tɛ̀bɛ́ rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ ta…, sə cɔ̀rna mɔ́ la lũ jə̀-gwã̀ sõ shú n bà, ń yúwə́… ²¹Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ bə̀ y’à kwè bə̀ n’ê kwɛ̃̌ Ezhibti ní mú, y’à wɔ́ ǹdə nə̀-byə-twə́ə́le tɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê kɔ̀n cɛ̀nɛ̀ mɔ́ ta. Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀myɛ́ gakó kwɛ̃̀ sə dùr sə̀ yə̀ zhì yé, bə̀ sə̀ zwini rí dɛ̃ rɛ́ yúwə́. Bə̀ còrhò-tum pɔ yi rí yúmə́. ²²Ezhibti lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ j’a dùr sə̀ nèrh dweme n’ê dom tɛ̃́ ǹdə wɔ́ dɔm mə̀ n’ê nə́nǎ tɛ̃́ ta, bə̀ sə̀ zwə̀ bé y’à zɔ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ bə̀ m’ê bàn sɛ ǹdə́ dwə̌l ne ǹdə də̀-kàrna bə̀ bàn dǎr kǎ ta.²³Bə̀ n’ê kà Ezhibti tù wə́, ǹdə́ lò wàr ń nə́ ń zwì ò wẽ́ ga yírh wə ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́ ? ²⁴Bə̀ wɔ́ nunə nánjə̀jóló du səsɛ̀mɛ̀, lò wàr bə̀ yó ń la gál n lwar yé.²⁵Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó wə̀lə̀ : Nyǐ à m’a pə còrhò-tum No cɔ w yi Amɔ̃ ǹdə́ Faraɔ̃ ǹdə́ Ezhibti tə̀nà y ǹd’ê pyǎ bɛ́ nɛ, ǹdə́ Faraɔ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ zhí mu ǹdə bə̀ yi ta mɔ́ myɛ nɛ. ²⁶À m’a zə bɛ a ce Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ ǹdə́ ń tùntùnnə bé bə̀ n’ê pyà ń gu mú jɔ̃̀ wa ; rə̀myɛ́ gə rə̀ lyɛ̃ kwã nɛ́, numbyínsi m’a k’a bə̀ sə jòm Ezhibti ní ǹdə shãã ga mɔ́ ta. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²⁷À tùntùnnə Zhakɔbɛ, è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ bə̀ká dùr ywẽ yé, Esərayɛl, ǹ bə̀ká kəkə yé ! Nyǐ à m’a vwǎrh mɔ́ lũ w jàà kɛ̀bɛ́ è nyɛ wẽ́, À m’a vwǎrh ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ tənà y kɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ yómə́ è wẽ́ mó wə ; Zhakɔbɛ mà n ká n kwɛ̃̀ n bə̀ jè, n jòm shìrhə́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ wẽ́, lò kə́ ń tá la mɔ jə́jɔ́ yé. ²⁸Ǹmyɛ́ à tùntùnnə Zhakɔbɛ, ǹ bə̀ká dùr ywẽ yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́ ; bə̀ nyǐ à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́. À m’a cɔ̀ tənèsé shɛ̀bɛ́ à y’à jì mú a ce sə̀ wẽ́ mó ; sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à m’a pɔ̃́ còrhò-tum ǹdə́ cángá, à t’â la mɔ́ yõ̌ nánfò yé.

Chapter 47

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nyì-zwennə Zheremyi Shilishiti lyì bí shò-kwã nɛ́ ; ǹdə́ Faraɔ̃ yà ń gwẽ̌ yə̀ bwí ǹdə́ Gaza gə́ cǐ mə̀gwã̌ nyí rí yé. ²Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : Nyǐ nɛ̃̌ mə̀ shí lũ jə̀-gwã̀ sõ mə̀ bànà, mə́ j’â sú cɛ, mə jǐrh bù-fwɛ̀lɛ̀ kɛ̀bɛ́ è su e bɔrh, e mɔ́lɛ́ tənà y ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó ; è cɛmɛ nɛ́ ǹdə́ nə̀ lyì bí. Lyì bí j’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê wǔrh bə̀ búbwéé ǹdə́ wu-zhìlù, bə̀ gə́ nyɛ̀ɛ̀ shəshesé nèsé dome ré ǹdə́ búlə́ eshərh-vwɛ̃tur rí wùwùlì rí ǹdə́ rə̀ nèsé dome ré mó yilə.³Shəshesé nèsé dome ré, ǹdə́ búlə́ eshə-vwɛ̃túr rí wùwùlì rí ǹdə́ rə̀ nèsé sɔ̀ w ce byǎ bɛ́ ǹdə́ dabá bɛ́ wɛ̀rhɛ́ wɛ̀rhɛ́ bə ga, bə̀ jɛ̀sɛ́ lyɛ̀ɛ̀, bə dwĩ̀ bə̀ byǎ bɛ́ nɛ, bə̀ yə̀ pyìrhí bə̀ nyǐ bə̀ sõ yé. ⁴Bə̀ Shilisəti lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à dàl Tiiri ǹdə́ Sədɔ̃ nɛ́, bə̀ n’ê tó bə̀ sɛ̃ Shilisəti lyì bí ni mú, yò cɔ̌ dɛ̃ rɛ́ yúwə́, bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń la Shilisəti lyì bí cɔ w ǹdə́ Kafətɔɔsɛ cɔ w ò wɔ nɛ̃̌ mɔ́ cəcəl w mó lyì bí cɔ̌.⁵Nyǐ wù-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀ zhe Gaza lyì bí, bə tə̀ rə̀ yil bə fɔ̃̀ bə̀ ywẽ́ né bə yẽ̌ náncɔ̀ɔ́lɛ ; Ashəkəlɔ̃ lyì bí k’ê wàr bə̀ n’ê púr bə̀ nyí yé, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ á dàl á jě vɔlɔ w mɔ́ ga. À nə m’a tə̀ rə yil á zɛ̃̀ á n’á kǎr á yala nɛ́ á la m’a yí dǒ ? ⁶Ǎ Bə-zhɔ-zhe búlə́ shù, dǒ ǹ nə la yõ̌ ń shǐrh ? Ká bə̀ zù ǹ pyá w wa, yẽ̌ èta, sə́ zhì shɛ́ɛ́ ! ⁷Búlə́ shù, etər ǹ nə m’a tó né ń zhì shǐrh ? E jà wɔ́ Bə-zhɔzhe ń nə́ ń twĩ̀ mú mú, wɔ́ twĩ́ ń twĩ̀ mú ǹ la vò ń bú ǹdə́ Ashəkəlɔ̃ lyì bí ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě nə́-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni mú.

Chapter 48

¹Nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó zɔ̀m Mɔwaabɛ shò kwã nɛ́ mɔ́ : Zwini zhe Nəbo cɔ w lyì bí, bə̀ bə̀ cɔ w cɔ̀ ! Cìzhìl pú Cərəyətəyim cɔ wá, bə̀ bə̀ zwẽ bə̀ cɔ wá. Cizhìl pú Myəsəgabɛ, bə̀ bə̀ wǔr jàà èmyɛ́ bə̀ ló tɛ̃́. ²Jàà y èmyɛ́ mɔ́ k’ê tɛ̀nɛ́ yé, bə̀ wɔ́ jàà y èmyɛ́ è y’à ce Mɔwaabɛ yil ré du ; lyì zhǐ Eshəbɔ̃ cɔ w wa, bə̀ n’ê tɛ́rɛ́ ò cɔ̌ mɔ́ yò bə̀ zhe : Bà-nà nə́ vò nə́ cɔ̀ w o jé tɛ̃́ tənèsé cəcəl wə ! Mədəmɛ, lwar bə̀ bə̀ la ǹmyɛ cɔ̌ ; bə̀ búlə́ shù pú ǹ kùr ò bànà.³Lyì zhǐ Oronəcim ní bə̀ n’ê wǔrh bə̀ búbwéé bə̀ zhe : Nyǐ màbyóó nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ wu-zhùlù nɔ nə́ba. ⁴Mɔwaabɛ tənà y cɔ̀, è byǎ bɛ́ n’ê wǔrh bə̀ búbwéé. ⁵Lyì bí n’ê kúrh bə̀ m’ê jìl Luyiiri pyɛ̀lɛ́ yá. Ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ swé Oronayim pyɛ̀lɛ́ y ǹ já ǹ nyɛ̌ wu-zhìlù búbwéése sə̀ n’ê wǔrh sə̀ zhe :⁶Lò gakó zɛ̃̀ ń dùr ń zwẽ ǹ cìnə̀ ! Yál-na ǹdə zúzúnú cìnə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w ta. ⁷Bə̀ ǹ zɔ ǹ wẽ̀ ré ǹdə́ ǹ nə̀cɛ̀ndɛ́ zhə̀nà, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ m’a ŋwɛ̀nɛ́ bə zə ǹmyɛ́ búlə́ né wẽ́, bə̀ zɛ̃̀ bə kwè Kəmɔɔsɛ ǹdə́ ń vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ ń yé né cìnə́ gakó bə m’e vò yómə́ jè.⁸Rə̀myɛ́ yi ní, lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cɔ̀ mɔ́, mà n já n zɛ̃̀ zù cɔ cɔ gakó wẽ́, n cɔ̀ rɛ, rə jé tɛ̃́, òdù ga t’â la lú yé, ń mà n ce jə́ y jé tɛ̃́, n cɔ̀ jə́ y ǹdə́ vɔlɔ w ga. Kɔn tó ǹdə Bə-zhɔ-zhe gə́ wə̀l né. ⁹Pə-na vɔ̀mɛ̀ Mɔwaabɛ tənà y nɛ e m’e zɛ̃̀ ! Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, è cɛmɛ nɛ́ b’a cɔ̀ nə jǐrh gɔ-elũ èpòlò, è k’ê t’â la numbyíní nɔ e jòm è wẽ́ yé. ¹⁰Zwini b’a zə lò mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ Bə-zhɔ-zhe tum rí ǹdə́ yə̀l nə̀ kùrə̀ mó, zwini b’a zə lò mɔ̀bɔ́ ń cẽ ń yə̀ ń búlə́ shú w mə n ló jal tɛ̃́ mɔ́ !¹¹Mɔwaabɛ́ bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga ń jòm shɛ́shɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́, ǹdə də̀vɛ̃́ kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ è nə̀zhĩ̌ wẽ́ e jòm è zhǐ, bə̀ yə̀ y pyìrhí è nə̀zhĩ̌ y wẽ́ bə ló nə̀-zhĩ̌ dõ wẽ́ mó ta, bə̀ y’à t’â zal mɔ́ bə̀ zhə̀l yómə́ jè yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, è nyàn rɛ́ j’a wɔ́ rə̀myɛ́, è zho w nyàn rɛ́ myɛ yə̀ lyə́r yé. ¹²Sə Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀, bə̀ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, à m’a twĩ̀ lyì bə b’e vùr be ku w bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó w bə ce ku dõ wẽ́, bə̀ zɛ̃̀ bə mà è kwǎlnɛ́ bə lo.¹³Sə cìzhìl b’a zə Mɔwaabɛ lyì bí Kəmɔɔshɛ yilə, ǹdə́ cìzhìl gə́ zɔ Esərayɛl byǎ bɛ́ Bətɛl mɔ́ bə̀ y’a zhe ń zhə̀n mɔ́ nɛ́ ta ! ¹⁴Mɔwaabɛ lyì, è nə wɔ́ etər á nə m’a zɛ̃̀ á tó né á wɔ̀ : «Nə́ wɔ́ kàndar, nə́ wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nə́ zhǐ búlə́ bú yil» né ?¹⁵Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ j’a cɔ̀ Mɔwaabɛ, bə ji è cɛmɛ nɛ́ myǐn nə̀ nyɛ̀rh la yi wə, bə zə byɛ̀bɛ́ bə̀ yě kɔn du bə̀ dwã bɛ́ bə̀ la zwə́l, wɔ́ pyɔ̌ mɔ́, ń yil ré wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ¹⁶Mɔwaabɛ cɔ̌ mɔ́ yú mə zhɛ̀, ń zwini rí n’ê dùr làlà rə̀ bànà. ¹⁷Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á jě á kə́kɛ́lɛ́ y á yě è yil ré gə́ du ní náàcɛ̀nɛ́ mɔ́, zɛ̃̀-na á n’á kúrh y á zhe : Wɔ́ etər jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ tó né, jàn rɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó tó bə̀ m’e cɔ̀ rɛ mɔ́ ?¹⁸Ǎ Jəbɔ̃ lyì, só-nə tɛ̃́ á còrhó jàà y wa, jǒm-nə tɛ̃́ cə-kùlì y wə ! bə̀ nyǐ Mɔwaabɛ cɔ̀rna mɔ́ bàn bú ǹd’ába, n cɔ̀ á jààsɛ́ á lù á kə́kɛ́lɛ́ sɛ mɔ́. ¹⁹Arɔwɛɛrɛ lyì, jǒm-nə sɔ́má y vɔ̃̀ nɛ á n’á nyǐ, lò mó mɔ̀bɔ́ ń dùr n lú mú gə tú ń yúwə́, n’á bwə̀rh : Wɔ́ bə̀kɔ́n yò ò wɛ̀rhɛ́ ? ²⁰ń mà n lyár n wɔ̀ : Nyǐ Mɔwaabɛ nɔ cìzhìlə, bə̀ cɔ̀ wá. Wǔrh-nə, á búbwéé ! Zhǐ-nə Arənɔ̃ nɛ́ á bwə̀l á byili á wɔ̀ : Mɔwaabɛ cɔ̀ !²¹Bə-zhɔ-zhe pɔ còrhò-tum jə́ y è wɔ dɛ̃̌ mó tənà y lyì bí ǹdə́ Olɔ̃ ǹdə́ Myəfaatɛ ²²ǹdə́ Jədɔ̃ ǹdə́ Nəbo ǹdə́ Bɛtɛ-Jəbələtəyim ²³ǹdə́ Cərəyətəyim ǹdə́ Bɛtɛ-Gəmul ǹdə́ Bɛtɛ-Məwɔ̃ ²⁴ǹdə́ Kərəyɔɔtɛ ǹdə́ Bɔsəra ǹdə́ Mɔwaabɛ tənà y cɛmɛ nɛ́ gakó, nyɛ̀bɛ́ nə̀ nyɛ ǹdə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bwə́l ga mɔ́ nɛ. ²⁵25 Mɔwaabɛ tənà y jàn rɛ́ zhɛ̀, è vɔ̃̀ w kɔ́wá. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²⁶Ce-nə Mɔwaabɛ tənà y nyɔ̀ də̀vɛ̃́ e zə y e tutwi tɛ̃́, b’e zhẽ̌ è cìn dɛ̃̌ e dwene Bə-zhɔ-zhe ! Bə̀ Mɔwaabɛ tu ń tətɔɔlɛ́ wẽ́ n byíbyílí, mùnì ga ńmyɛ jǐrh mɔ̀n kɔna ! ²⁷Esərayɛl myɛ nə yə̀ mɔ̀n kɔn yàl Mɔwaabɛ yil nà ? Mɔwaabɛ, Dɛ̃ rə̀dù ga, ǹ yà ǹ nɔ Esərayɛl bə̀ zɔ ŋwɔ̀là wẽ́, ń mə́ ǹ gə la è yò zɔ̌m gakó j’a wɔ́ ǹ yó dúdú ǹ nə́ ǹ zhízhí ǹ mə́ ǹ mɔ̀n y mɔ́ ?²⁸28 Rə̀myɛ́ ce, Mɔwaabɛ lyì, du-nə á yẽ̌ á cɛmɛ nɛ́ á vò á jòm pyàr rɛ́ wa. Á yə̀ ǹdə épwẽ̌se shɛ̀bɛ́ sə̀ n’ê cĩ́ sə̀ jàlá pyɔ̀ gə̀gòló wẽ́ lò gə́ yír mə̀gã̌ mɔ́ ta ! ²⁹Nə́ yě Mɔwaabɛ tənà cìn-byilu nánfɔ̀lɔ̀ w párá, è cìn dɛ̃̌ zhõ̌ mó, è cìn-nɛrɛ́ yá, è jàn wǒ wə, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ è n’ê pyà mɔ́, è cìn-byilu bùlə̀ né è wẽ́ mó gakó párá.³⁰Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : à yě è zɔ̃̀-fwə̀r ré, è tumə né nə̀ bə kùr zhe mɔ́ gakó párá. ³¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à n’â kùrh Mɔwaabɛ nɛ, à n’â kúrh Mɔwaabɛ gakó nɛ. Lyì bí j’â n’ê kúrh Cər-Erɛɛsɛ lyì bí myɛ nɛ. ³²Ǹmyɛ́ Səbəma də̀vɛ̃́ cèmé, à n’â kúrh ába du Yazɛɛrɛ lyì bí. Nyǐ ǹ cèmé né tò nə̀ jɛ̀sɛ́ byì sə lyɛ̃ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w sə yí Yazɛɛrɛ nə́-fɔ̀lɔ̀ wa. Sə mɔ̀bɔ́ ń nə́ cɔ̀ mɔ́ tu ǹ wẽ̀ ré ǹ jə̀r mó ǹdə́ də̀vɛ̃́ cèmé byǎ bɛ́ ǹ yà ǹ pɔ̌r mɔ́ yó n pwà.³³Èlǎsɛ̃́, wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ fǔ mú bə̀ n’ê fùù mú jé cɛsɛ́ gɔ sõ mó ǹdə́ Mɔwaabɛ tənà y ga wẽ́ ; à ce də̀vɛ̃́ y zhɛ̀ nə̀bwǎnsɛ́ wẽ́, e pyárh də̀vɛ̃́ cèmé byǎ nèrh kùr w ǹd’e n’ê mɔ̀n e kǎrh mɔ́ jé tɛ̃́ ; e jǐrh wɔ́ búlə́ búbwéése sə ŋwɛ́nɛ́ è k’ê də̀ wu-nyɔ̃̀ búbwéése yé.³⁴Bə nyɛ̀ɛ̀ búbwéése sə̀ zhì Eshəbɔ̃ nɛ́ sə̀ n’ê búbwéé, lò gə zhǐ Elalɛ nɛ́ ń nyɛ̌, búbóó mó lyɛ̃ mə yí Yaasɛ, mə k’e zhì Səwaasɛ mə yí Oronəyim ǹdə́ Egəlaatɛ-Shələsha nɛ́, bə̀ bə̀ pwírí Nəmərim myɛ nɛ̃̌ mɔ́ jààsɛ́ cɔ̀. ³⁵Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ ; à j’â n’â yǎl a zhɛ̀ ǹdə́ Mɔwaabɛ tənà yá, è lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń zal vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ ń twí ń zwə́l è yə né vwĩ̀-jùúlí yó, n ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn ń mə́ ń cèrhé ne mó jé tɛ̃́ Mɔwaabɛ tənà y wa.³⁶À n’â kúrh Mɔwaabɛ nɛ à wẽ́ ǹdə wɔ́ wu-zhìlù wí è n’ê wúl ta, à n’â kúrh Cər-Erɛɛsɛ lyì bi ni à wẽ́ ǹdə wɔ́ wu-zhìlù wí è n’ê wúl ta, bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ pwà bə cĩ́ mú gə́ jé mó yilə. ³⁷Bə̀ nyǐ lyì bí gakó ywẽ́ né fɔ̀nà, bə̀ tama nɛ́ gakó fɔ̃̀, bə̀ jɛ̀sɛ́ gakó kǎr kǎr, bə nyal ywə́ə́le ǹdə gàndɛ ta bə lyẽ bə̀ cə̌rh ne.³⁸Kɔn zhì Mɔwaabɛ lyarha nɛ́ yó ǹdə́ cɔ w dwã-jóló jààsɛ́ wẽ́ mó gakó j’â wɔ́ wu-zhìlù cǐl dúdú ; bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à mà Mɔwaabɛ a lo ǹdə nə̀zhĩ̌ kɛ̀bɛ́ è k’ê bə tum zhe ta, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ³⁹Bə̀ gə́ mà Mɔwaabɛ bə lo mó yilə ! Zɛ̃̀-na á n’á wɔ́wɔ́lɛ́ ǹdə́ wu-zhìlù ! bə̀ cìzhìl dúdú ce Mɔwaabɛ tənà y pyìrhí è yé e zǎ kwã ! Mɔwaabɛ jǐrh mɔ̀n ǹdə́ ywẽ kɔna, tənàsé shɛ̀bɛ́ sə̀ jě sə kə́kɛ́lɛ́ y mɔ́ yilə.⁴⁰Bə-zhɔ-zhe wòwə̀ : Nyǐ ń jǐrh ǹdə ènyə̀lá è zɛ̃̀ e lɛ̀lɛ̀ è vɔ̀mɛ̀ è wɔ Mɔwaabɛ yə́-pɛ̀lɛ́ w è n’ê yál ta. ⁴¹Bə̀ zwẽ Kərəyɔɔtɛ, bə ŋwɛ̀nɛ́ bə zwẽ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ́ bə̀ jàn rɛ́ mɔ́ myɛ bə súlí. Dɛ̃ rə̀myɛ́ yù wə̀, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ m’a zə Mɔwaabɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kàndar rɛ́ ǹdə wu-zɛ̃̀ɛ̃́ gə́ y’a zə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń lùl né mó ta.⁴²Mɔwaabɛ m’a jé tɛ̃́, è k’ê t’â la dwí yál, è gə́ zhẽ̌ è cìn dɛ̃̌ è bú ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe mó yilə. ⁴³Mɔwaabɛ lyì, nyǐ wɔ́ ywẽ ǹdə́ gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú ǹdə́ pɔ̀mɔ̀ rə̀ zhǐ á yilə ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ⁴⁴lò ń gə la dùr ywẽ ré yé né, wɔ́ gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w wẽ́ ń la nɛ́ tu, sə lò mɔ̀bɔ́ ńmyɛ ká ń la gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w w shí n du mú, rə̀myɛ́ ná-cí wɔ́ pɔ̀mɔ̀ w wẽ́ ń la nɛ́ tu. Bə̀ nyǐ wɔ́ byin rí rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, à la ce còrhò-tum bə̀ rə jòm ǹmyɛ́ Mɔwaabɛ yó mó, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.⁴⁵Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dùr bə lú mú, m’a dùr dùr bə lyɛ̀ɛ̀ bə̀ yí Eshəbɔ̃ ywə́l mó w bə̀ zhì gàà mɔ́ ; sə myǐn m’a du Eshəbɔ̃ nɛ́, mə kwɛ̃́ myìn-zhù Səwɔ̃ cəcəl wə ; mə tó Mɔwaabɛ tənà y swã́ nɛ́ nɛ mə ji, kɔn m’e yí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zhàrh búlə́ tɛ̃́ mɔ́ yó-kwə́ə́lé ne.⁴⁶Mɔwaabɛ, ǹ nɔ zwini tã̀ ! Nyǐ Kənɔɔshɛ lyì bí jé tɛ̃́. Bə̀ zɛ̃̀ bə pwà ǹ byǎ bɛ́ bə m’e vò yómə́ jé, bə zə ǹ bə̀kwá myɛ bə súlí bə lyɛ̃. ⁴⁷Sə lwar bə̀ kɔn m’a dɛnɛ, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à m’a zə Mɔwaabɛ́ tənà y lyì bí a k’a m’a shí yómə́ jè bə kwɛ̃̀ bə bà. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. Wɔ́ èta kɔn tó né Mɔwaabɛ còrhò-tum rí shò-kwã nɛ́.

Chapter 49

¹Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m Amɔ̃ byǎ bɛ́ yil mó. Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : Esərayɛl bə byǎ zhe nà ? Ń bə byǎ zhe bə̀ m’a cìní ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ nà ? Sə è nə wɔ́ bə̀kɔ́n yil Myələkɔm zwẽ Gadɛ ń cǐ ; ń lyì bí zɛ̃̀ bə b’è jě Gadɛ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó ? ²Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́, à m’a ce búlə́ búbwéé zɛ̃̀ tɛ̃́ Araba nɛ́, Amɔ̃ byǎ bɛ́ cə-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́ ; o jǐrh jì-bwə̀r, bə ji cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ò cǐ mú myǐn ; èta, Esərayɛl m’a zɛ̃̀ e jì lyì bí bə̀ y’à jì y mú, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.³Eshəbɔ̃ lyì, kúrh-nə, nyǐ Ayi cɔ w cɔ̀ ! Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á jě á kə́kɛ́lɛ́ Araba mɔ́, wǔrh-nə ! kwě-nə ywə́ə́le bə̀ nyal ǹdə gàndɛ ta mɔ́ á zù, á m’á byili á wu-zhìlù wə́ ! wɛ̀rhɛ́-na wu-zhìlù, á m’a dùr á y’ǎ zǎ nyɔ̀nɔ̀ á k’á zǎ nyɔ̀nɔ̀ á m’á kə́kɛ́lɛ́ byílí y cã̌ ! Bə̀ nyǐ bə zɔ Myələkɔm ǹdə́ ń vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ ń yó-cìnə́ bé ga bə̀ m’ê la yóm re jè. ⁴Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ nə nə́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌ ǹ jàn rɛ́ yilə, nyǐ ǹ jàn rɛ́ zhɛ̀, ǹmyɛ́ bə̀kɔ́ mɔ̀bɔ́ ǹ zhɔ̃̀ nɛ mɔ́, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ zhe ǹ nə̀cɛ̀ndɛ́ zhə̀n mɔ́, rə̀myɛ́ ce, ǹ yà ǹ zɛ̃̀ ń nə́ ǹ wə̀lə̀ : «Yẽ̀ lò mà n shí ní n bə̀ n bú ǹdə́ nɛ ?»⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à m’a ce ywẽ zə mɔ́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, Cǐnnə mó ń cǐ jàn cìnə́ gakó mó, ń zɔ̀m rə̀myɛ́, ywẽ m’a shí jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ mɔ́ w rə zə mɔ́ ; bə̀ m’a jì ámyɛ̌ mə̀dù mə̀dù gakó, lò gakó dùr n zǎ ń yé gə́ zǎ má ; bə̀ t’â la lò nɔ n kwɛ̃̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ dùr mó n cĩ́ dwã yó yé ! ⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à m’a k’a zə Amɔ̃ byǎ bɛ́ bə bə̀ bə̀ jàà y wa. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.⁷Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ gakó mó zɔ̀m Edɔm yil mó : Lárma k’ê tɛ̀nɛ́ Təmã nɛ́ nà ? Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zhìlì bə̀ yala nɛ mɔ́, surhə cìnə́ bé surhə né jé nà ? Bə̀ surhə né dɛ̌ nà ! ⁸Dədã lyì ! kwɛ̃̀-na ! dǔr-nə ! zhəl-nə á vò a shèè pyə̀-gwáárɛ́ wẽ́ ! Bə̀ nyǐ à la ce zwini b’e jòm Ezəyu yó, bə̀ ń còrhò-tum yi rí yúwə́.⁹Lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pɔ̌r də́vɛ̃́ cèmé byǎ bɛ́ mɔ́ tú ǹ sono, bə̀ dàl cèmé né byǐ èdù ga bə pɔ̃́ ń gǔn ? Sə ŋwɔ̀là nə gə tú ǹ sono cəcɛ̃, nyǐ wɔ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ̌ bə̀ la cɔ̌ mɔ́ bə̀ la cɔ̌. ¹⁰Sə àmyɛ́ m’a zə Ezəyu a kɔkɔlɛ mɔ́ a yẽ̌ nánfò, a jǐrh ń cə̀cɛ̀ndɛ́ rə̀ y’à shèè mó kùr ne a ce pwẽ̀ ne. Ń kə́ ń wàr ń la shòò yé ; a ce ń byǎ bɛ́ ǹdə́ ń da-byǎ, ǹdə́ ń jə̀-dwã bɛ́ cì, ń kə́ ń tá ń la nɛ́ yál yé. ¹¹Yẽ̌ ǹ bə̀tǎlsɛ́ nɛ, sə́ yẽ̌ b’a m’a ce sə zə myə̌l, sə ǹ ejə̀nə̀ bé nyǐ à yó wə !¹²Nyǐ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n wɔ̀ : Nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à mə̌ sə bə nyɔ̀ à lyim rí kǎzɔ̌m mɔ́ wẽ́ mó, cìnə́ nába la mə̀ wẽ́ nyɔ́ ; sə ǹmyɛ́, ǹ nə́ ǹ bùl bə̀ ǹ b’a mɛ̃ nɛ́ ǹ tá ǹ la còrhò-tum nɔ nà ! Lwar bə̀ ǹ tá ǹ la nɛ́ mãɔ̃ ń cẽ còrhò-tum nɔ yé, ǹmyɛ m’ǎ nyɔ̀ à lyim rí kǎzɔ̌m mɔ́ wẽ́. ¹³Bə-zhɔ-zhe wòwə̀ : À n’â zə à cìcì à bwəl rə̀ nyí ; bə̀ nyǐ Bɔsəra m’a jǐrh zúzúnú cɔ, cìzhìl kɔna, cɔ kɔ̀bɔ́ ò cɔ̀, bwəl námməlwɛ̀lɛ́ cɔ ; ò cɛmɛ nɛ́ gakó m’a jǐrh jì-bwə̀r byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.¹⁴Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m nyí rə̀dù zɔ̀mà a nyɛ̀ɛ̀ : Bə̀ nyǐ bə̀ twĩ̀ lò mə̀dù tənèsé lyì bí sõ bə̀ ń wál bɛ : Bà-na dwã yó ! Á vò á bú ǹdə́ Edɔm lyì bí ! Zɛ̃̀-na dɛ̃̌ á la búlə́ né bú ! ¹⁵Edɔm, nyǐ à m’a ce ń jǐrh námpɔ́lɛ́ tənèsé cəcəl wə, lyì bí n’ê nyǐ ǹdə kɔn nánfò ta bə̀ wẽ́.¹⁶Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě pyɔ̀ gógòló w wẽ́ mó, ǹ cǐ pyǎlsɛ yə́-pǎlsɛ́ myɛ mɔ́ ; lwar bə̀ wɔ́ ywẽ ré ǹ yà ǹ nə́ ǹ ce tənèsé ne mó ǹdə́ ǹ cìn-byilu mú rə̀ dwĩ̀ mú. Má ǹ zɛ̃̀ ń vò dɛ̃̌dɛ̃̌ ń cĩ́ ǹ jǎl rɛ́ pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ yó ǹdə́ ényə̀lá ta myɛ, à m’a yìrh mó gàà mɔ́ a ji tɛ̃́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹⁷Edɔm m’a yə̀ wu-zhùlù jàà. Lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ la è yala nɛ́ tó bə lyɛ̃ mɔ́, kɔn m’a jàr bɛ, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfwɛ̀lɛ̀ zə bɛ, bə wǔrh bə búbwéé bə wúl fyìlì è kùr wə. ¹⁸Ǹdə kɔn gə́ yàl nɛ́ Sɔdɔm ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y’à bwə́l ne mó gakó gə̀ cɔ̀ nɛ́ ta ; lòlò kə́ ń tá ń la Edɔm nɛ́ jǒm yé, numbyíní byǐ tá ń la gàà mɔ́ yál yé.¹⁹Nyìwẽ́, à m’a du ǹdə wɔ́ bɔrɔ kɔ̀bɔ́ ò shí Zhɔrdɛ̃ bwǐ y kà-cə̌r ré w o du ò la jàà y kɛ̀bɛ́ gɔ-lyɔ̀ já è wẽ́ ò la dɔ́m ta ; à m’a j’a zɛ̃̀ twər rə̀dù sá, a ce Edɔm lyì bí gakó dùr bə̀ tənà y wẽ́, a zɛ̃̀ a kwè lò mó mɔ̀bɔ́ à cír mó a cĩ́ bə̀ tənà y w n cìní yə. Nyǐ-nə á nyǐ, wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n zə ń cìn n mɛrhɛ àmyɛ́ ? Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n zə nɛ n bùr ? Sə wɔ́ yó-cə́bal mɔ̌ ń mà n zhì á yé né ?²⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, cili-na nyí rí tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe kwè ń la wɔ́rhɔ́ Edɔm yil mó ; ǹdə́ sɔ́má kɛ̀bɛ́ ń gu ń wẽ́ ń la tó n mə n bú ǹdə́ Təmã lyì bí mú ! Zhə̀n zhə̀nà, bə̀ m’a zə bɛ bə vwɛ̃ tɛ̃́ ǹdə pyì-bwǎlsɛ ta, zhə̀n zhə̀nà, bə̀ m’a cɔ̀ bə̀ jòmə̀ yə́.²¹Bə̀ tɛ̃́ twirí y sɔ̀ w dúdú dweme ré m’a ce cɛ y zhízhǐ ; Bə̀ wìísí dweme ré m’a vò rə yí vwal-gɔ w nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá. ²²Nyǐ kɔn m’a yə̀ ǹdə wɔ́ ényə̀lá è zɛ̃̀ e lɛ̀lɛ̀ è vɔ̀mɛ̀ è wɔ Bɔsəra yə́-pɛ̀lɛ́ w è n’ê yál ta. Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfwɛ̀lɛ̀ m’a zə Edɔm shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kàndar rɛ́, ǹdə wu-zɛ̃̀ɛ̃́ kɛ̀bɛ́ è n’ê zal kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń pwǐ zɛ̃̀ mɔ ń nə́ ń lùl ta.²³Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m Damaasɛ yil mó : Cìzhìl pú Amaasɛ ǹdə́ Arəpaadɛ cɛmɛ nɛ́ : bə̀ nə̀ nyɛ̀ɛ̀ nyí námməlwɛ̀lɛ́, nə̀ lyì bí wun ní zɛ̃̀ nə̀ n’ê zhizhiri dɛ̃̌ nə̀ wàr nə̀ zhì shɛ́ɛ́ yé, ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ nɛ̃̌ gə́ y’a mə̀ zɛ̃̀ mə̀ n’ê fùù, mə̀ k’ê wàr mə̀ zhì ní ta. ²⁴Damaasɛ jàn rɛ́ zhɛ̀, n zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ ń la dǔr, bə̀ ywẽ ǹdə́ wu-zhùlù ǹdə́ lyààrɛ zhe mo, ǹdə́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń pwǐ zɛ̃̀ mɔ ń nə́ ń lùl ta. ²⁵Ǎ Damaasɛ, ǹmyɛ́ cə-fɔ̀lɔ̀ w ń yil ré y’à duwə, ǹ nə́ ǹ pɛ nɛ wu-nyɔ̃̀ mɔ́, wɔ́ ǹmyɛ́ bə̀ yǎrh tɛ̃́ èta !²⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Bə̀-zhɔ-zhe wɔ̀wə̀ ; bə̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, bə̀ m’a gu Damaasɛ ébwá-dàlá bɛ́ bə ló tɛ̃́ sɔ́msɛ́ yó, bə gu ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe Cǐnə mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ²⁷À m’a ji Damaasɛ byílsi myǐn, mə jí Bɛ̃-Adaadɛ pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ yá.²⁸Nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m Kədaarɛ ǹdə́ Asɔɔrɛ pyǎ bɛ́ tənèsé yil mó ; tənèsé Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ bú ǹdə́ sə̀ pyǎ bɛ́ n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ n zwẽ se mó. Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m n pə nyí èta n wɔ̀ : Zɛ̃̀-na dɛ̃̌ ! Zhəl-nə, á bú ǹdə́ Kədaarɛ lyì bí ! S’á ce Kədɛɛm lyì bí jé tɛ̃́ ! ²⁹Bə̀ bə̀ zə bɛ́ bə zwẽ bə̀ kwə̀ə́rhé ǹdə́ rə̀ kàmə̀jɛ̀sɛ́ ǹdə́ bə̀ vwàmá nɛ́ ǹdə́ bə̀ zhĩĩ rí ǹdə́ bə̀ yómdé gakó. Sə byɛ̀bɛ́ bə̀ zwẽ bə̀ ré mó zɛ̃̀ bə mà wu-zhùlì búbwéé bə ce jààsɛ́ gakó w Asɔɔrɛ lyì bí shò-kwã nɛ́ bə̀ zhe :³⁰Asɔɔrɛ lyì, zɛ̃̀-na á dùr dɛ̃́dɛ̃́ ! Dǔr-nə, pyǎ-na jàà kwã nɛ́ á vò á shèè è wẽ́, Asɔɔrɛ lyì ! Nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́ ; bə̀ nyǐ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ kwè nyí ń la bú ǹd’ába. Ń tɛnɛ búlə́ né nə̀myɛ́ n zhɛ̀. ³¹Bə-zhɔ-zhe pɔ nyí n wɔ̀ : Zɛ̃̀-na dɛ̃̌ ! á vò á bú ǹdə́ tənà y kɛ̀bɛ́ è lyì bí zhə̀l bə̀ jě bə̀ dúdú, bə̀ zhe yə̀-zùlə́, bə̀ wun t’â zɛ̃̀ kaka nɛ yé ; e jà bə̀ bə bòlò òdù ga ǹdə́ sàfɔ̌ òdù myɛ zhe mó.³²Lyì m’a bə̀ bə bú ǹdə́ bɛ́, bə ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, bə zɛ̃̀ bə bubu bə̀ yómdé, bə pwà bə̀ vwàmá nánzhəzhɔ̌ bə jí ; à m’a jì lyì bí bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê gòm bə̀ tama nɛ́ kə̀kàlsɛ́ bə̀ fɔ̀n èta mɔ́, a làà cə-yala gakó wẽ́, a zɛ̃̀ a ce zwini shí cə-yala nɛ́ gakó w rə bə̀ rə jòm bə̀ yó. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ³³Asɔɔrɛ cɔ w m’a jǐrh gɔ-elũ èpòlò, gɔ-kǔlsi pwə́lə́ cṹ jààsɛ, wu-zhùlù dúdú jàà byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. Lòlò kə́ ń tá ń bàn ò wẽ́ jǒm yé, Numbyíní də́-byǐ k’ê t’â la ò wẽ́ jǒm yé.³⁴Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ gə́ tú rə ji kùr yi ní, Bə̀-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ nyì-zwennə Zheremyi Elam shò kwã nɛ́ n wɔ̀ : ³⁵Nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó wɔ̀wə̀ : Nyǐ wɔ́ àmyɛ́ à la Elam twã y è wɔ́ ń bɛlɛ jú jàn rɛ gakó mó kɔ́ dwã wa. ³⁶À m’a ce zhər shí lũ w yésé sə̀na y ga w rə bə̀ Elam. À m’a làà Elam lyì bí cə-yala gakó wə, tənà èdù ga t’â la nɛ́ yál bə̀ t’a la è wẽ́ yú yé.³⁷À m’a ce Elam lyì bí ywẽ zə bə̀ zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê pyà bə̀ gu mú, bə kəkə bə̀ yé né. À m’a ce à lyi-shùùrí zə lwɛlɛ rə bə rə jòm bə̀ yó. À m’a ce búlə́ shù pú Elam zwə̀ bé kùr ò n’ô jì, kɔn vò e yí a ce bə jé tɛ̃́. ³⁸À m’a ce pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ yó-cìnə́ bé jé tɛ̃́ Elam nɛ́, a zɛ̃̀ a cĩ́ à pyɛ̀lɛ́ də̀-gwã́ y gàà mɔ́. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ³⁹Sə kɔn gə tú è dɛnɛ, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à m’a ce Elam lyì bí k’a shí yómə́ jé bə kwɛ̃̀ bə bà. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.

Chapter 50

¹Nyǐ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe tó nyì-zwennə Zheremyi dɛnnɛ n zɔ̀m n byili Babyəlɔnɛ ǹdə́ Kalədɛ tənà y lyì bí ni mú. ²Bə-zhɔ-zhe pɔ nyí n wɔ̀ : Zɛ̃̀-na á bwə̀l nyí rí á byili tənà y wẽ́, kɛ̃-na rɛ ku yó, bə̀ yírhə́ nə rɛ ! Zɔ̌m-na rɛ á byili, á bə̀k’á shèè re yé ! Wál-na : Bə̀ nyǐ bə̀ zwẽ Babyəlɔnɛ ! Bɛɛlɛ jú cìzhìlə̀, Marəduuci gɔwa. Bə̀ Babyəlɔnɛ yə né jú cìzhìlə̀, nə̀ jé tɛ̃́.³Tənà èdù lyì shí lũ jə̀-gwã̀ sõ bə b’è n’ê bwí ǹdə́ Babyəlɔnɛ, è lyì bí cɔ̀ Babyəlɔnɛ tənà y e jǐrh èpòlò, lòlò kə́ ń tá ń la è wẽ́ jǒm yé, numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ la è wẽ́ dǔr. ⁴Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : Bə̀ dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ yi rí gə tú rə̀ yúwə́, Esərayɛl byǎ bɛ́ ǹdə́ Zhidə byǎ m’a k’a tó dwã bə kwɛ̃̀ bə̀ n’ê zhə̀l bə̀ bàn ǹdə́ bə̀ n’ê kúrh bə̀ m’ê pyà Bə-zhɔ-zhe, bə̀ Yi rí. ⁵Bə̀ m’a bwə̀rh Shənyɔ̃ sɔ́má y shò, bə pyìrhí bə̀ yérh bə zǎ Shənyɔ̃ bə̀ zhe : Bà-nà nə́ zhí Bə-zhɔ-zhe ne, nə́ zə dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə zhɔ̌ zhe, rə̀ yò t’â la sǒ gaga mɔ́ ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe ! Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ :⁶À dwí rí wɔ́ pyììsi shɛ̀bɛ́ sə̀ y’à jé ; Sə̀ kálna bɛ́ y’à dwĩ̀ si, bə yẽ̌ se pyàr rɛ́ w sə̀ n’ê yiyiri ; sə̀ y’a tó pyàr rɛ́ ǹdə́ pyǎlsɛ́ yó sə̀ n’ê zhə̀lə̀, sə swě sə̀ jil ré yò. ⁷Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’a nə sɛ mɔ́ n’ê zal sɛ bə̀ gwi ; sə̀ zwə̀ bé bə̀ y’à y’à n’ê gwi si mú, y’à n’ê wə̀lə̀ : Nə́ bə dóó zhe rə̀myɛ́ yil gaga yé ; wɔ́ sə̀myɛ́ cìcì sə̀ dó Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń wɔ́ sə̀ cángá tumə né jàà y mɔ́ nɛ, e jà bə̀ nàmbalabá myɛ wɔ́ ńmyɛ̌ sono bə̀ y’à n’ê dɛ̃̀ kɔn nɛ́.⁸Zɛ̃̀-na á du Babyəlɔnɛ nɛ́ á dùr, du-nə Kalədɛ lyì bí tənà y w á dùr ! Du-nə á yə̀ vwàmá nɛ́ yé né ǹdə bə̀-cǐlsi ta. ⁹Nyǐ à m’a ce tənèrh nánfwàlsɛ zhì lũ jə̀-gwã̀ sõ sə wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù sə b’e bú ǹdə́ Babyəlɔnɛ tənà y sə zwẽ yə ; tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ cama nɛ́ n’ê tɛ ǹdə tarna mɔ̀bɔ́ ń cam t’â twi tɛ̃́ nánfò ta. ¹⁰Bə̀ m’a zə Kalədɛ lyì bí bə bubu bə̀ wẽ̀ ré ; lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la bə̀ wẽ̀ ré bubu mú cìnə́ nábá m’a sú kɔna, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.¹¹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á bubu à sə̀pwà cəl kɔn rɛ́ mɔ́, wɛ̀rhɛ́-na wu-nyɔ̃̀, fǔ-nə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀, zɛ̃̀-na á n’á fwɛ̃́ gɔ wẽ́ ǹdə́ nə̀-cəl ta, kúrh-nə ǹdə shəshərh ta ! ¹²Nyǐ cìzhìl zhe á ná mɔ́, nyǐ cizhìl n’ê gwi kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń lùl ába mɔ́ ! Nyǐ ń jǐrh tənèsé gakó nánkwaá yá : Ń wɔ́ gɔ-elũ èpòlò, cɛ kɛ̀bɛ́ è kùlə̀, è wɔ́ jə́ ! ¹³Bə-zhɔ-zhe lyim rí gə́ zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì mú ce, lòlò kə́ ń tá ń la è wẽ́ jǒm yé, è m’a jǐrh è dúdú nàn-dùwə̀ è zhǐ. Kɔn m’a jàr lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ la Babyəlɔnɛ nyí ni tó bə lyɛ̃ mɔ́, bə wúl fyìlì, bə zhizhí bə̀ ywẽ́ ò kùr w kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ w mɔ́ yilə.¹⁴Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’á tɛ twesé mó, zɛ̃̀-na dɛ̃̌, á tɛnɛ á kə́kɛ́lɛ́ Babyəlɔnɛ á la búlə́ né bú, tə-na, á bək’á yẽ̌ cam rə̀dù ga nɛ rə mɛ̃ nɛ́ yé ! Bə̀ nyǐ Babyəlɔnɛ dó Bə-zhɔ-zhe nɛ. ¹⁵Zɛ̃̀-na á búbwéé búlə́ búbwéé jààsɛ́ gakó w á m’a kə́kɛ́lɛ́ cɔ wá ! S’á yẽ̌ bə̀ ò m’a zə ò cìn o bə̀ o pa ; nyǐ ò yùlù jàn rɛ́ jààsɛ́ ò lù mú shíshìrí tɛ̃́, ò byílsí wǔr sə ló tɛ̃́, bə̀ nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń nə́ ń cĩ́ ń jim. Cĩ́-nə á jim ò yó, wɛ̀rhɛ́-na w ǹdə òmyɛ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ta.¹⁶Zə-nə búlə́ shù, á m’á ce lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń dwì twã́, ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zə dã̀mə̀kɔ̀lɔ̀ ń mə́ ń jə̀r jíjí jòró yi ni mú jé tɛ̃́. Sə lò gakó ká n vò ń dwí rí wə ; lò gakó ká n dùr n vò ń tənà y wa.¹⁷Esərayɛl y’à jǐrh pyìrhə̀ kɛ̀bɛ́ è jé, bwaarɛ́ y’à dwĩ̀ yə. Wɔ́ Ashəri pyɔ̌ mɔ́ ń yàl bɔrɔ nã́yóó w n zə Esərayɛl o dɔ̃̀ ; Bwaarɛ́ rə̀lyè nyɔ̃̌ w yàl Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ ń zɔ Esərayɛl n kɔkɔlɛ n zhí ń kúr rí ni. ¹⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rɩ́ rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó pɔ nyí n wɔ̀ : À la còrhò-tum Babyəlɔnɛ pyɔ̌ ǹdə́ ń tənà y lyì bí ni pɔ, ǹdə à gə́ pɔ còrhò-tum Ashəri pyɔ̌ mɔ́ nɛ nɛ́ mɔ́ ta.¹⁹A zɛ̃̀ a zə Esərayɛl á k’a m’a bə̀ ń tənà y wa, n nə kùjú w Karəmɛlɛ ǹdə́ Bashã nɛ́ mɔ́, ń mà n jí kùjú Efərayimyi pyɔ̀ w yó, ǹdə́ Galaadɛ nɛ́ n jí n sú. ²⁰Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ yi rí wẽ́, bə̀ m’a pyà pyà Esərayɛl dóó w bə ga, bə pwírí ò k’ô tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé, bə̀ pyà pyà Zhidə yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w bə ga, bə̀ pwírí ò k’ô tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé ; Bə̀ à m’a pə sǔbri Esərayɛl byì bí kùr rí tɛ̀bɛ́ à yẽ̌ rə̀ dàl mɔ́ nɛ.²¹Zɛ̃̀ ń vò ń bú ǹdə́ tənà y kɛ̀bɛ́ è cẽ à nyí ni twər rə̀lyè gakó mó, bú ǹdə́ è lyì bí, sə́ pə bɛ còrhò-tum ! Pú bə̀ kùr ń jì, gu bi ń gùlí dwã, ce bə jé tɛ̃́, wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyí rí tɛ̀bɛ́ à pɔ mɔ́ gə́ n’ê n’ê byili ní mú gakó lyɛ́lyɛ́ ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ²²Lyì bí nyɛ̀ɛ̀ búlə́ dweme tənà y wẽ́, bə zɛ̃̀ bə̀ zhe :²³Nyǐ bə̀ mà lũ púlə́púlə́ mə̀rtó w o lo o bɔbwɛlɛ, Babyəlɔnɛ cɔ̀ tənèsé cəcəl wə ! ²⁴Babyəlɔnɛ, à pàm pɔ̀mɔ̀, ń tú ò wẽ́ ǹdə́ ǹ yə̀ ò nyí lwar yé ; ò yí ní mú o za, ǹ gə́ bú ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe mó yilə.²⁵Nyǐ Bə-zhɔ-zhe pul ń búlə́ wẽ́ ré nyí ni, n vùr ń lyim rí nyǎn rɛ́ ; Bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ Cǐnnə mó, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó tum rí ń twĩ̀ Kalədɛ tənà y w mɔ́. ²⁶Zɛ̃̀-na á shí lũ w jààsɛ́ gakó wẽ́, bà-nà Babyəlɔnɛ, á pul bòbwèsé nyí ní. Pyǎr-na ò nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó á ló dwã yó púl ǹdə́ (gerbes) ta, á cɔ̀ rɛ lyɛ́lyɛ́, kaka də̀-byǐ bə̀k’a dàl ò wẽ́ yé.²⁷Zə-nə bə̀ nə̀-byesé gakó á vò sə̀ gu jàà wa, á zwə́l se lyɛ́lyɛ́ ! Zwini m’a zə bɛ, bə̀ bə̀ còrhò-tum pɔ dɛ̃ rɛ́ yùwə́. ²⁸Cili-nə nyí rí tɛ̀bɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dùr bə lú Babyəlɔnɛ nɛ́ bə bə̀ Shənyɔ̃ mɔ́, tú bə̀ n’ê cĩ́ Bə-zhɔ-zhe nə́ Yi rí jim rí ń cĩ́ mú, jim rí ń cĩ́ ń jì y yil mó !²⁹Zɛ̃̀-na á byẽ̀ twərh tarnə bɛ́, ǹdə́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á yě twã tɔ mɔ́ gakó ! Kə́kɛ́lɛ́-na Babyəlɔnɛ gakó á ce dwã w á bú ǹdə́ wa ; bə̀k’á yẽ̌ lò mə̀dù ga myɛ cìcì dàl yé, cǎrh-na w ò tumə né nyɛ̀bɛ́ ò twĩ̀ mú cìcì, wɛ̀rhɛ́-na w ǹdə ò gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ma mɔ́ gakó lyɛ́lyɛ́ ! Bə̀ ò zɛ̃̀ ǹdə́ cìn-byilu o bú ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó. ³⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yùwə̀, Babyəlɔnɛ ébwá-dàlá bɛ́ m’a tu tɛ̃́ cɔ w dwã-gùúlí jààsɛ́ w bə cì, bə̀myɛ́ ǹdə́ ò shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.³¹Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yùwə̀, Babyəlɔnɛ ébwá-dàlá bɛ́ m’a tu tɛ̃́ cɔ w dwã-gùúlí jààsɛ́ w bə cì, bə̀myɛ́ ǹdə́ ò shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ³²Cìn-byilu cə́bal, nyǐ èlǎsɛ̃́ wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à pyìrhí à yé zǎ ! Bə̀ nyǐ ǹ dɛ̃ rɛ́ yúwə́, ǹ còrhò-tum yi rí yúwə́. Wɔ́ Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ gakó mó ń zɔ̀m. Cìn-byilu cə́bal mɔ́ m’a n tu tɛ̃́, sə lòlò tá ń la mɔ dɛ̃̌ zõ̌ yé ; à m’a ji ń cɛmɛ nɛ́ myǐn, mə jí jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́ gakó lyɛ́lyɛ́.³³Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe mó gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Nyǐ bə̀ co Esərayɛl byǎ bɛ́ ǹdə́ Zhidə byǎ bɛ́ dwã w bə nwɛ̀nɛ̀, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ bɛ bə vò yóm ré jè y mó cə̀r bə cĩ́, bə̀ bə̀ shɛ̀ bɛ yõ̌ yé. ³⁴Sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ bə̀ nyí ni mú zhe jàn, wɔ́ ńmyɛ̌ ń bə̀ n’ê byẽ̀ ń yil ré bə̀ Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, wɔ́ ńmyɛ̌ ń la bə̀ nyí ni zõ, n ce Babyəlɔnɛ lyì bí kəkə, mùnì ga n pə tə̀nà y yə̀-zùlə́.³⁵Búlə́ shù só Kalədɛ lyì bí yó ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. Búlə́ shù só Babyəlɔnɛ lyì bí ǹdə́ bə̀ yó-cìnə́ bé ǹdə́ surhə cìnə́ bé yó ! ³⁶Búlə́ shú só nyì-zwennə nã́-kɔ̀mdɛ́ yó ! Bə jǐrh ǹdə bə surhə zhe cìnə́ ta ! Búlə́ shú só ò búlə́ kã̀dar rɛ́ yó ! Mùnì ga ò ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ rə̀ wẽ́ ! ³⁷Búlə́ shù só bə̀ shəshesé ǹdə́ ò búlə́ vwə̃tur rí yó ! Búlə́ shù só numbyínsi dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò cəcəl w mó gakó yó ! Bə jǐrh ǹdə kana ta !³⁸Búlə́ shù só ò nə̀cɛ̀ndɛ́ yó ! Lyì bubu ni ! 38 Də̀-kùlù b’o zhì ò nàná bɛ́ yó ! Ò nàná bɛ́ wĩ ! Bə̀ ò wɔ́ tənà kɛ̀bɛ́ è sú ǹdə́ cèmé ; Bə̀ cèmé né n’ê nyɛ̃̀ bɛ. ³⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, gɔ-elũ èpòlò wẽ̀ ré m’a bə̀ rə tó gɔ-kǔlsí ni rə yə̀ Babyəlɔnɛ nɛ́, pyɔ̌-cə́lne myɛ m’a bə̀ nə yə̀ gàà mɔ́. Lòlò kə́ ń tá ń la Babyəlɔnɛ nɛ́ jǒm gaga yé ; Babyəlɔnɛ lyì bí k’ê t’â la byǎ lúl bə pù gaga yé ⁴⁰Kɔn m’a yə̀ ǹdə Sɔdɔm ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ y’à bwə́l gàà mɔ́ gakó nyí rí gə́ j’a cɔ̀ nɛ́ ta. Lòlò kə́ ń tá ń la Balyəlɔnɛ nɛ́ jǒm gaga yé ; ò k’ô t’â la jàà yál numbyíní b’e jòm ó wẽ́ gaga yé.⁴¹Nyǐ swí rə̀dù shí lũ jə̀-gwã̀ sõ tənà y wa, è wɔ́ tənà nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ pyǎ bə̀ wɔ́ jàn cìnə́, zɛ̃̀ bə zhì lũ kùr w bə tɛnɛ bə̀ bànà. ⁴²Bə̀ pwà twərh ǹdə́ swə́, bə̀ wun bárhɛ́, bə̀ t’â dùr lò nɔ̀nɔ̀ gaga yé ; bə̀ jě shəshərh bə̀ n’ê ce dweme ǹdə wɔ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ gə́ y’a ce dweme né ta. Bə̀ twìrhì dwã nɛ́ ǹdə shə̀dɛ́ɛ́sɛ ta bə̀ bàn bú ǹdə́ ǹmyɛ́, Babyəlɔnɛ bə̀kɔ́ mɔ́ ! ⁴³Rə̀myɛ́ yó né, Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ nyɛ̀ɛ̀ yò wə́, wu-zhùlù j’a zɛ̃̀ ò zhe mo ń yala n’ê yì ǹdə wɔ́ kɛ̃ ń pwǐ zɛ̃̀ mɔ ń nə́ ń yǎl lùl pwǐ gə́ ya è n’ê yì ní ta.⁴⁴Nyǐ à m’a du tɛ̃́ ǹdə Zhɔrdɛ̃ bwǐ y kà-cə̌r bɔrɔ ò du ò n’ô swər ò la jàà kɛ̀bɛ́ gɔ-lyɔ̀ já è wẽ́ mó ta, a j’a jì Babyəlɔnɛ lyì bí kùr yó, a ce bə̀ gakó jé tɛ̃́ bə̀ tənà y wa ; a zɛ̃̀ a cĩ́ lò mó mɔ̀bɔ́ à cír mó è wẽ́ n cìní yə. Wɔ́ mɔ̌ lò ń ŋwɛ́nɛ́ ń yú àmyɛ́ ? Mɔ̌ lò ń ŋwɛ́nɛ́ ń mà n byili ni sɔ́má kɛ̀bɛ́ à m’a tó ? Wɔ́ yó-cə́bal mɔ̌ ń ŋwɛ́nɛ́ ń wɔ̌ ń mà n zhì à yé né ?⁴⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ è yilə, cili-nə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe kwè nyí ń la Babyəlɔnɛ nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́, ǹdə́ kɔn rɛ́ ń dɛ̀bɛ́ ń gu ń wẽ́ ń la Kalədɛ tənà y lyì bí ni wɔ̀rhɔ́ mɔ́ ! Ń wòwə̀ : Zhə̀n zhə̀nà, bə̀ m’a zə bɛ bə vwɛ̃ tɛ̃́ ǹdə pyì-bwǎlsɛ ta ; Zhə̀n zhə̀nà, bə̀ m’a cɔ̀ bə̀ jòmə̀ jàà yá. ⁴⁶Bə̀ gə tú bə̀ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ ŋwɛ̀nɛ́ Babyəlɔnɛ tənà y lyì bí yi ni cɛ m’a zhízhǐ, sə tənèsé lyì bí m’a mà búbwéése sə̀ wẽ́ rə̀myɛ́ yilə.

Chapter 51

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m èta n wɔ̀ : Nyǐ à m’a ce zho kɔ̀bɔ́ ò n’ô zhìlì cɛ zɛ̃̀ Babyəlɔnɛ ǹdə́ Kalədɛ lyì bí yó. ²Zwini rí dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, à m’a twĩ̀ lyì bə shí lũ cə-yala gakó w bə b’e bú ǹdə́ Babyəlɔnɛ nɛ́, bə pwà tənà y wẽ̀ ré bə yẽ̌ y e pyẽ̀ nánfò ǹdə bə̀ gə́ y’a cèlè jíjí zho zə rə̀ púúlí o lyɛ̃ mɔ́ ta.³Babyəlɔnɛ tənà y lò mɔ̀bɔ́ ń zhẽ̌ twã ń la tɔ gakó, sə bə tə rə̀-ná-cí ǹdə́ twã, sə bə̀ bə̀ k’a yẽ̌ è lò mɔ̀bɔ́ ń tə̀ cɔ̀bɔ́ kàmə̀zwǐ ń zù mú yil ń nə́ ń zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ mó myɛ nɛ yé ! Sə bə̀ bə̀k’á yẽ̌ è tənà y ébwá-dàlá bɛ́ nɛ bə lú yé ! Gu-nə è shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó sə jé tɛ̃́ ! ⁴È lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cɛ̀mɛ̀ mɔ́ m’a pyẽ̀ tɛ̃́ bə ləlɛ́lɛ́ Kalədɛ tənà y wa. Bə̀ cùù rí myɛ m’a pyẽ̀ tɛ̃́ Babyəlɔnɛ tənà y sɔ́msɛ́ yó sə sú !⁵Bə̀ nyǐ Esərayɛl ǹdə́ Zhidə Yi rí, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, yə̀ bɛ tɛ̃́ yǎrh gaga yé, sə wɔ́ Kalədɛ lyì bí tənà y è sú ǹdə́ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ è bú ǹdə́ Esərayɛl Yi rí. ⁶Zɛ̃̀-na á du Babyəlɔnɛ nɛ́ á dùr, lò gakó zwẽ á myə̌l ré, mùnì ga á bə̀k’á tó á jì bə̀ tənà y è la cɔ̌ mɔ́ wẽ́ yé ! Bə̀ nyǐ yi rí tɛ̀bɛ́ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe jim cṹ yi ; ń mà n càrh Babyəlɔnɛ nɛ, ǹdə tumə né nyɛ̀bɛ́ ò twĩ̀ mú ta⁷Babyəlɔnɛ yàl sánə́má kǎzɔ̌m Bə-zhɔ-zhe jɔ̃̀ wa ! Mə̀ y’à n’ê zal lũ w púlə́púlə́, tənèsé nyɔ̀ mə̀ də̀vɛ̃́ yá : Rə̀myɛ́ ce sə zɛ̃̀ sə n’ê nyɛ̃̌. ⁸Sə Babyəlɔnɛ j’a zhì zhì o zɛ̃̀ o tu o bɔbwɛlɛ. Zə-na w á də ò nyəla nɛ́ á cĩ́ cə́m né ; dɛ̀ga ò g’o m’a wárh !⁹Nyǐ nə́ pyà Babyəlɔnɛ shulu, s’o yə̀ wárh yé. Rə̀myɛ́ ce, yẽ̌-nə nə́ yẽ̌ wə, sə lò gakó ká n kwɛ̃̀ n vò ń tənà y wa ; B’ò còrhò-tum rí yú dɛ̃̌ yi w bəban rɛ́ wa. ¹⁰Bə-zhɔ-zhe byili ń cángá tumə né nə́myɛ̌ yilə, rə̀myɛ́ ce, bà-nà nə́ vò nə́ bwə̀l Bə-zhɔ-zhe, nə́ Yi rí tũ̀-fwààlɛ́ yò nə́ byili Shənyɔ̃ nɛ́.¹¹Dwèlè-nə á swə̌ né nyə́ né nə du nánsə́sɔ́msɛ ! Zwǐ-nə á cɔ̌brɛ kàmə̀zwǐsí, nyǐ Bə-zhɔ-zhe co surhə Mədi pyǎ bɛ́ wẽ́, bə̀ ń nə́ ń yǎl n tó bə̀ dɛnnɛ n cɔ̀ Babyəlɔnɛ tənà yá ; bə̀ rə̀myɛ́ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe jim rí cṹ. ¹²Zɛ̃̀-na á zhẽ̌ ku w ò n’ô byili b’ǎ la Babyəlɔnɛ byílsí wǔr mó á ce dɛ̃̌ ! Ce-nə yùlù jààsɛ́ zhì kẽkẽ, cĩ́-nə byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì si mú ní bə zhì bə̀ n’ê yìlì, s’á pyà jàà á shèè á cĩ́ lyì ní bə̀ n’ê dɛ̃̀ lò gə jàr ń tu bə̀ jɔ̃̀ w sə bə za ! Bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe kwè nyí ń la kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń bwə̀l n byili Babyəlɔnɛ tənà y lyì bí yil mó wɔ̀rhɔ́.¹³Babyəlɔnɛ, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě nàná nánzhəzhɔ̌ nyí ni mú, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ zhe nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌ mɔ́, ǹ yú ǹ yó gurə́ yə́, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ nə́ pyà ǹ cĩ́ ǹ tá ǹ swí rí mú yú rə̀ zhɔ̌ mɔ́ jàà wa. ¹⁴Bə-zhɔ-zhe zə ń cìcì mú n bwəl rə̀ nyí n wɔ̀ : Zhə̀nà, à m’a ce ń nə numbyínsi nánjə̀jóló ǹdə səsɛ̀mɛ̀ ta, Sə bə̀ m’a zɛ̃̀ bə mà búlə́ búbwéé ǹ shò-kwã nɛ́.¹⁵Mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ y ǹdə́ ń jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w mɔ́, mɔ̀bɔ́ ń zə ń lárma mɔ́ n ce lũ w zhì ò jàà y w mɔ́, ń zɔ ń surhə né n lɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌ yi rí n cĩ́ dɛ̃̌ rə̀ zhǐ mú, ¹⁶ń zɔ̀m, nàná bɛ́ j’a mɔ dwã nɛ dɛ̃̌ yi wə, ń ce bə́ban n’ê shí lũ kùr w rə̀ dwi, ń ce dwà n’ê lyə́lyɔ̌ è nywɛ̀, ń nə́ ń ce zho w n’ô shí ò jàà w ò dwí.¹⁷Ń lwar mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ ce, numbyíní gakó jǐrh námməyuru. Cìzhìl zɛ̃̀ rə̀ zhe lò mɔ̀bɔ́ ń zùrhì yi mú myɛ gakó : Bə̀ yə né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó wɔ́ kɔma wẽ̀, rə̀ t’â shǐrh yé. ¹⁸Rə̀ wɔ́ wẽ̀ nánfwə̀r, cìn-jə́jɔ̀rɔ́ tum ; rə̀ còrhò-tum rí dɛ̃ rɛ́ gə yúwə́, rə̀ m’a jé tɛ̃́. ¹⁹Mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Zhakobɛ cəl ré mó, də̀ ǹdə rə̀ ta yé ; bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó, bə̀ wɔ́ Esərayɛl kwálá y è wɔ́ ń cəl kɔna. Ń yil ré wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, Cǐnnə mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó.²⁰Bə-zhɔ-zhe wò Babyəlɔnɛ nɛ : À zɔ mɔ́ a m’a yə̀ mə̀rtó, búlə́ ku à jɔ̃̀ wa. À zɔ mɔ́ a m’a mà tənèrh a bɔbwɛlɛ. À zɔ mɔ́ m’a mà pyǎ tənèrh a cɔ̀. ²¹À zɔ mɔ́ a m’a mà shəshərh ǹdə́ sə̀ jòmnə a ji tɛ̃́ sə bɔbwɛlɛ ; À zɔ mɔ́ a m’a mà eshə-vwɛ̃́tur ǹdə́ ò jòmnə a ji tɛ̃́ a bɔbwɛlɛ.²²À zɔ mɔ́ a mà bal ǹdə́ kɛ̃ a jí tɛ̃́ a bɔbwɛlɛ ; À zɔ mɔ́ a m’a mà náncə-ezhɛ̀nɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ a ji tɛ̃́ a bɔbwɛlɛ ; À wɔ mɔ́ a m’a mà bal-byǐ ǹdə́ kɛ̃-byǐ a ji tɛ̃́ a bɔbwɛlɛ. ²³À zɔ mɔ́ a m’a mà vwã̌-ènɔ̀n ǹdə́ ń vwàmá a ló tɛ̃́ a bɔbwɛlɛ ; À zɔ mɔ́ a m’a mà vwə̀lna ǹdə́ ń nə̀-vwààlɛ a ló tɛ̃́ a bɔbwɛlɛ ; À zɔ mɔ́ a m’a mà yó-cìnə́ ǹdə́ lyì-fwààlɛ a ló tɛ̃́ a bɔbwɛlɛ.²⁴À m’a càrh lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Babyəlɔnɛ ǹdə́ Kalədɛ lyì bí wɛ̀rhɛ́ Shənyɔ̃ nɛ á yírh w mó gakó yilə. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²⁵Babyəlɔnɛ, pyɔ̀ ò n’ô mà ò cɔ̀ mɔ́, nyǐ èlǎsɛ̃́ wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à pyìrhí à yé a zǎ, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ń cɔ̀ lũ w púlə́púlə́ mó ! À m’a cèlè à jɛ̃̀ ǹ yó, a zə mɔ́ ń shí pyàr rɛ́ yə́-pyɛ̀lɛ́ w ń bə̀ tɛ̃́, a ce ń jǐrh pyɔ̀ ò jú myǐn o jǐrh myìn-cala. ²⁶Bə̀k’ê t’â la jì jàn nə́kulu kú bə vùr ò wẽ́ ráá bə̀ kù jì kùr ju nə́kulə bə vùr ò wẽ́ yé. Ǹ jàà y m’a jǐrh wu-zhùlù jàà. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.²⁷Zẽ̌-nə ku w ò n’ô byili bə̀ búlə́ zɛ̃̀ nə̀ la bú mú a ce dɛ̃̌ tənà y wa ! Wúl-nə pɔ́lá tənèsé wə ! Tɛnɛ-na tənèsé lyì bí bə zɛ̃̀ bə bú ǹdə́ Babyəlɔnɛ, Byẽ̌-nə Araraatɛ ǹdə́ Myinni ǹdə́ Ashəkənaazɛ tənèsé pyǎ bɛ́ lyì bí dwã yó, á ce bə zɛ̃̀ búlə ne ǹdə́ cɔ wa ! Cír-nə shə̀dɛ́ɛ́sɛ yó-cìnə́ á ce bə zhì bə̀ bú ǹdə́ cɔ wá ! Ce-nə shəshesé pú pú dwã nɛ sə̀ n’ê zhə̀l sə̀ la ǹdə səsɛ̀mɛ̀ nə̀ cìnì ǹdə dwà nɛ ta mɔ́, á la búlə́ né bú ! ²⁸Tɛnɛ-na Mədi tənà y pyǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ yó-cìnə́ bé ǹdə́ bù-kárna bɛ́ ǹdə́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ cǐ mú nyí rí gakó lyì bí bə du búlə́ né yilə !²⁹Cɛ y zɛ̃̀ è n’ê domə, è n’ê zhízhǐ ; bə̀ còrhò-tum rí Bə-zhɔ-zhe byili bə̀ ń la Babyəlɔnɛ nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ n’ê pyìrhə̀ ; ń mà n ce Babyəlɔnɛ tənà y jǐrh gɔ-elũ èpòlò lòlò tá ń la ò wẽ́ jǒm yé.³⁰Babyəlɔnɛ búlə́ kàndar rɛ́ gɔ rə yẽ̌ búlə́ né bú mú ni, rə vò rə shèè jààsɛ́ sə̀ lù sə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wẽ́, rə̀ jàn rɛ́ zhɛ̀ rə̀ jǐrh ǹdə kana ta. Bə kə́ bə̀ jìsí bwə̀ə̀lé sàfɔ̌r rɛ́, bə ji bə̀ kǎlsɛ́ myǐn. ³¹Lyì n’ê dùr bə̀ lyɛ̃ dwã, byɛ̀bɛ́ bə̀ zə nyí rí bə̀ la vò bə cĩ́ mú myɛ n’ê dùr bə̀ jəl dwã, mùnì ga bə yí bə cĩ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ nɛ, bə̀ nyǐ lyì tó ń cɔ w jààsɛ́ gakó bə zwẽ wə. ³²Bə cə̀r bwǐsí byɛɛ́sɛ́ lò tá ń lyɛ̃ yé, Bə ji vwal-gɔ w myǐn, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zhe Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́.³³Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí rə̀ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó ń zɔ̀m rə̀myɛ́. Ǹ wòwə̀ : Babyəlɔnɛ bə̀kɔ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə tuwə bə̀ kwɛrhɛ è zhǐ è n’ê dɛ̃̀ jòró w la o yí ; sə kɔn m’a yə̀ námpɔ́lɛ́ y ǹdə́ jòró w yi yúwə́ ń yilə.³⁴Nyǐ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ zɔ nɛ n dɔ̃̀, n cɔ̀ nɛ ; n ce à zhǐ nánfò ǹdə nə̀zhĩ̌ nánkòló ta ; n lyìl ne n ce ń wẽ́ ǹdə wɔ́ bǔ-ku ò lyìl kɔn ta. N dɔ̃̀ à nàmá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ du mú n ce ń wẽ́ ń sùlú sú pyáám. N zɛ̃̀ n jì ni. ³⁵Bə̀ jàn tumə né bə̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́ ǹdə́ à yala nɛ́ bə̀ zɔ nɛ bə gõ̀ gõ̀ mó, yò w jǒm Babyəlɔnɛ yó wə, Wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Shənyɔ̃ nɛ mɔ́, ń zɔ̀m rə̀myɛ́. Bə̀ à jal mɔ́ yò w jǒm kalədɛ lyì bí yó. Wɔ́ Zhərəzalɛm ń zɔ̀m rə̀myɛ́.³⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, à m’a bú ǹ yilə, a cĩ́ ǹ jim ! À m’a ce Babyəlɔnɛ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wĩ nánkùlù, a ce ò nə̀-bùlsí myɛ shĩ. ³⁷Babyəlɔnɛ m’a jǐrh jì-bwə̀r, nə́kulə nə̀ pyě dwã yó púl ; gɔ-kǔlsi n’ê twí sə̀ cĩ́ sə̀ pwə́lə́ gàà mɔ́, o jǐrh wu-zhùlù jàà lyì n’ê mɔ̀nà ; lòlò tá ń la ò wẽ́ jǒm kə́kò yé.³⁸Babyəlɔnɛ lyì bí m’a zɛ̃̀ bə tó dwã bə̀ n’ê swər ǹdə bwaarɛ ta, bə̀ n’ê ce sɔ̀ ǹdə bwar-byǎ ta. ³⁹Bə̀ gə tú bə̀ dom dom bə lyɛ̀ɛ̀, kùjú jú shil zɛ̃̀ è zhe be, rə̀myɛ́ yi ní, à m’a zɛ̃̀ a pə bɛ sɛ̃́ bə nyɔ̀ mə zə bɛ, bə dɛ̀ɛ̀ jan rə zù bi, bə̀ pyẽ̀ tɛ̃́ ǹdə wɔ́ cú bə̀ cù ta, e yə̀ jan tɛ̀bɛ́ bə̀ dɛ̌ bə̀ k’ê t’â la bùrhù gaga yé. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ⁴⁰A zə bɛ a vò bə̀ gu jàà wa, ǹdə́ bə̀ gə́ y’a zə pyì-bwǎlsɛ ráá pyììsi ráá bə̀-cǐlsi bə m’e vò sə̀ gu jàà w mɔ́ ta.⁴¹Wɔ́ bə̀kɔ́n dwí ndə́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ! Nyǐ bə̀ zwẽ Shəshaabɛ cɔ wá, cɔ w kɔ̀bɔ́ ò yil ré y’à du lũ w púlə́púlə́ wẽ́ mó, bə̀ zwẽ wə. Wɔ́ bə̀kɔ́n dwí ǹdə́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ! Bə̀ cɔ̀ Babyəlɔnɛ tənèsé gakó cəcəl wə ! ⁴²Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ zɛ̃̀ mə du tɛ̃́ Babyəlɔnɛ nɛ́ : Mə̀ fùù fùù mə mɔ́lɛ́ Babyəlɔnɛ.⁴³Ò cɛmɛ nɛ́ cɔ̀, o jǐrh jə́, èpòlò dúdú. O jǐrh tənà kɛ̀bɛ́ lòlò kə́ ń tɛ̀nɛ́ è wẽ́ yé, lòlò myɛ tá ń tó è wẽ́ ń lyɛ̃ yé. ⁴⁴À m’a pə còrhò-tum Bɛɛlɛ nɛ, Babyəlɔnɛ nɛ́ mɔ́, à m’a vùr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń lyìl mó ń nyú wə, tənèsé lyì bí bə̀ y’à n’ê twí ń sõ mó k’ê t’â bàn yé. Nyǐ Babyəlɔnɛ byílí y cìcì mú ló tɛ̃́ !⁴⁵À dwí rí lyì, du-nə è wẽ́, lò gakó sə́ dùr ń zwẽ ǹ cìnə̀, mùnì ń lú Bə-zhɔ-zhe lyim rí yé né ! ⁴⁶Á wun bə̀k’a zɛ̃̀ yé, á bə̀k’á kəkə sɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò zɛ̃̀ sú tənà w mɔ́ yil yé ; bə̀ nyǐ sɔ̀ la co byin rí tɛ̀bɛ́ wẽ́, byin rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ myɛ wẽ́ sɔ̀ dõ la co, jàn tumə la tũ̌ tənà y wa, pyɔ̌ mà n zɛ̃̀ n bú ǹdə́ ń dõ pyɔ̌.⁴⁷Rə̀myɛ́ ce, nyǐ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, à m’a pə còrhò-tum Babyəlɔnɛ yə né ne, sə cìzhìl m’a zɛ̃̀ rə pú tənà y gakó ne ; è lyì bí m’a cì bə ləlɛlɛ tɛ̃́ tənà y cəcəl wə. ⁴⁸Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê cɔ̀ mɔ́, m’a shí lũ jə̀-gwã̀ sõ bə b’e bú ǹdə́ Babyəlɔnɛ. Rə̀myɛ́ yí ní, bə̀ b’a nyɛ̀ɛ̀ bɛlɛ jú wu-nyɔ̃̀ nwíísi Babyəlɔnɛ cɔ̌ mɔ́ yilə. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ⁴⁹Esərayɛl cùùri, nyǐ-nə Babyəlɔnɛ myɛ la tu ǹdə́ è gə́ ce Esərayɛl myɛ tənà y gakó lyì bí cùùrí ló tɛ̃́ nɛ́ ta.⁵⁰Sə ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á dùr á lú búlə́ shù w yé né mó, zhəl-nə, á bə̀k’á jíjírhí yé ! Dǔr-nə á vò á jòm jàà kɛ̀bɛ́ è nyɛ mɔ́ wa, s’á bù Bə-zhɔ-zhe yò, sə Zhərəzalɛm yò bə̀k’a shə́r á wẽ́ yé ! ⁵¹Nə́ gə y’ǎ j’â nyɛ̀ɛ̀ tùùrhí bə̀ y’à n’ê tùrh nə́ba mɔ́ gakó mɔ́ ce, nə́ y’ǎ k’é yə̀l nə́ gə́ n’é wɛ̀rhɛ́ nɛ́ yé, cìzhìl y’a zhe nə́ba, ǹdə́ nə́ gə nɔ zhələ bé bə̀ tú bə zù Bə-zhɔ-zhe jì y jàà y náàcɛ̀nɛ́ y wẽ́ mó yi ní.⁵²Rə̀myɛ́ yilə, nyǐ Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀ : dwã ŋwɛ́nɛ́ nə̀ bànà, sə rə̀myɛ́ yi ní, à m’a pə còrhò-tum Babyəlɔnɛ yə né ne ; sə tənà y lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cɛ̀mɛ́ mɔ́ m’à n’ê kúrh bə̀ m’ê wɔ́wɔ́lɛ́ tənà y gakó wẽ́. ⁵³Bá Babyəlɔnɛ zɛ̃̀ o vò dɛ̃̌ yi wə, bá ò gə lù kɔ̀nɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ o m’o kə́kɛ́lɛ́ cɔ w lò wàr ń zwì ò wẽ́ myɛ, à m’a twĩ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê cɔ̀ ò wẽ́ bə bú ǹdə́ wa, Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́…⁵⁴Wìísi zɛ̃̀ Babyəlɔnɛ nɛ nɛ́ sə̀ n’ê wùrhə́, sə̀ zhe ; Kalədɛ tənà y cɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. ⁵⁵Bə̀ Bə-zhɔ-zhe cɔ̀ Babyəlɔnɛ, n ce wìísí sə̀ y’à n’ê wǔrh mó gu ; wìísí shɛ̀bɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê cɔ̀ mɔ́ y’à tú ǹdə wɔ́ nə-fɔ̀lò nɛ̃̌ mə̀ zɛ̃̀ mə̀ n’ê fùù ǹdə sɔ̀ ta mɔ́, y’à ce wìísí y’à zɛ̃̀ sə̀ n’ê wǔrh lòlò kə́ ń bə ń dõ zɔ̀mɛ̀ kùr nyɛ̌ mɔ́. ⁵⁶Zhə̀n zhə̀nà, lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cɔ̀ mɔ́ tú n bú ǹdə́ Babyəlɔnɛ ; n zə Babyəlɔnɛ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kàndar rɛ́, n zwẽ bə̀ twesé n ká. Bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń nə́ ń càrh lò gakó ne ǹdə tum rí tɛ̀bɛ́ ǹ twĩ̀ mú ta, ń nə́ ń kwɛ̃̌ lò gakó ǹ kwǎndɛ́.⁵⁷À m’a ce Babyəlɔnɛ lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ ò larma cìnə́ bé ǹdə́ yó-cìnə́ bé ǹdə́ ò búlə́ kàndar rɛ́ nyɔ̀ sɛ̃́ mə zə bɛ, bə̀ dɛ̀ɛ̀ dɛ̀ɛ̀ bə̀ t’â la bùrhù gaga yé, wɔ́ pyɔ̌ mɔ́, ń yil ré wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ⁵⁸Nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó wə̀lə̀ : Babyəlɔnɛ byílsí bə̀ lù nánkokwəəre sə̀ yə́-pǎlsɛ́ wà ǹdə sɔ́má ta mɔ́, b’a wǔr sə ló tɛ̃́, bə ji sə̀ bwə̀ə̀lé dẽ̌dẽ̌ mó myǐn ; Bə lwar bə̀ dwə́ né lyààrɛ́ nə̀ lyɛ̀ɛ̀ nə m’e twĩ̀ mú yàl nánfò, bə̀ tənèsé lyààrɛ́ sə lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ wɔ́ myǐn ni sə pɔ wa.⁵⁹Zhidə pyɔ̌ Sədəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ byinə nə̀na nyǎn wẽ́, nyì-zwennə Zheremyi pɔ nyí Maasəya byǐ Nərəya byǐ Səraya nɛ, ǹdə́ Səraya yà ń tó Sədəcaasɛ nɛ ń la Babyəlɔnɛ. Rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ wɔ́ Səraya ń yà ń wɔ́ Sədəcaasɛ zulə́ jàà yìlnə mó. ⁶⁰Zheremyi yà ń kɛ̃ zwini rí tɛ̀bɛ́ rə̀ la Babyəlɔnɛ zal mɔ́ gakó n ce sɛ́bɛ́ wẽ́ : È yà wɔ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ zɔ̀m nə lyɛ̃ mɔ́ gakó Babyəlɔnɛ yil mó.⁶¹Zheremyi zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Sərəya n wɔ̀ mɔ : Ǹ gə tú ǹ yú Babyəlɔnɛ ǹ zhɛ̀, sə́ ce jàn nɛ́ ń kàrmɔ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó, ⁶²ń byili ń wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ ǹmyɛ́ cìcì ǹ zɔ̀m ń byili bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ m’a cɔ̀ ; numbyíní ráá vwǎm k’ê tâ la è wẽ́ yál yé, è m’a jǐrh èpòlò byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.⁶³Sə ǹ gə tú ǹ kàrmɔ sɛ́bɛ́ ǹ zhɛ̀, sə́ kwè nə́kulu ń lyẽ re ń dɛ̃ w ń vò ń ji ri Efəratɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y wẽ́, ⁶⁴ń wɔ̀ : Wɔ́ èta Babyəlɔnɛ myɛ la zwini rí à la ce rə jòm ò yó w mó wẽ́ tu o mɔ́lɛ́ o mɛ̃ ò k’ô t’â la du yé, nyǐ dwə́ né wɔ́ nə́ cìn nə́ n’ê lyɛ̀ɛ̀ nánfò. Wɔ́ nyɔ̀nɔ̀ Zheremyi zɔ̀mà nɛ́ tú nə zhɛ̀ nɛ́.

Chapter 52

¹Sədəcaasɛ jǐrh pyɔ̌ ǹdə́ ń zhe byinə shí-èlyè ǹdə́ rə̀dù ; N jòm Zhərəzalɛm nɛ́ n jí pyɛ̀lè rɛ́, byinə shí ǹdə́ rə̀dù. Ń ná yà ń yíl Amətal ; Lyəbəna lyì bal Yərəməya bə̀kɔ́. ²Ń wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ Bə-zhɔ-zhe yé né ǹdə Zɔwacim gə́ yà ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ma mɔ́ gakó. ³Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe lyim rí gə́ y’à zɛ̃̀ Zhərəzalɛm ǹdə́ Zhidə yó wə, ń nə́ ń yǎl n yǎrh nə̀ lyì bí tɛ̃́ ń yé né mó, è ce ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ yí. Rə̀myɛ́ yó né, Sədəcaasɛ zɛ̃̀ n nyáásɛ Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ yó.⁴Sədəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ jú byinə nə̀bɔ́ nyǎn rɛ́ cànsɛ̀ shí nyǎ y dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ zɔ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó n bə̀ n jòm Zhərəzalɛm yé y wə, bə zɛ̃̀ bə pwà bo bə ló tɛ̃́ púl bə m’e kə́kɛ́lɛ́ jàà y gakó, bə̀ la m’e shèè gàà mɔ́. ⁵Bə zwẽ cɔ w bə jòm kɔn m’e yí Sədəcaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ rə̀dù byin rí.⁶Byin rí rə̀myɛ́ cànsɛ sə̀na nyǎ y dwã nə̀bɔ́ y dɛ̃ rɛ́ ǹdə́ nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ tu cɔ w wa, kùjú k’ê tɛ̀nɛ́ tənà lyì bí n’ê jí yé. ⁷Rə̀myɛ́ yó né bə zɛ̃̀ wǔr cɔ w byílí y jàà èdù bə pyà bɔ̀l bə pə cɔ w shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ sə tó jàà mɔ́ ǹdə́ cəcɛ̃ sə dùr sə vò sə tó sɔ́má kɛ̀bɛ́ è n’ê tó pyɔ̌ mɔ́ bɔ́ɔ́ w byílsí sə̀lyè bwə̌l mó w sə du. Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ Kalədɛ lyì bí kə́kɛ́lɛ́ cɔ wa. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dùr mó j’a kwè vɔlɔ w sɔ́má yá. ⁸Kalədɛ lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə jì Sədəcaasɛ sə zə Zhərəko vɔlɔ w wa ; ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó j’a dùr sə làà tɛ̃́ sə vò yé né gaga sə yẽ̌ mo.⁹Kalədɛ lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zə Sədəcaasɛ, sə m’e vò Erəbəla, Amaarɛ tənà y w bə pə Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ ; wɔ́ gàà mɔ́ pyɔ̌ mɔ́ kɔ́ Sədəcaasɛ búrsí ní. ¹⁰Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n ce bə zə Sədəcaasɛ byǎ bə zwə́l bə̀ da Sədəcaasɛ cìcì yé né ; n ce bə zə Zhidə yó-cìnə́ bé myɛ gakó bə súlí bə zwə́l Erəbəla nɛ́. ¹¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n ce bə zə Sədəcaasɛ bə lə́ ń yírhə́ né, bə lyẽ mo ǹdə́ kàmmɔ nyáná ; Babyəlɔnɛ pyɔ̌ zɛ̃̀ n zə mɔ n mə n vò Babyəlɔnɛ, n ce mo byə̀nə́-jù w n mɛ̃ gàà mɔ́ n cì.¹²Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ nə̀bɔ́ byin rí cànsɛ sə̀nu nyǎ y dwã shí dɛ̃ rɛ́ ; pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y yìlnə bé yó-cə́bal Nəbərarada tú Zhərəzalɛm. ¹³N ji Yi jì y myǐn, n ji pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y myǐn, n ji Zhərəzalɛm lyì bí kǎlsɛ́ myǐn, n ji lyì-fwààlɛ́ jìsí myɛ myǐn n súlí. ¹⁴Babyəlɔnɛ pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y yìlnə bé yó-cə́bal mɔ́ j’a pə nyí Kalədɛ lyì bí shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó ne sə wǔr byílsí bə̀ lù bə m’e kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm mɔ́ gakó bə ló tɛ̃́.¹⁵Pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y yìlnə bé yó-cə́bal Nəbəzaradã mɔ́ já n zɛ̃̀ pwà ń dwí rí nə̀mwà bɛ́ jàlà ǹdə́ dwí rí lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à dàl bə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɔ w mɔ́, ǹdə́ dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à dùr búlə́ né yé né bə zù Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ mɔ́, ǹdə́ lyì nánjə̀jóló. Nəbəzaradã jà n pwà lyì bí bə̀myɛ́ nyí rí n mə n vò yómre jè. ¹⁶Wɔ́ tənà y nə̀mwà bɛ́ jàlà nɛ Nəbəzaradã yẽ̌ bə̀ la yə̀ tənà y də̀vɛ̃́ cèmé né cɛsɛ́ ǹdə́ ǹdə́ tə̀nà kálsɛ́ vwàlna.¹⁷Kalədɛ lyì bí j’a zɛ̃̀ bə mà Yi jì y kàmmɔ w yə né ǹdə́ vwə̃tur rí, zwěsé y’à zhǐ rə̀ yó mó, ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe jì y kàmmɔ zhǎ y nánfwɛ̀lɛ̀ y bə bɔbwɛlɛ, bə pwà kàmmɔ w bə zhĩ bə m’e lyɛ̃ bə vò Babyəlɔnɛ. ¹⁸Bə pwà tɔ̀mɔ̀ nə̀zhẽ̌ né ǹdə́ pyə́lə́ né ǹdə́ shǐsí ǹdə́ kǎ-zɔ̀má bɛ́ ǹdə́ kàmmɔ nə̀zhẽ̌ né bə̀ m’ê twĩ̀ Yi jì y tumə né mó myɛ bə m’e súlí bə lyɛ̃. ¹⁹Pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ yìlnə bé yó-cə́bal mɔ́ já n súlí n pwà nə̀zhẽ̌ né ǹdə́ nə̀zhĩ̌sí shɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nányə̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn sə̀ wẽ́ mó ǹdə́ jal-zɔ́rhɔ́ kǎzɔ̀má bɛ́ ǹdə́ tɔ̀mɔ̀ nə̀zhẽ̌ né ǹdə́ wẽ̀ ré bə̀ n’ê cĩ́ pàntámsɛ́ rə̀ yó mó ǹdə́ kǎzɔ̀má bɛ́ námpɔ́lsɛ́ ǹdə́ nə̀zhĩ̀-bwǎlsɛ́ bə̀ y’a zə sánə́má ráá sə̀bì-kùlì bə m’ê zùrhì mú gakó n mə n súlí n lyɛ̃.²⁰Pyɔ̌ Salɔmɔ yà ń ce bə zùrhì yə nə̀lyè ǹdə wɔ́ də̀-yə ta, ǹdə́ zhǎ nánfwɛ̀lɛ̀ èdù sásá, n ce bə zə kàmmɔ bə zùrhì nɛ̃ shí ǹdə́ nə̀lyé bə cĩ̀ tɛ̃́, wɔ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ yó vwɛ̃tur rí y’à zhǐ ní. Nə̀zhẽ̌ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ y’à zə kàmmɔ w bə zùrhì mú y’à nyɛ̌ vwə̀lé dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ, lòlò yə̀l dùmì rí rə̀myɛ́ mɔ́ gə́ mə̌ nɛ́ ń la byilu yé. ²¹Yə né rə̀dù gakó yó dɛ̃̌ zhìyə́ y wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ lyɛlɛ, rə̀ cã̌ mɔrhɔ e kə́kɛ́lɛ́ mɔ́, wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀lyè ; yə né wun ní nyɛ̌ foo, nə̀ kwere ré wɔ́ ǹdə jə̀fɔ́lá nə̀na gə tɛ́rɛ́ dwã nɛ́ wàn nɛ́ ta.²²Bə̀ y’à zɔ kàmmɔ bə wɛ̀rhɛ́ ku òdù ò zhǐ yə né yə́-pɛ̀lɛ́ wa, ò dɛ̃̌-zhìyə́ y wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu, bə zə wẽ̀ bə zɔ kàmmɔ ǹdə́ gərənajése bə m’ê kwɛrhɛ ku w bə kə́kɛ́lɛ́ ò gakó náàcɛ̀nɛ́. Wɔ́ èta bə̀ wɛ̀rhɛ́ yə né nə̀lyè y ga nɛ́. ²³Gərənajé shí nə̀bɔ́ ǹdə́ shə̀ldù y’à ŋwɛ́nɛ́ ku w sarha nɛ́ rədù gakó nyí ni, gərənajésé shɛ̀bɛ́ bə̀ y’a m’ê kwɛrhɛ ku w náàcɛ̀nɛ́ y mɔ́ gakó y’à wɔ́ zɔ̌m.²⁴Babyəlɔnɛ pɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y yìlnə bé yó-cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n zə vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ Səraya ǹdə́ Səfanya mɔ̀bɔ́ ń pú Səraya nɛ mɔ́, n súlí n zə Yi jì y étwí-ènyírí yìlnə bé bə̀tɔ̀. ²⁵N zù cɔ w n zə ò lyì-fɔ̀lɔ̀ òdù ò wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ yó-cə́bal, ń zə nunə bwàlpyɛ̀ bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ cícírnə bé gùlú w wẽ́ ǹdə́ bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ cɔ w wa ; ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ sá-kanna mɔ́ ń nə́ ń kɛ̃ tənà y lyì bí ń ce shə̀dáárɛ́ wẽ́ mó, n zə tənà y núnə shə́-shə̀dù bə̀myɛ y’à tú bə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɔ w wa.²⁶Nəbəzaradã zə bɛ n mə n vò Erəbəla, n pə Bəbyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́. ²⁷Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ já n ce bə mà bɛ bə gu bi Erəbəla nɛ́, Amaasɛ tənà y wa. Wɔ́ èta kɔn tó né bə m’e pwà Zhidə lyì bí bə m’e vò yómə́ jè y mó.²⁸Nyǐ dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ pwà n mə n vò Yómdé jè y mó. Rə̀myɛ́ yàl ń pyɛ̀lɛ̀ jú byinə nyàlpyɛ̀ byin rí nyǎn rɛ́ yi ní. Lyì bí y’à wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀tɔ̀ ǹdə́ shí-èlyè ǹdə́ bə̀tɔ̀. ²⁹Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí ǹdə́ lyɛlɛ byin rí, byin rí rə̀myɛ́ wẽ́ è yàl nunə zɔ̃̌-lyɛlɛ ǹdə́ shə́-ètɔ̀ ǹdə́ bə̀lyè ń pwà Zhərəzalɛm nɛ́. ³⁰Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ byɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byinə shí-elyè ǹdə́ nə̀tɔ̀ byin rí, pyɔ̌ mɔ́ yìlnə bé yó-cə́bal Nəbəzaradã mɔ́, zɛ̃̀ n tà-kwã n bə̀ n pwà Zhwǐfubá zɔ̃̌-nyàlpyɛ̀ ǹdə́ shə́-èna n mə n vò. Lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y’à zɔ bə m’ê vò mó mù dwã nɛ wɔ́ nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀na ǹdə́ zɔ̃̌-nyə̀ldù.³¹Bə̀ gə́ zɔ pyɔ̌ Zhɔwacim bə m’e vò yómə́ jè yə ; è byinə shə́-ètɔ̀ ǹdə́ nyàlpyɛ̀ byin rí gə́ tú e yí ; byin rí rə̀myɛ́ wẽ́ Evyil-Mərədaakɛ jǐrh babyəlɔnɛ pyɔ̌. Byin rí rə̀myɛ́ mɔ́ cànsɛ shí ǹdə́ sə̀lyè nyǎ y dwã shí-èlyè ǹdə́ nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, ń dùr Zhidə pyɔ̌ Zhɔwakɛ̃ nɔ̀nɔ̀, n zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ ; n ce bə vùr mo byə̀nə́-jì y wə ; ń wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ, ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú byin nã́yéé ré wẽ́.³²N zə mɔ ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀, n zhẽ̌ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yó dẽ̌ rə dwene pyǎ bɛ́ dwã bɛ bə̀myɛ́ ǹdə́ ńmyɛ́ y’à tó dwã bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Babyəlɔnɛ nɛ́ mɔ́. ³³N ce bə lyə́r ń byə̀nə́ jì kàmə̀zwǐsi. Zhɔwacim jà n zɛ̃̀ ń nə́ ń tó Babyəlɔnɛ pyɔ̌ nɛ ń nə́ ń jí twéé gakó kɔn m’e yí ń cu. ³⁴Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ já ń nə́ ń nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ ń zhe rə̀ tum dɛ̃ gakó mó yò, twéé twéé gakó, kɔn j’a m’ê yí ń cu dɛ̃.

Lamentations

Chapter 1

¹È gwẽ̌ də̀ zhə̀n yé!Ò j'â jě kwã ò dúdú,cɔ w kɔ̀bɔ́ ò y'à sú ǹdə́ lyì-zhǎ mɔ́!Ò jǐrh ǹdə ejə̃̀-kɛ̃ ta.Òmyɛ́ kɔ̀bɔ́ ò yil y'à du tənèsé w mó,ò y'à wɔ pyə̀-kɛ̃ tənà y kə̀kàlsɛ́ cəcəl wə,è jǐrh tũ̀-kùlə̀ dúdú ò m'à n'ô twĩ̀. ²Ò j'â n'ô kúrhə́, ò n'ô kúrh cəcɛ̃ y púlə́púlə́:ò yé y sú ǹdə́ yə́-nàná.Ò bɔ́bwá bɛ́ mə̀dù ga tɛ̀nɛ́ ń mà n shíshéré ò wu ni yé.Ò tó-dwã bɛ́ gakó n'ê yǎrh w tɛ̃́: bə̀ j'â n'ê jǐrh ò zwə̀.³Bə̀ zə Zhide bə̀ m'ê la yómə́-jè,zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ yómdé nɔ̀nɔ̀ w wẽ́.Èmyɛ́ j'â wɔ tənèsé cəcəl wə,è bə jàà kùr zhe è la jǒm yé.Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ y mɔ́ pú è kùr bə̀ n'ê jì bə̀ la zal,jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ è wàr è m'a lú sə̀ wẽ́ mó wə.⁴Səyɔ̃ sɔ́msɛ́ wɔ cu wu-zhùlù wẽ́,lòlò já ń tə̀ sə̀ yó ń bàn Dwã-joló w yil yéa.Õ bwə̀ə̀lé gakó cɔ̀, ò vwĩ̀-zwə́lnə bé j'â n'ê wɔ́wɛ́lɛ́.Ò kɛ̃-byì-bwə̃́ə̃́ bé wun zhìlì;bə̀kɔ́n ná-dwí wu-zhùlù ò yilə! ⁵Ò búl-dwã bɛ́ j'a búl bə jí bɛlɛ ò yó wə,ò zwə̀ bé wun j'â nyɛ̀,bə̀ Cinu ce ò n'ô nwɛ̀nɛ̀, ò nyí-ni-cõ mó gə́ já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yilə.Bə̀ zɔ ò bə̀sɔ̃́-ywàálɛ́ yómə́, bə̀ wɔ búl-dõ mó yé né, bə̀ la.⁶Səyɔ̃, Cɔ náàcɔ̀nɔ̀ w zùwə́ y gakó j'â n'ê jé è yẽ̌ wə.Nyǐ ò yó-cìnə́ bé bə̀ nyɛ̌ ǹdə tǎbsɛ shɛ̀bɛ́sə̀ j'â bə gɔ kɔ̀bɔ́ sə̀ la dɔ́m mɔ́ jàà èdù ga nɛ ta:sə̀ j'â k'â bə jàn də́-byǐ ga zhe,e jà sə̀ n'ê dùr ta-bal mɔ́ yé né.⁷Ò dɛ̃̌ jíjílú mú ǹd'ô zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀ w dwã nɛ́ wẽ́,Zhərəzalɛm cɔ w zɛ̃̀ ò n'ô lyǐrhò wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́,ò y'à zhe shãã shãã yi rí w mú yò!Ò lyì bí gə́ tu ò búl-dõ mó jɔ̃̀ wa,lòlò jà ń tɛ̀nɛ́ ń nə́ ń twí ń sɛ̃ w yi ní,ò búl-dwã bɛ́ y'à nə wa:bə̀ y'à zɛ̃̀ bə̀ n'ê mɔ̀n w ò gə́ jé tɛ̃́ mɔ́ yilə.⁸Zhərəzalɛm cɔ w j'a búl o dó.Nyǐ w èlǎsɛ̃́ ò jǐrh yòrhò.Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê cèrhé w mó,zɛ̃̀ bə̀ n'ê fuuli wə,bə̀ gə́ nə ò cə̀-lwè y mó yilə.Sə è gə wɔ́ òmyɛ́ myɛ̌ yilə,wɔ́ wɔ́wɛ́lɛ́ ò n'ô wɔ́wɛ́lɛ́,o zɛ̃̀ o pyìrhí o zə ò kwã o m'o zǎ. ⁹Ò jìmdí wɔ ò gàn-kùrhú w yó.Ò y'à t'â tɛ́rɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à bàn rə̀myɛ́ kwã mɔ́ yò yé.Ò tɛ̃́ turí y j'a lyɛ̃ cɛ nɛ.Lòlò já ń tɛ̀nɛ́ ń nə́ ń shíshéré ò wu ni yé.«Cinu, nyǐ à cìzhìl ré nánfɔ̀lɔ̀ w ma wé.Zu-bal mɔ́ yó-dɛ̃̌-zhõ̌ mó j'â n'ê súlí.»¹⁰Búl-dõ mó cèlè ń jɛ̃̀ ò wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yó wə.Zhə̀n ga, ò j'â nə dwə́ né nyɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ pɔ nɛ nyíbə̀ nə̀ bə̀k'a zù dwí rí kúlí y è wɔ́ ǹmyɛ́ kúlí y w mú,nə̀ n'ê zwì ò Yi rí còrhó-jì y wẽ́.¹¹Ò dwí rí lyì bí púlə́púlə́ j'â n'ê wɔ́wɛ́lɛ́: bə̀ n'ê pyà kùjú.Bə̀ n'ê pɛ bə̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ m'ê zwẽ kùjú,mùnì ga bə̀ yala nɛ́ k'a bwèlé.«J'á nyì wé Cinu, nyǐ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ bə̀ co ne mó ma wé.» ¹²«Èta dwí rí gwẽ̌ yə̀ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á n'á tó sɔ́má y á lyɛ̃ mɔ́ yí yé.Nyǐ-nə á nyì wé ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ gə ŋwɛ́nɛ́ ò yú àmyɛ́ nɔ̀nɔ̀ wá,nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò n'ô yì ni dɛ̃́dɛ̃́ èta mɔ́,nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Cinu nə́ ń ce lò nwɛ̀nɛ̀ ń lyim rí gə́ y'a zɛ̃̀rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́ dɛ̃ rɛ́ yù w mú.¹³Ń zhì dɛ̃̌ n ce myǐn bə̀ mə zù à yala kúr rí wẽ́.Wɔ́ ńmyɛ̌ ń cǐ mu.Ń pàm pɔ̀mɔ̀ tɛ̃́ à nə̀rh kùr wə.Ń cìrh ni n ji tɛ̃́, n ce a jǐrh kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń yò zhìlì,kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń já ń bə jɛ̀ twéé twéé mó. ¹⁴Nyǐ ri rə̀ lyẽ, à dwə́ə́ré rə̀ co dwã w rə̀ wɔ́ zhĩĩ rí mú.À dwə́ə́ré lyẽ dwã w rə̀ wɔ ń jɔ̃̀ wa.Bə̀ kwè re bə cĩ́ à byã y yó; zhĩĩ rí ce à jàn rɛ́ n'ê gɛ.Cinu co ne jɛ̀sɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ wa,e ce à k'â wàr à n'â zhì dɛ̃̌ yé.¹⁵Cinu vùr kàndar rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakórə̀ y'à wɔ à sõ mó n ce pwẽ̀ ne.Ń cír dɛ̃ ń bàn nɛ jəl, à yò zhùlù yilə,ń la mə n zhìlì à bɔ́bwá-dàlá bɛ́ yò.Cinu pyárh kɛ̃-byì-bóm mó, Zhide, Cɔ náàcɔ̀nɔ̀ wá,də̀vɛ̃́-cǒ byǎ bɛ́ pyárh ku w wẽ́.¹⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ yil à n'â kúrhə́:à yírhə́ né nə̀lyè y ga jǐrh nàná dúdú.Bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ̌ ń mà n shíshéré à wu ni,n ce à yala nɛ́ k'a bwèlé mó, nyɛ ǹdə́ nɛ.À byǎ bɛ́, nyǐ bi bə̀ yò zhìlì kókó,bə̀ zù-bal mɔ́ jàn rɛ́ dwini ni.» ¹⁷Səyɔ̃ cɔ w n'ô cèlè ò jɛ̀rh.Lòlò tɛ̀nɛ́ ń mà n shíshéré ò wu ni yé.Cinu pɔ nyí Zhakɔɔbɛ búl-dwã bɛ́ nɛbə̀ bə̀ bà, bə kə́kɛ́lɛ́ Zhakɔɔbɛ.Zhərəzalɛm jǐrh yòrhò, bə̀ cəcəl wə.¹⁸«Cinu já ń wɔ́ cángá cə́bal, b'à y'à cẽ ń nyí ni.Rə̀myɛ́ yilə, dwə́ né gakó, cili-nə,sə á nyǐ à nɔ̀nɔ̀ w ma wé.Bə̀ zə à kɛ̃-byì-bwə̃́ə̃́ béǹd'â bɔ́bwá-dàlá bɛ́ bə m'e vò yómə́-jè. ¹⁹À y'à n'â byẽ̀ à bɔ́bwá bɛ́: sə bə̀myɛ́ jə́jɛ̀nɛ́ à nyí.À vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹd'â náncɛsɛ́ jàn rɛ́ gɔwa, Cɔ w wa,ǹdə́ bə̀ y'à n'ê pyà kùjú bə̀ cìn yilə,mùnì ga bə̀ yala nɛ́ k'a bwèlé.²⁰Nyì wé Cinu, è j'â wɔ́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ ò zhe ne.À wu w bə jě yé, rə̀myɛ́ yilə.À wu w j'a gùlí dwã nɛ à wẽ́,b'è gə wɔ́ e cẽ nyí ni yilə,à j'a búl a cẽ ǹ nyí ni zhə̀n zhə̀nà!Pwẽ̀ ne, búlə́ shù w y'à ce à bə byǎ zhe yé,kɛ̀lɛ́ wa, è y'à wɔ́ ǹdə Cu mú cìcì sõ ta.²¹Bə̀ y'à nyɛ̌ à gə́ y'à n'â wɔ́wɛ́lɛ́ nɛ́ ma:lòlò yà ń tɛ̀nɛ́ ń la n shíshéré à wu ni yé.À zwə̀ bé gakó y'à nyɛ̀ɛ̀ à lwɛlɛ rɛ́ yò,bə̀ wun y'à j'â nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́.E jà wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ twĩ̀:ǹ ce dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ cír mú yí.Bə̀myɛ yál ǹdə àmyɛ ta! ²²Cĩ́ bə̀ wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí gakó ǹ yé né,sə́ wɛ̀rhɛ́ bɛ ǹdə ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ àmyɛ nɛ́,à nyí-ni-cõ mó gakó yil ní.À wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́ búl mə̀ já,à gakó j'a zɛ̃̀ à n'â yì.»

Chapter 2

¹È gwẽ̌ də̀ zhə̀n yé!Cinu lyim rí gə́ zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì mú ce,ń nə́ ń yǎl n ce cə-byín pú Səyɔ̃, Cɔ náàcɔ̀nɔ̀ wá!Ń já ń zhǐ dɛ̃̌-yi rí w ń nə́ ń dulEsərayɛl zùwə́ y tɛ̃́ cɛ y kùr wə.Ń lyim rí dɛ̃ rɛ́,ń kə́ ń tá ń lyǐrh ń nə̀rh cṹ ku w yò yé. ²Cinu ce Zhakɔɔbɛ cɛsɛ́ gakój'â n'ê jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m,e jà ń tá ń dùr sə̀ nɔ̀nɔ̀ myɛ yé.Ń lyim-cəcɔ̌ w gə́ zɛ̃̀ mɔ́ ce ń já ń nə́ ń wǔr Zhide,Cɔ náàcɔ̀nɔ̀ w byíl-fwàlsɛ́ bə̀ lù bə m'e kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́:ń nə́ ń yìrh tənà y pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ rə̀ yó-cìnə́ béń lwé tɛ̃́ cɛ y yó, ń nə́ ń fuuli ri.³Ń lyim-cɔ̀lɔ̀ w gə́ zɛ̃̀ mɔ́ ce,ń já ń nə́ ń cɔ̀ Esərayɛl jàn rɛ́ gakó.Ń já ń yə̀ ń jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y nɛ yẽ̌ e cèlèe zhì dɛ̃̌ zù-bal mɔ́ yé né yé.Ń nə́ ń ji myǐn dwí dõ Zhakɔɔbɛ dwí rí wẽ́,myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ j'â n'ê jí,kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ nyí rí gakó mó. ⁴Ń nə́ ń vwɛ̃ ń twã y ń la tɔ ǹdə zù-bal ta,ń jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y j'a tɛnɛ è zhǐ ǹdə búl-dõ ta,ń já ń nə́ ń gwi lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó yírhə́ né y'à só nyǔ mú.Ń já ń nə́ ń lwé ń lyi-shùùrí Səyɔ̃,Cɔ náàcɔ̀nɔ̀ w kòrhó w yó, ǹdə myǐn ta.⁵Cinu nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə zù-bal ta.Ń ce Esərayɛl j'â n'ê jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m.Ń ce è jì-ècǎnsɛ́ j'â n'ê jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m.Ń nə́ ń wǔr è byíl-fwàlsɛ́ bə̀ lù bə m'e kə́kɛ́lɛ́ y mɔ́.Ń ce zúzúnú cǐl ré,ǹdə́ wu-zhùlù nwə̃́ y j'â n'ê pùlə̀, Zhide,Cɔ náàcɔ̀nɔ̀ w yilə. ⁶Ń nə́ ń cɔ̀ Bɔ́ɔ́ w ǹdə́ ń Kòrhó w ga.Ń nə́ ń cɔ̀ ń lyì bí Jəl jàà yá.Cinu nə́ ń ce bə̀ swě Dwã-jəl ǹdə́ Shìrhə́ dɛ̃ yò, Səyɔ̃ nɛ́.Ń lyim-cəcɔ̌ w gə́ j'a zɛ̃̀ mɔ́ ce,ń já ń nə́ ń súl pyɔ̌ ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə ga.⁷Cinu nə́ ń zhɛ̃̀ ń vwĩ̀-jùlú wə́.Ń já ń nə́ ń súl ń còrhó-jì yə́.Ń nə́ ń ce Cɔ w jì-ècǎnsɛ́ byíl-fwàlsɛ́sə̀ kə́kɛ́lɛ́ sɛ mɔ́, zù-bal mɔ́ jɔ̃̀ wa.Bə̀ j'â n'ê ce sɔ̀ Cinu Jì y wə,ǹdə címsi dwã-joló dɛ̃ rɛ́ yù w mú ta.⁸Cinu já ń nə́ ń tɛ́rɛ́ ń wẽ́ ń nə́ ń yǎl n wǔr Səyɔ̃,Cɔ náàcɔ̀nɔ̀ w byíl-fwɛ̀lɛ̀ y è kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́.Ń mà n cèlè nyíní y n mɛrhɛ.Ń gə yə̀ y wǔr lyə́m lyə́m n zhɛ̀,ń tá ń la ń jɛ̃̀ y kwã̀ɔ̃́ yé.Ń ce wu-zhùlù zhe wẽ́ byílí y ǹdə́ pwẽ̀ ne byílí y ga:sə̀ ga tó dwã sə̀ n'ê jǐrh jì-bwə̀r. ⁹Səyɔ̃ bwə̀ə̀lé j'â n'ê zwì tɛ̃́ cɛ y wẽ́.Ń nə́ ń cɔ̀ n súlí ń nə́ ń bɔbwɛlɛ rə̀ sàfɔ̌r rɛ́.Ò pyɔ̌ mɔ́ ǹd'ô shərnə bé ga ŋwɛ́nɛ́ dwə́ né dwã bɛ́ cəcəl wə.Nyə́ k'ê tɛ̀nɛ́ yé. Ò nyì-zwennə bé myɛ cìcì múk'ê t'â nɛ kɔn rə̀ shí Cinu sõ yé.¹⁰Səyɔ̃, Cɔ náàcɔ̀nɔ̀ w náncɛsɛ́, tu tɛ̃́ sə̀ jě, sə̀ nyí cám,sə̀ n'ê pwà shó sə̀ lwé sə̀ yó wə. Sə̀ zù ywə́ə́le gàndɛ.Zhərəzalɛm kɛ̃-byì-bwə̃́ə̃́ bé j'a lwəl bə̀ ywẽ́ tɛ̃́,kɔn b'e yí nə zhí cɛ y nɛ.¹¹À yírhə́ né j'a jǐrh yə́-nàná dúdú.À wu w bə jě yé.À jàn rɛ́ gakó shə́r rə yẽ̌ ne,rə̀ ló tɛ̃́ cɛ y yó,b'à dwí rí, dwí náàcɛ̀nɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yò zhìlì,bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ námpɔ́lɛ́ ǹdə́ byì-shɛ̀mɛ́ ga jàn rɛ́ gə́ n'ê gɛ,Cɔ w kúlsí jǒm jààsɛ́ w yi ní mú yilə. ¹²Bə̀ n'ê bwə̀rh bə̀ nábá bə̀ zhe:«Yẽ̀ bə̀lɛ́ y ǹdə́ də̀vɛ̃́ y nə ŋwɛ́nɛ́a?»,bə̀ gə tú bə̀ n'ê gɛ bə̀ lwé tɛ̃́ǹdə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ cɛ̀mɛ̀ búlə́ jàà w ta,cɔ w kúlsí jǒm jààsɛ́ w yi ní,e súlí bə̀ shíshìrhə́ né gə tú nə̀ n'ê gɛbə̀ nábá nə̀-cələ né yó yi ní mú.¹³Bə̀kɔ́n à nə yàl rə̀ zhə̀n-cí à m'a cĩ́ mú?Bə̀kɔ́n à nə m'a zə a m'a mɛrhɛ ǹmyɛ́ mɔ́ Zhərəzalɛm, Cɔ náàcɔ̀nɔ̀?Kɔn tɛ̌ à m'a wɔ̀ bə̀ rə̀myɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ ga mə̌ dwã,mùnì ga a shíshéré ǹ wu ni, kɛ̃-byì-bóm, Səyɔ̃, Cɔ náàcɔ̀nɔ̀?Bə̀ ǹ wu-zhùlù w j'â wɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ w ta.Mɔ̌ ń nə mà n shili mú? ¹⁴Ǹ nyì-zwennə bé n'ê nɛ wẽ̀ bə̀ cĩ́ mú:wẽ̀ nánfwə́ə́ré ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â bə kùr zhe.Bə̀ t'â ce ǹ lwɛlɛ rɛ́ pwẽ̀ ne yé,e j'à wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ rə̀ y'à m'a kwɛrhɛ ǹ yò wə́.Bə̀ n'ê nɛ wẽ̀ bə̀ cĩ́ mú:wẽ̀ nánfwə́ə́ré ǹdə́ jə́jɔ̀nɔ́ wẽ̀ nyíbə̀ n'ê bwə̀l bə̀ byili mú.¹⁵Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê tó sɔ́má y bə̀ lyɛ̃ mɔ́,n'ê mà jɛ̀rh ǹ kùr w e j'à wɔ́ ǹ fuulu yilə.Bə̀ n'ê wúl shìlsi bə súlí bə̀ n'ê zhízhí bə̀ ywẽ́Zhərəzalɛm, Cɔ náàcɔ̀nɔ̀ w fuulu yilə, bə̀ zhe:«È nə wɔ́ Cɔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə wɔ̀bə̀ cɛ̀nɛ̀ rə̀ bə dõ zhe ǹdə́lũ gakó wu-nyɔ̃̀ ò shò kwã mɔ́ èta?» ¹⁶Ǹ zwə̀ bé gakó j'â n'ê zɔ̀m bə̀ m'ê fuuli mú.Bə̀ n'ê wúl shìlsi e jà bə̀ n'ê dɔ̀m bə̀ yə́lə́ dwã nɛ.bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Nə́ j'á ce ò n'ô jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m.Yi rí yú èlǎsɛ̃́! Nyǐ ri, dɛ̃ rɛ́ nə́ y'ǎ j'á n'é dɛ̃̀ mɔ́:nə́ pyà rɛ nə́ na, nə́ yírhə́ nə rɛ!»¹⁷Cinu nə́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń tɛnɛ ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́.ń nə́ ń pyìrh ń nyí rí tɛ̀bɛ́ ń yà ń kwèshãã shãã ga yi rí dwã nɛ́ nə̀ lyɛ̃ wẽ́ mó.Ń nə́ ń wǔr ń lwé tɛ̃́ ń tá ń dùr kaka nɔ̀nɔ̀ myɛ yé.Ń ce zù-bal mɔ́ nə́ ń fùù ǹmyɛ́ fuulu yilə.Ń já ń nə́ ń súlí ǹ búl-dwã bɛ́ jàn rɛ́.¹⁸Bə̀ wun ní n'ê búbwéé nə̀ ce Cinu ni.Səyɔ̃, Cɔ náàcɔ̀nɔ̀ w byíl-fwɛ̀lɛ̀ y è kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́,yẽ̌ ǹ yə́-nàná nɛ́ nɛ nə du nə ló tɛ̃́ǹdə nə̀-gɔ̀lɔ̀ nɛ̃̌ ta, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga.Bə̀k'á pyà shìrhə́ yé.Ǹ yə́-nàná nɛ́ bə̀k'a wĩ yé. ¹⁹Zɛ̃̀ dɛ̃̌. Búbwéé cəcɛ̃ nɛ,yìlnə bé gə tú bə̀ n'ê zwẽ dwã yi ní gakó.Vǔr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ ǹ wu w wẽ́ móń ló tɛ̃́ ǹdə nɛ̃̌ ta, Cinu yé né.Zhẽ̌ ǹ jɛ̀sɛ́ dɛ̃̌ ń ce mo,mùnì ga ǹ bə̀sɔ̃́-ywàálɛ́ nɔrh n'ê gwisɔ́msɛ́ jààsɛ́ gakó wẽ́ mó zə myə̌l.²⁰J'á nyì wé Cinu, nyǐ lò mó mɔ̀bɔ́ǹ já ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́.Kana gə zɛ̃̀ bə̀ n'ê dɔ̀m bə̀ byǎ bɛ́,bə̀sɔ̃́-ywàálɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ byìl rə yí mú!...Bə̀ gə zɛ̃̀ bə̀ n'ê gwi vwĩ̀-zwə́lnə béǹdə́ nyì-zwennə bé Cinu còrhó-jì y wẽ́!...²¹Ébwá-dàlá ǹdə́ náncɛrh ga pyě tɛ̃́ sɔ́msɛ́ yó.Búlə́ shù n'ô gwi à kɛ̃-byì-bwə̃́ə̃́ bé ǹd'â bɔ́bwá-dàlá bɛ́.Ǹ já ǹ nə́ ǹ gurhi, ǹ lyim rí dɛ̃ rɛ́ yù wə.Ǹ já ǹ nə́ ǹ zwə́l ǹ tá ǹ dùr lòlò nɔ̀nɔ̀ myɛ yé. ²²Ǹ m'ǎ byẽ̀ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni dɛ̃́dɛ̃́nə̀ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́,ǹdə címsi dwã-joló dɛ̃ rɛ́ yù w ta.sə Cinu lyim rí dɛ̃ rɛ́ yù wə,lò mə̀dù ga myɛ tá ń la dǔr n lúráá ń tá ń la dǎl nã́nyì yé.Lyì bí byɛ̀bɛ́ à nyǐ bə̀ yò,a súlí a kɔ̃̀ bɛ bə byì mú,zù-bal mɔ́ mà n gu bi.

Chapter 3

¹À wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ j'â zhe,ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w ò lyim rí j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ mààrɛ́ kùr wə. ²Wɔ́ àmyɛ́ ń zə n mə n vò,n zɛ̃̀ n ce à n'â zhə̀l byín rí wẽ́,a yẽ̌ pwẽ̀ ré w zhəl ne. ³Àmyɛ́ ń jɛ̃̀ y j'a k'e zɛ̃̀ è n'ê pun dɛ̃ rɛ́ námpúm mú. ⁴Ń ce à yala nàmá bɛ́ ǹd'â yala tɔ̀nɔ̀ w ga n'ê jí rə̀ la,ń nə́ ń bɔbwɛlɛ à kúr rí.⁵Ń nə́ ń shɛl cǝ́m mɔ̀bɔ́ mǝ̀ n'ê gwi lò ǹdə́ zuni dwã yó,ń mə́ ń kə́kɛ́lɛ́ nɛ à yò zhùlù yilə. ⁶Ń ce à jě cə-byín wẽ́,ǹdə shãã shãã ga yi rí cùùrí ta. ⁷Ń lù byílí n mə n kə́kɛ́lɛ́ nɛmùnì ga à bə̀k'a du yé.N súlí à nyáná nɛ́ dùmì rí. ⁸À búbwéé má má, a súlí a lwə̀l sɛ̃ɛ̃́ má má myɛ,ń nə́ ń cə̀r à yi-co w ò t'â dwi yé.⁹Ń nə́ ń shĩ à sɔ́msɛ́ ǹdə́ nə́kul-fwààlɛ.Ń nə́ ń ce à sɔ́msɛ́ gùlí dwã nɛ. ¹⁰Ń já ń wɔ́ cílə́-kùlí kɛ̀bɛ́ è tɛnɛ è zhǐ è n'ê dɛ̃ è la kɔn zal,ǹdə́ bɔrɔ kɔ̀bɔ́ ò shèè ò la kɔn zal mɔ́, àmyɛ́ yilə. ¹¹Ń nə́ ń ce à sɔ́msɛ́ kwɛ̃̀ sə zǎ jàà dõ wə.Ń nə́ ń yǎrh nɛ tɛ̃́, ǹd'â yò zhìlì kókó.¹²Ń nə́ ń vwɛ̃ ń twã y ń la tɔ, n zɛ̃̀ n kwẽ̌ ne n cĩ́ dɛ̃̌mùnì ga a yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la tɔ ǹdə́ cam rɛ́ mɔ́. ¹³Ń nə́ ń ce ń swã̀ y cama nɛ́ gakó à cã̌ y wẽ́. ¹⁴Nyǐn ni à jǐrh mɔ̀n kɔn à dwí rí púlə́púlə́ yilə,rə̀ twéé twéé nwə̃́ y rə̀ nyú w mú. ¹⁵Ń ce a sú ǹdə́ càn kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ,ń ce abəsɛ̃́tɛa zhe ne.¹⁶Ń ce à n'â dɔ̀m nə́shə̀ná à yəywɛlɛ ǹdə́ yə́lə́.Ń tǔr ni tɔ̀mɔ̀ kùr wə. ¹⁷Ǹ ce a vò à wɔ pyépyé à nyɛ ǹdə́ yə̀-zùlə́ né.À j'â n'â swě wu-nyɔ̃̀ gə́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilə. ¹⁸A zɛ̃̀ a wɔ̀: Kɔn gakó zhɛ̀ à yilə,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu yà ń ce à n'â dɛ̃̀ mɔ́.¹⁹Lyǐrh à cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ w ǹd'â dɛ̃̌ jíjúlú mú yò:rə̀ wɔ́ vɔ cɛ̀ɛ́ ǹdə́ cə́m mɔ̀bɔ́ mə̀ n'ê gwi lò! ²⁰À n'â lyǐrh rə̀ yò, à j'â n'â lyǐrh rə̀ yò,sə wɔ́ à cìcì yò w ò n'ô zhìlì à wu ni. ²¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à m'a k'a lyǐrh à cìn ni mú,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ ce à m'a dɛ̃̀ kɔn mɔ́:²²Cinu wu-bɔ̀nɔ̀ tumə né! Nyǐ nə̀ j'â yə̀ zhɛ̀ yé!Nyǐ ń nɔ̀nɔ̀-dǔr tumə né j'â yə̀ zhɛ̀ yé! ²³Nəkɔkɔ́lɛ́ gakó nə̀ j'â wɔ́ nándùlə̀.Ǹ já ǹ zhǐ ǹ sónó nà y yó zhə̀n zhə̀nà! ²⁴À n'â wə̀l à cìn ni: è wɔ́ Cinu ń wɔ́ à cəl ré.Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce à m'a j'â n'â dɛ̃̀ kɔn ńmyɛ̌ sõ.²⁵Cinu wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal,lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń dɛ̃̀ mɔ mɔ́ yilə,lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pyà mɔ mɔ́ yilə. ²⁶E shĩ̌ è nyí e dɛ̃̀ Cinu vwǎrh mɔ́ j'â càn. ²⁷Kɔn càn bə̀ numbyíní zhĩ zhĩĩ rí è bə̀sɔ́nɛ́ yi ní. ²⁸Cinu gə pɔ y rə̀ nyí,è mə̌ s'e kɔl e jòm kwã nɛ́, s'e súlí e shĩ̌ è nyí. ²⁹E zə è nyí e zhí cɛ nɛb,dədɛ̌nnɛ, kɔn wɔ̌ rə̀ m'a kwɛrhɛ!³⁰e pə è pə̀pá y lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń mà y mɔ́ nɛ.E shɛ̀nɛ́ tùùrhí kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. ³¹Bə̀ Cinu já ń tá ń la numbyíní zhɔ̃́ gaga yil yé. ³²Má ń nə́ ń ce wu-zhùlù zal numbyíní myɛ,ń já ń wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr cə́bal, kɔn tó dwãǹdə ń wu-bɔ̀nɔ̀ w nánfɔ̀lɔ̀ w gə́ wɔ́ nɛ́. ³³B'è də̀ cìn-sónó ò ce ń nə́ ń ce cìzhìl numbyínsí ni,ráá ń nə́ ń ce sə̀ wun zhìlì yé.³⁴Bə̀ gə tú bə̀ n'ê cèè tənà lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ zɔ yómə́ mó tɛ̃́, ³⁵bə̀ gə tú bə̀ k'ê t'â zal lò ǹdə kɔn gə́ mə̌sə rə yə̀ nɛ́ Dɛ̃̌-Cə́bal mɔ́ yé né, ³⁶bə̀ gə tú bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ lò ne ń bùrsi bǔr yi ní,Cinu nə bə rɛ nɛ nà?³⁷È nə wɔ́ mɔ̌ ń ya n já n zɔ̀m,kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wə̀l mó j'a zɛ̃̀ rə̀ ŋwɛ́nɛ́?È də̀ Cinu ń nə́ ń pɛ nyí nà? ³⁸È də̀ Dɛ̃̌-Cə́bal mɔ́ nyú w ywẽ̀ néǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ga n'ê shí ní nà? ³⁹Bə̀kɔ́n shò kwã nɛ́ numbyíníè wɔ́ nã́nyì mú m'a byili b'è wu bə nyɛ̀,e jà, è gwẽ̌ zhǐ dɛ̃̌ ǹd'ê zhe dwə́ə́re ga mɔ́?⁴⁰Nyǐ-nə nə́ nyǐ nə́ sɔ́msɛ́ cɛ̀nɛ̀,pyǎ-na nə́ pyà nə́ lwar sə̀ yé shò.Kwɛ̃̀-na nə́ kwɛ̃̀ nə́ bə̀ Cinu sõ. ⁴¹Nə́ zhẽ̌ nə́ wun ní dɛ̃̌ nə tó dwã ǹdə́ nə́ jɛ̀sɛ́,nə́ ce Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ dɛ̃̌-yi w mú ni. ⁴²Nə́myɛ̌, nə́ cẽ nyí ni, nə́ búl nə́ dó.Sə ǹmyɛ́ yə̀ sǔbri pɛ yé! ⁴³Ǹ j'á k'á kwɛ̃̀ ǹ wɔ́ lyim dúdú,ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ nə́ba,ǹ já ǹ nə́ ǹ gurhi, ǹ tá ǹ dùr lòlò myɛ nɔ̀nɔ̀ yé.⁴⁴Ǹ j'á k'á kwɛ̃̀ ń vò ń zù ǹ jě ǹ bə́bɔ̃ w wẽ́,mùnì ga yi-co w bə̀k'a ŋwɛ̀nɛ́ o yí mú yé. ⁴⁵Ǹ ce nə́ jǐrh yòrhò ǹdə́ kɔn tɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ kùr zhe,dwə́ né dwã bɛ́ cəcəl wə. ⁴⁶Nə́ zwə̀ bé gakó j'â n'ê zɔ̀m bə̀ pɛ nə́ba. ⁴⁷Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú wɔ́ nə́ cəl ré,e súlí màbyóó nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀.⁴⁸À yə́-nàná nɛ́ j'â n'ê bobwere tɛ̃́ b'à dwí rí,dwí náàcɛ̀nɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yò zhìlì. ⁴⁹À yə́-nàná nɛ́ j'â n'ê lwé nə̀ j'â t'â zhɛ̀ myɛ yé,bə̀ shìrhə́ tɛ̀nɛ́ yé, ⁵⁰kɔn la m'e yí Cinu zhì dɛ̃̌-yi rí w n lwəl n nyǐ.⁵¹À gə j'â n'â nyǐ à Cɔ w bə̀kwá bɛ́ gakó,à yírhə́ né y'a j'a zɛ̃̀ nə̀ n'ê yì. ⁵²Bə̀ n'ê jì ni, bə̀ j'a pú à kùr bə̀ n'ê jì ǹdə kúmí ta,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jí zùùri ǹdə́ nɛ e jà rə̀ bə kùr zhe mó. ⁵³Bə̀ kwè ne nã́nyì bə ji gɔ́rɔ́ w wa; bə kwè nə́kulu bə ji à yó; ⁵⁴Nàná bɛ́ n'ê mɔ́lɛ́ à yó w tɛ̃́. À zɛ̃̀ à zhe: à yò zhìlì!⁵⁵À zhì gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w wə, à n'â byẽ̀ ǹ yil ré Cinu. ⁵⁶Ǹ nyɛ̌ à cəl ré:«Bə̀k'á shĩ ǹ zhã̌ à súlí y ǹd'â búbwéé y à m'â lwə̀l sɛ̃ɛ̃́ mɔ́ kùr w yé!» ⁵⁷Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â byẽ̀ à ce mó mó, ǹ nə́ ǹ twẽ̌ ǹ bwəlse.Ǹ nə́ ǹ wə̀lə̀: «bə̀k'á dùr ywẽ yé!»⁵⁸Cinu, ǹ nə́ ǹ ce nyí à kwã,bùrsí sə̀ n'ê bùr à shò kwã nɛ́ mɔ́ wẽ́.Ǹ nə́ ǹ ce à lwí a yə̀ nã́nyì. ⁵⁹Cinu, ǹ já ǹ nə lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ j'â n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́.Ce tɛ̀bɛ́ à mə̌ ǹdə́ rɛ mɔ́ pyìrh! ⁶⁰Ǹ nə bə̀ gə́ j'â n'ê cĩ́ bə̀ jim rí ní,lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ tɛnɛ bə̀ la nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́. ⁶¹Cinu, ǹ já ǹ nyɛ̌ bə̀ tùùrhí,lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê tɛnɛ bə̀ la nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́.⁶²À búl-dwã bɛ́ nyə́ né ǹdə́ bə́ sɔ́sɔ́mɔ́ mɔ́j'â wɔ́ àmyɛ́ nɛ nə̀ zhe dɛ̃ rɛ́ námpúm mú. ⁶³Bə̀ jě tɛ̃́ ráá bə̀ zhǐ dɛ̃̌ myɛ, nyǐ bi:wɔ́ àmyɛ́ à j'â wɔ́ bə̀ nwə̃́ y è wɔ bə̀ nyú wə.⁶⁴Cinu, ǹ m'ǎ càrh bɛ rə̀ dwí rí cìcì,kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ bə̀ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né. ⁶⁵Ǹ m'ǎ ce bə̀ surhə né pyi:ǹ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ y m'a só bə̀ yó! ⁶⁶Ǹ m'ǎ pú bə̀ kùr ń jì ǹdə́ lyim nánfɔ̀lɔ̀,sə ǹ m'ǎ mǔr bi ń ce bə jé tɛ̃́ Cinu dɛ̃̌-yi rí kùr wə.

Chapter 4

¹È gwẽ̌ də̀ zhə̀n yé!sánə́má jə́jɔ̀mɔ́ mɔ́ nə wɔ̌ mə̀ m'a jé?sánə́má yó w kɔ̀bɔ́ bə̀ fwə̌rhò càn mɔ́ nə wɔ̌ ò m'a cɔ̀?Yi nə́kulə né nə wɔ̌ nə̀ m'a làà làà tɛ̃́sɔ́msɛ́ jààsɛ́ gakó wẽ́? ²Səyɔ̃ byǎ bɛ́, bə̀ j'â càn mɔ́,bə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ mɛrhɛ sánə́má mɔ̀bɔ́ mə̀ càn mɔ́ cɛ̀nɛ̀ rɛ́,bə̀myɛ́ bə̀ m'ê mɛrhɛ dɔ kwǎlnɛ,dɔ-mɔ̀rna jɛ̀rh kɔn rɛ́ mɔ́!³Gɔ-kǔlsé cìcì mú myɛ n'ê shɛ̀nɛ́ sə̀ ŋwɔ̀ sə̀ byǎ bɛ́,sə̀ n'ê kɔ̀n sə̀ byǎ bɛ́.Sə dwí náàcɛ̀nɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ à dwí rí mújǐrh wu-bárhɛ́ cìnə́ ǹdə jə́ pyɔ̌-cə́lné ta.⁴Nə̀nyɛ̀lsɛ ce byì-shɛ̀mɛ́ mə̀jòlò w n'ô dɛ̃ è dɛ̃̌ nyə̀-pǎ y nɛ.Bə̀sɔ̃́-ywàálɛ́ zhe byã nɛ bə̀ rə̀ n'ê yǎl búrú.Sə lò tɛ̀nɛ́ ń nə́ ń pɛ rɛ w yé. ⁵Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jí kùjú-ènyɔ̀ɔ̀lɛ mɔ́jàn n'ê gɛ pwẽ̀ ne, sɔ́msɛ́ yó.Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ kɔ̀n kàmə̀jɛ̃̀-shɛ̃̀ gàndɛ́ wẽ́a mó,j'â n'ê pwà ywə̀ə̀rhé púl réǹdə́ bə̀ jɛ̀rh sə̀lyè sə̀lyè bə̀ dɛ̃ bə̀ nə̀báná nɛ.⁶Sə dwí rí náàcɛ̀nɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ à dwí rí mú lwɛlɛ rɛ́j'â du Sɔdɔm cɔ w bə̀ j'a cɔ̀ bə gùlí dwãtwər rə̀dù sá mɔ́ dóó wə́,e jà jɛ̀rh myɛ yə̀ w dwə̀rh yé.⁷Rə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cír mú y'à wɔ́ wárhgáádu nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ wàr rɛ́ ce mə zə dwã nɛ mɔ́,bə̀ y'à wɔ́ námpwə̀nə̀ du yil,bə̀ yala nɛ́ y'à wɔ́ nánshɛ̀mà du kɔráyɛ yá,bə̀ yala nyɛnsɛ́ y'à wɔ́ ǹdə səfyíírib ta mɔ́, ⁸jǐrh námbyínə́ du ésə̃̀byṹ èlǎsɛ̃́:bə̀ k'ê t'â lwar bə̀ pár sɔ́msɛ́ yó yé.Bə̀ yala tɔ̀nɔ̀ w j'â n'ô pyɛ̀nɛ̀ bə̀ kúr rí yó:ò gaga mɔ́ kùl ǹdə dɔ̌ ta.⁹Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ búlə́ shù w n'ê gwi múwun j'â nyɛ̀ du byɛ̀bɛ́ nɔrh n'ê gwi mú,bə̀ bə̀myɛ́ m'a j'a kwɛ̀rɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́,bə súlí bə j'a lyɛ̀ɛ̀ kókó,bə̀ gə́ t'â la cɛsɛ́ wẽ̀ ré nɔ mɔ́ yilə. ¹⁰Kana bɛ́ bə̀ y'à mə̌ sə bə yə̀ nɔ̀nɔ̀-dǔr cìnə́ mó,cìcì mú k'â n'ê zal bə̀ byǎ bə̀ n'ê shɛ̃̀.Bə̀ byǎ bɛ́ jǐrh bə̀ kùjú,à dwí rí, dwí rí náàcɛ̀nɛ́ rə̀myɛ́ yò gə́ zhìlì yi ní mú.¹¹Cinu nə́ ń twi ń cìcì lyim ni,ń nə́ ń twĩ̀ lyi-shùùri tum;ń nə́ ń ji myǐn Səyɔ̃ cɔ w wẽ́,sə mə̀ n'ê jí ò kùr ré gə́ cĩ́ tɛ̃́ má mɔ́ cìcì.¹²Lũ w pyǎ bɛ́, ǹdə́ lũ w lò mə̀dù ga myɛ,y'à búl bə̀ t'â zwẽ nyí,bə̀ búl-dõ mó ǹdə́ zù-bal mɔ́ y'à m'a ŋwɛ̀nɛ́bə zù Zhərəzalɛm cɔ w wu w yé. ¹³Sə wɔ́ ò nyì-zwennə bé dwə́ə́ré,ǹd'ô vwĩ̀-zwə́lnə bé lwɛlɛ rɛ́ yilə,bə̀myɛ́ bə̀ ló wu-cángá cìnə́ jal mɔ́ tɛ̃́ ò wẽ́ mó è ce!¹⁴Bə̀ n'ê zhə̀l dɛ̃̌ ǹdə lyìlyə̌r ta sɔ́msɛ́ yó;jal tə̀l be kókó,rə̀myɛ́ ce lò bə sɔ́má zhe ń dwə̀rh bə̀ gàndɛ́ nɛ yé. ¹⁵Bə̀ j'â n'ê búbwéé bə̀ shò kwã bə̀ zhe:«Dɛ̃̌-na! jìmdi cə́bal!»«Dɛ̃̌-na! Dɛ̃̌-na! Á bə̀k'á dwə̀rh yé!»Bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n'ê dùrə̀, bə̀ n'ê zhə̀l dɛ̃̌,sə bə̀ n'ê zɔ̀m dwə́ né dwã bɛ́ sõ mó, bə̀ zhe:«Bə̀ k'ê wàr bə̀ b'a mɛ̃ nə́ sõ yé.»¹⁶Cinu gə́ já n byili ń cìn yi ní bə̀ j'a làà dwã nɛ.Ń já ń kə́ ń tá ń yǎl n nə bɛ yé!bə̀ t'â nyàm vwĩ̀-zwə́lnə bé yé,bə̀ t'â nyǐ náncɛsɛ́ bə̀ nɛ yé.¹⁷È gə wɔ́ nə́myɛ̌ yilə,nə́ yírhə́ né jàn rɛ́ j'â gwẽ̌ n'ê bɔ̀ rə̀ la,ǹdə́ nə̀ n'ê dɛ̃̀ sɛ̃ɛ̃́ kɛ̀bɛ́ è j'â búl è t'â bàn gaga mɔ́.Nə́ ŋwɛ́nɛ́ nə́ yùlù jààsɛ́ w nə́ n'é dɛ̃̀dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wàr nə́ba rə̀ la vwǎrh mɔ́ twírí yə́. ¹⁸Bə̀ j'â pyě nə́ nə̀-gwárá yó bə̀ m'ê jì nə́ba:nə́ j'á k'é wàr nə́ zhə̀l nə́ kúlsí jààsɛ́ w yé.Kɔn dǎl námpɔ́lɛ́ sə nə́ yò zhɛ̀; nə́ dwã nɛ́ yó w pyìrh.Zhə̀n ga, nə́ yò zhɛ̀ o zhɛ̀.¹⁹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pú nə́ kùr bə̀ n'ê jì múlum du dɛ̃̌-yi rí zhúr rí:pyàr rɛ́ wa, bə̀ n'ê pyà nə́ba bə̀ la zal,jə́ y wə, bə̀ j'a tɛnɛ bə̀ zhǐ bə̀ n'ê dɛ̃̀ nə́ba. ²⁰Mɔ̀bɔ́ Cinu cír mú, ń wɔ́ nə́ myə̀lə́ né zho w mó,bə̀ zə mɔ bə ce bə̀ gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w wẽ́,ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ nə́ y'ǎ n'é wə̀l ń shò kwã:«Ń mà n yìlì nə́ba nə́ jòm dwə́ né dwã bɛ́ cəcəl wə» mó.²¹Ce ǹ wu yə̀ nyàn, sə́ fùù Edɔm, Cɔ náàcɔ̀nɔ̀,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě Uusi tənà y w mɔ́!kǎzɔ̌m mɔ́ m'a yí ǹmyɛ.Ǹ m'ǎ nyɔ̀ ń sú mə zə mɔ́,sə ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lwə̌r nánlwè! ²²Kɔn gakó j'a zhɛ̀ ǹ lwɛlɛ rɛ́ shò kwã, Səyɔ̃, bə̀kɔ́ mɔ́:Ń kə́ ń tá ń la mɔ́ pwǎ n mə n vò jàà dõ w yé; Edɔm, bə̀kɔ́ mɔ́,ń já ń kə́ ń nə́ ń nyǐ ǹ lwɛlɛ rɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́ ná-dwí yilə:ń nə́ ń byili ǹ dwə́ə́ré gə́ wɔ́ nɛ́ ma!

Chapter 5

¹Cinu, lyǐrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê yí nə́ba mɔ́ yò.Nyǐ bə̀ gə́ j'â n'ê tùrh nə́ba nɛ́ ma wé. ²Nə́ cəl-tənà y jǐrh zhələ nyǎ,nə́ jìsí jǐrh lyì byɛ̀bɛ́ nə́ yə̀l bə̀ pár mɔ́ nyɛ̌rh. ³Nyǐ nə́ba nə́ jǐrh bə̀tǎlsɛ,nə́ k'é bə da zhe yé,nə́ nábá wɔ́ ǹdə ejə̀nə̀ ne. ⁴Nə́ nɛ̃̌ mɔ́ jǐrh wɔ́ yé nə́ n'é yè mo nə́ nywɛ̀.Nə́ də̀-cílə́ né jǐrh wɔ́ ŋwɛ́ɛ́ nə́ n'é ŋwɛ́ɛ́ nə̀ m'ê yí nə́ sõ.⁵Bə̀ j'â jě nə́ cã̌ wa. Bə̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ nə́ba.Nə́ j'á lyɛ̀ɛ̀ nə́ taalɛ kókó.Shìrhə́ tɛ̀nɛ́ nə́ yil yé. ⁶Nə́ n'é cèlè nə́ jɛ̃̀ nə́ ce Ezhibti ǹdə́ Ashəri tənèsé ne,mùnì ga nə́ nə kùjú nə́ jí nə́ sú. ⁷Nə́ dabá dówə́: e jà bə̀ k'ê tɛ̀nɛ́ yé.E zɛ̃̀ è wɔ́ nə́myɛ̌ nə́ n'é zhĩ bə̀ lwɛlɛ rɛ́.⁸Yómə́ zhe ŋwɔ̀nɔ́ nə́ yó wə:lò já ń tɛ̀nɛ́ ń la nə́ba zõ bə̀ jɔ̃̀ w yé! ⁹Nə́ n'é zhɛ̃̀ nə́ myə̀lə́ né mùnì ganə́ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ pwà nə́ kùjú w nə́ m'é twí nə́ sõ,jə́ y vwǎrhna bɛ́ yilə. ¹⁰Nə́ yala tɔ̀nɔ̀ w shɛ̃̀ kókóǹdə wɔ́ shɔ̃́ w w ò ŋwɛ́nɛ́ ta,nɔrh mɔ́ càn rɛ́ dúdú yilə.¹¹Bə̀ n'ê nyɛ́ɛ́ kana bə̀ zwì ǹdə́ bɛ Səyɔ̃ nɛ́,bə̀ n'ê nyɛ́ɛ́ kɛ̃-byì-bwə̃́ə̃́ bébə̀ zwì ǹdə́ bɛ Zhide cɛmɛ nɛ́ wẽ́. ¹²Bə̀ cìcì mú n'ê tɔ̌r yó-cìnə́.Bə̀ j'â t'â nyàm náncɛsɛ́ yé.¹³Ébwá-dàlá n'ê zhĩ nə̀mṹ wə́,bə̀sɔ́ná n'ê mà bə̀ nə̀rh bə̀ lwé tɛ̃́,dǎr rɛ́ bə̀ n'ê zhĩ mú kùr wə. ¹⁴Náncɛsɛ́ k'ê t'â tó sə̀ zhə̀l sə̀ jòm ywẽ̀ né cír Kúlí y yé.ébwá-dàlá bɛ́ myɛ k'ê t'â kwɛ̃́ nwə̃́ yé.¹⁵Nə́ wun ní wu-nyɔ̃̀ w zhɛ̀.Nə́ sɔ mɔ́ jǐrh cu wu-zhùlù. ¹⁶Nə́ pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú w pàr nə́ yó w o tu tɛ̃́.Nə́ gə́ dó mó ce, zuni zhe nə́ba!¹⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce nə́ námpúm j'á n'é yì mú.Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce nə́ yírhə́ k'ê bə nɛ́ nɛ cɛ̀nɛ̀ cɛ̀nɛ̀ mɔ́: ¹⁸wɔ́ Səyɔ̃ pyɔ̀ w ò cɔ̀,zúlǝ́ né zɛ̃̀ nə̀ n'ê jíl ò yó mó mó yilə.¹⁹Sə ǹmyɛ́ Cinu, ǹ já ǹ jě ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó twéé twéé yilə.ǹ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y j'â ŋwɛ́nɛ́ byin byin gakó yilə. ²⁰Byè yil ǹ nə mà ǹ já ǹ nə́ ǹ swě nə́ yò twéé gakó,ń yẽ̌ nə́ba dwã nɛ́ gakó? ²¹Ce nə́ kwɛ̃̀ nə́ bə̀ ǹ sõ Cinu,rə̀myɛ́ yi ní nə́ m'ǎ kwɛ̃̀ nə́ bà.Ce nə́ nyǔ mú jǐrh nándùl ǹdə shãã ga yi rí w mú ta. ²²È gə də̀ zhɔ̃́ ǹ zhɔ̃̀ nə́ba zhə̀n zhə̀nà,ǹ nə́ ǹ kwè lyim ǹdə́ nə́ba kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ dɛ̃́dɛ̃́!

Ezekiel

Chapter 1

¹Byinə shə́-ètɔ̀ byin rí, cànsɛ̀ sə̀na nyǎ y dwã nə̀nu dɛ̃ rɛ́, à y'à ŋwɛ́nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pwà bə m'e bə̀ yómde-jè mó wẽ́, Kəbaarɛ bwǐ y nyí ni. Dɛ̃̌-yi rí j'a pul, sǝ à nɔ ywẽ̀ rǝ̀ shí Yi sõ. ²Cànà y dwã nə̀nu dɛ̃ rɛ́, byin rí rə̀myɛ́ y'à wɔ́ bə̀ gə́ y'à zɔ pyɔ̌ Zhɔwakɛ̃ bə m'e vò yómde-jè mó byinə nə̀nu byin rí, ³Bǝ-zhɔ̌-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ wĩ̀-zwə́lnə Buzi byǐ Ezəcəə, Kalədɛ lyì bí tənà y wa, Kəbaarɛ bwǐ y nyí ni. Bǝ-zhɔ̌-zhe cĩ́ ń jɛ̃̀ ń yó w gàà mɔ́.⁴À nyǐ: a púrí zho nánfɔ̀lɔ̀ ò shí lũ jə̀-gwã̀ sõ ò bànà, ǹdə́ ébɔ̃ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ myǐn mə̀ y'à n'ê jə́jɛ̀mɛ́, sə pwẽ̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ wa. Ò cəcəl ré w mó, è y'à nyɛ̌ dwã ǹdə wɔ́ kɔn nánshɔ̃̀ gwɛ̃́gwɛ̃́ rə̀ n'ê jə́jɛ̀mɛ́ myǐn mú cəcəl w ta. ⁵È y'à wɔ́ ǹdə wɔ́ wə̀-nyìr rə̀na ta, rə̀ y'à wɔ ò cəcəl ré wə: rə̀ y'à nyɛ̌ ǹdə numbyínsi ta: wɔ́ èta rə̀ y'à nyɛ̌ nɛ́: ⁶Wə̀-nyìr rí òdù gakó y'à zhe yé-zwə̌rh sə̀na ǹdə́ vɔ̀mɛ̀ nə̀na.⁷Rə̀ nèsé y'à wɔ́ cǝ́. Rə̀ nə̀-pyìlsí y'à nyɛ̌ ǹdə nũ̌-bwə̀lə̀ nə̀-càr ta, rə̀ y'à n'ê jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə kàmmɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ nɔ̀m cɛ̀nɛ̀ ta. ⁸Numbyíní jɛ̀sɛ́ sə̀ y'à wɔ rə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ kùr w mú, y'à pyìrhí sə zǎ lũ w yésé sə̀na y ga, sə̀myɛ́ ǹdə́ rə̀ yé-zwěsé ǹdə́ rə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ ga, rə̀myɛ́ wə̀-nyìr rí rə̀na y ga. ⁹Rə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ òdù gakó y'à n'ô zhí ò dõ mó ne. Wə̀-nyìr rí y'à t'â zhə̀l ǹdə́ rə̀ pɔ̀pɔ̃̀ yé, sə rə̀myɛ́ òdù gakó y'a j'a cìì ò yé ò m'ô zhə̀lə̀.¹⁰Rə̀ yé-zwěsé y'à nyɛ̌ ǹdə numbyíní yé-zwã̌ y ta. Rə̀myɛ́ rə̀na y ga yé-zwã̌ y jə̀-jĩ́ sõ mó y'à wɔ́ bɔrɔ yé-zwã̌, rə̀ yé-zwã̌ y jə̀-gwã̀ sõ mó zɛ̃̀ è y'à wɔ́ nə̀-bya yé-zwã̌, sə rə̀ rə̀na y ga yé-zwěsé y'à súlí sə̀ wɔ́ ǹdə zhú yé-zwã̌ nɛ: ¹¹Rə̀ yé-zwěsé ǹdǝ́ rǝ̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ nə̀lyè y y'à lə̀lɛ̀ nə zǎ dɛ̃̌, òdù gakó y'à n'ô zhí ò dõ mó ne, nə̀lyè y dwã bɛ́ zɛ̃̀ nə̀ n'ê pyìlì rə̀ yala nɛ́. ¹²Wə̀-nyìr rí òdù gakó y'a j'a cìì ò yé ò m'ô zhə̀lə̀. Rə̀ y'a j'a zǎ éshìrhə́ y gə́ y'à n'ê yǎl bə̀ rə̀ zǎ mə̀gã̌ mɔ́. Rə̀ y'à t'â ywǝ̀r rǝ̀ zhǝl mó w yé.¹³Rə̀ y'à nyɛ̌ dwã ǹdǝ wɔ́ myìn-cala nə̀ wə̀ə̀se ta, ǹdə wɔ́ pàntámsɛ myǐn bə̀ nə ta. Myǐn mú y'à n'ê zhǝ̀l wǝ̀-nyìr rí cǝcǝl w mǝ̀ k'â bwɛ́rhé; Myǐn mú pwẽ̀ ré y'à ŋwɛ́nɛ́, dwà y'àlyǝ́lyɔ̌ è myǐn mú shí myǐn mú w mə̀ dwi. ¹⁴Wə̀-nyìr rí y'à j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê dùr rə̀ zǎ cə-yala gakó: è y'à wɔ́ ǹdə wɔ́ dwà-myǐn bə̀ nə ta.¹⁵À nyǐ wə̀-nyìr rí sə à nɔ ku nà nánjíjíní tɛ̃́, wə̀-nyìr rí nyí ni, nà èdù yé-zwã̌ èdù gakó yilə. ¹⁶Nyǐ ku w nèsé nánjíjínsí gə́ y'à nyɛ̌ nɛ́ ǹdə́ bə̀ gə́ y'à wɛ̀rhɛ́ sɛ nɛ́: sə̀ y'à n'ê jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə kərəzolyííti ta, e jà sə̀ sə̀na y ga y'à nyɛ̌ dwã. Wɔ́ èta sə̀ y'à wɔ́ nɛ́. È gə wɔ́ bə̀ gə́ y'à wɛ̀rhɛ́ sɛ nɛ́ mɔ́, èdù gakó y'à swàrh è dõ mó wẽ́.¹⁷Sə̀ gə zhǐr sə̀ n'ê zhə̀lə̀, sə̀ y'a j'a zǎ lũ w yésé sə̀na y ga. Sə̀ gə zɛ̃̀ sə̀ la zhəl, sə̀ t'â zhə̀l ǹdə́ sə̀ n'ê ywǝ̀r yé. ¹⁸Wẽ̀ ré rə̀ y'à kwè nèsé nyə́ né mó dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à n'ê zɛ̃̀ wu ni. Sə rə̀myɛ́ rə̀na y gakó gə́ y'à j'a kə́kɛ́lɛ́ nɛ́ mɔ́, y'à wɔ́ myìn-pwə́nə́ dúdú.¹⁹Wə̀-nyìr rí gə j'â zɛ̃̀ rə̀ n'ê zhə̀lə̀, nèsé nánjíjínsí myɛ y'a zɛ̃̀ sə̀ n'ê zhə̀l rə̀ sarha nɛ́ nɛ. Sə wə̀-nyìr rí gə tú rə̀ n'ê zɛ̃̀ dɛ̃̌ cɛ y yə́-pɛ̀lɛ́ w yi ní, nèsé nánjíjínsí myɛ n'ê tó sə̀ zɛ̃̀ dɛ̃̌. ²⁰Rə̀ y'a j'a zǎ éshìrhə́ y gə́ y'à n'ê yǎl e vò mə̀gã̌ mɔ́, nèsé nánjíjínsí myɛ y'a n'ê tó sə̀ zɛ̃̀ rə̀myɛ́ yi ní. Wɔ́ wə̀-nyìr rí éshìrhə́ y gə́ y'à ŋwɛ́nɛ́ nèsé nánjíjínsí wẽ́ mó yilə. ²¹Wə̀-nyìr rí gə zɛ̃̀ rə̀ n'ê zhə̀lə̀, nèsé nánjíjínsí myɛ y'a zɛ̃̀ sə̀ n'ê zhə̀lə̀, sə wə̀-nyìr rí gə zhì, nèsé nánjíjínsí myɛ n'ê zhì. Wə̀-nyìr rí gə tú rə̀ n'ê zɛ̃̀ dɛ̃̌ cɛ y yə́-pɛ̀lɛ́ w yi ní, nèsé nánjíjínsí myɛ n'ê tó sə̀ zɛ̃̀ dɛ̃̌ rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ wə̀-nyìr rí éshìrhə́ y y'à wɔ nèsé nánjíjínsí wẽ́.²²Ku ò y'à nyɛ̌ ǹdə éban ta, y'à wɔ wə̀-nyìr rí yə́-pɛ̀lɛ́ wa, ò y'à n'ô jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə bútóló námpõ̀ ta. Ò y'à lə̀lɛ̀ rə̀ yə́-pɛ̀lɛ́ w dɛ̃̌dɛ̃̌. ²³Rə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ y'à lə̀lɛ̀, òdù gakó zǎ ò dõ mo né éban rɛ́ kùr wə. Wə̀-nyìr rí òdù gakó y'à zhe vɔ̀mɛ̀ nə̀lyè ò m'ô pyìlì ò cìnə̀, òdù gakó y'à zhe vɔ̀mɛ̀ nə̀lyè myɛ ò m'ô pyìlì ò yala nɛ́.²⁴Sə à nyɛ̀ɛ̀ dweme ré tɛ̀bɛ́ rə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ y'à n'ê ce, rə̀ gə tú rə zɛ̃̀ rə̀ n'ê zhə̀l yi ní mú: è y'à wɔ́ nə̀-fwààlɛ́ sɔ̀, Jàn cə́bal mɔ́ cəl ré. Lyì nánjə̀jóló dweme, shə̀dɛ́ɛ́sɛ dweme ré. Rə̀ gə tú rə̀ zhǐ yi ní, rə̀ y'a yẽ̌ rə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ nɛ nə̀ n'ê zhə́zhɛ̀lɛ́ tɛ̃́. ²⁵Cəl j'a shí éban rɛ́ rə̀ y'à wɔ rə̀ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ wẽ́.²⁶26 Ku ò y'à nyɛ̌ ǹdə pyɛ̀lɛ̀-də̀gwã́ ta, y'à wɔ éban rɛ́ rə̀ y'à wɔ rə̀ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa, ò y'à nyɛ̌ ǹdə ləzəlyííti nə́kulu ta. Sə ku w ò y'à nyɛ̌ ǹdə pyɛ̀lɛ̀-də̀gwã́ ta mɔ́ yó wə, è y'à nyɛ̌ ǹdə numbyíní ta, è y'à jě è yó, è y'à j'â wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌.²⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à k'a nǝ kamɔ̃ bǝ̀ kwɛrhɛ jɛ̌mjɛ̌m, ǹdə wɔ́ myǐn mə̀ j'a kə́kɛ́lɛ́ numbyíní y èmyɛ́ ta, kɔn zhì è cã̌ y è m'ê la dɛ̃̌ sõ mó, ǹdə́ kɔn zhì è cã̌ y è m'ê bàn tɛ̃́ mɔ́, à nɔ ǹdə wɔ́ myǐn ǹdə́ pwẽ̀ rǝ̀ n'ê jǝ́jɛ̀mɛ́ ta, rə̀ j'a kə́kɛ́lɛ́ ya. ²⁸È y'à wɔ́ ǹdə dɔm-cɛ̃ rə̀ wɔ ébɔ̃ wẽ́, dɛ̃ tɛ̀bɛ́ dwà nyɔ̀ mɔ́: wɔ́ èta pwẽ̀ ré rə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ y mɔ́ y'à nyɛ̌ nɛ́. È y'à wɔ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à nyɛ̌ ǹdə Bǝ-zhɔ̌-zhe còrhó w ta. À gə́ nɔ rə̀myɛ́ mɔ́, à j'a zɛ̃̀ a tu a zə à yé y a pú tɛ̃́. À nyɛ̀ɛ̀ cəl rə̀ y'à n'ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ .

Chapter 2

¹Cəl ré wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ b'à la zɔ̌m ǹdə́ mɔ́.» ²Cəl ré gə́ zɔ̀m ǹdə́ nɛ kwã, éshìrhə́ j'a b'e zù à wẽ́. E ce a zɛ̃̀ a zhì dɛ̃̌. Rə̀myɛ́ yi ní, à nyɛ̀ɛ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́ cəl ré. ³Ń wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, à n'â twĩ̀ mú Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ sõ, yó-kùùli cìnə́, lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cẽ à nyí ni mú sõ, bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́ ga, kɔn m'e yí zà gwẽ̌.⁴Byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ yó-kùùlì cìnǝ́l mú, bə̀ wun ní myɛ j'a kù kókó mó, à n'â twĩ̀ mú bə̀ sõ. Ǹ m'ǎ wɔ̀ bɛ: ‹Nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi wòwǝ̀.› ⁵Bə̀ gə n'ê cili, ráá bə̀ gə t'â cili myɛ, bə̀ bə̀ gaga mɔ́ j'â wɔ́ yó-kùùlì cìnə́ dwí, bə̀ m'a lwar bə̀ nyì-zwennə ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl wə.⁶Numbyíní byǐ, cili, bə̀k'á dùr bə̀ ywẽ yé, bə̀k'á dùr bə̀ zɔ̀mà nɛ́ myɛ ywẽ yé. Ǹ ŋwɛ́nɛ́ nyə̀-pǎr cìnə́ ǹdə́ sɔr cəcəl wə, ǹ súlí ǹ jě ǹdǝ́ nɛ̀mɛ̀. Bə̀k'á dùr bə̀ zɔ̀mà nɛ́ ywẽ yé, bə̀ yé-zwěsé myɛ bə̀k'a ce ǹ wu zɛ̃̀ yé, bə̀ bə̀ wɔ́ yó-kùùli cìnə́ dwí.⁷Ǹ m'ǎ cĩ́ bi à zɔ̀mà nɛ́, bə̀ gə n'ê cili ráá bə̀ gə t'â cili myɛ: bə̀ j'â wɔ́ yó-kùùli cìnə́. ⁸Numbyíní byǐ, cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â cĩ́ mú mú: bə̀k'á yə̀ yó-kùlù cə́bal ǹdə yó-kùùli cìnə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ ta yé. Kǎl ǹ nyí ń jí kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la mɔ́ pɔ mɔ́.»⁹À nyǐ: a púrí jɛ̃̀ è cèlè e ce ne, è y'à zhe sɛ́bɛ́ rə̀ y'à pyípyílí. ¹⁰È lə̀lɛ̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ à yé né. Rə̀ yé y ǹdə́ rə̀ kwã y ga y'à kɛ̃. Bə̀ y'à kɛ̃ wɔ́wɔ́lɔ́ ǹdə́ wu-zhùlù ǹdə́ wìísi zɔ̀mà rə̀ wẽ́.

Chapter 3

¹N wɔ̀ nɛ : «Numbyíní byǐ, dɔ́m tɛ̀bɛ́ ǹ nǝ mɔ́, dɔ́m sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ pyípyílí mú, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ǹ m'ǎ vò ń zɔ̀m ǹdə́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí.» ²À kǎl à nyí rí n zɛ̃̀ n ce a dɔ̃̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́. ³N wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, dɔ́m sɛ́bɛ́ rɛ́ rə̀ n'ê pyípyílí à n'â pɛ mɔ mɔ́ ń ce ǹ wẽ́, sə ǹ wu w myɛ sú ǹdə́ rɛ.» À dɔ̀m rɛ: rə̀ y'à j'â nyɛ̀ à nyú w ǹdə tùr rí ta.⁴N kə́ n wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, Zhəl Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí sõ, sə́ zɔ̀m à zɔ̀mà nɛ́ ń byili. ⁵B'è də̀ dwí tɛ̀bɛ́ bə̀ wàr rə̀ zɔ̀mà nɛ́ kùr bə̀ la nyɔ̀ɔ̀ e jà rə̀ zɔ̀mà nɛ́ zum dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ sõ, bə̀ n'ê twĩ̀ mú ní yé. È wɔ́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y sõ. ⁶È də̀ dwə́ nánzhǝzhɔ̌ lyì sõ, bə̀ wàr nə̀ zɔ̀mà nɛ́ kùr bə̀ la nyɔ̀ɔ̀ e jà nə̀ zɔ̀mà nɛ́ zum dɛ̃́dɛ̃́, ǹ tá ǹ la nə̀ zɔ̀mà nɛ́ kùr nyɔ̀ɔ̀ yé, sə à gə y'à twĩ̀ mú nə̀myɛ́ mɔ́ sõ, nə̀ nə y'à t'â la ǹ zɔ̀mà nɛ́ cilu nà? ⁷Sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ t'â la shɔ̀nɔ́ bə cili zɔ̀mà nɛ́ yé, bə̀ gə́ t'â yǎl bə cili ǹ zɔ̀mà nɛ́ yilə. Zhə̀n ga Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí wɔ́ yó-kùùli ǹdə́ wu-kùùli cìnə́.⁸Nyì wé: à m'a ce ǹ yé y kù ǹdə bǝ̀ ta, ń yə̀ yó-kùlù cə́bal ǹdə bə̀myɛ́ gə́ wɔ́ yó-kùùli cìnə́ né. ⁹À m'a ce ǹ yó w yə̀ nánkùlù ǹdə jamã́ y è wɔ́ nánkùlì du nə́kulu w mú ta. Ǹ tá ǹ la bə̀ ywẽ dǔr yé, ǹ tá ǹ la kəkə bə̀ yé né myɛ yé, ǹdǝ́ bə̀ wɔ́ yó-kùùli cìnə́ dwí ga.»¹⁰N súlí n wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, zwẽ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à n'â byili mú mú gakó ǹ wu w wə, pul ǹ zhã̌ nɛ́ ń cili nə̀ gakó. ¹¹Zhəl, zhəl lyì bí bə̀ pwà bə m'e bə̀ yómde-jè mó sõ, ǹ dwí rí lyì bí byǎ bɛ́ sõ. Ǹ m'ǎ zɔ̀m ǹdə́ bɛ. Bə̀ gə n'ê cili ráá bə̀ gə t'â cili myɛ, ǹ m'ǎ wɔ̀ bɛ: ‹Nyǐ Cinu Yi zɔ̀mà nɛ́›.»¹²Rə̀myɛ́ yó, Eshirhə y j'a kwè ne, sə à nyɛ̀ɛ̀ wu-nyɔ̃̀ búbwéé nánfwɛ̀lɛ̀ à kwã nɛ́ è zhe: «Bǝ-zhɔ̌-zhe còrhó w mə̌ ǹdə́ nyɔ̀mɔ̀ ò gə́ wɔ mə̀gã̌ mɔ́!» ¹³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, a nyɛ̀ɛ̀ wə̀-nyìr rí vɔ̀mɛ̀ nɛ́ nə̀ n'ê fwàl dwã nɛ mɔ́ sɔ̀ wá, òmyɛ́ ǹdə́ wẽ̀ ré nèsé nánjíjínsí sɔ̀ wá, e súlí búbwéé nánfwɛ̀lɛ̀ y dweme ré.¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Eshirhə y j'a kwè ne e m'e lyɛ̃. À y'à la ǹdə́ wu-zhùlù ǹdə́ lyim. Cinu jɛ̃̀ y ń yà ń cĩ́ à yó mó y'à wɔ́ nánkùlù dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁵À yú lyì bí bə̀ y'à pwà bə m'e bə̀ yómde-jè y mó sõ, Tɛl-Abyiibi ní, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě Kəbaarɛ bwǐ y nyí ni mú, bə̀ wɔ́ gàà bə̀ j'â jě né, sə à jòm gàà mɔ́ dwã nyàlpyɛ̀, à j'â yə̀l kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â wɛ̀rhɛ́ bə̀ cəcəl w mó yé.¹⁶Dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y kwã nɛ́, Bǝ-zhɔ̌-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ n wɔ̀ : ¹⁷«Numbyíní byǐ, à cír mú ǹ la ń yə̀ yìlnə Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí yilə. Ǹ gə tú ǹ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mɛ̀ rə̀ shí à nyú wə, ǹ m'ǎ byili bi ri à yil yilə. ¹⁸À gə wə̀l lwɛlɛ cə́bal nɛ: ‹Ǹ m'ǎ cì›, ń zɛ̃̀ ǹ yə̀ ce n lwar, ǹ gə yə̀ lwɛlɛ cə́bal mɔ́ cící ń cìn-zɛlɛ́ námməlwɛ̀lɛ́ y shò kwã nɛ́, mùnì ga n zə myə̌l, ń mà n cì ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə, sə wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à m'a bwə̀rh ń jal mɔ́ yò. ¹⁹Sə ǹ gə ce lwɛlɛ cə́bal mɔ́ lwar, n zɛ̃̀ ń yə̀ ń wu-bárhɛ́ y ǹdə́ ń cìn-zɛlɛ́ námməlwɛ̀lɛ́ y nɛ yẽ̌, ńmyɛ̌ mɔ́ mà n cì ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə, sə ǹmyɛ́ m'ǎ zwẽ ǹ myə̌l ré.²⁰Cángá cə́bal gə yẽ̌ ń cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ni, n zɛ̃̀ ń nə́ ń twĩ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀, à m'a ce n mà ń nà n tu tɛ̃́: ń mà n cì. Sə wɔ́ ǹ gə́ yə̀ ce n lwar mɔ́ è ce, ń mà n cì ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə. Bə̀ k'ê t'â la cángá tumə né ń yà ń twĩ̀ mú yò lyǐrh yé. Sə wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à m'a bwə̀rh ń jal mɔ́ yò. ²¹Sə ǹ gə ce cángá cə́bal lwar mùnì ga ń bə̀ká n wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, n zɛ̃̀ ń yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ zhə̀n ga, ń mà n zə myə̌l, ń gə́ lwar mɔ́ yilə, sə ǹmyɛ́ cìcì mú m'ǎ zwẽ ǹ myə̌l ré.»²²È wɔ́ gàà mɔ́, Bǝ-zhɔ̌-zhe cĩ́ ń jɛ̃̀ y à yó né, n wɔ̀ nɛ: «Zɛ̃̀ tɛ̃́, du ń vò vɔlɔ w wa. À la zɔ̌m ǹdə́ mɔ́ gàà mɔ́.» ²³À shí tɛ̃́ a zɛ̃̀ a du a vò vɔlɔ w wa. À púrí Cinu còrhó w y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà, ò y'à j'â nyɛ̌ ǹdə còrhó w kɔ̀bɔ́ à y'à nɔ Kəbaarɛ bwǐ y nyí ni mú ta. A j'a tu a zə à yé a pú tɛ̃́.²⁴Éshìrhə́ y j'a b'e zù à wẽ́. E ce a zɛ̃̀ a zhì dɛ̃̌. E zɔ̀m ǹdə́ nɛ e wɔ̀: «Zhəl ń zù ǹ sõ jù w ń pyi ǹ nyí ni. ²⁵Numbyíní byǐ, cili, lyì m'a zə nyínsi nánzhəzhɔ̌ bə m'e lyẽ mó, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la du ń bə̀ bə̀ cəcəl w yé.²⁶À m'a ce ǹ mə̀jòlò w dɛ̃ ǹ nyə̀-pǎ y nɛ. Ǹ nyí rí m'a dɛ̃, èta, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń ji bi búlə́ mó yál yé. Bə̀ bə̀ wɔ́ yó-kùùli cìnə́ dwí. ²⁷Sə à gə tú à la zɔ̌m ǹdə́ mɔ́ yi ní, à m'a púr ǹ nyí rí, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń wɔ̀ bɛ: ‹Nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi pɔ nɛ nyí n wɔ̀ : lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n cili, sə n cili. Lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń yǎl n cili, sə ń bə̀ká n cili yé›. Bə̀ bə̀ wɔ́ yó-kùùli cìnə́ dwí.

Chapter 4

¹Sə ǹmyɛ́ numbyíní byǐ, kwě bo-kǒ ń cĩ́ ǹ yé né. Cĩ́ Zhərəzalɛm cɔ w èsã̌yùlú w mə̀ yó. ²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, sə́ byili bə̀ bə̀ pú cɔ w bə̀ la bú ǹdə́ wa, ló bo-púl ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ wa, ló bo-púl ò cã̌ y nɛ o zɛ̃̀ dɛ̃̌, súlí cĩ́ zulə́ jààsɛ ǹdə́ pyì-byərh ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ ò cã̌. ³Kwě kɔ̀bɔ́ ń cĩ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ cɔ w bwə̌l wə, e yə̀ ǹdə cɔ̀bɔ́ byílí ta. Zǝ ǹ yé ń zǎ wa. O yǝ̀ cɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ pú w ǹdǝ́ búlǝ́, ǹ gə́ pú w ǹ la bú ǹdə́ w mɔ́ yilə: rə̀myɛ́ wɔ́ myɔrhɔ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí yilə.⁴Pyẽ̌ ǹ jə̀-gwã̀ sarh rɛ́ yó, cĩ́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ gàà mɔ́. Ǹ m'ǎ zhĩ bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ǹ la ǹ sarh rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yó pyõ̌ mó yó w ga. ⁵À m'a ce ń wɛ̀rhɛ́ dwã nə̀ yó w mɛrhɛ byinə né nyɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ mɔ́ : dwã zwã̌-àtɔ̀ ǹdə́ shə́-nə̀bɔ́. Ǹ m'ǎ zhĩ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wá.⁶Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ m'a pyìrh. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ pyẽ̀ tɛ̃́, twər rə̀lyè nyǎn rɛ́, ǹ jə̀-jĩ́ sarh rɛ́ yó, ń mə́ zhĩ Zhəda kɛ̀lɛ́ y lyì bí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wá: dwã shə́-èna. Byin gakó à m'a ce ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃ rə̀dù. ⁷Zǝ ǹ yé ń zǎ Zhərəzalɛm cɔ w ò pú mú, ń zɛ̃̀ ń cèlè ǹ vɔ̃̀ náncɛ̀lɛ́ ń ce wə, ń mə́ zɔ̀m ò shò kwã nɛ́, à yil yilə. ⁸Sə nyǐ à m'a lyẽ mó ǹdə́ nyínsi. Mùnì ga ǹ bǝ̀ká ŋwɛ̀nɛ́ ǹ pyìrhí ń pyẽ̀ ǹ sarh rɛ́ dõ mó yó yé, kɔn m'e yí cɔ w ǹ pú mú dwã nɛ́ pyìrh.⁹Kwě bə̀lɛ́ ǹdə́ orəzhɛ ǹdə́ shə̃́ dwí, ǹdə́ zhɛ̀mɛ́ dwí ǹdə́ myɛla e súlí epótəreb ń ló ku wə. Ń mə́ mà búrú. Ǹ nǝ́ ǹ dɔ̀m dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ǹ la ǹ sarh rɛ́ yó pyõ̌ mó m'e yí dwã nɛ́ zwã̌-àtɔ̀ ǹdə́ shə́-nə̀bɔ́. ¹⁰È m'a yə̀ kùjú w kɔ̀bɔ́ ǹ la jú mú: dɛ̃ gakó kùjú w dùmì rí m'a yə̀ gə̀rámməbá zwã̌-àlyè. Wɔ́ òmyɛ́ ǹ mà ǹ nə́ ǹ jí dɛ̃ gakó. ¹¹Bə̀ m'a pɔ̃́ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ ǹ la nyɔ́ mɔ́: lyítər rə̀dù. Ǹ m'ǎ nyɔ̀ nɛ̃̌ lyítər rə̀dù dɛ̃ gakó.¹²Ǹ búrú w ǹ la dɔ́m mɔ́ m'a yə̀ ǹdə orəzhɛ ŋwɔ̀mɛ́ ta. Ǹ m'ǎ mà w bə̀ yírh wə, numbyínsi byə̀nə́ myǐn wəc.» ¹³Bǝ-zhɔ̌-zhe súlí n wɔ̀: «Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a dɔ̃̀ búrú kɔ̀bɔ́ ò zhe jìmdi, dwə́ né nyɛ̀bɛ́ á la bɛ jǔ a ce nə̀ cəcəl w mó sõ.»¹⁴A lyár a wɔ̀: «Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi! À j'â gwẽ̌ yə̀ à cìn jìmdi ce gaga yé. À bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga kɔn m'e yí zà, à j'â gwẽ̌ yə̀ à cìn jìmdi ce gaga yé. À j'â gwẽ̌ yə̀ vwǎm náncùù ráá vwǎm mɔ̀bɔ́ ku dɔ̀m o zhəzhɛrɛ nàmá dɔ̀m yé. Nǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ zhe jìmdi mú myɛ j'â gwẽ̌ yə̀ à nyú w ce gaga yé.» ¹⁵N lyár nɛ n wɔ̀: «Kɔn gə wɔ́ èta, à m'a pɔ̃́ nɛ̃ byə̀nə́ né, numbyínsi byə̀nə́ né jàà wa, ń mə́ jéé myǐn ń mà ǹ búrú wə́.»¹⁶N súlí n wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, à m'a ce búrú w kɔ̀bɔ́ ò wɔ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ gakó jé tɛ̃́. Lyì bí m'a dɔ̃̀ búrú kɔ̀bɔ́ bə̀ mɛrhɛ ò dùmì rí ǹdə́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́, bə̀ m'a nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ bə̀ mɛrhɛ ǹdə́ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀. ¹⁷Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ m'a cĩ́ bə̀myɛ́ gakó tɛ̃́, búrú w ǹdə́ nɛ̃̌ mɔ́ gə́ t'â la nɔ mɔ́ yilə, sə bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w m'a ce bə dɛ̀rhɛ̀.

Chapter 5

¹1 Numbyíní byǐ, cili, kwě búlə́ shù kɔ̀bɔ́ ò zhe nyí. Ò m'a yə̀ ǹ fwɛ̀nɛ̀. Ǹ m'ǎ zə y ń mə́ fɔ̃̀ ǹ yó w ǹdə́ ǹ tama nɛ́. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ m'ǎ kwè dùmì mɔrhɔ ku, ń mə́ mɛrhɛ ywésé ǹdə́ tama nɛ́ dùmì rí, ń zɛ̃̀ ń bɔ̀n rɛ kùrə̀ nánzhəzhɔ̌. ²Cɔ w pú mú dwã nɛ́ gə tú nə̀ pyìrh, Ǹ m’ǎ vùr ǹ kur ré kùrǝ̀ né nǝ̀tɔ̀ y wẽ́ rǝ̀dù y ń ji myǐn cɔ w cǝcǝl wǝ. Ǹ vùr kùrǝ̀ né nǝ̀lyè y wẽ́ rǝ̀dù y ń zə ǹ búlə́ shù w ń mà rɛ ń làà tɛ̃́ ń mə́ kə́kɛ́lɛ́ cɔ w cã̌. Ń zɛ̃̀ ń kwè kùrə̀ né nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ nánkwɛɛ́ rɛ́, ń tó zho w dɛnnɛ ń làà rɛ dɛ̃̌. Àmyɛ́ m'a fwə̌rh búlə́ shù w a m'a pú bi.³Sə ǹ m'ǎ vùr re námpɔ́lɛ́ ń ce ǹ byẽ́ ǹ kàmə̀zwǐ y wẽ́. ⁴Ǹ m'ǎ k'á vùr re ń ló myǐn wə, ń ji myǐn. Myǐn m'a shí gàà mɔ́ mə du mə jí Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó.⁵Nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi wòwǝ̀ : Nyǐ Zhərəzalɛm cɔ wá! À y'à cĩ́ w dwə́ né cəcəl wə, tənə̀rh y'à kə́kɛ́lɛ́ wa. ⁶Ò cẽ à nyə́ né à zõ yò, ò lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ò m'o ó dwé ne mó du dwə́ né dwã bɛ́ lwɛlɛ rɛ́. Ò cẽ à nyə́ né zõ yò kɔn dwini tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́, wɔ́ bə̀ gə́ zhɔ̃̀ nyə́ né à kwè mó ǹdə́ bə̀ gə́ yə̀ à nyə́ né tó mó yilə.⁷Rə̀myɛ́ ce, nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi wòwǝ̀ : Á yàà yàà tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀ j'â búl rə̀ du dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ába yàà yàà tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí mú ce, á yə̀ à nyə́ né tó yé, á yə̀ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ à kwè mó tó yé. Á gaga mɔ́ j'á yə̀ tənèsé sə̀ kə́kɛ́lɛ́ ába mɔ́ lùl-e-púrsí myɛ tó yé. ⁸Rə̀myɛ́ ce, nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi wòwǝ̀ : Àmyɛ m'a bú ǹdə́ mɔ́. À m'a pyìrh à còrhò-tum pɔ nyí rí ǹ sõ, tənèsé lyì bí yírh wə.⁹Ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó yilə, à m'a wɛ̀rhɛ́ mɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à j'â gwẽ̌ yə̀ wɛ̀rhɛ́ gaga mɔ́, e jà à j'â k'â t'â la wɔ̀rhɔ́ gaga mɔ́. ¹⁰Èta, dabá m'a dɔ̃̀ bə̀ byǎ bɛ́, byǎ bɛ́ myɛ m'a dɔ̃̀ bə̀ dabá ǹ sõ. À m'a pyìrh còrhò-tum nyí rí ǹ shò kwã nɛ́, sə à m'a làà ǹ kùr ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ la dǎl mɔ́ cə-yala gakó wə.¹¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi wòwǝ̀ : ǹ gə́ zə ǹ tùm-bəywààlɛ́ ǹdə́ ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ń mə́ ce à còrhó-jì y jìmdi mú ce, àmyɛ m'a ce fwɛ̀nɛ̀ tó gàà mɔ́. À t'â la lò nyǔ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr yé, à t'â la lòlò ne yõ̌ n lú yé. ¹²Cím-bəlwɛ̀lɛ́ m'a gu ǹ lyì bí kùrǝ̀ né sə̀tɔ̀ y wẽ́ kùr rǝ̀dù, ráá nɔrh mɔ́ m'a ce rə jé tɛ̃́ ǹ sõ. Búlə́ shù w m'a gu kùrǝ̀ né nə̀lyè nyǎn lyì bí o ló tɛ̃́ o kə́kɛ́lɛ́ mɔ́. À m'a làà ǹ lyì bí kùrǝ̀ nə̀tɔ̀ nyǎ nánkwaá y lyì bí cə-yala gakó wə, a zɛ̃̀ a fwə̌rh búlə́ shù a pú bə̀ kùr a jì.¹³À m'a yẽ̌ à lyim rí gakó j'a yì bi, à m'a ló à lyi-shùùrí bə̀ yó, sə à m'a cĩ́ à jim. Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'à wɔ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe, sə à zɔ̀m ǹdə́ lyim nánfɔ̀lɔ̀, à gə́ m'a j'a pyɛ́nɛ́ a ló à lyi-shùùrí gakó bə̀ yó yi ní mú. ¹⁴À m'a ce ń jǐrh jì-bwə̀r ǹdə́ cìzhìl kɔna, tənèsé sə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ mɔ́ cəcəl wə, lyì bí bə̀ n'ê tó ǹ sõ bə̀ lyɛ̃ mɔ́ yírh wə.¹⁵Ǹ m'ǎ yə̀ cìzhìl ǹdə́ mɔ̀n ǹdə́ nyɔrhɔ ǹdə́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ kɔna, tənèsé sə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ mɔ́ yilə, à gə tú a pyìrh còrhò-tum nyí rí ǹ shò kwã nɛ́ ǹdə́ lyim, ǹdə́ lyi-shùùri, ǹdə́ búlə́ ju ǹdə́ lyim cə-cɔ̌ yi ní mú. Wɔ́ àmyɛ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe à zɔ̀m. ¹⁶À gə tú à la nɔrh cama námməlwǎlsɛ́ zə a m'a tə bɛ yi ní, cama nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ la ce á jé tɛ̃́, à la ce nə b'e gu ába mɔ́ yi ní, à m'a ce nɔrh mɔ́ pɔ̀lɛ̀ á yilə, a zɛ̃̀ a ce á búrú w gakó jé tɛ̃́. ¹⁷À m'a twĩ̀ nɔrh ǹdə́ gɔ-wẽ̀ náncààlɛ́ rə bə̀ rə zə ǹ bə̀sɔ́ná bɛ́ rə yẽ̌ mó. Cím-bəlwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ jal tɛ̃́ ló m'a tó ǹ sõ, à m'a súlí a ce búlə́ shù w b'o bú ǹdə́ mɔ́. Wɔ́ àmyɛ́, Cinu, à zɔ̀m!»

Chapter 6

¹Bǝ-zhɔ̌-zhe ń yòwə̀ ne: ²«Numbyíní byǐ, pyìrhí ń zə ǹ yé ń zǎ Esərayɛl pyàr rɛ́, sə́ zɔ̀m ń ce re Bǝ-zhɔ̌-zhe yil yilə. ³Ǹ m'ǎ wɔ̀: Esərayɛl pyàr, cili-nə Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́. Nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi wòwǝ̀, pyàr rɛ́ ǹdə́ pyǎlsɛ́, nə̀-gwààlɛ́ ǹdə́ vwaalɛ́ shò kwã nɛ́: Nyǐ ni, à m'a ce búlə́ shù w b'o bú ǹd'ába, sə à m'a súlí a cɔ̀ á vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́.⁴Bə̀ m'a wǔr á vwĩ̀-jùúlí, bə mà á wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ á n'á ji wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn rə̀ wẽ́ mó bə lo, a súlí a ce bə ló á cùùrí tɛ̃́ á yə né yé né. ⁵À m'a ló Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cùùrí tɛ̃́ bə̀ yə né yé né, a zɛ̃̀ a làà á kúr rí tɛ̃́ a m'a kə́kɛ́lɛ́ à vwĩ̀-jùúlí.⁶Bə̀ m'a ce cɛmɛ nɛ́ jǐrh jì-bwə̀r, bə cɔ̀ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́, á gə́ wɔ mə̀gã̌ mɔ́ gakó, rə̀myɛ́ mɔ́ ce bə̀ m'a wǔr á vwĩ̀-jùúlí, rə jǐrh pwarha wẽ̀, bə̀ m'a mà á yə né bə lo, nə j'a jé tɛ̃́, bə̀ m'a mà á wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ á n'á ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn rə̀ wẽ́ mó bə bɔbwɛlɛ, bə súlí bə cɔ̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ mɔ́. ⁷Lyì m'a ló tɛ̃́ á wẽ́ bə cì. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe.⁸Sə è gə tú è dǎl á lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ lú búlə́ shù w yé né, dwə́ né cəcəl wə, bə̀ gə tú bə̀ làà ába tənèsé wẽ́ yi ní, à m'a ce nunə màngɛlɛ́ gwẽ̌ yə̀ nɛ́. ⁹Á lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la lú mú m'a lyǐrh à yò, tənèsé shɛ̀bɛ́ bə̀ la bɛ pwǎ bə m'e vò sə̀ wẽ́ mó wə, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ à la bə̀ wun ní, nə̀ swéné kɔn dõ, nə zɛ̃̀ nə yẽ̌ ne, zhùlù mú, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yírhə́ né swéné bə̀ yə né nyǔ mú. Bə̀ m'a j'a búl bə nyǎr bə̀ cìnə̀, tùm-bəywààlɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ twĩ̀ mú, bə̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó yilə. ¹⁰Bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe. À gə́ n'â zɔ̀m bə̀ à la bɛ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ dwí rí wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yə̀ kɔn nánfò yàl yé.»¹¹Nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi wòwǝ̀: «Mǎ ǹ jɛ̀rh, sə́ mà ǹ nà tɛ̃́, ń wɔ̀: kɔn gakó pyìrh èlǎsɛ̃́! Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí búlə́ shù ǹdə́ nɔrh ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ la gu bə̀ pwarha lwɛlɛ rɛ́ gakó yil mú. ¹²Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ pyépyé mó, wɔ́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ è m'a gu mu. Lò mɔ̀bɔ́ ń bwə́l mó, wɔ́ búlə́ shù ò m'a gu mu. Sə lyì bí dwã bɛ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ pú bi, bə̀ la bú ǹdə́ bɛ mɔ́, nɔrh m'a gu bi. À m'a j'a yẽ̌ a ló à lyi-shùùrí gakó bə̀ yó.¹³Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe, bə̀ cùùrí gə́ m'a ləlɛɛ tɛ̃́ bə̀ yə né cəcəl wə, rə kə́kɛ́lɛ́ bə̀ vwĩ̀-jùúlí, ǹdə́ pyɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ gakó è nyɛ̌ dɛ̃̌dɛ̃̌ yó, ǹdə́ pyɔ̀ gakó yə́-pɛ̀lɛ́ wa, ǹdə́ cǒ kɔ̀bɔ́ gakó ò púrh vɔr nánzhəzhɔ̌ kùr wə, ǹdə́ shɛ́ɛ́nɛ kɛ̀bɛ́ gakó è pú mú kùr wə, bə̀ gə́ y'à n'ê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́, bə̀ pɛ bə̀ yə né ne mə̀gã̌ cìcì mú yi ní. ¹⁴À m'a cèlè à jɛ̃̀ y a m'a pə bɛ còrhò-tum, a ce tənà y jàà kɛ̀bɛ́ gakó bə̀ jě è wẽ́ mó jǐrh wu-zhùlù dúdú jàà, kɔn zhì gɔ-elũ èpòlò w ne e m'e vò Erəbəla. Bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe.»

Chapter 7

¹Bǝ-zhɔ̌-zhe pɔ nɛ nyí ń wɔ̀ : ²Ǹmyɛ́, Numbyíní byǐ, Nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi nyí rí ń pɔ Esərayɛl tənà y yilə mó, ń wòwǝ̀ : Kɔn zhɛ̀! Zhɔ̌ mɔ́ yi rí yúwə́, tənà y yésé sə̀na y gakó wẽ́.³Kɔn zhɛ̀ ǹmyɛ́ yil èlǎsɛ̃́: à la à lyim rí ǹ yó ló, à la ǹ bùrsi bǔr kɔn tó dwã ǹdə́ ǹ zhə̀zhèèlé, sə à m'a zhĩ mú ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó. ⁴À t'â la mɔ́ nyǔ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr yé, à t'â la mɔ́ yõ̌ ń lú yé, b'à m'a cĩ́ ǹ zhə̀zhèèlé tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ǹ yó wə, sə ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né m'a mɛ̃ ǹ sõ. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe.»⁵Nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi nyí rí ń byili mú : «Màbyóó òmyɛ́ mɔ́ j'â gwẽ̌ yə̀ nɛ yé! Màbyóó! Nyǐ w ò bànà. ⁶Zhɔ̌ mɔ́ yi rí bànà. Rə̀ j'â bànà, zhɔ̌ mɔ́ yi rí. Rə̀ n'ê ji kùr ǹmyɛ́ yilə. Nyǐ ri rə̀ bànà. ⁷Tənà y lò, zhɔ̌ mɔ́ yi rí bàn ǹ yilə, yi rí bànà, dɛ̃ rɛ́ bwəlse. È j'â wɔ́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́, wu-nyɔ̃̀ búbéése tɛ̀nɛ́ pyàr rɛ́ yó yé.⁸Sə lǎsɛ̃́, à m'a ló à lyi-shùùrí ǹ yó. À m'a yẽ̌ à lyim rí gakó j'a yì mú, à m'a bùr ǹ bùrsi kɔn tó dwã ǹdə́ ǹ zhə̀zhèèlé, a zɛ̃̀ a cĩ́ ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó ǹ yó wə. ⁹À t'â la mɔ́ nyǔ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr yé, à t'â la mɔ́ yõ̌ ń lú yé. À m'a kwɛ̃̌ mɔ́ kɔn tó dwã ǹdə́ ǹ zhə̀zhèèlé, sə ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né b'a mɛ̃ ǹ sõ. Rə̀myɛ́ yi ní, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe, mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ mà ába mɔ́.¹⁰Nyǐ dɛ̃ rɛ́. Nyǐ zhɔ̌ mɔ́ mə̀ bànà. Mə̀ wɔ sɔ́má nɛ. Jàn tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí j'â n'ê súlí, yàà yàà tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí j'â n'ê pɔ̀lɛ̀. ¹¹Jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí zɛ̃̀ rə̀ zhǐ dɛ̃̌, rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ wu-bárhɛ́ də̀-dɔ̀lɔ̀ wá. Bə̀ kaka k'ê yə̀ dàl yé, bə̀ sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ w shò kwã nɛ́ ǹdə́ bə̀ dweme ré shò kwã nɛ́ ga. Shìrhə́ k'ê tɛ̀nɛ́ bə̀ yil yé.¹²Yi rí bànà, dɛ̃ rɛ́ zù rə zhɛ̀. Wə̀-yə̀rnə bə̀ká n ce ń wu zə nyàn yé, sə dɔ̌lna myɛ bə̀ká n ce ń wu zhìlì yé, bə̀ Bǝ-zhɔ̌-zhe lyim-cəcɔ̌ w n'ô yì tənà y nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó. ¹³Má dɔ̌lna yírhə́ gə j'â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ myɛ, ń kə́ ń tá ń la kwã̀ɔ̃̀ n bə̀ n zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yè mó yé. Bə̀ Bǝ-zhɔ̌-zhe nyí rí ń pɔ tənà y nə̀cɛ̀ndɛ́ púlə́púlə́ shò kwã nɛ́ mɔ́ t'â la kwǎrh yé. Lò gakó mà n já ń ŋwɛ́nɛ́ ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w wa, bə̀ k'ê t'â la jàn zal yé.¹⁴Bə̀ m'a wúl pɔ́lá, bə̀ m'a tɛnɛ tɔnɔ mɔ́, sə lò mə̀dù ga tá ń la búlə́ né jàà y w yé, b'à lyim-cəcɔ̌ w n'ô yì tənà y nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó. ¹⁵Búlə́ shù w m'à wɔ pwẽ̀ ne, cím-bəlwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ nɔrh mɔ́ zɛ̃̀ rə̀ wɔ kɛ̀lɛ́ wa. Búlə́ shù m'a gu lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ gɔ sõ mó. Nɔrh ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ y m'a gu lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ cɔ w w mɔ́. ¹⁶Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la dǎl mɔ́ m'a dùr mùnì ga bə lú. Bə̀ m'a vò pyàr rɛ́ wa, bə̀ gakó m'a n'ê kúrh ǹdə vwaalɛ épò-bwə̀r ta, lò gakó ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə.¹⁷Bə̀ jɛ̀sɛ́ gakó m'a lyɛ̀ɛ̀. Nə̀dwə́nə́ né gakó m'a dú nɛ̃̌. ¹⁸Bə̀ m'a ce ywə́ə́le gàndɛ bə̀ cə̌rh ne, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ m'a zə bɛ, yé-zwěsé gakó m'a byili bə̀ cìzhìl ré, ywẽ́ né gakó m'a fɔ̃̀. ¹⁹Bə̀ m'a ló bə̀ sə̀byì-kùlsí sɔ́msɛ́ yó. Bə̀ sánə́má mɔ́ m'a jǐrh jìmdi. Bə̀ sə̀byì-kùlì y ǹdə́ bə̀ sánə́má mɔ́ t'â la ŋwɔ̀nɔ́ rə zwẽ be, Bǝ-zhɔ̌-zhe lyi-shùùrí dɛ̃ rɛ́ yù w yé. Bə̀ j'â t'â la jú bə sú yé, bə̀ wu lyur rí myɛ t'â la sú yé. Bə̀ wɔ́ sánə́má mɔ́ ǹdə́ sə̀byì-kùlì y rə̀ wɔ́ bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w kùr ré.²⁰Bə̀ zə bə̀ wẽ̀ náàcɛ̀ndɛ́ bə̀ m'e yə̀ bə̀ cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ kɔna. Bə̀ zə rɛ bə m'e zùrhì bə̀ yə nã́wẽ̀ ré, bə̀ pwarha nɛ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à m'a ce nə jǐrh bə̀ jìmdí. ²¹À m'a yẽ̌ re a ce zhələ jɔ̃̀ w mùnì ga bə bubu ri, ǹdə́ tənà y wu-bárhɛ́ cìnə́ bé jɔ̃̀ wa, bə pwà búlə́ né kwã. Bə̀ m'a ce re jìmdi. ²²À m'a zhízhílí à yé-zwã̌ y a ce kwã a yẽ̌ be, bə̀ m'a fuuli à nə̀cɛ̀ndɛ́ jì yə́. Vwǎrhna m'a bə̀ bə zù è wẽ́ bə̀ fuuli yə.²³Tɛnɛ nyáná, bə̀ tənà y j'a sú ǹdə́ lyì gu dúdú, cɔ w myɛ j'a sú ǹdə́ jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twĩ̀ĩ̀. ²⁴À m'a ce tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ lwɛlɛ rɛ́ j'a lyɛ̃ cɛ nɛ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ bà. Sə̀ m'a zwẽ jìsí. À m'a ce jàn cìnə́ bé cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ mó jé tɛ̃́, sə bə̀ m'a fuuli lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê vùr sə̀ jìmdí mú. ²⁵Wu-zhùlù w bànà. Bə̀ j'â n'ê pyà yə̀-zùlə́: sə wɔ́ nánfò!²⁶Màbyə́ə́ré m'a j'â n'ê pwí dwã nɛ, wu-zhùlù nyə́ né myɛ m'à j'â n'ê pwí dwã nɛ. Bə̀ m'a lwə̀l nyì-zwennə bé ne bə̀ ń byili bi kɔn tɛ̀bɛ́ Yi ce n nə mɔ́. Vwĩ̀-zwə́lnə bé k'ê t'â la nyǝ́ né lwar yé, náncɛsɛ́ myɛ k'ê bǝ cúcú zhe yé. ²⁷Cu wu-zhùlù m'a zə pyɔ̌, sə pyɔ̌-byǐ wu m'a ga. Lyì bí jɛ̀sɛ́ m'a zɛ̃̀ sə̀ n'ê kəkə. À m'a zə bɛ kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ zhə̀zhèèlé, sə à m'a súlí a bùr bə̀ bùrsí kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ bùrsí kə́kɛ́ɛ́rɛ́. Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe.»

Chapter 8

¹Byinə nyə̀ldù byin rí, cànsɛ̀ shə̀ldù nyǎ y dwã nə̀nu dɛ̃ rɛ́, Cinu cĩ́ ń jɛ̃̀ à yó ǹd'â y'à jě tɛ̃́ à sõ jù wə, ǹdə́ Zhəda náncɛsɛ́ y'à jě tɛ̃́ à yé né. ²À nyǐ, sə à púrí kɔn nyɔrhɔ, ò nyɛ̌ ǹdə numbyíní ta. Kɔn j'a zhì tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ ò cã̌ y nɛ e m'e bə̀ tɛ̃́ mɔ́, è y'à wɔ́ myǐn. Sə kɔn j'a zhì ò cã̌ y nɛ e m'e vò dɛ̃̌ mɔ́, e y'à wɔ́ pwẽ̀ dwí rə̀dù, ǹdə wɔ́ kɔn nánshɔ̃̀ gwɛ̃́gwɛ̃́ rə̀ n'ê jə́jɛ̀mɛ́, ǹdǝ kàmɔ̃ ò kwɛrhɛ náàcɛ̀nɛ́ ta.³Kɔn rɛ́ cèlè ǹdə wɔ́ jɛ̃̀ ta, rə zə à ywə́rh màngɛlɛ́ nɛ. Rə̀myɛ́ kwã, Eshirhə y j'a kwè ne, e ce à ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y cəcəl wə. Ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ à nɔ Yi shò kwã nɛ́ mɔ́ wẽ́, e zə nɛ e vò Zhərəzalɛm, kɛ̀lɛ́ y wu w bwə̀rə̀ y nyí rí ni, bwə̀rə̀ y kɛ̀bɛ́ è zǎ jə̀-gwã̀ sõ mó, bwɛ̃̌-dǔr yi rí, tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê ce bwɛ̃̌-dǔr yàl nɛ́ mɔ́, gə́ wɔ mə̀gã̌ mɔ́. ⁴Esərayɛl Yi rí còrhó w y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́, ò y'à nyɛ̌ ǹdə Yi còrhó w kɔ̀bɔ́ à y'à nɔ, vɔlɔ w w mɔ́ ta.⁵E wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, kwẽ̌ ǹ yé y dɛ̃̌ ń nyǐ jə̀-gwã̀ sõ.» A kwẽ̌ à yé y dɛ̃̌ a nyǐ jə̀-gwã̀ sõ, sə à púrí: vwĩ̀-jùlú ò y'à wɔ bwə̀rə̀ y jə̀-gwã̀ sõ. Bwɛ̃̌-dǔr yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ rə̀ y'à wɔ bwə̌l mó mə̀myɛ́ mɔ́ wa. ⁶E bwə̀rh ne e wɔ̀: «Numbyíní byǐ, ǹ yírhə́ nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́? Ǹ yírhə́ nə pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí n'ê twĩ̀ nyɔ̀nɔ̀, mùnì ga a kɔl à còrhó-jì y yala nɛ a vò pyépyé mó? Ǹ gwẽ̌ m'ǎ nə pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ nánfwààlɛ dwã.»⁷Yi Eshirhə y zə nɛ e m'e vò kɔ̀nɔ́ w dõ mó nyí rí ni. A nyǐ: a púrí byílí y y'à sǔr bɔ̀l. ⁸E zɛ̃̀ e wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, sǔr byílí yǝ́.» A sǔr byílí yə́. Bɔ̀l zɛ̃̀ mə̀ wɔ byílí y ni. ⁹E wɔ̀ nɛ: «Zwí ń nyǐ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ námməywààlɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ j'â n'ê twĩ̀ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ ma wé.»¹⁰À zù a nyǐ. Wẽ̀ rə̀ n'ê fwàl tɛ̃́ rə̀ pǔrh yó ǹdə́ vwàmá èsã̌yùúli dúdúmə́ dúdúmə́, pwarha cìcì, e súlí Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí yə né èsã̌yùúlí, bə̀ cĩ́ cĩ́ dɛ̃̌ byílí y yó bə kə́kɛ́lɛ́. ¹¹Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí náncɛrh shə́-shàlpyɛ̀, ǹdə́ Shafã byǐ Yazanəya bə̀ cəcəl wə, y'à zhǐ èsã̌yùúlí rə̀myɛ́ mɔ́ yé né, lò gakó ǹdə́ ń wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn ju nə̀zhĩ̌ y ń jɔ̃̀ wa. Wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ y nyɛ̀sɛ́ y'à la dɛ̃̌-yi w ǹdə ébɔ̃ ta.¹²E bwə̀rh ne e wɔ̀: «Numbyíní byǐ, ǹ yírhə́ nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí náncɛsɛ́ n'ê wɛ̀rhɛ́ cə-byín rí wẽ́, lò gakó jǐnsí ń pɔ ń yi rí ni mú w mú? Bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê wə̀lə̀: ‹Cinu wàr nə́ba ń la nɔ yé. Cinu yǎrh tənà y tɛ̃́›.» ¹³Yi Eshirhə y wɔ̀ nɛ: «Ǹ gwẽ̌ m'ǎ nə pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ nánfwààlɛ́ dwã bə̀ wɔ nə̀ yó bə̀ n'ê twĩ̀.»¹⁴E zə nɛ e vò Cinu jì y bwə̀rə̀ y nyí rí rə̀ zǎ jə̀-gwã̀ sõ mó ne. Kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê kúrh Təmuuzia ni mú y'à jě gàà. ¹⁵E bwərh ne e wɔ̀: «Numbyíní byǐ, ǹ yírhǝ́ na? Ǹ gwẽ̌ m'ǎ nə pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ dwã nə̀ k'ê du nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́.»¹⁶E zə nɛ e vò Bǝ-zhɔ̌-zhe jì y kɛ̀lɛ́ y wu w wə. A púrí nunə bə̀ y'à yú shí-èlyè ǹdə́ bə̀nu, bə̀ kwesé y'à zǎ Bǝ-zhɔ̌-zhe jì yə́, bə̀ yésé zɛ̃̀ sə zǎ yi-púrhí səta, bə̀ y'à wɔ Bǝ-zhɔ̌-zhe jì y étwí-ènyí rí ni, zɔ́nɔ́ w ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w bwə̌l mó wə. Bə̀ y'à n'ê wùlì tɛ̃́ bə̀ zǎ yi-púrhí sõ, nə̀nyɛ́nɛ́ y yé né.¹⁷Yi Eshirhə y bwə̀rh ne e wɔ̀: «Numbyíní byǐ, ǹ na? Pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ Zhəda kwálá y lyì bí j'â n'ê twĩ̀ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ nə wɔ́ kɔn námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ yilə? Bə̀ ce jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí j'a sú tənà yá, bə zɛ̃̀ bə k'e ji kùr bə̀ n'ê gwar nɛ. Bə̀ n'ê byili bə̀ jàn rɛ́ ǹdə́ lyim. ¹⁸Kɔn yú àmyɛ èlǎsɛ̃́ b'à twĩ̌ ǹdə́ lyi-shùùri. À t'â la lò nyǔ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr yé, à t'â la lò ne yõ̌ n lú yé. Bə̀ b'a mà wìísi nánfwàlsɛ à zhã̌ kùr wə, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à t'â la bɛ culu yé.»

Chapter 9

¹Rə̀myɛ́ yó, Eshirhə y j'a bya ǹdə́ cəl nánfɔ̀lɔ̀ à zhã̌ kùr wə, e wɔ̀: «Cɔ w còrhò-tum pɔ mɔ́ bwəlse. Bə̀ lò gakó kwě ń ku w ń la mə n ce cɔ w jé tɛ̃́ mɔ́ n zə ń jɔ̃̀ wa.» ²A púrí nunə bwə̀ldù y'à shí dɛ̃̌ sõ bwə̀rə̀ y è zǎ jə̀-gwã̀ sõ mó bə̀ bànà. Lò gakó yà ń zhe ń ku w ń la mə n ce kɔn gakó jé tɛ̃́ mɔ́ ń jɔ̃̀ wa. Lò mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl w ń yà ń zù lɛ̃̌ gàndɛ, sá-kanna ku w bə̀ m'ê kɛ̃ mɔ́ y'à lyẽ ń cã̌ nɛ. Bə bə̀ bə yí bə zhì kàmmɔ vwĩ̀-jùlú w yala nɛ.³Esərayɛl Yi rí còrhó w ò y'à wɔ Shərəbɛ̃́ y yó w mó j'a zɛ̃̀ o vò dɛ̃̌ è yə́-pɛ̀lɛ́ wa. Rə̀myɛ́ kwã, ò zhǐr o vò còrhó-jì y étwí-ènyí rí səta. Rə̀myɛ́ yi ní, Cinu byẽ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń zù lɛ̃̌ gàndɛ́, sá-kanna ku w bə̀ m'ê kɛ̃ mɔ́ y'à lyẽ ń cã̌ nɛ mɔ́. ⁴Bǝ-zhɔ̌-zhe wɔ̀ mɔ: «Tó cɔ w cəcəl ré wə, Zhərəzalɛm cəcəl ré w ń cĩ́ myɔrhɔ numbyínsí shɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê wɔ́wɛ́lɛ́ sə̀ m'ê byili bə̀ sə̀ wun bə nyɛ̀, pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ n'ê twĩ̀ ò wẽ́ shò kwã mɔ́ cílə́ né yó.»⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à nyɛ̀ɛ̀ Bǝ-zhɔ̌-zhe ń nə́ ń wə̀l lyì bí dwã bɛ́ nɛ: «Pú-nə ń kùr á tó cɔ w wẽ́ sə á gu lyì bí. Á bə̀k'á nyǐ lò mə̀dù ga myɛ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr yé, á bə̀k'á yẽ̌ lò ne n lú myɛ yé. ⁶Á m'ǎ gu bə-ezhə̀nà bɛ́ ǹdə́ ébwá-dàlá bɛ́ ǹdə́ kana-byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ e súlí kana bɛ́, á ce bə jé tɛ̃́ lyɛ́lyɛ́. Sə á bə̀k'á bwəlse lò mó mɔ̀bɔ́ myɔrhɔ w wɔ ń yó mó nyí ni yé. Á m'ǎ ji kùr ǹdə́ còrhó-jì yə́.» Sə bə̀ j'a ji kùr ǹdə́ náncɛsɛ́ sə̀ y'à wɔ Yi jì y yé né mó.⁷Bǝ-zhɔ̌-zhe wɔ̀ bɛ: «Ce-nə Yi jì y jìmdi, sə á ce è kwǎndɛ́ sú ǹdə́ cùùrí... Zhəl-nə!» Bə̀ du, bə j'a vò bə gu lyì bí cɔ w wẽ́. ⁸Sə bə̀ gə́ y'à n'ê gwi lyì bí yi ní, è y'à jǐrh à dúdú à y'à zhǐ. À tu a zə à yé y a pú tɛ̃́ a zɛ̃̀ à n'â wǔrh à zhe: «Wɛ́y, Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi! Ǹ nə m'ǎ ló ǹ lyi-shùùrí Zhərəzalɛm yó ń mə́ ce Esərayɛl dwí rí rə̀ dàl mɔ́ gakó jé tɛ̃́ lyɛlyɛ?»⁹N lyár nɛ n wɔ̀: «Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ǹdə́ Zhəda lyì bí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w já, ò j'â búl ò já dɛ̃́dɛ̃́. Tənà y sú ǹdə́ jal, cɔ w myɛ sú ǹdə́ lwɛlɛ. Bə̀ bə̀ wə̀lə̀: ‹Bǝ-zhɔ̌-zhe yǎrh tənà y tɛ̃́. Bǝ-zhɔ̌-zhe yírhə́ né wàr kaka nə̀ la nɔ yé›. ¹⁰Rə̀myɛ́ ce à t'â la lòlò nyǔ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr yé, à t'â la lòlò myɛ nɛ yõ̌ n lú yé. À m'a ce bə zhĩ bə̀ zhə̀zhèèlé zhĩĩ rí.» ¹¹Sə à púrí lò mó mɔ̀bɔ́ ń zù lɛ̃̌ gàndɛ́, sá-kana ku w bə̀ m'ê kɛ̃ mɔ́ lyẽ ń cã̌ nɛ mɔ́, kwɛ̃̀ n bə̀ n cĩ́ kɔn gə́ tó né mó. Ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: «À wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹ gə́ yà ǹ pɔ nɛ nyí ní.»

Chapter 10

¹À nyǐ: éban rɛ́ rə̀ y'à wɔ shərəbɛ̃́bá yó w mó, yə́-pɛ̀lɛ́ wa, a púrí kɔn rə̀ y'à nyɛ̌ ǹdə́ ləzəlyííti nə́kulu ta, rə̀ nyɔrhɔ w y'à nyɛ̌ dwã ǹdə pyɛ̀lɛ̀-də̀gwã́ ta. ²Bǝ-zhɔ̌-zhe wɔ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń zù lɛ̃̌ gàndɛ́ mɔ́ nɛ: «Tó wẽ̀ ré bwə̌l mó w ń vò ń zù jàà nánjíjíní y wẽ́, shərəbɛ̃́ y kùr wə. Tó shərəbɛ̃́bá bwə̌l mó w mó ń pwà myìn-cala nyɛ̀bɛ́ nə̀ wə̀ə̀se mó ǹ jɛ̀sɛ́ yírhə́ pyáám, sə́ ló ne cɔ w yó.» Lò mó já n zù jàà y wa, à yírh wə.³Lò mó gə́ tú n zù gàà yi ní, Shərəbɛ̃́bá y'à zhǐ Yi jì y jə̀-jĩ́ sõ, sə ébɔ̃ w y'à sú kɛ̀lɛ́ y wu wə́. ⁴Bǝ-zhɔ̌-zhe còrhó w zɛ̃̀ o vò dɛ̃̌ shərəbɛ̃́ y yə̀-pɛ̀lɛ́ wa, Yi jì y étwí-ènyí rí səta. Ébɔ̃ w j'a sú Yi jì yə́. Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ Bǝ-zhɔ̌-zhe còrhó w pwẽ̀ ré y'à j'a zwẽ kɛ̀lɛ́ y wu wə́. ⁵Rə̀myɛ́ yi ní myɛ ǹdə́ Shərəbɛ̃́bá vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ dweme ré y'à n'ê dwi rə̀ yí kɔ̀nɔ́ w dõ mó wə, ǹdə Jàn Cə́bal mɔ́ cəl ré ta, ǹdǝ́ ń gə zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m yi ní mú.⁶Bǝ-zhɔ̌-zhe gə́ pɔ nyí lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń zù lɛ̃̌ gàndɛ́ nɛ n wɔ̀: «Tó bwə̌l mó wə, jàà nánjíjíní y wẽ́, shərəbɛ̃́bá bwə̌l mó wə, ń twĩ̀ myǐn» mú yi ní, lò mó já n bà. N zɛ̃̀ n bə̀ n zhì ku w nà nánjíjíní y nyí ni. ⁷Shərəbɛ̃́ y tó shərəbɛ̃́bá bwə̌l mó w e cèlè è jɛ̃̀ myǐn mú mɔ̀bɔ́ mə̀ wɔ shərəbɛ̃́bá bwə̌l mó w mó səta. E vùr myìn-cala e sú lò mó mɔ̀bɔ́ ń zù lɛ̃̌ gàndɛ́ mɔ́ jɛ̀sɛ́. Ńmyɛ já n zwẽ, n zɛ̃̀ n du. ⁸Rə̀myɛ́ yó, kɔn rə̀ nyɛ̌ ǹdə numbyíní jɛ̃̀ ta j'a du shərəbɛ̃́bá vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ kùr wə.⁹A nyǐ: a púrí wẽ̀ nə̀rh nánjíjínsí sə̀na shərəbɛ̃́bá yala nɛ. Nà èdù gakó y'à wɔ shərəbɛ̃́ èdù gakó yala nɛ. Nèsé nánjíjínsí sə̀myɛ́ y'à nyɛ̌ ǹdə Kərəsolyííti y jə́jɔ̀mɔ́ mɔ́ ta. ¹⁰Sə̀ gə́ nyɛ̌ nɛ́: sə̀myɛ́ sə̀na y gakó y'à nyɛ̌ dwã. Sə̀ y'à nyɛ̌ ǹdə wɔ́ dwã w sə̀ swàrh swàrh nɛ́ ta. ¹¹Sə̀ gə tú sə̀ zhǐrh sə̀ n'ê zhə̀l yi ní, sə̀ y'à wɔ̌ sə̀ zhə̀l lũ w yésé sə̀na y ga səta. Sə̀ y'à t'â zhə̀l ǹdə́ sə̀ pɔ̀pɔ̃̀ yé. Sə wɔ́ jàà y kɛ̀bɛ́ yó w y'à zǎ mɔ́ səta, sə̀ y'à n'ê zhə̀l sə̀ la nɛ́. Sə̀ y'à t'â zhə̀l ǹdə́ sə̀ pɔ̀pɔ̃̀ yé.¹²Shərəbɛ̃́bá yala nɛ́ púlə́púlə́, bə̀ cěsé ǹdə́ bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə́ bə̀ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ e súlí kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ nèsé nánjíjínsí ni, nèsé sə̀na y gakó, y'à j'a sú ǹdə́ myìn-pwə́nə́ dúdú. ¹³À nyɛ̀ɛ̀ bə̀ co nèsé nánjíjínsí sə̀myɛ́ mɔ́ yil bə̀ «kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ nánjíjíní mú». ¹⁴Shərəbɛ̃́ èdù gakó y'à zhe yé-zwə̌rh sə̀na. Shərəbɛ̃́ nã́yə́ə́ y yé-zwã̌ y y'à wɔ́ shərəbɛ̃́ yé-zwã̌. Shərəbɛ̃́bá bə̀lyè nyǎ y yé-zwã̌ y y'à wɔ́ numbyíní yé-zwã̌. Yé-zwə̌rh sə̀tɔ̀ nyǎ y y'à wɔ́ bɔrɔ yé-zwã̌, yé-zwə̌rh sə̀na nyǎ y y'à wɔ́ zhú yé-zwã̌.¹⁵Shərəbɛ̃́bá zɛ̃̀ bə vò dɛ̃̌, è y'à wɔ́ lyì-nyì mɔ̀bɔ́ à y'à nɔ Kəbaarɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y nyí ni mú. ¹⁶Shərəbɛ̃́bá gə zhǐr bə̀ n'ê zhə̀lə̀, nèsé nánjíjínsí myɛ y'ǎ wɔ bə̀ sarha nɛ́ nɛ, sə̀ n'ê zhə̀lə̀. Shərəbɛ̃́bá gə lə̀lɛ̀ bə̀ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ bə̀ la m'e zɛ̃̀ bə yə̀ dɛ̃̌, cɛ y yə́-pɛ̀lɛ́ w yi ní, nèsé nánjíjínsí y'à t'â kɔl sə̀ mɛ̃ kwã nɛ́ yé, sə̀ y'à j'â wɔ bə̀ sarha nɛ́ nɛ. ¹⁷Bə̀ gə zhì, sə̀myɛ y'a zhì, bə̀ gə zɛ̃̀ bə vò dɛ̃̌, sə̀myɛ y'a tó be sə zɛ̃̀ sə vò dɛ̃̌. Wɔ́ wə̀-nyìr rí éshìrhə́ y gə́ y'à wɔ sə̀ wẽ̀ mó yilə.¹⁸Bǝ-zhɔ̌-zhe còrhó w zhì Yi jì y étwí-ènyí rí ni o zɛ̃̀ o vò o zhì shərəbɛ̃́bá yə́-pɛ̀lɛ́ wa. ¹⁹Rə̀myɛ́ yi ní, shərəbɛ̃́bá lə̀lɛ̀ bə̀ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́, bə shí tɛ̃́ bə zɛ̃̀ bə vò dɛ̃̌. Bə̀myɛ́ ǹdə́ nèsé nánjíjínsí ga tó dwã bə shə́r, à yírh wə. Còrhó w vò o zhì Bǝ-zhɔ̌-zhe jì y yi-púrhí sõ étwí-ènyí rí ni. Esərayɛl Yi rí còrhó w y'à wɔ shərəbɛ̃́bá yó wə, dɛ̃̌dɛ̃̌ bə̀ yə̀-pɛ̀lɛ́ wa.²⁰È y'à wɔ́ lyì-nyìr byɛ̀bɛ́ à y'à nɔ Esərayɛl Yi rí kùr w mú, Kəbaarɛ bwǐ y nyí ni mú. Sə à j'a lwar b'è y'à wɔ́ shərəbɛ̃́bá. ²¹Shərəbɛ̃́bá bə̀na y èdù gakó y'à zhe yé-zwə̌rh sə̀na ǹdə́ vwɛ̀mɛ̀ nə̀na. Kɔn y'à wɔ bə̀ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ kùr w rə̀ y'à nyɛ̌ dwã ǹdə numbyíní jɛ̃̀ ta. ²²Bə̀ yé-zwěsé y'à nyɛ̌ dwã ǹdə shɛ̀bɛ́ à y'à nɔ Kəbaarɛ bwǐ y nyí ni cìcì mú ta, wɔ́ èta sə̀ y'à j'â nyɛ̌ nɛ́. Shərəbɛ̃́ gakó y'à j'a cìì è yé è n'ê zhə̀l è la.

Chapter 11

¹Bǝ-zhɔ̌-zhe Eshirhə y kwè ne, e zə nɛ e m'e vò Bǝ-zhɔ̌-zhe jì y è yé y zǎ yi-púrhí sõ mó, yi-púrhí sõ étwí-ènyí rí səta mɔ́. Nunə shí-èlyè ǹdə́ bə̀nu y'à wɔ étwí-ènyí rí ni. A nə dwí rí yó-cìnə́, Azuuri byǐ Yazanəya ǹdə́ Bənaya byǐ Pələca, bə̀ cəcəl wə.²Eshirhə y wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê tɛnɛ tũ̀-bəlwǎlsɛ bə̀ la tũ̌, e jà bə̀ j'â n'ê pyà lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ mó. ³Bə̀ n'ê wə̀lə̀: ‹Nə́ j'á búl nə́ t'â la jìrh lú yé. Cɔ w wɔ́ nə́kwɛ́nɛ́, nə́myɛ̌ zɛ̃̀ nə́ wɔ́ nàmá bɛ́.› ⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, numbyíní byǐ, zɔ̌m ń ce be Bǝ-zhɔ̌-zhe yil yilə, zɔ̌m Bǝ-zhɔ̌-zhe yil yilə.»⁵Bǝ-zhɔ̌-zhe Eshirhə y j'a só à yó wə, e zɛ̃̀ e wɔ̀ nɛ: «Zɔ̌m : Nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe nyí rí ń pɔ mɔ́: Esərayɛl kɛ̀lɛ́ lyì! wɔ́ èta á zɔ̀m nɛ́. À yě kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê twí á surhə né wẽ́ mó párá. ⁶Á ce cùùrí pù cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́, á ce sɔ́msɛ́ sú ǹdə́ cùùri. ⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi nyí rí ń pɔ mɔ́: Cùùrí á co cɔ w cəcəl w mó, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ nàmá bɛ́, cɔ w zɛ̃̀ ò wɔ́ nə́kwɛ́nɛ́ yá. Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, à m'a ce á du ò wẽ́.⁸Búlə́ shù w ywẽ zhe ába: à m'a ce búlə́ shù w bə̀ o bú ǹd'ába, wɔ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi nyí rí ń pɔ mɔ́. ⁹À m'a ce á du cɔ w wa, a ce ába zhələ jɔ̃̀ wa, a zɛ̃̀ a pyìrh à bùrsí à kɔ́ á shò kwã mɔ́. ¹⁰Búlə́ shù ò m'a gu ába. À m'a bùr á bùrsí Esərayɛl tənà y cìcì mú wẽ́. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe.¹¹Cɔ w t'â la nə́kwɛ́nɛ́ yál á yil yé, sə ámyɛ t'á la nàmá bɛ́ yál è wẽ́ yé. À m'a bùr á bùrsí Esərayɛl tənà y cìcì mú wẽ́. ¹²Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe, àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ á yə̀ à nyə́ né zwẽ, á súlí á yə̀ à sɔ́msɛ́ nɛ tó mó. Bə̀ á twĩ̀ ǹdə tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ ába mɔ́ sɔ́msɛ́ gə́ n'ê byili ní.»¹³À gə́ y'à tú à n'â zɔ̀m Bǝ-zhɔ̌-zhe yil yil yi ní, Bənaya byǐ Pələca, já n cì. À tu a zə à yé y a pú tɛ̃́, a bya ǹdə́ cəl nánfɔ̀lɔ̀. À zhe: «Wɛ́y! Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi! Ǹ já ǹ nə́ ǹ yǎl ń gurhi Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ lyɛ́ lyɛ́!»¹⁴Bǝ-zhɔ̌-zhe pɔ nɛ nyí, n wɔ̀: ¹⁵«Numbyíní byǐ, ǹ da-byǎ bɛ́ púlə́púlə́, ǹ dwí rí lyì bí, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí, bə̀ púlə́púlə́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ Zhərəzalɛm lyì bí n'ê wə̀l bə̀ shò kwã nɛ́: ‹J'á mɛ̃ pyépyé, á bə̀k'á bwəlse Bǝ-zhɔ̌-zhe yala nɛ yé. Wɔ́ nə́myɛ̌ nɛ bə̀ pɔ tənà y kɛ̀bɛ́ nə́ la cìnú!›¹⁶Rə̀myɛ́ ce, ǹ m'ǎ wɔ̀: Nyǐ Cǐnnǝ, Bǝ-zhɔ̌-zhe pɔ nyí n wɔ̀: Má à gə ce bə vò pyépyé dwə́ né dwã bɛ́ cəcəl wə, a súlí a làà bɛ tənèsé wẽ́ myɛ, à yàl còrhó-jì bə̀ yil námpɔ́lɛ́ tənèsé shɛ̀bɛ́ bə̀ zhə̀l sə̀ wẽ́ mó wə. ¹⁷Rə̀myɛ́ mó ce, ǹ m'ǎ wɔ̀ bɛ: Nyǐ Cǐnnǝ, Bǝ-zhɔ̌-zhe pɔ nyí n wɔ̀: À m'a ce á shí dwə́ né wẽ́ á bə̀ dwã yó, a zə ába á shí tənèsé shɛ̀bɛ́ bə̀ làà ába sə̀ wẽ́ mó wə, a bə̀ a cĩ́ dwã yó. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à m'a zɛ̃̀ á pə ába Esərayɛl cɛ yá. ¹⁸Bə̀ m'a b'è wẽ́, sə bə̀ m'a ce tùm-bəywààlɛ́ ǹdə́ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó jé tɛ̃́ è wẽ́.¹⁹À m'a ce bə yə̀ wu-põ̀ cìnə́. À m'a ce surhə nándùlə̀ á wẽ́. À m'a vùr bə̀ wu w ò wɔ́ ǹdə pàtá ta bə̀ wẽ́ a zɛ̃̀ a pə bɛ wu kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ bwɛ̃̀bwɛ̃̀, ²⁰mùnì ga bə zwẽ à nyə́ né ne, bə tó à sɔ́msɛ́, sə bə pyìrh kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ sə̀ n'ê byili mú. Bə̀ m'a yə̀ à dwí, àmyɛ m'a yə̀ bə̀ Yi. ²¹Sə è gə wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â só tùm-bəywààlɛ́ ǹdə́ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né mó, à m'a ce bə zhĩ bə̀ zhə̀zhèèlé yò w bə̀ yə́-pɛ̀lɛ́ wa, wɔ́ Cǐnnǝ, Bǝ-zhɔ̌-zhe nyí rí ń pɔ mɔ́.»²²Rə̀myɛ́ yi ní, shərəbɛ̃́bá lə̀lɛ̀ bə̀ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́. Wẽ̀ ré nèsé nánjíjínsí y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ. Esərayɛl Yi rí còrhó w y'à wɔ bə̀ yó wə, dɛ̃̌dɛ̃̌ bə̀ yə̀-pɛ̀lɛ́ wa. ²³Bǝ-zhɔ̌-zhe còrhó w zhì cɔ w cəcəl w o zɛ̃̀ o vò o zhì pyɔ̀ w ò wɔ yi-púrhí sõ mó yó.²⁴Eshirhə y kwè ne e m'e vò Kalədɛ, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pwà bə m'e vò yómde-jè mó sõ. Yi Eshirhə y y'à ce a nə wẽ́. A myɛ̀lɛ́ myɛ̀lɛ́ rɛ́, rǝ k'a zɛ̃̀ rə vò dɛ̃̌ à yə́-pɛ̀lɛ́ wa. ²⁵A zɛ̃̀ a vò a zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Bǝ-zhɔ̌-zhe ce a nǝ mɔ́ gakó, a byili byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pwà bə m'e vò yómde-jè y mó ne.

Chapter 12

¹Bǝ-zhɔ̌-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀ èta : ²«Numbyíní byǐ, ǹ jě yó-kùùli cìnə́ dwí cəcəl wə. Bə̀ zhe yírhə́ bǝ̀ m'ê nyǐ, e jà bə̀ bə nɛ́ nɛ yé. Bə̀ zhe zhã̌ bǝ̀ m'ê cili, e jà bə̀ bə nyɛ̌ yé, bə̀ bə̀ wɔ́ yó-kùùli cìnə́ dwí.³Numbyíní byǐ, cili! Tɛnɛ ǹ zhĩĩ ǹdǝ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ zə bə̀ la yómde-jè mó zhĩĩ ta, sə́ du nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl wə, bə̀ yírh wə, ǹ la yómde-jè. Ń zhì ǹ gǝ́ zhǐ má, ń du ǹ la yómde-jè dõ wə, bə̀ yírh wə. Dɛ̀ga bə̀ m'a lwar bə̀ bə̀ wɔ́ yó-kùùli cìnə́.⁴vǔr ǹ zhĩĩ rí ń ce pwẽ̀ ne, ǹdǝ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ zə bə̀ m'ê la yómde-jè mó zhĩĩ ta, nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl wə, bə̀ yírh wə. Sə də̀dɛ̀nɛ́ yá, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń du, bə̀ yírh wə, ǹdə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pwà bə̀ m'ê la yómde-jè mó gə́ y'a du ní. ⁵Ǹ m'ǎ pwə́r byílí yə́, bə̀ yírh wə, ń zɛ̃̀ ń tó bɔ̀l mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ ń cĩ́ ǹ zhĩĩ rí pwẽ̀ ne. ⁶Ǹ m'ǎ kwè re ń cĩ́ ǹ pyə́pyɛla wa, bə̀ yírh wə. Ń ce pwẽ̀ ne, cə-byín rí wẽ́. Ń pyi ǹ yé-zwã̌ y mùnì ga ǹ bə̀k'á nə tənà y yé: b'à m'a ce ń yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ myɔrhɔ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí yilə.»⁷À wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ yà ń pɔ nɛ nyí ní. À kwè à zhĩĩ rí a ce pwẽ̀ ne nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl wə, ǹdǝ lò mɔ̀bɔ́ bə̀ zə bə̀ la yómde-jè mó zhĩĩ ta. Sə də̀dɛ̀nɛ́ yá, à pwə́r byílí y ǹd'â jɛ̃̀. A kwè à zhĩĩ rí a ce pwẽ̀ ne, cə-byín rí wẽ́, a zɛ̃̀ a kwè re a cĩ́ à pyə́pyɛla w à cìcì ni, bə̀ yírh wə.⁸È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ èta n wɔ̀: ⁹«Numbyíní byǐ, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí, yó-kùùli cìnə́ dwí rí èta mɔ́, nə yə̀ mó bwə̀rh bə wɔ̀: ‹Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́?› nà. ¹⁰Wál bɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi wòwǝ̀ : Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe yil yil èta mɔ́, wɔ́ pyɔ̌-byǐ mú ń wɔ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ ǹdə́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí púlə́púlə́ bə̀ wɔ gàà mɔ́ myɛ yilə.¹¹Wál bɛ: À wɔ́ myɔrhɔ á yilə. Bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ bɛ ǹdə à gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ta. Bə̀ m'a pwà bɛ bə m'e vò yómde-jè. ¹²Pyɔ̌-byǐ mú ń wɔ bə̀ cəcəl w mó mà n cĩ́ ń zhĩĩ rí ń pyə́pyɛla wa. Bə̀ m'a pwə́r byílí bǝ ce n tó gàà n du, cə-byín rí wẽ́. Ń mà n pyi ń yé-zwã̌ yá, rə̀myɛ́ ce ń tá ń la tənà y nɔ ǹdə́ ń yírhə́ yé. ¹³À m'a dul à gùndwǐ rí ń yó, sə ń mà n tu à pɔ̀mɔ̀ w wẽ́. À m'a zə mɔ a m'a vò Babyəlɔnɛ, Kalədɛ lyì bí tənà y wa. Ń mà n cì tənà y èmyɛ́ mɔ́ w ǹdə́ ń yə̀ y nɛ n nyǐ yé.¹⁴À m'a làà ń kwã-lyì bí gakó ǹdə́ ń yìlnə bé ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ púlə́púlə́ cə-yala gakó, a zɛ̃̀ a fwə̌rh búlə́ shù a pú bə̀ kùr a jì. ¹⁵Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, ǹdǝ́ à gə tú à làà bɛ tɛ̃́ dwə́ né dwã bɛ́ cəcəl wə, a jì bi a ce tənèsé dwã bɛ́ wẽ́ yi ní mú. ¹⁶Sə à m'a yẽ̌ bə̀ nǝ̀ kùr dàlà nɛ, byɛ̀bɛ́ bə̀ la lú búlə́ shù w ǹdə́ nɔrh mɔ́ ǹdə́ cím-bəlwɛ̀lɛ́ y yé né bə̀ wẽ́ mó ne, bə yə̀ nɛ́, mùnì ga bə cĩ́ bə̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó nyí rí tənèsé shɛ̀bɛ́ bə̀ la sə̀ wẽ́ mó w mó. Rə̀myɛ́ yó, lyì bí m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.»¹⁷Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ èta wɔ̀: ¹⁸«Numbyíní byǐ, ǹ mà ǹ nǝ́ ǹ dɔ̃̀ ǹ búrú w ǹdə́ ǹ nə́ ǹ kəkə. ǹ mà ǹ nǝ́ ǹ nywɛ̀ ǹ nɛ̃̌ mɔ́ ǹdə́ ǹ nə́ ǹ zhizhiri dɛ̃̌ e jà ǹ wu n'ô zɛ̃̀.¹⁹Ǹ m'ǎ wɔ̀ tənà y lyì bí ni: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ, Zhərəzalɛm lyì bí bə̀ wɔ Esərayɛl cɛ y yó mó shò kwã nɛ́ n wɔ̀ èta : Bə̀ m'a n'ê dɔ̀m bə̀ búrú w ǹdə́ bə̀ wun n'ê zɛ̃̀, bə̀ m'a n'ê nywɛ̀ bə̀ nɛ̃̌ mɔ́ ǹdə́ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ n'ê gwi bi, bə̀ nyǐ bǝ̀ tənà y m'a cɔ̀, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ y'à sú y mú m'a jé tɛ̃́, è lyì bí gakó jàn tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí yilə. ²⁰Cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ lyì jě nə̀ wẽ́ mó m'a jǐrh jì-bwə̀r, tənà y m'a jǐrh gɔ-elũ èpòlò. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.»²¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ èta n wɔ̀ : ²²«Numbyíní byǐ, byè yil á n'á ji səswalá y kɛ̀bɛ́ Esərayɛl tənà y shò kwã nɛ́ á zhe: ‹Dwã nɛ́ j'â n'ê dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́, e jà kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nyì-zwennə bé nɔ mɔ́ rə̀dù ga myɛ j'â t'â pyìrhǝ̀›? ²³Wál bɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi wòwǝ̀: À m'a ce səswalá y èmyɛ́ mɔ́ jé tɛ̃́, bə̀ k'ê t'â la y ju Esərayɛl nɛ́ yé. Sə́ zɛ̃̀ ń wɔ̀ bɛ: ‹Dwã nɛ́ n'ê bwəlse, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nyì-zwennə bé nɔ mɔ́ rə̀dù rə̀dù gakó m'a pyìrh›.²⁴Bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ nyì-zwennə bé n'ê nɛ rə̀ wɔ́ cìn-jə́jɔ̀rɔ́ wẽ̀ mó ǹdə́ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swal bə̀ nə̀ bàn e jà nə̀ wɔ́ kɔma mɔ́ k'ê t'â la Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí cəcəl w yál yé. ²⁵Sə àmyɛ́, Bǝ-zhɔ-zhe, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à gə wə̀lə̀, rə̀ wɔ́ kɔn ná-dwí yil myɛ, rə̀ t'â dɛnɛ rə̀ m'ê pyìrh yé. Yó-kùùli cìnə́ dwí, zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à gə zɔ̀m mɔ́, à m'a pyìrh ri, ǹd'á yírhə́ ŋwɛ́nɛ́, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»²⁶Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ èta n wɔ̀ : ²⁷«Numbyíní byǐ, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí n'ê wə̀lə̀: ‹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nə mɔ́ də̀ nəkɔl myɛ yil yé, ń nə́ ń zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ gwẽ̌ nyɛ yilə.› ²⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, wál bɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi wǝ̀lǝ̀ : À zɔ̀mà nɛ́ rə̀dù ga myɛ k'ê t'â la dɔnɔ yé. Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à zɔ̀m mɔ́ m'a pyìrh, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi ń pɔ nyí èta.»

Chapter 13

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n èta n wɔ̀ : ²«Numbyíní byǐ, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, Esərayɛl nyì-zwennə bé, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cĩ́ zɔ̀mà à yil yil mú shò kwã nɛ́. Wál lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zə bə̀ sə̀pwà wu-bùlə̀ né bə̀ m'ê yàl àmyɛ́ zɔ̀mà mɔ́ nɛ: Cili-nə Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí! ³Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Zúzúnú m'a zə nyì-zwennə námməyuurí bə̀ n'ê tó bə̀ sə̀pwà surhə né ne, e jà bə̀ yə̀ kaka nɛ mɔ́. ⁴Esərayɛl, ǹ nyì-zwennə bé j'a jǐrh gɔ-kǔlse shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ jì-bwə̀r ré wẽ́.⁵Á yə̀ zhə̀l á vò á shĩ byílí y bɔ̀là bɛ́ yé, á yə̀ byílí myɛ lwì Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí yil mùnì ga bə ŋwɛ̀nɛ́ bə zhì kẽkẽ búlə́ né wẽ́, Bǝ-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ yù w yé. ⁶Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nɛ mɔ́ wɔ́ cìn-jə́jɔ̀rɔ́ wẽ̀, ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swal bə̀ nə̀ bàn mɔ́ myɛ wɔ́ kɔma, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â zhe: ‹Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí›, ǹdə́ Bǝ-zhɔ-zhe yə̀ bɛ twĩ̀ ga. Bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê dɛ̃̀ sə Bǝ-zhɔ-zhe pyìrh bə̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ mɔ́. ⁷È də̀ cìn-jə́jɔ̀rɔ́ wẽ̀ á nɔwa? Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á swal rə̀ nyí bə̀ rə̀ bàn mɔ́ də̀ kɔma, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á j'á zhe: ‹Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí›, ǹdǝ̀ àmyɛ́ j'â yə̀ zɔ̀m ga mɔ́?⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á bwə̀l mó gə́ wɔ́ jə́jɔ̀rɔ́ kɔn mɔ́, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á nɔ mɔ́ myɛ gə́ j'â wɔ́ kɔma mɔ́ yilə, à j'â bàn ába, wɔ́ Cinu Yi nyí rí. ⁹À m'a zhẽ̌ à jɛ̃̀ nyì-zwennə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nɛ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cìn-jə́jɔ̀rɔ́ wẽ̀ mó e jà bə̀ n'ê swal kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn, rə̀ wɔ́ kɔma mɔ́ yó. Bə̀ t'â la tó bə jòm à dwí rí ywẽ̀ né cír kúlí y wẽ́ yé, bə̀ yilə né t'â la Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ kãɔ̃ yé, bə̀ nà myɛ t'â la Esərayɛl cɛ y wẽ́ ju yé. Rə̀myɛ́ yi ní, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi.¹⁰Wɔ́ bə̀ gə́ y'à zhe: ‹Yə̀-zùlə́› e jà yə̀-zùlə́ y'à tɛ̀nɛ́ mɔ́, bə m'e dwĩ̀ à dwí rí mú yilə, e súlí bə̀ gə́ y'à zə wẽ̀ bə̀ m'ê fwàl byílí y kɛ̀bɛ́ à dwí rí y'à n'ê lwì mú myɛ yilə, ¹¹wál lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zə wẽ̀ bə̀ m'ê fwàl mɔ́ nɛ, è gə́ m'a ló tɛ̃́ mɔ́ yilə: Dwà nánfwɛ̀lɛ̀ la nyɔ́. Sə ámyɛ̌, bədũ̀kwələ né, á m'ǎ ló tɛ̃́, dwà-zho nánfɔ̀lɔ̀ m'a zɛ̃̀ o ce dɛ̃́dɛ̃́. ¹²Byílí y gə́ m'a j'a ló tɛ̃́ kwã, bə̀ nə t'â la ába bwə̌rh bə wɔ̀: ‹Yẽ̀ wẽ̀ ré á y'ǎ m'á fwàl y mɔ́ ŋwɛ́nɛ́?›¹³Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À lyi-shùùrí m'a ce a ce dwà-zho w ce ǹdə́ jàn. À lyim rí m'a ce dwà nánfwɛ̀lɛ̀ nyɔ̀, à lyi-shùùrí m'a ce bədũ̀kwələ nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê cɔ̀ kɔn gakó mó ló tɛ̃́. ¹⁴À m'a wǔr byílí y á zə wẽ̀ ré á m'á fwàl mɔ́ a ló tɛ̃́, à m'a yìrh y a ló tɛ̃́, sə è kùr ré gə́ cĩ́ tɛ̃́ má mɔ́ m'a zɛ̃̀ rə̀ pyě pwẽ̀ ne. È m'a ló tɛ̃́, sə á m'ǎ jé tɛ̃́ è cəcəl w nyɔ̀nɔ̀ mɔ́. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe¹⁵À m'a j'a shɛ̀nɛ́ a ló à lyi-shùùrí gakó byílí y ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zə wẽ̀ bə m'e fwàl y mɔ́ yó. À m'a zɛ̃̀ a wɔ̀ ába: Byílí y k'ê tɛ̀nɛ́ yé! lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la y fwǎl mɔ́ myɛ k'ê tɛ̀nɛ́ yé! ¹⁶Esərayɛl nyì-zwennə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê zɔ̀m Bǝ-zhɔ-zhe yil yil Zhərəzalɛm shò kwã nɛ́, bə súlí bə̀ y'à n'ê nɛ kɔn è yə̀-zùlə́ né shò kwã, e jà yə̀-zùlə́ y'à búl nə̀ tɛ̀nɛ́ mɔ́ nyí rí zhɛ̀! wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁷Numbyíní byǐ, cili. Pyìrhí ǹ yé ń zǎ ǹ dwí rí bə̀kwá bɛ́ sono, bǝ̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zə bə̀ sə̀pwà wu-bùlə̀ né bə̀ m'ê yàl àmyɛ́ zɔ̀mà mɔ́. Zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, bə̀ shò kwã nɛ́. ¹⁸Zɔ̌m ǹdǝ́ bɛ ń wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Zúzúnú m'a zə bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê nyal kàmə̀jɛ̀sɛ́ bǝ̀ pɛ lyì bí ni co yil mó, e jà bə̀ n'ê nyal yó-kàmə̀jɛ̀rh lyì bí bə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ dúdúmə́ dúdúmə́ yǝ́-púr yil mó, mùnì ga bə zǝ rɛ bǝ ce ywẽ lyì bí wẽ́, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ ce bə̀ zhe myə̌l mó. Èta, á n'á yǎl á ce ywẽ à dwí rí lyì bí wẽ́ bǝ̀ myə̌l ré yilǝ, sə á cə̀r á sə̀pwà myə̌l ré rə j'a mɛ̃ námpúm cɛ̃́ɛ̃́.¹⁹Á j'á fuuli ni à dwí rí yé né, orəzhɛ jə̀-gúlə́ yírhə́ ǹdə́ búr-kùlsi yilə. Á n'á ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ bə mə̌ sə bə cì mú cì, á zɛ̃̀ á n'á ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ bə mə̌ sə bə zə myə̌l mó, zə myə̌l, á tó rə̀ dɛnnɛ á n'á myìnì à dwí rí rə̀ j'â n'ê zwẽ nyí làlà byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwẽ nyí mú.²⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À lyim j'â n'ê yì á kàmə̀jɛ̀sɛ́ shɛ̀bɛ́ á n'á zal lyì bí nyǔ mú á ce sə̀ wẽ́ mó. À m'a kǎr sɛ á jə̀-dálá nɛ́ nɛ, a yẽ̌ lyì bí myə̀lə́ né á zɔ mɔ́ nɛ nə lyɛ̃. ²¹À m'a kǎr á yó-kàmə̀jɛ̀sɛ́, a m'a zwẽ à dwí rí á jɔ̃̀ wa, rə̀ lyì bí k'ê t'â la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á zɔ mɔ́ yál á jɔ̃̀ w yé. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.²²Bə̀ gə́ n'ê zə kɔma bə̀ m'ê zɛ̃̀ wu-cángá cə́bal mɔ́ wu ni, e jà àmyɛ́ yə̀ ń wu ni zɛ̃̀ mɔ́, bə̀ gə́ n'ê súlí wu-bárhɛ́ cə́bal mɔ́ jɛ̃̀ y jàn rɛ́, rə̀myɛ́ mɔ́ ce ń kə́ ń wàr ń yẽ̌ ń zhə̀zhèèlé námməlwɛ̀lɛ́ y nɛ mùnì n zə myə̌l mó, ²³rə̀myɛ́ mɔ́ yilə, á k'á t'á la cìn-jə́jɔ̀rɔ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ nɔ yé, e súlí myɛ, á k'á t'á la kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ swal yé. À m'a zwẽ à dwí rí á jɔ̃̀ wa. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.»

Chapter 14

¹Dɛ̃ rə̀dù, Esərayɛl náncɛrh màngɛlɛ́ tú à sõ, sə jòm tɛ̃́ à yé né. ²Sə rə̀myɛ́ yó né, Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ³«Numbyíní byǐ, lyì bí byɛ̀bɛ́ n'ê zhĩ bə̀ yə né bə̀ wun ní wẽ́. Bə̀ n'ê cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a ce bə wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ mɔ́ tɛ̃́ bə̀ yé né. À nə m'a shɛ̀nɛ́ a yẽ̌ bə sú à wu zɔ̀mɛ̀ kùrǝ̀ ?⁴Rə̀myɛ́ ce, zɔ̌m ǹdǝ́ bɛ, sə́ wɔ̀ bɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí mó mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń zhĩ ń yə né ń wu w wẽ́ mó, è wɔ́ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a ce n wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ mɔ́ ń nǝ́ ń cĩ́ tɛ̃́ ń yé né, e jà n zɛ̃̀ n bə̀ nyì-zwennə mó sõ mó, wɔ́ àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe à m'a lyár. Ń gə túwə́, à m'a lyár mɔ kɔn myɛrhɛ dwã ǹdə́ ń yə né yó wə́, ⁵mùnì ga a dwə̀rh Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí wun ní ni, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yə né ce bə yẽ̌ ne bə vò bə̀ wɔ pyépyé mó.⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, wál Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Kwɛ̃̀-na á bà, yẽ̌-nə á yə né kùr tó mó ne. Pyìrhí-nə á yésé á ce kwã nɛ́, á yẽ̌ á pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó ne.⁷Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí lò mə̀dù ráá zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń jě Esərayɛl nɛ́, rə̀ ná-cí gə yẽ̌ ne n vò ń wɔ pyépyé, ń nə́ ń zhĩ ń yə né ń wu w wẽ́, n cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'a ce n wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ mɔ́ tɛ̃́ ń yé né, e jà n zɛ̃̀ n vò nyì-zwennə mó sõ, ń la n vò n bwə̀rh mo n mə n sú à wu. Sə n lwar b'àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe cìcì m'a lyár mɔ. ⁸À m'a pyìrhí à yé a zǎ lò ńmyɛ̌ mɔ́, à m'a ce n yə̀ myɔrhɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê ji səswalá, a súlí a vùr mu à dwí rí cəcəl wə. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.⁹Nyì-zwennə gə yẽ̌ bə swèlè mo n zɔ̀m zɔ̀mɛ̀, è m'a yə̀ àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe à swèlè nyì-zwennə ńmyɛ̌ mɔ́. À m'a zhẽ̌ à jɛ̃̀ ń yó, a ce n jé tɛ̃́ à dwí Esərayɛl lyì bí cəcəl wə. ¹⁰Bə̀ m'a zhĩ bə̀ dwə́ə́ré yò wǝ́. lò mó mɔ̀bɔ́ ń tú ń nə́ ń bwə̀rh nyì-zwennə mó dóó wə́, myɛ dóó yò w m'a jòm ń yó w ǹdǝ nyì-zwennə mó myɛ dóó w ta. ¹¹Wɔ́ mùnì ga, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí bə̀k'a yẽ̌ ne bə jé bə vò pyépyé yé, e súlí myɛ bə̀ bə̀k'a ce bə̀ cìn jìmdi ǹdə́ bə̀ yó-kùùlí tũ̀twə̃̀ə̃̀ né yé, sə bə yə̀ àmyɛ́ dwí, sə àmyɛ yə̀ bə̀ Yi, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»¹²Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀ : ¹³«Numbyíní byǐ: Tənà kɛ̀bɛ́ è wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ e m'e gwar nɛ, è yə̀ nɛ nyàm. À m'a zhẽ̌ à jɛ̃̀ è yó, à m'a ce è búrú w gakó jé tɛ̃́, à m'a ce e yì nɔrh, a súlí a ce numbyínsi ǹdə́ vwàmá ga jé tɛ̃́ è wẽ́. ¹⁴Ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ Nǝwee ǹdǝ́ Dǝnyǝyǝǝ ǹdǝ́ Zhɔɔbɛ, bǝ̀myɛ́ nunǝ bé bǝ̀tɔ̀ y bǝ̀ gǝ yàl tənà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́, bə̀myɛ́ dúdú bə̀ m'a lú bə zwẽ bə̀ myə̀lə́ né, bə̀ cángá tũ̀twə̃̀ə̃̀ né yilə, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁵À gə twĩ̀ gɔ-wẽ̀ náncààlɛ bǝ̀ tənà y wa, rə gu è byǎ bɛ́ e yẽ̌ yə, e jǐrh gɔ-elũ èpòlò, gɔ-wẽ̀ ré ce lòlò kə́ ń tá ń tó è wẽ́ ń lyɛ̃ myɛ, ¹⁶má nunə bə̀myɛ́ bé bǝ̀myɛ́ bə̀tɔ̀ y wɔ tənà y w myɛ, ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, bə̀ t'â la ŋwɔ̀nɔ́ bə zwẽ è bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ è kana-byǎ bɛ́ yé. Bə̀myɛ́ dúdú bə̀ m'a lú, sə tənà y m'a jǐrh gɔ-elũ èpòlò, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁷Ráá à gə ce búlə́ shù bə̀ o bú ǹdə́ tənà y èmyɛ́ mɔ́, à gə wə̀lə̀: Búlə́ shù w tó tənà y èmyɛ́ mɔ́ wẽ́, s'o ce numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ jé tɛ̃́ è wẽ́, ¹⁸má núnə́ bé bə̀tɔ̀ y bə̀myɛ́ wɔ tənà y wẽ́ myɛ, ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, bə̀ t'â la ŋwɔ̀nɔ́ bə zwẽ è bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ è kana-byǎ bɛ́ yé. Bə̀myɛ́ dúdú bə̀ m'a lú, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁹Ráá à gə ju cím-bəlwɛ̀lɛ́ tənà y èmyɛ́ mɔ́ nɛ, a tó jal tɛ̃́ ló dɛnnɛ a ló à lyi-shùùrí è yó, mùnì ga numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ ga jé tɛ̃́ è wẽ́, ²⁰má Nəwee ǹdə́ Danəyəə e súlí Zhɔɔbɛ wɔ tənà y wẽ́ myɛ, ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, bə̀ t'â la ŋwɔ̀nɔ́ bə zwẽ è bala-byǎ ǹdə́ è kana-byǎ bɛ́ yé. Bə̀myɛ́ dúdú bə̀ m'a lú bə zwẽ bə̀ myə̀lə́ né, bə̀ cángá tũ̀twə̃̀ə̃̀ né yilə, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.²¹Zhǝ̀nà, Nyǐ Cinnǝ, Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí: Má à zə à màbyə́ə́ré nánfwààlɛ́ rə̀na y a m'a pə còrhò-tum Zhərəzalɛm cɔ w nɛ myɛ: búlə́ shù wə́, ǹdə́ nɔrh mɔ́, ǹdə́ gɔ-wẽ̀ náncààlɛ́, e súlí cím-bəlwɛ̀lɛ́ yá, a m'a ce numbyínsí ǹdə́ vwàmá ga jé tɛ̃́ ò wẽ́ myɛ,²²ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, lyì màngɛlɛ́ gwẽ̌ dàl bǝ lú. Bə̀ ce bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ yǝ̀ cɔ w wa. Nyǐ bi bə̀ bàn á sono. Á m'ǎ lwar bə̀ cìn-zɛlɛ́ y ǹdə́ bə̀ tumə né gə́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilə, rə̀myɛ́ yó, á wun ní m'a za, lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à ce rə pú Zhərəzalɛm cɔ wá, ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à ce rə yí w mú shò kwã nɛ́. ²³Bə̀ m'a shíshéré á wu ni, bə̀ á m'ǎ nə bə̀ cìn-zɛlɛ́ y ǹdə́ bə̀ tumə né. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'è də̀ nánfò yil à wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à wɛ̀rhɛ́ cɔ w wẽ́ mó yé, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»

Chapter 15

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀ : ²«Numbyíní byǐ, wɔ́ bə̀kɔ́n də̀vɛ̃́-cǒ w zhe ò dɔ̌ w m'ô du dǎr rɛ́ dwã bɛ́ gakó, ò jɛ̀sɛ́ myɛ m'ê du gɔ sõ cèmé né nyɛ̌sɛ́ mɔ́? ³Bə̀ nə y'a kà dɔ̌ ò yó,bə m'e twĩ̀ tum nà?Bə̀ nə y'a kà də̀-byǐ ò yó,bə m'e jele ku è yó nà? ⁴Nyǐ də̀vɛ̃́-cǒ w bə̀ ju myǐn wə:myǐn mú jú ò yó w sõ ǹdə́ ò kùr ré ga sõ,ò cəcəl ré myɛ jú myǐn.Ò nə m'a k'a zə tum kùrə̀?⁵Ò gə́ y'à gwẽ̌ wɔ́ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ yi ní,bə̀ y'à t'â zə w bə̀ wɛ̀rhɛ́ kaka yé.Myǐn mú gə jú wə, o fúl ò zhɛ̀,bə̀ nə wɔ̌ bə̀ m'a k'a zə w bə wɛ̀rhɛ́ kɔna? ⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Cinu Yi nyí rí:Ǹdə à gə́ só də̀vɛ̃́-cǒ w dɔ̌ w myǐn w co,du gɔ sõ cèmé dǎr rɛ́ mɔ́ ta,èta myɛ à n'â ji Zhərəzalɛm lyì bí myǐn ní.⁷À pyìrhí à yé a m'a zǎ bɛ.Bə̀ shí myǐn w bə du, sə myǐn m'a jí bi.Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe,àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à pyìrhí à yé a m'a zǎ bɛ mɔ́. ⁸À ce tənà y kɛ̀bɛ́ jǐrh gɔ-elũ èpòlò,yə̀ nà èdù yó zhì tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí bə̀ twĩ̀ mú yilə,wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»

Chapter 16

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀ : ²«Numbyíní byǐ, ce Zhərəzalɛm cɔ w lwar ò pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né párá. ³Ǹ m'ǎ wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí ń pɔ Zhərəzalɛm yil ń wɔ̀ : Ǹ nàmbala bɛ́ ǹdə́ ǹ lul ré ce ǹ wɔ́ Kanaã tənà y lò. Ǹ da mɔ́ yà ń wɔ́ Amɔrətəbá lyì bal, ǹ ná mɔ́ zɛ̃̀ ń yà ń wɔ́ Yititəbá lyì bə̀kɔ́.⁴Ǹ lul ré yi ní, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ lùl mú mú, bə̀ yə̀ ǹ wúl gòm yé, bə̀ yə̀ nɛ̃̌ zə bə̀ shàrh mɔ́ mùnì ga ǹ jìmdí shə́r ń yə̀ wárhgáá yé. Bə̀ yə̀ nə̀kwə̃̌ zə bə m'e pɔ́pɔ̌ mɔ́ yé, bə̀ yə̀ gàndɛ myɛ zə bə m'e pyípyílí mú yé. ⁵Lòlò já ń yə̀ mó nyǐ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr sə n mə n wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ywẽ̀ né rə̀myɛ́ òdù myɛ, ń gə́ nə́ ń dùr ǹ nɔ̀nɔ̀ yil yé: ǹ gə́ yà ǹ wɔ́ pwarha kɔn tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à súl mú ce, bə̀ kwè mó bə vò bə ji cɛsɛ́ wẽ́, ǹ lul ré dɛ̃ rɛ́ yù wə.⁶À gə́ tó ǹ nyí ni à n'â lyɛ̃ yi ní, a nə mɔ́ ǹ nə́ ǹ nə́nǎ tɛ̃́ ǹ jal mɔ́ wẽ́. Rə̀myɛ́ yó, à wə̀l mó ǹdə́ ǹ yà ǹ wɔ ǹ jal mɔ́ wẽ́: Zə nyǔ! À wə̀l mó, ǹdə́ ǹ yà ǹ wɔ ǹ jal mɔ́ wẽ́: Zə nyǔ! ⁷À ce ń zə jàn ǹdə cɛsɛ́ gɔ w ta. Ǹ j'á zɛ̃̀ ń ji kùr rə̀myɛ́ yi ní ǹ nə́ ǹ súlí e jà ǹ nə́ ǹ byìlə̀, kɔn b'e yí ń jǐrh bóm mɔ̀bɔ́ ń cɛ̀nɛ̀ rɛ́ bə dõ zhe mó. Ǹ púrh yilə, ń lyĩ kur. Sə ǹ yà ǹ yə̀ gàndɛ zwì yé, ǹ yà ǹ wɔ́ nánlwè.⁸À gə́ tó ǹ nyí ni à n'â lyɛ̃ yi ní, à nɔ mɔ́. Ǹ yà ǹ yú byal jú. À lə̀lɛ̀ à kàmə̀zù-fwɛ̀lɛ̀ y vɔ̃̀ w ǹ yó a m'a círhí ǹ cə̀-lwè yə́. À bwəl mó nyí a zɛ̃̀ a zə dɔbrɛ ǹdə́ mɔ́. Rə̀myɛ́ yó ǹ j'á jǐrh àmyɛ́ nyǎn, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.⁹À zə nɛ̃̌ a shàrh mɔ́, a shàrh ǹ yala nɛ́ jal mɔ́, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ à tùr mú nwə̃̌ kɛ̀bɛ́ è lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́. ¹⁰À pɔ mɔ́ gàndɛ rə̀ zòwə̀, ǹdə́ tɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ nə̀cìlə̀ ǹdə́ lɛ̃̌ cã̌-tɔ̀nɔ̀, a zə gàndɛ náàcɛ̀ndɛ a m'a pyìlì mú. ¹¹À co mó bwẽ́ cìbyǔr, a ce jɛ̃̀-cìbyǔr ǹ jɛ̀rh nɛ; a ce byã-dɔ̀mɛ̀ ǹ byã nɛ́. ¹²À co cìbyǐ ǹ myə̌l ne, a ce zhə̌-kɔ̀nà ǹ zhã̌ nɛ, a zɛ̃̀ a kwè pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú kɔ̀bɔ́ ò càn a pú ǹ yó wə.¹³Ǹ cìbyǔr rí y'à zùrhì ǹdə́ sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì, ǹ gàndɛ́ y'à sɔ̃̀ ǹdə́ lɛ̃̌ kɛ̀bɛ́ è càn, ǹdə́ kàmə̀jɛ̀rh shɛ̀bɛ́ sə̀ càn, sə̀ zòwə̀. Ǹ yà ǹ nə́ ǹ jí mún mɔ̀bɔ́ mə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́, ǹdə́ tùr ǹdə́ nwə̃̌. Rə̀myɛ́ ce ǹ j'á jǐrh bóm mɔ̀bɔ́ ń càn dɛ̃́dɛ̃́. Ń zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ jí pyɛ̀lɛ̀.. ¹⁴Ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yò w lyɛ̃ o yí tənèsé wə: ǹ yà ǹ nǝ́ ǹ jǝ́jɛ̀mɛ́, cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à pɔ mɔ́ mɔ́ yilə, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁵Sə ǹ zɔ ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ zhə̀nà, ń j'á zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ fwə̌l dɛ̃́dɛ̃́ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə ǹ yil ré gə́ du ní mú. Ǹ twĩ̀ fwə̌l tumə ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ǹ nə́ ń tó ǹ sõ ń lyɛ̃ mɔ́, ǹ pɔ mɔ ǹ cìnə̀. ¹⁶Ǹ zə ǹ gàndɛ́ rə̀ mɔ́rh dúdúmə́ dúdúmə́ jàlà, ń mə́ kwɛrhɛ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́, ń zɛ̃̀ ń pyẽ̀ rə̀ yó ń mə́ fwə̌l, bə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí bə̀k'a bə̀ yé, sə rə̀ bə̀k'a twĩ̀ myɛ yé!¹⁷Ǹ pwà ǹ sánə́má ǹdə́ ǹ sə̀byì-kùlì cìbyǔr náàcɛ̌ndɛ́ à y'à pɔ mɔ́ mɔ́ ń mə́ zùrhì yə, nə̀ wɔ́ bala èsã̌yùúli, ń zɛ̃̀ ń fwə̌l ǹdə́ nɛ. ¹⁸Ǹ pwà ǹ gàndɛ́ rə̀ zò mó ń mə́ ń pyìlì ni. Ǹ kwè à nwə̃̌ y ǹd'â ãsã́ y ń cĩ́ nə̀ yé né. ¹⁹À búrú w à y'à pɔ mɔ́ mɔ́ ǹdə́ mún mú mə̀ j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ǹdə́ nwə̃̌ y ǹdə́ tùr rí à y'à m'â kɔ̀n mɔ́ mɔ́, ǹ kwè rə̀myɛ́ gakó ń cĩ́ nə̀ yé né, mùnì ga rə yə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́. Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.²⁰Ǹ kwè ǹ bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ kana-byǎ bɛ́ ǹ yà ǹ lùl ń pɛ̃ mɔ́, ń mə́ zwə́l vwĩ̀ ń pə yə né èsã̌yùúlí rə̀myɛ́ mɔ́ nɛ. Ǹ fwə̌l tumə né ǹ twĩ̀ mú dúdú nə y'à j'â gwẽ̌ yə̀ mó yí nà? ²¹Ǹ zwə́l à byǎ bɛ́, ń kwè be ń pə nɛ ń mə́ cèrhé ne. ²²Ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹdə́ ǹ fwə̌l tumə né gakó tũ̌ yi ní, ǹ já ǹ yə̀ ǹ bə̀sɔ́nɛ́ rɛ́ yi ní dwã nɛ́ yò lyǐrh yé, ǹ gə́ yà ǹ wɔ́ nánlwè, ǹ yə̀ gàndɛ zwì, ǹ gə́ yà ǹ nə́ ǹ nə́nǎ tɛ̃́ ǹ jal mɔ́ w ǹ dúdú yi ní mú.²³Sə wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀myɛ́ mɔ́ púlə́púlə́ kwã nɛ́, zúzúnú m'a zə mɔ́! zúzúnú m'a zə mɔ́, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí! ²⁴Ǹ lù ǹ sǝ̀pwà fwǝ̌l jìrh, ǹ lù ǹ sǝ̀pwà byúlú jààsɛ́ gakó wǝ.²⁵Sɔ́má gǝ́ ju kùr mǝ̀gã̌ gakó, ń lù ǹ sǝ̀pwà byúlú gàà mɔ́, ǹ zə ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ń mə́ twĩ̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀, ǹ pɔ ǹ cìn lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ń nə́ ń tó ǹ sõ ń lyɛ̃ mɔ́ nɛ. Ǹ j'á twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ nánzhəzhɔ̌. ²⁶Ǹ twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ ǹdə́ Ezhibti lyì byǎ bɛ́, ǹ jə̀-dwã bɛ́ bə̀ y'à wɔ́ lyì-ekwəəre mó sõ. Wɔ́ èta ǹ j'á twĩ̀ ǹ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nánzhəzhɔ̌ w nɛ́, kɔn m'e yí ń gwar nɛ.²⁷Rə̀myɛ́ è ce à zhẽ̌ à jɛ̃̀ y ǹ yó. À k'â t'â pɛ mɔ́ kùjú nántwǝ̌ yé, a yẽ̌ mó a ce Shilisəti lyì bə̀kwá bɛ́, bǝ̀ wɔ́ ǹ zwə̀ bé mó jɔ̃̀ wa, bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə bə̀ gə́ n'ê yǎl nɛ́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ ná-cìnə́ bé, ǹ zhə̀zhèèlé námməyɔ̀lɔ̀ w cìzhìl zhe mó. ²⁸Ǹ gə́ tá ǹ swí mú ce, ǹ twĩ̀ fwə̌l tumə ǹdə́ Ashəri tənà y byǎ bɛ́, ǹ gə́ yà ǹ gwẽ̌ yə̀ swí mú yilə. Ǹ twĩ̀ fwə̌l tumə ǹdə́ bɛ e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, ǹ já ń cə̀ə̀le ǹ gwẽ̌ yə̀ swí gaga yé. ²⁹Ǹ twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ nánzhəzhɔ̌ Kanaã tənà y wẽ́, ń mǝ́ yí Kalədɛ nɛ́. Má ǹdə́ bə̀myɛ cìcì mú ga yírh wǝ, ǹ já ń cə̀ə̀le ǹ gwẽ̌ yə̀ swí gaga yé.³⁰Wɔ́ etǝr címí è y'à zù ǹ wẽ́ èta, wɔ́ Cinnǝ, Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí. rə̀myɛ́ mɔ́ gakó, y'à wɔ́ kə-nə̀fòló kɔ̀bɔ́ ò n'ô twĩ̀ ò gə́ n'ô yǎl nɛ́ mɔ́ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀. ³¹Ǹ gə́ yà ǹ tú ǹ nə́ ǹ lwì jùlú, sə-byǐsí gakó gə́ y'à n'ê ji kùr mə̀gã̌ ǹ sǝ̀pwà yil mú yi ní, ǹ gə́ yà ǹ tú ǹ nə́ ǹ lwì byúlú jààsɛ́ gakó w yi ní, ǹ yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə kə-fòló kɔ̀bɔ́ ò n'ô zwẽ kwǎndɛ ta yé: ǹ yà ǹ tá n zwẽ rə̀ kwǎndɛ́ yé.³²Ǹ yàl kə-nə̀fòló ò yẽ̌ ò byal mɔ́ nɛ, o zɛ̃̀ o zwẽ zhələ. ³³Kə-nə̀fwə̀ə́lé gakó wɔ́ kwɛ̃́ bǝ̀ y'a kwǎndɛ. Sə è gǝ wɔ́ ǹmyɛ́ yilǝ, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ pɔ paánsɛ ǹ bɔ́bwá bɛ́ gakó ne. Ǹ yè be mùnì ga bə shí jàà gakó w bə bə̀ ǹ sõ, bə twĩ̀ ǹ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹdə́ mɔ́. ³⁴È gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ yǝ̀ ǹ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né twĩ̀ ǹdǝ nǝ̀fwǝ̀ǝ́lé gǝ́ y'a twĩ̀ ní yé. Bə̀ y'à t'â pyà mɔ́ yé. Ǹ gə́ nə́ ǹ pɛ kwǎndɛ e jà bə̀ t'â pɛ mɔ́ kaka mɔ́ ce, ǹ yà ǹ dǝ̀ ǹdǝ́ kǝ-nǝ̀fwǝ̀ǝ́lé dwã bɛ́ ta yé.³⁵Rə̀myɛ́ ce, kə-nə̀fòló, cili, Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí: ³⁶Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Ǹ gə́ co ǹ kɛnɛ rɛ́ pwẽ̀ ne, e jà bə nə ǹ cə̀-lwè y ǹ gə́ yà ǹ nə́ ǹ twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹdə́ ǹ bɔ́bwá bɛ́, e súlí ǹdə́ pwarha yə ré yi ní mú yilə, e súlí ǹ byǎ bɛ́ jal mɔ́ ǹ pɔ nɛ mɔ́ yilə, ³⁷à m'a cĩ́ ǹ bɔ́bwá bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó ǹ yà ǹ sú bə̀ yírh mú ǹdə́ byɛ̀bɛ́ gakó ǹ swéné mó e súlí ǹdə́ byɛ̀bɛ́ gakó ǹ súl mú dwã yó. À m'a ce bə shí jààsɛ́ gakó bə b'e mù dwã nɛ bə bú ǹdə́ mɔ́, à m'a ce ǹ cə̀-lwè y pwẽ̀ ne bə̀ yé né. Bə̀ b'a nə ǹ cə-lwè y námpúm.³⁸À m'a pɔ̃́ còrhò-tum tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ kǝ-nǝ̀ǝ́lé mó e súlí ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê lwé jal tɛ̃́ mɔ́. À lyi-shùùrí ǹd'â bwɛ̃̌ dǔr sónó w m'a ce a ló ǹ lyì bí jal tɛ̃́ a gùlí dwã nɛ. ³⁹À m'a ce mó bə̀ jɔ̃̀ wa. Bə̀ m'a ce ǹ jùlú w jé tɛ̃́, bə súlí bə wǔr ǹ byúúlí. Bə̀ m'a zwẽ ǹ gàndɛ́ bə yẽ̌ mó, bə zwẽ ǹ cìbyǔr rí náàcɛ̌ndɛ́. Bə̀ m'a yẽ̌ mó nánlwè, gɔ̀nɔ̀ tǝ̀ ǹ cã̌ nɛ́ yé.⁴⁰Bə̀ m'a cìrh lyì-zhǎ bɛ́ bə ce né, bə bú ǹdə́ mɔ́. Bə̀ m'a dul mú ǹdə́ nə́kulə, bə zə bə̀ búlə́ shìmì ní bə m'e zò zò mó, ⁴¹bə̀ m'a ji ǹ jìsí myǐn, bə pyìrh còrhò-tum nyí rí rə̀ kwè ǹ shò kwã nɛ́ mɔ́, kana nánjə̀jóló yírh wə. À m'a ce ǹ kə-nə̀fòló tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí j'a zhɛ̀. Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la ŋwɔ̀nɔ́ ń pə kwǎndɛ yé. ⁴²À m'a j'a shɛ̀nɛ́ a ló à lyi-shùùrí gakó ǹ yó. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à k'â t'â la bwɛ̃̌ dǔr ǹ shò kwã yé, à m'a só à lyim tɛ̃́, bə̀ k'ê t'â la nɛ gwar yé.⁴³Ǹ gə́ yə̀ ǹ bə̀sɔ́nɛ́ yi ní dwã nɛ́ yò lyǐrh, e jà ń tó tɛ̀bɛ́ gakó dɛnnɛ ń pyà à nyí yilə, èlǎsɛ̃́, à m'a ce ǹ zhə̀zhèèlé námməyɔ̀lɔ̀ w yò w jòm ǹ yó wə. Wɔ́ Cinnǝ, Bǝ-zhɔ-zhe ń zɔ̀m. Èta, ǹ kǝ́ ǹ tá la cìzhìl tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ twĩ̀ ń mə́ súlí ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né púlə́púlə́ ne yé.⁴⁴Rə̀myɛ́ ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ji səswalsɛ́ mɔ́ m'a ji èdù ǹ shò kwã nɛ́ bə wɔ̀: ‹Ná mɔ́ gə́ nyɛ̌ nɛ́ mɔ́, èta ń bə̀kɔ́ mɔ́ myɛ nyɛ̌ nɛ́!› ⁴⁵Ǹ wɔ́ ǹ ná mɔ̀bɔ́ ń súl ń byal mɔ́ ǹdə́ ń byǎ bɛ́ ga bə̀kɔ́, ǹ wɔ́ ǹ ná-bə̀kwá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ súl bə̀ byə́nə́ bé ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ ga mɔ́ ná-bə̀kɔ́. Á ná mɔ́ yà ń wɔ́ Yititəbá lyì bə̀kɔ́, á da mɔ́ zɛ̃̀ ń yà ń wɔ́ Amɔrətəbá lyì bal.⁴⁶Ǹ zhə̀n-kɛ̃ mɔ́ wɔ́ Samarɛ, ń jě ǹ jə̀-gwã̀ sõ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́. Ǹ nyɛ̃́ mɔ́ wɔ́ Sɔdɔmɛ, ń jě ǹ jə̀-jĩ́ sõ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́.⁴⁷47 Ǹ já ǹ yə̀ ǹ cìn dɛ̃̀ ń mǝ́ ń tó bǝ̀ sɔ́msɛ́ yé, ǹ yə̀ ǹ cìn dɛ̃̀ myɛ ń mǝ́ twĩ̀ bə̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né myɛ yé. Ǹ zhə̀zhèèlé byili bə̀ ǹ cɔ̌ mɔ́ du bə̀ nyǎn mɔ́, sɔ́msɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó ǹ kwè mó yó. ⁴⁸Ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú! Ǹ ná-bə̀kɔ́ Sɔdɔm ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né bə̀ twĩ̀ mú yə̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ bə̀kwá bɛ́ nyə̀ná nɛ́ yí yé, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.⁴⁹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ yàl ǹ ná-bə̀kɔ́ Sɔdɔm dóó w mó: cìn-byilu cə́kɛ̃, mɔ̀bɔ́ ń jú n sú mú, kaka twə́lə́ tə̀ ń wẽ́ yé, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́ ga. E jà bə̀ t'â kwɛ̃́ zúzúnú cə́bal ǹdə́ nə̀mɔ̀ jɛ̃̀ nɛ e k'a zə jàn yé. ⁵⁰Bə̀ jǐrh cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ cìnə́, bə̀ zɛ̃̀ bə wɛ̀rhɛ́ kɔn tɛ̀bɛ́ à súl mú. Rə̀myɛ́ ce, à gǝ́ nɔ rǝ̀myɛ́ mɔ́ ce, a ce bǝ jé tɛ̃́.⁵¹Ǹ twĩ̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ nə dwini Samarɛ nyə̀ná nɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə́ Samarɛ yà ń gwẽ̌ yə̀ ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ kə̀kàlà y myɛ wɛ̀rhɛ́ yé. Ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó ǹ twĩ̀ mú ce, ǹ ná-bə̀kwá bɛ́ wɔ́ ǹdə cángá cìnə́ ta. ⁵²Rə̀myɛ́ ce, zhĩ ǹ cìzhìl ré, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ tó ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ rə̀ lwɛlɛ rɛ́ du bə̀ nyǎn rɛ́ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ dɛnnɛ ń ce bə k'a nə nyɔ̀mɔ̀ mɔ́. Bə̀ wɔ́ ǹdə cángá cìnə́ ta, du ǹmyɛ́. Rə̀myɛ́ ce, ce cìzhìl zə mɔ́, sə́ zhĩ ǹ cìzhìl ré, ǹ gə́ ce ǹ ná-bə̀kwá bɛ́ jǐrh ǹdə cángá cìnə́ ta mɔ́ yilə.⁵³À m'a kwɛrhɛ bə̀ yò, Sɔdɔm ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́ yò, e súlí Samarɛ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́ yò wə́, sə à m'a kwɛrhɛ ǹmyɛ cìcì yò bə̀ cəcəl wə, ⁵⁴mùnì ga ń zhĩ ǹ cìzhìl ré, sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ cìzhìl zə mɔ́ zhə̀n ga. Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a shíshéré bə̀ wun ni. ⁵⁵Ǹ ná-bə̀kwá bɛ́, Sɔdɔm ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́ m'a k'a yə̀ ǹdə shãã ga mɔ́ ta. Samarɛ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́ m'a k'a yə̀ ǹdə shãã ga mɔ́ ta. Ǹmyɛ ǹdə́ ǹ bə̀kwá bɛ́ myɛ m'a k'a yə̀ ǹdə shãã ga mɔ́ ta.⁵⁶Ǹ gə́ yà ǹ nə́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌ yi ní, ǹ ná-bə̀kɔ́ Sɔdɔm nə yà ń yə̀ fuulu kɔn jǐrh ǹ nyú wə, ⁵⁷ǹdə́ bə̀ y'à gwẽ̌ yə̀ ǹ wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí nyí ni lwar nà? Èta myɛ, rə̀ yi rí yúwə́, bə̀ ǹ yál Aram bə̀kwá bɛ́ fuulu kɔna, e súlí ń jə̀-dwã bɛ́ gakó, fuulu kɔna, e súlí Shilisəti lyì bə̀kwá bɛ́ bə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ bə̀ t'â nyǐ mú bə nɛ mɔ́, fuulu kɔna. ⁵⁸Ǹ nə́ ǹ zhĩ ǹ zhə̀zhèèlé námməyɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né yò wǝ́, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí.⁵⁹Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À m'a wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə ǹ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ ta, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ tó dɔbrɛ́ ǹ cɔ̀ mɔ́ dɛnnɛ ń mə́ fuuli bwelé y mɔ́.⁶⁰Àmyɛ́ m'a lyǐrh à dɔbrɛ́ à zɔ ǹdə́ mɔ́ ǹ bə̀sɔ́nɛ́ yi ní mú yò: à m'a zə dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé ǹdə́ mɔ́. ⁶¹Ǹ m'ǎ lyǐrh ǹ zhə̀zhèèlé yò, sə cìzhìl m'a zə mɔ́ ǹ gə́ m'ǎ zwẽ ǹ zhə̀n-kana bɛ́ ǹdə́ ǹ nyáná bɛ́ ǹ sõ yi ní mú. À m'a pə bɛ mɔ́, bə yə̀ ǹ bə̀kwá, sə bə̀ twə́r t'â la ǹ dɔbrɛ́ wẽ́ yál yé.⁶²À m'a zə dɔbrɛ ǹdə́ mɔ́: rə̀myɛ́ yó, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, ⁶³mùnì ga ń lyǐrh sə cìzhìl zə mɔ́, sə cìzhìl ré ce ǹ kə́ ǹ wàr ǹ nyí ǹ nə́ ǹ púr yé, à gə tú à pɔ mɔ́ sǔbri, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ shò kwã yi ní mú, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»

Chapter 17

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, zɔ̌m zɔ̃̀-púmə́ sə́ súlí ji səswalá ń pə Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni. ³Ǹ m'ǎ wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Zhú nánfɔ̀lɔ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́,ò vɔ̀mɛ̀ nɛ́ y'à dwàl,ò vɔ̀mɛ̀ nɛ́ kur rí myɛ y'à dwàl,rə̀ y'à kwər rə súlí,e jà rə̀ y'à wɔ́ námpɔ̀pɔ̀ɔ̀lɛ,ò zɛ̃̀ o bə̀ Lyəbã tənà y wa.Ò gòm sɛ́ɛ́dərɛ y yə́-pɛ̀lɛ́ yá, ⁴ò kɔ́ è jǎmsɛ́ yə́-pǎlsɛ́ sə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́.O zə sɛ o m'o vò dɔ̌lna tənà wẽ́,o yí o cĩ́ si dɔ̌lna cɔ wẽ́.⁵O zhízhílí o kwè tənà y èmyɛ́ mɔ́ cǒ dwí rí byǐ,o bə̀ o ce tɛ̃́ cɛ kɛ̀bɛ́ bə̀ jǐrh wẽ́.Ò zhele y ǹdə vwaalɛ́ cǒ tǒ w ta,nə̀-fwààlɛ́ nyí ni. ⁶Cǒ dwí rí byǐ y tò,e jǐrh də̀vɛ̃́-cǒ nánfɔ̀lɔ̀,kɔ̀bɔ́ ò n'ô lə̀lɛ̀ dwí.Ò jɛ̀sɛ́ lə̀lɛ̀ sə̀ vò zhú w səta,ò nèsé myɛ y'à zù tɛ̃́ ò kùr wə.Də̀vɛ̃́-cǒ w ce cã̌,ò jɛ̀sɛ́ tò sə jǐrh jǎmsɛ.⁷Sə zhú nánfɔ̀lɔ̀ dõ myɛ y'à ŋwɛ́nɛ́,òmyɛ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ y'à dwàl,ò dɔ̀brɛ́ myɛ y'à búl rə̀ já.Sə də̀vɛ̃́-cǒ w òmyɛ́ mɔ́ce ò nèsé tə sə vò ò səta ǹdə́ shil nánfɔ̀lɔ̀,mùnì zhú w ji wə.Ò lə̀lɛ̀ ò jɛ̀sɛ́ sə du cɛ y kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhele w è wẽ́ mó w mó, sə vò ò səta, ⁸E jà è y'à wɔ́ cɛ kɛ̀bɛ́ è y'à j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ wẽ́,nə̀-fwààlɛ́ nyí ni,bə̀ y'à zhele w né,mùnì ga o tò jɛ̀rh,s'o ce byǎ,mùnì ga o yə̀ də̀vɛ̃́-cǒ kɔ̀bɔ́ ò j'â càn dɛ̃́dɛ̃́.⁹Bwə̌rh ń wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Ò nə m'a ŋwɛ̀nɛ́ o ce byǎ?Zhú nã́yóó w nə t'â la ò nèsé mǔr,o yẽ̌ ò byǎ bɛ́ nɛ bə pyɛ̀nɛ̀,bə súlí bə kù?Ò twə̀ə́ré bə̀ mǔr mú gakó m'a kù.Bə̀ j'â t'â la jɛ̃̀ kɛ̀bɛ́ è jàn rɛ́ já,ráá lyì nánzhəzhɔ̌ tum zalè mǔr mú yil yé! ¹⁰Ò gə́ zhele zhə̀n ga mɔ́, ò nə m'a ŋwɛ̀nɛ́ o ce byǎ?Yi-púrhí sõ zho w gə j'â mà wa,ò nə t'â la kúl kókó zhə̀n ga?Ò m'a j'a kù, cɛ y kɛ̀bɛ́ ò y'à mə̌ dwã s'o púrh è yó mó wẽ́.»¹¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀ ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ¹²«Rə̀myɛ́ ce, bwə̌rh yó-kùùlì cìnə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ ń wɔ̀: Á yə̀l səswalá y kùr nà?Cĩ́ bi ń wɔ̀: Nyǐ wɔ́ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ ń zɛ̃̀ n bə̀ Zhərəzalɛm cɔ w wa. N zə ò pyɔ̌ mɔ́ ǹd'ô yó-cìnə́ bé n mə n vò Babyəlɔnɛ.¹³N cír pyə̀-dwí rí lò, n zə dɔbrɛ ǹdə́ mɔ. N ce n bwəl nyí bə̀ ń mà n shɛ̀nɛ́ ń nyí ni twéé twéé. N zɛ̃̀ n zə tənà y lyì-fwààlɛ́, ¹⁴mùnì ga pyə̀-tənà y j'a mɛ̃ námpɔ́lɛ́, è bə̀k'a ŋwɛ̀nɛ́ e zhẽ̌ è yó dɛ̃̌ yé, s'e j'a shɛ̀nɛ́ ń dɔbrɛ́ yò è zhǐ rǝ̀ wẽ́.¹⁵Sə pyə̀-dwí rí lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ cẽ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ nyí ni, ǹdǝ́ ń twĩ̀ lyì Ezhibti ní, mùnì Ezhibti tənà y pɔ̃ shəshərh ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánzhəzhɔ̌ yi ní. Lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ nə mà n ŋwɛ̀nɛ́, ń mà n lú ? Kɔn gakó nə m'a zwẽ nyí lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ mɔ́ yilə? Ń nə mà n lú ǹdə́ ń cɔ̀ dɔbrɛ́ ga? ¹⁶Ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, è wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń ce n jǐrh pyɔ̌ mɔ́, e jà n tárh nyí rí tɛ̀bɛ́ ń bwəl n pɔ̃, n zɛ̃̀ n súlí n cɔ̀ ń dɔbrɛ́ mɔ́ tənà y wa, wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ sõ, Babyəlɔnɛ cəcəl wə, ń mà n cì ní, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁷Faraɔ̃ wàr ń mà n zə shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ lyì nánzhəzhɔ̌ n mə n bǝ̀ n zwẽ mo, ǹdǝ́ búlə́ né gə tú nə̀ zɛ̃̀ yi ní, bə̀ gə tú bə̀ la bo-púl ló ráá bə̀ gə tú bə̀ la gwáárɛ kú bə m'e gurhi lyì nánzhəzhɔ̌ yi ní mú yé. ¹⁸Ń gə́ cɔ̀ dɔbrɛ́ mɔ́ ce ń tárh nyí rí. Ń yà ń shɛ̀nɛ́ n zɛ̃̌ mɔ n mə n bwəl mó nyí, e jà n zɛ̃̀ n twĩ̀ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó: ń tá ń la lú yé.¹⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú,nyí rí tɛ̀bɛ́ ń bwəl bə̀ ń mà n shɛ̀nɛ́ nyí ni twéé twéé ń tárh mɔ́,dɔbrɛ́ ń cɔ̀ mɔ́ yilə,à m'a ce rə k'a nyɔ̀ ń yó wə. ²⁰À n'â dul à gùndwǐ rí ń yó,sə ń mà n tu à pɔ̀mɔ̀ w wẽ́.À m'a zə mɔ a vò Babyəlɔnɛ, a bùr ń bùrsí gàà mɔ́, ń gə́ yə̀ nà èdù yó zhì ǹdə́ nɛ mɔ́ yilə. ²¹È gə wɔ́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó lyì-fwààlɛ́ púlə́púlə́ yilə, búlə́ shù w m'a gu bi. Sə bə̀ m'a làà byɛ̀bɛ́ bə̀ la lú mú cə-yala gakó. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m.²²Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Àmyɛ́ n'â kɛ́ sɛ́ɛ́dərɛ kɛ̀bɛ́ è byìl e vò dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yə́-pɛ̀lɛ́ y jɛ̃̀ yá, a zhele.À n'â kɛ́ jɛ̃̀ námbɔ́bwɛ́lɛ́ y è jɛ̀sɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa.À cìcì mú n'â zhele yə,pyɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ dɛ̃́dɛ̃́ yó. ²³À n'â zhele y Esərayɛl pyɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ yó.È m'a púrh vɔr, e ce byǎ,e jǐrh sɛ́ɛ́dərɛ kɛ̀bɛ́ è j'â càn dɛ̃́dɛ̃́.Kúmsi dwí gakó m'a bə sə̀ n'ê jòm è yó,sə̀ m'à bə̀ sə jòm è jɛ̀sɛ́ ywə́l mó wə.²⁴Rə̀myɛ́ yó, gɔ sõ cèmé né gakó m'a zɛ̃̀ nə lwarb'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe mɔ̀bɔ́,ń nə́ ń ce cǒ kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ só o bə̀ tɛ̃́,n zɛ̃̀ n ce kɔ̀bɔ́ ò wɔ tɛ̃́ mɔ́ vò dɛ̃̌,ń nə́ ń ce cǒ kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ nánlyɔ̀ mɔ́ kù,n zɛ̃̀ n ce kɔ̀bɔ́ ò kùl mú púrh pùnə́.Àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à y'a zɔ̀m a zɛ̃̀ a pyìrh tɛ̀bɛ́ à wə̀l mó.»

Chapter 18

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil á n'á ji sǝswaá y kɛ̀bɛ́ Esǝrayɛl tǝnà y w á zhe: dabá jú épyǐl-gwǝ́r bǝ̀ byǎ yǝ́lǝ́ k'a nyɛ̀nɛ̀ mɔ́?³À wɔ́ nã́nyì! Cǐnnǝ, Bǝ-zhɔ-zhe ń wǝ̀lǝ̀, á k'á bǝ sǝswalá y èmyɛ́ ju tum zhe yé. ⁴Nyǐ-nǝ wun ní gakó wɔ́ àmyɛ́ à cǐ ni, byǐ mú wu w ǹdǝ́ da mɔ́ wu w ga, òmyɛ́ òdù gakó wɔ́ àmyɛ́ à cǐ, bǝ̀ wu kɔ̀bɔ́ ò tówǝ́ wɔ́ òmyɛ́ ò m'a cì.⁵Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ wu-cángá cǝ́bal, ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ rǝ̀ mǎ, ń wɔ́ wu-cángá cí, ⁶ń tá jí pyàr rɛ́ yó, ń tá ń kwě ń yé ń nyǐ Esǝrayɛl kɛ̀lɛ́ y wò-zwǝ́ǝ́lé sono, ń tá ń cɔ̀ ń dõ kɛ̃, ń tá ń bwǝlse kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nɔ ń cìn yi ní mú,⁷ń tá ń wɛ̀rhɛ́ jàn ń dõ yó, ń gǝ bwǝl kɔn nyí ń nǝ́ ń pɛ rɛ, ń tá ń ŋwɔ̀l lyi bí yé, ń nǝ́ ń pɛ kùjú lò mɔ̀bɔ́ nɔrh zhe ne, ń nǝ́ ń pɛ gɔ̀nɔ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń bǝ gɔ̀nɔ̀ zhe ne n mǝ n círhí ń cìnǝ̀, ⁸ń gǝ jìmì kɔn ń tá pyà yó-pyàlá yé, ń tá ń myìnì yé, ń nǝ́ bùr lò ǹdǝ́ ń dõ bùrsi ǹdǝ́ zhǝ̀nà, ⁹rǝ̀ ná-cí nǝ́ ń tó ǹdǝ à nyǝ́ né ǹdǝ́ à sɔ́msɛ́ gǝ́ n'ê byili ní ǹdǝ́ wu-põ̀, lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ wɔ́ cángá cí, ń mà n zǝ myǝ̌l, wɔ́ Cǐnnǝ, Bǝ-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.¹⁰ń gǝ zhe byǐ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ jàn ń dõ yó, ń nǝ́ ń lwé jal tɛ̃́, ráá ń nǝ́ ń twĩ̀ tumǝ nǝ̀myɛ́ dwí rí dwã, ¹¹byǐ mú ńmyɛ̌ gǝ́ ta ń kwè ń da nà, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń tó ń jí pyàr rɛ́ yó, ń nǝ́ ń cɔ̀ ń dõ kɛ̃,¹²ń gǝ nǝ́ ń nwɛ̀nɛ̀ zúzúnú cí, ń nǝ́ ń ń nwɛ̀nɛ̀ nǝ̀mɔ̀, n gǝ nǝ́ ń ŋwɔ̀là, n gǝ tá ń pyìrh ń nyi bwǝl ré, ń gǝ zhẽ̌ ń yé n nyǐ wò-zwǝ́ǝlé sõ, n wɛ̀rhɛ́ pwarha tumǝ, ¹³ń gǝ jìmì kɔn lò ne n mǝ́ ń pyà yó pyàlá, byǐ mú ńmyɛ̌ mɔ́ nǝ mà n zǝ myǝ̌l? lwar bǝ̀ ń tá ń la myǝ̌l zal yé; ń wɛ̀rhɛ́ pwarha tumǝ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ gakó; ń mà n ci! ń jal mɔ́ m'a jòm ń cìcì yó!¹⁴Sǝ byǐ gǝ nɔ ń da yǝ̀-bǝlwàálɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ ń tá ń wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ da mɔ́ ta, ¹⁵byǐ mú gǝ ta ń TÓ ń jí pyàr rɛ́ yó, ń tá ń zhẽ̌ ń yé ń nyǐ wò-zwǝ́ǝ́lé tɛ̀bɛ́ Esǝrayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ sõ, ń tá ń cɔ̀ ń dõ kɛ̃,¹⁶n gǝ tá ń nwɛ̀nɛ̀ lò lò, n gǝ tá ń jìmì ń mǝ́ ń pyà yó-pyàlá́, n gǝ tá ń ŋwɔ̀là, n gǝ nǝ́ ń pɛ ń kùjú lò mɔ̀bɔ́ nɔrh zhe ne, n gǝ nǝ́ ń pɛ gɔ̀nɔ̀ lò mɔ̀bɔ́ Ń bǝ gɔ̀nɔ̀ zhe n mǝ n círhí ń ń cìnǝ̀, ¹⁷ń gǝ vùr ń jɛ̃̀ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ wẽ́, n gǝ nǝ́ ń jìmì lò ne ń tá ń pyà yó-pyàlá, ń tá ń myìnì, ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ à nyǝ́ ǹdǝ́ à sɔ́msɛ́ gǝ́ n'ê byili ní, ńmyɛ̌ mɔ́ tá ń la cú ń da lwɛlɛ rɛ́ yil yé; ń mà n zǝ myǝ̌l.¹⁸Wɔ́ ń da ń nwɛ̀nɛ̀ ń dwã bɛ́, ńmyɛ̌ ń ŋwɔ̀l ń dwã bɛ́, ńmyɛ̌ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ càn ń dwí rí cǝcǝl wǝ, wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n cì ń lwɛlɛ rɛ́ yilǝ.¹⁹Á n'á wǝ̀lǝ̀: wɔ́ byè yil da lwɛlɛ nǝ wàr rǝ̀ m'a òm byǐ yó w mó? Lwar bǝ̀ byǐ wɛ̀rhɛ́ cángá tumǝ ǹdǝ́ nyǝ́ gǝ́ n'ê byili ní, ń wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ à nyǝ́ né gakó gǝ́ n'ê byili ní ta, ce ń mà n zǝ myǝ̌l. ²⁰Wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń dwǝ́ mó wɔ́ ńmyɛ̌ ń nǝ́ ń cì. Byǐ tá ń la ń da lwɛlɛ zõ n zhĩ yé, sǝ da myɛ tá Ń la ń byǐ lwɛlɛ zõ n zhĩ yé. Cángá cǝ́bal cángá tumǝ né zhǐ ń yó, lwɛlɛ cǝ́bal lwɛlɛ tumǝ né zhǐ ńmyɛ yó²¹Lwɛlɛ cǝ́bal gǝ yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó ne, n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ à nyǝ́ gǝ́ n'ê byili ní mú gakó, n wɛ̀rhɛ́ zhǝ̀n ǹdǝ́ cángá tumǝ, ń mà n zǝ myǝ̌l, ń tá la cú yé. ²²Ń dwǝ́ǝ́ré tɛ̀bɛ́ ń dó mó gakó yò m'a swě, ń mà n zǝ myǝ̌l, ń gǝ́ wɛ̀rhɛ́ cángá tumǝ né mó yilǝ.²³Tɛ̀bɛ́ à n'â yǎl mɔ́, wɔ́ sǝ lwɛlɛ cǝ́bal mǝ n cì nà? Wɔ́ Cǐnnǝ, Bǝ-zhɔ-zhe ń zɔ̀m. È nǝ dǝ̀ yál à n'â yǎl sǝ n zhɛ́rhɛ́ ń tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né sǝ n zǝ myǝ̌l nà?²⁴Wu-cángá cǝ́bal nǝ gǝ yẽ̌ ń wu-cángá tumǝ né ne, ń nǝ́ ń lwɛlɛ, ń zɛ̃̀ n tó lwɛlɛ cǝ́bal pwarha tumǝ né gakó ne, ń nǝ mà n zǝ myǝ̌l? Nyǐ ń cángá tumǝ né gakó yò m'a swě, bǝ̀ ń zù lwɛlɛ ǹdǝ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ tumǝ wẽ́, wɔ́ rǝ̀myɛ́ yilǝ, ń mà n cì.²⁵Á n'á wǝ̀lǝ̀: Cǐnnǝ mó sɔ́má dǝ̀ cángá yé. Sǝ cili-nǝ, Esǝrayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì! È nǝ wɔ àmyɛ́ sɔ́má è dǝ̀ cángá? È dǝ̀ ámyɛ̌ sɔ́msɛ́ sǝ̀ nǝ dǝ̀ cángá yá? ²⁶Lyì bǝ lwɛlɛ nǝ gǝ yẽ̌ è cángá sɔ́má nɛ, e k'a wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, e zɛ̃̀ e cì rǝ̀myɛ́ yilǝ, wɔ́ lwɛlɛ rɛ́ è twĩ̀ mú è cùwǝ̀.²⁷Sǝ lyì bǝ lwɛlɛ gǝ yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ nɛ, e wɛ̀rhɛ: zhǝ̀n ǹdǝ́ cángá tumǝ, è m'a ce è cìcì mú zǝ myǝ̌l. ²⁸È gǝ púr è yírhǝ́ e nyǐ, e zɛ̃̀ e yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó è wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ, è m'a zǝ myǝ̌l, è t'â la cú yé.²⁹Esǝrayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí n'ê wǝ̀lǝ̀: Cǐnnǝ mó sɔ́MÁ y dǝ̀ cángá yé. Esǝrayɛl kɛ̀lɛ́ lyì, è nǝ wɔ́ àmyɛ́ sɔ́má y è dǝ̀ cángá? Sɛ è nǝ dǝ̀ ámyɛ̌ sɔ́msɛ́ sǝ̀ dǝ̀ cángá yá? Esǝrayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, ³⁰nyǐ wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à m'a kǝ́ á mǝ̀dù mǝ̀dù gakó bùrsi kɔn tó ń sɔ́msɛ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́ ta.Wɔ́ Cǐnnǝ, Bǝ-zhɔ-zhe ń zɔ̀m. Ká-na á kwɛ̃̀ á bà, s'á yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ gakó ne, mùnì lwɛlɛ bǝ̀k'a ce á yò cɔ̀ yé.³¹Dwĩ̀-nǝ lwɛlɛ dwí tɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ce á wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́; ce-nǝ á wu yǝ̀ nándũ̀ ǹdǝ́ éshirhǝ nándwǝ̃̀. Esǝrayɛl kɛ̀lɛ̀ y lyì, bǝ̀kɔ́n yil á la cú? ³²Bǝ̀ à t'â yǎl bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń la cú mú cí, wɔ́ Cǐnnǝ; Bǝ-zhɔ-zhe ń zɔ̀m. Pyìrhí-nǝ á wun ní, s'a zǝ myǝ̌l.

Chapter 19

¹1 «Ǹmyɛ́, zɛ̃̀ ń ji wu-zhùlù nwə̃́ Esərayɛl yó-cìnə́ bé shò kwã nɛ́, ²Ǹ m'ǎ wɔ̀: ǹ ná mɔ́! Ń yà ń wɔ́ bɔrɔ nã́nyɔ̃̀a, ò y'à pyě tɛ̃́ bwaarɛ́ cəcəl wə. Ò y'à pyě tɛ̃́ bwar-byǎ bɛ́ cəcəl wə,ò y'à n'ô kɔ̀n ò byǎ bɛ́. ³Ò kɔ̀n ò byǎ bɛ́ èdùe jǐrh bɔrɔ nã́-étólób. Ò cèrhè y kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ è la zal mɔ́ dɔ́m e zhəzhɛrɛ,sə è dɔ̀m numbyínsi. ⁴Tənə̀rh lyì nyɛ̀ɛ̀ bə̀ n'ê zɔ̀m è zɔ̀mà.È tu bə̀ gɔ́rɔ́ w bə zə ya,bə̀ zə cɛ̌bsɛ námməgɔ́lsɛ bə m'e zə y bə vò Ezhibti tənà y wa.⁵Bɔrɔ nã́nyɔ̃̀ w gə́ púrí ò dɛ̃̀ dɛ̃̀ o ga,kaka myɛ k'ê wàr rə̀ m'a kwɛrhɛ ò yil mú,ò kwè ò byǐ dõ ò byǎ bɛ́ wẽ́,o kɔ̃̀ y e jǐrh bɔrɔ nã́-étóló. ⁶Ò byǐ y gə́ jǐrh bɔrɔ nã́-étóló kwã,è y'à zɛ̃̀ è n'ê jíl dɛ̃̌ bwaarɛ́ cəcəl wə.È y'à cèrhè è kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ è la zal mɔ́ dɔ́m e zhəzhɛrɛ,sə è dɔ̀m numbyínsi. ⁷È wǔr bə̀ pyɔ̌-kǎlsɛ́,e cɔ̀ bə̀ cɛmɛ nɛ́.È gə tú è n'ê swər yi ní,wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ y'à j'a zɛ̃̀ è n'ê gwi tənà y ǹd'ê lyì bí.⁸Tənə̀rh sə̀ y'à bwə́l gàà mɔ́ lyì,bə̀ shí bə̀ tənèsé kə̀kàlsɛ́ wẽ́,tú bə̀ b'e bú ǹdə́ ya.Bə dul bə̀ gùndwǐ rí è yó,sə è tu bə̀ gɔ́rɔ́ w wẽ́ bə zə ya. ⁹Bə zə cɛ̌bsɛ námməgɔ́lsɛbə m'e zə y bə ce cɔ̀bɔ́ zhí wẽ́,bə zɛ̃̀ bə zə y bə vòbə pə Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ.Bə zə y bə vò bə ce myèlé wẽ́,mùnì ga bə̀ bə̀k'a k'e nyɛ̀ɛ̀ e cəl réEsərayɛl pyàr rɛ́ yó gaga yé.¹⁰Ǹ ná mɔ́ yà ń nyɛ̌ ǹdə də̀vɛ̃́-cǒò y'à zhele nɛ̃̌ nyí ni ta.Ò y'à j'â n'ô ce byǎ dɛ̃́dɛ̃́, è j'a ò vɔr rɛ́ myɛ y'à já,nàná bɛ́ gə́ já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yiləc. ¹¹Ò púrh jɛ̀rh sə̀ y'à sú dɛ̃́dɛ̃́,sə jɛ̀sɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ tú sə jǐrh pyǎ pyɛ̀lɛ̀-də̀dààlɛ.Ò yə́-pɛ̀lɛ́ y y'à du dɛ̃̌ jǎmsɛ́ cəcəl wə.Ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹd'ô jɛ̀sɛ́ nánzhəzhɔ̌ w y'à ce bə̀ n'ê nyàm wa.¹²Sə bə̀ mǔr w ǹdə́ lyi-shùùri, bə ji tɛ̃́,yi-púrhí sõ zho w mà ò byǎ bɛ́ bə̀ ló tɛ̃́ mɔ́ bə kù.Ò jɛ̀sɛ́ sə̀ y'à sú mú kùlə̀,sə myǐn jú si. ¹³Sə èlǎsɛ̃́ mɔ́, bə̀ zhele w gɔ-elũ èpòlò w wə,cə-kùlì ǹdə́ nə̀nyɛ̀lsɛ tənà wẽ́.¹⁴Sə myǐn shí ò jɛ̃̀ námbɔ́bwɛ́lɛ́ y wẽ́ mə du,mə jí jɛ̀sɛ́ ǹdə́ byǎ bɛ́ ga.Jɛ̃̀ kɛ̀bɛ́ è sú k'ê tɛ̀nɛ́ də̀vɛ̃́-cǒ w yó yé,pyɔ̌ pyɛ̀lɛ̀-də̀dɔ̀lɔ̀ k'ô tɛ̀nɛ́ ò yó yé.»

Chapter 20

¹Byinə nyàlpyɛ̀ byin rí, cànsɛ̀ sə̀nu nyǎ y dwã shí dɛ̃ rɛ́, Esərayɛl náncɛrh màngɛlɛ́ tú sə pyà sə̀ la sú Cinu wu. Sə jòm tɛ̃́ à yé né.²Rə̀myɛ́ yi ní Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ³«Numbyíní byǐ, zɔ̌m ǹdə́ Esərayɛl náncɛsɛ́. Ǹ m'ǎ wɔ̀ sɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Wɔ́ à wu sú yil á tú nà? Ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú! À t'â la ába yõ̌ á pyà á sú à wu yé! Wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.⁴Numbyíní byǐ, ǹ nə bə mə̌ sə́ bùr sə̀ bùrsi nà, ń búl ń bùr sə̀ bùrsi nà? Ce sə lwar sə̀ nàmbala bɛ́ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né párá. ⁵Ǹ m'ǎ wɔ̀ sɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à cír Esərayɛl mɔ́, à zhẽ̌ à jɛ̃̀ dɛ̃̌ a m'a bwəl nyí Zhakɔɔbɛ kɛ̀lɛ́ y nɛ̀mɛ́ nɛ́ nɛ. À byili ni à cìn pár Ezhibti tənà y wa. À zhẽ̌ à jɛ̃̀ dɛ̃̌ a m'a bwəl ne nyí à m'â wə̀lə̀: À wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe á Yi rí. ⁶Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, à zhẽ̌ à jɛ̃̀ dɛ̃̌ a m'a bwəl ne nyí b'à m'a ce nə du Ezhibti tənà y w nə vò tənà y à y'à byɛ́lɛ́ a nə è yé shò nə̀ yil mú wə: tənà kɛ̀bɛ́ yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́, tənà kɛ̀bɛ́ è j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ tənèsé gakó wẽ́ mó.⁷À wə̀l ne: Bə̀ lò gakó yẽ̌ tùm-bəywààlɛ́ tɛ̀bɛ́ ń só rə̀ nyǔ mú ni. Á bə̀k'á zə Ezhibti tənà y yə né á m'a ce á cìn jìmdi yé. Àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe á Yi rí.⁸Sə nə̀ cẽ à nyí ni, nə̀ yə̀ shɛ̀nɛ́ nə cili à zɔ̀mà yé. Lò lò yə̀ tùm-bəywààlɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń só nyǔ mu ni yẽ̌ yé, nə̀ yə̀ Ezhibti tənà y yə né ne yẽ̌ yé. Rə̀myɛ́ ce à wə̀lə̀: À m'a ló à lyi-shùùrí nə̀ yó, à m'a shɛ̀nɛ́ à lyim rí gakó j'a yì bi Ezhibti tənà y w cìcì. ⁹Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à twĩ̀ à yil ré yilǝ, mùnì ga nə̀ bə̀k'a nə fuulu, tənèsé shɛ̀bɛ́ nə̀ jě sə̀ wẽ́ mó lyì bí yírh w yé. À ce nə du Ezhibti tənà y wa, tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ lyì bí yírh wə, a m'a byili bi à cìn párá.¹⁰À ce nə du Ezhibti tənà y wa, a zə nɛ a m'a vò gɔ-elũ èpòlò w wə. ¹¹À pɔ nɛ à nyə́ né a súlí a ce nə lwar à sɔ́msɛ́ sə̀ n'ê ce numbyíní y kɛ̀bɛ́ è n'ê tó se mó zə myə̌l mó párá. ¹²À súlí a pə nɛ à shìrhə́ dwã nɛ́, nə̀ la yə̀ myɔrhɔ àmyɛ́ ǹdə́ nə̀myɛ́ cəcəl wə, mùnì ga nə lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́, Bǝ-zhɔ-zhe, à cír ni nə̀ wɔ́ à lyì.¹³Sə Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí cẽ à nyí ni gɔ-elũ èpòlò w wə. Bə̀ yə̀ à nyə́ né tó yé, bə cẽ à sɔ́msɛ́ sə̀ n'ê ce numbyíní kɛ̀bɛ́ è n'ê tó se mó zə myə̌l mó yò. Bə̀ j'â yə̀ à shìrhə́ dwã nɛ́ fuulu mú ni yẽ̌ yé. Rə̀myɛ́ mɔ́ ce à zɛ̃̀ a wɔ̀: À m'a ló à lyi-shùùrí bə̀ yó, gɔ-elũ èpòlò w wə, a m'a ce bə jé tɛ̃́ lyɛ́ lyɛ́. ¹⁴Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à twĩ̀ à yil ré yilǝ, mùnì ga rə̀ bə̀k'a nə fuulu, tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ nɔ bɛ à gə́ y'à ce bə̀ n'ê dwi yi ní mú yírh w yé.¹⁵Gɔ-elũ èpòlò w wə, à k'a zhẽ̌ à jɛ̃̀ dɛ̃̌ a m'a bwəl be nyí a wɔ̀: À t'â la ce bə zù tənà y kɛ̀bɛ́ à y'à pɔ bɛ, yil ǹdə́ tùr n'ê dùr tɛ̃́ è wẽ́, è j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ tənèsé gakó wẽ́ mó w yé. ¹⁶Bə̀ bə̀ y'à fuuli à sɔ́msɛ́, bə̀ y'à yə̀ à nyə́ né tó yé, bə̀ fuuli à shìrhə́ dwã nɛ́. Wɔ́ bə̀ wun ní gə́ y'à j'â ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bə̀ yə né mó yilə. ¹⁷Sə à nyǐ bi ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr. À yə̀ pyà a ce bə jé tɛ̃́ yé. À yə̀ bɛ gurhi gɔ-elũ èpòlò w w yé.¹⁸À zɔ̀m ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ gɔ-elũ èpòlò w wə, a wɔ̀: ‹Á bə̀k'á tó á dabá nyə́ né ne yé, á bə̀k'á wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ sɔ́msɛ́ gə́ n'ê byili ní mú yé, á bə̀k'á ce á cìn jìmdi ǹdə́ bə̀ yə né yé. ¹⁹Àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe á Yi rí: tó-nə à nyə́ né, tó-nə à sɔ́msɛ́, sə á wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní. ²⁰Nyám-na à shìrhə́ dwã nɛ́ ǹdə àmyɛ́ nyə̀ná ta. Nə̀ wɔ́ myɔrhɔ àmyɛ́ ǹd'ámyɛ̌ cəcəl wə, mùnì ga bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, á Yi rí›.²¹Sə byǎ bɛ́ myɛ cẽ à nyí ni. Bə̀ yə̀ à nyə́ né tó yé, bə̀ yə̀ à sɔ́msɛ́ tó yé, bə̀ yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní mú yé. Wɔ́ e wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní mú è n'ê ce numbyíní zal myə̌l. Bə̀ fuuli à shìrhə́ dwã nɛ́. Rə̀myɛ́ ce à wə̀lə̀: À m'a ló à lyi-shùùrí bə̀ yó, à m'a shɛ̀nɛ́ à lyim rí gakó j'a yì bi, gɔ-elũ èpòlò w wə. ²²Sə à kwɛ̃̀ à jɛ̃̀ yá, à yil ré ce à j'a zɛ̃̀ à n'â twĩ̀, mùnì ga rə̀ bə̀k'a nə fuulu, tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ nɔ bɛ, à gə́ y'à ce bə̀ n'ê dwi yi ní mú yírh w yé.²³Gɔ-elũ èpòlò w wə, à k'a bwérhé a zhẽ̌ à jɛ̃̀ dɛ̃̌ a m'a bwəl be nyí a wɔ̀: à m'a jì bi a ce dwə́ dwã cəcəl wə, a làà bɛ dɛ̃̌ tənèsé wẽ́. ²⁴Wɔ́ bə̀ gə́ y'à yə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə à sɔ́msɛ́ gə́ n'ê byili ní mú, bə̀ gə́ y'à yə̀ à nyə́ né kwè ǹdə kɔn ta, bə̀ gə́ y'à fuuli à shìrhə́ dwã nɛ́ ǹdə́ bə̀ gə́ y'à súlí bə nyǐ bə̀ dabá yə né ǹdə́ shil mú yilə.²⁵Kɔn súlí myɛ, àmyɛ́ cìcì mú pɔ bɛ nyə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à bə càn, ǹdə́ sɔ́msɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ t'â ce lò zal myə̌l mó. ²⁶À y'à n'â tó bə̀ paánsɛ́ dɛnnɛ à ce be jìmdi: byì-yéésé gakó vwə̃̀ né. Rə̀myɛ́ mɔ́ y'à wɔ́ à la m'a ce wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ zə bɛ mùnì ga bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.²⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, numbyíní byǐ, zɔ̌m ǹdə́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí. Ǹ m'ǎ wɔ̀ bɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: á dabá j'a tó bə̀ gə́ t'â zhì nà èdù yó mó dɛnnɛ bə̀ j'â n'ê fuuli ni twéé twéé. ²⁸À ce bə zù tənà y kɛ̀bɛ́ à y'à zhẽ̌ à jɛ̃̀ y dɛ̃̌ a m'a bwəl nyí b'à la bɛ pɔ mɔ́ wẽ́. Sə bə̀ yírhə́ zù pyɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ gakó è wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ ǹdə́ cǒ kɔ̀bɔ́ gakó ò púrh vɔr nánzhəzhɔ̌ mɔ́ yó. Wɔ́ gàà bə̀ zwə́l bə̀ vwə̃̀ né né, bə̀ pɔ bə̀ paánsɛ́ sə̀ n'ê yì lyim ni mú ní, bə̀ cĩ́ bə̀ wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ nɛ́, wɔ́ gàà myɛ bə̀ ló bə̀ də̀vɛ̃́ y tɛ̃́ bə pə bə̀ yə né ne né. ²⁹À bwə̀rh be a wɔ̀: Bə̀kɔ́n ná-dwí vwĩ̀-zwə́l jàà á n'á zhə̀l è wẽ́ mó? Bə̀ j'â n'ê byẽ̀ y bə̀ ‹vwĩ̀-zwə́l jàà› kɔn m'e yí zà.³⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, wál Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Rə̀myɛ́ mɔ́ yilə, á co á cìn jìmdi á gə́ kwè á nàmbala bɛ́ nà mɔ́ yilə, á twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ ǹdə́ bə̀ yə nákɔ̀mrɛ́! ³¹Á tó á yə né gakó dɛnnɛ á ce á cìn jìmdi, á gə́ y'ǎ n'á zə á paánsɛ́ á twí á pɛ yi ní, á gə́ y'ǎ n'á ji á byǎ bɛ́ myǐn yi ní, kɔn b'e yí zà! Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, àmyɛ́ nə m'a zɛ̃̀ a yẽ̌ á pyà á sú àmyɛ́ wu? Ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, à t'â la yõ̌ á pyà á sú àmyɛ́ wu yé, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. ³²Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zwẽ á surhə né t'â la pyǐrh yé. Má á n'á wə̀lə̀: ‹Nə́ n'é yǎl nə́ yə̀ ǹdə dwə́ né dwã bɛ́ ta, ǹdə tənèsé dwã bɛ́ dwə́ né ta, nə́ cèrhé dɔ̌ w ǹdə́ nə́kulu wə́› myɛ.³³Ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí, wɔ́ ǹdə́ à jɛ̃̀ y kɛ̀bɛ́ è zhe jàn ǹd'â vɔ̃̀ w kɔ̀bɔ́ ò la còlò e súlí à lyi-shùùrí à la á yó ló mó dɛnnɛ à m'a tó né a jí pyɛ̀lɛ̀ á yó wə. ³⁴À m'a tó à jɛ̃̀ y è zhe jàn ǹdə́ à vɔ̃̀ w à la còlò e súlí ǹd'â lyi-shùùrí á la tɛ̃́ ló mó dɛnnɛ a ce á shə́r dwə́ né cəcəl wə, a súlí a vùr ába tənèsé shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jì ába bə ce sə̀ wẽ́ mó w mó a cĩ́ dwã yó. ³⁵À m'a zə ába a m'a vò tənèsé gɔ-elũ èpòlò w wə, sə gàà mɔ́, nə́ m'ǎ jòm dwã yə́-zwə̌rh wə, sə à m'a jí bùrì.³⁶À m'a jí bùrì àmyɛ́ ǹdə́ ámyɛ̌ cəcəl wə, ǹdə à gə́ y'à jú bùrì àmyɛ́ ǹdə́ á nàmbala bɛ́ cəcəl wə, Ezhibti tənà y gɔ-elũ èpòlò w w mó ta, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. ³⁷À m'a ce á tó vwã̌-ènɔ̀n də̀-dɔ̀lɔ̀ w kùr w á lyɛ̃, a zɛ̃̀ a ce á zù dɔbrɛ lyẽẽ́ y wẽ́. ³⁸À m'a vùr lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ twĩ̀ yó-kùlù tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí e jà bə cẽ à nyí ni mú á cəcəl wə. À m'a ce bə du tənà y kɛ̀bɛ́ bə̀ zhə̀l bə̀ jě è wẽ́ ǹdə zhələ ta mɔ́ wa, sə bə̀ t'â la bə̀ nà Esərayɛl cɛ y yó ju yé: rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.³⁹È gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: lò gakó zhəl n cèrhé ń yə né. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ m'a nyǐ ǹd'á gə t'á àmyɛ́ zɔ̀mɛ̀. Á k'á t'á la á paánsɛ́ ǹdə́ á yə né dɛnnɛ tó á m'á fuuli à yil ré rə̀ bə dõ zhe mó yé.⁴⁰Bə̀ wɔ́ à Yi pyɔ̀ w yó, Esərayɛl pyɔ̀ w ò wɔ́ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ yó, wɔ́ gàà Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ jě tənà y w mɔ́ m'a cèrhé ne né. À m'a zwẽ be gàà, a súlí a shɛ̀nɛ́ á kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á n'á vùr wẽ̀ ré yó w á pɛ nɛ mɔ́ ǹd'á paánsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó á n'á pɛ nɛ mɔ́ wẽ́, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. ⁴¹À gə tú à ce á du dwə́ né cəcəl wə, a ce á shə́r tənèsé shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jì ába bə ce sə̀ wẽ́ mó w á bə̀ dwã yó yi ní, à m'a zwẽ ába a súlí wẽ̀ ré rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ rə̀ n'ê swé lyim tɛ̃́ mɔ́ nɛ. À m'a tó á dɛnnɛ a ce dwə́ né lwar b'à bə dõ zhe yé.⁴²À gə tú à zɔ ába a m'a vò Esərayɛl cɛ y yó, tənà y kɛ̀bɛ́ à y'à zhẽ̌ à jɛ̃̀ dɛ̃̌ a m'a bwəl nyí b'à la á nàmbala bɛ́ nɛ pɔ mɔ́ wẽ́, á m'ǎ lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe. ⁴³Gàà mɔ́, á m'ǎ lyǐrh á shãã ga zhə̀zhèèlé ǹdə́ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó á tó nə̀ dɛnnɛ á ce á cìn jìmdi mú yò. Á m'ǎ nyǎr á cìnə̀, lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó á twĩ̀ mú yilə. ⁴⁴Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, á m'ǎ lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à gə tú à wɛ̀rhɛ́ ába kɔna, à yil ré yilə, è də̀ á zhə̀zhèlè námməjóló w ǹd'á tumə námməywààlɛ́ yil yé, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»⁴⁵Bǝ-zho-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ⁴⁶Numbyi:ni: Byǐ pyìrhí ǹ yé ń zǎ lũ jǝ̀jĩ́ sõ jàà yá, bú lũ jǝ̀jĩ́ sõ jàà yá! zɔ̌m nyì-zwennǝ zɔ̀mà ń bú lũ jǝ̀jĩ́ sõ jàà y cɛsɛ́! ⁴⁷Wál lũ jǝ̀jĩ́ sõ sòlò w jàà y nɛ ń wɔ̀: Cili Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀mɛ̀ rɛ́! Cǐnnǝ, Bǝ-zhɔ-zhe wǝ̀lǝ̀: À la myǐn ju ǹ cǝcǝl wǝ, mǝ̀ m'a kwɛ̃́ gɔ-lyɔ̃̀ w ǹdǝ́ gɔ-kùlù w gakó; ò myìn-zhù w t'â la cú gaga, lyì bí gakó m'a jí, kɔn zhì lũ jǝ̀jĩ́ e m'e vò lũ jǝ̀-gwã̀ sõ⁴⁸Lò gakó yírhǝ́ m'a nǝ bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́, Bǝ-zhɔ-zhɔ zhe à ju mu. Mǝ̀ t'â la cú gaga yé. ⁴⁹A wɔ̀: Ǎ! Cǐnnǝ, Bǝ-zhɔ-zhe! Bǝ̀ m'a zɔ̀m à shò-kwã bǝ wɔ̀: È dǝ̀ zɔ̀m-púmǝ́ zɔ̀mna ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ èta mɔ́?

Chapter 21

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, pyìrhí ń zə ǹ yé ń zǎ jə̀-jĩ́ sõ. Ji jə̀-jĩ́ sõ tənà y nyí rí búlə́, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, Nəgɛɛvɛ tú w shò kwã nɛ́. ³Ǹ m'ǎ wɔ̀ Nəgɛɛvɛ tú w ni: Cili Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Nyǐ à la myǐn ju ǹ cəcəl wə. Mə̀ m'a jí cǒ kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ nánlyɔ̀ ǹdə́ cǒ kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ nánkùlù mú gakó. Myìn-zhù w j'â t'â la cú yé, ò m'a jí yé-zwěsé púlə́púlə́, kɔn zhì Nəgɛɛvɛ e m'e vò jə̀-gwã̀ sõ.⁴Rə̀myɛ́ yó, numbyíní gakó m'a zɛ̃̀ e lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe à ju mu, sə mə̀ j'â t'â la cú yé.» ⁵Sə àmyɛ́ nyì-zwennə mó, à wə̀lə̀: «Wɛ́y, Cinu Yi! Bə̀ n'ê wə̀l à shò kwã nɛ́: È nə də̀ ńmyɛ̌ ń já ń nə́ ń ji səswalsɛ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ń ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ nà?»⁶Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ⁷«Numbyíní byǐ, pyìrhí ń zə ǹ yé ń zǎ Zhərəzalɛm, ji còrhó-jìsí búlə́, zɔ̌m Yi yilə, Esərayɛl tənà y shò kwã nɛ́.⁸Ǹ m'ǎ wɔ̀ Esərayɛl tənà y nɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí: À j'â bàn mɔ́. À m'a fwə̌rh à búlə́ shù w ò pyá wa, sə à m'a ce cángá cə́bal ǹdə́ wu-bárhɛ́ cə́bal mɔ́ ga jé tɛ̃́ ǹ sõ. ⁹Wɔ́ à gə́ la ce cángá cə́bal mɔ́ ǹdə́ wu-bárhɛ́ cə́bal mɔ́ ga jé tɛ̃́ ǹ sõ mó è ce, à búlə́ shù w la ò pyá y w shə́r o bú ǹdə́ numbyíní gakó, kɔn zhì Nəgɛɛvɛ e m'e yí jə̀-gwã̀ sõ.¹⁰Rə̀myɛ́ yó numbyíní gakó m'a zɛ̃̀ e lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́, Bǝ-zhɔ-zhe, à n'â fwə̌rh à búlə́ shù w ò pyá y wa, sə ò k'ô t'â la kwã̀ɔ̃̀ o zù è wẽ́ yé. ¹¹Numbyíní byǐ, wɔ́wɛ́lɛ́, kó tɛ̃́ ǹdə́ wu-zhùlù. Ǹ m'ǎ wɔ́wɛ́lɛ́ bə̀ yírh wə.¹²Bə̀ gə bwə̀rh mó bə wɔ̀: ‹Byè yil ǹ nə́ ǹ wɔ́wɛ́lɛ́?›, ǹ m'ǎ lyár bɛ ń wɔ̀: ‹Wun ní gakó m'a yə̌l, yò òdù nyí rə̀ bàn yilə. Jɛ̀sɛ́ gakó m'a lyɛ̀ɛ̀ kókó, nə̀dwə́nə́ né gakó m'a dú nɛ̃̌ kókó. Nyǐ nyí rí bànà, rə̀ n'ê pyìrhə̀, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí›.» ¹³Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀ :¹⁴«Numbyíní byǐ, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə. Ǹ m'ǎ wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí:Búlə́ shù! Búlə́ shù! ò dwèlè, ò pɔ̌r.¹⁵Lyì bí gurhu yil bǝ̀ dwèlè wǝ,ò jǝ́jɔ̀mɔ́ yil bǝ̀ pɔ̌r wa. ¹⁶Ń pɔ wa, dòlò yilə,mùnì ga bə pyɛ́l w jɔ̃̀ wa.Búlə́ shù wə́, bə̀ dwèlè wə,bə̀ pɔ̌r wa,Bǝ̀ la gurnə mó jɔ̃̀ w co. ¹⁷Numbyíní byǐ, búbwéé, wǔrh,búlə́ shù w n'ô twĩ̀ lwɛlɛ à dwí rí cəcəl wə.Ò j'â n'ô twĩ̀ lwɛlɛ Esərayɛl pyɔ̌-byǎ bɛ́ gakó cəcəl wə.Bə̀ yìrh bə̀myɛ́ ǹdə́ à dwí rí ga bə ló búlə́ shù w yó.Rə̀myɛ́ ce mǎ ǹ cí rí ni.¹⁸Zhǝ̀nà, è wɔ́ yò ǹ zhõ̀ yilə. Sə è nə wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ y'à la wɔ̀rhɔ́,pyɛ̀lɛ̀-də̀dɔ̀lɔ̀ w ò n'ô ce mó cìzhìl mú myɛ gə y'à tɛ̀nɛ́ nɛ́?wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. ¹⁹Numbyíní byǐ, cili, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə:Mǎ ǹ jɛ̀sɛ́ dwã nɛ,búlə́ shù w m'a kà twər rə̀lyè, twər rə̀tɔ̀.Òmyɛ́ mɔ́ wɔ́ cùùrí búlə́ shù wə́,lyì bí ò zò o gu mú búlə́ shù nánfɔ̀lɔ̀ wá,ò n'ô zwè ò zhəzhɛrɛ mɔ́. ²⁰À ce búlə́ shù w j'â n'ô gurhi bi bə̀ étwí-ènyə́ né gakó ne,mùnì ga a ce lyì bí wun ga,sə bə ló tɛ̃́ twər nánzhəzhɔ̌.Bə̀ wɛ̀rhɛ́ w mùnì ga o jə́jɛ̀mɛ́,bə̀ pɔ̌r w lyì bí gurhu yilə.²¹Ce ǹ jàndɛ́ wẽ̀ ré dwã yó, sǝ́ pyìrhí ń zǎ,jə̀-jĩ́ ǹdə́ jə̀-gwã̀ ga sõ,ǹ gə́ mə̌ sə́ bú mə̀gã̌ gakó. ²²Àmyɛ mà a j'â n'â mà à jɛ̀sɛ́ dwã nɛ,sə à m'a j'a shɛ̀nɛ́ a ló à lyi-shùùrí gakó bə̀ yó a zhɛ̀.Wɔ́ àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à zɔ̀m.» ²³Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀ :²⁴«Numbyíní byǐ, cili, pul sɔ́msɛ sə̀lyè Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ búlə́ shù w ò bàn mɔ́ yilə. Sə sɔ́msɛ́ sə̀myɛ́ sə̀lyè y ga shí tənà èmyɛ́ èdù y wẽ́. Ǹ m'ǎ cĩ́ myɔrhɔ sɔ́má gakó gə́ n'ê ji kùr mə̀gã̌ mɔ́, ò n'ô byili cɔ w kɔ̀bɔ́ è la nɛ́ mɔ́.²⁵Ǹ m'ǎ pul sɔ́má mùnì ga búlə́ shù w bə̀ o bú ǹdə́ Araba, Amɔ̃ byǎ bɛ́ cɔ wá, e súlí ǹdə́ Zhəda, Zhərəzalɛm cɔ w bə̀ lù byíl-fwàlsɛ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ mɔ́. ²⁶Nyǐ Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ zhǐ sə-jɔ w yó, sɔ́msɛ́ sə̀lyè y gə́ n'ê n'ê bɔ̀n dwã nɛ mə̀gã̌ mɔ́, ń la mə́ ń pyà kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ myaarhɛ. Ń nə́ ń dǝ́dwẽ́ cama nɛ́, ń nə́ ń bwə̀rh yə né mùnì ga n sú nə̀ wun, ń nə́ ń súlí ń nyǐ cɛ̃ rɛ́ ²⁷Tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ myɔrhɔ w wɔ ń jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y wa: Zhərəzalɛm. ‹Bə̀ tɛnɛ búlə́ wẽ̀ ré bə cĩ́ búlə́ né bú yilə. Bə̀ búbwéé bə̀ bə̀ gu lyì bí. Bə̀ zhẽ̌ bə̀ cələ dɛ̃̌ bə m'e mà búlə́ jàà w zhəl búbwéé yə́. Bə̀ cĩ́ búlə́ wẽ̀ ré rə̀ yésé zǎ bwə̀rsé. Bə̀ ló bo-púl ò zɛ̃̀ dɛ̃̌. Bə̀ súlí bə ló bo-púl bə m'e kə́kɛ́lɛ́!›²⁸Sə rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ nyí bə̀ n'ê swal e jà rə̀ t'â la wɔ̀rhɔ́ dǒ dǒ myɛ bə̀ yil mú ta: bə̀ bwəl be nyí. È m'a yə̀ bə̀ dóó w yò lyǐrh, bə̀ m'a zə bɛ búlə́ né jàà y wa. ²⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Á gə́ ce bə lyǐrh á lwɛlɛ rɛ́ yò, bə̀ gə́ lwar á nyí-ni-cṍ mó yò, ǹd'á yə̀-bəlwàálɛ́ gə́ tú rə du pamparɛ̃ɛ̃ á tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó wẽ́ yi ní yilə, ǹd'á gə́ súlí á ce bə̀ n'ê nyǐ á sõ mó ce, bə̀ m'a j'â zǝ ába jɔ̃̀ wa.³⁰Esərayɛl pyɔ̌ byǐ, lwɛlɛ cə́bal ǹdə́ wu-bárhɛ́ cə́bal, cili: ǹ dɛ̃ bànà, rə̀ m'a j'a yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w myɛ zhɔ̌ dɛ̃. ³¹Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Bə̀ m'a bwèlé yó-bɔrɔ́ wá, sə bə púr pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú wə́. Ywẽ̀ né k'ê t'â la yál ǹdə nə̀ gə́ y'à wɔ́ nɛ́ ma mɔ́ yé. Bə̀ zhẽ̌ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ tɛ̃́tɛ̃́ mɔ́ dɛ̃̌, sə bə só kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ tɛ̃́!³²Jì-bò! jì-bò! À m'a ce Zhərəzalɛm jǐrh jì-bò, ò dwí rí j'â gwẽ̌ yə̀ nɛ́ yàl yé, kɔn la m'e yí lò mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ bùrsí, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ à la sɛ ń jɔ̃̀ w co mó bà.

Chapter 22

¹Bǝ-zhɔ̌-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀ : ²«Numbyíní byǐ, cili, ǹ nə bə mə̌ sə́ bùr lyì gurnə cɔ w bùrsi zhə̀n zhə̀nà, ń ce o lwar ò pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó pár nà? ³Ǹ m'ǎ wɔ̀: Bǝ-zhɔ̌-zhe Yi wòwǝ̀ : Cɔ kɔ̀bɔ́ ò n'ô lwé jal tɛ̃́ ò wẽ́, sə rə̀myɛ́ ce ò yi rí bànà. Ò n'ô wɛ̀rhɛ́ yə ò sõ, nǝ̀ n'ê ce w jìmdi!⁴Jal mɔ́ ǹ ló tɛ̃́ mɔ́ ce ń jǐrh dóó cə́bal. Yə né ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ce, ǹ co ǹ cìn jìmdi. Ǹ j'á ce ǹ dɛ̃ rɛ́ twẽ̌ rə bwəlse, ǹ yú ǹ byinə né yó-gurə́ yə́. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à m'a ce ń yə̀ cìzhìl kɔn dwə́ né yilə, ǹdə́ mɔ̀n kɔn tənèsé gakó yilə. ⁵Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ bwə́l ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nyɛ mɔ ga m'a mɔ̀n mɔ́, bə̀ ǹ yil ré cɔ̀ kókó, ǹ tũ̀-bəywààlɛ́ myɛ j'a já dɛ̃́dɛ̃́.⁶Esərayɛl pyɔ̌-byǎ bɛ́ n'ê lwé jal tɛ̃́ ǹ sõ, kɔn tó lò gakó vɔ̃̀ w jàn rɛ́ gə́ wɔ̌ nɛ́ mɔ́. ⁷Ǹ sõ mó, bə̀ n'ê fulsi da ǹdə́ ná ga. Bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ jɔ́ɔ́rɛ zhə-bal nɛ ǹ sõ. Bə̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ bə̀tɛ̀lɛ́ ǹdə́ ejə̃̀-kɛ̃. ⁸Ǹ nə́ ǹ fulsi kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ àmyɛ́ Yi kɔna, ǹ nə́ ǹ fuuli à shìrhə́ dwã nɛ́. ⁹Gàrmə́-nyɛlsɛ wɔ ǹ sõ, sə̀ n'ê cìrh lyì bí sə̀ ce né bə̀ lwé jal tɛ̃́. Ǹ sõ mó, bə̀ n'ê jí kùjírə́ pyàr rɛ́ yó. Bə̀ n'ê twĩ̀ tũ̀-bəywààlɛ ǹ sõ.¹⁰Ǹ sõ mó, lò yà n ce ń da cə̀-lwè pwẽ̀ ne. Bə̀ n'ê nyɛ́ɛ́ bə̀ zwì ǹdə́ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nɔ ń cànà mɔ́. ¹¹Ǹ sõ mó, lò mə̀dù ya n twĩ̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ ǹdə́ ń dõ kɛ̃, zhə̀zhèlè námməyɔ̀lɔ̀ ce ń dõ ce ń byǐ-cɛ̃ jìmdi, ǹ sõ mó myɛ, ń dõ myɛ nə́ ń nyɛ́ɛ́ ń nəkɔ́ ń zwì ǹdə́ mɔ́, ń da bə̀kɔ́ mɔ́. ¹²Ǹmyɛ́ sõ mó, bə̀ n'ê shɛ̀nɛ́ bə̀ zwẽ jal tɛ̃́ ló pɛnɛ́. Ǹ nə́ ǹ pyà nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ jìmì mú yó. Ǹ nə́ ǹ tó jɔ́ɔ́rɛ tùntwə̃̀ə̃̀ dɛnnɛ ǹ pyà nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ ǹ tó-dõ sõ. E jà ń zɛ̃̀ ń swě àmyɛ́ yò! Wɔ́ ǹ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹³Nyǐ à n'â mà à jɛ̀rh, nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nɔ mɔ́ ǹdə́ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹ sõ mó yilə. ¹⁴Ǹ wu nə m'a zə jàn, ǹ jɛ̀sɛ́ myɛ gwẽ̌ zə kú dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à j'â la à yé pyùrhú a zǎ mɔ́ mɔ́ mɔ́ wẽ́? È gə wɔ́ àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe, yilǝ, à y'a zɔ̀m, a zɛ̃̀ a pyìrh tɛ̀bɛ́ à zɔ̀m mɔ́. ¹⁵À m'a jì mú a ce dwə́ né wẽ́, a súlí a làà mɔ́ dɛ̃̌ tənèsé wẽ́. À m'a ce pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹ sõ mó j'a zhɛ̀. ¹⁶Ǹmyɛ́ cìcì mú fuuli ǹ cìnə̀, dwə́ né yírh wə, sə ǹ m'ǎ lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.»¹⁷Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ¹⁸«Numbyíní byǐ, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí jǐrh ǹdə lù kɔ̀bɔ́ ò jìmdi gwẽ̌ yə̀ vùr ta à yilə. Bə̀ gakó, má bə̀ wɔ́ sə̀byì-kùlì ráá kàmmɔ ráá etɛ̃́ ráá lù ráá pə̀lɔ̃́ myɛ, bə̀ jǐrh lùr wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi rə̀ wɔ shɔ̃́ w cəcəl wə. ¹⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Á gakó gə́ jǐrh lù wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi mú ce, à m'a j'a ló ába dwã yó Zhərəzalɛm cəcəl wə:²⁰sə̀byì-kùlì ǹdə́ kàmmɔ ǹdə́ lù ǹdə́ pə̀lɔ̃́ e súlí etɛ̃́ púl, shɔ̃́ w cəcəl wə, bə̀ la myǐn rə̀ kùr w co, kɔn m'e yí rə yə̌l. Èta myɛ à lyim rí ǹd'â lyi-shùùrí m'a ce a ló ába dwã yó, à m'a ló ába shɔ̃́ w wa, à zɛ̃̀ a ce á yə̌l. ²¹À m'a cĩ́ ába dwã yó, a zɛ̃̀ fùrh à lyi-shùùrí myǐn mú á yó. À m'a ce á yə̌l Zhərəzalɛm cəcəl wə. ²²Á m'ǎ yə̌l ǹdə sə̀byì-kùlì y gə́ n'ê yə̌l shɔ̃́ w cəcəl w mó né, Zhərəzalɛm cəcəl wə. Rə̀myɛ́ yó á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe à n'â lwé à lyi-shùùrí á yó.»²³Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²⁴«Numbyíní byǐ, wál Zhərəzalɛm nɛ b'è wɔ́ cɛ kɛ̀bɛ́ è jìmdí yə̀ vùr yé, è yə̀ dwà nɛ e nyɔ̀ à lyim rí dɛ̃ rɛ́ yù w yé. ²⁵Zhərəzalɛm nyì-zwennə bé co nyí dwã wa, e jà bə bwəl nyí dwã nɛ́ bə̀ m'ê twĩ̀ lwɛlɛ cɔ w wẽ́. Bə̀ n'ê gwi lyì bí ǹdə bɔrɔ kɔ̀bɔ́ ò n'ô dɔ̀m kɔn tɛ̀bɛ́ ò zɔ o zhəzhɛrɛ ǹdə́ ò n'ô swər mó ta. Bə̀ n'ê pwà jɛ̃̀-kɔn rɛ́ ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ́. Bə̀ n'ê ce ejə̀nə̀ bé yó w n'ô súlí cɔ w wa.²⁶Zhərəzalɛm vwĩ̀-zwə́lnə bé gar à nyə́ né, bə fuuli kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ àmyɛ́ Yi kɔn mɔ́. Bə̀ yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi kɔn mɔ́ ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ kɔn nánfò mó dwã nɛ pɔr yé. Bǝ̀ yǝ̀ ce bǝ lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe jìmdi pɔr ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ jìmdi zhe mó pɔr dwã w yé. Bə̀ pyi bə̀ yírhə́ à shìrhə́ dwã nɛ́ shò kwã nɛ́, rə̀myɛ́ ce bə fuuli ni bə̀ cəcəl wə. ²⁷Zhərəzalɛm cɔ w yó-cìnə́ bé ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ ǹdə gɔ-kǔlse sə̀ n'ê dɔ̀m kɔn tɛ̀bɛ́ sə̀ zɔ sə zhəzhɛrɛ mɔ́ ta, bə̀ j'â tɛnɛ bə̀ zhǐ bə̀ n'ê yǎl bə ló jal tɛ̃́, bə̀ la lyì bí gu bə m'e pyà nyɔ̀ɔ̀rhɛ́. ²⁸Zhərəzalɛm nyì-zwennə bé n'ê zə wẽ̀ bə̀ fwàl bɛ. Bə̀ n'ê nɛ wẽ̀ sə wɔ́ nánfwǝ̌r, bə̀ n'ê swal kɔma ywẽ̀, bə̀ n'ê wə̀lə̀: ‹Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí›, e jà Bǝ-zhɔ-zhe yə̀ zɔ̀m yé.²⁹Tənà y lyì bí j'â n'ê twĩ̀ jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twə̃̀ə̃̀, bə̀ n'ê vwǎrh lyì bí. Bə̀ n'ê tó zúzúnú cìnə́ bé ǹdə́ nə̀mwà bɛ́ dɛnnɛ bə̀ zɛ̃̀. Bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ jɔ́ɔ́rɛ zhə-bal nɛ́, kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ mɔ mɔ́ yilǝ.³⁰À pyà lò mɔ̀bɔ́ ń mà n lù byili y n cĩ́ dɛ̃̌, bə̀ cəcəl wə, lò mɔ̀bɔ́ ń mà n zhì dɛ̃̌ àmyɛ́ yé né, byílí y bɔ̀l mɔ́ yó, tənà y cɛ̀nɛ̀ yilə, mùnì ga à bə̀k'a wǔr y yé: à yə̀ lò ńmyɛ̌ mɔ́ nɛ yé. ³¹Rə̀myɛ́ mɔ́ ce à j'a ló à lyi-shùùrí bə̀ yó. À ce bə jé tɛ̃́ à lyi-shùùrí myǐn mú wə. À kwè bə̀ zhə̀zhèèlé rí dóó w a cĩ́ bə̀ yó wə, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»

Chapter 23

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, kana bə̀lyè y'à ŋwɛ́nɛ́, bə̀ y'à wɔ́ ná-bə̀kwá. ³Bə̀ y'à zɛ̃̀ bə twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ Ezhibti ní. Bə̀ twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹdə́ bə̀ y'à gwẽ̌ wɔ́ kɛ̃-byì-bwə̃́ə̃́. Wɔ́ gàà mɔ́ bə̀ tə́tɛ́mɛ́ bə̀ yilə né né, bə swə̀l swə̀l be, bə̀ kɛ̃-byǔr nə̀báná nɛ́ nɛ́. ⁴Nyǐ bə̀ yilə né: zhə̀n-kɛ̃ yíl Oyolə, nyɛ̃́ mɔ́ zɛ̃̀ ń yíl Oyolyibə, . Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́ bə̀ yàl àmyɛ́ kana, bə̀ lùl bala-byǎ ǹdə́ kana-byǎ. Nyǐ bə̀ yilə né: Oyolə wɔ́ Samarɛ, Oyolyibə wɔ́ Zhərəzalɛm.⁵Sə Oyolə yẽ̌ ne n zù ń bɔ́bwá pyǎ wa. Ashəri lyì bí shil nánfɔ̀lɔ̀ y'à j'â zhe mo dɛ̃́dɛ̃́: shə̀dɛ́ɛ́sɛ ⁶sə̀ y'à zù gã̀-shɛ̀n, ǹdə́ tənà y kə̀kàlsɛ yó-cìnə́ ǹdə́ bù-kárna, bə̀ gakó y'à wɔ́ ébwá-dàlá, bə̀ wɔ́ bɔ́bwá, bə̀ y'à wɔ́ eshə-jòmnə bə̀ n'ê jòm eshərh. ⁷Ń shɛ̀nɛ́ n pə ń cìn Ashəri tənà y byǎ bɛ́ lyì-fwààlɛ́ gakó ne. Shil nánfɔ̀lɔ̀ w ò y'à zhe mo mó ce, ń co ń cìn jìmdi ǹdə́ bə̀ yə né gakó.⁸Ń já n cǝ̀ǝ̀le zhílí ń fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ń ju nə̀ kùr Ezhibti ní mú, bə̀ gə́ y'à n'ê zwì ǹdə́ mɔ ń kɛ̃-byǔr yi ní ga, ǹdə́ bə̀ gə́ y'à n'ê tə́tɛ́mɛ́ ń kɛ̃-byì-bóm yilə né, e súlí ǹdə́ bə̀ gə́ y'à j'â n'ê twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nánzhəzhɔ̌ w ǹdə́ mɔ yi ní mú. ⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à yẽ̌ mo a ce ń bɔ́bwá bɛ́, Ashəri tənà y byǎ bɛ́ bə̀ shil nánfɔ̀lɔ̀ y'à zhe mo mó jɔ̃̀ wa. ¹⁰Sə bə̀myɛ́ co ń cə̀-lwè y pwẽ̀ ne. Bə̀ zɔ ń byǎ bɛ́ ǹdə́ ń bə̀kwá bɛ́. Sə bə̀ gu ń cìcì mú ǹdə́ búlə́ shù. Ń jǐrh myɔrhɔ kɔn, kana bɛ́ cǝcǝl wǝ. Bə̀ kǝ́ ń bùrsi bə pɔ̃ còrhò-tum.¹¹Ń ná-bə̀kɔ́ Oyolyibə nɔ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ń zù pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né tũ̌ wẽ́, ń shil ré súlí rǝ lyɛ̃ cɛ nɛ. Ń fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né lwɛlɛ rɛ́ dwini ń ná-bə̀kɔ́ mɔ́ nyǎn rɛ́. ¹²Ashəri tənà y byǎ bɛ́ shil nánfɔ̀lɔ̀ y'à zhe mo dɛ̃́dɛ̃́: tənà y kə̀kàlsɛ́ yó-cìnə́, ǹdə́ bù-kárna ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ sə̀ y'à zù gàndɛ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn, ǹdə́ eshə-jòmnə, bə̀ gakó y'à wɔ́ ébwá-dàlá, bǝ̀ dǝ̀ cɛ̀nɛ̀ dwí. ¹³Sə à púrí bə̀ ń yà ń co ń cìn jìmdi: bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga y'à kwè sɔ́má èdù.¹⁴Oyolyibə fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gaga tú nə lyɛ̃ cɛ nɛ: dɛ̃ rə̀dù ń nɔ bala èsã̌yùúli bə̀ dɛ̃ byílí ní, Kalədɛ lyì èsã̌yùúli rə̀ y'à wɔ́ nánshɛ̀n. ¹⁵Bə̀ cěsé y'à lyẽ kẽkẽ ǹdə́ cã̌-tɔ̀nɔ̀, yó-bɔrɔ́ y'à bɔ bə̀ yó ne, bə̀ gakó y'à nyɛ̌ ǹdə shə̀dɛ́ɛ́sɛ ta, bə̀ y'à nyɛ̌ ǹdə Babyəlɔnɛ lyì bí ta Kalədɛ nɛ́, tənà y kɛ̀bɛ́ bə̀ lùl è wẽ́ mó.¹⁶Ń yírh gǝ́ j'a jòm rǝ̀ yó, bə̀ shil nánfɔ̀lɔ̀ j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê gui mu. Ń twĩ̀ tùntúmə́ bə̀ sõ Kalədɛ nɛ́. ¹⁷Rə̀myɛ́ yó Babyəlɔnɛ lyì bí zɛ̃̀ bə bə̀ ń sõ, bə bə̀ bə zù ǹdə́ mɔ́ ń fwə̌l pyə̀nə̀ y wẽ́, bə fwə̌l ǹdǝ́ mɔ bə ce mo jìmdi. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ ce n jǐrh jìmdi cə́kɛ̃, sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bǝ̀ shil j'a shǝ́r ń wu w wẽ́.¹⁸Ń lwǝ̌r ń cìn n byili bǝ̀ ń wɔ́ kə-nə̀fòló, ń co ń cə̀-lwè y pwẽ̀ ne n byili. Wɔ́ rə̀myɛ́ yilǝ, à j'a zɛ̃̀ à n'â súl mu ǹd'â wu gakó ǹdə à gə́ y'à jɛ̀nɛ̀ a súl ń ná-bə̀kɔ́ mɔ́ ǹd'â wu gakó mó né ta. ¹⁹Ń já n twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ nánzhəzhɔ̌, n mə n lyǐrh ń kɛ̃-byǔr yi ní, ń gə́ twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né Ezhibti ní mú yò.²⁰E fwǝ̌l nə̀fwə̀ə́lé shil ré y'à n'ê gwi mu dɛ̃́dɛ̃́: bə̀ bɛlɛ rɛ́ y'à nyɛ̌ ǹdǝ bǝ̀nerh bɛlɛ ta, bɛ rɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ y'à nyɛ̌ ǹdǝ shəshǝrh bɛlɛ nɛ̃̌ ta. ²¹Oyolyibə, ǹ k'á zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ twĩ̀ ǹ kɛ̃-byǔr pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí, Ezhibti lyì bí gə́ y'à n'ê tə́tɛ́mɛ́ ǹ yilə né, e jà bə̀ n'ê swə̀l mó ǹ kɛ̃-byì-bóm nə̀bán rɛ́ yi ní mú.²²Oyolyibə, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À m'a ce ǹ bɔ́bwá bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ n'ê bwí ǹdə́ mɔ́. Byɛ̀bɛ́ ǹ j'á zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ súl ǹdə́ ǹ wu gakó mó, à m'a ce bə shí cə-yala gakó, bə bə̀ nánzhə́zhɔ̌ bə bú ǹdə́ mɔ́: ²³Babyəlɔnɛ tənà y byǎ bɛ́ ǹdə́ Kalədɛ lyì bí gakó, Pɛkɔɔdɛ ǹdə́ Shɔwa e súlí Kɔwa, bə̀myɛ́ ǹdə́ Ashəri tənà byǎ bɛ́ gakó. Bə̀ gakó wɔ́ ébwá-dàlá, bə̀ wɔ́ ébwá, tənà kə̀kàlsɛ yó-cìnə́ ǹdə́ bù-kárna, ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ ǹdə́ lyì-fwààlɛ, bə̀myɛ́ gakó y'à n'ê jòm shəshərh.²⁴Búlə́ eshə-vwə̃tur ǹdə́ búlə́ zhírsi m'a shí jə̀-gwã̀ sõ rə bə̀ rə bú ǹdə́ mɔ́: dwə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ co nyí dwã wa. Bə̀ m'a cĩ́ nə̀kò-bwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ nə̀kò-fɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ búlə́ yə́-pú w tɛ̃́ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ mɔ́. À m'a byili yò w kùr ré bə̀ yé né, sə bə̀ m'a zɛ̃̀ bə bùr ǹ bùrsí ǹdə kɔn gə́ mə̌ dwã sə rə yə̀ nɛ́ bə̀myɛ́ sõ mó. ²⁵Ǹ bwɛ̃̌ rɛ́ rə̀ zhe ne mó m'a ce a bú ǹdə́ mɔ́. Bə̀ m'a zə mɔ́ ǹdə́ lyi-shùùri. Bə̀ m'a gõ̀ ǹ myə̌l ré, ǹdə́ ǹ zhã̌ nɛ́, búlə́ shù w m'a gu lò mɔ̀bɔ̀ ń la dǎl ǹ lyì bí wẽ́ mó. Bə̀ m'a zə ǹ byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ bə̀kwá bɛ́, sə myǐn m'a jí ǹ lyì bí kùr rí.²⁶Bə̀ m'a zwẽ ǹ kàmə̀zwǐsí bə yẽ̌ mó, bə súlí bə pwà ǹ bwẽ́ wẽ̀ ré. ²⁷À m'a zɛ̃̀ a ce ǹ pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹdə́ ǹ fwə̌l tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹ mə́ shí Ezhibti mú zhɛ̀. Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la ǹ yé dɛ̃̌ kõ̌ ń nyǐ bə̀ səta yé, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la Ezhibti myɛ yò lyǐrh kə́dò yé.²⁸Bə̀ nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À m'a yẽ̌ mó a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ súl mú, lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ wu w k'ô tɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ bɛ mɔ́ jɔ̃̀ wa. ²⁹Bə̀ m'a jí zùùri ǹdə́ mɔ́. Bə̀ m'a zwẽ ǹ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ y gakó. Bə̀ m'a yẽ̌ mó nánlwè, gɔ̀nɔ̀ yə̀ mɔ́ círhí yé, sə bə̀ b'a nə ǹ kə-nə̀fòló cə̀-lwè y yə́. Wɔ́ ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹdə́ ǹ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né³⁰nə̀ m'a vwɛ̃ rə̀myɛ́ mɔ́ rə pɔ̃́, bə̀ ǹ tó dwə́ né ne ń twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀, ń zə nə̀ yə né ń mə́ ce ǹ cìn jìmdi. ³¹Ǹ kwè ǹ ná-bə̀kɔ́ mɔ́ nà: rə̀myɛ́ ce, à n'â ce ń kǎzɔ̌m mɔ́ ǹ jɔ̃̀ wa.³²Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Ǹ m'ǎ nyɔ̀ ǹ ná-bə̀kɔ́ mɔ́ kǎzɔ̌m mɔ́.Mə̀ lyìm, mə̀ j'à wɔ̀.Mə̀ m'a ce ń yǝ̀ mɔ̀n ǹdə́ fuulu ga kɔn,bǝ̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ mə̀ wẽ́ mó já dɛ̃́dɛ̃́:³³ǹ yé y m'a jíjílí, ǹ wu w m'a sú ǹdə́ wu-zhùlù.Mə̀ wɔ́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ ǹdə́ cɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ kǎzɔ̌m,ǹ ná-bə̀kɔ́ Samarɛ kǎzɔ̌m mɔ́. ³⁴Ǹ m'ǎ nyɔ̀ mɔ, ǹ m'ǎ fwərh mo.Ǹ m'ǎ lo mo ǹdə́ ǹ yə́lə́,ń zɛ̃̀ ń zə mə̀ yəywaalɛ́ ń mə́ kǎr kǎr ǹ yilə né,bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à zɔ̀m, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.³⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Ǹ gə́ swě à yò, ń dwĩ̀ ni ǹ kwã nɛ́ mɔ́ yilə, ǹ cìcì mú zhĩ ǹ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹdə́ ǹ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né yò wǝ́.»³⁶Bǝ-zhɔ-zhe bwə̀rh ne n wɔ̀: «Numbyíní byǐ, ǹ nə nə́ ǹ yǎl ń bùr Oyolə ǹdə́ Oyolyibə bùrsí nà? Rə̀myɛ́ sə́ ce bə lwar bə̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́. ³⁷Bə̀ bə̀ fwə̌l, bə̀ jɛ̀sɛ́ tə̀l ǹdə́ jal. Bə̀ fwə̌l ǹdə́ bə̀ yə né, bə̀ gaga mɔ́ ce nə dɔ̃̀ byǎ bɛ́ bə̀ y'à lùl bə pɛ̃ mɔ́.³⁸Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ súlí bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́: dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ rə̀dù yə́, bə̀ co à còrhó-jì y jìmdi, e jà bə fuuli à shìrhə́ dwã nɛ́. ³⁹Bə̀ gə́ y'à n'ê zwə́l bə̀ byǎ bɛ́ bə̀ pɛ yə né ne yi ní mú, bə̀ zù à còrhó-jì y wẽ́, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, sə bə̀ fuuli yə. Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ à jì y cəcəl w mó:⁴⁰Bə̀ súlí bə twĩ̀ bə vò bə zə bala bə̀ shí pyépyé, bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à twĩ̀ tùntúm bə̀ sõ mó. Sə bə̀ túwə́, lyì bí byɛ̀bɛ́ ǹ shɛ nɛ̃̌, ń cĩ́ bwẽ́ wẽ̀ ǹ yírhə́ né ne, ń súlí ń bò ǹ cìn bə̀ yil mú. ⁴¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ zɛ̃̀ ń tu pal tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ yó ǹ pyě. Bə̀ y'à tɛnɛ tabəlɛ́ bə cĩ́ rə̀ yé né, ǹ gə́ yà ǹ cĩ́ à ãsã́ y ǹd'â nwə̃̌ y mə̀gã̌ mɔ́.⁴²Bə̀ y'à nyɛ̌ lyì-zhǎ bə̀ n'ê ce sɔ̀, kaka twə́lə́ y'à bə bɛ zhe mó dweme. Nunə nánzhəzhɔ̌ bə̀ y'à shí gɔ-elũ èpòlò w jààsɛ́ gakó, y'à tú bə súlí lyì bí ni. Bə̀ y'à n'ê ce cìbyǔr nǝkwá bɛ́ bǝ̀lyè y jɛ̀rh nɛ, bə súlí bə̀ n'ê pwí bi pyɛ̀lɛ̀ yə́-púr tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â càn dɛ̃́dɛ̃́.⁴³Rə̀myɛ́ yó à wə̀l kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né y'à ce n pyɛ̀nɛ̀ mɔ́ nɛ: Wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń shɛ̀nɛ́ ń twĩ̀ ń fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né èlǎsɛ̃́! ⁴⁴Bə̀ n'ê zhə̀l ń sõ ǹdə bə̀ gə́ n'ê zhə̀l kə-nə̀fòló sõ né! Wɔ́ èta bə̀ n'ê zhə̀l Oyolə ǹdə́ Oyolyibə sõ né, kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â n'ê lwé jal tɛ̃́ mɔ́. ⁴⁵Sə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ cángá cìnə́ m'a bùr bə̀ bùrsí, bə pə bɛ còrhò-tum tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ dwã ǹdə́ kə-nə̀fwə̀ə́lé e súlí ǹdə́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê lwé jal tɛ̃́ mɔ́, bə̀ bə̀ wɔ́ kə-nə̀fwə̀ə́le e jà bə̀ jɛ̀sɛ́ myɛ tə̀l ǹdə́ jal.»⁴⁶Bə̀ nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: «Ce lyì bə̀ dwã yó nánzhəzhɔ̌ bə bú ǹdə́ bɛ, bə̀ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ gu bi, sə bə súlí bə bubu bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́. ⁴⁷Bə̀ lyì bí bə̀ tú dwã yó mó dul be ǹdə́ nə́kulə, sə bə gu bi ǹdə́ búlə́ shù. Bə̀ gu bə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ bə̀kwá bɛ́, sə bə ji bə̀ jìsí myǐn.⁴⁸À m'a ce tənà y pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí zhɛ̀. Kana bɛ́ gakó m'a dámǎ bə lwar rə̀ nyí ni, rə̀myɛ́ ce bə̀ k'ê t'â la á pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí nà y kǒ yé. ⁴⁹Bə̀ m'a ce á pwarha tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí k'a nyɔ̀ á cìcì yó wə. á m'ǎ zhĩ á yə né còrhó mó yə̀-bəlwàálɛ́ yò wǝ́. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi.»

Chapter 24

¹Byinə nə̀bɔ́ byin rí, cànsɛ̀ shí nyǎ y dwã shí dɛ̃ rɛ́, Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, kɛ̃ zà dɛ̃ rɛ́ ku yó, zà dɛ̃ rɛ́ cìcì mú. Bə̀ wɔ́ zà dɛ̃ rɛ́ cìcì, Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bwǝlse Zhərəzalɛm.³Ji səswalá ń pə yó-kùùlì cìnə́ dwí rí tɛ̀bɛ́ nɛ. Ǹ m'ǎ wɔ̀ rɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Tɛnɛ nə́kwɛ́nɛ́, tɛnɛ y ń cĩ́ tɛ̃́.Ce nɛ̃̌ è wẽ́. ⁴Ló nàmá bɛ́ bə̀ gòm mó gakó è wẽ́,nàmá bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn mɔ́ gakó: cí rí ǹdə́ vɔ̃̀ wá.Ce e sú ǹdə́ kúr rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́. ⁵Kwě pyìrhə̀ y kɛ̀bɛ́ è càn du è dwã bɛ́ mɔ́,ló kúr rí dwã yó nə́kwɛ́nɛ́ y kùr wə.Ce nə́kwɛ́nɛ́ y búl e shɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́,kúr rí cìcì mú myɛ mə̌ sə rə byì.⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Zwini m'a zə lyì gurnə cɔ wá,nə́kwɛ́nɛ́ kɛ̀bɛ́ cɛ-zhǐl ré zhe mó,e jà è cɛ-zhǐl ré j'â t'â shə́r mó.bə̀ m'a vùr nàmá bɛ́ è wẽ́ mó nǎm mə̀dù mə̀dù.È də̀ tántɛ́ɛ́ y tɔ́ yò yé!⁷Bə̀ jal mɔ́ ò ló tɛ̃́ mɔ́ gwẽ̌ wɔ ò wẽ́.Ò ló mo nə́kul-cɔ̀lɔ́ w yó.ò yə̀ mo cɛ y yó lwé yé,ò yə̀ shó mə̀ yó lwé yé. ⁸Sə àmyɛ ló ò jal mɔ́ nə́kul-cɔ̀lɔ́ w yó,à yə̀ kaka mə̀ yó lwé yé.Mùnì ga rə ce à lyi-shùùrí zɛ̃̀,a m'a ŋwɛ̀nɛ́ a cĩ́ à jim.⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Zwini m'a zə lyì gurnə cɔ wá!À j'â la myǐn nánfɔ̀lɔ̀ jóó. ¹⁰Jéé myǐn mú,shɛ̃̌ nàmá bɛ́ ń k'á bwérhé,ce lyə̀mbwə̀ə̀ré né,sə kúr rí jí myǐn.¹¹Yele nə́kwɛ́nɛ́ y nánfò myìn-cala nɛ́ yó,mùnì ga e byìrh,mùnì è kàmmɔ w shɛ̃̀, jìmdí yə̌l è wu w wẽ́,sə è wu w ò jú o shɛ̀l mɔ́ myɛ dɔ́dɔ́. ¹²Nyǐ è wɔ́ tum lyààrɛ tã̀, è wu w jú o shɛ̀l muɔ́ yilǝ! E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga myǐn mú j'â t'â la ce nə́kwɛ́nɛ́ y kɛ̀bɛ́ gǝ́ jú e shɛ̀l nɛ́ mɔ́ púlə́púlə́ jé yé.¹³Zhərəzalɛm, lyi guurí wɔ ǹ jìmdí wẽ́. À pyà ǹ jìmdí vǔr, sǝ rǝ̀ t'â la vǔr rǝ yẽ̌ mó wárhgáá yé, ǹdǝ́ è gə də̀ à lyi-shùùrí gakó à ló ǹ yó a zhɛ̀ yé, b'à pyà ǹ jìmdí vǔr a yẽ̌ mó wárhgáá, sə ǹ yə̀ rə̀ vǔr yò shɛ̀nɛ́ yé.¹⁴Wɔ́ àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à zɔ̀m. Rə̀myɛ́ gakó m'a wɛ̀rhɛ́, à n'â pyìrh re. À t'â la kaka nɛ yõ̌ yé. À t'â la lòlò nɔ̀nɔ̀-dǔr yé, à bùlə̀ né myɛ t'â la lyə́r yé. Bə̀ m'a nyǐ ǹ zhə̀zhèèlé ǹdə́ ǹ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né bə m'e bùr ǹ bùrsí, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»¹⁵Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀w: ¹⁶«Numbyíní byǐ, à m'a kwè mó, ǹdǝ́ cu nánjɔ̀rɔ̀, sǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ mɔ́ wu-nyɔ̃̀ ǹ yírhǝ́ né w mɔ́ m'a jé tɛ̃́. Sə ǹ tá ǹ la wu-zhùlù wẽ́ yál gaga yé. Ǹ tá ǹ la wu-zhùlù nwə̃́ ju gaga yé, ǹ tá ǹ la kúrh myɛ yé, ǹ yǝ́-nàná t'â la tɛ̃́ ló yé ¹⁷Wɔ́wɛ́lɛ́ shɛ́shɛ́. Ǹ bǝ̀ká twĩ̀ cùùri tũ̀twə̃ǝ̃̀ yé. Lyẽ ǹ yó-bɔrɔ́ wá, ce ǹ nə̀cìlə̀ né. Bə̀k'á pyi ǹ tama nɛ́ nɛ yé, bə̀k'á shɛ̀nɛ́ ń zwẽ ǹ jə̀-dwã bɛ́ búrú ń dɔ̃̀ yé.»¹⁸À zɔ̀m ǹdə́ dwí rí nəkɔkɔ́lɛ́ yá, sə è də̀dɛ̀nɛ́ yá, à kɛ̃ mɔ́ cì. È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ yá, à wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ nɛ mɔ́ gə́ n'ê byili ní.¹⁹Lyì bí bwə̀rh ne bə wɔ̀: «Ǹ tá ǹ la nə́ba kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ kùr byilu nà?» ²⁰A lyár bɛ a wɔ̀: «Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ n wɔ̀: ²¹Zɔ̌m ǹdə́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ń wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À la à còrhó-jì y è n'ê byili á jàn rɛ́, è wɔ́ á yírhə́ né wu-nyɔ̃̀ wá, è súlí e ce á n'á dɛ̃̀ kɔn á nyǔ mú wẽ́ mó fuulu. Búlə́ shù m'a gu á byǎ bɛ́ ǹd'á bə̀kwá bɛ́ á yẽ̌ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́.²²Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹdə à gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́: á t'á la á tama nɛ́ pyu yé. Á t'á la á jə̀-dwã bɛ́ búrú w yò shɔ̀nɔ́ yé. ²³Á m'ǎ lyẽ yó-baárɛ́ á yó wə, á ce nə̀cìlə̀ á nə̀rh né, á t'á la wu-zhùlù nwə̃́ ju yé, sə á m'a cì á dɛ̀rhɛ̀ á dwə́ə́ré wẽ́, lò gakó mà n wɔ́wɛ́lɛ́ ń da-byǐ shò kwã nɛ́. ²⁴Ezəcəə mà n yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ myɔrhɔ á yilə. Á m'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó. Rə̀myɛ́ mɔ́ gə tú rə̀ pyìrh, á m'ǎ lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi.²⁵Numbyíní byǐ, cili, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la bə̀ jàn rɛ́, ǹdə́ bə̀ wu-nyɔ̃̀ w ǹdə́ bə̀ bwẽ́ wẽ̀ ré, ǹdə́ bə̀ yírhə́ né wu-nyɔ̃̀ wá, ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ só dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ nyǔ wẽ́ mó, ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ bə̀kwá bɛ́ zõ a yẽ̌ be mó, ²⁶dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, lò mə̀dù ń la dǔr n lú, ńmyɛ̌ mɔ́ mà n bə̀ ǹ sõ n cĩ́ mú nyí rí. ²⁷Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, ǹ nyí rí m'a tó lò mó mɔ̀bɔ́ ń dùr n lú mú twírí y dɛnnɛ rə púr. Ǹ m'ǎ zɔ̀m, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la nyì-bǝdɔ̃̀ɔ̃̀ cǝ́bal yál yé. Ǹ m'ǎ yə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ myɔrhɔ bə̀ yilə. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.»

Chapter 25

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, zə ǹ yé ń zǎ Amɔ̃ byǎ bɛ́, sə́ zɔ̀m Bǝ-zhɔ-zhe yil yil bə̀ shò kwã nɛ́.³Ǹ mǎ wɔ̀ Amɔ̃ byǎ bɛ́ nɛ: Cili-nə Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Ǹ gə́ mɔ̀n à còrhó-jì y bə̀ gə́ fuuli y yi ní mú, ǹdə́ Esərayɛl tənà y bə̀ gə́ y'à cɔ̀ y yi ní mú, e súlí Zhəda kɛ̀lɛ́ y lyì bí bə̀ pwà bə m'e vò yómde-jè mó yilə, ⁴à m'a pɔ̃́ yi-púrhí sõ byǎ bɛ́ nɛ bə cìní. Bə̀ m'a cĩ́ bə̀ zulə́ jààsɛ́ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ mɔ́ ǹ sõ, bə̀ m'a pú bə̀ kwə̀ə́rhé ǹ sõ. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ m'a jí ǹ cèmé né byǎ bɛ́, bə̀myɛ́ myɛ bə̀ b'a nyɔ̀ ǹ vwàmá nɛ́ yil mú. ⁵À m'a ce Araba jǐrh yómde gɔ-dɔ́m-jàà, a zɛ̃̀ a ce Amɔ̃ byǎ bɛ́ tənà y jǐrh vwàmá jilə. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.⁶«Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Ǹ jɛ̀-pwə̀lə́ né ǹ mà ǹdə́ ǹ nèsé ǹ fwar tɛ̃́ mɔ́, wu-nyɔ̃̀ w nánfɔ̀lɔ̀ w ò y'à zhe mó, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à yú Esərayɛl tənà y nɛ shò kwã mɔ́ yilə, rə̀myɛ́ yàl è fuuli nánfɔ̀lɔ̀. ⁷À m'a zhẽ̌ jɛ̃̀ ǹ yó, à m'a ce mó dwə́ né lyì bí jɔ̃̀ w bə bubu ǹ jɛ̃̀ kɔn rɛ́, à m'a vùr mú dwə́ né cəcəl wə, à m'a ce ǹ kə́ ǹ tá ǹ la tənà yál ń yə̀ nɛ́ yé, à m'a ce ń jé tɛ̃́. Rə̀myɛ́ yó ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.⁸«Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Mɔwaabɛ ǹdə́ Səyiiri lyì bí gə́ zɔ̀m bə wɔ̀: ‹Zhəda kɛ̀lɛ́ y jǐrh ǹdə dwə́ né dwã bɛ́ gakó ta› mɔ́ ce, ⁹à m'a ce cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ wɔ Mɔwaabɛ pyàr rɛ́ sarha nɛ́ nɛ mɔ́ jé tɛ̃́, à m'a ce tənà y cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn mɔ́ jé tɛ̃́: Bɛt-Yəshəmɔɔtɛ ǹdə́ Baal-Məwɔ̃ e súlí Cərəyətəyiimi. ¹⁰Wɔ́ yi-púrhí sõ byǎ bɛ́ bə̀ m'a cìní ni, bə̀myɛ́ ǹdə́ Amɔ̃ byǎ bɛ́. À m'a pə bɛ tənà y bə cìní, kɔn m'e yí bə̀ k'ê t'â la Amɔ̃ byǎ bɛ́ yò lyǐrh dwə́ né cəcəl w yé. ¹¹À m'a kə́ Mɔwaabɛ lyì bí bùrsí. rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.¹²«Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Edɔm lyì bí tũ̀twə̃̀ə̃̀ né, bə̀ gə́ cĩ́ bə̀ jim Zhəda kɛ̀lɛ́ y lyì bí yó yi ní, ǹdə́ dóó w bə̀ wɛ̀rhɛ́ bə̀ gə́ tú bə̀ n'ê cĩ́ bə̀ jim rí mú ce, ¹³nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À n'â zhẽ̌ jɛ̃̀ Edɔm tənà y yó. À m'a gu numbyínsí ǹdə́ vwàmá ga è wẽ́. Kɔn zhì Təmã, à m'a ce e jǐrh jì-bwə̀r, sə búlə́ shù m'a gu lyì bí e m'e yí Dədã.¹⁴À m'a tó Esərayɛl, à dwí rí jɛ̃̀ y dɛnnɛ a cĩ́ à cìcì jim rí Edɔm yó. Esərayɛl lyì m'a wɛ̀rhɛ́ Edɔm ǹdə à lyim rí ǹd'â lyi-shùùrí gə́ n'ê yǎl nɛ́ mɔ́. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar à jim cṹ mú gə́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilə, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁵Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Shilisəti lyì bí gə́ twĩ̀ jim cṹ yilə, bə̀ gə́ fuuli bi dɛ̃́dɛ̃́ bə m'e cĩ́ bə̀ jim yilə, bə̀ wun gə́ y'à nyɛ̀ bə̀ tɛ̃́ jó mó yilə, zùùri tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé mó yilə, ¹⁶rə̀myɛ́ ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. À m'a zhẽ̌ à jɛ̃̀ Shilisəti lyì bí yó, à m'a vùr Kərɛɛtɛ lyì bí a súlí a gu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě bə twèlé nə̀-fɔ̀lɔ̀ w vɔ̃̀ w nɛ mɔ́ kùr ré rə̀ dàl mɔ́. ¹⁷À m'a búl a cĩ́ à jim bə̀ yó kɔn yí bi, à m'a pə bɛ lyi-shùùri còrhò-tum. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à gə tú à cĩ́ à jim bə̀ yó yi ní mú.»

Chapter 26

¹1 Byinə shí ǹdə́ rə̀dù byin rí, cànà y dɛ̃ nã́yéé ré, Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, Tiiri gə́ mɔ̀n Zhərəzalɛm e wɔ̀:‹Aa! Aa! Dwə́ né bwə̀rə̀ y kɔ́wá!Wɔ́ àmyɛ́ sõ bǝ̀ k'â bàn nɛ́, à m'a sú, nyǐ è jǐrh jì-bò!›.³Rə̀myɛ́ ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Tiiri, à j'â bàn mɔ́.À m'a ce dwə́ nánjə̀jóló zɛ̃̀ nə̀ n'ê bwí ǹdə́ mɔ́ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nə̀-zha y gə́ y'a n'ê zɛ̃̀ nɛ́. ⁴Nə̀ m'a wǔr Tiiri byíl-fwàlsɛ́,nə mà è jìsí nánjíjínsí sə̀ lù sə vò dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ nə ló tɛ̃́.à m'a zwàr è shó wə́,a yẽ̌ è nə́kulu w ni o pyẽ̀ pwẽ̀ ne.⁵È m'a jǐrh gùndwə̌ jolo jàànə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl wə,wɔ́ àmyɛ́ à zɔ̀m, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.Dwə́ né m'a bubu yə, ⁶sə búlə́ shù m'a guè bə̀kwá bɛ́ gɔ sõ mó.Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.⁷Bə̀ nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À m'a ce Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ, Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́, pyǎ bɛ́ pyɔ̌ mɔ́, shí jə̀-gwã̀ sõ n bə̀ n bú ǹdə́ Tiiri. Ń mà n bə̀ ǹdə́ eshərh ǹdə́ búlə́ eshə-vwə̃tur ǹdə́ eshə-jòmnə, lyì bə̀ co co dwã yó, e súlí ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánjə̀jóló. ⁸Ń mà n gu ǹ bə̀kwá bɛ́ gɔ sõ ǹdə́ búlə́ shù.Ń mà n ló bo-púl n mə n kə́kɛ́lɛ́ mɔ́.Ń mà n ló bo-púl o zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń la mə n bú ǹdə́ mɔ́.Ń mà n yele nə̀kwə̀r dwã nɛ n mə n cə̀r ǹ cama nɛ́ yé ne.⁹Ń mà n zə ń búlə́ ku w n mə n mà ǹ byíl-fwàlsɛ́,ń mà n zə ń bə̀tǝ̀-sàárhɛ́ n mə n wǔr ǹ jìrh nánjíjínsíbə̀ m'ê yìlì cɔ w mɔ́ n ló tɛ̃́. ¹⁰Ń shəshesé nánjə̀jóló w m'a ce,n pyi mú tɛ̃́ ǹdə́ kɔ́kɔ̀rhɔ́.Eshə-jòmnə bé ǹdə́ búlə́ eshə-vwə̃tur rí nèsé ǹdə́ búlə́ eshə-vwə̃tur rí sɔ̀ w m'a ceǹ byíl-fwàlsɛ́ zɛ̃̀ sə̀ n'ê zhízhǐ,ń gə tú ń nə́ ń gar ǹ bwə̀rsé yi ní,ǹdə bə̀ gə tú bə̀ n'ê tó bɔ̀l mɔ̀bɔ́ bə̀ sǔr byili ni bə̀ zwì mú ta. ¹¹Ń shəshesé m'a zǝ sǝ̀ nǝ̀cɔ̀r rɛ́ sǝ tó ǹ sɔ́msɛ́ gakó,ń mà n gu ǹ lyì bí ǹdə́ búlə́ shù,sə ǹ nə́kulə né nə̀ cìì tɛ̃́ nə̀ y'à wɔ́ ǹ jàn rɛ́ mɔ́ m'a ló tɛ̃́.¹²Ǹ nə̀cɛ̀ndɛ́ m'à yə̀ bə̀ kɔn bə̀ pwà búlə́ bú kwã nɛ́ mɔ́,bə̀ m'a bubu ǹ wò-yə̀ə̀ré,bə̀ m'a wǔr ǹ byíl-fwàlsɛ́ bə ló tɛ̃́,bə̀ m'a wǔr ǹ jìrh ècɛ̌nsɛ́.Bə̀ m'a ló ǹ nə́kulə né ǹdə́ ǹ dǎr rɛ́ e súlí ǹ kɔ́kɔ̀rhɔ́ w nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa. ¹³À m'a ce ǹ nwísí sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ w gu,bə̀ k'ê t'â la ǹ bwàárɛ́ cəl nyɔ̀ɔ̀ yé. ¹⁴À m'a ce ǹ nə́kulu w pyẽ̀ pwẽ̀ ne,ǹ m'ǎ jǐrh gùndwə̌ né jolo jàà,bə̀ k'ê t'â la mɔ́ lú ń zhì dɛ̃̌ yé:bə̀ wɔ́ àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à zɔ̀m,wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁵Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí ń pɔ Tiiri yil mú: Ǹ tɛ̃́ twirí y dweme ré ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cɛ̀mɛ̀ mɔ́ wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́ ǹdə́ lyì gurhu yò w ò la tũ̌ ǹ sõ mó, nə t'â la ce tənèsé shɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ sɛ mɔ́ zɛ̃̀ sə̀ la kəkə nà? ¹⁶Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni pyǎ bɛ́ gakóm'a só tɛ̃́ bə̀ pyɛ̀lɛ̀ də̀gwésé yó,bə̀ m'a vùr bə̀ kàmə̀zù-èdwààlɛ́, bə vùr bə̀ gàndɛ́ námpɔ̀pɔ̀ɔ̀lɛ́.Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ m'a zə bɛ, sə bə̀ m'a tu bə̀ jě tɛ̃́ cɛ y yó,bə̀ m'a j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê kəkə bə̀ bə shɛ̀ zhǔ yé,sə bə̀ wun m'a zhìlì ǹ shò kwã nɛ́.¹⁷Bə̀ m'a ji wu-zhùlù nwə̃́ ǹ shò kwã nɛ́ bə wɔ̀:‹Etər kɔn tó né o m'o jé tɛ̃́,cɔ w kɔ̀bɔ́ ò lyì bí y'à n'ê shí nə̀-fwààlɛ́ w mɔ́,cɔ w kɔ̀bɔ́ ò yil ré y'à j'a du dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́,cɔ w kɔ̀bɔ́ ò jàn rɛ́ ǹd'ô lyì bí jàn rɛ́y'à wɔ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó bə̀ n'ê nɛ rɛ nɛ́ mɔ́,cɔ w kɔ̀bɔ́ ò y'à ce lyì bí wun y'à n'ê zɛ̃̀ cə-yala gakó mó?› ¹⁸Èlǎsɛ̃́, tənèsé shɛ̀bɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ sɛ mɔ́n'ê kəkə ǹ tɛ̃́ twirí y dɛ̃ rɛ́.Ǹ yó-gurə y ce ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ n'ê gwi nə̀-fɔ̀lɔ̀ w tənèsé nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ sɛ mɔ́.¹⁹Bə̀ nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À m'a ce ń jǐrh cɔ kɔ̀bɔ́ ò sú ǹdə́ jì-bwə̀r, ń yə̀ ǹdə cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ lòlò tə̀ nə̀ wẽ́ mó ta. À m'a ce mó gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú wa, nə̀-zha fùù e mɔ́lɛ́ mɔ́. ²⁰A zɛ̃̀ a cìrh mó a ji gɔ́rɔ́ wẽ́, ń vò shãã ga lyì bí sõ. A ce ń jòm cɛ y kùr w gaga. Ǹ jě jì-bwə̀r wẽ́ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ yilǝ. Ń jòm ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w wẽ́ mó: lòlò kə́ ń tá ń la ǹ wẽ́ jǒm yé, Mùnì ga a cĩ́ zùwǝ́ y lyì-nyìsí cɛ y yó mó yilǝ. ²¹À m'a ce ń yə̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni dɛ̃́dɛ̃́, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la nɛ́ yál yé. Bə̀ m'a pyà mɔ́ sə bə̀ j'â k'ê t'â la mɔ́ nɔ gaga yé, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»

Chapter 27

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, cili, ji wu-zhùlù nwə̃́ Tiiri shò kwã nɛ́. ³Ǹ m'ǎ wɔ̀ Tiiri ni:Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě nə̀-fɔ̀lɔ̀ w sɔ́msɛ́ nyí ni mú,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ dɔ̌l ǹdə́ dwə́ né mó,ǹdə́ tənə̀rh nánzhəzhɔ̌ w nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ sɛ mɔ́,nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Tiiri, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wə̀lə̀:‹À cɛ̀nɛ̀ rɛ́ j'â bə dõ zhe› mó,⁴ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ tənà y j'â wɔ nə̀-fwààlɛ́ cəcəl w mó,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ mɔ́ ce ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yú námpúm. ⁵Wɔ́ Səniiri ǹdǝ́ səpərɛ́ɛ́sɛ dǎrbə m'e fwar ǹ yala nɛ́ ǹdə bǔ-bwəl ta,bə zə sɛ́ɛ́dərɛ Lyəbã dɔ̌ bə m'e wɛ̀rhɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ bǝ ce dɛ̃̌ ǹ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́.⁶Wɔ́ Bashã cèmé nánfwààlɛ́ dǎr bə m'e sə̀ dǎr rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ yele dwã nɛ bə̀ m'ê swàl mɔ́ mɔ́.Wɔ́ nàntú yə́-byələnə̀ co Cətiim cɛmɛ nɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ səpərɛ́ɛ́sɛbá wẽ́,bə m'e wɛ̀rhɛ́ ǹ lyarh rɛ́. ⁷Bə̀ zə Ezhibti lɛ̃̌ kàmə̀jɛ̃̀ námpɔ̀pɔ̀lɛ́ bə m'e wɛ̀rhɛ́ ǹ -bǔ-bwəl kàmə̀jɛ̃̀ yá.Wɔ́ èmyɛ́ è y'à n'ê ce bə̀ lwar ǹ pár mɔ́.Bə̀ zə kàmə̀jɛ̀rh sə̀ mɔ́rh námpǔlsi ǹdə́ nánshɛ̀rhe súlí ǹdə́ Elyəshə cɛmɛ nɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́kàmə̀jɛ̀rh nánshɛ̀rh gwɛ̃́gwɛ̃́ bə m'e wɛ̀rhɛ́ kàmə̀jɛ̃̀ y è n'ê pyìlì dɛ̃̌ ǹ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́.⁸Sədɔ̃ ǹdə́ Arəvaadɛ lyì bí bə̀ y'à n'ê swàl mɔ́.Tiiri, ǹ yà ǹ zɔ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yě bǝ̀ tum mú ń ce ǹ byẽ́.Wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀ y'à wɔ́ ǹ bǔ-bwǝl ré dùrnǝ. ⁹Wɔ́ Gǝbalɛ náncɛsɛ́ ǹd'ô lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yě bǝ̀ tum mú, bǝ̀ y'à n'ê kwɛrhɛ ǹ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à n'ê cɔ̀ mɔ́.Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w bwələ né ǹdə́ nə̀ swàlnà bɛ́ gakó y'à n'ê twí nə̀ zhì ǹ sõǹ wò-yə̀ə̀ré yǒ yilə.¹⁰Pɛɛrəsɛ ǹdə́ Luudi ǹdə́ Puuti lyì bí y'à wɔ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́,bə̀ y'à wɔ́ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ.Bə̀ y'à n'ê jele nə̀kwə̀r ré ǹdə́ búlə́ yə́-púr rí ǹ sõ,bə̀ y'à wɔ́ ǹ jàn rɛ́. ¹¹Arəvaadɛ lyì bí ǹdə́ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́y'à jìl ǹ byílsí yó, bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́.Sə Gamaadɛ lyì bí myɛ̌ y'à wɔ ǹ jìsí nánjíjínsí sə̀ lù sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ yó.Bə̀ y'à n'ê jele bə̀ nə̀kwə̀r ré ǹ byílsí sə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ mɔ́ nɛ.Bə̀ y'à ce ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ wɔ́ námpúm.¹²Tərəshiisi lyì bí y'à n'ê yè wò-yə̀ə̀re dwí gakó nánzhəzhɔ̌ ǹ sõ: bə̀ y'à n'ê yè ǹ wẽ̀ ré ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ lù ǹdə́ etɛ̃́ e súlí ǹdə́ pə̀lɔ̃́. ¹³Gərɛɛsɛ ǹdə́ Təbal e súlí Məshɛɛkɛ cìcì mú lyì bí y'à n'ê dɔ̌l ǹdə́ mɔ́. Bə̀ y'à n'ê pɛ mɔ́ yómə́ ǹdə́ kàmmɔ wẽ̀ bǝ̀ m'ê lyǝ́r ǹ wò-yə̀ə̀re.¹⁴Bə̀ y'à n'ê zə shəshərh ǹdə́ búlə́ eshərh ǹdə́ bə̀nərh bə̀ shí Bɛt-Tɔgarəma bə̀ twí bə̀ m'ê yè ǹ wò-yə̀ə̀ré. ¹⁵Dədã byǎ bɛ́ y'à n'ê dɔ̌l ǹdə́ mɔ́. Tənə̀rh nánzhəzhɔ̌ w nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ sɛ mɔ́ dɔ̌l mɔ́ y'à wɔ ǹmyɛ́ jɔ̃̀ wa: sə̀ y'à n'ê twí sə̀ pɛ mɔ́ nàntú yə́-byələ ǹdə́ ebɛ́ɛ́nɛ cə̌rh rə̀ wɔ́ kwǎndɛ sǝ̀ n'ê kwɛ̃̌ mɔ́:¹⁶Siri lyì bí y'à n'ê yè wẽ̀ ré nánzhəzhɔ̌ w ǹ yà ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. Bə̀ y'à n'ê pɛ mɔ́ nə́kulə náàcànà ǹdə́ kàmə̀jɛ̀-shɛ̀rh ǹdə́ kàmə̀jɛ̀rh bə̀ zò se ǹdə́ lɛ̃̌ étə̀-nyínsi ǹdə́ kɔráyɛ ǹdə́ orubyísi rə̀ jàà wa. ¹⁷Zhəda ǹdə́ Esərayɛl tənà y lyì bí cìcì mú y'à n'ê dɔ̌l ǹdə́ mɔ́. Bə̀ y'à n'ê zə Miniiti bə̀lɛ́ y ǹdə́ myɛla ǹdə́ tùr ǹdə́ nwə̃̌ e súlí cǒ malmal bə̀ twí bə̀ pɛ mɔ́ ǹ yè. ¹⁸Damaasɛ lyì bí y'à n'ê twí bə̀ yè ǹ wẽ̀ ré nánzhəzhɔ̌ w ǹ yà ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ rə̀ y'à wɔ́ dúdúmə́ dúdúmə́. Sə bə̀ y'à n'ê zə də̀vɛ̃́ bə̀ m'ê shí Eləbɔ̃ ǹdə́ pyì-kur bə̀ m'ê shí Safaarɛ bə̀ twí bə̀ pɛ mɔ́.¹⁹Wədã ǹdə́ Yavã-Məwɔzaalɛ lyì bí y'à n'ê pɛ mɔ́ lù bə̀ yə̌l ǹdə́ káásɛ ǹdə́ vwal-gɔ ò lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, rə̀ y'à wɔ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ yè mó wẽ́, bǝ̀ n'ê zwẽ bǝ̀ cĩ́ ǹ wẽ̀ ré bə̀ y'à n'ê yè mó jàà wa. ²⁰Dədã lyì bí y'à n'ê yè gàndɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'ê pyìlì shəshesé mó ǹdə́ mɔ́. ²¹Arəbyi lyì bí ǹdə́ Kədaarɛ pyǎ bɛ́ púlə́púlə́ y'à n'ê dɔ̌l ǹdə́ mɔ́. Bə̀ y'à n'ê pɛ mɔ́ pyì-bwǎlsɛ ǹdə́ pyì-byərh ǹdə́ bə̀-cǐlsi ǹ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê zwẽ mó, bǝ̀ cĩ́ rǝ̀ jàà wa.²²Saba ǹdə́ Aragəma dɔ̌lna bɛ́ cìcì mú myɛ y'à n'ê dɔ̌l ǹdə́ mɔ́. Bə̀ y'à n'ê pɛ mɔ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, rə̀ càn du rə̀ dwã bɛ́ gakó mó, ǹdə́ nə́kulə náàcɛ̀nà dúdúmə́ dúdúmə́ ǹdə́ sánə́má, ǹ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê zwẽ mó, bǝ̀ cĩ́ rǝ̀ jàà wa. ²³Arã ǹdə́ Kəne ǹdə́ Edɛ̃ɛ̃ cɛmɛ nɛ́ lyì bí ǹdə́ Saba dɔ̌lna bɛ́ ǹdə́ Asuuri lyì bí ǹdə́ Kələmaadɛ lyì bí y'à n'ê dɔ̌l ǹdə́ mɔ́.²⁴Bə̀myɛ y'à n'ê dɔ̌l ǹdə́ mɔ́: bə̀ y'à n'ê zə kàmə̀zwǐsi shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à càn ǹdə́ kàmə̀zù-èdwààlɛ̀ nánshɛ̀n bə̀ zò ǹdə́ kàmə̀jɛ̀rh sə̀ pɔ̀pɔ̀là nə̀lyè ǹdə́ nyínsi bə̀ nyɔ̀ cɛ̀nɛ̀ cɛ̀nɛ̀ bə̀ m'ê twí ǹ ya y yó. ²⁵Tərəshiisi bwələ né y'à n'ê pwà ǹ wò-yə̀ə̀ré.Bə̀ j'a ce ń sú, bə zhĩ mú wẽ̀ rə̀ j'â dùm dɛ̃́dɛ̃́nə̀-fwààlɛ́ cəcəl wə.²⁶Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swàl ǹ bǔ-bwǝlǝ né mó j'a zə mɔ́ bə vò nə̀-fwààlɛ́ cəcəl wə...Yi-púrhí sõ zho w kɔ́ mɔ́ dwã w nə̀-fwààlɛ́ cəcəl wə. ²⁷Ǹ nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə́ ǹ wẽ̀ ré ǹ zwẽ ń cĩ́ ǹ nyǎn rɛ́ jàà w mɔ́ ǹdə́ ǹ wò-yə̀ə̀ré,ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swàl ǹ bǔ-bwǝlǝ né mó ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cili ǹ dɔ̌l mɔ́ sõ mó,ǹdə́ ǹ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê kwɛrhɛ ǹ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à n'ê cɔ̀ mɔ́, ǹdə́ ǹ dɔ̌lna bɛ,ǹdə́ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à wɔ̌ búlə́ jàà w bə̀ m'à vò né mó,ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê twí dwã yó ǹ sõ mó,bə̀ j'â n'ê lwé tɛ̃́ nə̀-fwààlɛ́ cəcəl wə,dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la tɛ̃́ shíshùrú mú.²⁸Ǹ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swàl ǹ bǔ-bwǝlǝ mú sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ w dweme ré ce,lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě nə̀-fwààlɛ́ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ nɛ mɔ́ j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê kəkə. ²⁹Rə̀myɛ́ yó, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ y'à n'ê swàl ǹ bǔ-bwǝlǝ né múj'a só tɛ̃́ bə yẽ̌ bə̀ bwələ né ne,bwəl ré swàlnà bɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê cili nə̀ sõ mó gakó:bə̀ j'a mɛ̃ tɛ̃́. ³⁰Bə̀ n'ê wǔrh ǹ shò kwã nɛ́,bə̀ n'ê kúrh wu-zhùlù cə̌l,bə̀ n'ê lwé shó bə̀ yə́-pǎlsɛ́ wa,bə̀ n'ê byíbyílí tɛ̃́ tɔ̀mɔ̀ w wẽ́.³¹Ǹmyɛ́ ce bə̀ n'ê pǎr bə̀ ywẽ́ né,bə̀ n'ê lyẽ ywə́ə́le bə̀ cə̌rh ne.Bə̀ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ w ce, bə̀ n'ê kúrh mú,bə̀ n'ê wɔ́wɛ́lɛ́ ǹdə́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀. ³²Nɔ̀nɔ̀ w ò n'ô yì bi mú ce bə̀ n'ê ji wu-zhùlù nwə̃́ ǹ shò kwã nɛ́.Sə bə̀ wu-zhùlù w ce bə̀ n'ê nún bə̀ zhe:‹Wɔ́ mɔ̌ ń nə yà ń wɔ́ ǹdə Tiiri ta,cɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ y'à lù bə kə́kɛ́lɛ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w cəcəl w mó?› ³³Ǹ yà ǹ kɔ̀n dwə́ nánzhəzhɔ̌ nə sú,ǹ gə́ yà ǹ nə́ ǹ tó nə̀-fwààlɛ́ dɛnnɛ ǹ yè ǹ wẽ̀ ré ǹdə́ nɛ yi ní.Ǹ yà ǹ tó ǹ nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə́ ǹ wò-yə̀ə̀ré nánzhəzhɔ̌ w dɛnnɛń ce lũ w pyǎ bɛ́ jǐrh nə̀cànà.³⁴Èlǎsɛ̃́ wɔ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa,nàná bɛ́ kùr w tɛ̃́tɛ̃́ mɔ́ mɔ́lɔ́ yi.Ǹ wò-yə̀ə̀ré ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakóbə̀ n'ê twí bə̀ nɛ dwã ǹ sõ mó gakó mɔ́lɛ́ tɛ̃́. ³⁵Ǹ ce tənèsé shɛ̀bɛ́nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ sɛ mɔ́ lyì bí wun zhìlì ǹ shò kwã nɛ́.Wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ ce sə̀ pyǎ bɛ́ n'ê kəkə,bə̀ yésé cɔ̀ kókó. ³⁶Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dɔ̌l dwə́ né sõ món'ê wúl shìlsi ǹ shò kwã nɛ́ bə̀ zhe:ǹ jǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni dɛ̃́dɛ̃́.Ǹ já ǹ kə́ ǹ tá ǹ la nɛ́ yál, gaga yé.»

Chapter 28

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, wál Tiiri pyɔ̌ mɔ́ nɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí:Ǹ gə́ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌,ń wɔ̀: ‹À wɔ́ yi,à jě yi pyɛ̀lɛ̀-də̀gwã́ yónə̀-fwààlɛ́ cəcəl wə›,e jà ǹ wɔ́ numbyíní ǹ də̀ Yi mú ce,ǹ gə́ bùl bə̀ ǹmyɛ́ ǹdə́ yə né mə̌ dwã mɔ́ ce... ³Nyǐ mú ǹ zhe surhə du Danəyəə,kaka tɛ̀nɛ́ rə̀ shèè ǹ yil yé.⁴Bə̀ ǹ zə ǹ lárma mɔ́ ǹdə́ ǹ surhə néń mə́ pyà nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌.Ǹ nɔ sánə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì nə̀cɛ̀ndɛ. ⁵Ǹ lárma nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ ǹ dɔ̌l mɔ́ ce,ń ce ǹ nə̀cɛ̀ndɛ́ pù.Ǹ nə̀cɛ̀ndɛ́ nánzhəzhɔ̌ w ce ń zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌...⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Ǹ gə́ kwè ǹ wu w ǹdə Yi wu w ta mɔ́ yilə, ⁷à m'a ce zhələ b'e bú ǹdə́ mɔ́,tənà y kɛ̀bɛ́ è jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́.Bə̀ m'a bú ǹdə́ ǹ lárma nánfɔ̀lɔ̀ w ǹdə́ búlə́ shù,sə bə̀ m'a fuuli ǹ zùwə́ y nánfɔ̀lɔ̀ wá.⁸Bə̀ m'a cìrh mo bǝ ji gɔ́rɔ́ wẽ́,ǹ m'ǎ cì ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwè bǝ̀ twi bǝ̀ cìnə̀-fwààlɛ́ cəcəl w mó ta. ⁹Ǹ nə m'ǎ shɛnɛ ń zhì lò mó mɔ̀bɔ́ń la mɔ́ gu mú yé né: ‹À wɔ́ Yi?!›,e jà ǹ wɔ́ numbyíní ǹ də̀ Yi,ǹ ŋwɛ́nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la mɔ́ zó mó jɔ̃̀ w nà? ¹⁰Ǹ m'ǎ cì lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ gòm mó cu,sə wɔ́ zhələ bə̀ m'a gu mú.Wɔ́ àmyɛ́ à zɔ̀m, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»¹¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ n wɔ̀: ¹²«Numbyíní byǐ, ji wu-zhùlù nwə̃́ Tiiri pyɔ̌ mɔ́ shò kwã nɛ́. Ǹ m'ǎ wɔ̀ mɔ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ga y'à pyìrh námpúm ǹ yil mú,ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ sú ǹdə́ lárma, ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ bə dõ zhe mó, ¹³ǹ yà ǹ wɔ Edɛ̃ɛ̃ nɛ́, Yi bɔ́ɔ́ w wẽ́,nə́kulə ná-ècànà byílsi y'à kə́kɛ́lɛ́ mɔ́:sarədwáánɛ ǹdə́ tɔpáázɛ ǹdə́ Zhàásəpɛǹdə́ kərəzolyííti ǹdə́ beriili ǹdə́ oníkəsiǹdə́ ləzəlyííti ǹdə́ esəkərəbúúkəli ǹdə́ emərɔ́ɔ́dɛ.Sə sánə́má mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ m'e cĩ́ bɔ́bwár wẽ̀ ǹ gǔlsí ǹdə́ pɔ́lsɛ́ yó móy'à tɛnɛ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ mɔ́.¹⁴Ǹmyɛ́, shərəbɛ̃́ kɛ̀bɛ́ è j'â n'ê jə́jɛ̀mɛ́ mɔ́,yìlnə mó, à y'à cír mú.Ǹ yà ǹ wɔ Yi pyɔ̀ w rə̀ cǐ mú yó,ǹ yà nə́ ǹ zhə̀l ǹ ká ǹ twí myìn-cala nɛ́ nə̀ wə̀ə̀se mó cəcəl wə. ¹⁵Ǹ zhə̀zhèèlé yàl ná-ècɛ̀nɛ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yi ní ga,kɔn m'e yí bə lwar ǹ lwɛlɛ rɛ́ nyí ni:¹⁶ǹ tó ǹ dɔ̌l mɔ́ mə̀ y'à já mɔ́ dɛnnɛń jǐrh jɔ́ɔ́rɛ cə́bal, ń zɛ̃̀ ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́.Rə̀myɛ́ ce, à m'a ce ń jǐrh lò nánfò,ń zə nyɛn ǹdə́ Yi pyɔ̀ wá.Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ shərəbɛ̃́ è wɔ́ yìlnə mó,à m'a jì mú ń du myìn-cala nɛ́ nə̀ wə̀ə̀se mó cəcəl wə. ¹⁷Ǹ tə̀ ǹ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yil ń zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌,ǹ jə́jɔ̀mɔ́ mɔ́ ce ń cɔ̀ ǹ surhə né.À cìrh mú a ji tɛ̃́,a ce pyǎ bɛ́ n'ê nyǐ mú bə̀ m'ê mɔ̀nà.¹⁸Ǹ tó ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ nánjə̀jóló wǹdə́ myìnù dɔ̌l mɔ́ dɛnnɛ ń fuuli ǹ Yi rí còrhó-jì yə́.À m'a ce myǐn shí ǹ sõ mə du, sə mə̀ m'a jí mú.À m'a ce ń dɔ́dɔ́ ń jǐrh tɔ̀mɔ̀ cɛ y yó,lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê nyǐ mú mú yírh wə. ¹⁹Ǹ m'ǎ ce dwə́ né lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yě ǹ pár mɔ́, wun zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́. Ǹ m'ǎ jǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni dɛ̃́dɛ̃́. Ǹ já ǹ kə́ ǹ tá ǹ la nɛ́ yál gaga yil yé!»Wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe ń pɔ nyí rǝ̀myɛ́, Sədɔ̃ shò kwã nɛ́²⁰Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²¹«Numbyíní byǐ, pyìrhí ń zə ǹ yé ń zǎ Sədɔ̃, sə́ zɔ̀m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, è shò kwã nɛ́. ²²Ǹ m'ǎ wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Sədɔ̃, à j'â bàn mɔ́, à m'a nə còrhó ǹ sõ.Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe,còrhò-tum rí tɛ̀bɛ́ à la ce rə pyìrh è yil mú yilə.Rə̀myɛ́ yó à m'a zɛ̃̀ a ce bə lwar b'à bə dõ zhe yé.²³À m'a ji cím-bəlwɛ̀lɛ́ Sədɔ̃ nɛ, è sɔ́msɛ́ m'a sú ǹdə́ jal,lyì bí m'a ló tɛ̃́ Sədɔ̃ cəcəl w bə cì,búlə́ shù w bə̀ m'ê bwí ǹdə́ w ò shí jààsɛ́ gakó mó kùr wə.Bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe. ²⁴Sɔr k'ê t'â la nɛ́ yál rə̀ n'ê cɛ̀mɛ̀ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí, ráá bàasɔ̌brɛ rə̀ n'ê kǎr bɛ yé, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê fuuli bi mú mə̀dù ga kə́ ń tá ń la nɛ́ yál bə̀ yala nɛ yé. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.²⁵Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À gə tú à tal Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí bə̀ làà tɛ̃́ dwə́ né cəcəl w mó à cĩ́ dwã yó yi ní, à m'a tó bə̀ dɛnnɛ a byili tənèsé yírh w b'à bə dõ zhe yé. Bə̀ m'a jòm cɛ y kɛ̀bɛ́ à y'à pɔ à tùntùnnə Zhakɔɔbɛ nɛ mɔ́ wẽ́. ²⁶Bə̀ m'a jòm gàà ǹdə́ yə̀-zùlə́, bə lù jìrh, bə zhele də̀vɛ̃́-cèmé. Bə̀ m'a jòm ǹdə́ yə̀-zùlə́. À gə tú à pɔ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɔ bə̀ yala nɛ, bə̀ n'ê fuuli bí mú còrhò-tum kwã, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, bə̀ Yi rí.»

Chapter 29

¹Byinə shí byin rí, cànsɛ̀ shí nyǎ yá, dwã shí ǹdə́ nə̀lyè dɛ̃ rɛ́, Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, pyìrhí ń zə ǹ yé ń zǎ Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ mɔ́ nɛ, sə́ zɔ̀m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, ńmyɛ̌ ǹdə́ Ezhibti púlə́púlə́ shò kwã nɛ́. ³Zɔ̌m ń wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃, à j'â bàn mɔ́,dɔm nánjǝ́gɔ́rɔ́ mɔ̀bɔ́ mə̀ cə́cɛ́lɛ́ mə̀ pyě mə̀ Niilibə́ cəcəl w mó. Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wə̀lə̀: ‹À Niili y wɔ́ àmyɛ́ nyǎ, wɔ́ àmyɛ́ à wɛ̀rhɛ́ ya.›⁴À m'a ce cɛ̌bsɛ ǹ nyə̀-pěsé ne,à m'ǎ lyẽ ǹ Niilibə́ mɔ́mɔ̌sɛ́ ǹ pwə̀ə̀rhé ne.À m'a vwɛ̃ mɔ́ ń shə́r ǹ Niilibə́ cəcəl wə,ǹdə́ ǹ Niilibə́ mɔ́mɔ̌sɛ́ gakó sə̀ lyẽ ǹ pwə̀ə̀rhé ne mó. ⁵À m'a dul mú gɔ-elũ èpòlò w wə,ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ Niilibə́ mɔ́mɔ̌sɛ́ gakó.Ǹ m'ǎ kwɛ̃̀ ń tu tɛ̃́, cɛsɛ́ wẽ́,e jà bə̀ t'â la mɔ́ kwã́ɔ̃́, bə̀ t'â la mɔ́ dwã yó cṹ myɛ yé.À m'a ce ń jǐrh cɛ yó vwàmá ǹdə́ dɛ̃̌-yi rí kúmsí kùjú.⁶Rə̀myɛ́ yó, Ezhibti lyì bí m'a lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, bə̀ bə̀ yàl vwal-gɔ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí y'à zhí w mú. ⁷Ǹ zɛ̃̀ ń ga bǝ̀ gǝ́ kwè mó ǹdǝ́ bǝ̀ jɛ̃̀ mɔ́ yilə. Ǹ kǎr bə̀ vɔ̀-pàálɛ́ nɛ́ gakó, ń pɔ́pɔ̀lɛ́ ǹ cìn lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí mú mú yilə, ń ce bə̀ cěsé dom sǝ̀ k'ê wàr kaka sǝ̀ wɛ̀rhɛ́ yé.⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: À m'a ce búlə́ shù bə̀ o bú ǹdə́ mɔ́, a ce numbyínsi ǹdə́ vwàmá ga jé tɛ̃́ ǹ sõ. ⁹Ezhibti tənà y m'a jǐrh èpòlò ò sú ǹdə́ jì-bwə̀r. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, ń gə́ wə̀lə̀: ‹Niili y wɔ́ àmyɛ́ nyǎ, àmyɛ́ à wɛ̀rhɛ́ ya.› mɔ́ yilə. ¹⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à j'â bàn ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ Niilibə́ ne: à m'a ce Ezhibti tənà y jǐrh jì-bwə̀r, gɔ-elũ èpòlò jì-bwə̀r, kɔn zhì Myəgədɔl e m'e yí Asəwã, kɔn lyɛ̃ e súlí e yí Ecopyi swɛ̃́ rɛ́.¹¹Numbyíní nà t'â la gàà tó e lyɛ̃ yé, vwǎm myɛ nà t'â la gàà tó e lyɛ̃ yé. È m'a wɛ̀rhɛ́ byinə shə́-èna, lòlò tá ń la Ezhibti tənà y wẽ́ jǒm yé. ¹²À m'a ce Ezhibti tənà y jǐrh èpòlò, gɔ-elũ èpòlò w tənèsé cəcəl wə. È cɛmɛ nɛ́ m'a jǐrh èpòlò, cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ jǐrh jì-bwə̀r mó cəcəl wə, byinə shə́-èna. Sə à m'a jì Ezhibti lyì bí a ce dwə́ dwã cəcəl wə. À làà bɛ dɛ̃̌ tənèsé wẽ́.¹³Sə nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Byinə shə́-èna kwã nɛ́, à m'a ce Ezhibti lyì bí bə̀ y'à jì bə ce dwə́ né wẽ́ mó bə̀ dwã yó. ¹⁴À m'a kwɛrhɛ Ezhibti lyì bí yò. À m'a ce bə kwɛ̃̀ bə bə̀ Jə̀-jĩ́ sõ tənà y wa, bə̀ da-dǒ w wə, sə bə̀ m'a cĩ́ pyə̀-tənà námpɔ́lɛ́ gàà mɔ́.¹⁵È m'a yə̀ námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ du pyə̀-tənèsé dwã bɛ́, rə̀myɛ́ ce è k'ê t'â la è cìn dɛ̃̌ zhõ̌ e m'e yə̀ tənèsé dwã bɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ w yé. À m'a bɔ̀ y mùnì ga è bə̀k'a k'e cìní tənèsé dwã bɛ́ yé. ¹⁶È k'ê t'â la yə̀-zùlə́ myɔrhɔ kɔ̀bɔ́ ò y'à n'ô ce Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí pyìrhí bə̀ yə̌rh bə̀ zǎ Ezhibti bə̀ m'ê wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ mɔ́ yál yé. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.»¹⁷Byinə shí-èlyè ǹdə́ nyàlpyɛ̀ byin rí, cànà nã́yə́ə́ y dɛ̃ nã́yéé ré, Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ¹⁸«Numbyíní byǐ, Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ ce ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ lyɛ̀ɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ búlə́ né sə̀ bú ǹdə́ Tiiri mú wẽ́: sə̀ ywẽ́ né gakó y'à swə̌r náncɔ̀ɔ́lɛ, pyə́pyɛla nɛ́ gakó y'à mɔ̌r mɔ̌r, sə ń yə̀ kwǎndɛ nɛ Tiiri ní, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yilə, lyààrɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ lyɛ̀ɛ̀ cɔ w shò kwã nɛ́ mɔ́ yé.¹⁹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: ‹À m'a pə Ezhibti tənà y Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ nɛ. Ń mà n pwà è nə̀cɛ̀ndɛ́, ń mà n pwà wẽ̀ ré gakó búlə́ né kwã nɛ́, n bubu ri lyə́m lyə́m. Ezhibti tənà y m'a yə̀ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kwǎndɛ́. ²⁰À m'a pɔ̃ Ezhibti tənà y e yə̀ lyààrɛ́ tɛ̀bɛ́ ń lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ kwǎndɛ, bə̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ twĩ̀ bə pɛ̃, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.›²¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, à m'a ce Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí jàn rɛ́ súlí. Sə ǹmyɛ́ cìcì mú, numbyíní byǐ, à m'a pɔ̃́ ŋwɔ̀nɔ́ ń ŋwɛ̀nɛ́ ń zhì bə̀ cəcəl w ń zɔ̀m. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.»

Chapter 30

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə. Ǹ wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Wǔrh-nə, wu-zhùlù dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yilǝ! ³Bə̀ dɛ̃ rɛ́ bwəlse, Bǝ-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ bwəlse.Rə̀ m'a yə̀ bə́ban yi, tənèsé yi.⁴Búlə́ shù w m'a zù Ezhibti,lyì bí m'a kəkə Ecopyi ní,lyì bí gə́ tú bə̀ n'ê lwé tɛ̃́ Ezhibti ní yi ní mú.Bə̀ m'a pwà è nə̀cɛ̀ndɛ́,bə jǐrh è kùrǝ̀ né bǝ ló tɛ̃́. ⁵Búlə́ shù m'a tó dwã o gu bə̀myɛ́ ǹdə́ Ecopyi lyì bí ǹdə́ Puuti lyì bí ǹdə́ Luudi lyì bí, dwə́ né nə̀myɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ gùlí dwã mɔ́, ǹdə́ Kuuvyi lyì bí e súlí tə̀nà y è zɔ dɔbrɛ ǹdə́ bɛ mɔ́ lyì bí.⁶Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí:Ezhibti sanna bɛ́ m'a cì.È jàn rɛ́ cìn-byilu mú m'a zhɛ̀.Búlə́ shù m'a j'a gu lyì bíkɔn zhì Myəgədɔl e m'e yí Asəwã,wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. ⁷Jààsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ m'a jǐrh èpwə̀ə̀le, tənə̀rh sə̀ pyě nánfò cəcəl wə. È cɛmɛ nɛ́ myɛ m'a yə̀ cɛmɛ nyɛ̀bɛ́ nə̀ jǐrh jì-bwə̀r mó cəcəl wə.⁸Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à gə tú à ju Ezhibti myǐn a súlí a bɔbwɛlɛ è sanna bɛ́ gakó yi ní. ⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, tùntúmə́ m'a zù bǔ-bwələ bə zhǐr à sõ bə vò bə ce Ecopyi y è zhe yə̀-zùlə́ mó kəkə. Ezhibti dɛ̃ rɛ́ yù wə, lyì m'a kəkə bə̀ sõ. Zhə̀n ga, rə̀myɛ́ mɔ́ m'a wɛ̀rhɛ́.¹⁰Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:À m'a tó Babyəlɔnɛ pyɔ̌ Nabəkɔdɔnɔzɔɔrɛ jɛ̃̀ y dɛnnɛ,a ce Ezhibti sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ w gu. ¹¹Bə̀ m'a zə ńmyɛ̌ ǹdə́ ń dwí rí, tənà y kɛ̀bɛ́ è jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí lyɛ̃ cɛ nɛ du tənèsé gakó mó,bə bə̀ tənà y cɔ̌ yilə.Bə̀ m'a fwə̌rh bə̀ búlə́ shìmì ní bə bú ǹdə́ Ezhibti.Bə̀ m'a ce tənà y sú ǹdə́ cùùri.¹²À m'a ce Niilibə́ nyí rí jǐrh cə-kùlù tənà.À m'a yè tənà y a yẽ̌ y a ce wu-bárhɛ́ cìnə́ jɔ̃̀ wa.À m'a tó dwə́ dwã lyì jɛ̀rh dɛnnɛ a cɔ̀ tənà y ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ sú y mú.Àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à zɔ̀m.¹³Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:À m'a ce yə né jé tɛ̃́.À m'a ce yə nánkɔ̀mdɛ́ jé tɛ̃́ Mənfyiisi ní.À m'a ce pyɔ̌ byǐ mú jé tɛ̃́ Ezhibti tənà y wa.Pyɔ̌ byǐ kə́ ń tá ń la gàà yál yé.À m'a ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ zə Ezhibti tənà yá. ¹⁴À m'a cɔ̀ jə̀-jĩ́ sõ tənà yá, a ji Səwan myǐn.À m'a pə còrhò-tum Tɛɛbɛ nɛ́.¹⁵À m'a ló à lyi-shùùrí Siini, Ezhibti jàà y bə̀ lù byíl-fwàlsɛ bə m'e kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ yó. À m'a ce No sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ w gu. ¹⁶À m'a ji Ezhibti myǐn, mǝ̀ yin ní m'a ce Siini zɛ̃̀ è n'ê jìlí tɛ̃́. Nofo zwǝ̀ bé m'a lo w dwã wa..¹⁷Búlə́ shù m'a gu One ǹdə́ Pyi-Bəsɛɛtɛ bala byǎ bɛ́, sə bə̀ m'a zə cɔ w lyì bə m'e vò yómde-jè. ¹⁸Təpənɛɛsɛ nɛ́, à gə tú à kɔ́ Ezhibti zhĩĩ rí yi ní, cɛ y t'â la lɔ́ yé. À m'a ce è jàn rɛ́ cìn-byilu mú zhɛ̀ cɔ w wa. Ébɔ̃ m'a pyi wə, bə̀ m'a zə ò bə̀kwá bɛ́ bə m'e vò yómde-jè. ¹⁹À m'a pə còrhò-tum Ezhibti ní. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.»²⁰Byinə shí ǹdə́ rə̀dù byin rí, cànà nã́yə́ə́ y dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²¹«Numbyíní byǐ, à kɔ́ Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ vɔ̃̀ wá, sə bə̀ yǝ̀ w bɛ gaga, mùnì ga o zhɛ̀ yé. Bə̀ yǝ̀ cə́m ò yó cĩ́ gaga yé. Bə̀ yǝ̀ kàmə̀jɛ̃̀ zə bə lyẽ w gaga yé. Bə̀ yǝ̀ ku m'o lyẽ vɔ̃̀ w nɛ mùnì ga o k'a zə kẽkẽ o m'o ŋwɛ̀nɛ́ o zə búlə́ shù w ni yé.²²Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À j'â bàn Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ nɛ. À m'a kə́ ń vwɛ̀mɛ̀ nɛ́, ń vɔ̃̀ w kɔ̀bɔ́ ò jɛ̀ mɔ́ ǹdə́ kɔ̀bɔ́ ò jɛ̀rɛ̀ o kə́ mɔ́, à m'a ce búlə́ shù w vwǎrh ń jɔ̃̀ w o tu tɛ̃́. ²³À m'a jì Ezhibti lyì bí a ce dwə́ né dwã bɛ́ cəcəl wə, à m'a làà bɛ dɛ̃̌ tənèsé wẽ́. ²⁴Sə à m'a súlí Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ jàn rɛ́, a zɛ̃̀ a ce à búlə́ shù w ń jɔ̃̀ wa. À m'a kə́ Faraɔ̃ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́, n wɔ́wɛ́lɛ́ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ bə̀ cɛ̀mɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, bə yẽ̌ cu nyí ni ta.²⁵À m'a súlí Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ jàn rɛ́. Sə Faraɔ̃ myɛ̌ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ m'a ga. Bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la à búlə́ shù w Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ w co, n zɛ̃̀ n zhẽ̌ w dɛ̃̌, ń la mə n bú ǹdə́ Ezhibti tənà y mɔ́. ²⁶À m'a jì Ezhibti lyì bí a ce dwə́ né dwã bɛ́ cəcəl wə, a súlí a làà bɛ dɛ̃̌ tənèsé wẽ́. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe!»

Chapter 31

¹Byinə shí ǹdə́ rə̀dù byin rí, cànsɛ̀ sə̀tɔ̀ nyǎ y dɛ̃ nã́yéé ré, Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, wál Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ ǹdə́ ń lyì nánjə̀jóló w ne: Mɔ̌ lò ǹ nə nyɛrhɛ, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ já ǹ wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ èta mɔ́?³Ǹ nyɛ̌ ǹdə səpərɛ́ɛ́sɛ ta,ráá ǹdə Lyəbã sɛ́ɛ́dərɛ è jǎmsɛ́j'â càn, e jà sə̀ ywə́l mó já mɔ́ ta?sɛ́ɛ́dərɛ kɛ̀bɛ́ è j'â dwàl dɛ̃́dɛ̃́ èyə́-pɛ̀lɛ́ y zɛ̃̀ è wɔ bə́ban rɛ́ cəcəl w mó ta? ⁴Nàná bɛ́ bə̀ ce e byì.Gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w ò ce e byì mú,nə̀-fwààlɛ́ n'ê dùr rə̀ kə́kɛ́lɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ è zhele è wẽ́ mó.Ò nə̀-gwààlɛ́ myɛ n'ê zhə̀l rə̀ yí gɔ sõ cèmé né gakó səta.⁵Rə̀myɛ́ mɔ́ ce è yó y'à du dɛ̃̌ du gɔ sõ cèmé né gakó.È vɔr rɛ́ y'à púr nánzhəzhɔ̌,è gə́ tú e tò yi ní.Nə̀-fwààlɛ́ ce è jǎmsɛ́ y'à byìl nándə̀dwààlɛ. ⁶Dɛ̃̌-yi kúmsí gakó y'à n'ê cĩ́ sə̀ jàlá nɛ́ è jɛ̀sɛ́ yó.Gɔ-wẽ̀ ré gakó y'à n'ê lùl è jǎmsɛ́ kùr wə.Dwə́ nánjə̀jóló w lyì bí gakó y'à n'ê jòm è ywə́l mó wə. ⁷È byùlù w ce è y'à càn.È jǎmsɛ́ jɛ́nɛ́ rɛ́ ce è y'à càn.È nèsé y'à tɔ sə vò sə yí nə̀-fwààlɛ́ nɛ.⁸Yi bɔ́ɔ́ w sɛ́ɛ́dərɛbá y'à yə̀ y yí yé.Bə̀ y'à wàr bə̀ la zə səpɛ́ɛ́rəsɛbá bə m'e mɛrhɛ è vɔr rɛ́ yé,ráá platáánɛ bə m'e mɛrhɛ è jǎmsɛ́ yé.Cǒ òdù ga, Yi bɔ́ɔ́ w wẽ́ mó cɛ̀nɛ̀ rɛ́ y'à yə̀ è cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yí yé. ⁹À y'à ce è jǎmsɛ́ y'à já dɛ̃́dɛ̃́, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce è y'à càn.Edɛ̃ɛ̃ cèmé né nə̀ y'à wɔ Yi bɔ́ɔ́ w wẽ́ mó gakó y'à n'ê dùr è bwɛ̃̌.¹⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: wɔ́ ǹ gə́ byìl ń vò dɛ̃̌ mɔ́, è gə́ zhẽ̌ è yə́-pɛ̀lɛ́ e ce bə́ban cəcəl w mó, è ce è zhẽ̌ è cìn dɛ̃̌ ǹdə́ cìn-byulu, ¹¹à n'â ce y tənèsé pyɔ̌ mɔ́ jɔ̃̀ wa, sə pyɔ̌ mɔ́ mà n wɛ̀rhɛ́ y wu-dolo. À jì yə.¹²Dwə́ dwã lyì, byɛ̀bɛ́ bə̀ jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí lyɛ̃ cɛ nɛ du tənèsé gakó lyì bí nyǎn rɛ́ mɔ́ kà y bə ji tɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə zhǐr bə yẽ̌ yə. È jǎmsɛ́ ló tɛ̃́ pyàr rɛ́ ǹdə́ vwaalɛ́ gakó wẽ́. È jɛ̀sɛ́ kɔ́ sə ló tɛ̃́ lũ w bwǐsí gakó kùr wə. Lũ w dwə́ né gakó shə́r è ywə́l mó wẽ́, nə yẽ̌ yə.¹³Dɛ̃̌-yi kúmsí gakó n'ê jòm è də̀-kùlù w yó.Gɔ-wẽ̀ ré gakó n'ê zwì è jǎmsɛ́ kùr wə. ¹⁴Èta mɔ́, wɔ́ mùnì ga cǒ kɔ̀bɔ́ nɛ̃̌ yú w cɛ̀nɛ̀ bə̀k'a byì o vò dɛ̃̌, kɔn m'e yí ò yə́-pɛ̀lɛ́ y zù éban rɛ́ w yé. E súlí myɛ wɔ́ mùnì ga cìn-byilu bə̀k'a ce cǒ kɔ̀bɔ́ ò nyɔ̀ nɛ̃̌ o sú òdù ga bə̀k'a zhẽ̌ ò cìn dɛ̃̌ ò dwã bɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ w yé. Bə̀ nə̀ gakó m'a cì, nə̀ m'a vò cɛ y kùr w tənà y wa, numbyínsí byǎ bɛ́ cəcəl wə, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swé bə̀ zhə̀l tɛ̃́ gɔ́rɔ́ w wẽ́ mó yala nɛ.¹⁵Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ sɛ́ɛ́dərɛ y só e vò cílə́ lũ w mú, à nyɛ́ɛ́ Gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w o yə̀ wu-zhùlù wẽ́ è yilə: à pyìlì yə, a ce bù-fwààlsɛ́ nàná bɛ́ zhì, a cə̀r nə̀-fwààlɛ́ myɛ. À tə̀ è yil a ce cə-byín pyi Lyəbã, a súlí a tə̀ è yil myɛ, a ce gɔ sõ cèmé né gakó j'a pyɛ̀nɛ̀.¹⁶À tó è gɔ́rɔ́ w wẽ́ twirí y dweme ré dɛnnɛ a ce tənèsé kəkə, à gə́ ce e tó lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê swé bə̀ zhə̀l gɔ́rɔ́ w wẽ́ mó ne e só e vò cílə́ lũ w w yi ní. Edɛ̃ɛ̃ cèmé né gakó j'â n'ê cĩ́ nə̀ jim cɛ y kùr w tənà y wẽ́: cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ j'â càn mɔ́, Lyəbã cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn du nə̀ dwã bɛ́ mɔ́, cèmé né nyɛ̀bɛ́ nə̀ nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ nə sú mú gakó.¹⁷Nə̀myɛ myɛ tó y nə só nə vò cílə́ lũ w wə, cèmé nyɛ̀bɛ́ búlə́ shù w zò ne mó yala nɛ. Nə̀ y'à wɔ́ è vɔ̃̀ wá, nə̀ y'à súlí nə̀ y'à jě è ywə́l mó wə, dwə́ né cəcəl wə. ¹⁸Edɛ̃ɛ̃ cèmé né wẽ́, kɔ̌ ǹ nə nyɛrhɛ, zùwə́ ǹdə́ byùlù shò kwã nɛ́? Bə̀ ce ń tó Edɛ̃ɛ̃ cèmé né ne ń só ń vò cɛ y kùr w tənà y wẽ́. Ǹ m'ǎ pyẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ gòm mó cəcəl wə. Ǹ m'ǎ yə̀ nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ búlə́ shù gòm gòm mó. Kɔn m'a yə̀ èta Faraɔ̃ ǹdə́ ń lyì nánjə̀jóló w yilə, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»

Chapter 32

¹Byinə shí ǹdə́ nə̀lyè byin rí, cànsɛ̀ shí ǹdə́ sə̀lyè nyǎ y dɛ̃ nã́yéé ré, Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, ji wu-zhùlù nwə̃́ Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ shò kwã nɛ́, ń wɔ̀:Ǹ yà ǹ nyɛ̌ ǹdə tənèsé bɔrɔ byǐ y ta.Ǹ yà ǹ nyɛ̌ ǹdə dɔm nánjǝ́gɔ́rɔ́, nə̀-fwààlɛ́ wẽ́ mó ta.Ǹ yà ǹ nə́ ǹ mà ǹ bù-fwàlsɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ n'ê zɛ̃̀.Ǹ yà ǹ nə́ ǹ pò nɛ̃̌ mɔ́ ǹdə́ ǹ nèsé.Ǹ yà ǹ nə́ ǹ byèlè bù-fwàlsɛ́ nɛ̃̌ mɔ́.³Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À m'a dul à gùndwǐ rí ǹ yó, dwə́ nánzhəzhɔ̌ dwã yó twírí y yi ní, sə nə̀ m'a vwɛ̃ mɔ́ nə ji nə̀ wẽ́. ⁴À m'a dwĩ̀ mú tɛ̃́ cɛ y yó.À m'a dul mú tɛ̃́ cɛsɛ́ wẽ́.À m'a ce dɛ̃̌-yi kúmsí gakó jòm ǹ yó.Lũ w púlə́púlə́ gɔ-wẽ̀ ré m'a jí mú rə búl rə sú.⁵5 À m'a cĩ́ ǹ yala nàmá bɛ́ pyàr rɛ́ yó,a ce ǹ yala nàmá bɛ́ yəywaalɛ́ sú vwaalɛ́. ⁶À m'a ce cɛ y nyɔ̀ ǹ jal mɔ́ mə̀ n'ê dùr pyàr rɛ́ yó mó,sə mə̀ m'a sú bwǐsí kùr wə.⁷À gǝ tú à cù pwẽ̀ ré yi ní, à m'a pyìlì dɛ̃̌-yi rí.A cɛ́nɛ́ cã̀mə́sɔ̌sɛ́ pwẽ̀ ré.A ce ébɔ̃ círhí nə̀nyɛ́nɛ́ yá.Cànà y t'â la è pwẽ̀ ré yə̌r yé. ⁸À m'a tə̀ ǹ yil a ce,dɛ̃̌-yi rí wẽ̀ ré rə̀ n'ê yə̌r pwẽ̀ mó gakó, jǐrh námbyín.A ce cə-byín pyi ǹ tənà y yá,wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.⁹À m'a ce dwə́ nánzhəzhɔ̌ lyimə zɛ̃̀, à gə́ m'a ce tənèsé shɛ̀bɛ́ ǹ yə̀l sə̀ pár mɔ́ wun zhìlì, bə̀ gə́ m'a lwar ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ ǹ tɛ̃́ shíshùrú mú vwɛ̃ rə pə bɛ mɔ́ pár yi ní. ¹⁰Ǹmyɛ́ ce, à m'a ce wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ zə dwə́ nánzhəzhɔ̌, sə ǹ m'ǎ ce nə̀ pyǎ bɛ́ wun m'a zɛ̃̀, à gə́ m'a dul à búlə́ shù w dɛ̃̌ bə̀ yé né mó yi ní. Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la tɛ̃́ tu mú. Lò mə̀dù gakó mà n já ń nǝ́ ń kəkə ń wu w wẽ́ gaga,¹¹Bə̀ nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Babyəlɔnɛ pyɔ̌ mɔ́ búlə́ shù w m'a zù ǹ sõ. ¹²Shə̀dɛ́ɛ́sɛ m'a gu ǹ lyì nánjə̀jóló w ǹdə́ búlə́ shù.Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀myɛ́ gakó j'â wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí lyɛ̃ cɛ nɛ du dwə́ né gakó nyǎn rɛ́ mɔ́.Sə̀ m'a cɔ̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê ce Ezhibti n'ê zhẽ̌ è cìn dɛ̃̌ mɔ́ sə gùlí dwã.È lyì nánjə̀jóló w púlə́púlə́ m'a jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m.¹³À m'a ce vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ è y'à zhe nə̀-fwààlɛ́ nyí ni mú gakó cì.Numbyíní nà k'ê t'â la nàná bɛ́ pǒ yé.Vwàmá nə̀-càr rɛ́ k'ê t'â la nàná bɛ́ pǒ yé. ¹⁴À m'a ce Ezhibti nàná bɛ́ bɔ̀,a súlí a ce è bù-fwàlsɛ́ nàná bɛ́ dùr ǹdə nwə̃̌ ta,wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁵À gə tú à ce Ezhibti tənà y jǐrh gɔ-elũ èpòlò yi ní, a vùr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y'à sú è wẽ́ mó, à gə́ m'a gu lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɔ è wẽ́ mó yi ní, rə̀myɛ́ yó bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔzhe.» ¹⁶Nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ wɔ́ wu-zhùlù nwə̃́, bə̀ m'a nún yə. Bə̀ tənèsé dwã bɛ́ bə̀kwá bɛ́ nún yə. Bə̀ nún wu-zhùlù nwə̃́ y èmyɛ́ mɔ́ Ezhibti ǹd'ê lyì nánjə̀jóló w púlə́púlə́ shò kwã nɛ́! Wɔ́ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí.¹⁷Byinə shí ǹdə́ nə̀lyè byin rí, cànà y dwã shí ǹdə́ nə̀nu dɛ̃ rɛ́, Bǝ-zhɔzhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ¹⁸«Numbyíní byǐ, kúrh ń wɔ́wɛ́lɛ́ Ezhibti lyì nánjə̀jóló w shò kwã nɛ́. Ce e só e vò gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w wẽ́, èmyɛ́ ǹdə́ tənèsé bə̀kwá bɛ́ ga.Bə̀ bə̀ ló cɛ y kùr w tənà y wẽ́, ǹdə́ bə̀ zùwə́ y ga,ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só gɔ́rɔ́ w wẽ́ mó.¹⁹Ǹ nə càn du lyì bí dwã bɛ́ nà?Só ń vò lú-bɔ̀l mɔ́ wẽ́ ń twèlé lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ gòm mó ne, ²⁰lyì bí byɛ̀bɛ́ búlə́ shù w zò o gu mú cəcəl wə. Búlə́ shù w gə́ tu tɛ̃́ èlǎsɛ̃́ mɔ́ ce, zə-na Ezhibti ǹd'ê lyì nánjə̀jóló w púlə́púlə́ á m'á vò! ²¹Kàndar rɛ́ yó-cìnə́ bé ǹdə́ bə̀ sanna bɛ́ m'a zhì cílə́ lũ w wə, bə zɔ̀m bə ce Ezhibti ni. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ gòm búlə́ shù w zò o gu mú só bə vò bə̀ pyě tɛ̃́ lú-bɔ̀l wẽ́.²²Ashəri lyì bí gakó wɔ gàà mɔ́, bə̀ lú-bɔ̀là bɛ́ kə́kɛ́lɛ́ bɛ. Búlə́ shù zò bə̀ gakó, búlə́ shù gu bi. ²³Bə̀ ce Ashəri lyì bí lú-bɔ̀là bɛ́ j'a vò tɛ̃́ tɛ̃́ gɔ́rɔ́ w kùr wə. Nyǐ è lyì bí gakó, bə̀ lú-bɔ̀là bɛ́ zɛ̃̀ bə kə́kɛ́lɛ́ bɛ. Búlə́ shù zò bə̀ gakó, búlə́ shù gu bi, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ y'à n'ê gwi lyì bí, lyì-nyìrh cɛ y yó mó.²⁴Elam lyì bí gakó wɔ gàà mɔ́, bə̀ lú-bɔ̀là bɛ́ kə́kɛ́lɛ́ bɛ. Búlə́ shù zò bə̀ gakó, búlə́ shù gu bi. Bə̀ só bə vò cɛ y kùr w tənà y wẽ́, ǹdə́ bə̀ yə̀ gòm yé, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ y'à n'ê gwi lyì bí, lyì-nyìrh cɛ y yó mó. Bə̀myɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só bə vò tɛ̃́ gɔ́rɔ́ w wẽ́ mó m'a jí cìzhìlə̀. ²⁵Bə̀ cĩ́ pyònò tɛ̃́ cùùrí cəcəl wə, Elam yilə, lyì nánjə̀jóló w cəcəl wə, è lú-bɔ̀là bɛ́ kə́kɛ́lɛ́ ya. Búlə́ shù zò lyì bí bə̀myɛ́ èta bə̀ yə̀ gòm mó gakó o gu. E jà wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y'à ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ y'à n'ê gwi lyì bí, lyì-nyìrh cɛ y yó! Bə̀myɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só bə vò tɛ̃́ gɔ́rɔ́ w ò ŋwɛ́nɛ́ cùùrí cəcəl w mó m'a jí cìzhìlə̀.²⁶Məshɛk-Təbal lyì nánjə̀jóló wɔ gàà mɔ́, ǹdə́ bə̀ lú-bɔ̀là bɛ́ bə̀ kə́kɛ́lɛ́ bɛ. Bə̀myɛ́ gakó wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à yə̀ gòm yé. Búlə́ shù zò be o gu, bə̀ gə́ y'à ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ y'à n'ê gwi lyì, lyì-nyìrh cɛ y yó mó yilə. ²⁷Bə̀ wàr bə̀ m'a tó kàndar rɛ́ nɛ bə pyẽ̀ yé, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ cù ǹdə́ bə̀ yə̀ gòm mó. Bə̀ só bə vò cílə́ lũ w wə, ǹdə́ bə̀ búlə́ wẽ̀ ré. Bə̀ cĩ́ bə̀ búlə́ shìmì ní bə̀ ywẽ́ né kùr wə, bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ zɛ̃̀ rə pyɛ̀lɛ́ bə̀ kúr rí yó, bə̀ bə̀ ce wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nánfɔ̀lɔ̀ y'à n'ê gwi lyì, lyì-nyìrh cɛ y yó ǹdə kàndar ta.²⁸Ǹmyɛ́ cìcì mú, bə̀ m'a gu mú lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ gòm mó cəcəl wə. Ǹ m'ǎ tó lyì bí byɛ̀bɛ́ búlə́ shù zò o gu mú ni ń pyẽ̀. ²⁹Edɔm wɔ gàà mɔ́: è pyǎ bɛ́ ǹd'ê yó-cìnə́ bé gakó, ǹdə́ bə̀ twĩ̀ bə̀ tũ̀-fwààlɛ́ yírh w ga, bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ búlə́ shù zò o gu mú. Bə̀myɛ tó lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ gòm mó ne bə̀ pyě, bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só bə vò gɔ́rɔ́ w wẽ́ mó.³⁰Jə̀-gwã̀ sõ pyǎ bɛ́ wɔ gàà mɔ́, bə̀ púlə́púlə́, ǹdə́ Sədɔ̃ lyì bí gakó bə̀ tó cùùrí ni bə só bə vò mó. Ǹdə́ wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ w bə̀ ce o zə lyì bí yírh w ga, cìzhìl zhe be bə̀ tũ̀-fwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ twĩ̀ mú shò kwã nɛ́. Bə̀ tó lyì bí byɛ̀bɛ́ búlə́ shù w zò o gu mú ni bə pyẽ̀ ǹdə́ bə̀ yə̀ gòm yé. cìzhìl zhe bə̀myɛ́ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ só bə vò gɔ́rɔ́ w wẽ́ mó ga.³¹Faraɔ̃ mà n nə bɛ, sə lyì nánjə̀jóló w òmyɛ́ mɔ́ gakó m'a ce ń wu w za. Búlə́ shù m'a zò Faraɔ̃ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó o gu, wɔ́ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí. ³²Zhə̀n ga, à yẽ̌ mo n ce wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ y'à n'ê gwi lyì, lyì-nyìrh cɛ y yó. Sə bə̀ m'a ce n pyẽ̀ tɛ̃́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ gòm mó cəcəl wə. N pyẽ̀ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ búlə́ shù zò o gu mú: Faraɔ̃ ǹdə́ ń lyì nánjə̀jóló w gakó, wɔ́ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí.»

Chapter 33

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, zɔ̌m ǹdə́ dwí rí lyì bí ń wɔ̀ bɛ: À gə ce búlə́ shù bə̀ ò la bú ǹdə́ tənà: tənà y èmyɛ́ mɔ́ lyì bí zɛ̃̀ bə cír lò mə̀dù bə̀ wẽ́ bə ce ń wɔ́ yìlnə, ³lò ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n nə búlə́ shù ò bàn bú ǹdə́ tənà y èmyɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ n wúl pɔ́lá n mə n ce dwí rí lwar. ⁴Lò zɛ̃̀ n nyɛ̀ɛ̀ pɔ́lá y cəl ré náàcɛ̀nɛ́, n zɛ̃̀ ń yə̀ pɔ́lá y cǝl ré kwè ǹdə kɔn ta: búlə́ shù w gə túwə́, o zə mɔ o m'o lyɛ̃, ń jal mɔ́ yò w m'a jòm ń cìcì yó wə.⁵Bǝ̀ ń nyɛ̀ɛ̀ pɔ́lá y cəl ré, n zɛ̃̀ ń yə̀ è cǝl ré kwè ǹdə kɔn ta. Ń jal mɔ́ yò w m'a jòm ń cìcì yó wə. Sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń kwè pɔ́lá cǝl ré ǹdə kɔn ta mɔ́ mà n zwẽ ń myə̌l ré. ⁶Sə yìlnə mó gə nɔ búlə́ shù ò bànà, n zɛ̃̀ ń yə̀ pɔ́lá y wúl: lyì bí yə̀ lwar. Búlə́ shù w gə túwə́, o zɛ̃̀ o gu bə̀myɛ́ mə̀dù, wɔ́ yìlnə mó dóó w ò ce lò ńmyɛ̌ cì, sə à m'a bwə̀rh yìlnə mó ne, lò mó jal mɔ́ yò.⁷Rə̀myɛ́ ce, Numbyíní byǐ, wɔ́ ǹmyɛ́ à cír ǹ wɔ́ yìlnə Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí yilə. Ǹ m'ǎ cili zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê shə́r à nyú w mú, ń zɛ̃̀ ń ce bə lwar, àmyɛ́ yil ré yilǝ. ⁸À gə wə̀l lwɛlɛ cə́bal nɛ: ‹Lwɛlɛ cə́bal, zhə̀n zhə̀nà, ǹ m'ǎ cì›, ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ǹ yə̀ zɔ̀m ń mə́ byili lwɛlɛ cə́bal mɔ́ nɛ bə̀ ń yẽ̌ ń zhə̀zhèèlé ne, ńmyɛ̌, lwɛlɛ cə́bal mɔ́ mà n cì ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə, sə wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à m'a bwə̀rh ń jal mɔ́ yò. ⁹Sə ǹ gə byili lwɛlɛ cə́bal mɔ́ nɛ bə̀ ń yẽ̌ ń zhə̀zhèèlé ne, n zɛ̃̀ ń yə̀ shɛ̀nɛ́ n yẽ̌ re, ń mà n cì ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə, sə ǹmyɛ́ m'ǎ zwẽ ǹ myə̌l ré.¹⁰Numbyíní byǐ, cili, wál Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni : nyǐ á gə́ n'á zɔ̀m nɛ́: ‹Nə́ yó-kùlù tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹdə́ nə́ yə̀-bəlwàálɛ́ jě nə́ yó, rə̀ ce nə́ n'é dɛ̀rhɛ̀, etər nə́ m'ǎ tó né nə́ zə myə̌l?› ¹¹Wál bɛ: Ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, àmyɛ́ nə só bə̀ lwɛlɛ cə́bal cí nà? È wɔ́ bə̀ lwɛlɛ cə́bal mɔ́ zhɛ́rhɛ́ ń zhə̀zhèèlé sə n zə myə̌l! Yẽ̌-nə, búl-nə á yẽ̌ á zhə̀zhèlè námməlwɛ̀lɛ́ y nɛ: Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, è nə wɔ́ byè yil kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ sə á cì, Esǝratɛl kɛ̀lɛ́ y lyì?¹²Ǹmyɛ́ numbyíní byǐ, wál ǹ dwí rí lyì bí ni: Wu-cángá cə́bal cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí t'â la mɔ zõ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la yó-kùlù tũ̌ yé. Lwɛlɛ cə́bal wu-bárhɛ́ tumə né myɛ t'â la ce n mà ń nà n tu tɛ̃́, dɛ̃ tɛ̀bɛ́ ń mà n yẽ̌ ń wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ni mú. Cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí t'â la ce wu-cángá cə́bal mɔ́ zə myə̌l, dɛ̃ tɛ̀bɛ́ ń la yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yé. ¹³À gə wə̀l wu-cángá cə́bal nɛ bə̀ ń mà n zə myə̌l zhə̀n zhə̀nà, ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n tə̀ ń cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí yil n twĩ̀ lwɛlɛ, bə̀ k'ê t'â la ń cángá tumə né rə̀dù ga myɛ nyǔ yé, ń mà n cì lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́.¹⁴À gə wə̀l lwɛlɛ cə́bal nɛ: ‹nyǐ, ǹ m'ǎ cì›, ń gǝ yẽ̌ ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w nɛ, ń zɛ̃̀ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀, ¹⁵ń gə càrh kɔn tɛ̀bɛ́ ń yà ń zwẽ n mə jìmì sə̀byǐ lò ne mó, ń gə càrh kɔn tɛ̀bɛ́ ń ŋwɔ̀là, ń gə nə́ ń tó ǹdə nyǔ mú nyə́ né gə́ n'ê byili ní, ń tá ń wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, ń mà n zə myə̌l, ń tá ń la cú yé. ¹⁶Bə̀ k'ê t'â la yə̀-bəlwàálɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò lyǐrh yé. Ń gǝ wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌, rə̀ wɔ́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀. Ń mà n zə myə̌l.¹⁷Ǹ dwí rí lyì bí n'ê wə̀lə̀: ‹Bǝ-zhɔ-zhe gə́ nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́ bə mə̌ yé›. Sə è nə də̀ bə̀myɛ́ gə́ n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ rə̀ bə mǎ? ¹⁸Wu-cángá cə́bal gə yẽ̌ ń cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ ni, n wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, rə zɛ̃̀ rə ce n cì, ¹⁹lwɛlɛ cə́bal gə yẽ̌ ń wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ ni, n zɛ̃̀ ń nə́ ń twĩ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ rǝ j'à wɔ́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀, rə̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ rə ce ń zhe myə̌l, ²⁰á n'á wə̀lə̀: ‹Bǝ-zhɔ-zhe gə́ nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ bə mə̌ yé!› Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, à m'a bùr lò gakó bùrsi kɔn tó dwã ǹdə́ ń zhə̀zhèèlé.»²¹21 Bə̀ gə́ pwà nə́ba bə m'e vò yómde-jè y mó, è byinə shí ǹdə́ nə̀lyè byin rí, cànsɛ̀ shí nyǎ y dwã nə̀nu dɛ̃ rɛ́, lò mə̀dù ń yà ń lú, shí Zhərəzalɛm n bə̀ à sõ, n cĩ́ ni yò n wɔ̀: «Bə̀ zwẽ cɔ wá!» ²²Bǝ-zhɔ-zhe jɛ̃̀ y è y'à cĩ́ à yó də̀dɛ̀nɛ́ y ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń lú mú twírí y dǎl bə̀ nəkɔl mɔ́, j'a púr à nyí rí, ń gǝ́ yú à sõ, nəkɔkɔ́lɛ́ y yi ní. À nyí rí j'a púr, rə̀ k'ê yə̀ dɛ̃ yé.²³Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²⁴«Numbyíní byǐ, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ jì-bwə̀r ré tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ Esərayɛl tənà y wẽ́ mó n'ê wə̀lə̀: ‹Abəraam mɔ̀bɔ́ ń yà ń wɔ́ ń dúdú mú zwẽ tənà y n cìní. È wɔ́ nə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ nə́ wɔ́ nánzhəzhɔ̌ mɔ́ nɛ bə̀ pɔ tənà y bə̀ nə́ zwẽ nə́ cìní.›²⁵Rə̀myɛ́ ce wál bɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Á n'á zhì jal mɔ́ yó á m'á dɔ̀m nàmá bɛ́, á n'á kwẽ̌ á nyǐ á yə né yó wə, á n'á lwé jal tɛ̃́, bǝ̀ nə zɛ̃̀ bə̀ m'a pə ába tənà y á cìní! ²⁶È wɔ́ búlə́ shù á m'á pyà á nyí-kùjú. Ámyɛ̌ kana bɛ́, á n'á twĩ̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀. Ámyɛ̌ bala bɛ́, á n'á ce á dõ mó kɛ̃ mɔ́ jìmdi. Bǝ̀ nə zɛ̃̀ bə̀ m'a pə ába tənà y á cìní!²⁷Ǹ m'ǎ zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ ń wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, búlə́ shù m'a gu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ jì-bwə̀r ré w mó. À m'a ce lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɔ gɔ sõ mó yə̀ gɔ-wẽ̀ nyí kùjú. À m'a ce cím-bəlwɛ̀lɛ́ gu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ pyàr rɛ́ gógwə̀ə́lé ǹdə́ myə̀lə́ né w mó. ²⁸À m'a ce tənà y jǐrh wu-zhùlù jàà. Ń jàn rɛ́ cìn-byilu mú m'a jé tɛ̃́. Esərayɛl pyàr rɛ́ m'a pyẽ̀ nánfò, lò lò gə́ kə́ ń tá ń la gàà tó n lyɛ̃ yé. ²⁹Bə̀ m'a lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à gə tú à ce tənà y jǐrh wu-zhùlù jàà yi ní, pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó bə̀ twĩ̀ mú yilə.³⁰Numbyíní byǐ, cili! Ǹ dwí rí lyì bí, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê tó byílsí dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zhì jìsí étwí-ènyə́ né ne bə̀ ce sɔ̀ ǹ shò kwã mɔ́, n'ê zɔ̀m bə̀ ce dwã nɛ, lò gakó ǹdə́ ń da-byǐ, bə̀ n'ê wə̀lə̀: ‹Bà-na á cili á nyǐ wɔ́ zɔ̀mɛ̀ tɛ̌ rə̀ shí Bǝ-zhɔ-zhe sõ mó!› ³¹Bə̀ m'a bə̀ ǹ sõ ǹdə dwí rí gə́ y'a bə̀ dwã yó né. bə̀ m'a jòm tɛ̃́ ǹ yé né, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ à dwí rí mú. Bə̀ m'a cili ǹ zɔ̀mà nɛ́, e jà bə̀ t'â la wɔ̀rhɔ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní yé, bə̀ bə̀ nyə́ né j'a sú ǹdə́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ bə̀ só kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ́ bə̀ n'ê yǎl bə pyìrh mú zɔ̀mà: bə̀ wun bùlə̀ né j'â n'ê pyà kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ bə̀ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ yá.³²Ǹ já ǹ wɔ́ ǹdə nwə̃́ kɛ̀bɛ́ è n'ê nún ǹdə́ sónó nánfɔ̀lɔ̀ ta bə̀ yilə, è j'â nyɛ̀, è wə̀-dúúrí dúdúrí y myɛ n'ê tó dwã cɛ̀nɛ̀ cɛ̀nɛ̀. Bə̀ n'ê cili ǹ zɔ̀mà nɛ́ e jà lòlò tá ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní yé. ³³Sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ byili gə tú rə̀ la pyǐrh yi ní, sə wɔ́ rə̀ gaga mɔ́ rə̀ n'ê pyìrh èta mɔ́, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar bə̀ nyì-zwennə yà ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl wə.»

Chapter 34

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, Esərayɛl vwã̌-ènɔ̀na bɛ́ shò kwã nɛ́, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yil ń wɔ̀ vwã̌-ènɔ̀na bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ nɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Zwini m'a zə Esərayɛl vwã̌-ènɔ̀na bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê kɔ̀n bə̀ cìn mú! È də̀ vwàmá nɛ́, vwã̌-ènɔ̀na bɛ́ mə̌ sə bə kɔ̀n nà? ³Á n'á dɔ̀m nwǐsí, á n'á zwì pyì-kur kàmə̀zǔrh, á n'á gwi vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ nùn mú. E jà á t'á kɔ̀n vwàmá nɛ́ yé.⁴Á yə̀ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ jàn rɛ́ bə já mɔ́ jàn pɛ yé, á yə̀ vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ bə jɛ̀ mɔ́ shili yé, á yə̀ mɔ̀bɔ́ mə̀ nà kɔ́ mɔ́ nà y bɛ yé, á yə̀ mɔ̀bɔ́ mə̀ y'à n'ê kǎr mə̀ yẽ̌ mə̀ dwã bɛ́ nɛ mɔ́ zə á m'á kwɛ̃̀ á bə̀ yé, á yə̀ mɔ̀bɔ́ mə̀ y'à jé mó pyà yé, sə á cìní ni ǹdə́ jàn ǹdə́ jɔ́ɔ́rɛ. ⁵Vwàmá nɛ́ zɛ̃̀ nə làà dwã nɛ, vwã̌-ènɔ̀n gə́ yà ń tɛ̀nɛ́ mɔ́ yilə, sə rə̀myɛ́ mɔ́ ce, nə̀ yàl gɔ-wẽ̀ ré gakó nyí kùjú. Nə̀ làà dwã nɛ. ⁶À vwàmá nɛ́ làà tɛ̃́ pyàr rɛ́ ǹdə́ də̀dwə́ə́lé gakó yó. Nə̀ làà tɛ̃́ tənà y cə-yala gakó, sə lò yə̀ nɛ́ yàl ń la nɛ pyǎ yé, lò yə̀ nɛ n vò n pyà nɛ yé.⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, vwã̌-ènɔ̀na bɛ́, cili-nə Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí: ⁸Ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí, vwǎrhna bɛ́ gə́ zɔ à vwàmá nɛ́ mɔ́ yilə, e súlí nə̀ gə́ yàl gɔ-wẽ̀ ré gakó nyí kùjú, vwã̌-ènɔ̀n gə́ yà ń tɛ̀nɛ́ mɔ́ yilə, e súlí à vwã̌-ènɔ̀na bɛ́ gə́ yə̀ zhə̀l bə pyà à vwàmá nɛ́ mɔ́ yilə, vwã̌-ènɔ̀na bə̀myɛ́ mɔ́ yẽ̌ vwàmá nɛ́ kɔ́n nɛ bə kwɛ̃̀ bə̀ n'ê kɔ̀n bə̀ cìnə̀,⁹rə̀myɛ́ mɔ́ ce vwã̌-ènɔ̀na bɛ́, cili-nə Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: ¹⁰Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À j'â bàn vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ nɛ, à m'a pyà à vwàmá nɛ́ mùnì ga a zwẽ ne bə̀ jɔ̃̀ wa, à m'a ce bə̀ k'ê t'â la vwã̌-ènɔ̀na tum rí tũ̌ yé, bə̀ k'ê t'â la ŋwɔ̀nɔ́ bə kɔ̃̀ bə̀ cìn yé. À m'a vùr à vwàmá nɛ́ bə̀ nyú wə, nə̀ k'ê t'â la bə̀ kùjú yál yé.¹¹Bə̀ nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À cìcì mú bàn à vwàmá nɛ́ pyǎ mùnì ga a cili nə̀ sõ. ¹²À m'a cili à vwàmá nɛ́ sõ ǹdə vwã̌-ènɔ̀n gə́ nə́ ń cili ń vwàmá sõ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə̀ làà dwã nɛ ǹdə ń gǝ́ yà n yə̀ cəcəl w né mó ta. À m'a ce nə du jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó nə̀ y'à làà sə̀ wẽ́ ébɔ̃ ǹdə́ cə-byín fúrí dɛ̃ yù w mú ta. ¹³À m'a ce nə du dwə́ né cəcəl wə, a ce nə shí shí tənèse dúdúmə́ dúdúmə́ wẽ́ nə bə̀ dwã yó, a zɛ̃̀ a zə nɛ a bə̀ nə̀ cɛ y yó. À m'a kál nɛ Esərayɛl pyàr rɛ́ yó ǹdə́ vwaalɛ́ gwáárɛ́ wẽ́, ǹdə́ tənà y jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó lò wɔ̌ ń jòm né mó wẽ́.¹⁴À m'a kál nɛ gɔ-dɔ́m-jàà kɛ̀bɛ́ è càn wẽ́, nə̀ gɔ w m'a yə̀ Esərayɛl tənà y dɛ̃̌-sõ mó pyàr rɛ́ yó. Wɔ́ gàà, Esərayɛl pyàr rɛ́ yó, nə̀ m'a ŋwɛ̀nɛ́ nə shǐrh gɔ kɔ̀bɔ́ ò càn mɔ́ wẽ́, e jà nə dɔ̃̀ gɔ-lyɔ̀ nɛ́. ¹⁵Àmyɛ́ cìcì mú m'a ce à vwàmá nɛ́ dɔ̃̀ gɔ, à cìcì mú m'a ce nə shǐrh, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. ¹⁶Vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ jé, à m'a pyà mɔ. Mɔ̀bɔ́ mə̀ kǎr mə vò kwã nɛ́, à m'a ce mə k'a kwɛ̃̀ mə bà. Mɔ̀bɔ́ mə̀ nà gə kɔ́wá, à m'a bə mə̀ nà yá. Mɔ̀bɔ́ mə̀ bə jɛ̃̀ mɔ́, à m'a pə mɔ jàn. Sə vwǎm mɔ̀bɔ́ mə̀ nù mú, mɔ̀bɔ́ mə̀ zhe jàn mɔ́, à m'a ce mə jé tɛ̃́. Bǝ̀ à n'â yǎl kɔ̃̀ nɛ ǹdə kɔn gə́ mə̌ nɛ́.¹⁷«Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ à vwàmá nɛ́ yilə, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À m'a bùr pyìrhə̀ ǹd'ê dõ bùrsi, a bùr pyì-byesé ǹdə́ bə̀-cǐlsí bùrsi. ¹⁸Á gə́ n'á dɔ̀m gɔ kɔ̀bɔ́ ò càn mɔ́, kɔn j'â gwẽ̌ yə̀ ába yí? Kɔn gwẽ̌ n'ê nyɛ́ɛ́ ába b'ǎ nɔ́m kùjú w ò dàl mɔ́ á nə̀rh kùr w nà? Á gə́ n'á nywɛ̀ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ mə̀ wɔ́ zwẽ́zwẽ́ mó, kɔn gwẽ̌ yə̀ ába yí? Kɔn gwẽ̌ n'ê nyɛ́ɛ́ ába b'ǎ pǒ mɔ̀bɔ́ mə̀ dàl mɔ́ ǹd'á nə̀rh nà? ¹⁹Èta mɔ́, kɔn n'ê nyɛ́ɛ́ b'à vwàmá nɛ́ dwã bɛ́ dɔ́m gɔ kɔ̀bɔ́ á nèsé cèè tɛ̃́ mɔ́, sə nə nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ á pò mó.²⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Àmyɛ́ cìcì mú bàn pyìrhə̀ kɛ̀bɛ́ è nù mú ǹdə́ pyìrhə̀ kɛ̀bɛ́ è kwɛ̀rhɛ̀ mɔ́ bùrsi bǔr. ²¹Á gə zə á cə̌rh ǹd'á vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ á m'á zhə̀r zhə̀r vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à bə jɛ̀ mɔ́ gakó, á súlí á zə á nyimi ní á mà mà nɛ kɔn b'e yí á jì ni nə du gɔ-dɔ́m-jàà y w mɔ́ yilə,²²à m'a bə̀ a sɛ̃ à vwàmá nɛ́ nɛ, nə̀ k'ê t'â la pupu dwã yé né yé. À m'a bùr pyìrhə̀ ǹd'ê dõ bùrsi. ²³À m'a ce vwã̌-ènɔ̀n mə̀dù sásá du tɛ̃́ n cìní à vwàmá nɛ́. Ńmyɛ̌ ń mà n zə nɛ nə vò nə dɔ̃̀ gɔ: è m'a yə̀ à tùntùnnə Dəvyidi. Ńmyɛ̌ mà n zə nɛ nə vò nə dɔ̃̀ gɔ, ńmyɛ̌ ń mà n yə̀ nə̀ vwã̌-ènɔ̀n mɔ́. ²⁴Àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à m'a yə̀ nə̀ Yi rí, sə à tùntùnnə Dəvyidi mà n yə̀ pyɔ̌ nə̀ cəcəl wə. Àmyɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe à zɔ̀m.²⁵À m'a zə yə̀-zùlə́ dɔbrɛ ǹd'â vwàmá nɛ́, à m'a ce gɔ-wẽ̀ náncààlɛ́ jé tɛ̃́ tənà y wa, nə̀ m'a yə̀ gɔ-elũ èpòlò w w ǹdə́ yə̀-zùlə́, nə̀ m'a dɛ̀ɛ̀ gɔ w wẽ́. ²⁶À m'a ce tənà y kɛ̀bɛ́ ǹdə́ kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ à pyɛ̀lɛ́ y mɔ́ yə̀ bwəl náàcɛ̀nɛ́. À m'a ce dwà kɛ̀bɛ́ è m'a yə̀ bwəl náàcɛ̀nɛ́ dwà mɔ́ nyɔ̀ è yi rí wə. ²⁷Gɔ sõ cǒ m'a ce ò byǎ bɛ́, cɛ y wẽ̀ ré myɛ m'a ce rə̀ byǎ bɛ́. À dwí rí m'a jòm rə̀ tənà y w ǹdə́ yə̀-zùlə́. Rə̀myɛ́ yó bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à gə tú à kɔ́ bə̀ zhĩĩ rí dǎr rɛ́, a zɛ̃̀ a zwẽ be lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à ce bə̀ wɔ́ bə̀ yómə́ mó jɔ̃̀ wa.²⁸Tənèsé dwã bɛ́ lyì bí k'ê t'â la bɛ vwǎrh yé, gɔ-wẽ̀ ré myɛ k'ê t'â la bɛ dɔ́m yé. Bə̀ m'a jòm ǹdə́ yə̀-zùlə́, lò lò tá ń la ce bə kəkə yé. ²⁹À m'a ce wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ j'â càn dɛ̃́dɛ̃́ byì, cɛ y wẽ́ bə̀ yilə. Nɔrh k'ê t'â la lò gu tənà y wẽ́ yé. Tənèsé dwã bɛ́ lyì bí k'ê t'â la bɛ cìzhìl co yé.³⁰Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Cinu, bə̀ Yi rí, à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ, sə bə̀myɛ́ wɔ́ à dwí rí, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. ³¹«Ámyɛ̌ numbyínə́ bé, á wɔ́ à vwàmá nɛ́, à gɔ-dɔ́m-jàà y vwàmá nɛ́. Àmyɛ́ wɔ́ á Yi rí, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»

Chapter 35

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, pyìrhí ń zə ǹ yé ń zǎ Səyiiri pyɔ̀ w səta, sə́ zɔ̀m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, ò shò kwã nɛ́. ³Ǹ m'ǎ wɔ̀ wa: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí:Səyiiri pyɔ̀, à j'â bàn mɔ́.À m'a cèlè à jɛ̃̀ y ǹ yó,a ce ń jǐrh wu-zhùlù dúdú jàà.⁴À m'a ce ǹ cɛmɛ nɛ́ jǐrh jì-bwə̀r.Ǹmyɛ́ cìcì mú m'ǎ jǐrh gɔ-elũ èpòlò:rə̀myɛ́ yó, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe. ⁵Ǹ gə́ yà ǹ já ǹ nə́ ǹ súl Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ twéé twéé mó, e súlí ǹ gə́ tó búlə́ shù dɛnnɛ ń ce Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ jal mɔ́ dùr tɛ̃́ bə̀ màbyóó w yi ní, yi rí tɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w y'à yú ò yó gurǝ́ y mó, ⁶ǹd'âmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à wɔ́ nã́nyì mú, à m'a ló ǹ jal tɛ̃́, sə jal mɔ́ m'a bwə̀rh mó. Ǹ gə́ yə̀ jal súl mó ce, jal m'a bwə̀rh mó, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.⁷À m'a ce Səyiiri pyɔ̀ w jǐrh wu-zhùlù dúdú jàà, à m'a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê tó gàà bə̀ lyɛ̃ mɔ́ jé tɛ̃́. ⁸À m'a ce Səyiiri pyàr rɛ́ sú ǹd'ê cùùrí. Lyì bí byɛ̀bɛ́ búlə́ shù la zó mó m'a ló tɛ̃́ ǹ pyǎlsɛ́ ǹdə́ ǹ vwaalɛ́ cəcəl w ǹdə́ ǹ bwǐsí kùr w bə cì. ⁹À m'a ce ń jǐrh gɔ-elũ èpòlò kɔ̀bɔ́ ò j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə, lò lò myɛ tá ń la ǹ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ jǒm yé. Rə̀myɛ́ yó, á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.¹⁰Wɔ́ ń gə́ wə̀l bǝ̀: Dwə́ né kùrə̀ né nə̀lyè yə́, ǹdǝ́ tənèsé sə̀lyè y m'a yǝ̀ àmyɛ́ nyɛ̌rh, nə́ m'ǎ zwẽ se nə́ cìní, ǹdǝ́ Bǝ-zhɔ-zhe jà ń ŋwɛ́nɛ́ yírh ga mɔ́, ¹¹à wɔ́ nã́nyì! wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe ń zɔ̀m, à m'a zə mɔ́ kɔn tó dwã ǹdə́ lyim rí tɛ̀bɛ́ ǹdə́ bwɛ̃̌-dǔr mú mɔ̀bɔ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ bɛ, ǹ súl mú. À m'a kǝ́ bùrsí bǝ̀ cǝcǝl wǝ, wɔ́ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí.¹²Rə̀myɛ́ yó ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔzhe. À nyɛ̀ɛ̀ tùùrhí tɛ̀bɛ́ gakó ǹ mə́ tùrh Esərayɛl pyàr rɛ́ mɔ́: ‹Rə̀ wɔ́ èpwə̀ə̀le! Bə̀ pɔ rɛ nə́ba rə̀ la yə̀ nə́ kùjú.› ¹³Á zɔ̀m ǹdə́ nɛ ǹdə́ cìn-dɛ̃̌-zhõ̌, á zɔ̀m ǹdə́ nɛ ǹdə́ cìn-byilu: à nyɛ̀ɛ̀ rɛ!¹⁴Nyǐ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí: Tənà y gakó gə́ tú è zhe wu-nyɔ̃̀, à m'a ce e jǐrh gɔ-elũ èpòlò ǹmyɛ́ yilə. ¹⁵Ǹ gə́ nə́ ǹ fùù, bə̀ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí cəl tənà y gə́ wɔ́ gɔ-elũ èpòlò mó yilə, à m'a ce ǹmyɛ nyǎ y yə̀ èta.Səyiiri pyɔ̀ w m'a jǐrh gɔ-elũ èpòlò,Edɔm m'a yə̀ è nyí rí púlə́púlə́.Rə̀myɛ́ yó bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔzhe.»

Chapter 36

¹«Numbyíní byǐ, cili, zɔ̌m Bǝ-zhɔzhe yil yilə, Esərayɛl pyàr rɛ́ shò kwã nɛ́. Ǹ m'ǎ wɔ̀: Esərayɛl pyàr, cili-nə Bǝ-zhɔzhe nyí rí. ²Nyǐ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí: Zù-bal mɔ́ mɔ̀n ába n wɔ̀: ‹Aa! Aa! Shãã shãã ga pyàr rɛ́ tɛ̀bɛ́ jǐrh nə́myɛ̌ cəl kɔna.› ³Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, zɔ̌m Bǝ-zhɔzhe yil yilə. Ǹ wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí: Zhə̀nà, wɔ́ bə̀ gə́ cɔ̀ ába, bə j'a dùr á bwɛ̃̌ jààsɛ́ gakó mó, wɔ́ á gə́ jǐrh tənèsé dwã bɛ́ gakó cəl kɔn mɔ́, wɔ́ nyə́ né ǹdə́ mə̀jə̀ə̀lé gə́ fulsi ába dwə́ né cəcəl w mó yilə,⁴Esərayɛl pyàr, cili-nə Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí. Nyǐ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí, pyàr rɛ́ ǹdə́ pyǎlsɛ́ ǹdə́ bwǐsí ǹdə́ vwaalɛ́ ǹdə́ jì-bwə̀r ré rə̀ pyě tɛ̃́ nánfò mó, ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ bə̀ zɛ̃̀ bə yẽ̌, nə̀ jǐrh vwǎrh ǹdə́ fuuli kɔn tənèsé dwã bɛ́ sə̀ bwə́l gàà mɔ́ yil mú, ⁵nyǐ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí: À n'â bwəl nyí, wɔ́ à sónó w ò lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ gə́ cɛ̀ ǹdə myǐn ta mɔ́ è ce, à n'â zɔ̀m tənèsé dwã bɛ́ gakó ǹdə́ Edɔm námpúm shò kwã nɛ́, sə̀ gə́ zwẽ à tənà y sə̀ cǐ mú yilə. Sə̀ wun ní y'à sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ e jà fuulu bùlə̀ myɛ y'à wɔ sə̀ wẽ́, bə̀ tənà y gɔ-dɔ́m-jààsɛ́ y'à wɔ́ jàà kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à mə̌ dwã sə bə bubu. ⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, zɔ̌m Bǝ-zhɔzhe yil yilə, Esərayɛl tənà y shò kwã nɛ́. Wál pyàr rɛ́ ǹdə́ pyǎlsɛ́ ǹdə́ bwǐsí ǹdə́ vwaalɛ́ nɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí: Nyǐ ni! À sónó w ò lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ ǹd'â lyi-shùùri ce à n'â zɔ̀mà, cìzhìl ré tɛ̀bɛ́ dwə́ né dwã bɛ co ába mɔ́ yilə.⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí: À zhẽ̌ à jɛ̃̀ dɛ̃̌ à m'â bwəl nyí: tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ ába mɔ́ m'a zhĩ sə̀ cìcì cìzhìl ré.⁸Ámyɛ̌, Esərayɛl pyàr rɛ́, á m'ǎ ce á jɛ̀sɛ́ púrh sə lə̀lɛ̀, sə á m'ǎ ce á byǎ bɛ́ à dwí Esərayɛl yilə, bə̀ rə̀ la kwã̀ɔ̃̀ rə bə̀ èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́. ⁹Zhə̀n ga, à bàn á sõ, à pyìrhí à yé y a m'a zǎ ába: bə̀ m'a pɔ̌r ába, bə zɛ̃̀ bə dù ába.¹⁰À m'a ce numbyínsí pù, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí púlə́púlə́ wə. Lyì m'a k'a jòm cɛmɛ nɛ́ wẽ́, bə̀ m'a k'a lù jì-bwə̀r ré. ¹¹À m'a ce numbyínə́ bé ǹdə́ vwàmá nɛ́ pù á jààsɛ́ wǝ. Bə̀myɛ́ ǹdə́ vwàmá nɛ́ ga m'a pù, bə̀ m'a lù byǎ, à m'a ce á sú ǹdə́ numbyínə́ ǹdə́ vwàmá ǹdə shãã ga mɔ́ ta, à m'a pə ába nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌ rə dwini kùr-ju yi ní nyǎn rɛ́. Rə̀myɛ́ yó á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔzhe. ¹²À m'a ce numbyínsi, à dwí Esərayɛl lyì byǎ bɛ́, zɛ̃̀ bə̀ n'ê zhə̀l tɛ̃́ á sono, bə̀ m'a zwẽ mó bə cìní. Ǹ m'ǎ yə̀ bə̀ cəl tənà, ǹ kə́ ǹ tá ǹ la bɛ cɔ̌ yé.¹³Nyǐ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí: Bǝ̀ n'ê wə̀l ába: Ǹ dɔ̀m è lyì bí, ǹ cɔ̀ ǹ sǝ̀pwà tənà yá. Rə̀myɛ́ mɔ́ ce, ¹⁴ǹ kə́ ǹ tá ǹ la numbyínsi dɔ́m yé. Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la ǹ tǝnà y cɔ̌ yé, wɔ́ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí. ¹⁵À k'â t'â la ce ń nyɛ̀ɛ̀ tənèsé dwã bɛ́ fuulu zɔ̀mà nɛ́ yé. Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la dwə́ dwã bɛ́ tùùrhí kùr w wɔ́wɔ́lɔ́ yé. Ǹ kə́ ǹ tá ǹ dwí rí cɔ̌ yé, wɔ́ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí.»¹⁶Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ¹⁷«Numbyíní byǐ, cili: Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí bə̀ y'à jě bə̀ cɛ y yó mó co y jìmdi ǹdə́ bə̀ zhə̀zhèèlé e súlí bə̀ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né. Bə̀ zhə̀zhèèlé yàl ǹdə kɛ̃ cànà jìmdí ta à yé né. ¹⁸À ló à lyi-shùùrí bə̀ yó, jal mɔ́ bə̀ ló tənà y wẽ́ e súlí yə né bə̀ m'e ce y jìmdi mú yilə.¹⁹À jì bi a ce dwə́ né cəcəl wə, bə̀ y'à làà bɛ tɛ̃́ tənèsé wẽ́, sə à bùr bə̀ bùrsí kɔn tó dwã ǹdə́ bə̀ zhə̀zhèèlé e súlí ǹdə́ bə̀ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né. ²⁰À dwí rí lyì bí tú dwə́ né dwã bɛ́ lyì bí sõ, sə tɛ̃́ gàà mɔ́, bə̀ fuuli à yil ré rə̀ bə dõ zhe mó. Zhə̀n ga bə̀ y'à n'ê wə̀l bə̀ shò kwã nɛ́: ‹Nyǐ wɔ́ Bǝ-zhɔzhe dwí rí, sə rə̀ shə́r ń tənà y wa!› ²¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à nyàm à yil ré rə̀ bə dõ zhe, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí fuuli dwə́ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ y'à tú nə̀ sõ mó cəcəl wə.²²Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, wál Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni: Nyǐ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí: Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, è də̀ ámyɛ̌ yil à n'â twĩ̀ yé, wɔ́ à yil ré rə̀ bə dõ zhe, á fuuli, dwə́ né nyɛ̀bɛ́ á tú nə̀ sõ mó cəcəl w mó yilə. ²³À m'a byili bə̀ nyǐ à yil ré rə̀ du, bə̀ fuuli dwə́ né cəcəl w mó, j'â bə dõ zhe yé. Rə̀myɛ́ yó, dwə́ né dwã bɛ́ m'a zɛ̃̀ nə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔzhe, à gə́ m'a tó á dɛnnɛ a byili nə̀ yírh w b'à bə dõ zhe mó yi ní, wɔ́ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí:²⁴À m'a pwà ába dwə́ né cəcəl wə, a ce á shí tənèsé gakó wẽ́ á bə̀ dwã yó, a zɛ̃̀ a zə ába a m'a bə̀ á cɛ y yó. ²⁵À m'a zhɛ́rhɛ́ nɛ̃̌ zwẽ́zwẽ́ á yó, sə á m'ǎ jǐrh wárhgáá. À m'a shàrh á pwarha nɛ́ gakó ǹd'á yə né jìmdí gakó a ló tɛ̃́ a yẽ̌ ába wárhgáá.²⁶À m'a pə ába wu nándũ̀, a súlí a ce shíshìrhə́ nándùlə̀ á wẽ́. À m'a vùr wu nánkùlù w ǹdə nə́kulu ta mɔ́ á wẽ́, a zɛ̃̀ a pə ába wu kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ bwɛ̃̀bwɛ̃̀. ²⁷À m'a ce àmyɛ́ cìcì Eshirhə y á wẽ́, à m'a ce á zwẽ à nyə́ né, á zwẽ à sɔ́msɛ́ gǝ́ n'ê byili ní á cĩ́ á wẽ́ sə á súlí á wɛ̀rhɛ́ ǹdə sə̀ gə́ n'ê byili ní. ²⁸Á m'ǎ jòm tənà y kɛ̀bɛ́ à pɔ á nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ wẽ́. Á m'ǎ yə̀ à dwí rí, sə àmyɛ m'a yə̀ á Yi rí.²⁹À m'a vùr ába á jìmdí gakó wẽ́. À m'a ce bə̀lɛ́ y yə̀ nɛ́, a ce e búl e yə̀ nɛ́ nánzhəzhɔ̌, à k'â t'â la ce á yì nɔrh yé. ³⁰À m'a ce cèmé né ǹdə́ cɛsɛ́ wẽ̀ ré myɛ zhĩ, mùnì ga á bə̀k'á k'á dùr cìzhìl dwə́ né dwã bɛ́ cəcəl wə, bə̀ nɔrh zhe ába yil yé. ³¹Á m'ǎ zɛ̃̀ á lyǐrh á sɔ́msɛ́ námməjə́ə́lé ǹd'á tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à bə càn mɔ́ yò. Á cìcì mú m'ǎ j'á búl á nyǎr, á yə̀-bəlwàálɛ́ ǹd'á pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né á twĩ̀ mú.³²Sə è də̀ ámyɛ̌ yil à n'â twĩ̀ yé, á mə̌ sə á lwar rɛ. Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, cìzhìl ǹdə́ wu-zhùlù mə̌ dwã sə rə zə ába á zhə̀zhèèlé yilə, wɔ́ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí. ³³Nyǐ Bǝ-zhɔzhe Yi nyí rí: Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la á yə̀-bəlwàálɛ́ gakó shǎrh a yẽ̌ ába wárhgáá mɔ́, à m'a ce lyì yə̀ cɛmɛ nɛ́ wẽ́, sə bə̀ m'a k'a lù jì-bwə̀r ré bə cĩ́ dɛ̃̌. ³⁴Bə̀ m'a vɔ̀ tənà y è cɔ̀ mɔ́, mùnì ga è bə̀k'a yə̀ èpòlò lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê tó gàà bə̀ lyɛ̃ mɔ́ yírh w yé.³⁵Bə̀ m'a wɔ̀: ‹Tənà y kɛ̀bɛ́ è y'à cɔ̀ mɔ́ jǐrh ǹdə Edɛ̃ɛ̃ bɔ́ɔ́ w dwí rí ta, cɛmɛ nɛ́ nə̀ y'à wɔ́ jì-bwə̀r, nə̀ y'à cɔ̀, nə̀ y'à wǔr mú lù nə kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ, sə lyì myɛ ŋwɛ́nɛ́ nə̀ wẽ́.› ³⁶Rə̀myɛ́ yó, dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ m'a gwẽ̌ yə̀ nɛ́, kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ ába nyí rí wẽ́ mó, m'a zɛ̃̀ nə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔzhe, mɔ̀bɔ́ ń kə́ ń nə́ ń lwì kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wǔr mú, ń kə́ ń nə́ ń zhele kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ cɔ̀ mɔ́. Àmyɛ́ Bǝ-zhɔzhe, à y'a zɔ̀m a zɛ̃̀ a pyìrh tɛ̀bɛ́ à wə̀l mó.³⁷Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Nyǐ à gwẽ̌ m'a yẽ̌ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí pyà nɛ, mùnì ga a ce nyí bə̀ kwã nɛ́. À m'a ce bə pù bə jǐrh lyì nánjə̀jóló. ³⁸Cɛmɛ nɛ́ nə̀ wɔ́ jì-bwə̀r mó m'a sú ǹdə́ lyì nánjə̀jóló, ǹdə vwàmá nyɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni mú ta, ǹdə vwàmá nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́, címsí yi ní mú ta. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.»

Chapter 37

¹Bǝ-zhɔ-zhe cĩ́ ń jɛ̃̀ à yó. Sǝ Bǝ-zhɔ-zhe tó ń éshìrhə́ y dɛnnɛ n zə nɛ n du, n kwè ne n vò n cĩ́ vɔlɔ w cəcəl wə: ò y'à sú ǹdə́ kúr dúdú. ²Bǝ-zhɔ-zhe ce a tó rə̀ cəcəl w a vò rə̀ jààsɛ́ gakó. Rə̀ y'à búl rə̀ já rə lyɛ̃ cɛ nɛ vɔlɔ w nyí rí wẽ́, e jà rə̀ y'à kùl rə wə́ə́le. ³N zɛ̃̀ n bwə̀rh ne n wɔ̀: «Numbyíní byǐ, kúr rí tɛ̀bɛ́ wɔ̌ rə̀ m'a k'a zə nyǔ?» A lyár a wɔ̀: «Bǝ-zhɔ-zhe Yi, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ yě rə̀myɛ́ mɔ́!»⁴N wɔ̀ nɛ: «Zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, kúr rí tɛ̀bɛ́ yó. Wál rɛ: Kúr rə̀ wə́ə́le, cili-nə Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí. ⁵Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí, kúr rí tɛ̀bɛ́ yilə: À m'a ce shíshìrhə́ bə̀ nə zù á wẽ́, á zə nyǔ. ⁶À pǝ ába nyɛnsɛ, a ce yala nàmá lù bə pyi ába, a lə̀lɛ̀ yala tɔ̀nɔ̀ nǝ̀ yó, à ce shíshìrhə́ á wẽ́, sə á m'ǎ zə nyǔ. Rə̀myɛ́ yó á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.»⁷A zɛ̃̀ a zɔ̀m ǹdə Bǝ-zhɔ-zhe pɔ nɛ nyí. À gə́ tú à n'â zɔ̀m Bǝ-zhɔ-zhe yil yil yi ní, dweme dom, wẽ̀ ré zhǐr rə̀ jààsɛ́ wa: kúr rí n'ê twẽ̌ rǝ̀ bwəlse dwã nyí ni. ⁸A nyǐ: à púrí nyɛnsɛ wɔ rə̀ yó, yala nàmá y'à n'ê lwì, n zɛ̃̀ n pyìlì ri ǹdǝ́ yala tɔ̀nɔ̀. Sə shíshìrhə́ y'à gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ rə̀ wẽ́ yé.⁹Bǝ-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yil shíshìrhə́ né yilǝ, sǝ́ wɔ̀ shíshìrhǝ́ né ne, Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Shíshìrhə́, shí lũ w yésé sə̀na y ga wẽ́ ń bà, fǔrh zho cùùrí tɛ̀bɛ́ yó mùnì ga rə k'a zə myə̌l.» ¹⁰À zɔ̀m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, ǹdə nyí rí ń pɔ nɛ mɔ́ nɛ́ ta, shíshìrhə́ né j'a zù rə̀ wẽ́, rə̀ k'a zhe myə̌l. Rə zɛ̃̀ rə zhì dɛ̃̌: è y'à wɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánjə̀jóló.¹¹Bǝ-zhɔ-zhe kə́ n wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, kúr rí tɛ̀bɛ́ wɔ́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó. Bə̀ n'ê wə̀lə̀: ‹Nə́ kúr rí kùl rə wə́ə́le, nə́ jé, nǝ́ cɔ̀ nǝ́ k'é t'á dɛ̃̀ kaka yé.› ¹²Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, sə́ wɔ̀ bɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À dwí rí, à m'a pul á lú-bɔ̀là bɛ́ nyí ni. À m'a ce á shí á lú-bɔ̀là bɛ́ wẽ́ á du, à m'a k'a zə ába a m'a bə̀ Esərayɛl tǝnà y wa.¹³á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à gə tú à pul á lú-bɔ̀là bɛ́, a ce á shí á lú-bɔ̀là bɛ́ wẽ́ á du mú. ¹⁴À ce à shíshìrhə́ né á wẽ́ mùnì ga á zə nyǔ. À m'a ce á jòm á tǝnà y wa. Rə̀myɛ́ yó á m'ǎ zɛ̃̀ á lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe mú mɔ̀bɔ́ ń yà n zɔ̀m n zɛ̃̀ n pyìrh tɛ̀bɛ́ ń wə̀l mó. Wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí.»¹⁵Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ n wɔ̀: ¹⁶«Ǹmyɛ́, Numbyíní byǐ, kwě dɔ̌ òdù, sə́ kɛ̃ ò yó bə̀: Zhəda ǹdə́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí bə̀ co dwã yó ǹdə́ mɔ mɔ́ yilǝ. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ sə́ kǝ́ ń kwè dɔ̌ dõ òdù ń kɛ̃ òmyɛ yó bə̀: Zhozefu ǹdə́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gakó bə̀ co dwã yó ǹdə́ mɔ mɔ́, dɔ̌ w òmyɛ́ mɔ́ wɔ́ Efərəyim dɔ̌. ¹⁷Ce dǎr rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ zhí dwã nɛ, mùnì ga rə yə̀ dɔ̌ òdù. Mùnì ga rǝ jǐrh kɔn rə̀dù ǹ jɔ̃̀ wa.¹⁸Ǹ dwí rí lyì bí gə bwə̀rh mó bə wɔ̀: ‹Ǹ nə tá ǹ la nə́ba kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ kùr ré byulu nà?›, ¹⁹sə́ wɔ̀ bɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À m'a kwè Zhozefu dɔ̌ w ò wɔ Efərəyim jɔ̃̀ w mɔ́ ǹdə́ Esərayɛl kwálsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ co dwã yó ǹdə́ mɔ mɔ́ a m'a zhí Zhəda dɔ̌ w nɛ. À m'a ce rə jǐrh dɔ̌ òdù, mùnì ga rǝ jǐrh kɔn rə̀dù à jɔ̃̀ wa. ²⁰Ǹ m'a zǝ dǎr rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la rə̀ yó kãɔ̃ mɔ́ ǹ jɔ̃̀ wa, bə̀ n'ê nyǐ ri.²¹Wál bɛ́: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À m'a pwà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ dwə́ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ zhə̀l nə̀ sõ mó cəcəl wə. A ce bə shí cə-yala gakó bə bə̀ dwã yó, a zɛ̃̀ a zə ába a m'a bə̀ bə̀ tǝnà y wa. ²²À m'a ce bə yə̀ dwí rə̀dù, tənà y wa, Esərayɛl pyàr rɛ́ wẽ́. Pyɔ̌ mə̀dù sásá ń mà n yə̀ bə̀ gakó pyɔ̌. Bə̀ k'ê t'â la tənə̀rh sə̀lyè yál yé, bə̀ k'ê t'â la dwã nɛ bɔ̌n pyə̀-tənə̀rh sə̀lyè yé. ²³Bə̀ k'ê t'â la bə̀ cìn jìmdi co ǹdə́ bə̀ yə né ǹdə́ bə̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹdə́ bə̀ yó-kùùlí tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó yé. À m'a zwẽ be jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ jě sə̀ wẽ́ mó, jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sə̀ wẽ́ mó wẽ́. À m'a vùr bə̀ jìmdí, bə̀ m'a yə̀ à dwí, sə àmyɛ m'a yə̀ bə̀ Yi.²⁴À tùntùnnə Dəvyidi mà n jí pyɛ̀lɛ̀ bə̀ yó wə, n yə̀ vwã̌-ènɔ̀n mə̀dù sásá bə̀myɛ́ gakó yilə. Bə̀ m'a tó à sɔ́msɛ́, bə̀ m'a zwẽ à nyə́ né, sə bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní mú. ²⁵Bə̀ m'a jòm tənà y kɛ̀bɛ́ à pɔ à tùntùnnə Zhakɔɔbɛ nɛ mɔ́ wẽ́, tənà y kɛ̀bɛ́ á nàmbala bɛ́ jòm è wẽ́ mó, bə̀myɛ m'a jòm è wẽ́, bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ byǎ bɛ́ twéé twéé yilə. À tùntùnnə Dəvyidi mà n yə̀ bə̀ pyɔ̌ twéé twéé yilə.²⁶À m'a zə yə̀-zùlə́ dɔbrɛ ǹdə́ bɛ. Rə̀ m'a yə̀ dɔbrɛ ǹdə́ bɛ gaga yilə. À m'a cĩ́ bi gàà, à m'a ce bə pù. À m'a cĩ́ à còrhó-jì y bə̀ cəcəl w twéé twéé yilə. ²⁷À jì y m'a yə̀ bə̀ nyí ní. À m'a yə̀ bə̀ Yi, sə bə̀myɛ m'a yə̀ à dwí. ²⁸Rə̀myɛ́ yó, tənèsé m'a zɛ̃̀ sə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe mɔ̀bɔ́ ń cír Esərayɛl ń cìn yilə, à gə tú à ce à còrhó-jì y la yə̀ bə̀ cəcəl w twéé twéé yil mú yi ní.»

Chapter 38

¹Bǝ-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdǝ́ n wɔ̀: ²«Numbyíní byǐ, pyìrhí zə ǹ yé y ń zǎ Gɔɔgɛ səta, Məshɛɛkɛ ǹdə́ Təbal pyɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ wá, Magɔɔgɛ tənà y wẽ́. Zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, ń shò kwã nɛ́. ³Ǹ m'ǎ wɔ̀: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Gɔɔgɛ, Məshɛɛkɛ ǹdə́ Təbal pyɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀, nyǐ à j'â bàn mɔ́⁴à m'a vwɛ̃ mɔ́, à m'a ce cɛ̌bsɛ námməgɔ́lsɛ ǹ nyə̀-pǎr nɛ, à m'a ce ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó du ǹ tənà y wa: eshərh ǹdə́ eshə-jòmnə bə̀ zù bə̀ gàndɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́, ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánjə̀jóló, nə̀kò-bwɛ̀lɛ́ ǹdə́ nə̀kò-fɔ̀lɔ̀ ga wɔ sə̀ jɔ̃̀ wa, sə̀ gakó yě búlə́ bú ǹdə́ búlə́ náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ shù . ⁵Pɛɛrəsɛ ǹdə́ Ecopyi ǹdə́ Puuti shə̀dɛ́ɛ́sɛ myɛ m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ sɛ, sə̀myɛ́ gakó ǹdə́ sə̀ nə̀kwə̀r ǹdə́ sə̀ búlə́ yə́-púr, ⁶Gɔmɛɛrɛ tənà y ǹdə́ è shə̀dɛ́ɛ́sɛ gakó, ǹdə́ Bɛt-Tɔgarəma tənà yá, jə̀-gwã̀ sõ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́, ǹd'ê shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó: dwə́ nánzhəzhɔ̌ m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́.⁷Zɛ̃̀ ń zhì ń tɛnɛ ǹ cìn cɛ̀nɛ̀, ǹmyɛ́ ǹdə́ lyì nánjə̀jóló w kɔ̀bɔ́ gakó ǹ byẽ̀ ń cĩ́ dwã yó ǹ yala nɛ mɔ́. Ǹmyɛ́ ǹ m'ǎ yìlì bi. ⁸È zhe dwã nánzhəzhɔ̌ zà, bə̀ y'à mə̌ sə bə pɔ̃́ còrhò-tum! Sə rə̀myɛ́ mɔ́ m'a wɛ̀rhɛ́, ǹdǝ́ byinə né gə tú nə̀ pyìrh yi ní, tənà y kɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ è lyì bí bə m'e lyɛ̃, búlə́ shù w gə́ tú o lyɛ̃ kwã nɛ́ mɔ́ wẽ́. Bə̀ zə bɛ bə m'e shí tənə̀rh shɛ̀bɛ́ sə̀ lyì bí já dɛ̃́dɛ̃́ wẽ́, bə b'e cĩ́ bi dwã yó Esərayɛl pyàr rɛ́ rə̀ yàl jì-bwə̀r, kɔn dɛnnɛ mɔ́ yó. Bə̀ vùr lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ dwə́ dwã wẽ́, sə bə̀ púlə́púlə́ m'a jòm gàà ǹdə́ yə̀-zùlə́. ⁹Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń bà, ǹ m'ǎ bə̀ ǹdə zho nánfɔ̀lɔ̀ ta, ǹ m'ǎ yə̀ ǹdə ébɔ̃ kɔ̀bɔ́ ò pyi tənà y ta, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó ǹdə́ dwə́ nánzhəzhɔ̌ nyɛ̀bɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ mɔ́.¹⁰«Nyǐ Bǝ-zhe-zhɔ Yi nyí rí: Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ wɔ̀rhɔ́ bùlə̀ m'a bə̀ ǹ wẽ́, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń tɛnɛ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn mɔ́ ǹ la wɔ̀rhɔ́, ¹¹ǹ m'ǎ wɔ̀: À m'a vò a bú ǹdə́ tənà kɛ̀bɛ́ è wàr è cìn è la zõ mó, à m'a yí lyì bə̀ zhe yə̀-zùlə́ mó sõ, kaka t'â zɛ̃̀ bə̀ wun ni yé: bə̀ gakó jě, byíl-fwàlsɛ sǝ̀ yə̀ lwì sə kə́kɛ́lɛ́ sǝ kǝ́kɛ́lɛ́ bɛ, bə̀ bə bwə̀ə̀le ǹdə́ sàfɔ̌r zhe yé. ¹²Ǹ m'ǎ vò e bú búlǝ́ e pwà wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ e cĩ́ dwã yó yilǝ, e bubu wẽ̀ yilǝ, ǹdǝ́ e zhẽ̌ è jɛ̃̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ kwɛ̃̀ bə bə̀ jì-bwə̀r ré wẽ́ mó yó mó yilǝ, dwí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ zə rə̀ lyì bí bə̀ shí tənə̀rh dwã cəcəl w bə b'e cĩ́ dwã yó, rə̀ zhe dɔ̀ ǹdə́ jɛ̃̀-kɔn, rǝ̀ jě tǝnà è wɔ pyàr rɛ́ yó mó sono.¹³Saba ǹdə́ Dədã ǹdə́ Tərəshiisi dɔ̌lna bɛ́ ǹd'ê bwar-byǎ bɛ́ m'a bwə̀rh mó bə wɔ̀: Wɔ́ wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ pwǎ, búlə́ né kwã e cĩ́ púl yil ǹ tú nà? Wɔ́ bubu yil ǹ byẽ̀ ǹ lyì-zhɔ̌ w ń cĩ́ dwã yó nà? Wɔ́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má zõ yilə, ǹdə́ vwàmá ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ zõ yilə, wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ pwǎ búlə́ né kwã mɔ́ púl nánfɔ̀lɔ̀ cṹ yil nà?¹⁴«Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, numbyíní byǐ, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə. wál Gɔɔgɛ nɛ: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl à dwí rí m'a jòm ǹdə́ yə̀-zùlə́, ǹ nə tá ǹ la lwar nɔ nà? ¹⁵Ǹ m'ǎ shí ǹ tənà y w ń bà, jə̀-gwã̀ sõ yə́-pɛ̀lɛ́ wa, ǹmyɛ́ ǹdə́ dwə́ nánzhəzhɔ̌ nə̀ m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ́. Nə̀ lyì bí gakó m'a jòm eshərh, á m'ǎ yə̀ lyì nánzhəzhɔ̌ bə̀ tú dwã yó, shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánjə̀jóló. ¹⁶Ǹ m'ǎ bə̀ ń bú ǹdə́ Esərayɛl à dwí rí, kɔn m'e yí ń pyi tənà y nɛ ǹdə ébɔ̃ ta. Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a wɛ̀rhɛ́ yi rí gə tú rə̀ pyìrh yi ní. À m'a ce ń bə̀ ń bú ǹd'â tənà yá, mùnì ga tənèsé dwã bɛ́ lwar à pár à gə tú à tó ǹmyɛ́ Gɔɔgɛ yò zhùlù dɛnnɛ, a byili b'à bə dõ zhe, bə̀ yírh w yi ní.¹⁷«Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: È wɔ́ ǹmyɛ́ yò, à tó Esərayɛl nyì-zwennə bé à tùntùnnə bé dɛnnɛ a zɔ̀m shãã ga mɔ́. Bə̀ zɔ̀m Bǝ-zhɔ-zhe yil yil dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, byinə nánzhɔ̌. Wɔ́ ǹmyɛ́ à m'a ce ń bə̀ ń bú ǹdə́ bɛ. ¹⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Gɔɔgɛ m'a ji nà Esərayɛl cɛ y yó mó, ǹ m'ǎ ce lyi-shùùrí du à yé-zwã̌ wa, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁹À sónó w ò lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ ǹdə́ à lyi-shùùrí gə́ m'a kwɛ̃́ rə̀ zhe myǐn mú yilə, à n'â wə̀l re: zhə̀nà, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, cɛ y m'a zhízhǐ dɛ̃́dɛ̃́ Esərayɛl tǝnà y yó. ²⁰Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w mɔ́mɔ̌sɛ́ ǹdə́ dɛ̃̌-yi rí kúmsí ǹdə́ gɔ-wẽ̀ ré ǹdə́ kɔn tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê fwàl tɛ̃́ rə̀ pǔ yó mó ǹdə́ numbyínsí cɛ y yó mó m'a kəkə àmyɛ́ yé né. Pyàr rɛ́ m'a swər rə jòm, pyàr rɛ́ rə̀ lo mó m'a shíshìrí tɛ̃́, byíl-fwàlsɛ́ gakó m'a ló tɛ̃́.²¹À m'a byẽ̀ búlə́ shù w o bə̀ o bú ǹdə́ Gɔɔgɛ à pyàr rɛ́ gakó yó. Lò gakó mà n yə́yɛ́lɛ́ ń nə́ ń bwí ǹdə́ ń da-byǐ ǹdə́ búlə́ shù, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí. ²²À m'a zə cím-bəlwɛ̀lɛ́ ǹdə́ jal a m'a pɔ̃ còrhò-tum. À m'a ce dwà nánfwɛ̀lɛ̀ ǹdə́ bədũ̀kwələ ǹdə́ myǐn ǹdə́ kwə́ nyɔ̀ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ dwə́ nánzhəzhɔ̌ nyɛ̀bɛ́ nə̀ m'a yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ mɔ́ yó. ²³À m'a byili à jɛ́nɛ́ rɛ́ ǹd'â gə́ bə dõ zhe né mó. À m'a byili à cìn pár dwə́ nánzhəzhɔ̌ yírh wə. Rə̀myɛ́ yó, nə̀ m'a zɛ̃̀ nə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.

Chapter 39

¹«Ǹmyɛ́ Numbyíní byǐ, zɔ̌m Bǝ-zhɔ-zhe yil yilə, Gɔɔgɛ shò kwã nɛ́. N m'ǎ wɔ̀: nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Gɔɔgɛ, à j'â bàn mɔ́, Məshɛɛkɛ ǹdə́ Təbal pyɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀. ²À m'a vwɛ̃ mɔ́, à m'a zə mɔ́ a m'a vò, à m'a ce ń shí jə̀-gwã̀ sõ yə́-pɛ̀lɛ́ w ń bà, à m'a zə mɔ́ ń bə̀ ń bú ǹdə́ Esərayɛl pyàr rɛ́. ³À m'a mà mɔ́ mùnì ga ǹ jə̀-gwã̀ jɛ̃̀ y dwĩ̀ ǹ twã y nɛ, sə à m'a ce ǹ cama nɛ́ vwǎrh ǹ jə̀-jĩ́ jɛ̃̀ y w nə ló tɛ̃́.⁴Ǹ m'ǎ cì Esərayɛl pyàr rɛ́ yó, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó ǹdə́ dwə́ né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́ mɔ́. À m'a ce ń yə̀ zúmə́ ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê zɛ̃̀ vwɛ̀mɛ̀ mɔ́ ǹdə́ gɔ-wẽ̀ ré nyí kùjú. ⁵Ǹ m'ǎ cì gɔ sõ. B'à zɔ̀m, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. ⁶À m'a ce myǐn jí Magɔɔgɛ tənà y wẽ́ ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ nɛ mɔ́ lyì bí, bə̀ jě yə̀-zùlə́ wẽ́ mó sõ. Rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe.⁷À m'a ce bə lwar à yil ré rə̀ bə dõ zhe mó párá, Esərayɛl à dwí rí cəcəl wə, sə à k'â t'â la yõ̌ bə fulsi à yil ré rə̀ bə dõ zhe mó yé. Rə̀myɛ́ yó, tənèsé m'a zɛ̃̀ sə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, à bə dõ zhe Esərayɛl nɛ́ yé. ⁸Nyǐ ri, rə̀ bànà, rə̀ gaga mɔ́ yúwə́, wɔ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à zɔ̀m rə̀ zɔ̀mà mɔ́, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe nyí rí.⁹Esərayɛl cɛmɛ nɛ́ lyì bí m'a du, bə̀ m'a jéé myǐn, bə̀ m'a zə búlə́ wẽ̀ ré bə m'e jéé myǐn nánfɔ̀lɔ̀: nə̀kò-bwǎlsɛ ǹdə́ nə̀kò-fwààlɛ ǹdə́ twərh ǹdə́ cama e súlí swə́ námpɔ́lsɛ ǹdə́ nánfwààlɛ. Bə̀ m'a nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ la m'e jéé myǐn byinə nyàlpyɛ̀. ¹⁰Bə̀ k'ê t'â la dǎr pwǎ gɔ sõ yé, bə̀ t'â la cèmé kǎ túr rí wẽ́ yé, b'è wɔ́ búlə́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ bə̀ la m'e jéé myǐn. Bə̀ m'a pwà lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pwà bə̀ wẽ̀ ré bə yẽ̌ be mó, wẽ̀ ré bə yẽ̌ be, bə̀ m'a bubu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ bubu bi mú, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹¹Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, à m'a byili Gɔɔgɛ lú-bɔ̀l mɔ́ jàà y bǝ̀ la mɔ nɛ́ co Esərayɛl nɛ́ mɔ́, sɔ́m-zhǝ̀lnǝ bé vɔlɔ w sɔ́má yá, nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yi-púrhí sõ mó, lú-bɔ̀l mɔ́ mǝ̀myɛ́ m'a pyi sɔ́m-zhǝ̀lnǝ bé sɔ́má yá. Bə̀ wɔ́ gàà mɔ́ bǝ̀ m'a ce Gɔɔgɛ ǹdə́ ń lyì nánjə̀jóló w né, sə bə̀ m'a byẽ̀ vɔlɔ w òmyɛ́ bə̀ Gɔɔgɛ Lyì-èjóló vɔlɔ.¹²Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí m'a wɛ̀rhɛ́ cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ bə m'e ce be mùnì ga bə ce tənà y yə̀ wárhgáá. ¹³Tənà y lyì bí gakó m'a ce be, sə rə̀myɛ́ mɔ́ m'a zhẽ̌ bə̀ yó dɛ̃̌, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la còrhó pɔ à cìn ni mú, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁴Bə̀ m'a vùr lyì bə̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ bə̀ n'ê byɛ́lɛ́ tənà yá, cùùrí co yilə, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê tó gàà bə̀ lyɛ̃ mɔ́ m'a sɛ̃ bɛ, mùnì ga, bə pwà cùùrí rə̀ mɛ̃ tɛ̃́ mɔ́, bə yẽ̌ tǝnà nɛ wárhgáá. Cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ kwã, bə̀ m'a j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê pyà. ¹⁵Bə̀ tum rí gə́ wɔ́ tənà y byɔ́lɔ́ mɔ́ ce, bə̀ m'a byɛ́lɛ́ ya, sə bə̀ gə tu numbyíní kúr yó, bə̀ m'a pwà nə́kul-púl bǝ cĩ́ rə̀ yala nɛ, bə m'e dɛ̃̀ bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê ce cùùrí mú b'e pwà rɛ, bə vò bə ce Gɔɔgɛ Lyì-èjóló n vɔlɔ w wa. ¹⁶Bə̀ m'a súlí bə ce cɔ òdù myɛ yil bə̀ Amɔna, Lyì-èjóló, bə̀ m'a zə zə èta bə ce tənà y jǐrh wárhgáá.¹⁷«Numbyíní byǐ, cili. Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Wál kúmsí ni, ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê zɛ̃̀ vwɛ̀mɛ̀ nɛ ǹdə́ gɔ-wẽ̀ ré gakó ne: Bà-na dwã yó, bà-na, shí-nə jààsɛ́ gakó w á bə̀ á gùlí dwã, vwĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ à la zwə́l á yil mú yilə, vwĩ̀ nánfɔ̀lɔ̀ rǝ̀ la zwǝ́l Esərayɛl pyàr rɛ́ yó. Á m'ǎ dɔ̃̀ nàmá á súlí á nǝ jal nyɔ̀. ¹⁸Á m'a dɔ̃̀ kàndar rɛ́ yala nàmá bɛ́, á nyɔ̀, á lũ w pyǎ bɛ́ jal mɔ́. Bə̀ wɔ́ pyì-byərh ǹdə́ pyì-bwǎlsɛ ǹdə́ bə̀-cǐlsi ǹdə́ nə̀-byərh, bə̀ gakó wɔ́ Bashã vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ nù mú.¹⁹Á m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ á dɔ̃̀ nwǐsí á búl á sú, á nyɔ̀ jal mɔ́ kɔn m'e yí mə zə ába: wɔ́ vwĩ̀ rí tɛ̀bɛ́ à la zwə́l á yil mú. ²⁰À kùjú w jàà y w á m'ǎ dɔ̃̀ shəshərh ǹdə́ nə̀-vwààlɛ, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó vwàmá nɛ́ á búl á sú, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.²¹À m'a ce à còrhó w yə̀ tənèsé sõ. Tənèsé gakó m'a nə còrhò-tum rí à la m'a kə́ sə̀ bùrsí mú ǹd'â jɛ̃̀ y à la sə̀ yó cṹ mú. ²²Rə̀myɛ́ yó, kɔn j'a zhì dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ kɔn m'ê la, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí m'a lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe, bə̀ Yi rí.»²³«Tənèsé m'a lwar bə̀ bə̀ pwà Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí bə m'e vò yómde-jè bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə, bə̀ gə́ yə̀ bə̀ nà èdù yó zhì ǹdə́ nɛ mɔ́ yilə. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à shèè à yé-zwã̌ y bə̀ yé né, a yẽ̌ be a ce bə̀ zùwǝ̀ bé jɔ̃̀ wa, sə búlə́ shù gu bə̀ gakó. ²⁴À zɔ bɛ kɔn tó dwã ǹdə bə̀ jìmdí ǹdə́ bə̀ yó-kùlù w gə́ y'à wɔ́ nɛ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à shèè à yé-zwã̌ y bə̀ yé né.²⁵Sə nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: À m'a kwɛrhɛ Zhakɔɔbɛ yò èlǎsɛ̃́, à m'a zə Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr, a byili b'à sónó w lyɛ̃ cɛ nɛ, à yil ré rə̀ bə dõ zhe mó shò kwã nɛ́. ²⁶Bə̀ m'a swě bə̀ cìzhìl ré ǹdə́ bə̀ dwə́ə́ré tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ m'e dó ne mó yò, bə̀ gə́ y'à jě bə̀ tǝnà y ǹdə́ yə̀-zùlə́, lò lò yà ń tɛ̀nɛ́ ń la n zɛ̃̀ bə̀ wun ni yi ní mú. ²⁷À gə ce bə shí dwə́ né dwã bɛ́ sõ bə kwɛ̃̀ bə bà, à m'a cĩ́ bi dwã yó jàà y kɛ̀bɛ́ è nyɛ ǹdə́ bə̀ zwə̀ bé wẽ́, à m'a tó bə̀ dɛnnɛ a byili tənə̀rh nánzhəzhɔ̌ yírh w b'à bə dõ zhe yé.²⁸Rə̀myɛ́ yó bə̀ m'a zɛ̃̀ bə lwar b'àmyɛ́ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe bə̀ Yi rí, b'à gǝ́ ce bə pwà bɛ bə m'e vò tənèsé w kwã nɛ́, à m'a k'a cĩ́ bi dwã yó bə̀ sə̀pwà tǝnà y wẽ́. À k'â t'â la bɛ yõ̌ gàà yé. ²⁹À k'â t'â la à yé-zwã̌ y shòò bə̀ yé né yé, b'à m'a ce à Eshirhə y só Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí yó, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»

Chapter 40

¹Bə̀ gə́ pwà nə́ba bə m'e vò yómde-jè y kwã nɛ́, byinə shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu byin rí kùr-jirə́ yə́, cànà y dwã shí dɛ̃ rɛ́, ǹdə́ bə̀ gə́ wǔr Zhərəzalɛm mɔ́ y'à zhe byinə shí ǹdə́ nə̀na, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w cìcì, Bǝ-zhɔ-zhe jɛ̃̀ y j'a cĩ́ à yó. N zə nɛ n mə n vò Esǝrayɛl tǝnà y wa. ²ń gǝ́ zɔ nɛ a nǝ wẽ̀ Yi shò kwã, n zɛ̃̀ n zǝ nɛ n vò n cĩ́ pyɔ̀ ò wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ dɛ̃́dɛ̃́ yó, cɔ òdù bǝ̀ lù pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ wa, jə̀-jĩ́ sono.³Ń zə nɛ n mə n vò gàà mɔ́. Sə à púrí bal, ń yà ń nyɛ̌ ǹdə kàmmɔ ta. Ń yà ń zhe ku ń jɔ̃̀ w ǹdə lɛ̃̌ nyíní ta, e súlí də̀-dɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê mɛrhɛ mɔ́. Ń yà ń zhǐ bwə̀rə̀ y wə. ⁴Bal mɔ́ wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, búl ń púr ǹ yírhə́ né gakó ń nyǐ. Pul ǹ zhã̌ nɛ́ gakó ń cili. Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à la ce ń nə mɔ́ náàcɛ̀nɛ́. Bə̀ bə̀ zə mɔ́ bə bə̀ nyɔ̀nɔ̀, wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ byulu yilə. Ǹ m'ǎ cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ la nɔ mɔ́ gakó Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni.»⁵À púrí kɔ̀nɔ́ òdù, ò kə́kɛ́lɛ́ còrhó-jì yə́. Də̀-dɔ̀lɔ̀ kɔ̀bɔ́ bə̀ m'ê mɛrhɛ mɔ́ y'à wɔ bal mɔ́ jɔ̃̀ wa, ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù, jə̀-tórhó yírh ré y'à wɔ́ zà zà jə̀-tórhó yírh ré e súlí jɛ̃̀-wàn. Ń mɛrhɛ byílí y kwere ré: də̀-dɔ̀lɔ̀ yírh rə̀dù. È dɛ̃̌-zhìyə́ yə́: də̀-dɔ̀lɔ̀ yírh rə̀dù. ⁶N zhǐr n bə̀ bwə̀rə̀ y è zǎ yi-púrhí sõ mó səta, n jì è nə̀rh cṹ byílsí yó. N mɛrhɛ jì y étwí-ènyí rí lùmì rí: də̀-dɔ̀lɔ̀ yírh rə̀dù, étwí-ènyí gakó lùmì rí, də̀-dɔ̀lɔ̀ yírh rə̀dù. ⁷Yìlnə bé jìsí: də̀-dɔ̀lɔ̀ yírh rə̀dù, jì gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, ǹdə́ də̀-dɔ̀lɔ̀ yírh rə̀dù, jì gakó wɛ̃̀ rɛ́. Bwə̌l mó mə̀ y'à wɔ yìlnə bé jìsí cəcəl w mó y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ rə̀nu. Jì y étwí-ènyí rí, bwə̀r-zɔ́nɔ́ w səta, ǹ gə zhì wẽ́ ǹ mə́ ǹ bàn mɔ́: də̀-dɔ̀lɔ̀ yírh rə̀dù.⁸Ń mɛrhɛ bwə̀r-zɔ́nɔ́ wá: ⁹jə̀-tórhó yírhə́ lyɛlɛ. Ò yə né kwere ré: jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè, bwə̀r-zɔ́nɔ́ w y'à kwɛ̃̀ o bə̀ wẽ́. ¹⁰Yi-púrhí sõ bwə̀rə̀ y yìlnə bé jìsí: sə̀tɔ̀ vɔ̃̀ òdù, sə̀tɔ̀ vɔ̃̀ w dõ mó. Sə̀ sə̀tɔ̀ y ga y'à mə̌ dwã, yə né myɛ ga y'à mə̌ dwã, jə̀-jĩ́ ǹdə́ jə̀-gwã̀ ga sõ.¹¹Ń mɛrhɛ bwə̀rə̀ y nyí rí wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́. Bwə̀rə̀ y dɛ̃̌ zhìyǝ́ yǝ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀tɔ̀. ¹²Bwə̌l y'à wɔ yìlnə bé jìsí yé né: bwə̌l mó mə̀myɛ́ sarh gakó y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù. Yìlnə bé jìsí: jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù, vɔ̃̀ òdù, ǹdə́ jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù vɔ̃̀ w dõ mó myɛ. ¹³Ń mɛrhɛ bwə̀rə̀ yə́, kɔn zhì yìlnə bé jìsí kùr ré ne e m'e vò sə̀ dwã bɛ́ kùr ré ne. Wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu, étwí-ènyí rə̀dù gakó yé y y'à zǎ rə̀ dõ mó ne.¹⁴Ń mɛrhɛ bwə̀r-zɔ́nɔ́ wá: jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè. è gə wɔ́ bwə̀r-zɔ́nɔ́ w yilə, kɔ̀nɔ́ w byílí y y'à kə́kɛ́lɛ́ wa. ¹⁵Bwə̌l mó y'à j'â la bwə̀rə̀ y yé y wə. Mə̀ zhə̀l mə yí bwə̀r-zɔ́nɔ́ w yé y wə, bwə̀rə̀ y səta ǹdə́ ǹ gə wɔ wẽ́ mó: jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu. ¹⁶Bə̀ y'à co cə̀-zhã̌ nə̀ sɔ̃̀ ǹdə́ cɛ̌bsɛ, yìlnə bé jìsí ǹdə́ sə̀ yə né ne, bwə̀rə̀ y səta ǹdə́ n gə wɔ wẽ́ mó, bə kə́kɛ́lɛ́. kɔn y'à wɔ́ èta myɛ bwə̀r-zɔ́nɔ́ w yilə, cə̀-zhã̌ y'à kə́kɛ́lɛ́ wa, ǹdə́ ǹ gə wɔ wẽ́ mó. Bə̀ y'à cĩ́ kwã̌ vɔr myaarhɛ yi rə̀dù gakó yó.¹⁷Bal mɔ́ ce a zù kɔ̀nɔ́ w dõ mó wə. Sə à púrí jìrh ǹdə́ jàà è pyìlì ǹdə́ nə́kulə. Bə̀ y'à kwɛrhɛ sɛ, sə m'e kə́kɛ́lɛ́ kɔ̀nɔ́ wá: sə̀ y'à wɔ́ jìrh shə́-ètɔ̀ jàà y è y'à pyìlì ǹdə́ nə́kulə mó yó. ¹⁸Jàà y è y'à pyìlì ǹdə́ nə́kulə bwə̀rsé vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ yó mó y'à j'â mə̌ dwã ǹdə́ bwə̀rsé wɛ̃̀ rɛ́: è y'à wɔ́ jàà y è y'à pyìlì ǹdə́ nə́kulə ǹdə́ ǹ gə wɔ wẽ́ mó. ¹⁹N zhì kɔ̀nɔ́ w dõ mó bwə̀rə̀ y ne n mɛrhɛ bwə̌l mó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ n mə n yí kɛ̀lɛ́ y wu w kɔ̀nɔ́ w yé y w mó: jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m. Wɔ́ kɔn gə́ zǎ yi-púrhí sõ yil mú. È gə wɔ́ jə̀-gwã̀ sõ mó yilə,²⁰ń mɛrhɛ bwə̀rə̀ y è zǎ jə̀-gwã̀ sõ, kɔ̀nɔ́ w kwã y w mɔ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹd'ê wɛ̃̀ rɛ́. ²¹Ò yìlnə bé jìsí, sə̀tɔ̀ vɔ̃̀ òdù, sə̀tɔ̀ vɔ̃̀ dõ mo myɛ, ò yə né ǹd'ô bwə̀r-zɔ́nɔ́ w ga y'à mə̌ dwã ǹdə bwə̀rə̀ nã́yə́ə́ y ta. Ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, ò wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu.²²Ò cə̀-zhã̌ nɛ́ ǹd'ô bwə̀r-zɔ́nɔ́ w ǹd'ô kwã̌ vɔr rɛ́ ga y'à mə̌ dwã ǹdə bwə̀rə̀ y kɛ̀bɛ́ è zǎ yi-púrhí sõ mó nyǎn rɛ́ ta. Bə̀ y'à n'ê tó nə̀rh-cṹ-byílsi shàlpyɛ̀ yó bə̀ m'ê jìl è yó. Bwə̀r-zɔ́nɔ́ w y'à zǎ sɛ. ²³Bwə̀rə̀ y'à wɔ kɛ̀lɛ́ y wu w kɔ̀nɔ́ w nɛ, jə̀-gwã̀ sõ bwə̀rə̀ y yé y wə, ǹdə yi-púrhí sõ nyǎ y ta. Bal mɔ́ zhì bwə̀rə̀ èdù ni n mɛrhɛ n vò n zhí è dõ mó ne: jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m.²⁴Ń ce a vò jə̀-jĩ́ sõ. A púrhí bwə̀rə̀ y'à zǎ jə̀-jĩ́ sõ. N mɛrhɛ è yə né ǹd'ê bwə̀r-zɔ́nɔ́ wá: rə̀myɛ y'à mə̌ dwã ǹdə rə̀ dwã bɛ́ ta. ²⁵Bwə̀rə̀ y ǹdə́ zɔ́nɔ́ w ga y'à zhe cə̀-zhã̌ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ rɛ, nə̀ y'à wɔ́ ǹdə cə̀-zhã̌ nɛ́ dwã bɛ́ ta. Nə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, nə̀ wɛ̃̀ rɛ́ zɛ̃̀ rə̀ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu.²⁶Bə̀ y'à n'ê tó nə̀rh-cṹ-byílsi shàlpyɛ̀ yó bə̀ tó è zɔ́nɔ́ w yé y wə, bə̀ m'ê zhə̀l è wẽ́. Bə̀ y'à cĩ́ kwã̌ vɔr myaarhɛ yə né yó, jə̀-jĩ́ ǹdə́ jə̀-gwã̀ ga sõ. ²⁷kɛ̀lɛ́ y wu w y'à zhe bwə̀rə̀ èdù è y'à zǎ jə̀-jĩ́ sõ. Ń zhì bwə̀rə̀ èdù ni n mɛrhɛ n mə n vò è dõ mó ne, kɔn zǎ jə̀-jĩ́ sõ: è y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m.²⁸Ń ce a tó jə̀-jĩ́ sõ bwə̀rə̀ y w a zù kɛ̀lɛ́ y wu w wə, n zɛ̃̀ n mɛrhɛ bwə̀rə̀ y èmyɛ́ mɔ́: èmyɛ y'à mə̌ dwã ǹdə è dwã bɛ́ ta. ²⁹È yìlnə bé jìsí ǹd'ê yə né ǹd'ê bwə̀r-zɔ́nɔ́ w ga y'à mə̌ ǹdə rə̀ dwã bɛ́ ta. Bwə̀rə̀ y ǹd'ê zɔ́nɔ́ w y'à zhe cə̀-zhã̌ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ rɛ. Rə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, rə̀ wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu. ³⁰Zándɛ y'à kə́kɛ́lɛ́ ya. Rə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè ǹdə́ nə̀nu. Rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ zɛ̃̀ rə̀ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu. ³¹È bwə̀r-zɔ́nɔ́ w y'à zǎ kɔ̀nɔ́ w dõ mó. Kwã̌ vɔr myaarhɛ y'à cĩ́ yə né yó. Bə̀ y'à n'ê tó nə̀rh-cṹ-byílsi lyɛlɛ yó bə̀ m'ê zhə̀l ò wẽ́.³²Ń ce a tó yi-púrhí sõ bwə̀rə̀ y a zù kɛ̀lɛ́ y wu w wə. N mɛrhɛ bwə̀rə̀ yə́: è y'à wɔ́ ǹdə è dwã bɛ́ ta. ³³È yìlnə bé jìsí ǹdə́ yə né ǹdə́ zɔ́nɔ́ w ga y'à mə̌ ǹdə rə̀ dwã bɛ́ ta. Bwə̀rə̀ y ǹdə́ zɔ́nɔ́ w ga y'à zhe cə̀-zhã̌ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ rɛ. È dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, è wɛ̃̀ rɛ́ zɛ̃̀ è wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu. ³⁴Bwə̀r-zɔ́nɔ́ w yé y y'à zǎ kɔ̀nɔ́ w dõ mó. Kwã̌ vɔr myaarhɛ y'à cĩ́ yə né yó, jə̀-jĩ́ ǹdə́ jə̀-gwã̀ ga. Bə̀ y'à n'ê tó nə̀rh-cṹ-byílsi lyɛlɛ yó bə̀ m'ê zwì ò wẽ́.³⁵Ń ce a bə̀ jə̀-gwã̀ sõ bwə̀rə̀ y səta. N mɛrhɛ ya, èmyɛ y'à mə̌ dwã ǹdə è dwã bɛ́ ta. ³⁶È y'à zhe è yìlnə jìrh ǹd'ê yə ǹd'ê zɔ́nɔ́ e súlí ǹdə́ cə̀-zhã̌, nə̀ y'à kə́kɛ́lɛ́ ya. È dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, è wɛ̃̀ rɛ́ zɛ̃̀ rə̀ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu. ³⁷È bwə̀r-zɔ́nɔ́ w yé y y'à zǎ kɔ̀nɔ́ w dõ mó. Kwã̌ vɔr myaarhɛ y'à cĩ́ yə né yó, jə̀-jĩ́ ǹdə́ jə̀-gwã̀ ga. Bə̀ y'à n'ê tó nə̀rh-cṹ-byílsi lyɛlɛ yó bə̀ m'ê zwì ò wẽ́.³⁸Jì dõ nyí y'à zǎ bwə̀r-zɔ́nɔ́ wá. Wɔ́ gàà bə̀ y'à n'ê shàrh vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ nɛ. ³⁹Tabɛɛ́lsɛ sə̀lyè y'à wɔ bwə̀r-zɔ́nɔ́ w vɔ̃̀ òdù, sə̀lyè myɛ y'à wɔ vɔ̃̀ w dõ mó. Wɔ́ sə̀myɛ́ yó bə̀ y'à n'ê zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwə̃̀ né, e súlí ǹdə́ yò kɔrhɔ vwə̃̀ né né.⁴⁰Tabɛɛ́lsɛ sə̀lyè y'à wɔ pwẽ̀ ne, bwə̀r-zɔ́nɔ́ w sarh rɛ́ rə̀dù y ni, lò mɔ̀bɔ́ ń la jə̀-gwã̀ sõ bwə̀rə̀ y nyí rí ni səta mɔ́ yilə. Tabɛɛ́lsɛ sə̀lyè dwã myɛ y'à wɔ bwə̀r-zɔ́nɔ́ w sarh rɛ́ dõ mó ne. ⁴¹Tabɛɛ́lsɛ sə̀na bwə̀rə̀ y vɔ̃̀ òdù, tabɛɛ́lsɛ sə̀na bwə̀rə̀ y vɔ̃̀ w dõ mó: tabɛɛ́lsɛ lyɛlɛ, bə̀ y'à n'ê zwə́l vwə̃̀ né sə̀ yó.⁴²Tabɛɛ́lsɛ́ sə̀na y vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ yilə, sə̀ y'à lù ǹdə́ nə́kulə nyɛ̀bɛ́ nə̀ sə̀lə̀: sə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́. sə̀ wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù ǹdə́ fwã́. Sə̀ dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù. Wɔ́ tabɛɛ́lsɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ yó bə y'a cĩ́ wẽ̀ ré bə̀ y'à m'ê zwə́l vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ vwàmá nɛ́ ǹdə́ vwə̃̀ né dwã bɛ́ vwàmá nɛ́ nɛ́. ⁴³Bə̀ y'à wɛ̀rhɛ́ gwɛ́rɛ́, è wɛ̃̀ rɛ́ mɛrhɛ jə̀-wàn e kə́kɛ́lɛ́ tabɛɛ́lsɛ́ nyə́ né, kɔn zǎ wẽ́. Vwə̃̀ né nàmá bɛ́ bə̀ y'à pɔ Yi ni mú y'à wɔ sə̀ yó.⁴⁴Núnnə bé jìsí y'à ŋwɛ́nɛ́ kɛ̀lɛ́ y wu w wə, bwə̀rə̀ y kwã y wa: èdù y y'à wɔ jə̀-gwã̀ sõ bwə̀rə̀ y səta, è yé y y'à zǎ jə̀-jĩ́ sõ. È dõ mó y'à wɔ jə̀-jĩ́ sõ bwə̀rə̀ y səta, è yé y y'à zǎ jə̀-gwã̀ səta. ⁴⁵Bal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: «Jì y kɛ̀bɛ́ è yé y zǎ jə̀-jĩ́ sõ mó wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ n'ê twĩ̀ Còrhó-jì y tum rí mú nyǎ.⁴⁶Sə jì y kɛ̀bɛ́ è yé y zǎ jə̀-gwã̀ sõ mó wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê twĩ̀ vwĩ̀-jùlú w tum rí mú nyǎ. Wɔ́ Sadɔɔkɛ byǎ bɛ́, Levyi byǎ bɛ́ wẽ́, bə̀ n'ê yí Bǝ-zhɔ-zhe nyí ni mùnì ga bə twĩ̀ bə pɔ̃ mɔ́.» ⁴⁷Bal mɔ́ mɛrhɛ kɛ̀lɛ́ y wu wə́. È dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m, è wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m: è sarha nɛ́ nə̀nà y ga y'à mə̌ dwã. Vwĩ̀-jùlú w y'à wɔ còrhó-jì y yé y wə.⁴⁸Ń ce a zù Còrhó-jì y zɔ́nɔ́ w wa. N mɛrhɛ zɔ́nɔ́ w yə né: jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu vɔ̃̀ òdù, jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu vɔ̃̀ w dõ mó. Bwə̀rə̀ y wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ nə̀tɔ̀ vɔ̃̀ òdù, jə̀-tórhó yírhə́ nə̀tɔ̀ vɔ̃̀ w dõ mó. ⁴⁹Bwə̀r-zɔ́nɔ́ w dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè. Ò wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀lyè. Bə̀ y'à n'ê tó nə̀rh cṹ byílsí yó bə̀ m'ê zwì ò wẽ́. Yə dwã y'à wɔ yə né yala nɛ, òdù y'à wɔ vɔ̃̀ òdù, òdù zɛ̃̀ ò wɔ vɔ̃̀ w dõ mó.

Chapter 41

¹Bal mɔ́ ce a zù jì y nánfwɛ̀lɛ̀ y wẽ́. N mɛrhɛ yə né: jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù, nə̀ wɛ̃̀ rɛ́, vɔ̃̀ òdù, ǹdə́ jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù, nə̀ wɛ̃̀ rɛ́, vɔ̃̀ w dõ mó, kòrhó w wɛ̃̀ rɛ́. ²Étwí-ènyí rí wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́. Ètwí-ènyí rí sarha nɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ rə̀nu sarh rɛ́ rə̀dù yə́, ǹdə́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀nu sarh rɛ́ dõ mó. Ń mɛrhɛ jì y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shə́-èna. È wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè.³Ń zù n vò wẽ́, n mɛrhɛ étwí-ènyí rí yi rí: jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè, étwí-ènyí rí: jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù, étwí-ènyí rí sarha nɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ nyàlpyɛ̀. ⁴Ń mɛrhɛ jì y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, è wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, jì y nánfwɛ̀lɛ̀ y yé y w mó. N zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: «Wɔ́ Yi dúdú jàà yá.»⁵Ń mɛrhɛ Còrhó-jì y byílí yə́: jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù. Jìsí dwã bɛ́ sə̀ y'à lù sə kə́kɛ́lɛ́ Còrhó-jì y mú: jə̀-tórhó yírhə́ rə̀na, è y'à lù e kə́kɛ́lɛ́ Còrhó-jì yə́. ⁶Jǐnsí sə̀ y'à lù Còrhó-jì y yala nɛ mɔ́: sə̀ y'à zhǐ zhǐ dwã yó, dɛ̃̌-yó jìrh kùrə̀ nə̀tɔ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́, kùr rə̀dù gakó y'à wɔ́ jǐnsi shə́-ètɔ̀. Sə̀ kùrə̀ né y'à cĩ́ jìsí sə̀ y'à wɔ Còrhó-jì y yala nɛ, sə kə́kɛ́lɛ́ y mɔ́ byili y yó, mùnì ga sə swàrh è wẽ́. Sə sə̀ y'à yǝ̀ Còrhó-jì y byílí y wẽ́ swàrh yé. ⁷Jǐnsí sə̀myɛ́ mɔ́ wɛ̃̀ rɛ́ y'à j'â n'ê súlí, kɔn tó dɛ̃̌-yó jìsí kùr rə̀dú gakó ne: wɛ̃̀ rɛ́ súlú mú y'à tó dwã ǹdə́ dɛ̃̌-yó jìsí kùr gakó, e m'e kə́kɛ́lɛ́ Còrhó-jì yə́, sə mə̀ y'à yə̀ dwã tó ǹdə́ byílí y yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Còrhó-jì y wɛ̃̀ rɛ́ y'à j'â n'ê súlí kɔn gə́ y'à la dɛ̃̌ sõ mó. Bə̀ y'à n'ê zhì tɛ̃́ dɛ̃̌-yó jìsí wẽ́, bə jì bə vò cəcəl w dɛ̃̌-yó nyɛ̌sɛ́ wẽ́, bə zɛ̃̀ bə lyɛ̃ bə yí yə́-pɛ̀lɛ́ w dɛ̃̌-yó nyɛ̌sɛ́ wẽ́.⁸Sə à púrí bə̀ jǐnsí Còrhó-jì y yala nɛ mɔ́ kùrə̀ né gə́ y'à cĩ́ mə̀gã̌ mɔ́, kɔn y'à zɛ̃̀ dɛ̃̌ e yí də̀-dɔ̀lɔ̀ yírh námpúm, e m'e kə́kɛ́lɛ́ Còrhó-jì yə́, bo-púl ò dɛ̃̌-zhìyə́ y wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù. ⁹Jǐnsí sə̀ y'à lù Còrhó-jì y yala nɛ mɔ́ kwã-byílí y wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ rə̀nu. È gə wɔ́ bwə̌l mó bə̀ yẽ̌ jǐnsí sə̀ lù Còrhó-jì y yala nɛ¹⁰ǹdə́ jìsí dwã bɛ́, wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, kɔn m'e kə́kɛ́lɛ́ Còrhó-jì yə́. ¹¹Jǐnsí sə̀ lù Còrhó-jì y yala nɛ mɔ́ étwí-ènyə́ né, bwə̌l nánfò w səta mɔ́: étwí-ènyí rə̀dù y'à zǎ jə̀-gwã̀ sõ, étwí-ènyí dõ zɛ̃̀ rə̀ y'à zǎ jə̀-jĩ́ sõ. Bwə̌l mó nánfò w wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ rə̀nu, kɔn m'e kə́kɛ́lɛ́.¹²Jì y è yé y y'à zǎ kɛ̀lɛ́ y wu w mú, nə̀-fɔ̀lɔ̀ w vɔ̃̀ w səta mɔ́ wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shə́-shàlpyɛ̀. Jì y byílí y wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ rə̀nu, kɔn m'e kə́lɛ́lɛ́. È dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shə́-nə̀bɔ́. ¹³Ń mɛrhɛ Còrhó-jì yə́. È dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m. Kɛ̀lɛ́ y wu w ǹdə́ jì y ǹd'ê byílsí dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m. ¹⁴Còrhó-jì y yé y ǹdə́ kɛ̀lɛ́ y wu w wɛ̃̀ rɛ́, kɔn zǎ yi-púrhí sõ mó: jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m.¹⁵Ń mɛrhɛ jì y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, kɔ̀nɔ́ w ò wɔ kwã mɔ́ səta, èmyɛ́ ǹd'ê jààsɛ́ bə̀ vùr sə̀ wẽ́ tó yil mú, jə̀-jĩ́ ǹdə́ jə̀-gwã̀ ga sõ mó: jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m.Jì nánfwɛ̀lɛ̀ y è wɔ wẽ́ mó ǹdə́ zándɛ́ rə̀ yésé y'à zǎ kɔ̀nɔ́ w wu w mú, ¹⁶ǹdə́ étwí-ènyə́ né, ǹdə́ cə̀-zhã̌ nɛ́ bə̀ y'à sɔ̃̀ ǹdə́ cɛ̌bsɛ mɔ́, ǹdə́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à vùr sə̀ wẽ́ tó yil mú, kɔn gə́ y'à kə́kɛ́lɛ́ yə́rh sə̀tɔ̀ y mɔ́, kɔn zǎ étwí-ènyí rí yé y w mó gakó y'à wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ dǎr ná-ècàndɛ: kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ gàà nyí rí mú gakó, kɔn zhì tɛ̃́ e m'e yí cə̀-zhã̌ nɛ́. Bə̀ y'à zù cə̀-zhã̌ nɛ́ myɛ. ¹⁷Bə̀ y'à tɛnɛ bwə̌l kɔn m'e yí étwí-ènyí rí yə́-pɛ̀lɛ́ wa, kɔn súlí e yí Còrhó-jì y wu w wẽ́ ǹdə́ pwẽ̀ ne ga ǹdə́ byílí y gakó yó, è wẽ́ mó ǹd'ê pwẽ̀ ne ga,¹⁸bə̀ la m'e cĩ́ shərəbɛ̃́bá ǹdə́ kwã̌ vɔr myaarhɛ nɛ́: kwã̌ vɔ òdù shərəbɛ̃́bá bə̀lyè cəcəl wə. shərəbɛ̃́ èdù gakó y'à zhe yé-zwə̌rh sə̀lyè: ¹⁹èdù y wɔ́ numbyíní yé-zwã̌, è pyìrhí e zǎ kwã̌ vɔ w òdù səta, yé-zwã̌ y dõ mó wɔ́ bɔrɔ yé-zwã̌, è y'à pyìrhí e zǎ kwã̌ vɔ w dõ mó səta: sə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó y'à wɛ̀rhɛ́ Còrhó-jì y yó, rə̀ y'à súlí rə kə́kɛ́lɛ́ ya. ²⁰Bə̀ y'à cĩ́ shərəbɛ̃́bá ǹdə́ kwã̌ vɔr myaarhɛ kɔn zhì tɛ̃́ e m'e yí étwí-ènyí rí yə́-pɛ̀lɛ́ wa, ǹdə́ jì y nánfwɛ̀lɛ̀ y byílí y yó.²¹Jì y nánfwɛ̀lɛ̀ y étwí-ènyí rí dǎr rɛ́ sarha nɛ nə̀na y ga y'à mə̌ dwã. Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê nyǐ Yi jàà y yé w mó y'à nyɛ̌ ǹdə ²²vwĩ̀-jùlú ò fwar ǹdə́ dǎr ta, ò dɛ̃̌-zhìyə́ y y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀tɔ̀. Ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè. Ò y'à zhe wẽ̀ ò nə̀gúlə́ né yilə. Ku w kɔ̀bɔ́ ò kùr ré y'à cĩ́ ò yó mó ǹd'ô sarha nɛ́ y'à wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ dǎr. Bal mɔ́ wɔ̀ nɛ: «Wɔ́ tabəlɛ́ y kɛ̀bɛ́ è wɔ Bǝ-zhɔ-zhe yé né mó.» ²³Jì nánfwɛ̀lɛ̀ y y'à zhe bwə̀ə̀le kùrə̀ nə̀lyè, Yi jàà y myɛ ²⁴y'à zhe bwə̀ə̀le kùrə̀ nə̀lyè. Bwə̀ə̀lé y'à zhe vɔ̀mɛ̀ nə̀lyè, nə̀ y'à wɔ̌ nə̀ zhə̀l nə̀ yé né nə̀ k'â twí nə̀ kwã: vɔ̀mɛ̀ nə̀lyè bòlò òdù yilə, ǹdə́ vɔ̀mɛ̀ nə̀lyè bòlò w dõ mó yilə.²⁵Bə̀ y'à cĩ́ shərəbɛ̃́bá ǹdə́ kwã̌ vɔr myaarhɛ jì nánfwɛ̀lɛ̀ y bwə̀ə̀lé yó ǹdə tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cĩ́ byílsí yó mó ta. Pwẽ̀ ne, dǎr ku ò n'ô cə̀r zho w òdù y'à zhí bwə̀r-zɔ́nɔ́ w yé y wə. ²⁶Cə̀-zhã̌ nə̀ sɔ̃̀ ǹdə́ cɛ̌bsɛ ǹdə́ kwã̌ vɔr y'à wɔ bwə̀r-zɔ́nɔ́ w sarha nɛ́ ǹdə́ jìsí sə̀ lù Còrhó-jì y yala nɛ mɔ́ yó e súlí ǹdə́ wẽ̀ ré rə̀ n'ê cə̀r zho w mó yó, jə̀-jĩ́ ǹdə́ jə̀-gwã̀ ga sõ.

Chapter 42

¹Bal mɔ́ ce a du a tó jə̀-gwã̀ sõ a vò kɔ̀nɔ́ w dõ mó səta. N ce a zù jìsí sə̀ yésé zǎ kɛ̀lɛ́ y wu w ǹdə́ jì y wẽ́, jə̀-gwã̀ sõ mó. ²Jə̀-gwã̀ sõ bwə̀rə̀ y səta yé y wə, dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m, è wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu. ³Jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à vùr sə̀ wẽ́ tó yil mú, y'à zhǐ zhǐ dwã yó, twər kùrə̀ nə̀tɔ̀, kɛ̀lɛ́ y wu w ò wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè y yé né ǹdə́ kɔ̀nɔ́ w dõ mó wu w ò pyìlì ǹdə́ nə́kulə né mó yé né.⁴Bwə̌l y'à yẽ̌ jìsí yé né, mə̀ wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́, kɔn zǎ kɔ̀nɔ́ w dõ mó kɛ̀lɛ́ wu wə́, mə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m. Jìsí étwí-ènyə́ né y'à wɔ jə̀-gwã̀ sõ. ⁵Jìsí shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ y'à wɔ́ nánshə́shɛ́nsɛ du sə̀ dwã bɛ, bə̀ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ y'à vùr sə̀ wẽ́ tó yil mú y'à zwẽ jìsí bwə̌l mó du shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à wɔ tɛ̃́ ǹdə́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ cəcəl w mó ga. ⁶Jìsí sə̀myɛ́ mɔ́ y'à zhǐ zhǐ dwã yó sə̀ wɔ́ dɛ̃̌-yó jìrh sə̀tɔ̀, sə sə̀ y'à bə yə nə̀ nyɛ̌ ǹdə kwǎndɛ́ yə né ta zhe yé. E súlí myɛ sə̀ y'à wɔ́ nánshə́shɛ́nsɛ du jìsí shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ kur w mú, ǹdə́ shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ cəcəl w mó, kɔn zhì tɛ̃́ è m'ê la dɛ̃̌ mɔ́.⁷Pwẽ̀ ne byílí yə́, è y'à mɛrhɛ dwã ǹdə́ jìsí, kɔn zǎ kɔ̀nɔ́ w dõ mó, jìsí yé y w mó, dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu. ⁸Bə̀ kɔ̀nɔ́ w dõ mó jìsí dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu. E jà kɔn gə́ zǎ jì y nánfwɛ̀lɛ̀ y yé y w mó wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ zɔ̌m. ⁹Yi-púrhí sõ bwə̀rə̀ y y'à n'ê dwi jìsí sə̀myɛ́ mɔ́ kùr wə, mùnì ga bə ŋwɛ̀nɛ́ bə zhì kɔ̀nɔ́ w dõ mó wə, bə vò bə zù sə̀ wẽ́.¹⁰10 Jìrh y'à twèlé kɔ̀nɔ́ w byílí y wɛ̃̀ rɛ́ gakó, kɔn zǎ yi-púrhí səta, kɛ̀lɛ́ y wu w ǹdə́ jì y yé y wə, ¹¹sɔ́má y'à ŋwɛ́nɛ́ tɛ̃́ sə̀ yé né. Sə̀ y'à nyɛ̌ ǹdə jìsí shɛ̀bɛ́ sə̀ y'à wɔ jə̀-gwã̀ səta mɔ́ ta: sə̀ ga dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ y'à mə̌ dwã, sə̀ ga wɛ̃̀ rɛ́ myɛ y'à mə̌ dwã, bə̀ gə́ n'ê tó mə̀gã̌ bə̀ shə́r ráá bə̀ zwì mú myɛ y'à wɔ́ kɔn rə̀dù, sə̀ gə́ y'à lù sə̀ zhǐ ní mú myɛ y'à wɔ́ rə̀dù, étwí-ènyə́ né myɛ y'à wɔ́ rə̀dù. ¹²È y'à wɔ́ ǹdə jìsí shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ jə̀-jĩ́ sõ mó bwə̀rsé ta: bwə̀rə̀ èdù, sɔ́má y yó-gurə́ y yó, byílí y è n'ê círhí Còrhó-jì y yé y wə, yi-púrhí sõ, sə̀ étwí-ènyə́ né ne.¹³Bal mɔ́ wɔ̀ nɛ: «Jə̀-gwã̀ sõ jìsí ǹdə́ jə̀-jĩ́ sõ jìsí, kɛ̀lɛ́ y yé y mó wɔ́ Còrhó-jì y jìsí. Bə̀ wɔ́ gàà vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ n'ê yí Bǝ-zhɔ-zhe nyí ni mú mə̌ sə bə jí paánsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi dúdú ni mú ní. Wɔ́ gàà bə̀ mə̌ sə bə cĩ́ paánsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yi dúdú ni mú ní, vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ pɛnɛ́ y ǹdə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí ǹdə́ yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí, bə̀ jàà y èmyɛ́ mɔ́ wɔ́ Yi jàà. ¹⁴Vwĩ̀-zwə́lnə bé gə j'â zù Yi jàà y wẽ́, bə̀ t'â la gàà shə́r bə vò kɔ̀nɔ́ w dõ mó w yé, bə̀ m'a vùr gàndɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ m'e zwə́l vwĩ̀ rí mú bə cĩ́ gàà mɔ́, bə̀ gàndɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ Yi gàndɛ. Bə̀ m'a zù gàndɛ dwã. Bə̀ m'a zɛ̃̀ bə ŋwɛ̀nɛ́ bə bwəlse jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ dwí rí ni mú ni.»¹⁵Bal mɔ́ mɛrhɛ Còrhó-jì y wu w n zhɛ̀. N ce a tó bwə̀rə̀ y è zǎ yi-púrhí sõ mó sɔ́má yá, n mɛrhɛ bwə̀rə̀ y n kə́kɛ́lɛ́.¹⁶Ń zə də̀-dɔ̀lɔ̀ w bə̀ m'ê mɛrhɛ mɔ́, n mɛrhɛ kɔn zǎ yi-púrhí sõ mó: də̀-dɔ̀lɔ̀ w yírhə́ zwã̌-ànu, ǹdə də̀-dɔ̀lɔ̀ w bə̀ m'ê mɛrhɛ mɔ́ gə́ n'ô byili ní, kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ nɛ́. ¹⁷Ń mɛrhɛ kɔn zǎ jə̀-gwã̀ sõ mó: də̀-dɔ̀lɔ̀ yírhə́ zwã̌-ànu ǹdə də̀-dɔ̀lɔ̀ w bə̀ m'ê mɛrhɛ mɔ́ gə́ n'ô byili ní, kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ nɛ́. ¹⁸Ń mɛrhɛ kɔn zǎ jə̀-jĩ́ sõ mó myɛ: də̀-dɔ̀lɔ̀ yírhə́ zwã̌-ànu, ǹdə də̀-dɔ̀lɔ̀ w bə̀ m'ê mɛrhɛ mɔ́ gə́ n'ô byili ní. ¹⁹Ń gu yó ǹdə́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w vɔ̃̀ wá: ń mɛrhɛ: də̀-dɔ̀lɔ̀ yírhə́ zwã̌-ànu ǹdə də̀-dɔ̀lɔ̀ w bə̀ m'ê mɛrhɛ gə́ n'ô byili ní.²⁰Ń mɛrhɛ kɔ̀nɔ́ w púlə́púlə́, ò vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ nə̀na y ga. Kɔ̀nɔ́ y'à j'a kə́kɛ́lɛ́ Còrhó-jì yə́: ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, də̀-dɔ̀lɔ̀ yírhə́ zwã̌-ànu, ò wɛ̃̀ rɛ́, də̀-dɔ̀lɔ̀ yírhə́ zwã̌-ànu. Kɔ̀nɔ́ w òmyɛ́ mɔ́ y'à mə̌ s'o bɔ̀n Yi jàà y ǹdə́ jààsɛ́ dwã bɛ́ dwã wa.

Chapter 43

¹Bal mɔ́ zə nɛ n mə n vò bwə̀rə̀ y kɛ̀bɛ́ è zǎ yi-púrhí sõ mó səta. ²À púrí Esərayɛl Yi rí còrhó w ò y'à j'a shí yi-púrhí sõ ga, ò bànà. Ò dweme ré y'à wɔ́ ǹdə nə̀-fwààlɛ́ dweme ré ta, sə rə̀ còrhó w y'à ce cɛ y y'à j'â n'ê jə́jɛ̀mɛ́.³È y'à wɔ́ ǹdə wɔ́ kɔn à y'à nɔ ta, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à jɛ̀nɛ̀ a nə mɔ́, ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à nɔ mɔ́, ń gə́ tú ń la cɔ w cɔ̌ yi ní mú ta. È y'à wɔ́ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à nyɛ̌ ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à y'à nɔ Kəbaarɛ bù-fwɛ̀lɛ̀ y yó mó ta. Rə̀myɛ́ yó à tu a zə à yé y a pú tɛ̃́. ⁴Sə Bǝ-zhɔ-zhe còrhó w tó bwə̀rə̀ y è zǎ yi-púrhí sõ mó o zù Còrhó-jì y wẽ́. ⁵Rə̀myɛ́ yó Eshirhə y kwè ne, e zə nɛ e m'e vò e zù kɛ̀lɛ́ y wu w wə. Sə à púrí Bǝ-zhɔ-zhe còrhó w y'à j'a sú Còrhó-jì yə́.⁶Sə à nyɛ̀ɛ̀ bə̀ zhì Còrhó-jì y w bə̀ y'à n'ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ bal mɔ́ yà ń zhǐ à nyí ni. ⁷Bə̀ wə̀l ne: «Numbyíní byǐ, wɔ́ à pyɛ̀lɛ̀-də̀gwã́ y jàà yá, ǹd'â nə̀rh cṹ jàà yá. Wɔ́ gàà à m'a yə̀ nɛ́, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ cəcəl wə, twéé twéé yilə. Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí k'ê t'â la à yil ré rə̀ bə dõ zhe mó fuuli yé. Bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ pyǎ bɛ́ k'ê t'â la rɛ fuuli ǹdə́ bə̀ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹdə́ bə̀ pyǎ bɛ́ cùùrí ǹdə́ bə̀ lú-bɔ̀là bɛ́ yé. ⁸Pyǎ bɛ́ co bə̀ jìsí étwí-ènyə́ né à étwí-ènyí rí nyí ni, bə̀ co bə̀ étwí-ènyə́ né sarha nɛ́ dǎr rɛ́ à nyǎn rɛ́ nyí ni, ǹdə́ byílí è wɔ àmyɛ́ ǹdə́ bə̀myɛ́ cəcəl wə. Bə̀ fuuli à yil ré rə̀ bə dõ zhe mó ǹdə́ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né bə̀ twĩ̀ mú. Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, à lyim rí ce a gurhi bi.⁹9 Èlǎsɛ̃́ bə̀ m'a zə bə̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ǹdə́ bə̀ pyǎ bɛ́ cùùrí bə twẽ̌ àmyɛ́ nyí ni bə vò kwã nɛ́, à m'a zɛ̃̀ a yə̀ bə̀ cəcəl w twéé twéé yilə.¹⁰È gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, numbyíní byǐ, byili Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni Còrhó-jì y èmyɛ́ mɔ́ gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́. Bə̀ dwə́ə́ré ce cìzhìl zə bɛ. Bə̀ mɛrhɛ è nà yá. ¹¹Cìzhìl gə zhe be kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó yilə, sə́ ce bə lwar Còrhó-jì y jìsí gə́ bɔ̀n bɔ̀n nɛ́, è gə́ lù è zhǐ ní, è wẽ́ zú étwí-ènyə́ né ǹd'ê wẽ́ du étwí-ènyə́ né, è púlə́púlə́ lú mú nà yá, nyə́ né gakó nə̀ kwè è shò kwã nɛ́ mɔ́, è jìsí púlə́púlə́ gə́ bɔ̀n bɔ̀n nɛ́, ǹd'ê tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó tũ̌ mú nə̀-twéésé. Kɛ̃ rɛ bə̀ yírh wə, mùnì ga bə shɛ̀nɛ́ bə zwẽ kɔn gakó gə́ tɛnɛ nɛ́ è shò kwã mɔ́ nyí rí ǹdə́ nyə́ né gakó nə̀ kwè è shò kwã mɔ́, sə bə súlí bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ n'ê byili ní.¹²Rǝ̀myɛ́ wɔ́ còrhó jì y nyǝ́ né: pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ gakó, ǹdə́ kɔn gə́ kə́kɛ́lɛ́ ò nyí rí mú gakó wɔ́ Yi dúdú jàà. Nyǐ nyí rí Còrhó-jì y yil mó.¹³Nyǐ bə̀ gə́ mɛrhɛ vwĩ̀-jùlú w ǹdə́ jə̀-tórhó yírhə́ bə nə nɛ́, jə̀-tórhó yírhə́ né nə̀myɛ́ rə̀dù gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírh ǹdə́ jɛ̃̀-wàn. Gɔ́rɔ́ w bə̀ mɛrhɛ ǹdə́ jə̀-tórhó yírh ré rə̀myɛ́ mɔ́ wɛ̃̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù. Ò wɛ̃̀ rɛ́ ǹdə́ vwĩ̀-jùlú w nyí rí nyí-gurə́ y è kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ wɔ́ jɛ̃̀-wàn. Nyǐ vwĩ̀-jùlú w dɛ̃̌-zhìyə́ yə́: ¹⁴Kɔn zhì cɛ y wẽ́ e m'e yí tɛ̃́ ku w vwĩ̀-jùlú w kùr ré n'ê jòm ò yó mó, jə̀-tórhó yírhə́ nə̀lyè, ò wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù. Kɔn zhì ku w námpɔ́lɛ́ y ò kùr ré n'ê jòm ò yó e m'e yí ku nánfɔ̀lɔ̀ w nɛ mɔ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na, ò wɛ̃̀ rɛ́ zɛ̃̀ è wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù.¹⁵Yi vwĩ̀-jùlú wǝ́: jə̀-tórhó yírhə́ nə̀na, ǹdə́ nyimi nə̀na, ò yə́-pɛ̀lɛ́ y wa. ¹⁶Yi vwĩ̀-jùlú wǝ́: ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀lyè ò wɛ̃̀ rɛ́ myɛ, jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀lyè. Ò sarha nɛ́ nə̀na y ga y'à mə̌ dwã. ¹⁷Ku w ò kùr ré cĩ́ ò yó mó: dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀na, wɛ̃̀ rɛ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí ǹdə́ nə̀na, ò sarha nɛ́ nə̀na y ga yilə. Ò nyí rí nyí-gúrə́ y è kə́kɛ́lɛ́ rɛ mɔ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh fwã́. Ò gɔ́rɔ́ w ò y'à kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ y'à wɔ́ jə̀-tórhó yírh rə̀dù. Nə̀rh cṹ byílsí y'à pyìrhí sə zǎ yi-púrhí səta.¹⁸Bal mɔ́ wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Nyǐ nyə́ né vwĩ̀-jùlú w shò kwã nɛ́, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ la w lú, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ kɔn rɛ́ ò yó cṹ ǹdə́ jal mɔ́ ò yó ló mó yilə. ¹⁹Ǹ m'ǎ pə nə̀-bya Levyi dwí rí lyì bí, bə̀ wɔ́ Sadɔɔkɛ nɛ̀mɛ́, bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə, bə̀ n'ê bwəlse bə̀ twĩ̀ bə̀ pɛ nɛ mɔ́ nɛ, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí yilə, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.²⁰Ǹ m'ǎ kwɛ̃́ è jal mɔ́ kə̀kàlà ń cĩ́ cĩ́ vwĩ̀-jùlú w nyimi ní nə̀na y yó, ǹdə́ ku w ò kùr ré cĩ́ ò yó mó nə̀gúlə́ né nə̀na y ǹd'ô nyí rí nyí-gurə́ y è kə́kɛ́lɛ́ rɛ mɔ́ yó. Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta ń mə́ vùr ò jìmdí, ń súlí ń pə w Yi ni. ²¹Ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń kwè nə̀-bya y bə̀ zwə́l bə m'e vùr jìmdí mú ń ce bə zə y bə du Còrhó-jì y w bə vò Yi jì y jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ vùr rə̀ yil mú wẽ́ bə ji myǐn.²²Dwã nə̀lyè dɛ̃ rɛ́, ǹ m'ǎ zwə́l bə̀cìlə́ kaka bə y zhe jìmdi vǔr vwĩ̀ rí yilə, sə bə̀ m'a vùr vwĩ̀-jùlú w jìmdí ǹdə bə̀ gə́ zə nə̀-bya y bə m'e wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́. ²³Ǹ gə twĩ̀ jìmdi vùr tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹ zhɛ̀, ǹ m'ǎ zwə́l nə̀-bya kaka bə y zhe, ń súlí ń zə pyì-bya kaka bə y zhe ǹ və̌-ywàálɛ́ wẽ́ ń zwə́l. ²⁴Ǹ m'ǎ zə sɛ ń bə̀ ń pə Bǝ-zhɔ-zhe ne. Vwĩ̀-zwə́lnə bé m'a dul nə̀kwə̃̌ sə̀ yó bə zɛ̃̀ bə zwə́l se, sə yə̀ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ Bǝ-zhɔ-zhe yilə.²⁵Dwã nyàlpyɛ̀ wẽ́, ǹ m'ǎ zwə́l bə̀cìlə́ vwĩ̀, yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yilə, dɛ̃ gakó, bə̀ m'a wɛ̀rhɛ́ èta nə̀-bya y ǹdə́ pyì-bya y kaka bə èdù ga zhe, bə̀ zɔ və̌-ywàálɛ́ wẽ́ mó myɛ yilə. ²⁶Dwã nyàlpyɛ̀ wẽ́, bə̀ m'a twĩ̀ vwĩ̀-jùlú w Yi ni pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí. Bə̀ m'a vùr ò jìmdí bə zɛ̃̀ bə ji vwĩ̀ rí zwə́l kùr ò yó. ²⁷Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ gə lyɛ̃, dwã lyɛlɛ dɛ̃ rɛ́ ǹdə́ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ pú mú, vwĩ̀-zwə́lnə bé m'a zwə́l á vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹd'á yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né. Rə̀myɛ́ yi ní à m'a zɛ̃̀ a swéné á yò, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.»

Chapter 44

¹Bal mɔ́ zə nɛ a kwɛ̃̀ a bə̀ còrhó-jì y kɔ̀nɔ́ w dõ mó bwə̀rə̀ y səta, kɛ̀bɛ́ è zǎ yi-púrhí sõ mó. È y'à pyi. ²Bǝ-zhɔ-zhe wɔ̀ nɛ: «Bwə̀rə̀ y kɛ̀bɛ́ m'a j'a pyi. Bə̀ t'â la y pul yé. Lò lò tá ń la gàà mɔ́ tó n zù yé. Bə̀ Bǝ-zhɔ-zhe, Esərayɛl Yi rí tó gàà mɔ́ n zù. È m'a j'a pyi. ³Sə pyɔ̌ mɔ́, ń gə́ wɔ́ pyɔ̌ yilə, mà n jòm gàà n mə n jí kùjú w Bǝ-zhɔ-zhe yé né. Wɔ́ bwə̀r-zɔ́nɔ́ w ń mà n tó n mə n zù, sə ń mà n ká n tó sɔ́má y èmyɛ́ mɔ́ n mə n du.»⁴Bal mɔ́ ce a tó jə̀-gwã̀ sõ bwə̀rə̀ y a zù a yí Còrhó-jì y yé y wə. À nyǐ à púrí Bǝ-zhɔ-zhe còrhó w ò y'à j'a sú Bǝ-zhɔ-zhe jì yə́. A tu a zə à yé y a pú tɛ̃́. ⁵Bǝ-zhɔ-zhe wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, cili cɛ̀nɛ̀. Púr ǹ yírhə́ ń nyǐ sə́ pul ǹ zhã̌ ń cili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à la mɔ́ wál Bǝ-zhɔ-zhe Jì y nyə́ né gakó ǹd'ê tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó tũ̌ mú nə̀-twéésé shò kwã nɛ́ mɔ́. Ǹ m'ǎ dɛ̃̀ ǹ cìn náàcɛ̀nɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Còrhó-jì y étwí-ènyə́ né gakó bə̀ n'ê tó bə̀ zwì Bǝ-zhɔ-zhe jì y w mú ǹdə́ étwí-ènyə́ né gakó bə̀ n'ê tó bə̀ m'ê dwi mú gə́ n'ê yǎl e wɔ̀ nɛ́ mɔ́ shò kwã nɛ́ náàcɛ̀nɛ́.⁶«Ǹ m'ǎ wɔ̀ yó-kùùli cìnə́ byɛ̀bɛ́ èta mɔ́, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni: Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, á pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né búl nə lyɛ̃ cɛ nɛ dɛ̃́dɛ̃́: ⁷á n'á ce zhələ, bə̀ yə̀ bə̀ wun ní tɛnɛ àmyɛ yilə, e jà bə̀ yə̀ gòm bə̀ yala nɛ́ myɛ wẽ́, n'ê zwì à còrhó-jì y wẽ́, bə̀ m'ê fuuli à jì yə́. Á n'á pɛ à kùjú wə, nwǐsí ǹdə́ jal mɔ́, sə á pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né gakó n'ê cɔ̀ à dɔbrɛ́.⁸Á yə̀ tum rí tɛ̀bɛ́ á y'ǎ mə̌ dwã sə á twĩ̀ àmyɛ́ Yi wẽ̀ ré shò kwã mɔ́ twĩ̀ yé, è k'â wɔ́ zhələ á cír mùnì ga bə twĩ̀ tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ á jàà wa, à còrhó-jì y wẽ́. ⁹Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Zhə-bal mə̀dù ga, ń wu w yə̀ tɛnɛ àmyɛ́ yil e jà ń yə̀ gòm ń yala nɛ́ myɛ wẽ́ tá ń la à còrhó-jì y wẽ́ zú yé. Zhə-bal mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́ mó mə̀dù ga.¹⁰È gə wɔ́ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ yẽ̌ ne, yi rí tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ y'à n'ê zhə̀l dɛ̃̌ wẽ́ mó, bə̀ y'à yẽ̌ ne bə vò bə̀ wɔ pyépyé, bə̀ n'ê zhə̀l dɛ̃̌, bə̀ m'ê tó bə̀ yə né kùrə̀, bə̀ m'a zhĩ bə̀ dóó wə́. ¹¹Bə̀ m'a yə̀ tùntùnnə à còrhó-jì y wẽ́ bə̀ m'ê yìlì Yi jì y bwə̀ə̀lé ne, bə súlí bə̀ n'ê twĩ̀ Yi jì y tumə né. Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ m'à n'ê zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ vwàmá nɛ́ ǹdə́ dwí rí vwĩ̀ rí. Wɔ́ bə̀myɛ́ myɛ bə̀ m'a n'ê zhì dwí rí yé né bə̀ m'ê twĩ̀ bə̀ pɛ rɛ. ¹²Bə̀ gə́ twĩ̀ yǝ né yé né, bǝ pǝ nɛ mɔ́, ǹdə́ bə̀ gə́ ce Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ mɔ́ ce, à n'â zhẽ̌ jɛ̃̀ bə̀ yó, a pə bɛ còrhò-tum, bə̀ m'a zhĩ bə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wá, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹³Bə̀ j'â t'â la à nyí ni bwəlse bə m'e twĩ̀ à vwĩ̀-zwə́lnə tum rí ráá bə yí à Yi wẽ̀ ré gakó nyí ni yé, à Yi dúdú wẽ̀ ré nyí ni yé. Bə̀ m'a nə bə̀ cìzhìl ré ǹdə́ pwarha tũ̀twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ twĩ̀ mú kwǎndɛ́. ¹⁴À n'â cír bi mùnì ga bə twĩ̀ bə̀ tum rí Yi jì y wẽ́, tum rí tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɔ́ è tum ǹdə́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ è wẽ́ mó shò kwã nɛ́.¹⁵È gə wɔ́ Levyi dwí rí lyì bí, Sadɔɔkɛ byǎ bɛ́ bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bə̀ twĩ̀ à còrhó-jì y tum rí, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ gə́ y'à yẽ̌ ne bə vò bə̀ wɔ pyépyé bə̀ n'ê zhə̀l dɛ̃̌ yi ní mú yilə, wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ m'a yí à nyí ni, bə twĩ̀ bə pɛ̃. Bə̀ m'a zhì à yé né bə m'e pɛ̃ nwǐsí ǹdə́ jal mɔ́, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí. ¹⁶Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ m'a zù à còrhó-jì y wẽ́. Bə̀myɛ́ bə̀ m'a bwəlse à tabəlɛ́ y nyí ni mùnì ga bə twĩ̀ bə pɛ̃ sə bə súlí bə cili à tum rí sõ.¹⁷Rə̀myɛ́ ce, bə̀ gə tú bə̀ la kɛ̀lɛ́ y wu w bwə̀rsé tó bə zù, bə̀ m'a zù lɛ̃̌ kàmə̀zwǐsí. Bə̀ t'â la pyì-kur kàmə̀zǔrh zú bə̀ gə tú bə̀ la bə̀ tum rí tũ̌ kɛ̀lɛ́ y wu w bwə̀rsé w ǹdə́ Còrhó-jì y w yé. ¹⁸Bə̀ m'a bə lɛ̃̌ yó-baárɛ, bə súlí bə ce lɛ̃̌ jar bə̀ cə̌rh né. Cícírhə́ né ce bə̀ t'â la cã̌-tɔ̀nɔ̀ bə̀ cã̌ nɛ lyõ yé.¹⁹Bə̀ gə tú bə̀ du bə̀ zhə̀l kɔ̀nɔ́ w dõ mó wə, dwí rí sõ, bə̀ m'a vùr gàndɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zù bə m'e twĩ̀ bə̀ tum rí mú bə cĩ́ còrhó-jì y jìsí wẽ́. Bə̀ m'a pwà gàndɛ dwã bə zù mùnì ga, bə̀ bə̀k'a zə bə̀ gàndɛ́ bə m'e tɛnɛ dwí rí, Yi yil yé.²⁰Bə̀ t'â la bə̀ ywẽ́ né fɔ́n yé. Bə̀ t'â la bə̀ ywésé nə yõ̌ sə byì ǹdə sə̀ gə́ n'ê yǎl nɛ́ yé. Bə̀ m'a zhìlì bə̀ yala nɛ bə kwar sɛ. ²¹Vwĩ̀-zwə́lnə mə̀dù ga tá ń la də̀vɛ̃́ nyɔ́ ń gə mə̌ sə n zù kɛ̀lɛ́ y wu w wẽ́ yi ní yé. ²²Bə̀ t'â la ejə̃̀-kɛ̃ ráá kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń byal zhɔ̃̀ mɔ́ jú yé, sə wɔ́ Esərayɛl dwí rí kana-byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l bal pár mɔ́ dúdú bə̀ m'a jí. Bə̀ wɔ̌ bə̀ jí bə̀ dõ vwĩ̀-zwə́lnə ejə̃̀-kɛ̃.²³23 Bə̀ m'a cèrhè à dwí rí ni rə pɔr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi nyǎn mɔ́ ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ də̀ Yi nyǎn mɔ́ dwã wa, bə̀ m'a súlí bə ce rə pɔr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə jìmdi zhe ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jìmdi mú dwã wa. ²⁴Bùrsi bǔr yi ní, wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ m'a yə̀ bù-kárna bɛ́. Bə̀ m'a bùr bùrsí sə tó tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ àmyɛ́ yil mú ni. Bə̀ m'a tó kɔn tɛ̀bɛ́ àmyɛ́ n'â yǎl mɔ́ nɛ ǹd'â nyə́ né ne à címsí nánfwàlsɛ́ shò kwã nɛ́, sə bə̀ m'a kwè à shìrhə́ dwã nɛ́ ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ àmyɛ́ nyǎn ta.²⁵Bə̀ t'â la cùù kwã nɛ́ zú yé, bə̀ bə̀ m'a ce bə̀ cìn jìmdi. Sə è gə wɔ́ da ráá ná ráá byǐ ráá bə̀kɔ́ ráá da-byǐ ráá nəkɔ́ ń yə̀ byal jí mú yilə, bə̀ m'a ce bə̀ cìn jìmdi. ²⁶Ń jìmdí gə tú rə̀ vùr, bə̀ m'a pɔ̃ dwã nyàlpyɛ̀. ²⁷Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la còrhó-jì y wẽ́ zú, kɛ̀lɛ́ y wu w wə, mùnì ga n twĩ̀ ń tum rí còrhó-jì y w mú, ń mà n zwə́l ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.²⁸Bə̀ m'a zə cəl-tənà, sə bə̀ cəl-tənà y wɔ́ àmyɛ́. Á t'á la bɛ cəl tənə̀rh pɔ Esərayɛl nɛ́ yé: wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ bə̀ cəl-tənà yá. ²⁹Wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ m'a jí vɔ̀lɔ́ pɛnɛ́ yá, ǹdə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́ e súlí yò kɔrhɔ vwĩ̀ rí vwǎm mɔ́: kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ bwəl nyí bə̀ bə̀ la Bǝ-zhɔ-zhe ni pɔ, Esərayɛl nɛ́ mɔ́ m'a yə̀ bə̀myɛ́ bə̀ cǐ ri.³⁰Ǹ wẽ̀ ré púlə́púlə́ byǎ bɛ́ nã́yə́ə́ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ càn du bə̀ dwã bɛ́ gakó mó ǹdə́ paánsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ mə̌ sə bə vùr wẽ̀ ré gakó wẽ́ mó wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé cəl. Á m'ǎ pə á búrú w kɔ̀bɔ́ ò càn du ò dwã bɛ́ mɔ́, á m'ǎ pə w vwĩ̀-zwə́lnə mó ne mùnì ga bwəl ré só ǹ kɛ̀lɛ́ y yó. ³¹Vwĩ̀-zwə́lnə bé t'â la vwǎm náncùù ráá vwǎm, ku dɔ̀m o zhəzhɛrɛ dɔ́m yé, è wɔ́ kúmí ráá vwǎm myɛ.

Chapter 45

¹«Á gə tú á la tənà y tə́l yi ní, á m'ǎ pə cəl Bǝ-zhɔ-zhe nɛ. Rə̀ m'a yə̀ Bǝ-zhɔ-zhe cəl, bə̀ vùr tənà y wẽ́. Rə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu, rə̀ wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ shíyə́. Rə̀ m'a yə̀ Bǝ-zhɔ-zhe cəl ń tənà y púlə́púlə́ wẽ́, jàà gakó wə. ²Cəl ré rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, bə̀ m'a cə̀r jàà è sarha nɛ́ nə̀na y ga mǎ dwã, jə̀-tórhó yírhə́ zwã̌-ànu zwã̌-ànu, còrhó-jì y yilə. Sə jàà dõ è wɛ̃̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shí-ènu, m'a kə́kɛ́lɛ́ ya.³Cəl ré tɛ̀bɛ́ á la vǔr mú wẽ́, ǹ m'ǎ mɛrhɛ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu, e yə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ shíyə́, e yə̀ wɛ̃̀ rɛ́. Còrhó-jì yə́, Yi dúdú jàà y m'a yə̀ gàà. ⁴Jàà y èmyɛ́ bə̀ vùr tənà y wẽ́, è wɔ́ Yi nyǎ mɔ́, m'a yə̀ vwĩ̀-zwəlnə bé bə̀ n'ê twĩ̀ còrhò-jì y wẽ́ mó ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê bwəlse Bǝ-zhɔ-zhe ni bə̀ twĩ̀ bə̀ pɛ mɔ mɔ́ nyǎ. Èta bə̀ m'a nə jàà bə̀ jìsí yil ǹdə́ Yi jàà còrhó-jì y yilə. ⁵Jàà dõ è dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu, è wɛ̃̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ shíyə́, m'a yə̀ Levyi dwí rí lyì bí bə̀ n'ê twĩ̀ Yi jì y tumə né mó cəl. Bə̀ m'a zə cɛmɛ gàà mɔ́ bə jòm nə̀ wẽ́.⁶È gə wɔ́ cɔ w jàà y yil mú, á m'ǎ mɛrhɛ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀nu, e yə̀ wɛ̃̀ rɛ́ ǹdə́ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nù, e yə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə còrhó-jì y jàà y ta. Rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí púlə́púlə́ yilə. ⁷Pyɔ̌ mɔ́ mà n nə jàà còrhó-jì y cəl ré ǹdə́ cɔ w cəl ré vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ nə̀lyè y ga nɛ́, kɔn twèlé còrhó-jì y cəl ré ǹdə́ cɔ w cəl ré ne: nə̀-fɔ̀lɔ̀ w vɔ̃̀ wá, e súlí kɔn zǎ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta, ǹdə́ yi-púrhí vɔ̃̀ wá, e súlí kɔn zǎ yi-púrhí səta. Pyɔ̌ mɔ́ jàà y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a mɛrhɛ ǹdə jààsɛ́ sə̀myɛ́ èdù gakó ta, kɔn zhì nə̀-fɔ̀lɔ̀ w swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e vò yi-púrhí sõ tənà y⁸swɛ̃́ rɛ́ nɛ. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ m'a yə̀ ń cəl-tənà y Esərayɛl nɛ́. Èta à pyǎ bɛ́ k'ê t'â la à dwí rí vwǎrh yé. Sə bə̀ m'a yẽ̌ tənà y nɛ bə pə Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni, Esərayɛl kwálsɛ́ nɛ.⁹«Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Esərayɛl pyǎ, kɔn búl e lyɛ̃ cɛ nɛ! Yẽ̌-nə jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí ǹdə́ lyì bí vwǎrh mɔ́ nɛ. Twĩ̌-nə tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ mú. Yẽ̌-nə à dwí rí nə̀cɛ̀ndɛ́ vwǎrh mɔ́ nɛ, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí! ¹⁰Zə-na dùmì mɔrhɔ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ càn, efá kɛ̀bɛ́ è càn ǹdə́ baatɛb kɛ̀bɛ́ è càn. ¹¹Efá y ǹdə́ baatɛ y ga yírh ré mɛrhɛ dwã. Omɛ́ɛ́rɛ y yírh rə̀dù shí yó w mó yál baatɛ y yírh, sə omɛ́ɛ́rɛ yírh rə̀dù shí yó w mó yə̀ efá y yírh. Wɔ́ omɛ́ɛ́rɛ y bə̀ m'a m'e mɛrhɛ rə̀ yírh ré. ¹²Sə̀byì-kùlì y m'a yə̀ gərábá shí-èlyè. sə̀byì-kùlsi shí-èlyè ǹdə́ sə̀byì-kùlsi shí-èlyè ǹdə́ sə̀nu e súlí sə̀byì-kùlsi shí ǹdə́ sə̀nu m'a yə̀ myííni èdù á yilə.¹³«Nyǐ cəl ré tɛ̀bɛ́ á la vǔr mú: è gə wɔ́ bə̀lɛ́ omɛ́ɛ́rɛ, á m'ǎ vùr efá y yírh rə̀dù yírhə́ nyə̀ldù gakó yó wə, è gə wɔ́ orəzhɛ omɛ́ɛ́rɛ, á m'ǎ vùr efá y yírh rə̀dù yírhə́ nyə̀ldù gakó yó wə. ¹⁴Nyí rí rə̀ kwè nwə̃̌ y shò kwã nɛ́, nwə̃̌ baatɛ yá: kɔ́ɔ́rɛ gakó, baatɛ yírh rə̀dù, shí gakó yó wə, baatɛ shí wɔ́ omɛ́ɛ́rɛ èdù, bə̀ baatɛbá shí wɔ́ kɔ́ɔ́rɛ èdù. ¹⁵Pyìrhə̀ èdù, pyììsi zwã̌-àlyè yó w Esərayɛl gɔ-dɔ́m-jààsɛ́ wẽ́ m'a yə̀ vwĩ̀ pɛnɛ́ y ǹdə́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwĩ̀ rí yilə, mùnì ga bə twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí dwí rí yó, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.¹⁶Tənà y lyì bí púlə́púlə́ m'a ce bə̀ cìn pɛnɛ́ y èmyɛ́ pɔ mɔ́ wẽ́, pyɔ̌ mɔ́ yilə, Esərayɛl nɛ́. ¹⁷«È wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ ń mà n zɛ̃̀ n pyà vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ ǹdə́ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ y bə̀ la tɛ̃́ ló bə pə Bǝ-zhɔ-zhe ne mú, címsí nánfwàlsɛ́ ǹdə́ càn-dǔlsí címsí ǹdə́ shìrhə́ dwã nɛ́ ǹdə́ Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí címsí gakó yi ní. Ńmyɛ̌ ń mà n zwə́l vwĩ̀ rí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri nɔ yilə, ǹdə́ vɔ̀lɔ́ kɔn pɛnɛ́ y vwĩ̀ rí ǹdə́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né, mùnì ga n twĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri pɔ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì bí yilə.¹⁸Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: cànà nã́yə́ə́ y dɛ̃ nã́yéé ré, ǹ m'ǎ zə nə̀-byǎ kaka bə y zhe ń mə́ twĩ̀ còrhó-jì y jìmdi vǔr tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí. ¹⁹Vwĩ̀-zwə́lnə mó mà n kwɛ̃́ vwǎm mɔ́ bə̀ zwə́l yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yil mú jal mɔ́ n cĩ́ cĩ́ còrhó-jì y étwí-ènyí rí sarha nɛ́ mɔ́ yó, ǹdə́ ku w vwĩ̀-jùlú w kùr ré jě ò yó mó nə̀gúlə́ né nə̀na y yó, e súlí kɛ̀lɛ́ y wu w bwə̀rə̀ y sarha nɛ́ yó. ²⁰Ǹ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta myɛ cànà y dwã nyàlpyɛ̀ dɛ̃ rɛ́, lò mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ǹdə́ ń yə̀l ráá ǹdə́ ń yə̀ tɛ́rɛ́ mɔ́ yilə. Á m'ǎ twĩ̀ còrhó-jì y jìmdí vǔr tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí.²¹Cànà nã́yə́ə́ y dwã shí ǹdə́ nə̀na dɛ̃ rɛ́ m'a yə̀ Pákɛ y á yilə, dwã nyàlpyɛ̀ címsi. Bə̀ m'a dɔ̃̀ búúri rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó. ²²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, pyɔ̌ mɔ́ mà n zə nə̀-bya n mə zwə́l vwĩ̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yilə, ńmyɛ̌ cìcì mú ǹdə́ dwí rí púlə́púlə́ yilə.²³Dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y címsí yi ní mú, ń mà n zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ n pə Bǝ-zhɔ-zhe ni: nə̀-byərh shàlpyɛ̀ ǹdə́ pyì-byərh shàlpyɛ̀ kaka bə sɛ zhe, dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y dɛ̃ gakó e súlí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí: dɛ̃ gakó ǹdə́ rə̀ bə̀cìlə́. ²⁴Ń mà n pə mún cəə́le shə́-ètɔ̀ n súlí nwə̃̌ lyítərə nyə̀ldù ní, nə̀-bya ǹdə́ pyì-bya èdù èdù gakó yilə.²⁵Cànsɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ y dwã shí ǹdə́ nə̀nu dɛ̃ rɛ́, Címsí yi ni, ń mà n wɛ̀rhɛ́ èta myɛ dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y wẽ́: vwĩ̀ rí wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀dù y yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w sǔbri lwə̌l yilə, vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ rə̀myɛ́ rə̀dù yə́, ǹdə́ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ rə̀dù yə́, ǹdə́ nwə̃̌ pɛnɛ́ y èmyɛ́ èdù yə́.

Chapter 46

¹«Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Bə̀ m'a pyi kɛ̀lɛ́ y wu w bwə̀rə̀ y è zǎ yi-púrhí sõ mó dwã nɛ́ nyə̀ldù y bə̀ n'ê twĩ̀ mú wẽ́. Sə bə̀ m'a pul y shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́. Bə̀ m'a pul y càn-dùlí y címsí dɛ̃ rɛ́ myɛ. ²Pyɔ̌ mɔ́ gə shí kɛ̀lɛ́ y wu w ń bànà, ń mà n tó bwə̀r-zɔ́nɔ́ w n zù n zhì ò sarh rɛ́ nɛ. Vwĩ̀-zwə́lnə bé m'a zɛ̃̀ bə zwə́l pyɔ̌ mɔ́ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ ń yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né. Pyɔ̌ mɔ́ mà n wùlì tɛ̃́ bwə̀rə̀ y nyí rí ni n zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n du pwẽ̀ ne, sə bə̀ j'â t'â la bòlò w pyu kɔn m'e yí də̀dɛ̀nɛ́.³Dwí rí lyì bí m'a wùlì tɛ̃́ Bǝ-zhɔ-zhe yé né bwə̀rə̀ y èmyɛ́ mɔ́ nyí rí wə, shìrhə́ dwã nɛ́ ǹdə́ càn-dǔlsí címsí yi ní. ⁴Vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ pyɔ̌ mɔ́ la Bǝ-zhɔ-zhe ni pɔ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yù w mú m'a yə̀ pyì-bwǎlsɛ shə̀ldù kaka bə sɛ zhe ǹdə́ pyì-bya kaka bə y zhe. ⁵Vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ bə̀ la pɔ mɔ́ m'a yə̀ mún cəə́le shə́-ètɔ̀, pyì-bya y yilə. È gə wɔ́ pyì-bwǎlsɛ́ yilə, vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ bə̀ la pɔ mɔ́ m'a yə̀ ńmyɛ̌ ń nə́ ń pɛ pɛnɛ́. Ń mà n pə nwə̃̌ lyítərə nyə̀ldù bə̀lɛ́ cəə́le shə́-ètɔ̀ yilə.⁶Càn-dùlí y címsí dɛ̃ rɛ́, ń mà n pə nə̀-bya kaka bə y zhe ǹdə́ pyì-bwǎlsɛ shə̀ldù e súlí pyì-bya kaka bə sɛ zhe. ⁷Pyɔ̌ mɔ́ mà n súlí n pə mún cəə́le shə́-ètɔ̀ nə̀-bya y yilə, ǹdə́ mún cəə́le shə́-ètɔ̀ pyì-bya y yilə. È gə wɔ́ pyì-bwǎlsɛ́ yilə, kɔn m'a yə̀ ǹdə ń jàn rɛ́ gə́ wɔ̌ nɛ́. Ń mà n pə nwə̃̌ lyítərə nyə̀ldù bə̀lɛ́ cəə́le shə́-ètɔ̀ yilə. ⁸Pyɔ̌ mɔ́ gə tú ń la zú, ń mà n tó bwə̀r-zɔ́nɔ́ w n zù n ká n kwè sɔ́má y èmyɛ́ mɔ́ n mə n du.⁹Dwí rí lyì bí gə bàn Bǝ-zhɔ-zhe yé né címsí nánfwàlsɛ́ yi ní, byɛ̀bɛ́ bə̀ la jə̀-gwã̀ sõ bwə̀rə̀ y tó bə zù bə wùlì tɛ̃́ mɔ́ m'a k'a tó Nəgɛɛvɛ bwə̀rə̀ y bə m'e du, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la Nəgɛɛvɛ bwə̀rə̀ y tó bə zù mú m'a k'a tó jə̀-gwã̀ sõ bwə̀rə̀ y bə m'e du. Bə̀ k'ê t'â la bwə̀rə̀ y kɛ̀bɛ́ bə̀ tó bə zù mú tó bə m'e kwɛ̃̀ yé. Bə̀ m'a tó bwə̀rə̀ y kɛ̀bɛ́ è zǎ kɛ̀bɛ́ bə̀ tó bə zù mú bə m'e du. ¹⁰È gə wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ yilə, ń mà n tó be n zù bə̀ gə la zú yi ní, n ká n tó be n du bə̀ gə la du yi ní.¹¹Címsí nánfwàlsɛ́ ǹdə́ címsí dwã bɛ́ yi ní, vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ bə̀ la pɔ mɔ́ m'a yə̀ cəə́le shə́-ètɔ̀, nə̀-bya y yilə, ǹdə́ cəə́le shə́-ètɔ̀ pyì-bya y yilə. È gə wɔ́ pyì-bwǎlsɛ́ yilə, è m'a yə̀ ńmyɛ̌ ń nə́ ń pɛ pɛnɛ́. Ń mà n pə nwə̃̌ lyítərə nyə̀ldù bə̀lɛ́ cəə́le shə́-ètɔ̀ yilə. ¹²Pyɔ̌ mɔ́ gə tú ń zwə́l ń pùbùlə̀ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe yilə, pùbùlə̀ vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́, ráá pùbùlə̀ yə̀-zùlə́ vwĩ̀, bə̀ m'a pul bwə̀rə̀ y kɛ̀bɛ́ è zǎ yi-púrhí sõ mó bə pɔ̃, sə ń mà n zwə́l ń vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ ń yə̀-zùlə́ vwə̃̀ né, ǹdə ń gə́ nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yù w mú ní. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ ń mà n du sə bə̀ m'a k'a pyi bwə̀rə̀ y ń gə tú ń shə́r kwã.¹³Ǹ m'ǎ zə byin rə̀dù pyì-bwɛ̀lɛ́ kaka bə y zhe ń mə́ zwə́l vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́, dɛ̃ gakó ń pə Bǝ-zhɔ-zhe ni. Ǹ m'ǎ zwə́l re nəkɔkɔ́lɛ́ gakó. ¹⁴Ǹ m'ǎ súlí ń pə mún cəə́le rə̀nu ǹdə́ nwə̃̌ lyítərə nə̀lyè nəkɔkɔ́lɛ́ gakó bə̀ m'e ywə́rh mún mú, rə yə̀ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́. È wɔ́ pɛnɛ́ Bǝ-zhɔ-zhe yilə, è wɔ́ nyí rə̀ m'à j'â ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé yilə. ¹⁵Nəkɔkɔ́lɛ́ gakó bə̀ m'a zwə́l pyì-bwɛ̀lɛ́ yá, bə pə vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ ǹdə́ nwə̃̌ yə́, rə yə̀ twéé twéé vwĩ̀ námpúm cɛ̃́ɛ̃́ rɛ́.¹⁶«Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: Pyɔ̌ mɔ́ gə pɔ kɔn ń byǎ bɛ́ mə̀dù ni, kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ m'a j'a jǐrh byǐ mú ńmyɛ̌ mɔ́ cəl kɔna. Cəl kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ m'a jǐrh ń cìcì byǎ kɔna, bə̀ m'a j'a cìní kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ bə pú pú dwã nɛ bə̀ da nɛ. ¹⁷Pyɔ̌ mɔ́ gə pɔ kɔn ń tùntùnnə bé mə̀dù ni, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ shí ń sə̀pwà cəl kɔn rɛ́ wẽ́ mó, m'a yə̀ tùntùnnə mó nyǎn kɔn m'e yí bə̀ gə́ m'a dwĩ̀ mu n cìní ń cìn byin rí, rə̀myɛ́ yi ní pyɔ̌ mɔ́ mà n ká n zwẽ ń kɔn rɛ́ n cìní. Cəl kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ nɛ dúdú rə̀ n'ê mɛ̃ bə̀ sõ bə̀ cìní. ¹⁸Pyɔ̌ mɔ́ tá ń la dwí rí lyì bí kɔn vwǎrh jàn rə̀ cəl ré wẽ́ yé. È wɔ́ ń sə̀pwà kɔn rɛ́ wẽ́ ń byǎ bɛ́ cəl kɔn rɛ́ m'a shí ní, mùnì ga bə̀ bə̀k'a ce à dwí rí lò mə̀dù ga myɛ vò pyépyé n zə nyan ǹdə́ ń kɔn rɛ́ yé.»¹⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bal mɔ́ zə nɛ n tó nyí rí rə̀ wɔ bwə̀rə̀ y w mó, n ce a zù a vò jìsí bə̀ pɔ Yi ni mú, sə̀ yésé zǎ jə̀-gwã̀ sõ, bə̀ lù vwĩ̀-zwə́lnə bé yil mú səta. Jàà y'à ŋwɛ́nɛ́ etwã y kùr wə, yi-zùr sõ. ²⁰N wɔ̀ nɛ: «Wɔ́ jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé m'a shɛ̃̀ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ vwĩ̀ rí nàmá bɛ ǹdə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ sǔbri lwə̌l vwĩ̀ rí nàmá bɛ́ nɛ́, sǝ bə shɛ̃̀ vɔ̀lɔ́ kɔn rɛ́ myɛ gàà, ǹdə́ bə̀ yə̀ ce bə zə bɛ bə du bə vò kɔ̀nɔ́ w dõ mó w yé, bə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ m'a tɛnɛ dwí rí Bǝ-zhɔ-zhe yilə.»²¹Bal mɔ́ zə nɛ n du n bə̀ kɔ̀nɔ́ w dõ mó səta, n ce a tó ò nə̀gúlə́ né nə̀na y ga yala nɛ: kɛ̀lɛ́ y'à wɔ kɔ̀nɔ́ w nə̀gúl gakó ne. ²²Kǎlsɛ́ sə̀myɛ́, kɔ̀nɔ́ w nə̀gúlə́ né nə̀na y nɛ mɔ́ y'à wɔ́ nánshə́shɛ́nsɛ. Sə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shə́-èna, sə̀ wɛ̃̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ shə́-ètɔ̀. Sə̀ sə̀na y ga y'à mə̌ dwã. ²³Bə̀ y'à lù ku bə m'e kə́kɛ́lɛ́ sə̀myɛ́ sə̀na y gakó, bə súlí bə lù shɛ́mɛ́ ku w òmyɛ́ mɔ́ kùr wə, bə kə́kɛ́lɛ́. ²⁴Bal mɔ́ wɔ̀ nɛ: «Wɔ́ kùjú tɔnɔ jìsí. Wɔ́ gàà còrhó-jì y tùntùnnə bé m'a shɛ̃̀ dwí rí vwə̃̀ né nàmá bɛ́ nɛ́.»

Chapter 47

¹Bal mɔ́ kə́ n zə nɛ n bə̀ Yi jì y nyí rí səta. E jà nɛ̃̌ y'à n'ê shí Yi jì y étwí-ènyí rí kùr w mə̀ dwi, mə zǎ yi-púrhí sõ, bə̀ Yi jì y yé y y'à zǎ yi-púrhí sõ. Nɛ̃̌ mɔ́ y'à n'ê dùr mə̀ shí Yi jì y kùr w jə̀-jĩ́ sõ, mə̀ twí vwĩ̀-jùlú w jə̀-jĩ́ sõ. ²N ce a tó jə̀-gwã̀ sõ bwə̀rə̀ y a du, n zɛ̃̀ n ce a byə́byɛ́lɛ́ è cã̌ a vò a yí bwə̀rə̀ y è zǎ yi-púrhí sõ mó. À púrí nɛ̃̌ mɔ́ y'à shí jə̀-jĩ́ só mə̀ n'ê dùrə̀.³Bal mɔ́ gə́ du n vò yi-púrhí səta, ǹdə́ nyíní y ń jɔ̃̀ w yi ní, ń mɛrhɛ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀rhɔ̀. N ce a zù nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ a byɛrhɛ: mə̀ y'à zhe à nə̀-kṹkǔndí ni. ⁴N kə́ n mɛrhɛ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀rhɔ̀, n kə́ n ce a zù nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ a byɛrhɛ: mə̀ y'à zhe à nə̀dwə́nə́ ne. N kə́ n mɛrhɛ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀rhɔ̀, n ce a zù nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ a byɛrhɛ: mə̀ y'à zhe à cã̌ nɛ. ⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ n kə́ n mɛrhɛ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀rhɔ̀: nɛ̃̌ mɔ́ y'à wɔ́ bwǐ à y'à wàr à la byɔrhɔ yé, bə̀ mə̀ y'à súlí: mə̀ y'à wɔ́ nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ kɔn y'à n'ê nyɛ́ɛ́ bə̀ bə̀ yɛ, mə̀ y'à wɔ́ bwǐ kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wàr bə̀ la byɔrhɔ yé.⁶N wɔ̀ nɛ: «Numbyíní byǐ, ǹ na?» N zə nɛ n mə n zhǐr, n zɛ̃̀ n kə́ n zə nɛ n mə n kwɛ̃̀ n bə̀ bwǐ y nyí ni. ⁷Ń gə́ kə́ n zə nɛ n kwɛ̃̀ n bə̀ yi ní, à púrí cèmé nə̀ y'à búl nə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ bwǐ y bù-cǔr rí rə̀lyè y ga yó. ⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: «Nɛ̃̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ n'ê dùr mə̀ la yi-púrhí sõ tənà y wa, sə mə̀ la vò mə̀ tó Araba nyí rí wẽ́, mə lyɛ̃ mə̀ vò mə zù nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa. sə mə̀ gə tú mə̀ zù nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa, nàná bɛ́ gakó m'a kwɛrhɛ.⁹Rə̀myɛ́ yi ní, wə̀-nyìr tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ sú cɛ, bwǐ y gə́ la mə̀gã̌ tó mó gakó m'a zə myə̌l. Èta mɔ́mɔ̌sɛ́ m'a yə̀ nánzhəzhɔ̌ dɛ̃́dɛ̃́, bə̀ nɛ̃̌ mə̀myɛ́ mɔ́ m'a yí gàà, sə nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nàná bɛ́ m'a kwɛrhɛ: kɔn gakó m'a zə myə̌l bwǐ y gə́ la tó mə̀gã̌ mɔ́ gakó. ¹⁰Rə̀myɛ́ yi ní, gwànna m'a bə̀ bù-cǔ w yó. Sə kɔn zhì Eyɛ̃-Gedi e m'e yí Eyɛ̃-Egələyim mú m'a jǐrh gùndwə̌ jolo jàà. Mɔ́mɔ̌sɛ́ dwə́ né m'a yə̀ nánzhəzhɔ̌ ǹdə Mədətərəne y nyə̀ná nɛ́ ta.¹¹Sə bwǐ y jɛ̀sɛ́ ǹd'ê vwaalɛ́ nàná bɛ́ t'â la kɔrhɔ yé. Bə̀ m'a yẽ̌ be mùnì ga bə vùr nə̀kwə̃̌ bə̀ wẽ́. ¹²Cèmé nyɛ̀bɛ́ nə̀ n'ê ce byǎ dwí gakó m'a lyĩ bwǐ y bù-cǔr rí rə̀lyè y ga yó. Nə̀ vɔr rɛ́ t'â la pyɔ̀nɔ̀ gaga yé, nə̀ j'â t'â la kwǎrh ǹdə́ byǎ co yé. cànà gakó nə̀ m'a ce byǎ nándùlə̀, bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ gə́ n'ê shí Yi jì y w mú yilə. Nə̀ byǎ bɛ́ m'a yə̀ kùjú, nə̀ vɔr rɛ́ myɛ yə̀ cə́m.»¹³Nyǐ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí: «Nyǐ swã́ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á la tó á m'á tə̀ tənà y Esərayɛl kwálsɛ́ shí ǹdə́ sə̀lyè y ne, sə Zhozefu kwálá y myɛ nǝ cələ nə̀lyè mó. ¹⁴Á m'ǎ cìní y e yə̀ á cəl-tənà, lò gakó cəl ré m'a mɛrhɛ ń dõ mó nyǎn rɛ́, b'à zhẽ̌ à jɛ̃̀ dɛ̃̌ a m'a bwəl nyí bə̀ à la y pɔ á nàmbala bɛ́ nɛ. rə̀myɛ́ ce tənà y kɛ̀bɛ́ m'a yə̀ á cəl-tənà.¹⁵Nyǐ tənà y swɛ̃́ rɛ́: jə̀-gwã̀ sõ, kɔn zhì Mədətərəne y ne, ǹdə́ Etəlɔ̃ sɔ́má y è la Sədã, ¹⁶ǹdə́ Amaatɛ ǹdə́ Bərotəyi ǹdə́ Səvərəyim, è wɔ Damaasɛ tənà y ǹdə́ Amaatɛ tənà y bwə̌l mó w mó, ǹdə́ Asɛɛrɛ ǹdə́ Təkɔ̃ tənà y è wɔ Orã tənà y səta mɔ́. ¹⁷Èta mɔ́, swɛ̃́ rɛ́ m'a zhì Mədətərəne y ne rə vò rə zə Asaarɛ-Enan, Damaasɛ tənà y m'a zɛ̃̀ è wɔ jə̀-gwã̀ sõ, èmyɛ́ ǹdə́ Amaatɛ tənà y ga. Wɔ́ kɔn gə́ zǎ jə̀-gwã̀ sõ mó èta.¹⁸Kɔn gə́ zǎ yi-púrhí sõ mó: á m'ǎ mɛrhɛ Orã ǹdə́ Damaasɛ bwə̌l mó wə, ǹdə́ Galaadɛ nyí rí ǹdə́ Esərayɛl tənà y bwə̌l mó wə. Zhɔrdɛ̃ bù-fwɛ̀lɛ̀ y m'a yə̀ swɛ̃́ rɛ́, kɔn m'e yí Yi-púrhí sõ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ. Wɔ́ kɔn gə́ zǎ yi-púrhí sõ mó èta. ¹⁹Kɔn gə́ zǎ Nəgɛɛvɛ nɛ nɛ́, jə̀-jĩ́ sõ mó: kɔn zhì Tamaarɛ e m'e vò e zə Mərəba nàná bɛ́ nɛ, Kadɛɛshɛ nɛ́, Naala nɛ́, Mədətərəne y səta. Wɔ́ kɔn gə́ zǎ jə̀-jĩ́ sõ mó èta, Nəgɛɛvɛ səta mɔ́. ²⁰Kɔn gə́ zǎ Mədətərəne y ne mó: Mədətərəne yə́, kɔn zhì jə̀-jĩ́ sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Lebo-Amaatɛ yé y wə. Wɔ́ kɔn gə́ zǎ Mədətərəne y ne mó èta.²¹«Á m'ǎ tə̀ tənà y ǹdə́ dwã, ámyɛ̌ Esərayɛl kwálsɛ́ shí ǹdə́ sə̀lyè yə́. ²²Á m'ǎ tə́ tántɛ́ɛ́ á m'á tə̀ cələ né á pə á cìn ni ǹdə́ zhələ bé bə̀ jě ǹd'ába, bə̀ lùl byǎ á sõ mó ne. Bə̀ m'a yə̀ ǹdə dwí rí lyì ta, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wẽ́, á yilə. Bə̀ m'a tó ába bə tə́ tántɛ́ɛ́ y bə m'e nə cəl-tənà Esərayɛl kwálsɛ́ cəcəl wə. ²³Wɔ́ kwálá y kɛ̀bɛ́ zhə-bal mɔ́ jě è wẽ́ mó w mó, á m'ǎ pɔ̃ ń cəl-tənà y nɛ́. Wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.

Chapter 48

¹«Nyǐ kwálsɛ́ yilə né: kɔn zhì yə́-pɛ̀lɛ́ w jə̀-gwã̀ sõ mó, kɔn twèlé Etəlɔ̃ sɔ́má y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, ǹdə́ kɔn zǎ Amaatɛ ǹdə́ Asaarɛ-Enan səta, Damaasɛ tənà y zɛ̃̀ è wɔ jə̀-gwã̀ sõ, Amaatɛ yala nɛ mɔ́, kɔn ce yi-púrhí sõ né námpɔ́lɛ́, ǹdə́ Mədətərəne yə́: wɔ́ Dan cəl-tənà yá. ²Kɔn gə́ zhì Dan swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Asɛɛrɛ cəl-tənà yá. ³Kɔn zhì Asɛɛrɛ swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Nəfətəlyi cəl-tənà yá.⁴4 Kɔn zhì Nəfətəlyi swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Manasɛ cəl-tənà yá. ⁵Kɔn zhì Manasɛ swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Efərəyim cəl-tənà yá. ⁶Kɔn zhì Efərəyim swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Orɔbɛn cəl-tənà yá. ⁷Kɔn zhì Orɔbɛn swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Zhəda cəl-tənà yá.⁸«Kɔn zhì Zhəda swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne y mó, è m'a yə̀ cəl ré tɛ̀bɛ́ á la góm mó: jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu m'a yə̀ rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ ǹdə́ rə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ga, rə mɛrhɛ ǹdə cələ né dwã bɛ́ rə̀dù gakó ta: kɔn zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́. Còrhó-jì y m'a yə̀ rə̀ cəcəl wə. ⁹Cəl ré tɛ̀bɛ́ á la góm á pə Bǝ-zhɔ-zhe ni mú dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu, rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́.¹⁰Vwĩ̀-zwə́lnə bé m'a nə cəl Yi cəl ré wẽ́. jə̀-gwã̀ sõ, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu. Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w səta mɔ́, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́, m'a yə̀ rə̀ wɛ̃̀ rɛ́. Yi-púrhí sõ, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́, m'a yə̀ rə̀ wɛ̃̀ rɛ́. Nəgɛɛvɛ səta, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu, m'a yə̀ rə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́. Bǝ-zhɔ-zhe còrhó-jì y m'a yə̀ cəcəl wə. ¹¹Sə vwĩ̀-zwə́lnə bé, Sadɔɔkɛ byǎ bɛ́ bə̀ pɔ Yi ni, bə̀ cili à tum rí sõ mó, bə̀ yə̀ bə̀ cìn dwĩ̀ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́, ǹdə Levyi dwí rí lyì bí gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́, ¹²m'a nə cəl, nyí rí bə̀ gòm tə̀na y w mɔ́, Bǝ-zhɔ-zhe dúdú cəl ré wẽ́, Levyi dwí rí lyì bí tənà y yala nɛ.¹³È gə wɔ́ Levyi dwí rí lyì bí yilə, bə̀ tənà y m'a yə̀ ǹdə vwĩ̀-zwə́lnə bé nyǎ y ta: jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu m'a yə̀ è dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́, yə̀ è wɛ̃̀ rɛ́. Bə̀ cəl-tənà y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu, è wɛ̃̀ rɛ́ yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́, jààsɛ́ gakó. ¹⁴Bə̀ wàr tənà y kaka bə̀ la yǒ yé: bə̀ t'â la kɔn zõ rə̀ yil yé, bə̀ t'â la tənà y wə̀-yə́ə́ré lò dõ ne pɔ yé, bə̀ wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe ń cǐ ri.¹⁵Nyí rí rə̀ dàl rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀nu, rə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu mú m'a yə̀ cɔ w lyì bí dwã bɛ́ gakó jàà yá: kǎlsɛ́ ǹdə́ gɔ-dɔ́m-jààsɛ́ yilə, cɔ w m'a zɛ̃̀ ò wɔ cəcəl wə. ¹⁶«Nyǐ bə̀ gə́ m'a mɛrhɛ w o yə̀ nɛ́: jə̀-gwã̀ sõ mó, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na ǹdə́ zwã̌-ànu. Nəgɛɛvɛ səta mɔ́, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na ǹdə́ zwã̌-ànu. Yi-púrhí sõ mó, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na ǹdə́ zwã̌-ànu. Mədətərəne y səta mɔ́, jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na ǹdə́ zwã̌-ànu.¹⁷Cɔ w gɔ-dɔ́m-jààsɛ́ m'a yə̀: kɔn zǎ jə̀-gwã̀ sõ mó, jə̀-tórhó yírhə́ zwã̌-àlyè ǹdə́ shí-ènu, kɔn zǎ Nəgɛɛvɛ səta mɔ́, jə̀-tórhó yírhə́ zwã̌-àlyè ǹdə́ shí-ènu, kɔn zǎ yi-púrhí sõ mó, jə̀-tórhó yírhə́ zwã̌-àlyè ǹdə́ shí-ènu, e súlí kɔn zǎ Mədətərəne y səta mɔ́, jə̀-tórhó yírhə́ zwã̌-àlyè ǹdə́ shí-ènu. ¹⁸Nyí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ la dǎl Bǝ-zhɔ-zhe cəl ré rə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ mó, wɛ̃̀ rɛ́ m'à yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́, kɔn zǎ yi-púrhí sõ, ǹdə́ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyə́, kɔn zǎ Mədətərəne y səta. Nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ wə̀-jə̀ə́ré m'a kɔ̃̀ cɔ w tùntùnnə bé.¹⁹Cɔ w tùntùnnə bé bə̀ la rɛ vwál mɔ́, m'a shí Esərayɛl kwálsɛ́ gakó wẽ́. ²⁰Cəl ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ rə̀ wɛ̃̀ rɛ́ gakó m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu. Á m'ǎ gõ̀ Yi cəl-tənà y kə̀kàlà èdù kə̀kàlsɛ sə̀na yó wə, cɔ w jàà y yilə.²¹Rə̀ kùr ré rə̀ dàl mɔ́, Yi cəl ré sarha nɛ́ nə̀lyè y ǹdə́ cɔ w cəl ré sarha nɛ́ nə̀lyè y ga nɛ mɔ́ m'a yə̀ pyɔ̌ mɔ́ cəl: kɔn gə́ twèlé nyí rí bə̀ gòm jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ nɛ e m'e yí yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ Mədətərəne y səta mɔ́, ǹdə́ kɔn gə́ twèlé jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè ǹdə́ rə̀nu y dwɛ̀lɛ̀ rɛ́, e m'e yí Mədətərəne y ne mó. Pyɔ̌ mɔ́ mà n nə cəl, rə yə̀ ǹdə cələ né dwã bɛ́ ta. Rə̀myɛ́ ce, Yi cəl ré m'a yə̀ cəcəl wə, rə̀myɛ́ ǹdə́ Còrhó-jì y jàà yá. ²²Levyi dwí rí lyì bí cəl ré ǹdə́ cɔ w jàà y m'a yə̀ Zhəda swɛ̃́ rɛ́ ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ swɛ̃́ rɛ́ bwə̌l mó wə, tɛ̀bɛ́ rə̀ la yə̀ pyɔ̌ mɔ́ cəl-tənà y cəcəl w mó.²³«Kwálsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ dàl mɔ́: kɔn zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Bɛ̃zhamɛ cəl-tənà yá. ²⁴Kɔn zhì Bɛ̃zhamɛ swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Shəməyɔ̃ cəl-tənà yá. ²⁵Kɔn zhì Shəməyɔ̃ swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Yəsakaarɛ cəl-tənà yá. ²⁶Kɔn zhì Yəsakaarɛ swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Zabyəlɔ̃ cəl-tənà yá.²⁷Kɔn zhì Zabyəlɔ̃ swɛ̃́ rɛ́ nɛ, e súlí e zhì yi-púrhí sõ swɛ̃́ rɛ́ e m'e yí Mədətərəne yə́: wɔ́ Gaadɛ cəl-tənà yá. ²⁸Kɔn zhì Gaadɛ swɛ̃́ rɛ́ nɛ e m'e yí Nəgɛɛvɛ swɛ̃́ rɛ́, jə̀-jĩ́ sõ mó, swɛ̃́ rɛ́ m'a zhì Tamaarɛ rə vò Mərəba nàná bɛ́ nɛ, Kadɛɛshɛ nɛ́, rə lyɛ̃ rə yí Naala, Mədətərəne y səta. ²⁹Wɔ́ tənà y èmyɛ́ mɔ́ á m'ǎ tə́ tántɛ́ɛ́ è shò kwã nɛ́, Esərayɛl kwálsɛ́ cələ né yilə, sə wɔ́ èta sə̀ cələ né m'a yə̀ nɛ́, wɔ́ Bǝ-zhɔ-zhe Yi nyí rí.³⁰«Nyǐ cɔ w bwə̀rsé. Jə̀-gwã̀ sõ vɔ̃̀ w səta, dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na ǹdə́ zwã̌-ànu... ³¹Bə̀ m'a zə Esərayɛl kwálsɛ́ yilə né bə̀ m'ê byẽ̀ bwə̀rsé. Bwə̀rse sə̀tɔ̀ jə̀-gwã̀ sõ: Orɔbɛn bwə̀rə̀ y ǹdə́ Zhəda bwə̀rə̀ y ǹdə́ Levyi bwə̀rə̀ yə́. ³²Yi-púrhí sõ vɔ̃̀ wá, dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na ǹdə́ zwã̌-ànu. Bwə̀rse sə̀tɔ̀: Zhozefu bwə̀rə̀ y ǹdə́ Bɛ̃zhamɛ bwə̀rə̀ y ǹdə́ Dan bwə̀rə̀ yə́.³³Nəgɛɛvɛ vɔ̃̀ w səta, dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na ǹdə́ zwã̌-ànu. Bwə̀rse sə̀tɔ̀: Shəməyɔ̃ bwə̀rə̀ y ǹdə́ Yəsakaarɛ bwə̀rə̀ y ǹdə́ Zabyəlɔ̃ bwə̀rə̀ yə́. ³⁴Mədətərəne y vɔ̃̀ w səta, dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na ǹdə́ zwã̌-ànu. Bwə̀rse sə̀tɔ̀: Gaadɛ bwə̀rə̀ y ǹdə́ Asɛɛrɛ bwə̀rə̀ y ǹdə́ Nəfətəlyi bwə̀rə̀ yə́. ³⁵Cɔ w cã̌ y kə́kɔ́lɔ́ mɔ́ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́: jə̀-tórhó yírhə́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ǹdə́ lyɛlɛ. Kɔn j'a zhì dɛ̃ rɛ́ yù wǝ̀, bǝ̀ j'a n'ê byẽ̀ cɔ wá: Bǝ-zhɔ-zhe ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀

Daniel

Chapter 1

¹Zhidə pyɔ̌ Zhɔzakimyi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀tɔ̀ yó né, Bəbyilɔɔnɛ pyɔ̌ Nəbukənəzaarɛ, tú n bú ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí n zwẽ cɔ w n cìní. ²Cǐnnə mó ce n zə Zhidə pyɔ̌ Zhɔzakimyi, n súlí n pwà Yi jì y wẽ̀ ré. Nəbukənəzaarɛ zə Yi jì wẽ̀ ré n vò Sishinəyaar tənà y wa, n zə rɛ n zù ń yi rí jì y wə, n cĩ́ ń yi jì y nə̀cɛ̀ndɛ́ cṹ jàà y wẽ́.³Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n pə nyí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì (eunuques) ń kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal Asɛshɔpaazɛ nɛ, bə̀ ń zə Esərayɛl pyɔ̌ byǎ bɛ́ ǹdə́ bə̀ lyì-fwààlɛ́ byǎ bɛ́, ⁴bala-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ kaka tɛ̀nɛ́ bə̀ yala nɛ ǹdə cìmì ta, bə̀ j’ǎ wɔ́ ébwǎ, bə̀ zhe surhə ǹdə́ lárma dɛ̃́dɛ̃́. Bə̀ nɔ còrhò, bə̀ wɔ̌ bə̀ b’a twĩ̀ pyɔ̌ mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa ; sə bə cèrhè be Kalədənyɛbá zɔ̀mà nɛ́ ǹdə́ nə̀ kãɔ̃-byǎ bɛ́. ⁵Pyɔ̌ mɔ́ pə bɛ sɔ̀má dɛ̃ gakó bə̀ la tó bə jí ń cìcì kùjú wə́, sə bə nyɔ̃̀ də̀vwɛ̃́ dwí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê nywɛ̀ mɔ́. wɔ́ yál ń nə́ ń yǎl n kɔ̃̀ bɛ byinə nə̀tɔ̀ ǹdə́ bə̀ n’ê twĩ̀ bə̀ pɛ pyɔ̌ mɔ́ nɛ.⁶Bə̀myɛ́ wẽ́ Dənəyəə ǹdə́ Ananəya ǹdə́ Myisəkəyəə ǹdə́ Azarəya y’à tó bə̀ ŋwɛ́nɛ́. ⁷byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì (eunuques) kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́, zɛ̃̀ n ce bə̀ yilə, n ce Dənəyəə yil bə̀ Bəlɛshatəsaarɛ, n ce Ananəya yil bə̀ Shadərakɛ, n ce Myisəkəyəə yil bə̀ Meshakɛ, n ce Azarəya yil bə̀ Abədə-Nəgo.⁸Dənəyəə zɛ̃̀ n gu ń wẽ́ bə̀ ń tá ń la pyɔ̌ mɔ́ kùjú w ǹdə́ də̀vwɛ̃́ y nyɔ̃́ n pə ń cìn jìmdi yé, rə̀myɛ́ ce n lwə̀l byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì (eunuques) ń kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́ nɛ bə̀ ń bə̀ká n nyɛ́ɛ́ mɔ n pə jìmdi ń cìn ni yé. ⁹Yi ce byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì (eunuques) ń kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́ swéné Dənəyəə yò. ¹⁰byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì (eunuques) ń kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́ wɔ̀ Dənəyəə ne : À n’â dùr à yó-cə́bal, à pyɔ̌ mɔ́, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń byili kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á mə̌ s’á jí s’á nyɔ̀ mɔ́ ; sə ń gə nɔ ába á yérh pɔn du á shí-dwã bɛ́, wɔ́ etər ń la nɛ́ wál ? Nyǐ á b’ǎ ce pyɔ̌ mɔ́ vùr à myə̌l.¹¹Rə̀myɛ́ yó Dənəyəə wɔ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì (eunuques) ń kɛ̀lɛ́ y yó-cə́bal mɔ́ yà ń ce ń nə́ ń cili Dənəyəə ǹdə́ Ananəya ǹdə́ Myishikəyəə ǹdə́ Azarəya sõ mó ne : ¹²Zə tùntùnnə bé zhə̀nà, sə́ ce bə pə nə́ba vɔr nə̀ n’é dɔ̀mà, ǹdə́ nɛ̃̌ nə́ n’é nywɛ̀ dwã shíyə́ ; ¹³sə́ zɛ̃̀ ń nyǐ nə́ yésé ǹdə́ nə́ shí-dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê jí pyɔ̌ mɔ́ kùjú w mú yésé ń nyǐ ; èta ǹ b’ǎ zɛ̃̀ ń wɛ̀rhɛ́ ǹ tùntùnnə bé ǹdə́ ǹ yírhə́ gə́ nɔ nɛ́.¹⁴N pə bɛ́ bə̀ sɔ́má bə̀ bə̀ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ bə̀ lwə̀l mó, ń la nyǐ dwã nɛ́ shí y wẽ́, mùnì ga n lwar bə̀ zhɛ̀n párá. ¹⁵Dwã nɛ́ shí y gə́ tú e yí, bə pwírí bə̀ yésé càn du du bə̀ shí-dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê jí pyɔ̌ mɔ́ kùjú w mú. ¹⁶Rə̀mtɛ́ yó né lò mó ń nə́ cili bə̀ sõ mó, bə̀ n kwè pyɔ̌ mɔ́ kùjú w bə̀ y’a pɔ bɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ ń nə́ ń pɛ bɛ vɔr rɛ́.¹⁷Yi zɛ̃̀ rə pə surhə ǹdə́ lárma bə̀sɔ́ná bɛ́ bə̀myɛ́ bə̀na y nɛ cɔ w zɔ̃̀-byǎ bɛ́ kãɔ̃ mɔ́ yilə, rə bə rə súli lwar, Dənəyəə zɛ̃̀ ń wɔ̌ ń nə́ ń byili dàrhà ǹdə́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ numbyíní n’ê nɛ mɔ́ kùrə̀ né. ¹⁸dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔ bə̀ la zə bɛ bə bə ń sono mó gə́ yúwə, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ y yó-cəbal mɔ́ zə bɛ n bə̀ n byili Nəbukənəzaarɛ nɛ.¹⁹Pyɔ̌ mɔ́ zhərh ǹdə́ bɛ, sə Ananəya ǹdə́ Myishikəyəə ǹdə́ Azarəya ga wẽ́, pyɔ̌ mɔ́ yə̀ bə̀myɛ́ mə̀dù ga nɛ ǹdə Dənəyəə ta yé. Pyɔ̌ mɔ́ já n pə bɛ sɔ̀má bə̀ n’ê twĩ̀ ń tumə né. ²⁰Wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́, wɔ́ surhə ǹdə́ lárma cə́-bal ń wɔ̌ ń byili nə̀ kùrə̀ mó, pyɔ̌ mɔ́ gə bwə̀rh nə̀ kùrə̀ né, wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ y’à n’ê byili nə̀ kùrə̀ né twər kùrə shí yə́, du jə̀-pár sɛ ǹdə́ lwarna bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ tənà y wẽ́ mó gakó. ²¹Wɔ́ èta Dənəyəə yàl nɛ́ kɔn m’e yí byin rí nã́yéé ré tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ Sirusi kwè pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ mɔ́.

Chapter 2

¹Nəbukənəzaarɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́ yó, Nəbukənəzaarɛ dàrh dàrhà. Ń wu y’à j’a zhìlì, ń kə́ ń wàr ń dɛ̀ɛ̀ yé. ²Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n ce bə byẽ̀ lwarna bɛ́ ǹdə́ jə̀-pársɛ́ cìnə́ ǹdə́ nə̀cə̃́cǔrhí cìnə́ ǹdə́ Kalədənyɛbá dwã yó mùnì ga bə byili dàrhà nɛ́ kùrə̀ né. Bə bə̀ bə jòm pyɔ̌ mɔ́ yé yé.³Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ : À dàrh dàrhà, sə à wu zhìlì, a zɛ̃̀ à n’â yǎl s’a lwar dàrhà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ kùrə̀. ⁴Kalədənyɛbá zɛ̃̀ bə zɔ̀m ǹdə́ aramɛnyɛ bə wɔ̀ : Ǎ pyɔ̌, zə myə̌l byinə nə̀ bə zhɔ̌ ze yilə ! Byili dàrhà nɛ́ ǹ tùntùnnə̀ bé ne, sə́ yẽ̌ bə̀ nə́ b’ǎ byili nə̀ kùrə̀ né.⁵Pyɔ̌ zɛ̃̀ mɔ́ n kə́ n wɔ̀ Kalədənyɛbá nɛ : À swě yò wə́ ; á gə yə̀ nɛ dàrhà nɛ ǹdə́ nə̀ kùrə̀ né gə́ n’ê yǎl e wɔ̀ nɛ́ byili, àmyɛ́, à m’a bə gu ába lyɛ́ lyɛ́ á pwèrhè myɛ t’â la dǎl yé, á kǎlsɛ́ vǔr sə jǐrh jì-bwə̀r. ⁶Sə á gə byili dàrhà nɛ́ ǹdə́ nə̀ kùrə̀ né, à b’a pə ába paánsɛ kùrə̀ nánzhəzhɔ̌, a j’a cèrhé ába, a zhẽ̌ á yil dɛ̃̌. Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, byili-nə ne dàrhà nɛ́ ǹdə́ nə̀ kùrə̀ né.⁷Bə̀ k’e lyár pyɔ̌ mɔ́ kə́dò bə wɔ̀ : Pyɔ̌ mɔ́ sõ, byili dàrhà nɛ́ ǹ tùntùnnə̀ bé ne, sə nə́ zɛ̃̀ nə́ byili nə̀ kùrə̀ né. ⁸Pyɔ̌ mɔ́ kə́ n zɔ̀m ǹdə́ n wɔ̀ bɛ : Zhə̀nà, a lwar bə̀ wɔ́ á gə́ yě b’à swě yò w mó yilə, wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, á n’á yǎl á dɛnɛ ǹdə́ zɔ̌m. ⁹Sə á gə yə̀ nɛ́ dàrhà nɛ́ byili, còrhò-tum rí à byili mú cìcì b’a yí á gakó ; bə̀ wɔ́ tɛ́nɛ́ á n’á yǎl á tɛnɛ, kɔn gə dɛnɛ, s’á m’á pyà kɔma wẽ̀, á m’á gõ̀ kɔma á pɛ̃. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, byili-nə ne dàrhà nɛ́, mùnì ga a zɛ̃̀ a lwar b’ǎ wɔ̌ nə̀ kùrə̀ né á la nɛ byilu.¹⁰Rə̀myɛ́ yó né, kalədənyɛbá lyár pɔ̌ mɔ́ bə wɔ̀ : lò lò tɛ̀nɛ́ cɛ yó ń la kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ nə́ ń lwə̀l mó la byilu yé ; gaga pyɔ̌, lò gə yàl nɛ́, ǹdə́ ń lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ ń jàn rɛ́ ga, rə̀-ná-cí yə̀ jə̀-pɛ́rɛ́ cə́-bal ǹdə́ nə̀ccə̃́-cùrhú cə́-bal ráá Kalədənyɛ mə̀dù ga nyɛ́nɛ́ bə̀ ń byili yò w òmyɛ́ mɔ́ dwí rí yé. ¹¹Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ nə́ ń lwə̀l mó zum, lò lò tɛ̀nɛ́ ń wɔ̌ rɛ ń la pyɔ̌ mɔ nɛ byilu yé, ǹdə́ è gə də̀ yə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ tɛ̀nɛ́ numbyínsí cəcəl mó dúdú.¹²Rə̀myɛ́ yó né pyɔ̌ mɔ́ lyim j’a zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́. N zɛ̃̀ n pə nyí bə̀ bə̀ gu surhə cìnə́ bé Bəbyəlɔɔnɛ nɛ́ mɔ́ gakó ¹³Pyɔ̌ mɔ́ já n ce bə bwə̀l còrhò-tum rí bə byili Bəbyəlɔɔnɛ, n pə nyí bə gu surhə cìnə́ bé, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê pyà Dənəyəə ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ bə̀ la ce bə gu bi.¹⁴Rə̀myɛ́ yó Dənəyəə n zhìlì ń yala nɛ, n zə surhə ń la zɔ̌m ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì pyɔ̌ mɔ́ nɛ mɔ́, yó-cə́bal Arəjɔkɛ mɔ́ ń yà ń du ń la ce bə gu Bəbyəlɔɔnɛ surhə cìnə́ bé mó. ¹⁵N zɔ̀m ǹdə́ Arəjɔkɛ, mɔ̀bɔ̀ ń cǐ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yìlì pyɔ̌ mɔ́ nɛ mɔ́ n wɔ̀ : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil pyɔ̌ mɔ́ còrhò-tum rí cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ èta mɔ́ ? Arəjɔkɛ zɛ̃̀ byili yò w kùr rí Dənəyəə ne. ¹⁶Rə̀myɛ́ yó Dənəyəə zɛ̃̀ n vò pyɔ̌ mɔ́ sono n lwə̀l mo, bə̀ ń pɔ̃ sɔ́má n dɛ̃̀ námpɔ́lɛ́, sə n byili dàrhà nɛ́ kùr pyɔ̌ mɔ́ nɛ.¹⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dənəyəə zhǐr n vò ń soa jùwə̀, n byili yò w Ananəya ǹdə́ Misəkayɛl ǹdə́ Azarəya, ń tó-dwã bɛ́ nɛ, ¹⁸n ce bə zɛ̃̀ bə la ce Yi rí rə̀ n’ê dùr nɔ̀nɔ̀ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arəzana w mɔ́ nɛ, mùnì ga bə̀ bək’a gu Dənəyəə ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ bə súlí Bəbyiəlɔɔnɛ surhə cìnə́ bé ne yé.¹⁹Rə̀myɛ́ yó Dənəyəə zɛ̃̀ n nə dàrhà nɛ nə̀ kùr rí y’à shèè mó cəcɛ̃ yá, ń dàrhà wẽ́. Dənəyəə zɛ̃̀ n ce Yi rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ nə̀bə́ná. ²⁰Dənəyəə zɛ̃̀ ń nə́ zɔ̀m ń zhe : Yi yil ré nə còrhó byinə nə̀ bə zhɔ̌ yilə ! bə̀ surhə né ǹdə́ jàn rɛ́ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ cǐ.²¹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n’ê lyə́r yə nɛ́ ǹdə́ ywẽ̀ né, rə̀ n’ê lwé pyǎ tɛ̃́, rə̀ cĩ́ pyǎ pyɛ̀lɛ̀ yó, rə̀ n’ê pɛ surhə, surhə cìnə́ ne, rə pə lwar larma byɛ̀bɛ́ bə̀ yě bə̀ yé mó ne. ²²rə̀ n’ê byilikɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ lyìm rə̀ shèè mó, rə̀ yě kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ cə-byìn wẽ́ mó, pwẽ̀ ré ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ rɛ.²³À dabá Yi, à n’â zǔl mó, à n’â cèrhé mó, ǹ gə́ pɔ nɛ surhə ǹdə́ jàn, ń pə nə́ba kɔn rɛ dɛ̀bɛ́ nə́ lwə̀l mó mó, ń byili nə́ba kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ y’à shèè pyɔ̌ yil mó yilə.²⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Dənəyəə zhǐr ń la Ajɔkɛ mɔ́ mɔ̀bɔ́ pyɔ̌ mɔ́ yà ń pɔ nyí bə̀ ń gu Bəbyəlɔɔnɛ surhə cìnə́ bé mó sono ; n yí n zɔ̀m ǹdə́ n wɔ̀ : Ǹ bə̀ká ce bə gu Bəbyəlɔɔnɛ surhə cìnə́ bé yé ! Zə nɛ ń mə́ vò pyɔ̌ mɔ́ yé né, à m’a byili mu dàrhà nɛ́ kùr rí.²⁵Ajɔkɛ já n zə Dənəyəə n yí pyɔ̌ mɔ́ yé né làlà, n wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ : À nɔ byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ̀ bə m’e shí Zhide tənà y w mɔ́ lò mə̀dù, ń mà n byili pyɔ̌ mɔ́ dàrhà nɛ́ kur rí. ²⁶Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ zɛ̃̀ n zɔ̀m Dənəyəə mó bə̀ co ń yil bə̀ Bələtəshatarɛ nɛ n wɔ̀ : Ǹ wɔ̌ ǹ b’ǎ byili ni à dàrhà nɛ́ ǹdə́ nə̀ kùrə̀ né ?²⁷Dənəyəə zhì pyɔ̌ yé né n lyár n wɔ̀ : kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ nə́ ń lwə̀l mó, wɔ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ shèè, surhə cìnə́ ǹdə́ nə̀cə̃́cùùrhi cinə́ ǹdə́ lwarna bɛ́, wàr rɛ bə̀ lwar bə byili pyɔ̌ mɔ́ nɛ yé. ²⁸Sə Yi rə̀dù ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arəzana w rə̀ n’ê byili kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó kùrə̀, sə rə̀ byili pyɔ̌ Nəbukədənətasar nɛ, kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ kwã nɛ́ rə̀ bànà. Nyǐ ǹ dàrhà nɛ́ ǹdə́ tɛ̀bɛ́ ǹ nɔ rə̀ wẽ́ ǹdə́ ǹ pyě tɛ́ mɔ́ :²⁹Pyɔ̌, ǹ gə́ yà ǹ pyě tɛ̃́ yi ní, kɔn tú rə yí mú ǹ bùlə̀ né wẽ́, rə byili kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bàn yi rí rə̀myɛ́ kwã nɛ́ mɔ́ ; wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń byili wẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́, ń ce ń lwar tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́. ³⁰Sə bə̀ká bù bə̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó gə́ byili ni mú, è də̀ àmyɛ́ zhe surhə du lyì bí dwã bɛ́ yil yé ; wɔ́ sə dàrhà nɛ́ kùrə̀ né byili pyɔ̌ mɔ nɛ, mùnì ń lwar ǹ wu bùlə̀ né párá.³¹Pyɔ̌, ǹ yà ń nə́ ǹ nyǐ, ń nə (statue) ; (statue) w òmyɛ́ mɔ́ y’à wɔ́ nánjə́gɔ́rɔ́, ò jə̀jɔ̀mɔ́ mɔ́ dõ y’à tɛ̀nɛ́ yé, ò y’à zhǐ dɛ̃̌ ò nèrh yó pyɔ̌ mɔ́ yé né, ò yala nɛ́ y’à n’ê zɛ̃̀ wu ni. ³²(statue) w yó w y’à wɔ́ sánnə́má páá ; ò nə̀bán rɛ́ ǹdə́ ò vɔ̀mɛ̀ nɛ́ y’à wɔ́ (l’argent) ; ò pwǐ y ǹdə́ ò (cuisses) né y’à wɔ́ (airain) ; ³³ò cə́ né, wɔ́ lù, ò nèsé kə̀kàlà wɔ́ lù sə̀ kə̀kàlà wɔ́ (argile).³⁴Ǹ nə́ ǹ nyǐ, ń pwírí nə́kulu ò kɔl ò dúdú lò jɛ̃̀ yə̀ w dwə̀rh yé, o bə̀ o mà (statue) nèsé sə̀ wɔ́ lù mú ǹdə́ (argent) mɔ́ nɛ, rə bɔbɔlɛ. ³⁵rə̀myɛ́ yó né, lù wə́ ǹdə́ (argile) y ǹdə́ (airain) y ǹdə́ (argent) y ga j’a tó dwã rə bɔbɔlɛ, rə jǐrh ǹdə wɔ́ (balle) shí dwà zho zə ò la ta, ; zho j’a zə rɛ o lyɛ̃ bə̀ rə̀ nà èdù ga nɛ tɛ̃́ yé. Rə̀myɛ́ yó né nə́kulu w ò y’à mà (statue) w mú jǐrh pyɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ o sú cɛ y gakó.³⁶Nyǐ dàrhà nɛ́. Nə́ b’ǎ byili nə̀ kùr rí pyɔ̌ yé né. ³⁷Pyɔ̌, ǹ wɔ́ pyǎ bɛ́ pyɔ̌, bə Yi rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arəzana w mɔ́ pɔ mɔ́ pyɛ̀lɛ̀ tənèsé yó, rə pɔ̃́ ŋwɔ̀nɔ́, rə pɔ̃́ jàn, rə pɔ̃́ zùwə́ ; ³⁸Yi ce ǹ cǐ lyì bí jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ sə̀ wẽ́ mó wə, ǹ cǐ lyì bí byǎ bɛ́, ǹ cǐ vwàmá nɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó, ǹ cǐ kúmsí sə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w mú, Yi ce ǹ nə́ ǹ jí pyɛ̀lɛ̀ rə̀ gakó yó. wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ sánnəmá mɔ́ yó wə́.³⁹Ǹmyɛ́ kwã nɛ́, tənà dõ è bə kùr námpɔ́lɛ́ dwí-byǐ zhe b’a zɛ̃̀ ; sə̀tɔ̀ nyǎ b’a zɛ̃̀, è b’a yə (airain) ; è b’a jí pyɛ̀lɛ̀ lũ w púlə́púlə́ yó.⁴⁰Sə̀na nyǎ b’a zɛ̃̀, e zə jàn ǹdə lù ta ; ǹdə lù gə́ y’à mà o bɔbɔlɛ kɔn gakó né, è m’a mà kɔn gakó e bɔbɔlɛ, ǹdə lù gə́ mà kɔn gakó o bɔbɔ lɛ nɛ́.⁴¹Ǹ yírhə́ nó nèsé ǹdə́ nə̀fɔ́r rɛ́ rə̀ kə̀kàlà wɔ́ də-mɔrna dɔ, rə̀ kàkàlà wɔ́ lù, tənà y èmyɛ́ la dwã nɛ pɔr ; sə è b’a zə kɔn rə̀ zhe jàn ǹdə́ lù ta, bə̀ ǹ nɔ lù ò gùlí ǹdə́ dɔ. ⁴²Ǹdə jə̀-fɔ́lá nɛ́ ǹdə́ nèsé kə̀kàlà gə́ wɔ́ lù rə̀ kə̀kàlà wɔ́ dɔ ta, tənà y èmyɛ́ kə̀kàlà b’a zə jàn, è kə̀kàlà t’â la jàn zal ǹdə dɔ ta. ⁴³Ǹ nɔ lù w òmyɛ́ ǹdə́ dɔ w rə̀ gùlí dwã mɔ́, rə̀ b’a zə dɔbrɛ ǹdə́ dwã ǹdə numbyínsi dɔbrɛ ta ; sə rə̀ t’â la dwã zú ǹdə́ lù ǹdə́ dɔ gə́ t’â zwì dwã w nɛ́.⁴⁴Pyǎ bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ yi rí yi ní, dɛ̃̌ Yi rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ b’a ce tənà pɔ̌ dõ mɔ̀bɔ́ ń tá ń la cɔ̌ gaga du, tənà dõ t’â la ń dwí rí cìnú gaga ; ń b’a cɔ̀ tənèsé sə̀myɛ́ gakó sə jé tɛ̃́, sə wɔ́ ńmyɛ̌ ń la nɛ́ yál byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. ⁴⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n’ê byili nə́kulu w ǹ nɔ ò kɔl pyɔ̀ w ò cìcì ni, numbyíní jɛ̃̀ yə̀ w dwə̀rh o mà lù w ǹdə́ (airain) y ǹdə́ dɔ w ǹdə́ (argent) y ǹdə́ sánnə́má mɔ nɛ rə bɔbɔlɛ mɔ́. Wɔ́ Yi rí rə̀ du kɔn gakó mó rə̀ byili pyɔ̌ mɔ́ nɛ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ yú ywẽ̀ né nə̀myɛ́ kwã nɛ́ mɔ́.⁴⁶Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ zɛ̃̀ n tu n zə ń yé n pú tɛ̃́ Dənəyəə yé né, n pə nyí bə̀ bə̀ zwə́l vwə̃̀ ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ bə Dənəyəə ne. ⁴⁷Pyɔ̌ zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Dənəyəə n wɔ̀ : zhə̀nà, á Yi rí wɔ́ dɛ̃̌ Arəzana Yi, rə̀ wɔ́ pyǎ bɛ́ gakó Cǐnnə, rə̀ n’ê byili ywẽ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ shèè, bə̀ ǹmyɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ ń lwar tɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó.⁴⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n zhẽ̌ Dənəyəə yó dɛ̃̌, n pɔ̃ nə̀cɛ̀ndɛ wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ ; n pɔ̃ Bəbyəlɔɔnɛ tənà y nyí rí gakó ń cǐ, n cĩ́ mu ń wɔ́ Bəbyəlɔɔnɛ surhə cìnə́ bé galó yó-cə́bal nánfɔ̀lɔ̀. ⁴⁹Rə̀myɛ́ yó, Dənəyəə zɛ̃̀ n lwə̀l pɔ̌ mɔ́ nɛ, bə̀ ń yẽ̌ Bəbyəlɔɔnɛ tənà y yò nyǔ mú ni n pə Shadərakɛ ǹdə́ Məshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo ne. Dənəyəə zɛ̃̀ ń ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ y wa.

Chapter 3

¹Pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ zɛ̃̀ n ce bə mɔ̃ nánnə́má (statue), ò dɛ̃̌ zhìyə́ y wɔ́ jə̀-tórhó yírhə́ shíshə̀ldù, ò wàn nɛ́ wɔ́ Jə̀-tórhó yírhə́ nyə̀ldù. N ce bə kwè w bə vò bə cĩ́ Dura (vallée) y wa. Bəbyəlɔɔnɛ tənà y wa. ²Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ zɛ̃̀ n ce bə byẽ̀ (satrapes) bá ǹdə́ (intendants) bá ǹdə́ (gouverneurs) bá ǹdə́ bù-kárna náncɛsɛ́ ǹdə́ sə̀byì cínnə bé ǹdə́ (jurisconsultes) bá ǹdə́ bù-kárnabá ǹdə́ ǹdə́ tənà y (magistrats) bá gakó, bə̀ la bə̀ jí (staue) y pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ ce bə mɔ̃ mɔ́ címsi.³Rə̀myɛ́ yó né, (satrapes) bá ǹdə́ (intendants) bá ǹdə́ (gouverneurs) bá ǹdə́ bù-kárna náncɛsɛ́ ǹdə́ sə̀byì cínnə bé ǹdə́ (jurisconsultes) bá ǹdə́ bù-kárnabá ǹdə́ ǹdə́ tənà y (magistrats) bá gakó bə̀ (statue) y pyɔ Nəbukədənəsarɛ ce bə mɔ̃ mɔ́ címsí yilə, bə jòm (stutue) y pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ ce bə mɔ̃ bə cĩ́ ò zhǐ dɛ̃̌ mó yé né. ⁴Kã̀dɔ òdù zɛ̃̀ o zhì o zhə̃̌ ò cəl dɛ̃̌ o bya o wɔ̀ : dwí rí lyì, tənà y lyì, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n’â zɔ̀m zɔ̀mà dúdúmə́ dúdúmə́ mó, nyǐnə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ bə̀ ába rə̀ nyí mú ! ⁵Á gə tú á nyɛ̀ɛ̀ pɔ́lá y ǹdə́ (chalumeau) y ǹdə́ jitáárɛ y ǹdə́ (sambuque) y ǹdə́ psaltérion) w ǹdə́ (cornemuse) y e súlí dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré gakó dweme ré, s’á wùlì tɛ̃́ (statue) w pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ ce bə mɔ̃ ò zhǐ dɛ̃̌ mɔ́ yé né á cèrhé wə.⁶Sə lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yə̀ tɛ̃́ wùlì (statue) w pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ ce bə mɔ̃ o cĩ́ dɛ̃̌ mɔ́ yé né n cèrhé wə, bə̀ b’a zə rə̀-ná-cí èlǎsɛ́ y kə̀gwẽ̌ bə dol myìn-cɔ̀lɔ̀ w cəcəl wə. ⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, dwə́ né lyì bí gakó gə́ tú bə nyɛ̀ɛ̀ pɔ́lá y ǹdə́ (chalumeau) y ǹdə́ jitáárɛ y ǹdə́ (sambuque) y ǹdə́ psaltérion) w ǹdə́ (cornemuse) y e súlí dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré gakó dweme ré ; dwə́ né lyì bí gakó ǹdə́ tənésé lyì bí ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m zɔ̀mà dúdúmə́ dúdúmə́ mó gakó, zɛ̃̀ bə wùlì tɛ̃́ sánnə́má (statue) w pɔ̌ Nəbukədənəsarɛ ce bə mɔ̃ o cĩ́ dɛ̃̌ mó yé né bə cèrhé wə.⁸Rə̀myɛ́ yi ní, kalədənyɛ́bá jàlà j’a zɛ̃̀ kùr yó, bə yí bə̀ n’ê pyà yò bə̀ la Zhwǐfúbá yó cṹ. ⁹Bə zɔ̀m ǹdə́ pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ bə wɔ̀ : Pyɔ̌, ǹ myə̌l b’a zə dwɛ̀lɛ̀ ! ¹⁰Ǹ pɔ nyí, rə̀ n’ê byili bə̀ lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nyɛ̀ɛ̀ pɔ́lá y ǹdə́ (chalumeau) y ǹdə́ jitáárɛ y ǹdə́ (sambuque) y ǹdə́ psaltérion) w ǹdə́ (cornemuse) y e súlí dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré gakó dweme ré mó, mə̌ sə bə wùlì tɛ̃́ sánnəmá (statue) w yé né bə cèrhé wə.¹¹Nyí ri byili myɛ, bə̀ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yə̀ tɛ̃́ wùlì (statue) w yé né n cèrhé wə, bə̀ b’a zə mɔ bə dol myìn-cɔ̀lɔ̀ cəcəl wə. ¹²Sə nyǐ, Zhwǐfubá jàlà, Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ ǹ kwè ń cĩ́ Bəbyəlɔɔnɛ tənà y yó bə̀ cǐ è tumə né mó t’â nyǐ ǹ zɔ̀mà sõ y pyɔ̌ ; bə̀ t’â tó ǹ yə né ne yé, e jà bə̀ t’â wùlì tɛ̃́ sánnə́má (statue) ń ce bə mɔ̃ bə cĩ́ dɛ̃̌ mó yé né bə̀ cèrhé w gaga yé.¹³Rə̀myɛ́ yó né, Nəbukədənəsarɛ lyim zɛ̃̀ n vúvǔ tɛ̃́, n pə nyí bə̀ bə̀ zə Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo bə m’e bà. Bə vò bə zə bɛ́ bə m’e bə̀ pyɔ̌ mɔ́ yé né. ¹⁴Nəbukədənəsarɛ zɔ̀m ǹdə́ bɛ n wɔ̀ : Shadərakɛ, Məsəshakɛ, Abədə-Nəgo ; wɔ́ ámyɛ̌ cìcì á gu á wẽ́, bə̀ á t’á la á yə né ne tó, á j’ǎ t’á la tɛ̃́ wùlù sánə́má (statue) à ce bə mɔ̃ o zhǐ dɛ̃̌ mɔ́ yé né á cèrhé w mó ?¹⁵nyǐnə, èlǎsɛ̃́, tɛnɛna á zhì, á gə nyɛ̀ɛ̀ pɔ́lá y ǹdə́ (chalumeau) y ǹdə́ jitáárɛ y ǹdə́ (sambuque) y ǹdə́ psaltérion) w ǹdə́ (cornemuse) y e súlí dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré gakó dweme ré, s’á wùlì tɛ̃́ (statue) à mɔ̃ mɔ́ yé né á cèrhé wə ; sə á gə yə̀ w cèrhé bə̀ b’a zə ába bə dol myìn-cɔ̀lɔ̀ wẽ́. Á b’ǎ nyǐ wɔ́ yə nyɛ̌ nə̀ b’a vwǎrh ába à jɔ̃̀ wa ?¹⁶Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo wɔ̀ pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ nɛ : Nə́ bə ǹ lyár tum zhe rə̀myɛ́ yil yé. ¹⁷Nyìwé, pyɔ̌, nə́ Yi rí nə́ n’é tó mó wɔ̌ rə̀ b’a vwǎrh nə́ba myìn-cɔ̀lɔ̀ w wa, rə wɔ̌ rə̀ b’a vwǎrh nə́ba ǹ jɔ̃̀ w myɛ. ¹⁸Pyɔ̌, lwar bə̀ nə́ t’á la ǹ yə né nə tó yé, nə́ j’ǎ t’á la sánnə́má (statue) w n mɔ̃ mɔ́ còrhó yé.¹⁹Rə̀myɛ́ mɔ́ ce Nəbukədənəsarɛ lyimə né j’a zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́, ń yé pɔn Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo yilə. N zɛ̃̀ n zɔ̀m kə́dò, n pə nyí bə̀ bə̀ ce myìn-cɔ̀lɔ̀ yə̀ bárhɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ mə dweme bə̀ gə́ y’a yə̀ nɛ́ twər tàlpyɛ̀. ²⁰N zɛ̃̀ n pə nyí, ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə́ wɔ́ nə̀jàl-bala, ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wẽ́ mó ne ; bə sə̀ zə Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo bə lyẽ, sə bə dol be myìn-cɔ̀lɔ̀ w wẽ́.²¹Bə zɛ̃̀ bə zə Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo bə lyẽ be ǹdə́ bə̀ jar ré, bə̀ gàmmə̀-zwǐsí, bə̀ gàmmə-zù-èdwààlɛ́, ǹdə́ bə̀ gàmmə̀-zwǐsí dwã bɛ́ gakó, bə dol myìn-cɔ̀lɔ̀ w wa. ²²Pyɔ̌ mɔ́ nyí rí pɔ mɔ́ gə́ y’à cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce myìn-cɔ̀lɔ̀ w myɛ shɛ̃̀ o lyɛ̃ cɛ nɛ, ò myǐn mú lumi ri j’a gu byɛ̀bɛ́ bə̀ dol Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo myìn-cɔ̀lɔ̀ w wẽ́ mó. ²³Bə lyẽ bə̀myɛ́ bə̀tɔ̀ yá, Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo bə ji myìn-cɔ̀lɔ̀ w wẽ́.²⁴rə̀myɛ́ yó né, Nəbukədənəsarɛ wu zɛ̃̀, n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ làlà. N zɔ̀m ǹdə́ ń cícírnə bé n wɔ̀ : Nə́ yə̀ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀tɔ̀ y lyẽ nə́ ji myìn-cɔ̀lɔ̀ wẽ́ nà ? Bə lyár pyɔ̌ mɔ́ bə wɔ̀ : Pyɔ̌, zhə̀n zhə̀n ga ! ²⁵N kə́ n wɔ̀ : sə nyǐnə, à nə bala bə̀na bə̀ n’ê zhə̀l myin mú cəcəl wə, bə̀ yə̀ bɛ lyẽ yé, e jà kaka t’â yì bi yé ; bə̀na nyǎn mɔ́ yé y nyɛ̌ ǹdə yə né byǐ yé ta.²⁶Rə̀myɛ́ yi ní Nəbukədənəsarɛ zhǐr n bwəlse myìn-cɔ̀lɔ̀ w nyí rí ni, n zɔ̀m ǹdə́ Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo n wɔ̀ : Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ du kɔn gakó mó tùntùnnə, dunə pwẽ̀ nè á bà ! Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo zɛ̃̀ bə du myǐn mú wə. ²⁷rə̀myɛ́ yó né, (satrapes) wa ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ nə̀cɛndɛ́ yìlnə bé ǹdə́ (gouverneurs) bá ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ cícírnə bé bə dwã yó ; bə pwírí myǐn mú yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ mə wɛ̀rhɛ́ bɛ kaka bala bɛ́ bə̀myɛ́ yala nɛ́ yé, bə̀ ywésé yə̀ myǐn jí yé, kaka yə̀ bə̀ jar rɛ́ nɛ dwə̀rh yé, myǐn mú lwẽ́ myɛ yə̀ bɛ dwə̀rh yé.²⁸Nəbukədənəsarɛ zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ń zhe : Bə̀ Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo Yi rí nə còrhó, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ twĩ̀ rə̀ màlɛ́ka e bə̀ e vwǎrh rə̀ tùntùnnə bé, bə̀ gə́ zɔ rə̀ zhə̀n mɔ́ yilə. Bə̀ cẽ pyɔ̌ mɔ́ nyí rí shɔ̀nɔ́ yò, wɔ́ bə̀ yi rí dúdú bə̀ n’ê cèrhé, bə̀ yə̀ shɛ̀nɛ́ bə cèrhé yə dwã yé, bə yẽ̌ bə̀ yala nɛ́ nɛ bə pa.²⁹Nyǐnə nyí rí tɛ̀bɛ́ à la pɔ èlǎsɛ̃́ mɔ́ : lò mɔ̀bɔ́ gakó, ǹ wɔ́ dwí tə̀ltə̀l lò, ǹ wɔ́ tənà kə̀lkə̀l lò, ń zɔ̀m Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo Yi rí yil námməlwɛ̀lɛ́, bə̀ b’a gu mu, ń kɛ̀lɛ́ y jìrh jì-bwə̀r, bə̀ yi rə̀dù ga dõ tɛ̀nɛ́ rə̀ wɔ̌ rə̀ b’a vwǎrh ǹdə rə̀ ta yé. ³⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, pyɔ̌ pə nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌ Shadərakɛ ǹdə́ Məsəshakɛ ǹdə́ Abədə-Nəgo nɛ Bəbyəlɔɔnɛ tənà ywa.

Chapter 4

¹Dwə́ né gakó, ǹdə́ tənèsé gakó, ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê zɔ̀m zɔ̀mà dúdúmə́ dúdúmə́ cɛ y yó mó gakó pɔ̌ Nəbukədənəsarɛ. Bə̀ yə̀-zùlə́ nánfɔ̀lɔ̀ yál nɛ́ ǹd’ába ! ²Yi rí rə̀ cǐ kɔn gakó mó wɛ̀rhɛ́ màmyaarhe ǹdə́ wò-jààrɛ n byili ni a lwar. ³Rə̀ màmyaarɛ́ wɔ́ nánfwààlɛ ! rə̀ wò-jààrɛ́ zhe jàn ! rə̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bə zhɔ̌ zhe yé, sə rə̀ cìnú mú wɔ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yé.⁴Àmyɛ́ Nəbukədənəsarɛ, à y’à ŋwɛ́nɛ́ à sõ kɛ̀lɛ́ w zɔ̀mɛ̀ tɛ̀nɛ́ yé, à wu myɛ y’à nyɛ̀ à pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ kɛ̀lɛ́ y wa. ⁵A zɛ̃̀ a dàrh dàrhà nə ce à wu zɛ̃̀ ; bùlə̀ né nə̀ y’a ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ́ ǹdə́ à pyě tɛ̃́ mɔ́, ǹdə́ wẽ̀ ré à y’à nə mɔ́ y’à sú à wu ǹdə́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́. ⁶A zɛ̃̀ a pə nyí bə̀ bə̀ byẽ̌ Bəbyəlɔɔnɛ surhə cìnə́ bé bə bə̀ à yé né, mùnì ga bə byili ni dàrhà nɛ́ kùrə̀ né.⁷Rə̀myɛ́ yó né, (magiciens) bá ǹdə́ (astrologues) bá ǹdə́ Shalədənyɛ́bá bá ǹdə́ (devins) bá bà. A zɛ̃̀ a byili bi dàrhà nɛ́, sə bə̀ nɛ nə̀ kùrə̀ né byili gaga yé. ⁸Dənəyəə mó bə̀ zɔ à yə né bə m’e c ń yil ré Bələtazarɛ mɔ́, zɛ̃̀ n tàkwã n bà ; sə yə né pwɛ̃́pwɛ̃́ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ. ⁹Pyɔ̌ mɔ́ wɔ̀ : cə́mə́ cìnə́ yó-cə́bal Bələtazarɛ, à yě yə pwɛ̃́pwɛ̃́ nə̀cìlsi ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́, bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ shèè bə zum ǹ yil yé, byili ni wẽ̀ à nɔ à dàrhà wẽ́ kùrə̀ né.¹⁰Nyǐ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ à nɔ ǹdə́ à pyě tɛ̃́ à kò-pyònò w mó. À pyě à la nyǔ a pwírí cǒ nánfɔ̀lɔ̀ dɛ̃̌dɛ̃̌ òdù ò zhǐ cɛ y cəcəl wə. ¹¹Cǒ w òmyɛ́ j’a jǐrh nánfɔ̀lɔ̀ o zhe jàn, ò (cime) y ja o byì e vò dɛ̃̌ yi wə, lò gə zhǐ lũ w jààsɛ́ gakó wẽ́ ń nə wa. ¹²Ò vɔr rɛ́ y’à càn, ò byǎ bɛ́ já kɔn lyɛ̃ ; o y’à zhe kùjú wẽ̀ ré gakó yilə ; gɔ-vwàmá n’ê twí nə̀ pyè ò ywə́l mó wə, dɛ̃̌ yi w kúmsí n’ê twí sə̀ pyà sə̀ jààsɛ ò jɛ̀sɛ́ yó, sə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ nã́nyì gakó kùjú mú wɔ́ òmyɛ́ sõ mə̀ n’ê shí ní.¹³Wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ à nɔ ǹdə́ à pyě tɛ̃́ mɔ́, à gə́ y’à n’â nyǐ ri yi ní, à n’â nyǐ pwírí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ bə̀ zɔ bə̀ yírhə́ ne mó mə̀dù shí dɛ̃̌ n só tɛ̃́. ¹⁴N zɔ̀m n bya ǹdə́ jàn n wɔ̀ : Kǎna cǒ wə́, s’á gõ̀ ò jɛ̀sɛ́, vɔvɔna vɔr rɛ́, á làà byǎ bɛ́ tɛ̃́, sə vwàmá nɛ́ dùr ò kùr wə, sə dɛ̃̌ yi w kúmsí sə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò cəcəl w mó zɛ̃̀ ò jɛ̃̀sɛ̃́ yó !¹⁵Yẽ̌nə ò cã́ y nèsé gə̀ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́, s’á lyẽ w ǹdə́ nyáná ǹdə́ (airain) cɛsɛ́ gɔ w cəcəl wə. Sə bə kwè w bə mɔ́rh dɛ̃̌ yi (rosée) w wə, mùnì ga òmyɛ tó vwàmá nɛ́ nɛ gɔ cɛ y yó mó yə̀ ò cəl. ¹⁶Bə̀ b’a vùr nyumbyíní wu w ń wẽ́ mó, bək’a pɔ̃ vwǎm wu ; sə rə̀ b’a wɛ̀rhɛ́ yə kùrə̀ tàlpyɛ̀ ń yó wə.¹⁷còrhò-tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ bwə́l bə̀ bwə̀l re bə byili yìlnə̀ bé né, wɔ́ nyí bə̀ pɔ lyì-ècə̀nà bɛ́ nɛ, mùnì ga lyì-nyìsí lwar bə̀ wɔ́ Dɛ̃̌-dɛ̃̌ cə́-bal mɔ́ ń cǐ numbyínsí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, ń nə́ ń pɛ rɛ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl nɛ, n zɛ̃̀ ń nə́ ń zhẽ̌ lò mó mɔ̀bɔ́ numbyínsí t’â kwè ǹdə lò ta mɔ́ yó dɛ̃̌. ¹⁸Wɔ́ dàrhà nɛ́ àmyɛ́ pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ dàrh mɔ́. Ǹmyɛ́ Bələtazarɛ, byili nə̀ kùrə̀ né. Bə̀ à tənà y surhə cìnə́ bé mə̀dù ga yə̀ nə̀ kùrə̀ né ŋwɛ̀nɛ́ n byili yé ; sə ǹmyɛ́ wɔ̌ nə̀ kùrə̀ né ǹ la byilu, bə̀ yə né nã́-ècɛ̀nà nɛ́ éshìrhə́ y ŋwɛ́nɛ́ ǹ wẽ́.¹⁹Rə̀myɛ́ yó né, Danyəə mó bə̀ co ń yil bə̀ Bələtazarɛ mɔ́ wu já kwẽ o ló ń wẽ́, ń surhə né já nə gùlí dwã. Pyɔ̌ zɛ̃̀ n kə́ n wɔ̀ : Bələtazarɛ, dàrhà nɛ́ kùr rí byilu mú bə̀k’a ce ǹ surhə né gùlí dwã yé ! Bələtazarɛ zɛ̃̀ n lyár n wɔ́ : À yó-cə́bal, bə̀ dàrhà nɛ́ yál ǹ zwə̀ bé yilə, sə nə̀ kùrə̀ né yə̀ ǹ búlnə bé yilə !²⁰Cǒ w ǹ nɔ, o jǐrh nánfɔ̀lɔ̀ ò zhe jàn, o (cime) y byì e vò dɛ̃̌ yi w lò gə zhǐ ń nə cə-yala gakó mó ; ²¹cǒ w òmyɛ́ kɔ̀bɔ́ ò vɔr rɛ́ càn ò byǎ bɛ́ nánjə̀jóló, ò co nunə gakó kùjú, gɔ-wẽ̀ n’ê twí rə̀ pyẽ̀ ò ywə́l wə, dɛ̃̌ kúmsi n’ê jòm ò jɛ̀sɛ́ yó mó, ²²Pyɔ̌, nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jǐrh nánfɔ̀lɔ̀ ǹ zhe jàn, jàn rɛ́ rə̀myɛ́ jǐrh nánfɔ̀lɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́ rə zɛ̃̀ rə vò dɛ̃̌ yi wə, pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ŋwɔ̀nɔ́ w yí cə-yala nɛ́ gakó wə.²³Rə̀myɛ́ yó né pyɔ̌ mɔ́ pwírí yìlnə̀ bé ǹdə́ lyi-ècə̀nà bɛ́ bə̀ shí dɛ̃̌ bə só tɛ̃́ bə̀ zhe : Kǎna cǒ wə, cɔ̌na wa ; s’á yẽ̌ ò cã̌ y nèsé gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ nɛ, lyẽnə w ǹdə́ nyáná cɛ̌brɛ ǹdə́ (airain), a ce òmyɛ́ ǹdə́ gɔ w dwã yó ; s’o mɔ́rh w dɛ̃̌ (rosée) y wẽ́, èta, ò cəl ré b’a tó rə yə̀ gɔ-nàmá bɛ́ cəl ré wẽ́, kɔn m’ e wɛ̀rhɛ́ yə kùrə̀ nyàlpyɛ̀ ò yilə.²⁴Pyɔ̌, nyǐ dàrhà nɛ́ kùrə̀ né, Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ pɔ nyí nə̀ la pyǐrh, ǹmyɛ́ à yó-cəbal pyɔ̌ yil mó. ²⁵Bə̀ b’a jì mú numbyínsí cəcəl wə, ǹ b’a vò ń yə̀ nɛ́ ǹdə́ gɔ-vwàmá nɛ́, bə̀ b’a pɔ̃́ gɔ ń dɔ̃̀ ǹdə nɛ̃ ta ; bə̀ b’a mɔ́rh mɔ́ dɛ̃̌ (rosée) y wẽ́, yə kùrə̀ nyàlpyɛ̀ wɛ̀rhɛ̀ ǹ yilə kɔn m’e yí ń lwar bə̀ Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ cǐ numbyínə bé pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, n zɛ̃̀ ń nə́ ń pɛ rɛ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl mɔ́ nɛ́.²⁶Nyí rí tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ bə̀ bə̀ yẽ̌ cǒ w cã̌ y ò nèsé gə̀ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ nɛ mɔ́, kùr rí n’ê byili bə̀ ǹ tənà y b’a yə̀ nɛ́ e m’e dɛ̃̀ dɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ǹ b’ǎ lwar bə̀ mɔ̀bɔ́ ń cǐ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌. ²⁷wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, Pyɔ̌ mɔ́ yee, à cícú mú gə wɔ̌ è yàl ǹ bùlə̀ náà ! Sə́ wɛ̀rhɛ́ cángá tumə, ń yẽ̌ ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ nɛ́, ǹdə́ wu-bárhɛ́ tumə né ne, sə́ dùr zúzúnú cìnə́ bé nɔ̀nɔ̀, sə́ yẽ̌ bə̀ ǹ wu-nyɔ̃̀ w b’a súlí ò vò yé né.²⁸Ywẽ̀ né rə̀myɛ́ mɔ́ gakó pyìrh pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ yó wə. ²⁹E wɛ̀rhɛ́ cànsɛ shí ǹdə́ sə̀lyè, n zɛ̃̀ n tó byɛ́lɛ́ pyɔ̌ kɛ̀lɛ́ Bəbyəlɔ́ɔ́nɛ nɛ́ mɔ́ wẽ́ ń nə́ ń byɛ́lɛ́, ³⁰pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ń zhe : È də̀ nyɔnɔ è wɔ́ Bəbyəlɔ́ɔ́nɛ nánfɔ̀lɔ̀ w à lù ǹdə́ à jàn à còrhó yil ǹdə pyɔ̌ jàà ń jě né ta nà ?³¹Rə̀myɛ́ yi ní cəl shí dɛ̃̌ ǹdə́ ń gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀m rə wɔ̀ : Pyɔ̌ Nəbukədənəsarɛ, lwar bə̀ bə̀ la tənà y zõ ǹ jɔ̃̀ wa. ³²Bə̀ b’a jì mú numbyínə́ bé cəcəl wə, ń vò ń yə̀ nɛ́ ǹdə́ gɔ-vwàmá nɛ́, bə̀ b’a pɔ̃́ gɔ ń dɔ̃̀ ǹdə nɛ̃ ta ; sə yə kùrə̀ nyàlpyɛ̀ b’a wɛ̀rhɛ́ ǹ yilə, kɔn m’e yí ń lwar bə̀ wɔ́ Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ ń cǐ numbyínə́ bé pyɛ̀lɛ́ rɛ́ ń nə́ ń pɛ lò mɔ̀bɔ́ ń nə ń yǎl nɛ.³³Rə̀myɛ́ yi ní cìcì zɔ̀mɛ̀ rɛ́ j’a pyìrh Nəbukədənəsarɛ yilə. Bə jì mu numbyínə́ bé cəcəl wə, n vò ń nə́ ń dɔ̀m gɔ ǹdə nɛ̃ ta, ń yala nɛ́ mɔ́rh dɛ̃̌ (rosée) wẽ́ ; kɔn m’e yí ń ywésé púrh dɔ̀r ǹdə ényə̀lá dɔ̀r ta, ń jə̀fɔ́r rɛ́ tò ǹdə kúmsi nə̀fɔ́r ta.³⁴Yi rí gə́ tú e lyɛ̃ rə zhɛ̀, àmyɛ́ Nəbukədənəsarɛ zɛ̃̀ a zhẽ̌ à yé a ce dɛ̃̌, rə̀myɛ́ yó né à surhə né k’a bà. A zɛ̃̀ a cèrhé Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́, a cèrhé a zǔl mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó, mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń jí pyɛ̀lɛ̀, ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bə zhɔ̌ zhe mó, ń cǐ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí byinə byinə gakó yilə.³⁵Cɛ yó lyì bí gakó wɔ́ kɔn nánfò ń yé né : Ń nə́ ń zə dɛ̃̌ jàn cìnə́ bé ǹdə́ cɛ yó lyì bí ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ ń gə́ nə́ ń yǎl nɛ́, lò lò tɛ̀nɛ́ ń nə́ ń zhì ń cẽ tɛ̀bɛ́ ń jɛ̃̀ y n’ê wɛ̀hɛ́ mɔ́ n wɔ̀ : Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ?³⁶Wɔ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní à surhə k’a bà dwã yó ; a k’a nə à tənà pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ à còrhó wə́ ǹdə́ zùwə́ yə́ ; à cícírnə bé ǹdə́ à kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə lwə̀l ne, bə cĩ́ ni à pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yó, à jàn rɛ́ j’a zɛ̃̀ rə̀ n’ê súlí. ³⁷Èlǎsɛ̃́, àmyɛ́ Nəbukədənəsarɛ, à n’â cèrhé, à n’â zǔl pyɔ̌ mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ mɔ́, ń tumə né gakó wɔ́ zhə̀nà, ń sɔ̀msɛ́ wɔ́ cángá, ń nə́ ń lwəl byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zhẽ̌ bə̀ cìn mú ywẽ́ né tɛ̃́.

Chapter 5

¹Pyɔ̌ Bɛləsəkatəsaarɛ zɛ̃̀ n tɛnɛ címsi nánfɔ̀lɔ̀ ń kwã lyì-fwààlɛ́ yilə, bə̀ y’à wɔ́ nunə mɔ̀rhɔ̀. N zɛ̃̀ n nyɔ̃̀ də̀vɛ̃́ bə̀ yé né. ²Bɛləsəkatəsaarɛ gə̀ nyɔ̃̀ də̀vɛ̃́ y n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n ce bə̀ la vò bə kwè sánnə́má mɔ́ ǹdə́ cə̀byì-shɔ̃̀ w nə̀zhĩ̌sí ń da Nəbukədənəsarɛ y’ǎ pwà Zhərəzalɛm Yi jì y w mú bə m’e bà ; ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ ń kana bɛ́ ǹdə́ ń bwẽ́ẽ́ bé la zə sə̀myɛ́ bə m’e nyɔ̃̀.³Bə vò bə kwè sánnə́má mɔ́ ǹdə́ cə̀byì-shɔ̃̀ bə̀ y’à pwà Yi jì y Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ wẽ́ mó bə bà ; pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń kwã lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ ń kana bɛ́ ǹdə́ ń bwə̃́ə̃́ bé zə sɛ bə̀ m’e nyɔ̀. ⁴Bə nyɔ̀ də̀vɛ̃́ yá, bə zɛ̃̀ bə n’ê cèrhé yə né bə̀ mɔ̃ ǹdə́ sánnə́má mɔ́ mɔ́, ǹdə́ cə̀-byì shɔ̃̀ w mɔ́, ǹdə́ (airain) y mɔ́ ǹdə́ cɛ̌brɛ́ mɔ́ ǹdə́ dǎr rɛ́ mɔ́ ǹdə́ nə́kulə né mó.⁵Rə̀myɛ́ yi ní bə̀ la nyǔ bə pwírí numbyíní jə̀fɔ́lá nə̀ kɛ̃ pàntámsɛ́ jàà y yé né, pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y byílí y ni. Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n nə jɛ̃̀ y jə̀fɔ́lá nɛ́ nə̀ n’ê kɛ̃. ⁶Rə̀myɛ́ yi ní pyɔ̌ mɔ́ gə́ yà ń nyɛ̌ mɔ́ lyə̌r, ń bùlə̀ né n’ê zhízhǐ ; ń cã̌ y kúr rí lwə̀r dwã nɛ, ń nə̀dwə́nə́ né n’ê kwəl dwã nɛ.⁷Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wǔrh n bya ǹdə́ jàn bə̀ bə̀ zə (astrologues, ǹdə́ Chaldéens ǹdə́ devins bə bà ; pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Babyəlɔɔnɛ surhə cìnə́ bé n wɔ : Lò mɔ̀bɔ́ ń kàrmɔ̀ kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́, n zɛ̃̀ byili ni rə̀ kùrə̀ né mó, bə̀ b’a zù mu (pourpre) bə ce sánnə́má dɛ̀mɛ̀ ń cəl né, bə vùr mo n zhì tənà y yé né cìnə́ bé bə̀tɔ̀ nyǎn mɔ́ jàà wa.⁸Rə̀myó né surhə cìnə́ bé gakó bà ; sə bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə kàrmɔ kəkɛ̃ɛ̃ rɛ bə byili rə̀ kùrə̀ né pyɔ̌ mɔ́ nɛ yé. ⁹Rə̀myɛ́ mɔ́ ce pyɔ̌ Bɛləsəkatəsaarɛ kəkə n lyə́r ń kə́ ń də̀ ńmyɛ̌ yé, ń kwã-lyi fwààlɛ́ (consternés ?).¹⁰Pyɔ̌ mɔ́ kɛ̃ mɔ́ gə̀ pwírí pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń kwã-lyì fwààlɛ́ zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ èta mɔ́ ce, n zɛ̃̀ n zù címsí kùjú w jì y w n wɔ̀ : Ǎ pyɔ̌, ǹ myə̌l zə dwɛ̀lɛ̀ ! Ǹ bùlə̀ né bə̀ká zhízhǐ ǹ wu w yé, sə ǹ yé y bə̀ká e lyə́r e jǐrh dwí dõ yé !¹¹Lwar bə̀ lò ŋwɛ́nɛ́ ǹ tənà y wa, yə né náàcə̀nà nɛ́ éshìrhə́ y ŋwɛ́nɛ́ ń wẽ́ ; ǹ da gə́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ yi ní, wɔ́ ńmyɛ̌ sono pwẽ́ ré ǹdə́ lárma mɔ́ ǹdə́ surhə né nə̀ nyɛ̌ ǹdə yə né surhə né ta mɔ́ y’à ŋwɛ́nɛ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ yil pyɔ̌ ǹ da Nəbukədənəsarɛ mɔ́, pyɔ̌ mɔ́, ǹ da mɔ́, yà ń vùr mo ń cǐ (magiciens) ǹdə́ (astrologues) ǹdə́ (Chaldéens) ǹdə́ (devins) bá. ¹²Bə̀ Danyəə mó, pyɔ̌ mɔ́ co ń til ré bə Bələtazarɛ mɔ́, wɔ́ ńmyɛ̌ ń zhe éshìrhə́, ń zhe lwar, ń zhe surhə, ń yě dàrhà nɛ́ ǹdə́ zɔ̀-səwsǎlsɛ́ kùrə̀ né ń byili, è gə wɔ́ ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ jɛ̀ myɛ wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń kwɛrhɛ nɛ. Rə̀myɛ́ yilə, byẽ̌ Danəyəə n bà, ń mà n byili yò w kùr rí.¹³Rə̀myɛ́ yó né bə zə Dənəyəə bə bə pyɔ̌ mɔ́ yé né. Pyɔ̌ mɔ́ bwə̀rh mo n wɔ̀ : Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Dənəyəə mó, byɛ̀bɛ́ pyɔ̌ à da mɔ́ zɔ bɛ bə shí Zhide mó, lyì bí mə̀dù y mú ? ¹⁴À nyɛ̌ ǹ yò bə̀ zɔ̀m, bə̀ yə nɛ́ éshìrhə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́, sə wɔ́ ǹmyɛ́ sono pwẽ̀ ǹdə́ surhə ǹdə́ lwárma tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó ŋwɛ́nɛ́.¹⁵Nyǐ bə̀ zɔ surhə cìnə́ ǹdə́ (astrologues) bá bə bə̀ à yé né mùnì ga bə kàrmɔ kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ sə bə byili ni rə̀ kùr ré ; sə bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə byili ni zɔ̀m-byǎ bɛ́ kùrə̀ né yé. ¹⁶S’a nyɛ̀ɛ̀ bə̀ ǹ wɔ̌ ywẽ̀ kùrə̀ ǹ byili, ǹ wɔ̌ ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ jɛ̀ myɛ ǹ kwɛrhɛ ; sə èlǎsɛ̃́, ǹdə́ ǹ gə wɔ̌ ǹ bà ń kàrmɔ kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mó, ń byili ni rə̀ kùr ré, bə̀ b’a zù mú (pourpre) kàmmə̀zwǐ, bə ce sánnə́má dɛ̀mɛ̀ ǹ cəl né, bə ce ń cìní tənà y yé né cìnə́ bé jààsɛ́ sə̀tɔ̀ nyǎ yá.¹⁷Bənəyəə zhì pyɔ̌ mɔ́ yé né n lyár mɔ n wɔ̀ : Jí ǹ pansɛ́, sə́ pə ǹ wẽ̀ ré lò dõ ne ; e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à m’a kàrmɔ̀ kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ a byili pyɔ̌ mɔ́ nɛ, sə a byili mu rə̀ kùrə̀ né. ¹⁸Ǎ pyɔ̌, Yi rí rə̀ du kɔn gakó mó, y’à pɔ tənà yá, ǹdə́ jàn rɛ́ ǹdə́ còrhó wə́, ǹdə́ zùwə́ y ǹ da nɛ ; ¹⁹Wɔ́ jàn rɛ́ ǹdə́ dwə̃́ né gakó ǹdə́ tənèsé, ǹdə́ nunə byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m zɔ̀mà dúdúmə́ dúdúmə́ ń yà ń pɔ mɔ ń cǐ mú yil, bə̀ y’à n’ê dùr ń ywẽ ń yé né. Pyɔ̌ mɔ́ yà ń nə ń gwi lyì bí byɛ̀bɛ́ ń nə́ ń yǎl n gu mú, n zɛ̃̀ n yẽ̌ byɛ̀bɛ́ ń nə́ ń ń yǎl bə̀ bə̀ yál nɛ́ mɔ́ nɛ. Ń nə́ ń zhẽ̌ byɛ̀bɛ́ ń nə́ ń yǎl mɔ́ ywẽ́ né dɛ̃̌, n zɛ̃̀ ń nə́ ń lwəl byɛ̀bɛ́ ń tá yǎl lwəl bə̀ ywẽ́ né tɛ̃́.²⁰Sə ń wu w gə́ tú o zɛ̃̀ o jǐrh nánkùlù ń éshìrhə́ y wẽ́ n zù wu-bárhɛ́ tumə né wẽ́ mó yi ní, bə̀ cìrh mó ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó bə ji tɛ̃́, bə zwẽ ń zùwə́ y bə yẽ̌ mo. ²¹Bə zɛ̃̌ bə jì mu numbyínsí byǎ bɛ́ cəcəl wə, ń wu w jǐrh ǹdə vwàmá wun ta, n vò n tó gɔ bə̀nerh ne ń ŋwɛ́nɛ́ gɔ sõ, bə pɔ̃ gɔ ń nə́ ń dɔ̀m ǹdə nɛ̃ ta, bə mɔ́rh ń yala nɛ (dɛ̃̌ rosée ) wẽ́, kɔn m’e yí n lwar bə̀ wɔ́ Yi rí rə̀ bə dõ zhe mó rə̀ cǐ numbyínsí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, rə̀ n’ê pɛ lò mɔ̀bɔ́ rə̀ n’ê yǎl mɔ́ nɛ.²²Sə Bɛləsəkatəsaarɛ, ń byǐ mú, ǹdə́ ǹ yě rə̀myɛ́ mɔ́ ga yírh wə, ǹ yə̀ ǹ cìn tɛ̃́ lwəl ǹ wu w wẽ́ yé. ²³Ǹ zɛ̃̀ ń zhẽ̌ ǹ cìn ǹ nə́ ǹ bwí ǹdə́ dɛ̃̌ Arəzana cǐnnə mó ; bə̀ pwà ń jì y nə̀zhə̃̌ né bə b’e cĩ́ ǹ yé né, á kwè rè á m’á nywɛ̃̀ də̀vɛ̃́, ǹmyɛ́ ǹdə́ ǹ kwã-lyì fwààlɛ́ ǹdə́ ǹ kɛ̃ ǹdə́ ǹ bwə̃́ə̃́ ; ǹ cèrhé sə̀byì kùlsi ǹdə́ sánnə́má ǹdə airain ǹdə́ cɛ̌brɛ ǹdə́ dǎr ǹdə́ nə́lulə yə, nə̀ yírhə́ bə nə́ nɛ, nə̀ zhã̌ bə nyɛ̌, nə̀ yə̌l kaka yé ; ń zɛ̃̀ ǹ yə Yi rí tɛ̀bɛ́ ǹ myə̌l ré ǹdə́ ǹ sɔ́msɛ́ gakó ŋwɛ́nɛ́ rə̀ jɔ̃̀ w mɔ́ cèrhɛ́ yé. ²⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce rə̀ twĩ̀ jɛ̃̀ jə̀-fɔ́lá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə bə̀ nə kɛ̃ kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́.²⁵Nyǐ kəkɛ̃ɛ̃ rɛ́ gə́ kɛ̃ kɛ̃ nɛ́ : gál, gál, də́dwẽ́, bɔ̌n. ²⁶Nyǐ rə̀ kùrə̀ gə́ n’ê byili ní : Gál : Yi gàl ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, sə rə̀ ce rə zhɛ̀. ²⁷Də́dwẽ́ : bə̀ cĩ́ mú də́dṍ ku yó bə də́dwẽ́, bə pwírí ǹ nyɛ̌ fúlə́ə́. ²⁸28 Bɔ̌ : Ǹ tənà y la bɔ̌n dwã wa, bə pə Mədɛ́ɛ́sɛ bá ǹdə́ Pərɛsɛ bá nɛ́.²⁹Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, Bɛləsəkatəsaarɛ já n pə nyí bə zù (pourpre) kàmməzwǐ Dənəyəə ne bə ce sánnəmá dɛ̀mɛ̀ ń cəl né, bə zɛ̃̀ bə bwə̀l bə byili bə̀ wɔ́ Dənəyəəń la tənà y yé né bé jààsɛ́ sə̀yɔ̀ nyǎ y cìnú. ³⁰Cəcɛ̃ y cìcì bə gu (Chaldéens) bá pyɔ̌ Bɛləsəkatəsaarɛ. ³¹Rə̀myɛ́ yi ní Mədɛsɛ lyì bal Dərəyuusi zwẽ tənà y ǹdə́ ń zhe byinə shíshə̀l ǹdə́ nə̀lyé.

Chapter 6

¹Dəyiruusi pwírí bə̀ kɔn càn sə n pyà (satrapes) zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè n cĩ́ tənà y gakó yé né. ²N zɛ̃̀ n kwè yó-cìnə́ bə̀tɔ̀, Dənəyəə yà ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́ ; èta, yò gə́ ŋwɛ́nɛ́ sə (satrapes) bá byili bə̀myɛ́ nɛ, mùnì kaka dwí-byǐ bə̀k’a bə̀ è lyɛ̀ɛ̀ pyɔ̌ mɔ́ yé. ³Éshìrhə́ y è y’à ŋwɛ́nɛ́ Dənəyəə y wẽ́ mó y’à ce ń né surhə né y’à du yé né cìnə́ bé ǹdə́ yó-cìnə́ bé nyə̀ná nɛ́ ; rə̀myɛ́ ce pyɔ̌ zɛ̃̀ ń nə́ ń yǎl n cĩ́ mu tənà y yé né ǹ cìní è gakó.⁴Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, yó-cìnə́ bé ǹdə́ (satrapes) bá zɛ̃̀ bə̀ n’ê pyà sɔ́má sə bə zə tənà y wẽ̀, bə̀ cĩ́ yò ń yó. Sə bə̀ yə̀ sɔ́má èdù ga nɛ, ǹdə́ yò òdù ga nɛ bə̀ la ò yò cṹ ń yó yé, bə̀ bə̀ y’à yə̀ dóó ǹdə́ lwɛlɛ nɛ ń yil yé. ⁵Lyì bí bə̀myɛ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀ : Nə́ bə sɔ́má èdù ga nɛ nə́ la pyà nə́ m’é cĩ́ yò Dənəyəə mó yó yé ; sə è gə wɔ́ èta, wɔ́ ń Yi rí nyə́ né wẽ́ nə́ b’ǎ nə yò òdù ní nə́ cĩ́ ń yó.⁶yə̀myɛ́ yó né yó-cìnə́ bé ǹdə́ (satrapes) bá zhǐr bə tó dwã cǐrcǐr bə vò pyɔ̌ mɔ́ sono bə wɔ̀ : Pyɔ̌ Dəruusi, ǹ myə̌l b’a zə dwɛ̀lɛ̀ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə ! ⁷Tənà y yó-cìnə́ bé ǹdə́ (intendants) ǹdə́ (satrapes) ǹdə́ cícírnə bé ǹdə́ cə-fwààlɛ́ yé né cìnə́ bé gakó shɛ̀nɛ́ bə̀ pyɔ̌ mɔ́ pə nyí bə bwə̌l bə byili yò ò n’ô cə̀r ò yé ne ǹdə́ yə-byĩ́ fṹrí, bə̀ nyɔnɔ ǹdə́ dwã shɛ̀-ètɔ̀ wẽ́, lò mɔ̀bɔ́ gakó ń wùlì tɛ̃́ n ce yi dwí tə̀l tə̀l ráá n ce numbyíní kɛ̃̌kɛ̃̌, Ǎ pyɔ̌, ǹdə́ è də̀ ǹmyɛ́, bə̀ b’a zə rə̀-ná-cí bə ji bwaarɛ́ jɔ́rɔ́ w wa.⁸Ǎ pyɔ̌, byili èlǎsɛ̃́ bə̀ kɔn rɛ́ wɔ́ yə́-byĩ́ zhə̀nà, sə́ kɛ̃ nyí rí, mùnì bə lwar bə̀ rə̀ zhǐ rə̀ t’â lyə́r yé, ǹdə Mədɛɛsɛbá ǹdə́ Pərsɛbá nyí rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ ta. ⁹Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ Dəriyuusi zɛ̃̀ n kɛ̃ nyí rí ǹdə́ rə̀ yò shɔ̀nɔ́ mɔ́ gə́ wɔ́ yə́-byĩ́ kɔn mɔ́.¹⁰Dənəyəə gə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ kɛ̃ nyí rí mú, n zɛ̃̀ n zù ń sõ jìní wə, n zhì jì y túkwərsé sə̀ wɔ́ dɛ̃̌ sõ sə̀ pul mó nyí ni n zə ń yé n zǎ Zhərəzalɛm səta ; dɛ̃ gakó ń nə́ ń jòm ń nə̀dwə́nə́ yó twər rə̀tɔ̀ ń nə́ ń ce ń Yi rí ń cèrhé ǹdə́ ń gə́ yà n wɛ̀rhɛ́ nɛ́ shãã ga nɛ́. ¹¹Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ k’e dùr cǐrcǐr bə zù, bə nə Dənəyəə ń nə́ ń ce Yi ń mə́ ń byẽ̀ ń Yi rí.¹²Bə k’a dùr làlà bə vò pyɔ̌ yé né bə zɔ̀m nyí rí pyɔ̌ mɔ́ nə́ bwí rə̀ yil ǹdə́ yə́-byĩ́ mù yò bə wɔ̀ mɔ : Ǹ yə̀ kɛ̃ bə̀ nyǐ nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ dwã shí-ètɔ̀ wẽ́, bə̀ n’ê cə̀r bə̀ yi-co bə̀ká o wɛ̀rhɛ́ yə dwí tə̀l tə̀l ráá numbyíní mwə̀lmwə̀l yé né ǹdə́ è də̀ ǹmyɛ́ dúdú, Ǎ pyɔ̌, sə bə zə rə̀-ná-cí bə ji bwaarɛ́ gɔ́rɔ́ w nà ? Pyɔ̌ mɔ́ lyár bɛ n wɔ̀ : yò w wɔ́ zhə̀nà, ǹdə Mədɛɛsɛbá ǹdə́ Pərsɛbá nyí rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ gə́ n’ê byili ní ta.¹³Rə̀myɛ́ yó né, bə k’e zɔ̀m ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ bə wɔ̀ : Ǎ pyɔ̌, sə nyǐ Dənəyəə, byɛ̀bɛ́ bə zɔ bə m’e shí Zhide mó mə̀dù yə́, yə̀ ǹ zɔ̀mà nɛ́ zwẽ yé, ń yə̀ yò w ǹ kɛ̃ ǹ nə́ ǹ cə̀r ò wɔ̀rhɔ́ yò mó shɛ̀nɛ́ yé, ń cẽ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ń yi-co w twər rə̀tɔ̀ dɛ̃ wẽ́. ¹⁴Pyɔ̌ mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́ ń wu j’a zhìlì dɛ̃́dɛ̃́, n já n zɛ̃̀ ń nə́ ń pyà sə n zwẽ Dənəyəə, n wɛ̀rhɛ́ wɛ̀rhɛ́ yi rí vò rə zù, ǹdə́ ń nə́ ń pyà ń jàn gə́ wɔ̌ sə n vwǎrh mɔ.¹⁵Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ já bə cìì bə̀ zhǐ pyɔ̌ mɔ́ yé né bə̀ zhe : Ǎ pyɔ̌, ǹ yě bə̀ Mədɛɛsɛbá ǹdə́ Pɛrsəbá nyí rí n’ê byili bə̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bə̀ nyí tɛ̀bɛ́ pyɔ̌ kwè rə̀ n’ê kɔn wɔ̀rhɔ́ yé ne mó tá rə̀ kwàrh yé.¹⁶Rə̀myɛ́ yó né, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n pə nyí bə̀ bə zə Dənəyəə bə bə̀ bə̀ la bwaarhɛ́ gɔ́rɔ́ w w ju. Pyɔ̌ zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ Dənəyəə n wɔ̀ mɔ : Ǹ Yi rí ǹ já ǹ tá ǹ yẽ̌ rə̀ co mó né mó wɔ̌ rə̀ b’a vwǎrh mɔ́ !¹⁷Bə zɛ̃̀ bə kwè nə́kulu bə cĩ́ gɔ́rɔ́ w nyí rí ni ; pyɔ̌ cĩ́ ń nyɔrhɔ ǹdə́ ń kwã-lyì fwààlɛ́ nyɔrhɔ nɛ́, mùnì ga gaga bə̀k’a lyə́r Dənəyəə yil yé. ¹⁸Pyɔ̌ zɛ̃̀ n ká n vò ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jì y wə, n mɛ̃ nɛ́ ń yə̀ kaka jí cəcɛ̃ y wẽ́ yé, ń yə̀ ce ń bóm bə̀ ń sono ye, ń yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n dɛ̀ɛ̀ jan yé.¹⁹Cɛ y gə́ tú è n’ê lɛ́ yi ní, pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ ǹdə́ cɛ nyɛ̌ yìlə̀ yìlə̀ ń nə́ ń gɔ̀rh ń la bwaarɛ́ gɔ́rɔ́ w yó. ²⁰Ń gə́ tú n bwəlse gɔ́rɔ́ wá, n byẽ̀ Dənəyəə ǹdə́ wu-zhùlù. Pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀ : Dənəyəə, Yi nã́nyì y tùntùnnə̀, ǹ Yi rí ǹ nə́ ǹ tó re ǹ tá ǹ yẽ̌ mó, yə̀ mó vwǎrh bwaarɛ́ jɔ̃̀ w nà ?²¹Dənəyəə wɔ̀ pyɔ̌ mɔ́ nɛ : Pyɔ̌, yál nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə ! ²²Wɔ́ à Yi rí rə̀ twĩ̀ rə̀ màlɛ́ka y e bə̀ e pyi bwaarɛ́ nyə́ né, rə̀ yə̀ nɛ lwɛlɛ dwí-byǐ wɛ̀rhɛ́ yé, bə̀ à bə dóó zhe rə̀ yé né yé, à bə dóó zhe ǹmyɛ́ yé né yé, ǎ pyɔ̌, à yə̀ lwɛlɛ wɛ̀rhɛ́ yé.²³Pyɔ̌ mɔ́ wu zə nyàn dɛ̃́dɛ̃́, n pə nyí bə vùr Dənəyəə gɔ́rɔ́ w wa. Dənəyəə du gɔ́rɔ́ w wa, sə bə̀ yə̀ ka dwí-byǐ nɛ è pɔ̌r ń yala nɛ yé, bə̀ ń zɔ̀ ń Yirí zhə̀nà.²⁴Pyɔ̌ zɛ̃̀ n pə nyí bə̀ bə̀ zə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à cĩ́ yò w Dənəyəə yó mó bə bà, bə ji bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ byǎ ǹdə́ bə̀ kana ga bwaarɛ́ gɔ́rɔ́ w wa, bə̀ la m’e yí gɔ́rɔ́ w kùr w mó, ǹdə́ bwaarɛ́ zɔ bɛ rə kə́ bə̀ kúr rí gakó. ²⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, pyɔ̌ Dəriyuusi zɛ̃̀ n kɛ̃ sɛ́bɛ́ n pə dwə́ né ǹdə́ tənèsé ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m zɔ̀mà dúdúmə́ dúdúmə́ mó, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ y yó mó ne n wɔ̀ : Bə̀ yə̀-z̀ulə́ yál nɛ́ ǹdə́ bɛ e bɔrh !²⁶À n’â pɛ nyí à tənà y gakó wẽ́, bə̀ lyì bí nyám Dənəyəə Yi rí sə bə dùr re. Bə̀ rə̀ wɔ́ Yi nã́nyì, rə̀ ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə ; bə̀ rə̀ tənà y t’â la cɔ̌ yé, rə̀ pyɛ̀lɛ̀ ju myɛ t’â la zhɔ̌ yé. ²⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ n’ê zwẽ rə jà rə̀ n’ê vwàrhá, rə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ wò-jààrɛ ǹdə́ màmyaarhɛ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ yó. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ zwẽ Dənəyəə bwaarɛ́ jàn rɛ́ jɔà wa.²⁸Dənəyəə kɔn gakó zwẽ nyí Dəriyuusi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ Pərsɛ lyì bal Sirusi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní.

Chapter 7

¹Bəbyəlɔɔlɛ pyɔ̌ Bɛləsəkatəsaarɛ pyɛ̀lɛ̀ byin rí nã́yéé ré yi ní, Dənəyəə dàrh dàrhà n nə wẽ̀ ń shíshìrhə́ y wẽ́ ǹdə́ ń pyě tɛ̃́ ń jan wẽ́. Ń gə́ zɛ̃̀ kwã nɛ́, n kɛ̃ ywẽ̀ né nánfwààlɛ́ rə̀ du rə̀ dwã bɛ́ mɔ́ ń nə́ ń byili. ²Dənəyəə zɛ̃̀ ń nə́ zɔ̀m ń zhe : À y’à pyě tɛ̃́ cəcɛ̃ nɛ a nə wẽ̀ à dàrhà wẽ́ à n’â nyǐ, a pwírí zhər rə̀ shí dɛ̃̌ rə bə̀ rə zù nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nánfɔ̀lɔ̀ w wa. ³Rə̀myɛ́ yi ní vwàmá nánfwààlɛ nə̀na shí nə̀fɔ̀lɔ̀ w wẽ́ nə du, mwə̀l mwə̀l bə mə̀ dõ nyɛ̌ yé.⁴Nã́yéé mó y’à nyɛ̌ ǹdə bɔrɔ ta, mə̀ y’à zhe vɔ̀mɛ̀ ǹdə kúmí ta ; a nyǐ nyǐ mu kɔn m’e yí bə pyər mə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ yi ; bə vùr mo cɛ y wẽ́ bə cĩ́ mu mə̀ nèrh yó ǹdə numbyíní ta, bə kwè numbyíní wu bə pə mɔ. ⁵Vwàmá nə̀lyé nyǎn mɔ́ y’à nyɛ̌ ǹdə (ours) gɔ-kùlú ta, a nə mɔ mə̀ zhǐ vɔ̃̀ nɛ ; sədə̀kúr rə̀tɔ̀ y’à ŋwɛ́nɛ́ mə̀ nyú w mə̀ yə́lə́ né bwə̌l wə, bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə́ bə̀ zhe : Zɛ̃̀ ń dɔ̃̀, numbyínsi nàmá nánzhəzhɔ̌.⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ à la nyǔ a pwírí vwàmá nə̀lyè nyǎn mɔ́, mə̀ nyɛ̌ ǹdə (léopard) ta, mə̀ zhe vɔ̀mɛ̀ nə̀na mə̀ cã̌ w ǹdə kúmí vɔ̀mɛ̀ ta ; vwǎm mɔ́ mə̀myɛ́ y’à zhe ywẽ́ nə̀na, sə bə̀ kwè cìnú bə pə mɔ. ⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à la nyǔ à tɛ̃́ pyə̀nə́ y wẽ́ cəcɛ̃ nɛ, a pwírí wɔ́ vwàmá nə̀na nyǎn mɔ́ à na, mə̀ zum dɛ̃́dɛ̃́, mə̀ n’ê zɛ̃̀ zu ni, mə̀ jàn rɛ́ bə dõ zhe yé ; mə̀ yə́lə́ né y’à wɔ́ cɛ̌brɛ nánfwààlɛ, mə̀ n’ê jí, mə̀ n’ê kɛ́, tɛ̀bɛ́ rə̀ dal mɔ́, rə̀ n’ê nɔ̀m rɛ tɛ̃́ ǹdə́ mə̀ nèrh ; vwǎm mɔ́ mə̀myɛ́ ǹdə́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ yò w jɛ̀rɛ̀ o zɔ̀m mɔ́ də̀ rə̀dù yé, mə̀ y’a zhe nyimə shíyə́.⁸A zɛ̃̀ a nyǐ nyimə né, a pwírí nyu dõ námpɔ́lɛ́ shí nə̀ cəcəl w o du, rə̀myɛ́ yó né, nyimə né nã́yə́ə́ né nə̀tɔ̀ já nə zhì námpɔ́lɛ́ y yé né nə ká ; ò y’à zhe yírhə́ nə̀lyè ǹdə numbyíní yírhə́ ta, ǹdə́ ò nyí ò m’ô zɔ̀m ǹdə́ jã̀-wǒ.⁹A zɛ̃̀ à n’â nyǐ, ǹdə́ bə̀ n’ê cĩ́ pyɛ̀lɛ̀ də̀g-wə́rh tɛ̃́. Rə̀myɛ́ yi ní, Nãncɛ è cǐ dwã nɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ e jě. È gàmmə̀-zwǐ y’à wɔ́ námpwã̀ ǹdə (neige) è ywẽ́sé è yó w mó nyɛ̌ ǹdə pyì-kur rə̀ bə jìmdi zhe ta ; è pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ nyɛ̌ ǹdə wɔ́ myìn-zhù ta, (roues) nyɛ̌ ǹdə myìn-cɔ̀lɔ̀ ta.¹⁰Myǐn mə̀ n’ê dùr ǹdə nə̀gɔ̀lɔ̀ nɛ̃̌ ta shí è kùr w mə du mə̀ n’ê dùr tɛ̃́ è yé né. Lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ n’ê cèrhé yə, lyì-mɔ̀ɔ̀rhɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ yàà zhǐ è yé né. Bùr-kárna bɛ́ jòm, sábá nɛ́ púr.¹¹Jàn-wɔ̌ zɔ̀mà nɛ́ yu w n’ô zɔ̀m mɔ́ ce a zɛ̃̀ à n’â nyǐ ; à gə́ n’â nyǐ yi ní, bə gu vwǎm mɔ́, mə̀ yala nɛ́ cɔ̌, bə kwè bə ji myǐn w mə́ kwɛ̃̌. ¹²Bə zwẽ vwàmá nɛ́ jàn rɛ́ bə yẽ̌ ne, bə pə nɛ sɔ́má nə̀ la zə myə̌l mə vò yé né kɔn la m’e yí dɛ̃ rə̀dù.¹³A k’â n’â nyǐ à dàrhà à nə cəcɛ̃ y wẽ́ mó, a pwírí lò ń nyɛ̌ ǹdə numbyíní byǐ ta, bə́ban wẽ́ dɛ̃̌ yi wə, ń nə́ ń zhə̀l ń bàn mɔ̀bɔ́ ń cǐ dwã nɛ́ mɔ́ səta, bə zə mɔ bə yí ń nyí ni. ¹⁴Bə pɔ̃ ŋwɔ̀nɔ́, bə pɔ̃ zùwə́ ǹdə́ pyɛ̀lɛ̀ ; rə̀myɛ́ yó né, dwə́ né gakó, tənèsé ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zɔ̀m zɔ̀mà dúdúmə́ dúdúmə́ gakó lyì bí cèrhé mó. Ń ŋwɔ̀nɔ̀ w wɔ́ ŋwɔ̀nɔ́ kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌, sə ń pyɛ̀lɛ́ rɛ́ t’â la cɔ̌ gaga yé.¹⁵Àmyɛ́, Dənəyəə, à wu dom à wẽ́, wẽ̀ ré à nɔ́ mɔ́ zɛ̃̀ à wu ni ¹⁶A zɛ̃̀ a bwəl byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ mə̀dù nyí ni a bwə̀rh a nyǐ wɔ́ tɛ̌ rə̀ wɔ́ zhə̀nà, wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó wẽ́. N byili ri ni, n zɛ̃̀ n byili ni rə̀ kùrə̀ né.¹⁷Bə̀ vwàmá nɛ́ nánfwààlɛ́ èta mɔ́, wɔ́ pyǎ bə̀na bə̀ la shí tɛ̃́ bə zɛ̃̀ cɛ yó ; ¹⁸sə Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ lyì b’a nə pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, sə bə̀ b’a cìní pyɛ̀lɛ̀ twéé twéé byinə nə̀ zhɔ̌ yilə.¹⁹Rə̀myɛ́ nɛ́, a zɛ̃̀ à n’â yǎl a lwar zhə̀n rɛ́ tɛ̀bɛ́ è ce vwàmá nə̀na nyǎn mɔ́ ǹdə́ nə̀ dwã bɛ́ gakó bə dwã nyɛ̌, mə j’a zum dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ, mə̀ yələ́ né wɔ́ cɛ̌brɛ, mə̀ jə̀-fɔ́r rɛ́ wɔ́ (airain), mə̀ n’ê jí, mə̀ n’ê kɛ́, mə zɛ̃̀ mə̀ n’ê nɔ̀m tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mə̀ kùr mó ǹdə̀ mə̀ nèrh mó mɔ́ kùr rí, ²⁰kɔn súlí ǹdə́ nyimə né shí nə̀ y’a wɔ mə̀ yó w mó, e súlí nyu w dõ mó ò du wə, nə̀tɔ̀ zɛ̃̀ nə tu ò yé né mó, nyu w òmyɛ́ kɔ̀bɔ́ ò y’à zhe yírhə́ nə̀lyé, ò zhe nyí rə̀dù ò n’ô zɔ̀m ǹdə́ jàn-wǒ, e jà bə̀ gə n’ê nyǐ wə, òmyɛ́ ǹdə́ ò dwã bɛ́ bə dwã nyɛ̌ dɛ̃́dɛ̃́.²¹A nə nyu w zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Yi lyì bí, o ŋwɛ̀nɛ́ Yi lyì bí, ²²kɔn m’e yí Mɔ̀bɔ́ ń cǐ dwã nɛ mɔ́ bə̀ n pə bwìrì Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal lyì bí ni, rə̀myɛ́ yó né yi rí zɛ̃̀ rə yí, Yi lyì bí zɛ̃̀ bə zwẽ tənà y bə cìní.²³N zɔ̀m ǹdə́ nɛ èta n wɔ̀ : Vwàmá nɛ́ nə̀na nyǎn mnó, wɔ́ tənèrh sə̀na nyǎ è la cɛ yó yál, è t’â la tənèsé èdù ga nyɔrhɔ yé, sə è b’a dɔ̃̀ cɛ y gakó, e nɔ̃̀ y tɛ̃́ ǹdə́ nèrh e bɔbɔlɛ. ²⁴Sə nyimi ní shí yə́, wɔ́ pyǎ shí yə́, bə̀ b’a zɛ̃̀ tənà y èmyɛ́ wẽ́. Sə pyɔ̌ mə̀dù mà n tà bə̀myɛ́ kwã n zɛ̃̀, ń tá ń la yál ǹdə nã́yə́ə́ bé ta yé, sə ń mà n lwəl pyǎ bə̀tɔ̀ ywẽ́ tɛ̃́.²⁵Ń mà n zɔ̀m zɔ̀mà n mə n bú ǹdə́ Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́, ń mà n nwɛ̀nɛ̀ Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ lyì bí, sə ń mà n pyǎ sə n lyə́r yə né ǹdə́ nyə́ né ; bə̀ b’a zə Yi lyì bí bə ce ń jɛ̀sɛ́ wa, e wɛ̀rhɛ́ yi rə̀dù, e wɛ̀rhɛ́ yə nánzhəzhɔ̌, e wɛ̀rhɛ́ yi rə̀dù kə̀kàlà. ²⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ bùrsí zɛ̃̀ sə bà, bə zwẽ ń ŋwɔ̀nɔ́ wá, bə cɔ̀ wa, o jé tɛ̃́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.²⁷Bə̀ b’a zwẽ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ wá, ǹdə́ tənèsé jàn rɛ́ gakó tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yə né wẽ́ mó bə pə Dɛ̃̌dɛ̃̌ cə́bal mɔ́ dwí rí ni. Ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ wɔ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe pyɛ̀lɛ̀. Ce byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê jí pyɛ̀lɛ̀ lyì bí yó mó gakó b’a cèrhé mo, bə shɛ̀nɛ́ ń nyí ni. ²⁸Wɔ́ nyɔnɔ zɔ̀mà nɛ́ zhɛ̀ nɛ́ èta. Àmyɛ́, Dənəyəə, à bùlə̀ né ce à wu zhízhǐ, à yala nɛ́ lyə́r dwí dõ, a zɛ̃̀ a cĩ́ à zɔ̀mà nɛ́ à wẽ́.

Chapter 8

¹Pyɔ̌ Bɛləsəkatəsaarɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ yó né, àmyɛ́ Dənəyəə, à nɔ wẽ̀, è də̀ tɛ̀bɛ́ à y’à jɛ̀rɛ̀ mɔ́ yé. ²À gə́ nɔ rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní kɔn y’à nyɛ̌ ǹdə́ Susi cə-fɔ̀lɔ̀ w Alamɛ tənà y wẽ́ à ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ ta ; À gə́ tú à la nɛrɛ́ èmyɛ́ mɔ́ nɔ yi ní ǹdə́ à zhǐ Ulayi bwǐ y nyí ni.³À y’à zhẽ̌ à a ce dɛ̃̌ à la nyǔ a pwírí, nǔm-bwèlè (bélier) è zhǐ bwǐ y nyí ni, è y’à zhe nyimi ; è nyimi ní y’à nyɛ̌ nándə̀dwààlɛ dɛ̃̌dɛ̃̌, sə òdò w yò w y’à du ò dõ mó, òmyɛ́ zɛ̃̀ tàkwã o zɛ̃̀. ⁴A nə (bélier) w ò zɔ ò nyimə né ò wɔ A nə (bélier) w ò zɔ ò nyimə né ò wɔ yi-zùr sõ, ǹdə́ yi-púrhí sõ ǹdə́ lũ jə̀gwã̌ sõ ò n’ô zə ò nyimi ní ò m’ô mà ; vwǎm mə̀dù ga y’à wàr mə̀ zhì ò yé né yé, lò lò myɛ yà ń tɛ̀nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ò n’ô mà mɔ́ zõ yé, ò n’ô wɛ̀rhɛ́ ǹdə ò gə n’ô yǎl nɛ́, o zɛ̃̀ ò zhe jàn.⁵À gə́ y’à zhìlì à yala nɛ à n’â nyǐ mú, a pwírí bə̀cìlə́ è shí yi-zùr sõ, è n’ê dùr cə-yala nɛ́ gakó e jà è t’â dwə̀rh cɛ y nɛ yé ; bə̀cìlə́ èmyɛ́ y’à zhe nyu nánfɔ̀lɔ̀ è yírhə́ né bwə̌l wə. ⁶o vò o yí (bélier) y è zhe nyimə né mó nyí ni, kɛ̀bɛ́ à y’à nɔ ǹdə́ è zhǐ bwǐ y nyí ni, o j’a dùr ǹdə́ ò lyi rí gakó o tu è yó.⁷A nə w ò n’ô yí (bélier) y nyí ǹdə́ ò lyim ò bú ǹdə́ ya ; ò mà (bélier) y o kɛ́ è yə́lə́ né nə̀lyé yə́, sə (bélier) yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ e zə jàn e cɛ̃ yé ; o dol y dɛ̃́ o nɔ̃̀ ǹdə́ ò nèrh, sə lò lò yə̀ nɛ́ yàl n zwẽ (bélier) y yé. ⁸Bə̀cìlə́ zɛ̃̀ e zhe jàn nánfɔ̀lɔ̀ ; sə ò tú ò zhe jàn rɛ́ yi ní ò yə́lə́ ré nándə̀dɔ̀lɔ̀ ká. Nyimi dwã nándə̀dwààlɛ nə̀na zɛ̃̀ nə du nə zwẽ ò jàà nə̀ zhǐ lũ w jààsɛ́ sə̀na y wẽ́.⁹Nyu òdù námpɔ́lɛ́ shí òdù wẽ́ odu o byì dɛ̃́dɛ̃́ o zǎ yi-zùr ǹdə́ yi-púrhí ǹdə́ tənà y è càn dɛ̃́dɛ̃́ du mú səta. ¹⁰O zɛ̃̀ o vò o m’o yí dɛ̃̌ jàn cìnə́ bé, o ce cɛ y èmyɛ́ kə̀kàlà tu tɛ̃́ ǹdə́ jàn cìnə́ bé, ǹdə́ càmmə́sɔ̌sɛ́, o nɔ̀sɛ tɛ̃́ ǹdə́ ò nèrh.¹¹O zɛ̃̀ o vò o yí dɛ̃̌ jàn cìnə́ bé yó-cə́bal sono, o zwẽ ń vwĩ̀ rí rə̀ bə zhɔ̌ zhe mó, o cìrh ń vwĩ̀ zwə́l jùlú o ji tɛ̃́. ¹²Bə zə jàn cìnə́ bé ǹdə́ vwĩ̀ rí ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó, bə pa yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w yilə ; nyu w dol zhə̀n rɛ́ tɛ̃́, ò tumə né já nə zwẽ nyí.¹³A zɛ̃̀ a nyɛ̀ɛ̀ Yi lò mə̀dù ń nə́ ń zɔ̀mà ; Yi lò dõ zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zɔ̀m mɔ́ n wɔ̀ : Wɔ́ dǒ ǹdə́ dǒ yù w tɛ̀bɛ́ rə̀ nɔ́ mɔ́ ǹdə́ vwĩ̀ rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó ǹdə́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w ò cɔ̀ mɔ́ yò w la zhɔ̌ ? Bə̀ m’a nɔ̀ vwĩ̀ zwə́l jùlú ǹdə́ jàn cìnə́ tɛ̃́ kɔn m’e yí dǒ. ¹⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ : È m’a wɛ̀rhɛ́ də̀dǎnsɛ ǹdə́ nəkɔkɔ́lsɛ mɔ̀ɔ̀rhɛ rə̀lyè ǹdə́ zwã̌-tɔ̀ ; rə̀myɛ́ yi ní vwĩ̀-zwə́l jùlú b’a jǐrh wárhgáá.¹⁵Àmyɛ́ Dənəyəə, à gə́ nɔ nɛrɛ́ y èmyɛ́ mɔ́, a zɛ̃̀ à n’â pyà à la lwar è kùr rí yi ní, a pwírí lò ń nyɛrhɛ ǹdə numbyíní ta ń zhǐ à yé né. ¹⁶A zɛ̃̀ a nyɛ̀ɛ̀ cəl ǹdə́ numbyíní cəl ta Ulayi y cəcəl wə ; rə̀ n’ê bya rə̀ zhe : Gəbərəyəə, byili mu nɛrɛ́ y kùr rí. ¹⁷N zɛ̃̀ n bə̀ à gə́ y’à zhǐ mə̀gã̌ jàà y wa ; ń gə́ tú n bwəlse à nyí ni, a kəkə a tu a zə à yé a pú tɛ̃́. N wɔ̀ nɛ : numbyíní byǐ, zhìlì ǹ yala nɛ ń cili, bə̀ nɛrɛ́ ǹ nɔ mɔ́ n’ê zɔ̀m yi rə̀dù rə̀ la zhɔ̌ yò.¹⁸Ń gə́ yà ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ nɛ yi yí, à yé jé a j’â zhì a tu a zə à yé a pú tɛ̃́. N yí n dwə̀rh ne, n ce a zɛ̃̀ à zhǐ dɛ̃̌ à gə́ y’à zhǐ mə̀gã̌ jàà y wa. ¹⁹rə̀myɛ́ kwã nɛ́ n wɔ̀ nɛ : À la mɔ́ byilu, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ lyim rí gə tuwə, rə̀ la yú mú, bə̀ yi pyà rə cĩ́ zhɔ̌ mɔ́ yilə.²⁰(Bélier) y ǹ nɔ è y’à zhe nyimə né mó, wɔ́ Mədɛɛsɛ ǹdə́ Pɛrsɛ pyǎ bɛ́. ²¹Bə̀cìlú w wɔ́ Javanɛ pyɔ̌ mɔ́, nyu w nándə̀dɔ̀lɔ̀ ò yə́lə́ bwə̌l mó w mó, wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ nã́yə́ə́ mó.²²Sə nyimi ní nə̀na nə̀ zɛ̃̀ nə̀ la zwẽ nyu w kɔ̀bɔ́ ò kɔ́ mɔ́ jàà y mɔ́ wɔ́, tənèrh sə̀na sə̀ la shí tənà y èmyɛ́ wẽ́ sə du, sə sə̀ t’â la jàn nɔ èta yé. ²³Tənèsé sə̀myɛ́ pyɛ̀lɛ̀ jú gə zhɛ̀, yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ bé yò gə zzìlì, pyɔ̌ mə̀dù n yə̀…²⁴Ń jàn rɛ́ b’a rə súlí, s’e t’â la yə̀ ǹdə́ ń sə̀pwà jàn yé ; ń mà n cɔ̀ cɛ dɛ̃́dɛ̃́, ń tumə né b’a zwẽ nyí, ń mà n cɔ̀ jàn cìnə́ bé, n súlí n cɔ̀ Yi dwí rí. ²⁵Ń jɛ̃̀ kɔn rɛ́ n’ la nɔ ǹdə́ ń nyìnù tumə né mó ce, ń mà n yə̀ wu-dolo cə́bal ń wu w wẽ́, ń mà n ce bə gu yə̀-zùlə́ cìnə́ bé nánzhəzhɔ̌, n zɛ̃̀ n bú ǹdə́ yó-cìnə́ bɛ́ gəkó yó-cə́bal mɔ́ ; sə ń mà n pɔ́pɔ̀lɛ́ dwã wa, ǹdə́ lò yə̀ nwɛ̀nɛ̀ n zhə̃̌ jɛ̃̀ èdù ga ń yó yé.²⁶Sə də̀dǎnsɛ́ ǹdə́ nəkɔkɔ́lsɛ́ sə̀ yò w zɔ̀m mɔ́, wɔ́ zhə̀n cìcì. Sə ǹmyɛ́ Dənəyəə, zə nɛrɛ́ y kɛ̀bɛ́ ǹ wẽ́, bə̀ wɔ́ kɔn rə̀ ŋwɛ́nɛ́ yé né gaga rə̀ bàn yò è n’ê zɔ̀mà.²⁷Ce àmyɛ́ Dənəyəə, à wɛ̀rhɛ́ dwã nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ à pyě tɛ̃́ nə̀bwɛ̀nɛ̀ zhe ne ; a shí tɛ̃́ a zɛ̃̀ à n’â cili pyɔ̌ mɔ́ tumə né sono. Nɛrɛ́ y jàr nɛ, sə lò lò yə̀ è kùr lwar yé.

Chapter 9

¹Asuyərusi byǐ Dəyirusi, ń wɔ́ Mədɛɛsɛbá dí rí lò mó, ń tú n jǐrh Kalədənyɛbá tənà y pyɔ̌ mɔ́ byin nã́yéé ré yi ní, ²ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byin nã́yéé rɛ́ yi ní, àmyɛ́ Dənəyəə, à tó sábá nɛ́ bə̀ kɛ̃ nə̀ wẽ́ a nə kɔn gə́ y’à mə̌ sə Zhərəzalɛm zhìlù mú wɛ̀rhɛ́ byinə né shí-shàlpyɛ̀ y mɔ́, kɔn tó ǹdə́ byinə né yó w Bə-zhɔ̌-zhe yà ń tó ń nyì-zwennə Ezəyi dɛnnɛ n byili mú.³A zɛ̃̀ a pyìrhí à yě a zǎ Cǐnnə Yi, à la Yi co, a lwə̀l re, a lyẽ à nyí, s’a kwè yóló a zù a ló tɔ̀mɔ̀ à yó wə. ⁴A zɛ̃̀ à n’â ce Bə-zhɔ̌-zhe, à Yi rí, à n’â zɔ̀m ǹdə́ mɔ à zhe : « Cǐnnə, Yi nánfɔ̀lɔ̀ (redoutable) ǹmyɛ́ ǹ zhe ǹ dɔbrɛ́ kẽkẽ, ǹ nə́ dùr byɛ̀bɛ́ bə̀ só mó mó nɔ̀nɔ̀, ń jà ǹ nə́ ǹ nyǐ ǹ nyə́ ń yò !⁵Nə́ dówə́, nə́ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, nə́ yàl wu-bárhɛ́ ǹdə́ lyì-yàr, nə́ pyìrhí nə́ kwã nə́ zǎ ǹ nyə́ né ǹdə́ ǹ sɔ́msɛ́. ⁶Nə́ yə̀ ǹ tùntùnnə̀ bé ǹdə́ ǹ nyì-zwennə bé bə̀ wɔ́ ǹ nyi-wzennə mó bə̀ zɔ̀m ǹ yil ré yil ǹdə́ nə́ pyǎ bɛ́, nə́ yó-cìnə́ bé ǹdə́ nə́ dabá ǹdə́ ǹdə̀ tənà y lyì bí púlə́ púlə́ zɔ̀mà nɛ́ cili yé.⁷Bə-zhɔ̌-zhe, wɔ́ ǹmyɛ́ sono cángá tumə ŋwɛ́nɛ́, sə wɔ́ nə́myɛ̌ yé né kɔn gùlí dwã nɛ́, zà dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́, ǹdə́ Zhide lyì bí ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ jě Zhərəzalɛm nɛ́ ǹdə́ Esərayɛl lyì bí gakó ǹdə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ bwee ne ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ pyépyé, ǹ jí bi bə vò tənèsé w mə̀gã̌ bə̀ gə́ yə̀ ǹ nyə́ né zwẽ bə jǐrh dwə́ə́ re cìnə́ ǹ yé né mó yilə. ⁸Cǐnnə, wɔ́ nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ pyǎ bɛ́, nə́ yó-cìnə́ bé, nə́ dabá, yé né kɔn gùlí dwã nɛ́, bə̀ nə́ dó mó.⁹Cǐnnə, nə́ Yi rí yé né mó, nɔ̀nɔ̀ dǔr ǹdə́ sǔbri ŋwɛ́nɛ́, bə̀ nə́ yàl lyì-yàr ń yé né. ¹⁰Nə́ yə̀ Bə-zhɔ̌-zhe nə́ Yi rí cəl ré cili yé, mùnì ga nə́ tó ń nyə́ né ń tó ń tùntùnnə̀ bé, ń nyì-zwennə bé dɛnnɛ n pə nə́ba mɔ́ nɛ yé. ¹¹Esərayɛl púlə́ púlə́ dó ǹ nyí rí ni, e pyìrhí è kwã è yə̀ ǹ cəl ré cili yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bwə̌lsé námməlwǎlɛ́ ǹdə́ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ Muyiisi Yi tùntùnnə́ mó nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ rə̀ la yú mú, yú nə́ba ; bə̀ nə́ dó Yi ni.¹²Rə̀ pyìrh zɔ̀mà nɛ́ rə̀ y’à bwə̀l rə byili, rə̀ la m’e byili nə́ yó-cìnə́ bé bə̀ yàl nə́ yé né còrhò-tum mú, rə̀ ce lũ w cɔ̌ wẽ̀ nánfwààlɛ bə̀ nə́ yó, sə tɛ̀bɛ́ rə̀ yú Zhərəzalɛm nɛ mɔ́, dwí rí gwẽ̌ yə̀ lũ w jàà èdù ga wẽ́ yí yé. ¹³Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ gakó yú nə́ba ǹdə́ kɔn gə́ kɛ̃ Muyiisi nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né ; sə nə́ yə̀ Bə-zhɔ̌-zhe, nə́ Yi rí byẽ̀ yé, nə́ yə̀ nə́ lwɛlɛ rɛ́ nɛ yẽ̌ yé, nə́ yə̀ nə́ yala nɛ zhìlì nə́ cili zhə̀n rɛ́ yé. ¹⁴Wɔ́ Bə-zhɔ̌-zhe ń nyǐ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ yò, n ce rə yí nə́ba ; bə̀ Bə-zhɔ̌-zhe, nə́ Yi rí wɔ́ cángá wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mó wẽ́, sə wɔ́ nə́myɛ̌ nə́ yə̀ ń cəl ré cili yé.¹⁵Sə èlǎsɛ̃́, Cǐnnə, nə́ Yi, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ ce ǹ dwí rí du Ezhipti ni ǹdə́ ǹ jɛ̃̀ y jàn rɛ́, ń byili ǹ yil ré ǹdə rə̀ gə́ wɔ́ nɛ́ zà zà nɛ́, nə́ dówə́, nə́ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ. ¹⁶Cǐnnə, vǔr ǹ lyim ǹdə́ ǹ tɛ̃́ pupuru mú Zhərəzalɛm ǹ cɔ y wá, ǹ sə̀pwà pyɔ̌ w yó ; bə̀ wɔ́ nə́ dwə́ə́ ré ǹdə́ lwɛlɛ rɛ́ è ce, Zhərəzalɛm ǹdə́ ǹ dwí rí ŋwɛ́nɛ́ cìzhìl wẽ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ kə́kɛ́lɛ́ bɛ́ mɔ́ gakó cəcəl wə.¹⁷Sə èlǎsɛ̃́ mɔ́, ǎ nə́ Yi, cili ǹ tùntùnnə̀ mó yi-co w ǹdə́ ń lwə̌l mó, ǹdə́ Cǐnnə mó sónó w yilə, ce ǹ pwẽ̀ ré yěr ǹ vwĩ̀ zòlò jàà y è cɔ̀ mɔ́ ! ¹⁸À Yi, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ń cili ! púr ǹ yírhə́ sə́ nyǐ nə́ jì-bwə̀r ré, nyǐ cɔ w kɔ̀bɔ́ ǹ yil ré n’ê byẽ̀ ò wẽ́ mó ! B’è də̀ nə́myɛ̌ cángá tumə yil nə́ nə́ n’é byili mú nə́ lwə̌l mó yé, wɔ́ ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w nánfɔ̀lɔ̀ w yilə. ¹⁹Cǐnnə, cili ! Cǐnnə, pyèrhè ǹ zhɛ̃̌ ! zɛ̃̌ ń wɛ̀rhɛ́, ǹ bə̀ká jíjírhí yé, ń wɛ̀rhɛ́ ǹmyɛ́ sónó yilə, ǎ à Yi ! bə̀ ǹ yil ré byẽ̀ ǹ cɔ w wẽ́, ǹdə́ ǹ dwí rí wẽ́.²⁰À gwẽ̌ n’â zɔ̀mà, à n’â byili à dóó w ǹdə́ ǹdə́ Esərayɛl à dwí rí dóó wə́, à n’â byili à lwə̌l mó Bə-zhɔ̌-zhe à Yi rí ni, à Yi rí sə̀pwà pyɔ̀ w yilə ; ²¹A gwẽ̌ n’â zɔ̀m à yi-co wẽ́, rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Gəbərəyəə, lò mó mɔ̀bɔ́ à jɛ̀ a nə à dàrhà nɛ́ nɛ́ wẽ́ mó, nə́ bàn làlà à nyi ní ǹdə kúmí ta, də̀dɛ̀nɛ́ bə̀ gə́ n’ê pɛ kɔn Yi ni mú bɔ̀l wa.²²N zɔ̀m ǹdə́ nɛ, n zɛ̃̀ ń zhǐ ń nə́ ń zhərh ǹdə́ nɛ. N wɔ̀ nɛ : Bənəyəə, à tú à la ǹ surhə́ né pul. ²³Ǹ gə́ tú ń ji kur ǹ nə́ ǹ ce Yi mú yi ní, zɔ̀mɛ̀ rɛ́ duwə ; wɔ́ rə̀myɛ́ à tú à la mɔ́ byilu ; bə̀ ǹ wɔ́ byì-swénnə. Zhìlì ǹ yala nɛ ń cili zɔ̀mɛ̀ rɛ́, sə́ lwar dàrhà nɛ́ kùr rí !²⁴Bə̀ vùr səmyɛnsɛ shíshàlpyɛ̀ bə cĩ́ ǹ dwí rí ǹdə́ ǹ Yi rí sə̀pwà cɔ w yilə, bə̀ la m’e yẽ̌ dwə́ə́ ré ne, bə ce yə̀-bəlwàálɛ́ zhɛ̀, bə shàrh lwɛlɛ rɛ́, sə bə zə cángá tumə né nə̀ ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó nə bà, sə bə byili bə̀ nɛrɛ́ y ǹdə́ Yi nyì-zwennə mó wɔ́ zhə̀nà, sə bə cír mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lyì-ècànà bɛ́ gakó lyì-ècɛ̀n mɔ́ bə ló nwə̃̌ ń yó. ²⁵Lwar rɛ, sə́ ń nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùrə̀ ! zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gə́ ju kùr rə bwə̀l rə byili bə̀ Zhərəzalɛm ká è la kɔrhɔ e lù mú yi ní mú, kɔn la m’e yí mɔ̀bɔ́ bə̀ cír n yə̀ né né, n zə dwí rí n vò mó, wɔ́ səmyɛnsɛ shàlpyɛ̀ ; səmyɛnsɛ shí-sə̀ldù ǹdə́ sə̀lyé wẽ́, jààsɛ́ ǹdə́ gwáárɛ́ b’a kwɛrhɛ, sə è m’a yə̀ yə lyimə zã̀ɔ̃̀ yi.²⁶Səmyɛnsɛ́ shí-shə̀ldù ǹdə́ sə̀lyé y kwã nɛ́, bə̀ b’a vùr mɔ̀bɔ́ bə̀ cír mó, sə lò dõ tá ń la nɔ n zhì ń jàà w yé. Dwí rə̀dù yo-cə́bal mà n bə̀ n cɔ̀ cɔ w ǹdə́ vwĩ̀-jùlú wə́, sə ń yó gúrə́ y b’a yí ǹdə nə̀-zhɔ ò kwè cɛ ta ; sə bə̀ bwə̀l nyí bə̀ byili bə̀ zhìlù mú b’a dɛnɛ kɔn m’e yí búlə́ né zhɔ̌ mɔ́.²⁷Sə ń mà n zə dɔbrɛ kə̃kə̃ ǹdə́ lyì nánzhəzhɔ̌ səmyɛnɛ èdù wẽ́, n ce vwĩ̀ rí zwə́l mó ǹdə́ pansɛ pɔ mɔ́ zhɛ̀ ; cɔ̀rnà mɔ́ mà n twĩ̀ jìmdi wẽ̀ rə̀ du jɛ̃̀, kɔn m’e yí yò zhìlù mú ǹdə́ tɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ̀m rə̀ yò mó gakó yò w jòm cɔ̀rnà mɔ́ yó wə.

Chapter 10

¹Pɛrsɛbá pyɔ̌ Sirusi pyɛ̀lɛ́ rɛ́ byinə nə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ yó né, dənəyəə mó bə̀ co ń yil bə̀ Bɛləsəkatəsaarɛ mɔ́ nɔ zɔ̀mɛ̀ rə̀dù. Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́, bwə̀l cɛ cɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ yò. N zɛ̃̀ n zhìlì ń yala nɛ n cili zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́, sə ń nɔ surhə nɛrɛ́ y yilə.²Rə̀myɛ́ yi ní mú, àmyɛ́ Dənəyəə, wɛ̀rhɛ́ səmyɛnsɛ sə̀tɔ̀ cu wu-zhìlù wẽ́. ³À jí kùjú, à t’â ce nǎm ǹdə́ də̀vwɛ̃ à nyú w yé, à t’â tùr nwə̃̌ kɔn m’e yí səmyɛnsɛ sə̀tɔ̀ y pyìrh.⁴Cànà y nã́yéé y dwã shí-èlyè ǹdə́ nə̀na yùwə̀, ǹdə́ à à zhǐ bwǐ nánfwɛ̀lɛ́ bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Yidəcəə mó nyí ni. ⁵A zɛ̃̀ zhə̃̌ à yé à la nyǔ a pwírí lò ń zù (lin) kàmmə̀-zwǐ, n lyẽ Yufazɛ sánnə́mǎ cã̌ tɔ̀nɔ̀ ń cã̌ nɛ. ⁶Ń yala nyɛ̌ ǹdə (chrysolithe) ta, ń yé y n’ê jíjɛ̀mɛ́ ǹdə dwà è n’ê lyə́lyɔ̌ ta, ń yírhə́ ǹdə wɔ́ myìn-zhù ta, ń jɛ̀sɛ́ ǹdə́ ń nèsé ǹdə wɔ́ (airain poli) ta, ń cəl ré zɛ̃̀ rə̀ dom ǹdə lyì-zhǎ cəl ta.⁷Wɔ́ àmyɛ́, Dənəyəə dúdú à nɔ nɛrɛ́ yá, sə lyì bí byɛ̀bɛ́ y’à ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ mɔ́ yə̀ y nɛ yé, sə ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ bɛ bə dùr bə shèè. ⁸A zɛ̃̀ à zhǐ à dúdú, a nə nɛrɛ́ èmyɛ́ nánfwɛ̀lɛ̀ yá ; à jàn rɛ́ zhɛ̀, à yé y lyə́r e jǐrh dwí dõ, e cɔ̀, à kú w gakó cì. ⁹A zɛ̃̀ à nyɛ̌ ń zɔ̀mà nɛ́ dweme ; à gə́ nyɛ̀ ń zɔ̀mà nɛ́ dweme ré a zhɛ̀, a j’a tu tɛ̃́ a jìrh, a zə à yé a pú tɛ̃́.¹⁰A pwírí jɛ̃̀ èdù è dwə̀rh ne, e dom à nə̀dwə́nə́ né ǹdə́ à jɛ̀sɛ́. ¹¹N zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ : Dənəyəə, bal bə̀ só náàcɛ̀nɛ́, zhìlì ǹ yala nɛ́ ń cili zɔ̀mà nɛ́ à la mɔ́ byilu mú cɛ̀nɛ̀, sə́ zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ ǹ jàà y w ǹ gə́ zhǐ mə̀gã̌ ; bə̀ bə̀ twĩ̀ ni ǹ sono èlǎsɛ̃́. Ń gə́ zɔ̀m rə̀myɛ́ ǹdə́ nɛ n zhɛ̀, a zɛ̃̀ a zhì dɛ̃̌ ǹdə́ à n’â pə́pǎ.¹²N wɔ̀ nɛ : Dənəyəə, bə̀ká dùr kaka ywẽ yé ; bə̀ dɛ̃ rɛ́ nãyéé tɛ̀bɛ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ń wẽ́ ǹ la nyɛ̀ɛ̀ nɛrɛ́ ykùr rí mó, ń zɛ̃̀ ń lwəl ǹ cìn tɛ̃́ ǹ Yi rí yé né mó, rə̀ nyɛ̀ɛ̀ ǹ zɔ̀mà nɛ́, wɔ́ ǹ zɔ̀mà nɛ́ yil à bànà. ¹³È wɛ̀rhɛ́ dwã shí-èlyè ǹdə́ rə̀dù, Pɛrsɛ tənà y pyɔ̌ mɔ́ já ń bə shɛ̀ à nyə̀ná yò yé ; sə Myəkəyəə, ń wɔ́ màlɛ́kabá yó-cìnə́ náncɛsɛ́ mə̀dù y mú, tú n sɛ̃ à kúrhí, ce a zɛ̃̀ a j’a ŋwɛ́nɛ́ nɛ́ gàà mɔ́ ǹdə́ Pɛrsɛ pyǎ bɛ́.¹⁴Èlǎsɛ̃́ à bàn à ce ń lwar kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ bàn ǹ dwí rí ni yú yə nə̀ bàn wẽ́ ; bə̀ nɛrɛ́ y wɔ́ yə né nə̀myɛ́ mɔ́ yò è gwẽ̌ n’ê zɔ̀mà. ¹⁵Ń gə́ yà ń nə́ ń zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ ǹdə́ nɛ́ yi ní, a zɛ̃̀ a kó à yé à la tɛ̃́ cɛ y yó nyǔ, a j’a gu à nyí à zhǐ shɛ́ɛ́.¹⁶A pwírí lò ń nyɛrhɛ ǹdə nyumbyíní byǎ ta, bə̀ dwə̀rh à nyí ni. A púr nyí rí, a zɔ̀m ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhǐ à yé né mó a wɔ̀ : À Cǐnnə, nɛrɛ́ y ce ywẽ sú à wu, a zɛ̃̀ à k’â bə kú zhe yé. ¹⁷È nə wɔ́ etər à cǐnnə mó tùntùnnə̀ mó mà n ŋwɛ̀nɛ́ n tó ne n zɔ̀m ǹdə́ à cǐnnə mó ? Èlǎsɛ̃́ à jàn rɛ́ mùrì ni, à k’â bə shíshìrhə́ zhe yé.¹⁸Rə̀myɛ́ yó né, mɔ̀bɔ́ ń yà ń nyɛrhɛ ǹdə́ numbyíní ta mɔ́ kə́ n dwə̀rh ne kə́dò, n pɛ̃ jàn. ¹⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ : bal bə̀ só náàcɛ̀nɛ́, bə̀ká dùr kaka ywẽ yé, bə̀ yə̀-zùlə́ yál nɛ́ ǹdə́ mɔ́ ! Zə wu-jɔ̀, zə wu-jɔ̀ ! Rə̀myɛ́ yi ní, a k’a nə jàn ǹdə́ ń gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ nɛ, a wɔ̀ : À cǐnnə zɔ̌m, bə̀ ǹ pɔ nɛ jàn.²⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ : Ǹ yě kɔn dɛ̀bɛ́ è ce a bə̀ ǹ sono mó ? Èlǎsɛ̃́, à k’â la kwã̀ɔ̃̀ a vò a bú ǹdə́ Pɛrsɛ yó-cə́bal mɔ́ ; sə à gə tú à zhə̀lə̀, nyǐ Javwanɛ yó-cə́bal mɔ́ bànà. ²¹Sə à n’â yǎl a ce lwar kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ zhə̀n rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ mó párá. Lò lò tá ń la nɛ sãɔ̃ a bú lyì bə̀myɛ́ yé, ǹdə́ è gə də̀ á yó-cə́bal Myəkəyəə dúdú.

Chapter 11

¹Sə àmyɛ́, Mɛdɛ lyì bal Dəyirusi byin nã́yéé ré, à y’à ŋwɛ́nɛ́ ń nyí ni à n’â sɛ̃ mɔ. ²Sə èlǎsɛ̃́, à m’a ce ń lwar zhə̀n rɛ́ párá. Nyǐ cànsɛ sə̀tɔ̀ gwẽ̌ la nɛ́ yál Pɛrsɛ nɛ́. Sə̀na nyǎ y la nə̀cɛ̀dɛ nɔ e lyɛ̃ è dwã bɛ́ kɔn lyɛ cɛ nɛ ; sə è gə tú è nɔ jàn è nə̀cɛ̀ndɛ́ yilə, è b’ǎ zɛ̃̀ e zə kɔn gakó e m’e bú ǹdə́ Javwanɛ.³Sə pyɔ̌ kã̀dɔ òdù b’a zɛ̃̀ o jí pyɛ̀lɛ̀ ǹdə́ jàn nánfɔ̀lɔ̀, sə ò la wɔ̀rhɔ́ ǹdə ò gə́ n’ô yǎl nɛ́. ⁴Sə ò yil gə du rə̀ zhɛ̀, ò tənà y b’a bɔbɔlɛ dwã wa, e bɔ̀n kùrə̀ nə̀na lũ w cə-yala nɛ́ gakó wə, è k’ê t’â la ń dwí rí nyǎ yál yé, è k’ê t’â la jàn myɛ zal è gə́ y’à wɔ́ nɛ́ yé ; bə̀ è b’a kǎr, e yẽ̌ be, e vò lyì dwã sono.⁵Sə (midi) sõ pyɔ̌ mɔ́ mà n zɛ̃̀ n jàn. Sə yó-cìnə́ bé mə̀dù mà n zə jàn dwene mo, n jí pyɛ̀lɛ̀ ; ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ m’a zə jàn. ⁶Byinə màngɛlɛ́ wẽ́, bə̀ b’a zù dwã wa, sə (midi) sõ pyɔ̌ mɔ́ bə̀kɔ́ mɔ́ mà n bə̀ (septentrion) sõ pyɔ̌ mɔ́ bə̀kɔ́ mɔ́ sono, bə̀k’a wɛ̀rhɛ́ nyi-dwìì. Sə è t’â la ŋwɔ̀nɔ́ e zə è jɛ̃̀ y jàn rɛ́ rə dɛnɛ yé, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń jɛ̃̀ y ga t’â la ŋwɔ̀nɔ́ n zhì yé ; bə zə ńmyɛ̌ ǹdə́ ń da ǹdə́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń la ń sɛ̃ yál rə̀myɛ́ yi ní mú ga, bə tó byɛ̀bɛ́ bə̀ la mɔ zal mɔ́ nɛ bə vò.⁷Ń nɔ̃̌ òdù bà n zɛ̃̀ n zhì ń jàà wa ; o bə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ y wẽ́, o zù lũ jə̀gwã̀ sõ pyɔ̌ mɔ́ (forteresse) y wẽ́, n zwẽ y n cìní ǹdə ń só né n jǐrh jàn cə́bal. ⁸Ń gaga mɔ́ zhì Ezhipti ní, n pwà bə̀ yə né, ǹdə́ bə̀ yə né nyɔrhɔ w bə̀ zə kà-mɔ̃ bə b’e mɔ mɔ́, ǹdə́ bə̀ sə̀byì-shɔ̃̀ ǹdə́ bə̀ sánə́má wẽ̀ ré rə̀ ye y cɛ̀ mɔ́ ; ǹdə wẽ̀ tɛ̀bɛ́ bə̀ zwẽ bə m’e shí búlə́ jàà w ta. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zhǐr lũ jə̀jĩ́ sõ pyɔ̌ mɔ́ nyí ni, n vò n yə̀ yé né gaga, n wɛ̀rhɛ́ byinə màngɛlɛ́. ⁹Ńmyɛ̌ mɔ́ ká n bə̀ lũ jə̀jĩ́ sõ pyɔ̌ mɔ́ tənà y wa, n ká ń la ń bɔnɔ wa.¹⁰Ń byǎ bɛ́ bə̀ dwã yó, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nánjə̀jóló, bə zɛ̃̀ búlə́ ne. Bə̀ mə̀dù zɛ̃̀ n twẽ̌ n yí, n ló tɛ̃́ ǹdə nɛ̃̌ ta n dùr n bɔrh, n ká n bà ; bə zɛ̃̀ bə jì bə̀ zwə̀ bé bə m’e yí (midi) sõ pyɔ̌ jàà y wa.¹¹Rə̀myɛ́ yó né, (midi) sõ pyɔ̌ mɔ́ lyim zɛ̃̀, n du n zə shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánjə̀jóló ń la vò n bú ǹdə́ lũ jə̀jĩ́ sõ pyɔ̌ mɔ́, sə ń zɔ lũ jə̀jĩ́ sõ pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́. ¹²Sə shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nánjə̀jóló w sə̀myɛ́ mɔ́ wu zɔ nyàn, ce pyɔ̌ zɛ̃̀ ń nə́ ń zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ ; ń mà n ló nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ-pyàlá tɛ̃́, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ń tá ń la bɛlɛ jú yé.¹³Bə lũ-jə̀jĩ́ sõ pyɔ̌ mɔ́ ká ń bànà, n ce shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánjə̀jóló dwã yó sə dwene nã́yéé sé ; yə màngɛlɛ́ ǹdə́ nyinə màngɛlɛ́ wẽ́, ń mə́ ń bàn ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌.¹⁴Rə̀myɛ́ yi ní, lyì nánzhəzhɔ̌ b’a zɛ̃̀ bə bí ǹdə́ (midi) sõ pyɔ̌ mɔ́, sə ǹ dwí rí lyì bí, jàn-wǒr cìnə́ nánzhəzhɔ̌ b’a zɛ̃̀ bə nyáásɛ bə̀ la nɛrɛ́ ǹ nɔ́ pyǐrh, sə bə̀ b’a tu tɛ̃́.¹⁵(septention) pyɔ̌ mɔ́ gə́ mà n zɛ̃̀ ń bàn yó né, ń mà n mà lù jààsɛ sə̀ yó du dɛ̃̌, n zwẽ cə-fwààlɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jàn. Sə (midi) sõ pyɔ̌ mɔ́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdə́ ń kã̀dar rɛ́ t’â la ŋwɔ̀nɔ́ bə̀ zhì yé, bə̀ jàn rɛ́ b’ǎ mùrì bi, bə̀ t’â la ŋwɔ̀nɔ́ bə zhì yé. ¹⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń la bú ǹdə́ mɔ́, n wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə́ ń gə́ nə́ ń yǎl nɛ́, sə lò lò tá ń la ń yé né zhǔ yé, ń mà n vò n zhì cɔ w kɔ̀bɔ́ ò càn du nə̀ dwã bɛ́ mɔ́ wẽ́, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ tu ń jɔ̃̀ wa, n cɔ̀ rɛ.¹⁷N gə tú ń yú ǹdə́ ń tənà jàn rɛ́ gakó ń zhɛ̀, ń mà n kwè nyí bə̀ ń mà n ce dwã yó ǹdə́ (midi) sõ lyì lyì pyɔ̌ mɔ́ bə wɛ̀rhɛ́ yə̀-zùlə́ ; sə ń mà n pɔ̃ ń mə̀kɔ́ mɔ́ n jí, mùnì ga n tó rə̀myɛ́ dɛnnɛ ń wẽ́ n cɔ̀ mɔ ; sə ń yə̀ mɔ́ yí ní n ŋwɛ̀nɛ́ mɔ n wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yé. ¹⁸N zɛ̃̀ n ká n zə ń yé zǎ cɛmɛ nɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ cəcəl w mó səta, n yí n ŋwɛ̀nɛ́ zwẽ nə̀ nánzhəzhɔ̌ ; sə wɔ́ yó-cəbal mə̀dù ń ce cìzhìl ré ń yà ń nə́ ń pyà ń la mɔ pɔ̃ mɔ́ yə̀ nɛ́ yàl yé, sə wɔ́ ńmyɛ̌ yó rə̀ k’a jòm né. ¹⁹N zɛ̃̀ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n ká n zǎ ń tənà y shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ jààsɛ́ səta ; n yí n mà ń nà n tu, bə̀k’ê yə̀ mɔ nɛ kə́dò yé.²⁰Mɔ̀bɔ́ ń tú n zwẽ ń jàà y mɔ́, zɛ̃̀ n zə pyɛ̀lɛ̀ jú jàn cə́bal n bə̀ tənà y jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃́dɛ̃́ du mú wẽ́, e wɛ̀rhɛ́ dwã màngɛlɛ́, ń yò cɔ̀, e zɛ̃̀ è k’ê də̀ lyim yò, è k’ê də̀ búlə́ yò yé. ²¹Sə lò mə̀dù bə̀ t’â nyǐ ǹdə lò ta mà n kwè ń jàà yá, e jà bə̀ yə̀ mɔ pyɛ̀lɛ̀ kàmmə̀-zwǐrh zwì yé ; ń mà n bə̀ yə̀-zùlə́ cəcəl wə, sə ń mà n tó sɔ́má dõ n zwẽ tənà yá. ²²Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ sə̀ la tɛ̃́ dǔr ǹdə nə̀-wùlmə ta mɔ́ b’a nyɔ̀ tàl ń yé né, sə̀ jé, e súlí ǹdə́ yó-cə́bal mə̀dù mɔ́bɔ́ ńmyɛ tó n zə dɔbrɛ rɛ mɔ́.²³Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹdə́ lyì gə tú bə̀ zù mù, rə̀myɛ́ yi ní ń mà n zə jə́jɔ̀rɔ́ tumə n zə bɛ la ma n bú, sə ń mà n jí bɛlɛ, sə rə t’â dɔnɔ yé. ²⁴Ń mà n zù yə̀-zùlə́, n jòm cɔ w jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ càn mɔ́ wẽ́ ; n wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń dabá ǹdə́ ń dabá dabá yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ; n kwè wẽ́ ré tɛ̀bɛ́ ń zwə̀ bé dùr bə yẽ̌ mó, ǹdə́ tɛ̀bɛ́ ń zɔ bɛ n zwẽ mó, ǹdə́ bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ n tà ; n pyà sɔ́má ń gə́ la nɛ́ tó n bú ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ jàn rɛ́ jààsɛ́ sə̀ cĩ́ mú, sə rə̀ t’â la dɔnɔ yé.²⁵Ń mà n yə̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánzhəzhɔ̌ yé né, n zə ń jàn ǹdə́ ń ŋwɔ̀nɔ́ ń la mə n bú ǹdə́ (midi) sõ pyɔ̌ mɔ́. (midi) sõ zɛ̃̀ búlə́ né ne ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ nánjə̀jóló, sə̀ zhe jàn dɛ̃́dɛ̃́ ; sə ń yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n zhì yé, bə̀ bə̀ y’à n’ê zɔ̀m bə̀ tɛ̀bɛ́ ń rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń wẽ́ mó wɔ́ lwɛlɛ. ²⁶Byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê tó mo bə̀ jí mú bə̀ ce ń jé ; ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ dùr ǹdə nə-wùlmə ta sə làà tɛ̃́ ; sə cùùrí yàl nánzhəzhɔ̌. ²⁷Pyɔ̌ bɛ́ bə̀lyé y zɛ̃̀ bə̀ n’ê pyà bə̀ wẽ́ bə̀ la lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́, bə̀ gə́ tú bə̀ tó dwã bə̀ n’ê jí kùjú yi ní, bə zɛ̃̀ bə̀ ńê gòm kɔma bə̀ pɛ dwã nɛ. Sə kɔn t’â la nyí zõ yé, bə̀ yi rí bə̀ byili mú gə yúwə́, kɔn b’a zhɛ̀.²⁸N zɛ̃̀ n ká n kwɛ̃̀ n vò ń tənà y w ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ nánzhəzhɔ̌ ; sə ń mà n jí zùùrì ń wẽ́ ǹdə́ Yi dɔbrɛ́, n bú ǹdə́ rɛ, rə̀myɛ́ kwã nɛ́ n ká n kwɛ̃̀ n vò ń tənà y wa.²⁹Bə̀ byili yi rə̀dù rə̀ bànà, rə̀myɛ́ gə yúwə́, ń mà n kə́ n zɛ̃̀ búlə́ né ǹdə́ (midi) sõ pyɔ̌ mɔ́ ; sə rə̀ tàkwã nyǎn rɛ́ èta mɔ́ myɛ̌, kɔn t’â la yál ǹdə́ tɛ̀bɛ́ rə̀ lyɛ̃ mɔ́ ta yé. ³⁰Bwǐ bwələ j’a shí Kitiimyi nə̀ bàn bú ǹdə́ mɔ, n gə ń wu, n pə kwã. Rə̀myɛ́ ce n kwè lyim ǹdə́ Yi dɔbrɛ́ ń nə́ ń vúvǔ tɛ̃́, ń yə̀ ń gə́ yà ń nə́ ń yǎl n wɛ̀rhɛ́ nɛ́ yẽ̌ yé ; ń gə́ ká n kwɛ̃̀ n yí ń tənà y w zhɛ̀, n zɛ̃̀ ń nə́ ń pyà ń la lwar byɛ̀bɛ́ bə̀ yẽ̌ Yi dɔbrɛ́ nɛ párá.³¹Rə̀myɛ́ yi ní, n pə nyí shə̀dɛ́ɛ́sɛ nɛ sə bà, sə wɛ̀rhɛ́ jìmdi tumə vwĩ̀-jùlú ǹdə́ (forteresse) y wẽ́, sə ce bə yẽ̌ vwĩ̀ rí rə̀ n’ê zwə́l twéé twéé mó, sə kwè cɔ̀rna mɔ́ jìmdí ku w sə cĩ́ ní. ³²N zə jə́jɔ̀rɔ́ zɔ̀mà n swèlè byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ Yi dɔbrɛ́ myìnnə bé. Sə dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la bə̀ Yi rí pár lwar mɔ́ b’a zhì kə̃kə̃ bə twĩ̀,³³sə byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe surhə du mú pə còrhò lyì nánzhəzhɔ̌ nɛ. Sə jàlà b’a yə̀ nɛ́ bə tó búlə́ shù ǹdə́ myìn-zhù ǹdə́ e pwà bɛ bə vò tənà dõ wẽ́ ǹdə́e zə bɛ e zwẽ bə̀ jɛ̃̀-kɔn dɛnnɛ bə tu. ³⁴Yi rí tɛ̀bɛ́ bə̀ la tu yi ní, bə̀ b’a sɛ̃ bə̀ kúrhí námpɔ́lɛ́, sə lyì nánzhəzhɔ̌ b’a zù bi ǹdə́ yə́rh sə̀lyè. ³⁵Sə surhə cìnə́ bé jàlà b’a tu, mùnì ga bə dwẽ́ be, bə shàrh bɛ bə yə̀ wárhgáá, dóó bə̀ká jòm bə̀ yó yé, kɔn m’e yí rí zɔ̌ mɔ́, bə̀ wɔ́ yi rí tɛ̀bɛ́ bə̀ byili gə yúwə́, fòró rə yí.³⁶Pyɔ̌ mɔ́ mà n wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ nə́ ń yǎl nɛ́ ; n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌, n cèrhɛ́ ń cìn n lyɛ̃ yə né gakó, n byili wẽ̀ wẽ̀ nánfwààlɛ tɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l yé-shò n mə n bú ǹdə́ dɛ̃̌ yə né Yi rí ; n jǐrh nə̀cɛ̀m-bal kɔn m’e yí Yi lyim zɛ̃̀, bə̀ bə̀ pɔ rə̀ nyí mú b’a pìrh. ³⁷Ń kə́ ń tá ń la ń dabá yə né ǹdə́ yi rí tɛ̀bɛ́ kana bɛ́ só mó ǹdə́ yi rə̀dù ga sõ nyǔ yé, bə̀ ń mà n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ n dwene nə̀ gakó.³⁸Sə ń mà n zɛ̃̀ n cèrhé (forteresse) yi rí ń (piédestal) yó mó ; ń dabá yə̀l yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ pár lwar yé, ń mà n pə sánnə́má ǹdə́ sə̀byì-kùlì ǹdə́ nə́kul-ècɛ̀nà ǹdə́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ ye y cɛ̀ yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ nɛ. ³⁹Wɔ́ yi rí rə̀ də̀ bə̀ yi mú ń la mə n bú ǹdə́ (les lieux fortifiés) ; ń mà n pə còrhó n zhẽ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ la yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ zú mú ní, ń mà n ce bə cìní lyì nánzhəzhɔ̌, n pə bɛ cɛrh sə yə̀ bə̀ kwã̌ndɛ.⁴⁰Sə kɔn gakó zhɔ̌ mɔ́ yi ní, (midi) sõ pyɔ̌ mɔ́ mà n bə̀ ń só ń yó ǹdə zho nánfɔ̀lɔ̀ ta, ǹdə́ eshə-vwə̃tuuri ǹdə́ eshə̃-dùrnə, ǹdə́ bǔ-bwələ nánzhəzhɔ̌ ; n yí cɛsɛ́ wa, n dùr tɛ̃́ n bɔrh ǹdə́ nə̀-dùrma ta. ⁴¹N zù tənà y è càn du tənèsé dwã bɛ́ mɔ́ wẽ́, lyì nánzhəzhɔ̌ b’a tu tɛ̃́ ; sə ń mà n zə ń jàn rɛ́ n zwẽ Edɔmɛ ǹdə́ Mɔwabɛ, ǹdə́ Amɔnɛ yó-cìnə́ bé náncɛsɛ́.⁴²N zə ń jàn rɛ́ n yí tənèrh dúdúmə́ dúdúmə́, sə Ezhipti tənà y t’â la lú gaga yé. ⁴³N mà n zwẽ Ezhipti sánnə́má mɔ́ ǹdə́ sə̀byì-kùlí kùlkõ̌ w n cìní ; sə Libi lyì bí ǹdə́ Ecopyi lyì bí b’a tó ń kùrə̀.⁴⁴Ń mà n nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nə̀ (l’orient) ǹdə́ (septentrin) ə zɛ̃̀ ń lyim ni dɛ̃́dɛ̃́, n já n lyɛ̃ n vò n cɔ̀ lyì nánjə̀jóló n gu bi lyɛ́lyɛ́. ⁴⁵N zɛ̃̀ n vò n pú ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ kwə̀ə́rhɛ́ nə̀-fwààlɛ́ cəcəl wə, Yi pyɔ̀ w ò zhe còrhó mó səta. Kɔn vò e yí yò-gurə́ y ǹdə́ lò lò yə̀ twí n sɛ̃ mɔ yé.

Chapter 12

¹Wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní mú, pyɔ̌ mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ń nə́ ń zwẽ ǹ dwí rí nyí ni, Myəkayəə mó zɛ̃̀ n du ; s’e b’a yə̀ yi tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ wu-zhìlù yi, tənèsé gə́ ŋwɛ́nɛ́ yi ní ga, wu-zhìlù w òmyɛ́ mɔ́ dwí rí yə̀ nɛ́ yàl kɔn m’e yí yi rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ yé. Sə rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní, lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ la nə bə̀ yilə né nə̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó b’a nə vwǎrh. ²Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ cɛ y shó w wẽ́ bə̀ dɛ̌ jàlà b’a zɛ̃̀, jàlà wɔ́ nyǔ mə̀ t’â la zhɔ̌ bə̀ la nɔ, sə jàlà wɔ́ yààlɛ́ ǹdə́ cìzhìl rə̀ t’â la zhɔ̌ bə̀ nɔ.³Byɛ̀bɛ́ bə̀ la surhə nɔ mɔ́ b’a yə̌r ǹdə dɛ̃̌ yi rí ta, sə byɛ̀bɛ́ bə̀ la cángá tumə né còrhò lyì nánjə̀jóló ne mó b’a yə̌r ǹdə càmmə́sɔ̌r ta, byinə nə̀ zhɔ̌ zhe yilə. ⁴Dənəyəə, è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, zə zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ǹ wẽ́, sə́ pyi sɛ́bɛ́ rɛ́ nyí ni, kɔn m’e yí yi rí zhɔ̌. Rə̀myɛ́ yi ní lyì nánzhəzhɔ̌ m’a kàrmɔ rɛ, sə lwar mɔ́ b’a súlú.⁵Sə àmyɛ́ Dənəyəə, à zɛ̃̀ à la nyǔ a pwírí nunə bə̀lyè dwã bə̀ zhǐ dɛ̃̌, mə̀dù y zhǐ bwǐ y vɔ̃̀ nɛ è kùr sõ, ń dõ zhǐ è vɔ̃̀ nɛ è yə́-pɛ̀lɛ́ sõ. ⁶Bə̀myɛ́ mə̀dù zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń zù (lin) kàmmə̀-zwǐ y ń zhǐ bwǐ y nàná bɛ́ yó mó n wɔ̀ : Wɔ́ dǒ yi, wò-jààrɛ́ rə̀myɛ́ yó la gu ?⁷A zɛ̃̀ a nyɛ̌ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń zù (lin) kàmmə̀-zwǐ y ń zhǐ bwǐ nàná bɛ́ yó mó cəl ; n zhẽ̌ ń jə̀jĩ́ ǹdə́ ń jə̀gwã̀ n zǎ dɛ̃̌ yi wə, n bwəl nyí ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe mó yil ré ń zhe, bə̀ è b’a yə̀ yi rə̀dù wẽ́, bə̀ è b’a yə̀ yə nánzhəzhɔ̌ wẽ́, ǹdə́ yi rə̀dù kə̀kàlà wẽ́, wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ la zhɔ̌ ǹdə́ Yi dwí rí jàn rɛ́ gə tú rə̀ cɔ̀ kókó.⁸À nyɛ̀ɛ̀, sə à yə̀ nə̀ kùrə̀ né swǐ yé, a wɔ̀ : á cǐnnə, wɔ́ dǒ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ la zhɔ̌ ? ⁹N lyar n wɔ̀ : Dənəyəə, zhəl, bə̀ zɔ̀mà la shòò kɔn m’e yí yi rí zhɔ̌.¹⁰Lyì nánzhəzhɔ̌ dwə́ə́ ré b’a shàrh bə jìrh wárgáá ; lyì-bəlwǎlsɛ́ b’a wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə lyì-bəlwɛ̀lɛ́ èdù ga t’â la kno kùr nyɔ̀ɔ̀ yé, sə byɛ̀bɛ́ bə̀ la surhə zal mɔ́ b’a nyɛ̀ɛ̀ kɔn kùrə̀. ¹¹Yi rí tɛ̀bɛ́ vwĩ̀ rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ byinə nə̀ zhɔ̌ zhe mó la zhɔ̌, ǹdə́ jìmdí ku w cɔ̀rna mɔ́ la lú mú, è b’a wɛ̀rhɛ́ dwã mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-lyè.¹²Wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ ń la dã̀ɔ̃́, n yí dwã mɔ̀rhɔ̀ ǹdə́ zwã̌-lyè mó ! ¹³Sə ǹmyɛ́, zhəl ń yí ǹ yó-gurə́ yə́ ; ǹ b’ǎ shǐrh, mùnì ga dwã nɛ́ zhɔ̌ mɔ́ yùwə̀, ń zwẽ ǹ cəl ré.

Hosea

Chapter 1

¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu wə̀l Beeri byǐ Ozea ne, Zhəda pyǎ Ozhaasɛ ǹdə́ Yɔtam ǹdə́ Akaazɛ ǹdə́ Ezəcaasɛ e súlí Zhɔwaasɛ byǐ Zhərɔbwam, Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́, pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú yi ní mú. Yi nyí rí rə̀ pɔ Oze ne mó ²Nyǐ Cinu nyí rí ń tó Oze dɛnnɛ n byili mú gə́ ju kùr ní. Cinu wə̀l Oze ne: Zhəl ń vò ń jí kə-nə̀fòló sə́ súlí ń lù ébwá-byǎ bə̀ tənà y lyì bí j'a zɛ̃̀ fwə̌l ne bə̀ gə́ pyìrhí bə̀ kwərh bə m'e zǎ Cinu yiləb.»³Oze já n vò n jí Dəbələyim bə̀kɔ́ Gɔmɛɛrɛ: Gɔmɛɛrɛ kwè pǔ, n lù bal-byǐ n pɔ̃. ⁴Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Oze ne: « Ce ń yil bə̀ Zhəzərɛyɛl, bə̀ kɔn gwẽ̌ dǎl námpɔ́lɛ́ s'a pə còrhò-tum Zhewu kɛ̀lɛ́ y lyì bí ni jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃́ Zhəzərɛyɛl nɛ́ mɔ́ shò kwã nɛ́, sə à m'a ce Esərayɛl dwí rí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zhɛ̀. ⁵Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, à m'a kə́ Esərayɛl twã yác, Zhəzərɛyɛl jə́ y wə.»⁶Rə̀myɛ́ kwã, Gɔmɛɛrɛ kə́ n kwè pǔ, n lù kɛ̃-byǐ. Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ Oze ne: Ce ń yil bə̀ Lo-Arɔwama, è n'ê yǎl e wɔ̀: Mɔ̀bɔ́ bə̀ bə só mó, b'à t'â la gwẽ̌ cə̀ə̀le à n'â byili à sónó w Esərayɛl lyì bí ni yé: à j'â k'â t'â la bɛ sónó námpɔ́lɛ́ kɛ̀ ga myɛ yé. ⁷Sə à m'a swéné Zhəda lyì bí, à m'a tó Cinu bə̀ Yi rí dɛnnɛ a m'a vwǎrh bɛ; è də̀ twã ráá búlə́ shù ráá búlə́ ráá eshərh ráá eshə-jòmnə dɛnnɛ à m'a tó né a m'a vwǎrh bɛ yé.»⁸Gɔmɛɛrɛ kwər Lo-Arɔwama yil ni, sə rə̀myɛ́ kwã, ń kə́ n kwè pǔ, n lù bal-byǐ. ⁹Sə Cinu wə̀l Oze ne: Ce ń yil bə̀ Lo-Ammyi, è n'ê yǎl e wɔ̀: Mɔ̀bɔ́ ń də̀ àmyɛ́ dwí rí mú, bə̀ á də̀ àmyɛ́ dwí yé, sə àmyɛ myɛ də̀ kaka á yil yé.»¹⁰Sə ń yə̀ lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à y'à n'â pɛ mɔ bə̀lɛ́ y ǹdə́ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y ǹdə́ nwə̃̌ nándwə̃̀ y yé; à y'à n'â pɛ mɔ sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má, bə zɛ̃̀ bə zə rɛ bə m'e cèrhé Baalɛ. ¹¹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce à m'a k'a bà, a zwẽ à bə̀lɛ́ y è yi rí wə, ǹd'â də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y è yi rí wə, à m'a pàr à pyì-kur rí ǹd'â lɛ̃̌ gàndɛ́ rə̀ y'à mə̌ sə rə círhí ń cə̀-lwè y ne mó.

Chapter 2

¹Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ m'a yə̀ ǹdə nə̀-fɔ̀lɔ̀ nyí nyɔ̀rhɔ́ byǎ bɛ́ ta, bə̀ wàr bə̀ la mɔrhɔ, bə j'à wàr bə̀ la gal mɔ́ ta. Dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê wə̀l be è wẽ́: «Á də̀ àmyɛ́ dwí» mú bə̀ m'a byẽ̀ be gàà mɔ́: «Yi nã́nyì rí byǎ:»²Zhəda lyì bí ǹdə́ Esərayɛl lyì bí m'a bə̀ dwã yó, bə cír pyɔ̌ mə̀dù n cìní bi, sə bə̀ m'a j'a búl bə sú tənà y cə-yala gakó: bə̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ m'a yə̀ dɛ̃ nánfɔ̀lɔ̀ Zhəzərɛyɛl yilə. ³Wál-na á da-byǎ bɛ́ nɛ: «Ammyi, à dwí rí», sə á wɔ̀ á nəkwá bɛ́ nɛ: «Arɔwama, lò mó mɔ̀bɔ́ à j'â búl à só mó». Dwí rí cɔ̀ rə̀ dɔbrɛ́ ǹdə́ Yi⁴Bǔr-nə ǹd'á ná, bǔr-nə ǹdə́ mɔ, bə̀ ń də̀ à kɛ̃ yé, àmyɛ də̀ ń byal yé. Ń ce ń fwə̌l tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí myaarhɛ́ jé tɛ̃́ ń yé y ne, sə n súlí n ce ń fwə̌l tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí myaarhɛ́ myɛ jé tɛ̃́ ń yilə né cəcəl wə, ⁵È gə də̀ rə̀myɛ́ à m'a lwə̌r mo, a yẽ̌ mo nánlwè, ǹdə ń lul ré dɛ̃ rɛ́ ta, à m'a ce n jǐrh ǹdə gɔ-elũ èpòlò w ta, a ce n jǐrh cə-kùlì, a zɛ̃̀ a ce nə̀nyɛ̀lsɛ n'ê gwi mu.⁶À t'â la ń byǎ bɛ́ sónó yé, bə̀ bə̀ wɔ́ ébwá-byǎ. ⁷Zhə̀n ga bə̀ ná fwə̌l, kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń zɔ bə̀ pǔ mú, co ń cìn cìzhìlə̀, ń gə́ yà ń nə́ ń wə̀lə̀: «À m'a dùr à bɔ́bwá bɛ́ kwã, byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê pɛ nɛ búrú w ǹdə́ nɛ̃̌ mɔ́, ǹdə́ pyì-kur rí ǹdə́ lɛ̃̌ y gàndɛ́ e súlí nwə̃̌ y ǹdə́ kɔ̀-nyɔ̀ɔ̀mà mɔ́» yi ní.⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce à m'a zə sɔr a shĩ ǹ sɔ́má yá, a zə ku a gɛ̃̀ ya, èta, ń kə́ ń tá ń la ń sɔ́msɛ́ nɔ yé. ⁹Ń mà n já ń ŋwɛ́nɛ́ ń bɔ́bwá bɛ́ kwã ń nə́ ń dùrə̀, sə ń tá ń la bə̀ kùr ni zal yé, ń mà n já ń nə́ ń pyà bɛ, sə ń tá ń la bɛ nɔ yé; rə̀myɛ́ yi ní ń mà n zɛ̃̀ n wɔ̀: «À m'a kwɛ̃̀ a vò à byal mɔ́ nã́yə́ə́ mó sõ, b'à y'à zhe wu-nyɔ̃̀ shãã ga du èlǎsɛ̃́ mɔ́.»¹⁰Sə ń yə̀ lwar bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à y'à n'â pɛ mɔ bə̀lɛ́ y ǹdə́ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y ǹdə́ nwə̃̌ nándwə̃̀ y yé; à y'à n'â pɛ mɔ sə̀byì-kùlì ǹdə́ sánə́má, bə zɛ̃̀ bə zə rɛ bə m'e cèrhé Baalɛ. ¹¹Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce à m'a k'a bà, a zwẽ à bə̀lɛ́ y è yi rí wə, ǹd'â də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y è yi rí wə, à m'a pàr à pyì-kur rí ǹd'â lɛ̃̌ gàndɛ́ rə̀ y'à mə̌ sə rə círhí ń cə̀-lwè y ne mó.¹²Èlǎsɛ̃́, à m'a ce ń cìzhìl ré pwẽ̀ ne ń bɔ́bwá bɛ́ yírh wə, sə lò mə̀dù ga tɛ̀nɛ́ ń la mɔ zõ à jɔ̃̀ w yé. ¹³À m'a ce ń wu-nyɔ̃̀ w gakó ǹdə́ ń címsí ǹdə́ ń càn-dǔlsí címsí ǹdə́ ń shìrhə́ dwã nɛ́ e súlí ń kúl-fwàlsɛ́ gakó j'a zhɛ̀.¹⁴À m'a cɔ̀ ń də̀vɛ̃́-cèmé né ǹdə́ ń épyùúlí ń yà ń nə́ ń wə̀l rə̀ shò kwã nɛ́: «Nyǐ kwɛ̃̌ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à bɔ́bwá bɛ́ pɔ nɛ mɔ́.» À m'a ce rə jǐrh kà-cə̌r, sə gɔ-wẽ̀ ré m'a zə rɛ rə m'e yə̀ rə̀ kùjú. ¹⁵À m'a pɔ̃ còrhò-tum dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń ju wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn n pə Baaləbá nɛ mɔ́ yilə: ń yà nə́ ń bò ń cìn ǹdə́ ń cìbyǔr rí ǹdə́ ń dɔ̀msɛ́, ń yà nə́ ń dùr ń bɔ́bwá bɛ́ kwã nɛ́, n já n zɛ̃̀ n swě àmyɛ́ yò! wɔ́ Cinu nyí rí. Yi k'a kwɛrhɛ rə̀ dɔbrɛ́ ǹdə́ rə̀ dwí rí¹⁶Rə̀myɛ́ ce, àmyɛ́ à m'a swèlè mo, à m'a zə mɔ a vò gɔ-elũ èpòlò w wə, à m'a zɔ̀m a dwə̀rh mo. ¹⁷Sə à m'a zhì gàà mɔ́ a k'a càrh mɔ ń də̀vɛ̃̀ cèmé né cɛsɛ́, a ce Akɔɔrɛ pyə̀-gɔ́rɔ́ w yə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dɛ̃̀ mɔ́ bòlò wə́, ń mà n kə́ n shɛ̀ nɛ, ǹdə ń bwẽ́ ré yi ní ta, ń gə́ shə́r Ezhibti ní yi ní mú.¹⁸Nyǐ Cinu nyí rí: Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, ǹ m'ǎ byẽ̀ ne bə̀ «à byal mɔ́», ǹ kə́ ǹ tá ǹ la nɛ byõ̌ «à baalɛ, à yó-cə́bal» kə́dò yé.¹⁹À m'a vùr Baaləbá yilə né ń nyú wə, sə bə̀ k'ê t'â la nə̀ yilə né myɛ cìcì byõ̌ yé. ²⁰Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, à m'a zə dɔbrɛ ǹdə́ gɔ-wẽ̀ ré ǹdə́ kúmsí dɛ̃̌-yi w mú, e súlí ǹdə́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê fwàl tɛ̃́ rə̀ pǔrh yó mó bə̀ yilə; à m'a kə́ twã y ǹdə́ búlə́ shù wə́, a súlí a cɔ̀ búlə́ né, rə̀ k'ê t'â la nɔ tənà y wẽ́ yé, a zɛ̃̀ a ce tənà y lyì bí dɛ̀ɛ̀ ǹdə́ yə̀-zùlə́.²¹À m'a pyà mɔ́ à la jú ń yə̀ à kɛ̃ gaga yilə, à m'a zə wu cángá ǹdə́ wu-põ̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀ ǹdə́ sónó e súlí wu-bɔ̀nɔ̀ a m'a pyà mɔ́ à la jú. ²²À m'a zə e-zhì-è-nà-yó tũ̀twĩ̀ĩ̀ à m'a pyà mɔ́ à la jú, sə rə̀myɛ́ yi ní ǹ m'ǎ lwar Cinu párá.²³Nyǐ Cinu nyí rí: Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, à m'a lyár, à m'a pə dɛ̃̌-yi rí ni kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê dɛ̃̀ mɔ́, dɛ̃̌-yi rí myɛ m'a zɛ̃̀ rə pə cɛ y nɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ è n'ê dɛ̃̀ mɔ́.

Chapter 3

¹Esərayɛl lyì byǎ, cili-nə Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́: Cinu nə́ ń bùr ǹdə́ tənà y lyì bí, bə̀ wu-põ̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀ ǹdə́ dwã sónó ǹdə́ e lwar Yi pár k'ê tə̀ tənà y w yé. ²E bwəl e pə dwã nɛ ǹdə́ myìnù ǹdə́ dwã-gurí ǹdə́ ŋwɔ̀lɛ̀ e súlí fwə̌l j'â n'ê súlí: jal mɔ́ j'â n'ê lwé tɛ̃́ mə̀ pwí dwã nɛ. ³Rə̀myɛ́ mɔ́ ce tənà y j'â wɔ wu-zhùlù wẽ́, è lyì bí gakó ǹdə́ gɔ-wẽ̀ ré e súlí kúmsí dɛ̃̌-yi rí w myɛ ga j'â n'ê kwɛ̀rɛ̀; nə̀-fɔ̀lɔ̀ w émɔ̌sɛ́ myɛ cìcì m'a j'a jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m. Vwĩ̀-zwə́lnə bé yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wá⁴Dɛ̃̌-na á cìnə̀! Lò mə̀dù ga myɛ bə̀ká n shɛnɛ ń la bùrì ń cìn ni pɔ yé, lò mə̀dù ga myɛ bə̀ká n mà nyə̀-pɔ̌ yé, ǹ dwí rí ráá ǹmyɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó cìcì mú, bə̀k'á mɛrhɛ ǹ la zɔ̌m ń zwẽ ǹ cìn yé! ⁵Ǹ m'ǎ mà ǹ nà ń tu tɛ̃́ nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl wə, sə nyì-zwennə mó myɛ mà n tó mó n mà ń nà n tu tɛ̃́ cəcɛ̃ nɛ; à m'a ce ǹ ná mɔ́ nyí cɛrhɛ,

Chapter 4

¹Esərayɛl lyì byǎ, cili-nə Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́: Cinu nə́ ń bùr ǹdə́ tənà y lyì bí, bə̀ wu-põ̀ tũ̀twĩ̀ĩ̀ ǹdə́ dwã sónó ǹdə́ e lwar Yi pár k'ê tə̀ tənà y w yé. ²E bwəl e pə dwã nɛ ǹdə́ myìnù ǹdə́ dwã-gurí ǹdə́ ŋwɔ̀lɛ̀ e súlí fwə̌l j'â n'ê súlí: jal mɔ́ j'â n'ê lwé tɛ̃́ mə̀ pwí dwã nɛ.³Rə̀myɛ́ mɔ́ ce tənà y j'â wɔ wu-zhùlù wẽ́, è lyì bí gakó ǹdə́ gɔ-wẽ̀ ré e súlí kúmsí dɛ̃̌-yi rí w myɛ ga j'â n'ê kwɛ̀rɛ̀; nə̀-fɔ̀lɔ̀ w émɔ̌sɛ́ myɛ cìcì m'a j'a jé tɛ̃́ lyə́m lyə́m. Vwĩ̀-zwə́lnə bé yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wá⁴Dɛ̃̌-na á cìnə̀! Lò mə̀dù ga myɛ bə̀ká n shɛnɛ ń la bùrì ń cìn ni pɔ yé, lò mə̀dù ga myɛ bə̀ká n mà nyə̀-pɔ̌ yé, ǹ dwí rí ráá ǹmyɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó cìcì mú, bə̀k'á mɛrhɛ ǹ la zɔ̌m ń zwẽ ǹ cìn yé! ⁵Ǹ m'ǎ mà ǹ nà ń tu tɛ̃́ nə̀nyɛ́nɛ́ ecəl wə, sə nyì-zwennə mó myɛ mà n tó mó n mà ń nà n tu tɛ̃́ cəcɛ̃ nɛ; à m'a ce ǹ ná mɔ́ nyí cɛrhɛ,⁶à dwí rí nyí m'a cɛrhɛ, rə̀ gə́ yə̀l à pár mɔ́ yilə. Ǹ gə́ cẽ à pár lwar mɔ́ ce, à m'a zhɛ̃̀ mɔ́, sə ǹ kə́ ǹ tá ǹ la à vwĩ̀-zwə́lnə yál yé: ǹ swě ǹ Yi rí còrhò mó yò, àmyɛ m'a swě ǹ byǎ bɛ́ yò. ⁷Vwĩ̀-zwə́lnə bé púlə́púlə́ yó w ga dó ne, rə̀myɛ́ ce à m'a ce bə̀ còrhó w jǐrh cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀.⁸Bə̀ n'ê tó à dwí rí yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w dɛnnɛ bə̀ kɔ̀n bə̀ cìnə̀, bə̀ j'a zɛ̃̀ bə̀ só dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ rə̀ j'â n'ê dwé. ⁹Dwí rí ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə mó ga b'a nə còrhò-tum rí rə̀myɛ́ rə̀dù yə́. À m'a ce bə kwè bə̀ nyí bə̀ zhə̀zhèèlé shò kwã nɛ́, sə à m'a pə bɛ bə̀ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né kwǎndɛ.¹⁰Bə̀ m'à n'ê jí, e jà bə̀ t'â swí yé, bə̀ m'à n'ê fwə̀lə́, e jà bə̀ t'â lùl yé, bə̀ gə́ k'ê t'â nyàm Cinu mú yilə.¹¹Fwə̌l tumə né ǹdə́ sɛ̃́ nyɔ́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ n'ê cɔ̀ numbyíní surhə né. ¹²À dwí rí n'ê bwə̀rh rə̀ cǒ náa yá, sə wɔ́ cǒ jɛ̃̀ y è n'ê lyár rɛ, bə̀ fwə̌l nə̀cílí n'ê dwĩ̀ rə̀ lyì bí, bə̀ gə́ zɛ̃̀ bə̀ n'ê fwə̌l mó ce, bə̀ pɔr dwã nɛ́ ǹdə́ bə̀ Yi rí.¹³Bə̀ myɛ̀rhɛ̀ bə̀ n'ê zwə́l vwə̃̀ pyàr rɛ́ yə́-pǎlsɛ́ wa, bə̀ n'ê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn pyǎlsɛ́ yó, shɛ́ɛ́nɛ y ǹdə́ pəpyilyéb y e súlí tərəbɛ̃́tɛ y kùr wə, sə̀ ywə́l mó j'â nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́! Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce á bə̀kwá bɛ́ n'ê twĩ̀ fwə̌l tumə, á byì-cansɛ́ myɛ zɛ̃̀ sə̀ n'ê fwə̀lə́. ¹⁴À t'â la còrhò-tum pɔ á bə̀kwá bɛ́ nɛ bə̀ fwə̌l tumə né yilə, ǹd'á byì-cansɛ́ myɛ nɛ sə̀ fwə̌l mó yil yé, bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé cìcì mú n'ê zə kə-nə̀fwə̀ə́lé bə̀ m'ê kɔl bə̀ zhə̀l kwã nɛ́, bə̀ n'ê tə̀l vwə̃̀ né ǹdə́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê fwə̌l yə né jìsí wẽ́ mó: dwí rə̀ surhə j'â bə já gaga rə̀ la rə̀ cìn dũ̌.¹⁵Ǹmyɛ́ Esərayɛl gə zɛ̃̀ ǹ nə́ ǹ fwə̀lə́, sə Zhəda bə̀ká n wɛ̀rhɛ́ dóó w òmyɛ́ òdù w wɛy! Bə̀-na Jələgal zhə̀l yé, bə̀-na jì á vò Bɛtɛ-Avɛn yé, sə á bə̀ nyí bwəl á wɔ̀: «Ǹdə́ Cinu mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nã́nyì mú!» yé. ¹⁶Zhə̀nà Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ yàl yó-kùùli cìnə́ ǹdə nɔ̃ kɔ̀bɔ́ ò bə shɛ̀ ò vwãɔ̃ yò mó ta, sə Cinu nə mà n zɛ̃̀ n dwĩ̀ dwí rí ni èlǎsɛ̃́ rə vò gɔ-dɔ́m-jàà w ǹdə pyì-bwǎlsɛ ta?¹⁷Efərəyim lyì bí zɔ dɔbrɛ ǹdə́ yə èsã̌yùúli: búl yẽ̌ be. ¹⁸Bə̀ gə tú bə̀ nyɔ̀ sɛ̃́ mɔ́ mə̀ lyɛ̃ cɛ nɛ bə̀ n'ê zhɛ̀ yi ní, bə̀ n'ê lyɛ̃ bə̀ zwì fwə̌l tumə né wẽ́; bə̀ yó-cìnə́ bé só kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cìzhìl nánfɔ̀lɔ̀ kɔn mɔ́. ¹⁹Zho m'a pyípyílí bi o m'o lyɛ̃, sə rə̀myɛ́ yi ní, cìzhìl m'a zə bɛ bə̀ vwə̃̀ né yilə.

Chapter 5

¹Ámyɛ̌ vwĩ̀-zwə́lnə bé, cili-nə; Esərayɛl yó-cìnə́ bé, zhǐ-nə shɛ́ɛ́ á cili náàcɛ̀nɛ́; pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ lyì, pyèrhè-nə á zhã̌ á cili: Wɔ́ ámyɛ̌ á y'ǎ mə̌ sə á kə́ bùrsí, sə wɔ́ ámyɛ̌ gaga mɔ́ á k'á yə̀ pɔ̀mɔ̀ Myəsəpa nɛ́, á súlí á yə̀ gùndwǐ rə̀ lɛ̀lɛ̀ tɛ̃́ Tabɔɔrɛ pyɔ̀ w yó; ²yó-kùùli cìnə́ j'a kù gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú. Sə àmyɛ́ n'â tɛnɛ còrhò-tum bə̀ gakó yilə.³Àmyɛ́ yě Efərəyim kwálá y párá, Esərayɛl myɛ də̀ à zhə-bal yé. Efərəyim, ǹ gə́ zù fwə̌l tumə né w mó ce, nə̀ lyɛ̃ nə lyɛ́ɛ́ Esərayɛl nə ce y jìmdi. ⁴Bə̀ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né ce bə̀ wàr bə̀ m'a k'a kwɛ̃̀ bə bə̀ bə̀ Yi rí sõ yé, bə̀ fwə̌l nə̀cílí zhe bé, e ce bə̀ yə̀l Cinu pár yé.⁵Esərayɛl cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ mó n'ê zhìlì è yò. Esərayɛl ǹdə́ Efərəyim dóó w ce bə̀ n'ê mà bə̀ nə̀rh bə̀ lwé tɛ̃́, Zhəda myɛ tó be ń nə́ ń mà ń nà ń twi. ⁶Bə̀ zə bə̀ və̌-ywàálɛ́ ǹdə́ bə̀ vwàmá nánfwààlɛ́ ga bə m'e bà, bə̀ la Cinu pyǎ, sə bə̀ t'â la mɔ nɔ yé: ń dwĩ̀ bi tɛ̃́. ⁷Bə̀ myìnì Cinu, bə̀ bə̀ lùl ébwá-byǎ; èlǎsɛ̃́ càn-dùlí y címsí m'a ce bə̀myɛ́ ǹdə́ bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ ga jé tɛ̃́. Cinu mà n pə còrhò-tum da-byǎ bɛ́ nɛ⁸Wúl-nə pyì-bya nyu pɔ́lá Jəbəya nɛ́, sə á wúl pɔ́lá Arama nɛ́, mǎ-na búlə́ bú búbwéé y Bɛtɛ-Avɛn nɛ́. Nyǐ bə̀ tó ǹ kwã bə̀ la bú ǹdə́ mɔ́ Bɛ̃zhamɛ! ⁹Efərəyim m'a jǐrh bo-púl còrhò-tum pɔ mɔ́ dɛ̃ rɛ́. À n'â bwə̀l kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ rə̀ j'â búl rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ Esərayɛl kwálsɛ́ cəcəl wə.¹⁰Zhəda yó-cìnə́ bé wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê fwǎr swã́ nɛ́ nə̀ jààsɛ́ wa; à m'a j'a ló à lyi-shùùrí bə̀ yó wə. ¹¹Bə̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ Efərəyim, bə̀ t'â nyǐ mu bə̀ nɛ bùrsi bǔr yi ní yé, ń gə́ cẽ n nyɛ́ɛ́ ń nə́ ǹ dùr kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe kwã nɛ́ mɔ́ yilə.¹²Sə àmyɛ́ m'a yə̀ ǹdə səlɔ̀wà ta Efərəyim yilə, a súlí a yə̀ ǹdə címí y kɛ̀bɛ́ è n'ê jí yə́lə́ né ta Zhəda lyì bí yilə. ¹³Efərəyim lwar ń címí y párá, Zhəda myɛ lwar ń wu-nyəlɛ rɛ́ párá; Efərəyim zhə̀l Ashəri, n súlí n twĩ̀ tùntúmə́ pyɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ w sõ, e jà ńmyɛ̌ wàr ába ń la wárh yé, ń súlí ń wàr á wu-nyəlɛ rɛ́ ń la shilu yé.¹⁴Kɔn du myɛ, àmyɛ́ gaga mɔ́ m'a yə̀ ǹdə bɔrɔ ta Efərəyim yilə, à m'a yə̀ ǹdə bɔrɔ nã́-étóló ta, Zhəda kɛ̀lɛ́ y yilə. Wɔ́ àmyɛ́ à m'a dɔ̃̀ a zhəzhɛrɛ, a zɛ̃̀ a zə à kɔn rɛ́ à zɔ mɔ́ a m'a lyɛ̃, sə lòlò myɛ wàr rɛ ń la vwǎrh à sõ yé. Yi kwɛ̃̀ rə yẽ̌ rə̀ dwí rí ni ¹⁵À m'a zhǐr a kwɛ̃̀ a vò à sõ, kɔn m'e yí bə shɛ̀nɛ́ bə zwẽ nyí bə̀ bə̀ dówə́, bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê pyà à yé-zwã̌ yá. Wu-zhùlù nánfɔ̀lɔ̀ gə tú ò zhe be yi ní, bə̀ m'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê pyà nɛ.

Chapter 6

¹«Bà-na nə́ kwɛ̃̀ nə́ vò Cinu sõ. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń zhəzhɛrɛ nə́ba, sə wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n wárh nə́ba, ń mà nə́ba, sə ń mà n bə nə́ nyəla nɛ́. ²Dwã nə̀lyè yó wə, ń mà n ce nə́ k'é yə̀ lyì-nyìrh, dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́ ǹdə́ ń kwẽ̌ nə́ba dɛ̃̌, sə nə́ m'ǎ yə̀ nã́nyìrh ń yé né. ³Bà-na nə́ ce jàn nɛ́ nə́ pyà Cinu pár lwar: ń twírí y də̀ kwǎrh kɔn yé, ǹdə cɛ-lár rɛ́ gə́ t'â kwàrh nɛ́ ta, ń mà n bə̀ nə́ sõ ǹdə dwà gə́ y'a bə̀ nɛ́, ǹdə wàr rɛ́ yi rí dwà y gə́ y'a bə̀ e swẽ́ cɛ y nɛ́.»⁴Efərəyim, bə̀kɔ́n à m'a wɛ̀rhɛ́ mɔ́? Zhəda, bə̀kɔ́n à m'a wɛ̀rhɛ́ mɔ́? Á sónó w nyɛ̌ dwã ǹdə nəkɔkɔ́lɛ́ ébə-yóló w ta, ò wɔ́ ǹdə nəkɔkɔ́lɛ́ myɔ̀nɔ̀ w ò n'ô twi làlà mɔ́ ta. ⁵Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce à tó nyì-zwennə bé dɛnnɛ a ce bə jé tɛ̃́, à j'a búl a tó à nyì-zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ a zhəzhɛrɛ bɛ: sə à bùrsí kɔ́ mɔ́ j'a du tɛ̃́ ǹdə pwẽ̀ ré ta.⁶Bə̀ wɔ́ sónó w à n'â yàlá, è də̀ vwĩ̀ rí yé; à só e lwar Yi pár du vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́. Fwə̌l ǹdə́ myìnù tũ̀twə̃̀ə̃̀ ⁷Sə bə̀myɛ cɔ̀ à dɔbrɛ́ ǹdə Adã ta, nyǐ bə̀ gə́ myìnì ni mə̀gã̌ mɔ́:⁸Galaadɛ cɔ w sú ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, ò j'a sú ǹdə́ jal mə̀ ló ló tɛ̃́; ⁹vwĩ̀-zwə́lnə nánzhəzhɔ̌ kùkùl j'â n'ê gwi lyì Shəshɛm sɔ́má y yó ǹdə wɔ́ vwǎrhna kùkùl rə̀ n'ê shèè rə̀ dɛ̃̀ mɔ́ ta: nyǐ tùm-bəywààlɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ j'â n'ê twĩ̀ mú!¹⁰À j'a búl a nə tũ̀-bəywààlɛ, Esərayɛl lyì bí sõ: Efərəyim fwə̌l tumə né j'a sú cɛ, nə̀ lyɛ̃ nə lyɛ́ɛ́ Esərayɛl, nə ce y jìmdi. ¹¹Zhəda, à n'â tɛnɛ jòró ǹmyɛ yilə, à gə tú à kwɛrhɛ à dwí rí yò w yi ní.

Chapter 7

¹À gə tú à n'â yǎl a wárh Esərayɛl yi ní, à j'â nə Efərəyim dóó w ǹdə́ Samarɛ lyì bí tũ̀-bəlwǎlsɛ́: zhə̀n ga, bə̀ n'ê gòm kɔma; ŋwɔ̀l-bal mɔ́ nə́ ń zwì jìsí wə; vwǎrhna mɔ́ nə́ ń cɔ̀ cɛ pwẽ̀ ne. ²E jà bə̀ t'â wə̀l bə̀ cìn ni bə̀ nyǐ à n'â lyǐrh lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò yé; èlǎsɛ̃́, bə̀ ywẽ̀ né kɛ̀lɛ̀ bɛ, nə̀ zhǐ à yé né. Nyí ni cõ ǹdə́ yə̀l cɛ̀nɛ̀ cìnə́³Bə̀ y'ǎ n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ e jà bə̀ n'ê ce pyɔ̌ mɔ́ wu zə nyàn, bə̀ n'ê gòm kɔma e jà bə̀ n'ê ce yó-cìnə́ bé wun zə nyàn. ⁴Bə̀ púlə́púlə́ wɔ́ nə̀fwə̀ə́le. Bə̀ nyɛ̌ ǹdə kúl ré tɛ̀bɛ́ búr-màrna mɔ́ jéé myǐn rə̀ wẽ́ rə j'a shɛ̀l, n zɛ̃̀ n yẽ̌ re, ń kə́ ń tá ń cili myǐn mú sõ ta, kɔn zhì búrú mún mú pǒ mó kɔn m'e yí mə̀ zã̀ɔ̃̀ mɔ́. ⁵Nə́ pyɔ̌ mɔ́ dɛ̃ rɛ́ yù wəa, yó-cìnə́ bé n'ê nywɛ̀ də̀vɛ̃́ bə̀ dwini bə̀ cìnə̀, bə m'e cɛ̀mɛ̀ bə̀ cìnə̀, pyɔ̌ mɔ́ myɛ zɛ̃̀ n shɛ̀nɛ́ n ce dwã yó ǹdə́ mɔ̀nna bɛ́.⁶Bə̀ bə̀ twẽ̌ bə yí ń yala nɛ ǹdə shɔ̃́ myǐn ta, bə̀ wun ní j'a sú ǹdə́ myìnù dúdú: bə̀ lyim rí y'à tu rə̀ dɛ̌ cəcɛ̃ y púlə́púlə́; sə cɛ-lár rɛ́ wẽ́, rə̀ zɛ̃̀ rə̀ n'ê fúl ǹdə myìn-cɔ̀lɔ̀ ta. ⁷Bə̀ gakó shɛ̃̀ bárhɛ́ ǹdə kúl ta: bə̀ n'ê ce bə̀ yó-cìnə́ bé jé tɛ̃́, bə̀ pyǎ bɛ́ gakó ló tɛ̃́, bə̀ mə̀dù ga myɛ kə́ ń tɛ̀nɛ́ ń la búbóó n ce àmyɛ́ nɛ yé.⁸Efərəyim n'ê shɛ̀nɛ́ è gùlí è cìn ǹdə́ dwə́ né dwã bɛ́, Efərəyim wɔ́ ŋwɔ̀mɛ́ kɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ pyìrhí yé. ⁹Zhələ n'ê zhɛ̀ ń jàn rɛ́, e jà ń yə̀l yé; yə́-pwə̀rh myɛ cìcì pɔpɔlɛ ń yó wə́, e jà ń yə̀l yé.¹⁰Esərayɛl lyì bí cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ mó n'ê zhìlì bə̀ yò, e jà bə̀ t'â kwɛ̃̀ bə̀ twí Cinu bə̀ Yi rí sõ yé; ǹdə́ rə̀myɛ́ ga myɛ, bə̀ t'â pyà mɔ yé. ¹¹Efərəyim wɔ́ épwèné tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê zwẽ nyí làlà rə̀ súlí rə̀ bə surhə zhe yé: bə̀ n'ê byẽ̀ Ezhibti bə̀ lwə̀l sɛ̃ɛ̃́, bə̀ n'ê dùr bə̀ zhə̀l Ashəri.¹²À n'â dul à gùndwǐ rí bə̀ yó bə̀ gə tú bə̀ n'ê dùr yi ní, a vwɛ̃ bɛ a ló tɛ̃́ ǹdə dɛ̃̌-yi kúmsí ni, à n'â zal bɛ, à gə tú à nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ tú dwã yó yi ní. ¹³Zwini zhe be, bə̀ gə́ n'ê dùr à yé né mó yilə! Bə̀ yò zhìlì kókó bə̀ gə́ cẽ à nyí ni shɔ̀nɔ́ mɔ́ yilə! E jà wɔ́ àmyɛ́ à mə̌ s'a zwẽ be, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â n'ê gòm kɔma bɛ́ à shò kwã nɛ́ mɔ́?¹⁴È də̀ ǹdə́ bə̀ wun gakó bə̀ n'ê búbwéé bə̀ ce ne yé: bə̀ gə tú bə̀ pyě bə̀ pyə̀nə̀ y w bə̀ n'ê kúrh yi ní, bə̀ n'ê kǎr bə̀ yala nɛ́ bə̀lɛ́ ǹdə́ də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ yilə, wɔ́ àmyɛ́ nyí ni bə̀ n'ê cẽ ne èta. ¹⁵À cìcì mú y'à cící bi, a súlí a ce bə̀ vwɛ̀mɛ̀ nɛ́ zə jàn, e jà bə̀myɛ́ y'à j'â wɔ́ lwɛlɛ dúdú bə̀ n'ê bùl à shò kwã nɛ́.¹⁶Bə̀ gə kwɛ̃̀ bə̀ kwã nɛ́ myɛ, bə̀ t'â la dɛ̃̌ sõ zǎ yé, bə̀ wɔ́ ǹdə twã kɛ̀bɛ́ è jàn rɛ́ n'ê zhɛ̀ ta. Búlə́ shù m'a gu bə̀ yó-cìnə́ bé, bə̀ zɔ̃̀-yàr rɛ́ yilə: sə bə̀ b'a mɔ̀n bɛ Ezhibti tənà y wa.

Chapter 8

¹Wúl-nə pɔ́lá yá! Lwɛlɛ j'â n'ê fɔ̌rh rə̀ bàn Cinu dwí rí lyì bí yó ǹdə ényə̀lá ta, bə̀ bə̀ cɔ̀ à dɔbrɛ́ bə súlí bə cẽ à nyə́ né zõ yò. ²Bə̀ n'ê byẽ̀ bə̀ ce ne bə̀ zhe: «À Yi, nə́myɛ̌ Esərayɛl lyì bí, nə́ yě ǹ párá!» ³Esərayɛl zhɔ̃̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́: bə̀ zù-bal mɔ́ búl n pú ń kùr n jì mu.⁴Bə̀ cír bə̀ pyǎ, bə̀ yə̀ à twə́r né ce yé, bə vùr bə̀ yó-cìnə́, bə̀ k'ê yə̀ à twə́r myɛ nɛ ce yé. Bə̀ zə bə̀ sə̀byì-kùlì y ǹdə́ bə̀ sánə́má mɔ́ bə m'e zùrhì yə èsã̌yùúli bə̀ cìn yilə, e jà wɔ́ bə̀ cìcì bə̀ la m'e cɔ̀. ⁵Samarɛ, ǹ nũ̌-bwə̀lə̀ y wɔ́ pwarha dúdú! À lyim zɛ̃̀ rə̀ n'ê yì bi dɛ̃́dɛ̃́. Bə̀ la j'a mɛ̃ bə yə̀ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ t'â la jìmdi zal kɔn b'e yi dǒ?⁶Nũ̌-bwə̀lə̀ y wɔ́ Esərayɛl è shí, wə̀-zùrhnə ń zùrhì yə, è də̀ Yi yé; zhə̀n ga, Samarɛ nũ̌-bwə̀lə̀ y m'a jǐrh yəywaálɛ. ⁷Bə̀ n'ê dwì zho, dwà-zho nánfɔ̀lɔ̀ bə̀ la jə̌r. Bə̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ è bə yó zhe bə mún zhe yé, má è gə zɔ mún myɛ, wɔ́ zhələ bə̀ n'ê jí mu.⁸Bə̀ lyìl Esərayɛl tənà yá: nyǐ y è wɔ dwə́ né cəcəl w ǹdə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bə kùr zhe ta! ⁹Efərəyim gə́ zhə̀l Ashəri, gɔ-bə̀na y è n'ê wɛ̀rhɛ́ è gə́ n'ê yǎl nɛ́ mɔ́, yi ní mú, ń yè ébwá ń cìn yilə. ¹⁰Má bə̀ gə n'ê tə̀l pansɛ dwə́ né dwã bɛ́ nɛ myɛ, à m'a ce bə bə̀ dwã yó èlǎsɛ̃́, sə nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ dwã màngɛlɛ́, bə̀ m'a kəkə zhĩĩ rí tɛ̀bɛ́ pyə̀-byǎ bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ la yál bə̀ yil mú kùr wə.¹¹Efərəyim já n lù vwĩ̀-jùúli nánzhəzhɔ̌ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w vǔr yilə, sə vwĩ̀-jùúlí rə̀myɛ́ k'e ce ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́. ¹²Má à kɛ̃ à nyə́ né zɔ̀mà mɔ̀rhɔ̀ a pə mɔ myɛ, bə̀ n'ê nyǐ ni ǹdə wɔ́ zhə-bal sõ nə̀ shí ní ta.¹³Bə̀ n'ê zwə́l vwàmá àmyɛ́ yilə, bə̀ gə́ n'ê yǎl nàmá bə dɔ̃̀ mɔ́ yilə, sə Cinu bə nɛ só yé; èlǎsɛ̃́ ń nə́ ń lyǐrh bə̀ dwə́ə́ré yò, ń nə́ ń pə bɛ còrhò-tum bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ yilə. Bə̀ m'a k'a kwɛ̃̀ bə vò Ezhibti. ¹⁴Esərayɛl swě è wǎrhnɔ mɔ́ yò, è lù pyǎ kǎlsɛ è cìn yilə. È gə wɔ́ Zhəda myɛ̌ yilə, ń j'á nə́ ń lwì cɛmɛ nyɛ̀bɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ mɔ́ ń súlí. E jà à j'â la myǐn co ń cɛmɛ nɛ́ wẽ́, sə mə̀ m'a jí nə̀ jìsí náàcǎnsɛ́.

Chapter 9

¹Esərayɛl, bə̀k'á ce n wu yə̀ nyàn dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ, ǹdə dwə́ né dwã bɛ́ ta, ǹ gə́ yẽ̌ ǹ Yi rí ni, ń vò pyépyé ń vò ń twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀, e jà ń súlí ń swéné nə̀ kwǎndɛ́ bə̀lɛ́ y turh dwí gakó w mó yil yé. ²Tuwə y ǹdə́ də̀vɛ̃́ byǎ bɛ́ pyárh ku w t'â la bə̀ yò kɔrhɔ yé, də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y m'a fǔr bi.³Bə̀ wàr bə̀ b'a mɛ̃ Cinu tənà y w yé: Efərəyim ma n kwɛ̃̀ n vò Ezhibti, sə bə̀ m'a jí kùjú kɔ̀bɔ́ ò zhe jìmdi Ashəri ní. ⁴Bə̀ t'â la də̀vɛ̃́ tɛ̃́ ló bə pə Cinu ni yé, bə̀ vwə̃̀ né t'â la ń bùlə̀ yú yé: nə̀ m'a yə̀ ǹdə cu wu-zhùlù búrú ta bə̀ yilə, lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n'ê dɔ̀m w m'a jǐrh jìmdi cìnə́, bə̀ bə̀ búrú w m'a kɔ̃̀ bɛ, sə bə̀ t'â la w zə bə m'e zù Cinu jì y w yé.⁵Bə̀kɔ́n á nə m'ǎ wɛ̀rhɛ́ címsí nánfɔ̀lɔ̀ w dɛ̃ rɛ́ yù wə, Cinu címsí dɛ̃ rɛ́ yù wə? Nyì-zwennə mó mɔ̀bɔ́ bə̀ n'ê fuuli mú ⁶Nyǐ bi bə̀ dùr bə̀ tɛ̃́ jó mó yé né, Ezhibti m'a zwẽ be e cĩ́ dwã yó, sə Mənfyiisi m'a yə̀ bə̀ lú-bɔ̀l mɔ́. Bàsɔ̌brɛ́ sɔr rɛ́ m'a zwẽ bə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ rə̀ zùrhì ǹdə́ sə̀byì-kùlì mú rə cìní, sɔr rɛ́ zwẽ bə̀ kwə̀ə́rhé.⁷Còrhò-tum pɔ yi rí yúwə́, kwǎndɛ́ pɔ yi rí yúwə́: bə̀ Esərayɛl lwar rɛ! Nyì-zwennə mó nə́ ń jǐrh nyə̀nyà, bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ éshìrhə́ y n'ê ce ń zɔ̀m mɔ́ zɔ̀mà nɛ́ k'ê bə kùr zhe yé, ǹ dóó w jɛ́nɛ́ rɛ́ e súlí zùùrí tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê jí ǹdə́ mɔ́ mɔ́ càn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w yilə.⁸Lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yìlì Efərəyim mú ŋwɛ́nɛ́ ǹd'â Yi rí, wɔ́ nyì-zwennə mó, bə̀ j'â n'ê cĩ́ pɔ̀mɔ̀ tɛ̃́ ń sɔ́msɛ́ gakó yó, bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ lwɛlɛ má ń Yi rí jì y cìcì myɛ wẽ́. ⁹Bə̀ yú lwɛlɛ rɛ́ bə̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ kùr ré ne, ǹdə shãã ga, Jəbəya nɛ́ mɔ́ ta. Yi m'a lyǐrh bə̀ dóó w yò, rə̀ m'a pə bɛ còrhò-tum bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ yilə. Baalɛ-Pəwɔɔrɛ¹⁰À nɔ Esərayɛl ǹdə gɔ-elũ èpòlò w də̀vɛ̃́-cǒ byǎ ta, à nɔ á nàmbala bɛ́ ǹdə épyìlí tɛ̀bɛ́ rə n'ê dámǎ rə̀ byìl épyùlú yó ta, ǹdə épyùlú byì-yéé ta. Sə bə̀myɛ́ gə́ zhə̀l bə yí Baal-Pəwɔɔrɛ yi ní, bə̀ j'a kwè bə̀ cìn bə pə Cìzhìl-ku w ni, sə bə̀ jǐrh pwarha kɔna, ǹdə ku w kɔ̀bɔ́ bə̀ só mó ta.¹¹Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê pɛ còrhó Efərəyim ni mú m'a j'a zɛ̃̀ rə lyɛ̃ ǹdə kúmí ta: rə̀ lul ré ǹdə́ rə̀ pǔ y zal ǹdə́ rə̀ mɔ́nɔ́ mɔ́ yi ní ga. ¹²Má bə̀ gə kɔ̀n byǎ myɛ, à m'a zwẽ be á yẽ̌ be ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ bala jǐrh yé. Zhə̀n zhə̀nà, lwɛlɛ m'a pú bi, à gə tú à yẽ̌ be a kɔl a vò kwã nɛ́ yi ní!¹³À nə Efərəyim ǹdə Tiiri dõ ta, ń já ń wɔ gɔ-lyɔ̀ jàà wa, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga Efərəyim mà n pə ń byǎ bɛ́ bə gu. ¹⁴Cinu pə bɛ... Bə̀kɔ́n ǹ m'ǎ pa? Pə bɛ kə-ejur ǹdə́ yil-pyànsɛ. Jələgal¹⁵Bə̀ lwɛlɛ rɛ́ púlə́púlə́ j'a du Jələgal nɛ́: wɔ́ gàà à ju kùr à n'â súl bi ní; bə̀ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né lwɛlɛ rɛ́ ce, à m'a jì bi à jì y wẽ́, à k'â t'â la sónó zal bə̀ yil yé; bə̀ yó-cìnə́ bé gakó wɔ́ yó-kùùli cìnə́.¹⁶Bə̀ mà Efərəyim, bə̀ nèsé kùlə̀, bə̀ t'â la byǐ èdù ga myɛ co yé. Má bə̀ gə lùl byǎ myɛ, à m'a ce bə̀ pǔ-byǐ mɔ̀bɔ́ bə̀ j'â só mó cì. ¹⁷À Yi rí m'a cìrh bi rə ce kwã nɛ́, bə̀ bə̀ yə̀ re cili yé, sə bə̀ m'a j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê yə́yɛ́lɛ́ tɛ̃́ dwə́ né dwã bɛ́ cəcəl wə.

Chapter 10

¹Esərayɛl y'à wɔ́ də̀vɛ̃́-cǒ kɔ̀bɔ́ ò y'à j'a lá o zwẽ cɛ yá, ò y'à j'â n'ô ce byǎ nánzhəzhɔ̌. Esərayɛl byǎ bɛ́ yó w gə tú ò n'ô súlí yi ní, tənà y vwĩ̀-jùúlí myɛ yó w y'a j'a zɛ̃̀ ò n'ô súlí; tənà y nə̀cɛ̀ndɛ́ gə tú rə̀ n'ê súlí yi ní, Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ myɛ y'a j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê súlí nə́kulə né bə̀ y'à n'ê cìì tɛ̃́ mɔ́ myɛ bɔ́bwár rɛ́. ²Bə̀ bə zhə̀n zhe yé, èlǎsɛ̃́ bə̀ m'a cə̀rh bə̀ jimdí: Cinu cìcì mú mà n mà bə̀ vwĩ̀-jùúlí n bɔbwɛlɛ, n súlí n lo bə̀ nə́kulə né bə̀ cìì tɛ̃́ mɔ́.³Èlǎsɛ̃́, bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Nə́ gə́ t'á nyàm Cinu mú ce nə́ bə pyɔ̌ zhe yé, sə è nə wɔ́ bə̀kɔ́n pyɔ̌ mɔ́ wɔ̌ ń mà n wɛ̀rhɛ́ nə́ yilə?» ⁴Bə̀ n'ê zɔ̀m zɔ̀mà nánzhəzhɔ̌, bə̀ n'ê bwəl bwəlse bə̀ m'ê myìnì dwã, bə̀ n'ê zal dɔbrɛ ǹdə́ dwã, sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ j'a zɛ̃̀ rə̀ n'ê lyĩ tɛ̃́ ǹdə gɔ kɔ̀bɔ́ ò wɔ̌ ò gwi lò gə́ n'ô lyĩ cɛsɛ́ sə̀ vwàl mɔ́ bə̀twésé nyə́ né gwáárɛ́ wẽ́ mó ta.⁵Samarɛ lyì bí n'ê kəkə Bɛtɛ-Avɛn nə̀-cɛla nɛ́ yilə, bə̀ ń dwí rí ǹdə́ ń vwĩ̀-zwə́lnə nã́wẽ̀ ré wɔ cu wu-zhùlù wẽ́ nũ̌-bwə̀lə̀ y shò kwã nɛ́. Bə̀ ce bə̀ wun yə̀ nyàn è còrhó w yilə, bə̀ gə́ zə y bə m'e vò pyépyé mó yilə! ⁶Bə̀ m'a zə nũ̌-bwə̀lə̀ y myɛ bə m'e súlí bə vò Ashəri, bə vò bə pə pyɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ w nɛ. Rə̀ m'a yə̀ cìzhìl Efərəyim yilə, cìzhìl m'a súlí rə zə Esərayɛl myɛ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl yà ń tɛnɛ ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yilə.⁷Kɔn zhɛ̀ Samarɛ cɔ w ǹd'ô pyɔ̌ mɔ́ yilə: ń nyɛ̌ ǹdə dɔ̌-pwèrhè ta nɛ̃̌ yó wə. ⁸Bə̀ m'a ce yə nánkɔ̀mdɛ́ vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́, Esərayɛl yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wa, jé tɛ̃́; sɔr rɛ́ ǹdə́ bàsɔ̀bɔ́ sɔr rɛ́ m'a pú vwĩ̀-jùúlí, rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ m'a wɔ̀ pyàr rɛ́ nɛ: Pú-nə nə́ba tɛ̃́! Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ pyǎlsɛ́ nɛ: Pyárh-na nə́ba tɛ̃́!⁹Jəbəya yò w yi ní ga, ǹ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́, Esərayɛl, sə bə̀ j'â gwẽ̌ yə̀ ò wẽ́ shə́r yé! E nə də̀ Jəbəya nɛ́ búlə́ né nə̀ la bú ǹdə́ lwɛlɛ cìnə́ bé m'a yíní bi ní?¹⁰À n'â yǎl a pə bɛ còrhò-tum; dwə́ m'a ce nyí dwã w nə bú ǹdə́ bɛ bə̀ dwə́ə́ré rə̀lyè y bə̀ gwẽ̌ càrh nɛ́ mɔ́ yilə. ¹¹Efərəyim y'à wɔ́ nə̀-cɛl tɛ̀bɛ́ bə̀ y'à cèrhè tumə né yil náàcɛ̀nɛ́, rə̀ y'à só bə̀lɛ́ y tɛ̃́ nɔ́m è byǎ bɛ́ vǔr yil mú tum rí. À gə́ tú à n'â lyɛ̃ a nə rə̀ byã y cɛ̀nɛ̀ rɛ́, à ce bə lyẽ Efərəyim tumə tũ̌ yilə, Zhəda mà n jǐrh cɛ y ǹdə́ Zhakɔɔbɛ nə́ ń lə́lǎ vwál mɔ́.¹²Dú-nə twã́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ wɔ́ cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ twã́, á m'ǎ jə̀r jòró kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ jòró; kǎ-na cɛ nándwə̃̀; yi rí yú b'ǎ pyǎ Cinu kɔn m'e yí n bə̀ n ce cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ nyɔ̀ á yó w ǹdə dwà ta. ¹³Á vwàl wu-bárhɛ́ á zɛ̃̀ á jə̀r lwɛlɛ, á jú kɔma bɛ́ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́. Ǹ zɔ ǹ ŋwɔ̀nɔ́ w zhə̀nà, ǹ zɔ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nánzhəzhɔ̌ w zhə̀nà.¹⁴Sɔ̀ m'a zɛ̃̀ ǹ dwí rí cəcəl wə, sə ǹ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byíl-fwàlsɛ́ gakó mó m'a cɔ̀, ǹdə Shaləman gə́ cɔ̀ Bɛtɛ-Arəbɛl nɛ́, búlə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bú bə m'e nɔ̀ nábá ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́ ga tɛ̃́ bə bɔbwɛlɛ yi ní mú. ¹⁵Wɔ́ kɔn rɛ́ rə̀myɛ́ Bətɛl cɔ w la ába wɔ̀rhɔ́, á wu-bárhɛ́ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí rə̀ lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ yilə: cɛ y la m'e lá mɔ́ ǹdə́ Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́ yò zhɛ̀.

Chapter 11

¹À swéné Esərayɛl ǹdə́ ń yà ń gwẽ̌ wɔ́ ébɔ́-dǎl yi ní ga, sə à byẽ̀ à byǐ mú n du Ezhibti ní. ²sə Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ twẽ̌ nyì-zwennə bé bə̀ y'à n'ê byẽ̀ be mó nyí ni bə vò kwã nɛ́: sə è wɔ́ Baaləbá nɛ bə̀ zwə́l vwə̃̀ bə pa, yə èsã̌yùúlí bə̀ sə̀l mó ne bə̀ ju wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ myǐn bə pa.³E jà wɔ́ àmyɛ́ à y'à zɔ Efərəyim lyì bí jɛ̀rh nɛ, a m'a tə́tá bɛ, sə bə̀ y'à yə̀ lwar bə̀ wɔ́ bə̀myɛ́ yò à y'à n'â nyǐ yé. ⁴À y'à zə wu-bɔ̀nɔ̀ lyẽẽ́se à m'a lyẽ be a dɛ̃ à cìn ni à zɛ̃̀ à m'â tə́tá bɛ, à y'à zə sónó lyẽẽ́se a m'a lyẽ be a dɛ̃ à cìn ni, à y'à wɔ́ ǹdə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zhẽ̌ byì-shɛ̀mɛ́ bə̀ m'ê dɛ̃ bə̀ pə̀pá nɛ mɔ́ ta bə̀ yilə, à y'a zɛ̃̀ a súlí a ce bə jí kùjú.⁵Esərayɛl kə́ ń tá ń la kwã̀ɔ̃̀ n bə̀ Ezhibti yé, wɔ́ Ashəri è m'a yə̀ ń pyɔ̌, ń gə́ cẽ bə̀ ń tá ń la kwã̀ɔ̃̀ n bə̀ àmyɛ́ sõ mó yilə. ⁶Búlə́ shù w m'à j'â n'ô yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌ ń cɛmɛ nɛ́ wẽ́, ò m'a cɔ̀ ń cìn-zwẽẽ́ y wẽ̀ ré, ò m'a cɔ̀ cɛ y kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì bí y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilə. ⁷À dwí rí lyì bí! bə̀ j'â gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ à zhɔ̃́ sɔ́má y yó: bə̀ n'ê byẽ̀ be bə̀ bə̀ bə̀ dɛ̃̌, sə bə̀ mə̀dù ga, bə̀ yó w gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ ga, tá ń zɛ̃̀ ń zhə̀l dɛ̃̌ yé. Sónó jú bɛlɛ rə̀myɛ́ mɔ́ gakó yó wə⁸Etər à nə m'a wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ́ Efərəyim? À nə m'a yẽ̌ mó a pə bə zə Esərayɛl? À nə m'a wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə à gə́ wɛ̀rhɛ́ Adəma nɛ́? À nə m'a ce ń yə̀ ǹdə Səboyim ta? À wu w bə jě yé, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga ò gwẽ̌ wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr wu. ⁹À t'â la yõ̌ à lyim-cəcɔ̌ w zɛ̃̀ yé, à k'â t'â la kwã̀ɔ̃̀ a bə̀ a ce Efərəyim jé tɛ̃́ yé; b'àmyɛ́ wɔ́ Yi à də̀ numbyíní yé; à bə dõ zhe ǹ cəcəl w yé: à t'â bàn ǹdə́ lyim nánfɔ̀lɔ̀ yé.¹⁰Bə̀ m'a zɛ̃̀ bə pú Cinu kùr bə̀ n'ê zhə̀lə̀. Ń mà n swər ǹdə bɔrɔ ta; ń gə tú ń zɛ̃̀ ń nə́ ń swər yi ní, Esərayɛl byǎ bɛ́ m'a shí yi-zùr sõ bə dùr bə bə̀ ǹdə́ bə̀ n'ê kəkə. ¹¹Bə̀ m'a shí Ezhibti bə dùr bə bə̀ ǹdə́ bə̀ n'ê kəkə ǹdə kṹ-ywàálɛ ta, bə̀ m'a shí Ashəri bə bə̀ ǹdə épwěnse ta, sə à m'a ce bə jòm bə̀ jìsí wẽ́, wɔ́ Cinu nyí rí.¹²Efǝrǝyim kǝ́kɛ́lɛ́ ǹdǝ́ kɔma, Esǝrayɛl kɛ̀lɛ́ wɔ́ myìnù dúdú, Zhǝda wɔ́ ywǝ́l dǔr ń tá ń zhì Yi yé né, zhǝ̀n cǝ́bal yé né yé.

Chapter 12

¹Efərəyim lyì bí kə́kɛ́lɛ́ nɛ ǹdə́ kɔma, Esərayɛl lyì bí myɛ kə́kɛ́lɛ́ nɛ ǹdə́ myìnù tũ̀twə̃̀ə̃̀. Sə Zhəda lyì bí gwẽ̌ n'ê zhə̀l ǹdə́ Yi, bə̀ zhǐ bə̀ nà yó ǹdə́ Mɔ̀bɔ́-ń-já-ń-bə-dõ-zhe mó. ²Efərəyim lyì bí zə zho w bə̀ m'ê kɔ̀n bə̀ cìnə̀, bə̀ j'â n'ê dùr yi-púrhí sõ zho w kwã dɛ̃ rɛ́ námpúm; bə̀ n'ê súlí bə̀ kɔma bɛ́ ǹdə́ bə̀ jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né. Bə̀ n'ê zal dɔbrɛ ǹdə́ Ashəri+ 12.2

Bə̀ y'à n'ê byẽ̀ Ashəri shãã ga bə̀ Asuuri. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce bə̀ kɛ̃ Ebərəbá sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ Asuuri , bə j'à n'ê pɛ nwə̃̌ è zhə̀l Ezhibti. Esərayɛl nàmbal Zhakɔɔbɛ wɔ́ myìnù cə́bal³Cinu nə́ ń bùr ǹdə́ Zhəda lyì bí, ń la mə n ce Zhakɔɔbɛ kwè ń nyí ń zhə̀zhèèlé shò kwã nɛ́, sə n súlí n kwɛ̃̌ mɔ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə́ ń tũ̀twə̃̀ə̃̀ né. ⁴Ń zwẽ ń da-byǐ jàà y ǹdə́ ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ń ná wẽ́, sə ń gə́ tú n jǐrh námpwə̌l yi ní, ń zɔ zãã ǹdə́ Yi.⁵Ń zɔ zãã ǹdə́ màlɛ́ka sə ń ŋwɛ̀nɛ́ yá, ń kúrh n mə n lwə̀l y sɛ̃ɛ̃́. Ń jəl Yi Bətɛl nɛ́, sə wɔ́ gàà mɔ́ Yi zɔ̀m ǹdə́ nə́ba nɛ́, ⁶bə̀ mə̌ sə bə byẽ̀ «Cinu, lũ gakó Yi rí bə̀ Cinu».⁷Rə̀myɛ́ ce ǹmyɛ́ m'ǎ k'á kwɛ̃̀ ń bə̀ ǹ Yi rí sõ: zhǐ ǹ nà èdù yó, yál wu-cángá cə́bal, sə ǹ já ǹ nə́ ǹ dɛ̃̀ kɔn gakó ǹ Yi rí sõ twéé twéé. ⁸Kanaã lyì bí zhe dùmì mɔrhɔ ku nánkɔ̀mɔ̀ bə̀ jɔ̃̀ wa, bə̀ só myìnù.⁹Efərəyim lyì bí zɛ̃̀ bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Nə̀cɛ̀ndɛ dúdú nə́myɛ̌ pyà, nə́ nɔ jɛ̃̀-kɔna; nə́ tum rí gakó wẽ́, bə̀ t'â la kɔn nɔ rə̀ ce nə́ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ yé.» ¹⁰Sə àmyɛ́ wɔ́ Cinu ǹ Yi rí, ǹdə́ ǹ yà ǹ wɔ Ezhibti tənà y w yi ní ga. À m'a ce ń k'á jòm kwə̀ə́rhe w kə́dò, ǹdə à gə́ jəl ába yi ní mú ta.¹¹À m'a zɔ̀m ǹdə́ nyì-zwennə bé, à m'a ce kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â ce pwẽ̀ ne à byili bi mú yó w súlí, à m'a tó bə̀ dɛnnɛ a ji səswalsɛ. ¹²Galaadɛ lyì bí gə dámǎ bə̀ wɔ́ myìnù cìnə́, nyǐ bə̀ gaga mɔ́ jǐrh kɔn nánfò; Jələgal nɛ́ mɔ́, bə̀ j'â gwẽ̌ n'ê zwə́l nə̀-byərh vwə̃̀, bə̀ vwĩ̀-jùúlí cìcì mú wɔ́ ǹdə nə́kul-púlə́ ta bə̀twésé nyə́ né gwáárɛ́ wẽ́, cɛsɛ́ vwál mɔ́ wẽ́.¹³Zhakɔɔbɛ dùr n vò Məzopotəmyi dɛ̃̌-sõ, sə Esərayɛl shɛ̀nɛ́ n yə̀ tùntùnnə kɛ̃ yilə, n tə̀ kɛ̃ yil n shɛ̀nɛ́ n yə̀ vwã̌-ènɔ̀n. ¹⁴Sə Cinu tó nyì-zwennə dɛnnɛ n ce Esərayɛl shə́r Ezhibti ní, ń súlí ń ce nyì-zwennə myɛ dɛ̃̀ Esərayɛl.

Chapter 13

¹Efərəyim gə́ yà ń zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m yi ní, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ y'à n'ê gwi Esərayɛl lyì bí. Baalɛ còrhó mó ce ń jǐrh dóó-cə́bal, sə rə̀myɛ́ mɔ́ tú ǹdə́ ń cu. ²Zà zà myɛ, bə̀ j'â gwẽ̌ n'ê dwé: bə̀ n'ê yə̌l lù bə̀ m'ê zùrhì wẽ̀, bə yə̌l bə̀ sə̀byì-kùlì y bə m'e zùrhì yə èsã̌yùúli, kɔn tó bə̀ sə̀pwà tɔ́rɔ́ mɔ́ nɛ! Rə̀myɛ́ mɔ́ gakó wɔ́ wə̀-zùrhnə tum kɔna. Wɔ́ rə̀ shò kwã nɛ́ bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwə́l numbyínsí vwə̃̀ né mó n'ê kwə̀ə̀lè nũ̌-bwə̀lse.»³Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce bə̀ m'a yə̀ ǹdə nəkɔkɔ́lɛ́ ébə-yóló ta, ǹdə nə̀kɔkɔ́lɛ́ myɔ̀nɔ̀ w ò n'ô twi làlà mɔ́ ta, ǹdə màlá kɛ̀bɛ́ è zɛ̃̀ tuwə y w è n'ê yə́yɛ́lɛ́ dɛ̃̌ mɔ́ ta, e súlí ǹdə nyɛ̀rh shɛ̀bɛ́ sə̀ tó cə̀-zhɛ̃̌ sə̀ n'ê dwi mú ta.⁴Sə àmyɛ́ Cinu à wɔ́ ǹ Yi rí, ǹdə́ ǹ yà ǹ ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti tənà y w yi ní mú ga, ǹ yə̀l Yi dõ pár yé, è gə də̀ àmyɛ́ dúdú. Zwennə dõ myɛ tɛ̀nɛ́, è gə də̀ àmyɛ́ dúdú, ⁵àmyɛ́ lwar ǹ pár gɔ-elũ èpòlò w wə, cə-kùlì tənà wa. ⁶Sə bə̀ gə́ j'a yí gɔ jàà y w mɔ́ bə̀ dɔ̀m bə sú, sə bə̀ gə́ sú bə zhɛ̀, bə̀ j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê zhẽ̌ bə̀ cìn dɛ̃̌, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce bə swě à yò.⁷À j'a jǐrh ǹdə bɔrɔ ta bə̀ yilə; à pyě tɛ̃́ sɔ́má y yó à n'â dɛ̃̀ ǹdə jə̀l ta. ⁸À n'â jì bi à la zal ǹdə gɔ-kùlí kɛ̀bɛ́ bə̀ pwà è byǎ bə yẽ̌ y ta, à n'â kǎr bə̀ nə̀báná nɛ́, a dɔ̀m bɛ kùr yó ǹdə bɔrɔ nã́nyɔ̀ ta, gɔ-wẽ̀ ré m'a dɔ̀m bɛ rə zhəzhɛrɛ.⁹Nyǐ mú ǹ jé tɛ̃́, Esərayɛl; àmyɛ́ dúdú à wɔ̌ à m'a sɛ̃ mɔ́. ¹⁰È nə wɔ́ yẽ̀ ǹ pyɔ̌ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́, sə n zwẽ mó ǹ cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́? Yẽ̀ ǹ bù-kárna bɛ́, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ nɛ ǹ yà ǹ nə́ ǹ wə̀l: « Pɛ̃ pyɔ̌ ǹdə́ yó-cìnə́.» mó ŋwɛ́nɛ́? ¹¹À pɔ mɔ́ pyɔ̌ ǹdə́ lyim, sə à m'a k'a zwẽ mo ǹdə́ lyi-shùùri.¹²Efərəyim dóó w lyẽ o cĩ́ jàà kɛ̀bɛ́ bə̀ zhe è zhə̀n wẽ́, ń yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w cĩ́ dɛ̃̌. ¹³Zwini m'a zə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń lùl mú; sə ń byǐ mú wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ lɛ́ yé: ń lul ré yúwə́, ń cẽ ń tá ń la ń ná pǔ w du yé.¹⁴À y'à mə̌ s'a zwẽ be cúlú ŋwɔ̀nɔ́ w jɔ̃̀ wa? À y'à mə̌ s'a zwẽ be cu jɔ̃̀ wa? Cu, yẽ̀ ǹ màbyə́ə́ré ǹ nə́ ǹ twĩ̀ mú ŋwɛ́nɛ́? Cúlú, yẽ̀ ǹ swã̀ y ŋwɛ́nɛ́? À k'â t'â nyǐ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr yé.¹⁵Efərəyim gə cĩ́ kùr ń da-byǎ bɛ́ cəcəl w má má myɛ, zho m'a shí yi-púrhí sõ o bà, Cinu zho, ò n'ô shí gɔ-elù èpòlò w wə: nə̀-bùlì y m'a kwĩ, zhìlí y m'a wĩ, bə̀ m'a pwà kɔ̀-twə̌ gakó nə̀cɛ̀ndɛ́ jì y w bə m'e lyɛ̃.¹⁶Samarɛ m'a nǝ còrhò-tum, è gǝ́ cẽ è Yi rí nyí ni mú yilǝ. Búlǝ́ shù m'a gu è lyì bí; bǝ̀ m'a nɔ̀ è bǝ̀sɔ́ná námpɔ́lsɛ́ tɛ̃́ nèrh kùr w sǝ bɔbɔlɛ, bǝ̀ m'a kǎr è kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ pwǐsí mú.

Chapter 14

¹Samarɛ lyì bí m'a cə̀rh bə̀ gə́ cẽ Yi nyí ni mú yilə: bə̀ m'a gu bi ǹdə́ búlə́ shù, bə̀ m'a nɔ̀ byì-shɛ̌msɛ́ tɛ̃́ bə gu, bə súlí bə kǎr kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe pǔrh mú pwǐsí. Esərayɛl lyì bí kwɛ̃̀ bə bə̀ Cinu sõ, Cinu ce bə̀ nyǔ mú jǐrh nándùl ²2 K'á kwɛ̃̀ ń bə̀ Cinu ǹ Yi rí sõ, Esərayɛl bə̀ ǹ dóó w ce ń mà ǹ nà ń tu tɛ̃́.³Kwɛ̃̀-na á bə̀ Cinu sõ ǹdə́ nyí, á wɔ̀ mɔ: «Ǹ nə́ ǹ vùr dwə́ə́re dwí gakó, zwẽ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́; nə́ m'ǎ pɔ̃́ nə́ nyì-zɔ̀mà nɛ́ nə yə̀ vwĩ̀ kɔn nə̀-byərh jàà wa.⁴Ashəri lyì bí wàr nə́ba bə̀ la zõ yé, nə́ k'é t'á la eshã jǒm yé, nə́ k'é t'á la kɔn dɛ̀bɛ́ nə́ jɛ̀rh zùrhì mú myɛ byõ̌ bə̀ «Nə́ Yi» yé, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ dùr bə̀tɛ̀lɛ́ nɔ̀nɔ̀ mɔ́!» ⁵À m'a ce bə̀ gə́ y'à n'ê zhɛ̃̀ nɛ mɔ́ yò w zhɛ̀, à m'a swéné be ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀: à lyim k'ê t'â la bɛ yú yé, ⁶à m'a yə̀ ǹdə myɔ̀nɔ̀ ta Esərayɛl yilə, ń mà n púrh pùnə́ ǹdə líísia y ta, ń nèsé myɛ m'a tə sə vò tɛ̃́ ǹdə Lyəbã tú w cèmé né ta,⁷ń mà n tò n sú cɛ, ń cɛ̀nɛ̀ rɛ́ m'a yə̀ ǹdə Olyivyé cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ta, sə ń zho w m'a yə̀ ǹdə Lyəbã zho w ta; ⁸lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à jě è ywə́l mó w mó m'a kwɛ̃̀ bə bà, bə̀ m'a ce bə̀lɛ́ y k'a yə̀ nɛ́, bə̀ m'a púrh pùnə́ ǹdə də̀vɛ̃́-cèmé né ta, sə bə̀ m'a zɔ̀m è zɔ̀mà ǹdə bə̀ gə́ n'ê zɔ̀m Lyəbã də̀vɛ̃́ y zɔ̀mà nɛ́ ta.⁹Efərəyim, àmyɛ́ ǹdə́ yə né, nə́ nə j'á gwẽ̌ wɔ́ kɔn rə̀dù? Wɔ́ àmyɛ́ à n'â zwẽ ń co wə́, a j'à n'â nyǐ ń yò. Àmyɛ́ wɔ́ ǹdə səpərɛ́ɛ́sɛ kɛ̀bɛ́ è j'â wɔ́ nánlyɔ̀ twéé gakó ta, wɔ́ àmyɛ́ à n'â ce ǹ ce byǐ.

Joel

Chapter 1

¹Bə-zhɔ̌-zhe zɔ̀m ǹdə́ Bətwəə byǐ Zhəwəə n wɔ̀ : ²Ámyɛ̌ ezhə̀nà bɛ́ cili-na kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ èta ! Ámyɛ̌ tənà y lyì bí bí gakó, pyèrhè-na á zhɛ̃̌ á cili ! Ámyɛ̌ yi ní mú, tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ dwí rí y’à wɛ̀rhɛ́, ráá rə̀ y’à wɛ̀rhɛ́ á dabá yi ní ? ³Rə̀ gə y’à wɛ̀rhɛ́, s’á byili ri á byǎ bɛ́ nɛ, sə á byǎ bɛ́ myɛ byili ri bə̀myɛ nyə̀ná bɛ́, sə bə̀myɛ́ byǎ bɛ́ myɛ byili ri bə̀ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ bàn mɔ́ myɛ nɛ.⁴kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ gazam1 yẽ̌ mó, wɔ́ rə̀myɛ́ səsɛ̀mɛ̀ nɛ́ júwə́ ; Jélek2 júwə́, hasil3 júwə́.⁵Sə̀-nyɔ̀ɔ́rɛ, zɛ̃̀-na dɛ̃̌, kúr-nə ! Ámyɛ̌ də̀vɛ̃́ nyɔ̀rna bɛ́ gakó, zɛ̃̀-na á jan ré wa, kúrh-nə, wɔ́wɔ́lɛ́-na, bə̀ bə̀ vùr də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y á nyú wə ! ⁶Bə̀ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe jàn rə wɔ́ nánjə̀jóló tú rə zɛ̃̀ à tənà y yó, rə̀ yə́lə́ ǹdə boro yə́lə́ ta mɔ́, rə̀ nyə̀-pǎr ǹdə bɔrɔ nyə̀-pə̀-kú ta mɔ́. ⁷Rə̀ cɔ̀ à sɛ̃́-cǒ wə́, rə̀ kà à épyìlú w rə bɔ́bɔ́ rə ló dwã yó, rə pwà rɛ rə cɔ̀ ; rə jɛ̀sɛ́ kù sə pwə̌r pwɛ̃́pwɛ̃́.⁸Wɛ̀rhɛ́ wu-zhìlù ǹdə kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár è zù kàmmə̀-zwǐ kɛ̀bɛ́ è n’ê byili ǹdə wɔ́ è bwẽ́ yi ní byal ń cù mú ta ! ⁹Paánsɛ́ ǹdə́ vwə̃̀ né b’a jé Bə-zhɔ-zhe jì y wẽ́ ; bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe tùntùnnə bé ŋwɛ́nɛ́ cu wu-zhìlù wẽ́. ¹⁰Cɛsɛ́ cɔ̀, cɛ y cu wu-zhìlù zhe cɛ yá, bə̀ bə̀lé y cɔ̀, də̀vɛ̃́ nándwə̃̀ y wĩ, nwə̃̌ y kùlə̀.¹¹Kɔn cə̀l vwàlna bɛ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ cǐ də̀vɛ̃́ cèmé né mó n’ê wɔ́wɔ́lɛ́, froment ǹdə́ orge y yilə, bə̀ jòró w yààlɛ cɛsɛ́ wa. ¹²Sɛ̃́ cèmé né lyɛ̀ɛ̀, épyùúlí pyɛ̀nɛ̀, grénadiers se ǹdə́ palmɛsɛ ǹdə́ pommiers gakó kùlə̀… wu-nyɔ̃̀ k’ê tɛ̀nɛ́ lyì bí wẽ́ yé.¹³Vwĩ̀-zwə̀lnə, zɛ̃̀-na á zù pyì-kur kàmmə̀-zwǐrh, s’á kúrh ! ámyɛ̌ à Yi rí tùntùnnə bé, zú-nə ywə́ə́le kàmmə̀-zwǐrh, á bə̀ á zɔ̃̀ ! bə̀ paánsɛ́ ǹdə́ vwə̃̀ né tɛ̀nɛ́ á Yi rí jì y w yé. ¹⁴Bwə̌l-nə nyì-lyṍṍ dɛ̃ á byili, byẽ̌-nə lyì bí bə̀ bà ! ce-nə ezhə̀nà bɛ́ ǹdə́ tənà y lyì bí gakó bə̀ dwã yó Bə-zhɔ-zhe á Yi rí jì y wə, S’á wǔrh á ce mo !¹⁵Ǎ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ ! wɔ́ etər dɛ̃ ! Nyǐ Bə-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ bwəlse ; ń bàn cɔ̌, ǹdə jàn bə swɛ̃́ cə́bal ta. ¹⁶ń yə̀ kùjú w vùr nə́ yé né nà ? Ń yə̀ ce wu-nyɔ̃̀ w ǹdə́ fùwə́ y jé Yi jì y w nà ? ¹⁷Jíjí dwí rí bə̀ dù (sous les mottes) ; Bòbwèsé wun ní pyě nánfò, wẽ̀ ré cṹ jìsí wǔr, bə̀ bə̀lé y tɛ̀nɛ́ nɛ́ yé.¹⁸Ǹ y’ǎ wɔ̀ bə̀ wɔ́ vwàmá nə̀ n’ê kúrhə́ ! Kɔn cə̀l nə̀-jəl ré, bə̀ rə bə zɔ̃̀rà jàà zhe yé (pâturage), bá pyììsí myɛ cìcì zɛ̃̀ sə̀ nn’ê nwɛ̀nɛ̀. ¹⁹Ǎ Bə-zhɔ-zhe, nyǐ wɔ́ ǹmyɛ́ nɛ à n’â zhẽ̌ à cəl à ce ! bə̀ myǐn mú jú gɔ-elũ w vɔlɔ wá, sə myìn-zhù w jú gɔ w cɛ̀mé né gakó. ²⁰Gɔ vwàmá nɛ́ myɛ n’ê zhẽ̌ nə̀ cələ nə̀ ce ǹmyɛ́ nɛ ; bə̀ bwǐsí wĩ sə kù, sə myǐn mú jú gɔ-elũ vɔlɔ wá.

Chapter 2

¹Wúl-nə pɔ́lá Sənyɔ̃ nɛ́ ! Ce-nə è dweme du à pyɔ̀ w yó ! Sə tənà y lyì bí gakó kəkə ! Bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ bànà, bə̀ nyǐ rə̀ bwəlse, ²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ wɔ́ cə-byṹ ǹdə́ cɛ yǔ dɛ̃, bəban ǹdə́ cə-búrə́ə́ dɛ̃, ǹdə bəban nánfwààlɛ gə́ y’a pyi pyɔ̀ nɛ dɛ̃ nɛ́ ta. Nyǐ-nə dwí rə̀ já dɛ̃́dɛ̃́, rə̀ zhe jàn, rə̀ dwí rí yə̀ nɛ́ yàl yé, rə̀ t’â la nɔ byinə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ bàn mɔ́ myɛ wẽ́ yé.³Rə̀ yé né mó, wɔ́ myǐn mə̀ n’ê jí, sə rə̀ kwã nɛ́ mɔ́, wɔ́ myìn-zhù ò n’ô fúlə́ ; Shãã ga, tənà y y’à nyɛ̌ ǹdə wɔ́ Edɛn nɛ vɔlɔ w ta, sə è gə́ lyɛ̃ kwã nɛ́, è jǐrh gɔ-elũ èpòlò kaka k’ê t’â lú rə̀ yé né yé.⁴Ǹ gə nɔ rə̀ lyì bí, ń wɔ̀ bə̀ wɔ́ esherh, bə̀ n’ê dùr ǹdə wɔ́ lyì bə̀ jě eshɛrh ta. ⁵Ǹ gə nyɛ̌ bə̀ dweme, ń wɔ̀ bə̀ wɔ́ búlə́ esherh vwã-tuuri dome, sə̀ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̀ yə́-pɛ̀lɛ́ w sə́ n’ê zɛ̃̀ sə̀ fwɛ̃́, ǹdə́ wɔ́ myǐn mə̀ kwɛ̃́ gɔ nɛ́ mə̀ n’ê wùl ta. Bə̀ nyɛ̌ ǹdə shə̀dɛ́ɛ́sɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ zhe jàn sə̀ n’ê tɛnɛ sə̀ la búlə́ bú ta.⁶Dwə́ né lyì bí n’ê kəkə bə̀ yé né, bə̀ yésé gakó zhìlì. ⁷Bə zɛ̃̀ ywə́l ne ǹdə búlə́ kã̀dar ta, bə̀ n’ê zɛ̃̀ bə̀ gar byílsi ǹdə shə̀dɛ́ɛ́sɛ ta ; lò gakó kwè ń sɔ́má ń tá ń ywə̀r yé.⁸Bə̀ t’â pyɛ́nɛ́ dwã nɛ yé, lò gakó zhǐ ń jàà y wa ; bə̀ n’ê dùr bə̀ bə̀bàrsɛ́ yó bə̀ la, bə̀ t’â zhì yé. ⁹Bə làà cɔ w wa, bə̀ n’ê dùr byílsí yó, bə̀ jìl jìsí yó, bə̀ tó túkwə́rsé bə̀ zwì ǹdə ŋwɔ̀là ta.¹⁰Cɛ y n’ê dɔm bə̀ yé né, dɛ̃̌ yə né n’ê zhízhǐ, nə̀nyɛ́nɛ́ y ǹdə́ cànà y jǐrh cə-byṹ, càmmə́sɔ̌rsɛ́ yẽ̌ sə̀ pwẽ̀ ré yěr mó ne. ¹¹Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zhì ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yé né n zɔ̀m ; bə̀ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ wɔ́ nánjə̀jóló, sə mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń zɔ̀mɛ̀ gə́ n’ê byili ní mú zhe jàn ; Bə̀ Bə-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ wɔ́ dɛ̃ nánfɔ̀lɔ̀, rə̀ yò w jɛ̀ : Mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n zhì rə̀ yé né ?¹²Bə-zhɔ-zhe kə́ ń nə́ ń zɔ̀m èlǎsɛ̃́ ń zhe : ká-na á kwɛ̃̀ á bə̀ à sono ǹdə́ á wun gakó, ǹdə́ nyì-lyõ̀ṍ, ǹdə́ cìlə́, ǹdə́ wu-zhìlù ! ¹³Bə̀k’á kǎr gàndɛ yé, kǎr-na á wun ní, s’á k’á bə̀ Bə-zhɔ-zhe á Yi ri sono ; Bə̀ ń wɔ́ kúrhí sanna ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ dǔr cə́bal, ń lyim t’â zɛ̃̀ làlà yé, sə ń wu-bɔ̀nɔ̀ w já dɛ̃́dɛ̃́, ń nə́ ń yẽ̌ zwini tɛ̀bɛ́ ń yà ń gu ń wẽ́ ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ nɛ.¹⁴Mɔ̌ lò ń nə́ mà n lwar ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe gə mà n pyìrhí ń wu n ká n bə̀ ń kwã nɛ́, Mɔ̌ lò ń nə́ má n lwar ǹdə́ ń gə mà n yẽ̌ bwəl yó cṹ ni, paánsɛ ǹdə́ vwə̃̀ zwə́l e pə Bə-zhɔ-zhe á Yi rí ní mú yil mó ?¹⁵Wúl-nə pɔ́lá, Bwə̌l-nə nyì-lyṍṍ dɛ̃ á byili, byẽ̌-nə lyì bí bə̀ bà ! ¹⁶Ce-nə dwí rí bə̀ dwã yó, jǒm-nə dwã gùlú ! ce-nə ezhə̀nà bɛ́ bə̀ dwã yó, ce-nə bə̀sɔ́ná bɛ́ bə̀ dwã yó, bá byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê ŋwɔ̀ yil gwẽ̌ mó ! Sə bal mɔ̀bɔ́ ń kɛ̃ mɔ́ du ń gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́, Sə kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń zhe byal mɔ́ du ń sõ jìní wə !¹⁷Sə vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ n’ê twĩ̀ Bə-zhɔ-zhe tum rí mú, bə̀ bə zhǐ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w bòlò w ǹdə́ vwĩ̀-jùlú bwə̌l mó w bə̀ n’ê kúrh bə̀ zhe : Bə-zhɔ-zhe, zwẽ ǹ dwí rí ! Bə̀ká yẽ̌ ǹ cəl kɔn rɛ́ nɛ rə jí cìzhìl yé, tənèsé zɛ̃̀ sə mɔ̀n rɛ yé ! Wɔ́ bə̀kɔ́n yil bə̀ nə b’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m dwə́ né cəcəl w bə̀ la wál : Wɔ́ yẽ̀ bə̀ Yi rí ŋwɛ́nɛ́ ?¹⁸Bə-zhɔ-zhe nə́ ń byili bə̀ ń só ń tənà y ǹdə́ sónó nánfɔ̀lɔ̀, ce ń nə́ ń zwẽ ń dwí rí. ¹⁹Bə-zhɔ-zhe lyár ń dwí rí n wɔ̀ : Nyǐ-nə nyɔ̀nɔ̀, à b’a ce bə̀lé y ǹdə́ dəvɛ̃́ nándwə̃̀ ǹdə́ nwə̃̌ bə̀ a pə ába, á m’ǎ ji ri á sú ; à k’â t’â la ába yõ̌ cìzhìl jí ába tənèsé cəcəl w yé.²⁰À b’a jì lũ jə̀-gwã̀ sõ zù-bal mɔ́ n vò kwã nɛ́ gaga á nyí ni, à b’a jì mu n vò cə-da wẽ́, gɔ-elũ èpòlò wə, a ce yìlnə1 mó ń ŋwɛ́nɛ́ ń yé né mó lyɛ̃ n vò yi-púrhí sõ, a ce ń yìlnə mó ń ŋwɛ́nɛ́ ń kwã nɛ́ mɔ́ lyɛ̃ n vò yi-zùr sõ ; Ń affection b’a zɛ̃̀ o vò dɛ̃̌ yi wə, ń puanteur b’a zɛ̃̀ e vò dɛ̃̌ yi wə, Bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ ywẽ̀ nánfwààlɛ.²¹cɛ, bə̀k’á dùr ywẽ yé, fǔ, ń wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀, bə̀ Bə-zhɔ-zhe nə́ ń wɛ̀rhɛ́ tumə nánfwààlɛ ! ²²Gɔ vwàmá, bə̀k’á dùr ywẽ yé, bə̀ vɔlɔ w èpòlò w b’a lyĩ gɔ-lyɔ̃̀, cèmé né b’a ce nə̀ byǎ bɛ́, épyìlú w ǹdə́ sɛ̃́-cǒ w b’a pə rə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́. ²³Sə ámyɛ̌, Sənyɔ̃ byǎ, fǔ-nə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ Bə-zhɔ-zhe á Yi rí wẽ́, Bə̀ ń mà n pə ába dwà y è yi rí wə, ń mà n ce də̀-yə́ə́ ǹdə́ də̀-kwaá y ga nyɔ̃̀ ǹdə shãã ga mɔ́ ta.²⁴Bə̀lé y mǎ tuwisí b’a sú ǹdə́ bə̀lé yə́, sə sə̀-dùlmə̀ ǹdə́ nwə̃̌ b’a yə̀ nə̀bwánsɛ́ (cuves) wa. ²⁵À b’a lyə́r byinə né nyɛ̀bɛ́ à y’à ce à shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ bə̀ sə tó səsɛ̀mɛ̀ nɛ́ ǹdə́ jélek y ǹdə́ hasil y ǹdə́ gazam y dɛnnɛ rə cɔ̀ jíjí rí mú²⁶Á b’ǎ jí á sú, a cèrhé Bə-zhɔ-zhe á Yi rí yil ré, ń wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ n pə ába mɔ́ ; Rə̀myɛ́ yi ní, à dwí rí k’ê t’â la cìzhìl wẽ́ yál gaga yé. ²⁷Á m’ǎ zɛ̃̀ á lwar b’à ŋwɛ́nɛ́ Esərayɛl cəcəl wə, Bə̀ à wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, á Yi rí, rə̀ dõ tɛ̀nɛ́ nɛ́ gaga yé, ce à dwí rí k’ê tâ la cìzhìl wẽ́ yál gaga yé.²⁸Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à m’a zɛ̃̀ a ce à éshìrhə́ y só numbyíní gakó yó ; á byǎ bɛ́ ǹdə́ á bə̀kwá bɛ́ b’a zɔ̀m Yi nyì-zwennə zɔ̀mà, á ezhə̀nà bɛ́ b’a dàrh dàrhà, sə á ébwá-dàlá bɛ yírhə́ b’a nə wẽ̀. ²⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, à b’a ce à éshìrhə́ y só tùntùnnə̀ bé bala ǹdə́ kana cìcì mú yó wə ?³⁰À b’a ce màyaarhɛ du dɛ̃̌ yi rí ǹdə́ tɛ̃́ cɛ y yó, è b’a yə̀ jal ǹdə́ myǐn, ǹdə́ (colonnɛs de fumée) ; ³¹Nə̀nyɛ́nɛ́ y b’a lyə́r e jǐrh cə-byṹ, cànà b’a jǐrh jal, fòró Bə-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ zɛ̃̀ rə yí, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w rə̀ yò w jɛ̀ mɔ́.³²Rə̀myɛ́ yi ní, lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe yil ré mó b’a nə vwǎrh ; Vwǎrh mɔ́ b’a yə̀ Sənyɔ̃́ ǹdə́ Zhərəzalɛm nɛ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ lú, Bə-zhɔ-zhe la byõ̌ mó cəcəl wə.

Chapter 3

¹Nyǐ-nə dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ mó, ǹdə́ yi rí rə̀myɛ́ mɔ́ yi ní mú, à gə́ la á k’â zə Zhidə ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí bə̀ y’à zɔ bə̀ vò yómdé a k’a m’a bə̀ mɔ́ yi ní, ²à b’a zə tənèsé gakó sə bə̀ sə gùlí dwã Zɔzafwatɛ vɔlɔ w wa ; wɔ́ gàà mɔ́ à la sə̀ bùrsí bǔr ní, à dwí Esərayɛl rə̀ wɔ́ àmyɛ́ cəl ré kɔn mɔ́ yilə, wɔ́ tənèsé sə̀myɛ́ sə̀ y’à jì à dwí rí rə làà dɛ̃̌ tənèsé wə, ǹdə́ sə̀ gə́ y’à bɔ̀n à tənà y sə tə̀ mɔ́ yilə. ³Tənèsé lyì bí y’a zɔ à tənà y bə tə́ tɛ̃́tɛ́ɛ́ ; bə kwè bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ bal-byǐ y bə̀ yə̀ kə-nə̀fòló, bə kwè kɛ̃-byǐ bə yè ǹdə́ bə̀vɛ̃́ bə nyɔ̃̀.⁴Sə Tiiri ǹdə́ Sədɔ̃, ǹdə́ Fələsətɛ̃bá cɛmɛ, wɔ́ bə̀kɔ́n à n’â yǎl á wɛ̀rhɛ́ nɛ ? Wɔ́ á jim á n’á yǎl á cĩ́ à yó nà ? Sə á gə n’á yǎl á cĩ́ á jim à yó, sə nyǐ à b’a b’a k’a ce á jim rí cṹ mú k’a jòm á yó-pyɛ̀lɛ́ w làlà. ⁵Á kwè à sə̀byì kùlì y ǹdə́ sánnə́má mɔ́ ; ǹdə́ à wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rə̀ y’à càn dɛ̃́dɛ̃́ rə̀ ye y cɛ̀ mɔ́, á pwà rɛ á m’a vò a cĩ́ á yə né jìsí wə. ⁶Á zɔ Zhidə ǹdə́ Zhərəzalɛm byǎ bɛ́ á yè Javanɛ byǎ bɛ́ sono, mùnì ga á ce bə̀ vò yé né gaga bə yẽ̌ bə̀ tənà y nɛ.⁷Nyǐ-nə wé, à m’a k’a zə bɛ́ bə k’a bə̀ jàà y kɛ̀bɛ́ á yè be è wẽ́ mó wə, sə à b’a ce á jim rí cṹ mú k’a jòm á yó-pɛ̀lɛ́ wa. ⁸À b’a zə á bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ á kana-byǎ bɛ́ à yè Zhidə byǎ bɛ́ sono, sə bə̀myɛ b’a kwè be bə yè Sabənyɛ́bá sono, tənà y kɛ̀bɛ́ é nyɛ gaga mɔ́ wẽ́ ; Bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m èta.⁹Bwə̌l-nə ywẽ̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ á byili tənèsé wẽ́, Tɛnɛ-na búlə́ né ! Zhǎrh-na kándar rɛ́ rə zɛ̃̀ tɛ̃́ ! Rə̀ zǎ búlə́ né jàà wa, Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó ! ¹⁰Kwě-nə á socs bá á m’a lù búlə́ shìmì, kwě-nə á Serpes bá myɛ á m’a lù swə̌ ! Sə lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ sə n wɔ̀ : Àmyɛ́ wɔ́ kã̀dɔ !¹¹Ámyɛ̌ tənèsé shɛ̀bɛ́ á jě á kə́kɛ́lɛ́ tənà y mɔ́ gakó mó, lyì bí, dǔr-nə làlà á bà, zǐ-nə dwã yó ! Ǎ, Bə-zhɔ-zhe, ce ǹ kã̀dar rɛ́ bə̀ gàà mɔ́ !¹²Bə̀ tənèsé zɛ̃̀ dɛ̃̌, sə zə sə yé sə zǎ Jəsafwatɛ vɔlɔ wa ! Bə̀ wɔ́ gàà mɔ́ à la nɛ́ jǒm a bùr tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ jě sə kə́kɛ́lɛ́ tənà y mɔ́ lyì bí. ¹³Kwě-nə dàmmə̀kɔ̀lɔ̀ wá, bə̀ jòró w yúwə́ ! Bà-nà, nɔ́m-na wa, bə̀ gɔ́rɔ́ w súwə́, nə̀bwánsɛ́ sú sə bɔrh ! Bə̀ bə̀ wu-bárhɛ́ tumə né já dɛ̃́dɛ̃́,¹⁴Bə̀ wɔ́ numbyínsi nánjə̀jóló, numbyínsí nánjə̀jóló sə̀ ŋwɛ́nɛ́ bùrsí vɔlɔ w wa ; bə̀ Bə-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ bwəlse, bùrsí vɔlɔ w wẽ́ mó. ¹⁵Nə̀nyɛ́nɛ́ y ǹdə́ cànà y b’a jǐrh cə-byṹ, Sə càmmə́sɔ̌rsɛ́ t’â la sə̀ pwẽ̀ ré yə̌r yé.¹⁶Bə-zhɔ-zhe zhǐ Sənyɔ̃ nɛ́ ń nə́ ń swərə, ń zhǐ Zhərəzalɛm nɛ́ n ce ń cəl ré n’ê dwi ; Dɛ̃̌ yə né ǹdə́ cɛ y dom. Sə Bə-zhɔ-zhe wɔ́ ń dwí rí shòò jàà, shòò jàà Esərayɛl byǎ bɛ́ yilə. ¹⁷Èta, á b’a lwar bə̀ à wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, á Yi rí, Rə̀ jě Sənyɔ̃ nɛ́, à pyɔ̀ wá, Zhərəzalɛm b’a yə̀ àmyɛ́ cɔ, zhə-bal kə́ ń tá ń la ò wẽ́ tó n lyɛ̃ yé.¹⁸Yi rí rə̀myɛ́ wẽ́, də̀vɛ̃́ nàndwə̃̀ y b’a dùr tɛ̃́ pyàr rɛ́ yó, yil b’a dùr tɛ̃́ pyǎlsɛ́ yó, nɛ̃̌ b’a yə̀ Zhidə bwǐsí gakó wẽ́ ; Nə̀-bùlì b’a du Bə-zhɔ-zhe kɛ̀lɛ́ y wa, e ji Sətimi vɔlɔ wsa. ¹⁹Ezhipti b’a cɔ̀, Edɔmɛ b’a cɔ̀ ò jǐrh èpòlò, jàn tumə né nə̀ lyì bí twĩ̀ Zhidə byǎ nɛ́ mɔ́ yilə, Bə̀ gə́ ló bə dóó zhe cìnə́ bé jal mɔ́ tɛ̃́ tənà y w mɔ́ yilə.²⁰Sə lyì b’a jòm Zhidə né twéé twéé gakó, bə jòm Zhərəzalɛm nɛ́, bə̀ nɛ̀mɛ́ nə pú pú dwã. ²¹À b’a cĩ́ bə̀ jal mɔ́ jim, à gwẽ̌ yə̀ jim rɩ́ rə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí jim cĩ́ gaga yé, Sə Bə-zhɔ-zhe mó m’a jòm Sənyɔ̃ nɛ́.

Amos

Chapter 1

¹Nyǐ Amɔɔsɛ, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê kɔ̀n vwàmá nɛ́ Təkɔwa nɛ́ mɔ́ mə̀dù zɔ̀mà nɛ́, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nɔ n zɛ̃̀ n zɔ̀m, Esərayɛl shò kwã nɛ́, Zhəda pyɔ̌ Ozhaasɛ ǹdə́ Zhɔwaasɛ byǐ Zhərɔbwam, Esərayɛl pyɔ̌ mɔ́, pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú yi ní, ǹdə́ cɛ y zhúzhǔ mú y'à gwẽ̌ dǎl byinə nə̀lyè mó. Kùr-jirə́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ²Ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: Cinu zhǐ Səyɔ̃ nɛ́ ń nə́ ń swərə, ń zhǐ Zhərəzalɛm nɛ́ n ce ń cəl n'ê domə, vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ vwàmá gɔ-dɔ́m-jààsɛ́ wɔ wu-zhùlù wẽ́, Karəmɛl pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ y j'a kù.³Nyǐ Cinu nyí rí: Damaasɛ lyì bí nyí-ni-cõ twər ré rə̀tɔ̀ y ǹdə́ twər ré rə̀na y yiləa, à j'â t'â la nyí rí tɛ̀bɛ́ à kwè mó kwǎrh yé: bə̀ gə́ zə cɔ̀bɔ́ w ǹd'ô yə́lə́ né bə m'e gõ̀ Galaadɛ mɔ́ yilə, ⁴à m'a ji Azayəə jì y myǐn, sə mə̀ m'a jí Bɛn-Adaadɛ pyɔ̌ kǎlsɛ́.⁵À m'a kə́ Damaasɛ cɔ w bòlò w sàfɔ̌ wá. À m'a ce pyɔ̌ mɔ́ jé tɛ̃́, Byəkəyaatɛ-Awɛn nɛ́. À m'a ce mɔ̀bɔ́ pyɛ̀lɛ̀-də̀dɔ̀lɔ̀ w wɔ ń jɔ̃̀ w mɔ́ myɛ jé tɛ̃́, Bɛtɛ-Edɛn nɛ́; sə rə̀myɛ́ yó, bə̀ m'a pwà Siri lyì bí bə m'e vò Ciiri, wɔ́ Cinu nyí rí. Nyí Gaza ǹdə́ Shilisəti lyì bí shò kwã nɛ́⁶Nyǐ Cinu nyí rí: Gaza lyì bí nyí-ni-cõ twər ré rə̀tɔ̀ y ǹdə́ twər ré rə̀na y yilə, à j'â t'â la à nyí rí à kwè mó kwǎrh yé: bə̀ gə́ pwà lyì nánzhəzhɔ̌ w bə̀ tənà y w bə vò bə ce Edɔm lyì bí jɔ̃̀ w mɔ́ yilə, ⁷à m'a ji Gaza cɔ w byílsí myǐn, sə mə̀ m'a jí ò pyɔ̌ kǎlsɛ́.⁸À m'a ce pyɔ̌ mɔ́ jé tɛ̃́ Ashədɔɔdɛ nɛ́; a ce mɔ̀bɔ́ pyɛ̀lɛ̀-də̀dɔ̀lɔ̀ w wɔ ń jɔ̃̀ w mɔ́ myɛ jé tɛ̃́ Ashəkəlɔ̃ nɛ́. À m'a zhẽ̌ jɛ̃̀ Ekərɔ̃ lyì bí yó, sə Shilisəti lyì bí kùr ré rə̀ dàl mɔ́ gakó m'a cì, wɔ́ Cinu Yi nyí rí. Nyí Tiiri ǹdə́ Fənishi lyì bí shò kwã nɛ́⁹Nyǐ Cinu nyí rí: Tiiri lyì bí nyí-ni-cõ twər ré rə̀tɔ̀ y ǹdə́ twər ré rə̀na y yilə, à j'â t'â la à nyí rí à kwè mó kwǎrh yé: bə̀ gə́ j'â yə̀ bə̀ da-byùúrí ǹdə́ dwã yò lyǐrh, bə zɛ̃̀ bə ce lyì nánzhəzhɔ̌ w byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à pwà Edɔm lyì bí jɔ̃̀ w mɔ́ yilə, ¹⁰à m'a ji Tiiri cɔ w byílsí myǐn, sə mə̀ m'a jí ò pyɔ̌ kǎlsɛ́. Nyí Edɔm shò kwã nɛ́¹¹Nyǐ Cinu nyí rí: Edɔm lyì bí nyí-ni-cõ twər ré rə̀tɔ̀ y ǹdə́ twər ré rə̀na y yilə, à j'â t'â la nyí rí à kwè mó kwǎrh yé: bə̀ gə́ pú bə̀ da-byǎ bɛ́ kùr bə jì ǹdə́ búlə́ shù, bə̀ j'â yə̀ shɛ̀nɛ́ bə dùr bə̀ nɔ̀nɔ̀ yilə; bə̀ lyim rí gə́ y'à j'a ce bə̀ y'à wàr bə̀ yẽ̌ bə̀ gu mú ni, e jà bə̀ y'à nyɛ́ɛ́ bə cĩ́ zùùri bə̀ wẽ́ mó yilə, ¹²à m'a ji Təmã cɔ w myǐn, sə mə̀ m'a jí Bɔsəra pyɔ̌ kǎlsɛ́. Nyí Amɔ̃ shò kwã nɛ́¹³Nyǐ Cinu nyí rí: Amɔ̃ byǎ bɛ́ nyí-ni-cõ twər ré rə̀tɔ̀ y ǹdə́ twər ré rə̀na y yilə, à j'â t'â la à nyí rí à kwè mó kwǎrh yé: bə̀ gə́ kǎr Galaadɛ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à zhe pǔrh mú pwǐsí, mùnì ga bə ŋwɛ̀nɛ́ bə wɛ̀lɛ̀ bə̀ tənà y mɔ́ yilə,¹⁴à m'a ji Araba cɔ w byílsí myǐn, sə mə̀ m'a súlí mə jí ò pyɔ̌ kǎlsɛ́, sə kɔn m'a tó búlə́ búbwéé dɛnnɛ, búlə́ dɛ̃ yù wə, ǹdə́ zho dɛnnɛ, zho nánfɔ̀lɔ̀ dɛ̃ yù wə; ¹⁵bə̀ m'a zə bə̀ pyɔ̌ mɔ́ bə m'e vò yómə́-jè, bə̀ m'a tó dwã bə zə ńmyɛ̌ ǹdə́ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé, wɔ́ Cinu nyí rí.

Chapter 2

¹Nyǐ Cinu nyí rí: Mɔwaabɛ lyì bí nyí-ni-cõ twər ré rə̀tɔ̀ y ǹdə́ twər ré rə̀na y yilə, à j'â t'â la à nyí rí à kwè mó kwǎrh yé: bə̀ gə́ ju Edɔm pyɔ̌ mɔ́ kúr rí myǐn, rə jí rə jǐrh tɔ̀mɔ̀ mɔ́ yilə,²à m'a ji Mɔwaabɛ tənà y myǐn, sə mə̀ m'a jí Kərəyɔɔtɛ pyɔ̌ kǎlsɛ́; Mɔwaabɛ tənà y lyì bí m'a cì sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́, ǹdə́ búlə́ búbwéé n'ê búbwéé, ǹdə́ pyì-bya nyu pɔ́lá n'ê wúlə́; ³à m'a ce bù-kárna mɔ́ jé tɛ̃́ tənà y wẽ́; sə à m'a gu ńmyɛ̌ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé gakó, wɔ́ Cinu nyí rí. Nyí Zhəda shò kwã nɛ́⁴Nyǐ Cinu nyí rí: Zhəda lyì bí nyí-ni-cõ twər ré rə̀tɔ̀ y ǹdə́ twər ré rə̀na y yilə, à j'â t'â la à nyí rí à kwè mó kwǎrh yé: bə̀ gə́ zhɔ̃̀ Cinu còrhò mó, bə súlí bə̀ yə̀ ń nyə́ né tó mó yilə; bə̀ kɔma bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nàmbala bɛ́ y'à n'ê zwẽ bə̀ nyí mú, gə́ y'à dwĩ̀ bi mú yilə, ⁵à m'a ji Zhəda tənà y myǐn, sə mə̀ m'a jí Zhərəzalɛm pyɔ̌ kǎlsɛ́. Nyí Esərayɛl shò kwã nɛ́⁶Nyǐ Cinu nyí rí: Esərayɛl lyì bí nyí-ni-cõ twər ré rə̀tɔ̀ y ǹdə́ twər ré rə̀na y yilə, à j'â t'â la à nyí rí à kwè mó kwǎrh yé: bə̀ gə́ yè wu-cángá cə́bal mɔ́ bə m'e zwẽ sə̀byǐ yilə, bə zɛ̃̀ bə yè nə̀mɔ̀ mɔ́ bə m'e zwẽ nə̀cìl kùr rə̀dù yilə;⁷bə̀ gə́ j'â só sə bə nə cɛ y shó w zúzúnú cìnə́ bé yó w ǹdə́ bə̀ wu gakó mó, bə j'a zɛ̃̀ bə̀ n'ê yǔr lyì-bwǎlsɛ́ wẽ̀ ré bə̀ cìn yilə; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, byǐ ǹdə́ ń da ga n'ê zhə̀l bə̀ zwì ǹdə́ kɛ̃-byǐ èmyɛ́ èdù yə́, bə̀ m'ê fuuli à Yil ré rə̀ bə dõ zhe mó; ⁸gàndɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zwẽ ǹdə́ jàn, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ cìnə́ bé mə̌ sə bə pə mɔ́ jàà wa, vwĩ̀-jùlú gakó yala nɛ mɔ́ yilə, ǹdə́ də̀vɛ̃́ y kɛ̀bɛ́ bə̀ zwẽ ǹdə́ jàn bə̀ n'ê nywɛ̀ bə̀ yi rí jì y wẽ́ mó yilə.⁹E jà àmyɛ́ y'à ce Amɔrətəbá, bə̀ dɛ̃̌-zhìyə́ y ǹdə́ sɛ́ɛ́dərɛ dɛ̃̌-zhìyə́ y wɔ́ kɔn rə̀dù mú, bə̀ jàn rɛ́ ǹdə́ shɛ́ɛ́nɛ jàn rɛ́ myɛ wɔ́ kɔn rə̀dù mú, jé tɛ̃́ bə̀ yé né; à y'à cɔ̀ rə̀ byǎ bɛ́ rə̀ yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́ ǹdə́ rə̀ nèsé tɛ̃́ cɛ y kùr w mú ga; ¹⁰e jà àmyɛ́ y'à ce á shə́r Ezhibti tənà y wa, à yàl nɛ́ ǹd'ába byinə shə́-èna gɔ-elũ èpòlò w wẽ́, mùnì ga á zwẽ Amɔrətəbá tənà y á cìní;¹¹à y'à ce nyì-zwennə shí á byǎ bɛ́ cəcəl wə, a ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ bwəl nyí bə m'e pɛ̃ bə̀ cìn mú shí á byɛ̀bɛ́ bə̀ cɔ̃̀ bə̀ dwã bɛ́ mɔ́ wẽ́; rə̀ nə wɔ́ zhə̀n ráá kɔma, Esərayɛl lyì byǎ? wɔ́ Cinu nyí rí. ¹²Sə á n'á ce byɛ̀bɛ́ bə̀ bwəl nyí bə m'e pɛ̃ bə̀ cìn mú zɛ̃̀ bə̀ n'ê nywɛ̀ də̀vɛ̃́, á n'á pɛ nyí nyì-zwennə bé ne, á zhe: Á j'á t'á la nyì-zwennə zɔ̀mà zɔ̌m yé!¹³Rə̀myɛ́ ce nyǐn ni, à tú à la ába tɛ̃́ nɔ́m kùr yó, ǹdə búlə́ eshã-vwə̃tu kɔ̀bɔ́ ò sú ǹdə́ gɔ, gə́ y'a nɔ̀ kɔn tɛ̃́ nɛ́: ¹⁴shòò jàà t'â la nɔ lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhe ywə́l yil yé, wu-jɔ̀ cə́bal tá ń la ń jàn rɛ́ dwã yó cṹ yé, kàndɔ t'â la lú yé,¹⁵twã tarna tá ń la ŋwɔ̀nɔ́ n zhì dɛ̃̌ yé, lò mó mɔ̀bɔ́ ń zhe ywə́l tá ń la lú yé, eshə-jòmnə mó myɛ tá ń la dǔr n lú yé, ¹⁶dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, kàndar rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ kàndɔ w m'a dùr nánlwè, mùnì ga o lú, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, wɔ́

Chapter 3

¹Cili-nə nyí rí tɛ̀bɛ́ Cinu nə́ ń cĩ́ á shò kwã, Esərayɛl lyì byǎ, dwí rí tɛ̀bɛ́ gakó à y'à ce rə shə́r Ezhibti tənà y w mɔ́: ²Ámyɛ̌ dúdú pár à lwar dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ wɔ cɛ yó mó cəcəl wə; wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce à m'a bwə̀rh ába, á lwɛlɛ rɛ́ gakó shò kwã nɛ́. Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ e súlí nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́³Nunə bə̀lyè nə m'a tó dwã bə̀ n'ê zhə̀lə̀, e jà bə̀ yə̀ dwã yó ce nà? ⁴Bɔrɔ nə m'a zɛ̃̀ ò n'ô swər tú w wə, e jà ò yə̀ kɔn zal nà? bɔrɔ byǐ nə m'a pyẽ̀ e pwə́l mó w e ce è cəl du e j'à yə̀ kɔn zal nà?⁵Kúmí nə m'a tu pɔ̀mɔ̀ wẽ́ cɛ yó, e jà bə̀ yə̀ kɔn zə bə m'e vwɛ̃ y nà? Pɔ̀mɔ̀ nə m'a n'ô zhẽ̌ dɛ̃̌ cɛ y yó, e jà ò yə̀ kɔn zal nà? ⁶Pyì-bya nyu pɔ́lá gə n'ê wúl cɔ wa, lyì bí wun nə t'â la zã̀ɔ̃̀ nà? Lwɛlɛ gə tu cɔ wa, è nə də̀ Cinu ń ce rə wɛ̀rhɛ́ nà?⁷Nyǐ Cinu Yi tá ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rə̀dù ga myɛ ǹdə́ ń yə̀ jɛ̀rɛ̀ n byili ń yò w ò shèè mó nyì-zwennə bé ń tùntùnnə bé ne yé. ⁸Bɔrɔ swər, è nə wɔ́ mɔ̌ lò ywẽ t'â la zal? Cinu Yi zɔ̀m, è nə wɔ́ mɔ̌ ń tá ń la nyì-zwennə zɔ̀mà zɔ̌m? Nyí Samarɛ shò kwã nɛ́⁹Jíl-nə Ashədɔɔdɛ pyɔ̌ kǎlsɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa, sə á jì pyɔ̌-kǎlsɛ́ yə́-pɛ̀lɛ́ wa, Ezhibti tənà y wa, á bwə̀l á byili á wɔ̀: Bà-na dwã yó Samarɛ cɔ w pyàr rɛ́ yó, nyǐ-nə kɔn gə́ j'a gùlí dwã ò wẽ́ né ma wé, bə̀kɔ́n nɔ̀nɔ̀ dwí ò j'â wɔ ò wẽ́! ¹⁰Bə̀ j'â yə̀l kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ wɔ̀rhɔ́ yé, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â n'ê súlí jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né tũ̌ ǹdə́ ŋwɔ̀lɛ̀ wẽ̀ ré dwã yó shɛl bə̀ pyɔ̌ kǎlsɛ́ wẽ́ mó, wɔ́ Cinu nyí rí.¹¹Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nyǐ Cinu Yi nyí rí: Zù-bal mɔ́ mà n kə́kɛ́lɛ́ tənà y n ce dwã wa, bə̀ m'a cɔ̀ ǹ jàn rɛ́ bə yẽ̌ mó, sə bə̀ m'a súlí bə bubu ǹ pyɔ̌ kǎlsɛ́. ¹²Nyǐ Cinu nyí rí: Cinu mà n vwǎrh Esərayɛl lyì byǎ bɛ́ ǹdə́ jàn, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ Samarɛ nɛ́ mɔ́, bə̀ jě də̀gwã́ nándə̀dɔ̀lɔ̀ yó, pal rɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ è càn wẽ́ mó wə, ǹdə vwã̌-ènɔ̀n gə́ yà n vwǎrh vwǎm nə̀rh sə̀lyè ráá mə̀ zhɛ̃̌ kə̀kàlà bɔrɔ nyú w ǹdə́ jàn nɛ́.¹³Cili-nə sə á kwè á nyí á cĩ́ dóó Zhakɔɔbɛ kɛ̀lɛ́ y yó, wɔ́ Cinu Yi, lũ gakó Yi rí nyí rí: ¹⁴dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la còrhò-tum pɔ Esərayɛl nɛ, è lwɛlɛ rɛ́ yil mú, à m'a cɔ̀ Bətɛl vwĩ̀-jùúlí, bə̀ m'a kə́ vwĩ̀-jùlú w nyimi ní, sə nə̀ m'a ló tɛ̃́ cɛ y yó;¹⁵à m'a cɔ̀ wàr rɛ́ yi rí jì yə́, a zɛ̃̀ a cɔ̀ cə-lumu w yi rí jì y myɛ, jìsí shɛ̀bɛ́ bə̀ cĩ́ nàntú yə́-byələ bɔ́bwár wẽ̀ sə̀ yó mó m'a jé tɛ̃́, jì-fwàlsɛ́ m'a shíshìrí tɛ̃́, wɔ́ Cinu nyí rí.

Chapter 4

¹Cili-nə nyí rí tɛ̀bɛ́, Bashã nə̀-nyɛ̀mɛ̀ nɛ́ á n'á dɔ̀m gɔ Samarɛ pyɔ̀ w yó mó, á n'á wɛ̀rhɛ́ jàn zúzúnú cìnə́ bé ne, á n'á cèè nə̀mwà bɛ́ tɛ̃́, á zɛ̃̀ á n'á wə̀l á yó-cìnə́ bé ne: zə ń mə́ bə̀ nə́ nyɔ̀! ²Cinu zə ń cìcì ń bə dõ zhe mó ń mə́ ń bwəl nyí ń zhe: Zhə̀n zhə̀nà, nyǐ dwã bàn á yilə, bə̀ m'a zə ku yə́lə́ bə zə ába bə m'e lyɛ̃, bə súlí bə zə zalsɛ bə m'e zə á dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ pú á kùr mú,³á m'ǎ tó byílsí bɔ̀là bɛ́ á shə́r, lò gakó nə́ ń dùr ń la ń yé gə́ zǎ má, sə bə̀ m'a jì ába bə ce Armɔ̃a səta wɔ́ Cinu nyí rí. Nyí yə̀wǎl rɛ́ bə̀ m'ê twĩ̀ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né shò kwã nɛ́⁴Bà-na Bətɛl, sə á cẽ nyí ni, cẽ-nə nyí ni á k'á bwérhé, Jələgal nɛ́, á gə zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ, sə á j'á zwə́l á vwə̃̀ né, sə dwã nə̀tɔ̀ dɛ̃ rɛ́, sə á pə á kɔn rɛ́ rə̀dù gakó shí yó w mó; ⁵ji nə̀bán-co vwĩ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ce mó myǐn, bwə̌l-nə á byili lyì bí gakó pùbùlə̀ pansɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ mɔ́, bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ á j'á só, Esərayɛl lyì byǎ, wɔ́ Cinu Yi nyí rí. Wu-kùlù wə́⁶Wɔ́ àmyɛ́ à y'à dámǎ a ce kaka tɛ̀nɛ́ á la á nyú w co á cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́ mó, a ce kùjú lyɛ̃̀ á jààsɛ́ gakó wẽ́, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, á j'á yə̀ kwɛ̃̀ á bə̀ à sõ yé, wɔ́ Cinu nyí rí. ⁷Wɔ́ àmyɛ́ à y'à dámǎ a võ̀ ába dwà yá, à y'à ce dwà y nyɔ̀ cɔ kɔ̀bɔ́ wa, ǹdə́ jòró w gwẽ̌ dǎl cànsɛ̀ sə̀tɔ̀, e yẽ̌ kɔ̀bɔ́ dõ mó ne; kɛ́lɛ́ kɛ̀ y'a nə dwà nɛ̃̌ mə yí yə, kɛ́lɛ́ kɛ̀bɛ́ dõ è lyɛ̃̀ dwà mɔ́ zɛ̃̀ è n'ê kùlə̀;⁸cɛmɛ nə̀lyè ráá nə̀tɔ̀, y'à zɛ̃̀ nə vò cɔ dõ wə, ǹdə́ nə̀ n'ê tutwi, nə̀ la nɛ̃̌ nyɔ́, e jà nə̀ yə̀ nə̀ nə̀-nyɛ̀lsɛ́ gwi yé, sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, á j'á yə̀ kwɛ̃̀ á bə̀ à sõ yé, wɔ́ Cinu nyí rí. ⁹À y'à zɔ jíjí shəshàr címí y ǹdə́ jíjí byǎ címí y a m'a pə ába còrhò-tum, zə̀zɔ̀mɛ́ y'à dɔ̀m á báárɛ́ wẽ̀ ré ǹdə́ á də̀vɛ̃́-cèmé né cɛsɛ́ ǹdə́ á pyípyùúlí e súlí á olyivyə́ə́ré, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, á j'á yə̀ kwɛ̃̀ á bə̀ à sõ yé, wɔ́ Cinu nyí rí.¹⁰À y'à ju ába cím-bəlwɛ̀lɛ́ y è shí Ezhibti mú, à y'à gu á bɔ́bwá-dàlá bɛ́ ǹdə́ búlə́ shù ǹd'â n'â zal á shəshesé, à y'à súlí a ce á myə̀lə́ nyɛ̀ɛ̀ á zulə́ jàà y lwẽ́ námmədɔ̀rhɔ̀ wá, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, á j'á yə̀ kwɛ̃̀ á bə̀ à sõ yé, wɔ́ Cinu nyí rí. ¹¹À y'à ce á wun ni zhìlì nə gùlí dwã nɛ, kɔn mɛrhɛ dwã ǹdə Yi gə́ y'à cɔ̀ Sɔdɔm ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ rə gùlí dwã nɛ nɛ́, sə á y'ǎ wɔ́ ǹdə myǐn-dɔ̌ kɔ̀bɔ́ bə̀ twə́r myǐn nánfɔ̀lɔ̀ w ta, e jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, á j'á yə̀ kwɛ̃̀ á bə̀ à sõ yé, wɔ́ Cinu nyí rí.¹²Rə̀myɛ́ ce, nyǐ à gə́ la mɔ́ nɛ́ wɔ̀rhɔ́, Esərayɛl: è gə́ zɛ̃̀ è wɔ́ èta à la mɔ́ nɛ́ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ ce, tɛnɛ ǹ cìn ǹ Yi rí jəl yilə, Esərayɛl: ¹³Já ń nyì wé: Mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ pyàr rɛ́ mɔ́, ń nə́ ń ce zho w yàl nɛ́, ń nə́ ń ce numbyíní y lwar kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń tɛnɛ ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́, ń nə́ ń ce cɛ-lár rɛ́ shí cə-byín rí wẽ́ mó, ń nə́ ń zhə̀l cɛ y jààsɛ́ sə̀ wɔ dɛ̃̌dɛ̃̌ yó mó, ń yíl Cinu, lũ gakó Yi rí

Chapter 5

¹Cili-nə nyí rí tɛ̀bɛ́, wu-zhùlù nwə̃́ y kɛ̀bɛ́ à n'â nún á shò kwã nɛ́ mɔ́, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ lyì: ²Esərayɛl, kɛ̃-byǐ y kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár mɔ́, tu tɛ̃́, è j'â k'ê t'â zɛ̃̀ gaga myɛ yé, è j'a tu è pyě è cɛ y yó, lòlò myɛ tɛ̀nɛ́ ń la y dɛ̃̌ zhõ̌ yé.³Bə̀ nyǐ Cinu Yi nyí rí: Esərayɛl dwí rí shò kwã nɛ́, cɔ w kɔ̀bɔ́ ò n'ô pwà shə̀dɛ́ɛ́sɛ mɔ̀rhɔ̀ mɔ́, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ m'a dàl shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m sásá; kɔ̀bɔ́ ò n'ô pwà shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ m'a dàl shə̀dɛ́ɛ́sɛ shí sásá; Nyǔ ráá cu⁴Nyǐ nyí rí Cinu nə́ ń cĩ́ Esərayɛl dwí rí ni mú: Pyǎ-na àmyɛ́, b'ǎ m'ǎ zə myə̌l. ⁵Sə á bə̀k'á pyà Bətɛl nɛ́ yé, á bə̀k'á vò Jələgal yé, á bə̀k'á lyɛ̃ á vò Bɛɛr-shəba yé, bə̀ bə̀ m'a pwà Jələgal námpúm bə m'e vò yómə́-jè, sə Bətɛl m'a j'a jǐrh lwɛlɛ dúdú.⁶Pyǎ-na Cinu b'ǎ m'ǎ zə myə̌l Zhozefu dwí rí lyì, dɛ̃̌-na á cìn ń bə̀ká n byili ába ń jàn rɛ́, ǹdə myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ j'â n'ê jí kɔn gakó ta, e jà lòlò tɛ̀nɛ́ Bətɛl nɛ́ ń mà n cì mu yé. ⁷Bə̀ n'ê ce tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ jǐrh kɔn rə̀ n'ê gwi, bə̀ n'ê fwàl cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí tɛ̃́.⁸Mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ Pələyaadɛbá ǹdə́ Orəyɔ̃a, ń nə́ ń ce cə-byín rí jǐrh nəkɔkɔ́lɛ́ pwẽ̀ mó, n ce cə-kɔ́lɔ́ w jǐrh cəcɛ̃ námbyĩ́ mú, ń nə́ ń byẽ̀ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nàná bɛ́ ń cĩ́ dwã yó, mùnì ga n ce bə ló bə yí lũ w cə-yala gakó mó: ń yíl Cinu. ⁹Wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń ce bə̀ bubu nə̀jà-bal mɔ́, bubuwə́ y j'a zù cɔ w jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀ lù bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ w ǹdə́ jàn.¹⁰Bə̀ j'â súl lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wə̀l bù-kárna bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ twĩ̌ ǹdə kɔn gə́ mə̌ sə rə twĩ̀ ní mú, bə̀ j'â n'ê fuuli lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zɔ̀m zhə̀n mɔ́. ¹¹Á gə́ j'á n'á pyɛ́nɛ́ zúzúnú cə́bal mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́ èta mɔ́, á n'á zwẽ ń cəl jíjí rí ǹdə́ jàn mɔ́ ce, á t'á la nə́kulə né nə̀ sə̀l mó jìsí á lù mú, wẽ́ jǒm yé; á t'á la də̀vɛ̃́-cèmé né nə̀ byǎ bɛ́ j'â nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ á zhele mó, də̀vɛ̃́ y nyɔ́ yé.¹²Bə̀ à yě á nyí-ni-cõ twər ré nánjə̀jóló w yó, ǹdə́ á yə̀-bəlwàálɛ́ jɛ́nɛ́ rɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á nwɛ̀nɛ̀ wu-cángá cə́bal mɔ́, á n'á nyɛ́ɛ́ lyì bí bə̀ pɛ ába kwǎndɛ mɔ́; bə̀ n'ê cə̀r bə̀ bə̀ pə bùrì nə̀mwà bɛ́ nɛ, bùrsi bǔr jàà wa. ¹³Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce, yi rí rə̀myɛ́ dwí rí wẽ́, surhə cə́bal mɔ́ nə́ ń shĩ̌ ń nyí, bə̀ è wɔ́ lwɛlɛ yi.¹⁴Pyǎ-na cɛ̀nɛ̀ sə á yẽ̌ lwɛlɛ nɛ, mùnì ga á zə myə̌l, èta myɛ, Cinu, lũ gakó Yi rí, mà n yə̀ nɛ́ ǹdə́ ába, ǹdə á gə́ n'á wə̀l né. ¹⁵Súl-nə lwɛlɛ rɛ́, sə á swéné cɛ̀nɛ̀ rɛ́, Ce-nə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ k'a yə̀ nɛ́, bùrsi bǔr jàà y wa: dɛ̀ga, Cinu, lũ gakó Yi rí, mà n dùr Zhozefu dwí rí kùr ré nɔ̀nɔ̀.¹⁶Rə̀myɛ́ yilə, nyǐ Cinu, lũ gakó Yi rí, à Cinu mú nyí rí: Lúrh m'a yə̀ dwã-gùúlí jààsɛ́ gakó wẽ́, sɔ́msɛ́ gakó yó, bə̀ m'a n'ê kúrh bə̀ zhe: Wɛy! Wɛy! bə̀ m'a byẽ̀ vwàlna mɔ́ cu wu-zhùlù w jàà wa, bə byẽ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ yě wu-zhùlù nwísí nún mú, lwísí jàà wa; ¹⁷lúrh m'a yə̀ də̀vɛ̃́-cèmé né cɛsɛ́ gakó wẽ́, à gə tú à la ǹ cəcəl w tó a lyɛ̃ yi ní, wɔ́ Cinu nyí rí. Tɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dɛ̃̀ mɔ́ wɔ́ cìn-jə́jɔ̀rɔ́ kɔna¹⁸Lwɛlɛ m'a zə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ j'â n'ê dɛ̃̀ Cinu dɛ̃ rɛ́ ǹdə́ bə̀ wun gakó mó! Rə̀ nə m'a zə kùrə̀? Bə̀kɔ́n Cinu dɛ̃ rɛ́ la yál á yilə? Rə̀ m'a yə̀ cə-byín, rə̀ t'â la pwẽ̀ yál yé. ¹⁹È nyɛ̌ ǹdə lò gə́ nə́ ń dùr bɔrɔ yé né, n zɛ̃̀ n vò n jəl cílə́-kùlí ta; n kwɛ̃̀ n vò jè, n zə ń jɛ̃̀ y n zhí byílí y ni, dɔm zɛ̃̀ mə dɔ̃̀ mɔ. ²⁰Cinu dɛ̃ rɛ́ nə t'â la cə-byín yál, rə yẽ̌ pwẽ̀ yál nɛ, dɛ̃ námbyṹ, pwẽ̀ də́-byǐ ga tɛ̀nɛ́? Yi n'ê zhɛ̃̀ còrhó w Esərayɛl n'ê pɛ rɛ mɔ́²¹À j'â súl á címsí nánfwàlsɛ́, à n'â fuuli si, à j'â k'â t'â yǎl a nyɛ̀ɛ̀ á kúlsí á n'á jòm mó dweme yé, ²²á gə tú á n'á pɛ nɛ á vwə̃̀ námpúmə́ cɛ̃́ɛ̃́ nɛ́ yi ní mú yé; kaka j'â tɛ̀nɛ́ á pansɛ́ wẽ́ rə̀ yú à bùlə̀ yé; à n'â pyìrhí à yé à ce kwã, à t'â nyǐ á vwàmá nɛ́ nə̀ nù mú vwə̃̀ né sõ yé;²³zə ǹ nwísí sɔ̀ w ń mə́ vò kwã nɛ́ à nyí ni, à j'â k'â wàr ǹ zɔ̀n nɛ́ cələ né à n'â cili yé. ²⁴Bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ púrh tɛ̃́ ǹdə nàná bɛ́ ta, sə cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí myɛ púrh tɛ̃́ ǹdə bwǐ kɛ̀bɛ́ è t'â wĩ ta!²⁵Esərayɛl dwí rí lyì, á nə pɔ nɛ vwə̃̀ ǹdə́ pansɛ byinə né shə́-èna y gɔ-elũ èpòlò w wə? ²⁶Sə á zhĩ Səkuuti, á Pyɔ̌ mɔ́, e súlí ǹdə́ Kəwan, á sə̀sã̌yùúlí, á yə né cã̀mə́sɔ̀wá y á zùrhì á cìn yil mú.²⁷À m'a pwà ába a m'a vò yómə́-jè, Damaasɛ kwã nɛ́, wɔ́ Cinu, lũ gakó Yi rí nyí rí, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ ń yil ré.

Chapter 6

¹Zúzúnú m'a zə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê dɛ̃̀ bə̀ shìrhə́ y Səyɔ̃ sõ mó, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê bùl bə̀ Samarɛ pyɔ̀ w m'a ce bə nə yə̀-zùlə́ mó, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ cɛmɛ nɛ́ gakó nã́yóó w lyì-fwààlɛ́ mɔ́, byɛ̀bɛ́ Esərayɛl dwí rí lyì bí n'ê twí bə̀ sõ mó: ²bə̀ n'ê wə̀lə̀: «Tó-nə Kaləne, sə á nyǐ á nyì wé, sə á zhì gàà mɔ́ á vò Amaatɛ, cə-fɔ̀lɔ̀ wá, rə̀myɛ́ kwã, sə á só á vò Gaatɛ, Shilisəti lyì bí cɔ wá; nə̀ nə cɔ̃̀ pyə̀-tənèsé sə̀myɛ́ mɔ́ nà? nə̀ tənà y nə já du á tənà y nà?»³Á n'á pyà sə á ce lwɛlɛ dɛ̃ rɛ́ twə̀r rə vò rə̀ kwã, e j'à wɔ́ jɔ́ɔ́rɛ tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí á k'á n'á ce rə̀ twẽ̌ rə̀ bwəlse. ⁴Bə̀ j'a tu bə̀ pyě bə cèlè bə̀ pala nɛ́ bə̀ cĩ́ nàntú yə́-byələ bɔ́bwár wẽ̀ nə̀ yó mó yó, bə̀ jě bə j'a sú bə̀ də̀gwə́rh nándə̀dwààlɛ́, ǹdə́ bə̀ n'ê dɔ̀m pyì-byə-étwə́ə́le ǹdə́ nə̀-byə-étwə́ə́le bə̀ cír nə̀-jilə né wẽ́ mó.⁵Bə̀ n'ê dwí zɔ̀n bə̀ m'ê ji nwíísi nándùrh, bə̀ n'ê nún ǹdə́ bə̀ sə̀pwà dúdúrí ǹdə Dəvyidi ta, ⁶ǹdə́ bə̀ n'ê nywɛ̀ də̀vɛ̃́ ǹdə́ kǎ-zɔ̀má, bə súlí bə̀ n'ê tùr wə̀-yə́ə́ré nwǐsí, sə Zhozəfu dwí rí yò-zhùlù mú j'â t'â nwɛ̀nɛ̀ bɛ námpɔ́lɛ́ kɛ̀ ga myɛ yé.⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce, èlǎsɛ̃́, bə̀ m'a yə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ la pwǎ bə m'e vò yómə́-jè mó yé né, sə bə-yàlà-zhe cìnə́ bé kùkùl ré m'a j'a jé tɛ̃́! Cə-fɔ̀lɔ̀ w cɔ̌ mɔ́ ⁸Cinu nə́ ń zə ń cìcì ń mə́ ń bwəl nyí, wɔ́ Cinu, lũ gakó Yi rí nyí rí: Àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ Zhakɔɔbɛ cìn-byilu mú wɔ́ pwarha kɔn à yilə, e jà à j'â súl ń pyɔ̌ kǎlsɛ́ mɔ́, à m'a ce cɔ w námpúm ò zwə̀ bé jɔ̃̀ wa;⁹má bala shí myɛ gə mɛ̃ jì y èmyɛ́ èdù wẽ́, bə̀ gakó m'a cì. ¹⁰Dwí lò mó mɔ̀bɔ́ ń la cùùrí pwǎ jì y wẽ́ rə̀ myǐn ju yil mú, mà n bwə̀rh mɔ̀bɔ́ ń wɔ etwã kùr w mú n wɔ̀: «Lò nə gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ́?» Sə ń mà n lyár n wɔ̀: «Kɔn zhɛ̀!» Bə̀ m'a wɔ̀: «Yẽ̌ ǹ sɔ̀ w nɛ!» Lòlò kə́ ń tɛ̀nɛ́ ń la Cinu yil ré byõ̌ yé!¹¹Zhə̀n zhə̀n ga, nyǐ Cinu ń nə́ ń pɛ nyí; ń já ń nə́ ń mà: jì nánfwɛ̀lɛ̀ y n'ê shíshìrí tɛ̃́, jì námpɔ́lɛ́ y myɛ cìcì mú j'â n'ê lwe. Nyə̀nyààrɛ zhe Cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí¹²Eshərh nə y'a dùr nə́kulə yó? Bə̀ nə y'a zə nɛ̃ bə vɔ̀ nə́kulə wẽ́?a Sə á nə́ m'á ce kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ m'e jǐrh kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ n'ê gwi, á ce cángá tũ̀twĩ̀ĩ̀ rí nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ y jǐrh sijíb? Bɛlɛ jú mú bə kùr zhe yé ¹³Bə̀ n'ê fùù Lɔdəbar shò kwã nɛ́, e jà wɔ́ nánfò yilə, bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: «È də̀ nə́ jàn rɛ́ rə̀ ce nə́ zwẽ Kərənəyim, nyimi nə̀lyè y nə́ cìní nà?»¹⁴Sə rə̀myɛ́ ce, nyǐn ni, à m'a ce tənà zɛ̃̀ e bú ǹdə́ ába, Esərayɛl dwí rí, e nwɛ̀nɛ̀ ába, kɔn zhì Ləbo-Amaatɛ e m'e yí Araba nə̀-gɔ̀lɔ̀ wá, wɔ́ Cinu, lũ gakó Yi rí nyí rí.

Chapter 7

¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu, à Yi rí ce a nə mɔ́: ń yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ səsɔ̀mɛ̀, gɔ w kɔ̀bɔ́ ò y'à zɛ̃̀ ò n'ô púrh kɔ̀bɔ́ bə̀ kwar pyɔ̌ mɔ́ yil mú kwã mɔ́; ²nə̀ gə́ y'à dɔ̀m tənà y gɔ w gakó mó ce, à wə̀lə̀: «Sǔbri, Cinu à Yi, à n'â lwə̀l mó, Zhakɔɔbɛ nə mà n ŋwɛ̀nɛ́ n zhì dɛ̃̌? Ń já ń wɔ́ námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́!» ³Cinu wu zhìlì rə̀myɛ́ mɔ́ shò kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Rə̀myɛ́ mɔ́ t'â la wɔ̀rhɔ́ yé», wɔ́ Cinu nyí rí. Wẽ̀ rə̀lyè nyɔ̃̌ w Amɔɔsɛ nɔ mɔ́: myǐn mú⁴Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu, à Yi rí ce a nə mɔ́: Cinu, à Yi rí yà ń zə myǐn ń mə́ ń kɛ́ bùrsi, myǐn mə̀myɛ́ mə̀ y'à jú Gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú w mú, y'à zɛ̃̀ mə̀ n'ê jí tənà y gakóa; ⁵à wə̀lə̀: «Cinu à Yi, à n'â lwə̀l mó, j'á yẽ̌ èta, Zhakɔɔbɛ nə mà n ŋwɛ̀nɛ́ n zhì dɛ̃̌? Ń já ń wɔ́ námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́!» ⁶Cinu wu zhìlì rə̀myɛ́ mɔ́ shò kwã, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Rə̀myɛ́ mɔ́ t'â la wɔ̀rhɔ́ yé», wɔ́ Cinu, à Yi rí nyí rí. Wẽ̀ rə̀tɔ̀ nyɔ̃̌ w Amɔɔsɛ nɔ mɔ́: etɛ̃́ yá⁷Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń ce a nə mɔ́: à Cinu mú yà ń zhǐ dɛ̃̌ etɛ̃́b byílí yó, sə ń yà ń zhe etɛ̃́ ń jɔ̃̀ wa. ⁸Cinu bwə̀rh ne, n wɔ̀ «Bə̀kɔ́n ǹ na, Amɔɔsɛ?» A lyár a wɔ̀: «Wɔ́ etɛ̃́.» À Cinu mú zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: «Nyǐ, à bàn etɛ̃́ co, Esərayɛl, à dwí rí cəcəl wə; à j'â k'â t'â la bórhó a bə̀ rə̀ yil kə́dò yé.⁹Bə̀ m'a cɔ̀ Yəzakɛ dwí rí lyì bí vwə̃̀ né zwə́l jààsɛ́, bə̀ m'a wǔr Esərayɛl yə né còrhó-jìsí, à gə tú à zɛ̃̀ a la bú ǹdə́ Zhərɔbwam dwí rí lyì bí ǹdə́ búlə́ shù yi ní.» Bə̀ jì Amɔɔsɛ Bətɛl nɛ́¹⁰Bətɛl vwĩ̀-zwə́lnə Amasya twĩ̀ bə vò bə wɔ̀ Esərayɛl pyɔ̌ Zhərɔbwam nɛ: «Amɔɔsɛ já ń nə́ ń pyà ǹ yò zhùlù Esərayɛl dwí rí lyì bí sõ; tənà y lyì bí k'ê wàr bə̀ m'a shɛ̀nɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nə́ ń cĩ́ mú rə̀dù ga myɛ yò yé. Nyǐ Amɔɔsɛ gə́ nə́ ń wə̀l né: ¹¹Nyǐ wɔ́ búlə́ shù ò m'a gu Zhərɔbwam, sə bə̀ m'a pwà Esərayɛl lyì bí púlə́púlə́ bə m'e vò jàà y kɛ̀bɛ́ è nyɛ ǹdə́ bə̀ cɛ y mɔ́ wẽ́.»¹²jì Amasya zɛ̃̀ n wɔ̀ Amɔɔsɛ nɛ: «Jé tɛ̃́, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nɛ̃́ mɔ́; dǔr ń vò Zhəda tənà y w mùnì ń zwẽ ǹ cìnə̀: ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ nə kùjú e jà ń zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ gàà mɔ́! ¹³Sə ǹ bə̀k'á kə́ bwérhé ń zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́, Bətɛl nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ yé, bə̀ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ Yi còrhó-jì, pyɔ̌ mɔ́ Yi!»¹⁴Amɔɔsɛ lyár Amasya n wɔ̀: «À y'à də̀ nyì-zwennə yé, à y'à də̀ nyì-zwennə kùkùl lò myɛ yé, à y'à n'â kɔ̀n nɛ̃, à y'à súlí à n'â nyǐ shəkəmɔ́ɔ́rɛbá yò. ¹⁵sə Cinu kɔl nɛ vwàmá nɛ́ kwã nɛ́, Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: Zhəl ń vò ń zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́, Esərayɛl à dwí rí yilə.¹⁶Sə èlǎsɛ̃́ mɔ́, cili Cinu nyí rí: Ǹ nə́ ǹ wə̀lə̀: ǹ tá ǹ la nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ zɔ̀m Esərayɛl shò kwã yé, ǹ tá ǹ la Yəzakɛ dwí rí lyì bí fuuli yé! ¹⁷Sə wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ ce, nyǐ Cinu nyí rí: Ǹ kɛ̃ mɔ́ mà n já n zɛ̃̀ ń nə́ ń twĩ̀ fwə̌l tũ̀twə̃̀ə̃̀ cɔ w wa. Búlə́ shù ò m'a j'a gu ǹ bala-byǎ bɛ́ ǹdə́ ǹ kana-byǎ bɛ́. Bə̀ m'a zə nyíní bə j'a m'e mɛrhɛ ǹ cɛ y bə tà. Ǹmyɛ́ cìcì mú m'ǎ cì cɛ kɛ̀bɛ́ è zhe jìmdì wẽ́, sə bə̀ m'a pwà Esərayɛl lyì bí púlə́púlə́ bə m'e vò jàà y kɛ̀bɛ́ è nyɛ ǹdə́ bə̀ cɛ y mɔ́ wẽ́.»

Chapter 8

¹Nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinu, à Yi rí ce a nə mɔ́: è y'à wɔ́ cə-lumu yi rí yó-gurə́ y cèmé byǎ sə́yǎ. ²Ń bwə̀rh ne, n wɔ̀: «Bə̀kɔ́n ǹ na, Amɔɔsɛ?» A lyár a wɔ̀: «cə-lumu yi rí yó-gurə́ y cèmé byǎ sə́yǎ.» Cinu zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ: «Kɔn zhɛ̀ Esərayɛl, à dwí rí yilə; À j'â k'â t'â la bórhó a bə̀ rə̀ yil kə́dò yé. ³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, Yi jì y nwísí m'a jǐrh wɔ́wɔ́lɔ́ cìlə́, wɔ́ Cinu, à Yi rí nyí rí, cùùrí m'a yə̀ nánzhəzhɔ̌, cɛ y m'a j'a yə̀ shɛ́ɛ́ jààsɛ́ gakó.» Dɔ̌lna bɛ́ wár-sónó wə́⁴Cili-nə, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á j'á ŋwɛ́nɛ́ nə̀mɔ̀ mɔ́ nɔ̀nɔ̀ yó, á la m'á ce cìn-lwəl cìnə́ bé jé tɛ̃́ tənà y w mɔ́, ⁵ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á wə̀lə̀: «Dǒ myɛ̌ càn-dùlí címsí m'a lyɛ̃, sə nə́ m'é yə̀ jíjí rí, dǒ myɛ̌ shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́ m'a lyɛ̃, sə nə́ m'é pul nə́ bə̀lɛ́ y ywə́ə́lé nyə́ né ne, nə́ m'ǎ n'é bɔ̀ efá yá, nə́ n'é súlí sə̀byì-kùlì y ye yə́, nə́ n'é zhɛ́rhɛ́ dùmì mɔrhɔ wẽ̀ ré nə́ ce rə̀ n'ê gòm kɔma, ⁶nə́ n'é yè zúzúnú cìnə́ bé nə́ m'é zwẽ wársɛ, nə́ zɛ̃̀ nə́ yè nə̀mɔ̀ nə́ m'é zwẽ nə̀cìl kùr rə̀dù? Nə́ m'ǎ yè bə̀lɛ́ pu w myɛ cìcì!»⁷Cinu nə́ ń zə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Zhakɔɔbɛ cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ kɔn mɔ́ ń mə́ ń bwəl nyí, ń wə̀lə̀: À j'â t'â la bə̀ tũ̀twə̃̀ə̃̀ né rə̀dù ga yò sǒ gaga yé; ⁸cɛ y nə t'â la tə̀ rə̀myɛ́ mɔ́ yil e didi, cu wu-zhùlù nə t'â la è lyì bí gakó zal? È púlə́púlə́ m'a j'a sú dɛ̃́dɛ̃́ ǹdə bwǐ y ta, è m'a sú, sə è m'a k'a só ǹdə Ezhibti bwǐ y ta. Cinu dɛ̃ rɛ́: cu wu-zhùlù ǹdə́ nyí-cám ǹdə́ cu dɛ̃⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, wɔ́ Cinu, à Yi rí nyí rí, à gə́ m'a ce nə̀nyɔ́nɔ́ w zù, nə̀nyɔ́nɔ́ ecəl wə, a zɛ̃̀ a ce cə-byín pyi cɛ y nə̀nyɔ́nɔ́ ecəl w yù w mú; ¹⁰à m'a ce á címsí nánfwàlsɛ́ jǐrh cu wu-zhùlù, a ce á nwísí jǐrh wɔ́wɔ́lɔ́ cìlə́; à m'a ce ywə́ə́le cěsé gakó ne, à fɔ̃̀ ywẽ́ né gakó; à m'a ce rə yə̀ ǹdə byì-dùwə̀ cu wu-zhùlù dɛ̃ ta á yilə, sə kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ la rə̀ yó gu mú m'a yə̀ ǹdə càn dɛ̃ ta.¹¹Nyǐ dwã bànà, wɔ́ Cinu, à Yi rí nyí rí, à m'a ce nɔrh tu cɔ w wa, è t'â la yə̀ kùjú nɔrh ráá nɛ̃̌ nə̀nyɛ̀lsɛ yé, è m'a yə̀ Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nyɔ̀ɔ̀ nɔrh ǹdə́ mə̀ nə̀nyɛ̀lsɛ. ¹²Bə̀ m'a zhì nə̀-fɔ̀lɔ̀ òdù ni bə vò ò dõ ne ǹdə́ bə̀ n'ê tutwi, bə zhì jə̀-gwã̀ sõ bə yiyiri bə vò yi-púrhí sõ, bə̀ m'ê pyà Cinu zɔ̀mɛ̀ rɛ́, sə bə̀ t'â la rɛ nɔ yé!¹³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə, nə̀nyɛ̀lsɛ m'a gu kana-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l bal pár mɔ́ ǹdə́ bə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ga, e súlí ǹdə́ bɔ́bwá-dàlá bɛ́ ga; ¹⁴lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zə Samarɛ Yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w bə̀ m'ê bwəl nyí, bə̀ zhe: «Ǹ Yi rí zə myè-èdɔ̀lɔ̀, Dan! Bɛr-Shəba Jàn rɛ́ yál nɛ́ twéé twéé yilə!» mó, m'a j'a tu, sə bə̀ j'â k'ê t'â la zã̀ɔ̃̀ gaga yé!

Chapter 9

¹À nɔ à Cinu mú ń yà ń zhǐ dɛ̃̌ vwĩ̀-jùlú w yó, ń yà ń zhe: Mǎ kòrhó nánfɔ̀lɔ̀ wá, rə̀myɛ́ yi ní, ò nyə́ né m'a zhízhǐ; gu lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɔ yé né mó, à m'a zɛ̃̀ a gu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ pú bi mú ǹdə́ búlə́ shù; lò mə̀dù ga tá ń la nɔ bə̀ cəcəl w ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n dùr n lú yé, bə̀ lò mə̀dù myɛ tá ń la dǎl ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n dùr n lú yé; ²bə̀ gə nyɛ́ɛ́ bə̀ zhə̀l cúlú myɛ, à jɛ̃̀ y m'a vùr bi gàà mɔ́, bə̀ gə jìl dɛ̃̌-yi w myɛ, à m'a ce bə shí gàà bə só tɛ̃́;³bə̀ gə zhə̀l bə̀ shèè Karəmɛl pyɔ̀ w yə́-pɛ̀lɛ́ w myɛ, à m'a vò a pyà bɛ gàà, a ce bə só tɛ̃́; bə̀ gə zù nə̀-fɔ̀lɔ̀ w kùr w bə jé à yé né myɛ, à m'a pə nyí Dɔm mɔ́ nɛ bə̀ mə̀ dɔ́m bɛ gàà; ⁴bə̀ gə pɔ bə̀ cìn bə̀ zwə̀ bé ne ǹdə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ búlə́ jàà w ta myɛ, à m'a pə nyí búlə́ shù w ni bə̀ ò gu bi gàà; à yírhə́ m'à j'â pyǎ bə̀ yó, è də̀ bɛ cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ yil yé, wɔ́ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yilə. Cinu ń cǐ cɛ y ǹdə́ dɛ̃̌-yi rí ga⁵Cinu Yi, lũ gakó Cinu mú, gə já ń dwə̀rh cɛ yá, è j'â n'ê didi, cu wu-zhùlù j'a zɛ̃̀ ò zhe è lyì bí gakó; è púlə́púlə́ y'a j'a sú ǹdə bwǐ y ta, e k'a só ǹdə Ezhibti bù-fwɛ̀lɛ̀ y ta; ⁶lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń lwì ń nə̀rh-cṹ byílsí dɛ̃̌-yi rí wə, e jà ń nə́ ń lwì ń pyɔ̌-kɛ̀lɛ́ y cɛ y yə́-pɛ̀lɛ́ w mɔ́; lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń byẽ̀ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nàná bɛ́ ń cĩ́ dwã yó, n zɛ̃̀ n ce bə ló bə yí lũ w cə-yala gakó mó, wɔ́ Cinu, è wɔ́ ń yil ré. Esərayɛl nə bə yó-nyɔ̃̀ zhe nà?⁷Esərayɛl lyì byǎ, á nə də̀ ǹdə Ecopyi lyì bí ta nà? wɔ́ Cinu nyí rí. À nə yə̀ ce Esərayɛl lyì bí shə́r Ezhibti tənà y wa, a ce Shilisəti lyì bí shə́r Kafətɔr nɛ́, Siri lyì bí zɛ̃̀ bə shə́r Ciiri ní nà? Dóó cìnə́ bé còrhò-tum rí ⁸Nyǐ Cinu, à Yi rí yírhə́ né nə̀ j'â pyǎ pyə̀-tənà y è dó mó yó: À m'a ce e jé tɛ̃́ cɛ yó, sə e jà à t'â la ce Zhakɔɔbɛ dwí rí lyì bí púlə́púlə́ jé tɛ̃́ yé, wɔ́ Cinu nyí rí.⁹Zhə̀n ga, nyǐ à la nyə́ pɔ: dwə́ né gakó cəcəl wə, à m'a byəbyɛnɛ Esərayɛl dwí rí lyì bí, ǹdə bə̀ gə́ y'a zə zhəzhərhá bə zhəzha nɛ́, nə́kuli námpɔ́lɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ myɛ cìcì j'â t'â la tɛ̃́ tu yé; ¹⁰è wɔ́ búlə́ shù ò m'a gu à dwí rí lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ dó mó, bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à n'ê wə̀lə̀: «lwɛlɛ j'â t'â la bwəlse yé, rə̀ t'â la nə́ba yú yé!» Dəvyidi pyə̀-tənà y m'a k'a kwɛrhɛ¹¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə, à m'a kwẽ̌ Dəvyidi kòrhó w ò n'ô yǎl o ló tɛ̃́ mɔ́ a cĩ́ dɛ̃̌, à m'a shĩ shĩ ò bɔ̀là bɛ́, à m'a k'a pú w a cĩ́ dɛ̃̌, à m'a ce o zhì dɛ̃̌ ǹdə ò shãã ga mɔ́ ta, ¹²sə rə̀myɛ́ m'a ce bə zwẽ Edɔm ǹdə́ tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ byẽ̀ à yil ré sə̀ yó mó kùr ré rə̀ dàl mɔ́ bə cìní, wɔ́ Cinu mú mɔ̀bɔ́ ń la rɛ pyǐrh mú nyí rí. Esərayɛl tənà y m'a k'a kwɛrhɛ¹³Nyǐ dwã bànà, wɔ́ Cinu nyí rí, vwàlna mɔ́ mà ń já ń pyě jə̀rnə mó kùr nyí ni, də̀vɛ̃́ y cǒ byǎ bɛ́ pɔ̌rna mɔ́ mà n pú mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń dwì mú kùrə̀; də̀vɛ̃́ byǎ bɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ m'a shí pyàr rɛ́ wẽ́ mə dùr tɛ̃́, sə mə̀ m'a sú pyɛ̀lɛ́ gakó yó mə̀ n'ê dùrə̀;¹⁴à m'a kwɛrhɛ Esərayɛl, à dwí rí yò: bə̀ m'a k'a lù cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y'à cɔ̀ mɔ́, mùnì ga bə jòm nə̀ wẽ́, bə̀ m'a zhele də̀vɛ̃́-cèmé, mùnì ga bə̀ nyɔ̀ nə̀ də̀vɛ̃́ yá, bə ji báárɛ, mùnì ga bə jí rə̀ wẽ̀ ré byǎ bɛ́; ¹⁵à m'a zhele be bə̀ cɛ y wa: bə̀ k'ê t'â la bɛ mǔr bə̀ cɛ y kɛ̀bɛ́ à pɔ bɛ́ mɔ́ w yé, wɔ́ Cinu ǹ Yi rí nyí rí.

Obadiah

Chapter 1

¹Yi zɔ̀mà nɛ́, nyì-zwennə Abəjaasɛ zɔ̀m mɔ́. Nyǐ Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀mà nɛ́ ń zɔ̀m Edɔmɛ yil mó, zɔ̀mà nɛ́ zɔ̀m nə wɔ̀ : Nə́ nyɛ̀ɛ̀ Bə-zhɔ-zhe twĩ̀ ń tùmtúm n bə̀ ń nə̀ ń zɔ̀m tənèsé wẽ́ ń zhe : Zɛ̃̀-na dɛ̃̌ á vò á bú ǹdə́ Edɔmɛ. ²Bə̀ nyǐ à m’a ce Edɔm jǐrh námpɔ́lɛ́ tənèsé cəcəl wə, ǹ mà n yə̀ kɔn bə̀ la pɔ̀ɔ́sɛ dɛ̃́dɛ̃́.³Bə̀ ǹ cìn-byilu mú ǹ wẽ́ mó dwĩ̀ mú, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ jě nə́kuulí bwə̌l mó w mó. Ǹ jě dɛ̃̌ pyàr rɛ́ yó mó, ń zɛ̃̀ ǹ tə̀ rə̀myɛ́ yil ǹ nə́ ǹ zɔ̀m ǹ wẽ́ ǹ zhe : Wɔ́ mɔ̌ ń mà cìrh ne n ji tɛ̃́ cɛ y yó mó ? ⁴Bá ǹ gə zɛ̃̀ n vò ń cĩ́ ǹ jǎl dɛ̃̌dɛ̃̌ ǹdə́ zúm ta myɛ, bá ǹ gə zhə̀l ń cĩ́ ri dɛ̃̌ càmmə́sɔ̌sɛ́ yó myɛ, À m’a cìrh mó a ji tɛ̃́, wɔ́ àmyɛ́ Bə-zhɔ-zhe à zɔ̀m rɛ.⁵Sə, ŋwɔ̀là ráá lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê bubu wẽ̀, gə tu ǹ sono cəcɛ̃ nɛ, wɔ́ ǹ yò zhìlì ! Bə̀ nə wàr ǹ jɛ̃̀ kɔn rɛ́ nánzhəzhɔ̌ bə̀ m’a pwà dɛ̃́dɛ̃́ nà ? Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê vùr də̀vɛ̃́, də̀vɛ̃́ cǒ byǎ wẽ́ mó gə tú ǹ sono, È nə də̀ cèmé né byǎ bɛ́ pur rí dúdú ni bə̀ la yõ̌ tɛ̃́ nà ?… ⁶kɔn nyɛ̌ ǹdə bə̀ gə́ zɔ Ezəyu bə kɔkɔlɛ nɛ́ mɔ́ ta ! Kɔn nyɛ̌ ǹdə bə̀ gə́ nɔ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ jàà y shò né mó ta !⁷Byɛ̀bɛ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ bə̀myɛ́ y’à co dwã yó mó, nyǐ bə̀ zɛ̃̀ bə nyáásɛ ǹ yó bə jì mú bə ce swɛ̃́ rɛ́ nɛ, ń dɔwabá yú ǹ yó, bə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ bə̀ gə́ n’ê yǎl nɛ́, Byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê tó mó bə̀ jí mú, zɛ̃̀ bə cĩ́ pɔ̀mɔ̀ tɛ̃́ ǹ yé né, sə ǹ yə̀ ò nyí ni lwar yé ! ⁸È nə də̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yùwə̀, Bə-zhɔ-zhe wə̀l bə̀, À m’a ce Edɔmɛ surhə cìnə́ bé jé tɛ̃́, a ce lárma cìnə́ bé Ezəyu pyɔ̀ w yó mó jé tɛ̃́ mɔ́ nà ? ⁹Ǎ Təmanɛ, wu-zɛ̃̀ɛ̃́ m’a zə ǹ búlə́ kàndar rɛ́, bə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Ezəyu pyɔ̀ w yó mó gakó b’a cì bə bɔ́bɔ̀rɛ́.¹⁰Wɔ́ ǹ jàn tumə né ǹ nə́ ǹ twĩ̀ ǹdə́ ǹ da-byǐ Zhakɔbɛ mɔ́ yilə, Cìzhìl b’a pú mú, Ǹ b’a jé cɛ y yó byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. ¹¹Bə̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ zhələ bé tú bə zə ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ bə vò yóm ré jè mó, Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ zhələ bé tú bə zù ń cɔ w w mɔ́, bə kə́ Zhərəzalɛm bùrsí mú, Lwar bə̀ ǹmyɛ yà ǹ tó ǹ wɔ́ ǹdə bə̀ ta.¹²Zwini gə tú rə̀ zhe ǹ da-byǐ dɛ̃, sə ǹ bə̀ká swéné rə̀ yil yé, ǹ bə̀ká fùù Zhidə byǎ bɛ́ yò zhìlú mú dɛ̃ rɛ́ yù w yé, Sə ǹ bə̀ká wə̌rh ǹ nyí nã́-ewòrhó bə̀ zúzúnú dɛ̃ rɛ́ yù w yé. ¹³Ǹ bə̀ká tó à dwi rí cɔ w bwə̀rsé ń zù rə zúzúnú dɛ̃ yù w yé, ǹ bə̀ká fùù dɛ̃ tɛ̀bɛ́ rə̀ yò zhìlì mú yù w yé, ǹ bə̀ká zə ǹ jɛ̃̀ ń dwə̀rh rə̀ jɛ̃̀-kɔn nɛ rə̀ yò zhìlù dɛ̃ rɛ́ yù w yé ! ¹⁴Ǹ bə̀ká vò ń zhì sə-jar yó ń gu byɛ̀bɛ́ bə̀ dùr mó yé, sə ǹ bə̀ká zə byɛ̀bɛ́ bə̀ dùr bə lú ń pə zúzúnú dɛ̃ yù w yé !¹⁵Lwar bə̀ Bə-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ bwəlse, tənèsé gakó yilə, Bə̀ m’a wɛ̀rhɛ́ ǹdə ǹmyɛ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ta ; Ǹ tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né b’a jòm ǹ yó wə. ¹⁶Ǹdə á gə́ nyɔ̀ à pyɔ̀ w náàcɔ̀nɔ̀ w yó né, Wɔ́ èta tənèsé gakó la b’e nyɔ̀ nɛ́ twéé twéé ; Sə b’a nyɔ̀ sə lyì, Sə j’à j’â zhǐ ǹdə sə̀ yə̀ lũ ní yàl gaga ta.¹⁷Sə Vwǎrh mɔ́ b’a yə̀ Sənyɔ̃ pyɔ̀ w yó, ò b’a yə̀ náàcɔ̀nɔ̀, Zhakɔbɛ kɛ̀lɛ́ b’a k’a kwè è jààsɛ́ nyí rí. ¹⁸Zhakɔbɛ kɛ̀lɛ́ b’a yə̀ myǐn, sə Zozɛfu kɛ̀lɛ́ y b’a yə̀ myìn-zhù ; Ezəyu kɛ̀lɛ́ y b’a yə̀ gɔ ò n’ô ji ǹdə́ ò n’ô jí myǐn ; sə kaka t’â la Ezəyu kɛ̀lɛ́ kùr yó yál yé, bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m.¹⁹Sə wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Nəgɛvɛ nɛ́ mɔ́ bə̀ b’a cìní Ezəyu pyɔ̀ wa, byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ vɔ̀lɔ̀ w mɔ́ b’a cìní Fələsətɛ̃bá tənà yá ; bə̀myɛ́ bə̀ m’a cìní Efərəyimi ǹdə́ Samarɛ nyí rí ; Sə wɔ́ Bɛ̃zhamɛ ń bà n cìní Galadɛ.²⁰Esərayɛl byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ yóm ré mú b’a cìní tənà y kɛ̀bɛ́ Kanaã lyì bí jě è wẽ́ e m’e vò Sarəpəta, Sə Zhərəzalɛm lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Səfaradɛ nɛ́ mɔ́ b’a cìní Nəgɛvɛ cɛmɛ nɛ́. ²¹Zwennə b’a vò Sənyɔ̃ pyɔ̀ w yó, bə kə́ Ezəyu pyɔ̀ w bùrsi ; Bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń cǐ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́.

Jonah

Chapter 1

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Amyitayi byǐ Zhɔanasɛ n wɔ̀ : ²Zɛ̃̀ ń vò Ninivyi, cɔ w bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Cə-fɔ̀lɔ̀ mɔ́ wa, ń bwə̀l ń ji ò lyì bí búlə́ ! bə̀ nyǐ ò lyì bí wu-bárhɛ́ tumə né yú ni. ³Zhɔnaasɛ shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ ń nə́ ń dùr Bə-zhɔ-zhe yé né ń la Tarəsisi, mùnì ga n jé n vò kwã nɛ gaga Bə-zhɔ-zhe yé né. N dùr dùr n yí Jafɔ, n nə bǔ-bwəl rə̀dù rə̀ la Tarəsisi ; n vùr wársɛ n kwɛ̃̌ bǔ-bwəl ré zhəl mó ye yə́, n tó byɛ̀bɛ́ bə̀ zù bǔ-bwəl ré mó bə lyɛ̃ bə̀ la Tarsisi, mùnì ga n vò yé né gaga Bə̀-zhɔ-zhe yé né.⁴Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ-zhe ce zho nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w yó ò n’ô ce dɛ̃́dɛ̃́ ò zhízhǐ nɛ̃̌ mɔ́. Bǔ-bwəl ré zɛ̃̀ rə̀ n’ê mɔ́lɛ́. ⁵Ywẽ̀ zɛ̃̀ rə̀ zhe lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwəl ré w mɔ́, lò gakó zɛ̃̀ ń nə́ ń lwə̀l ń yi rí, bə̀ n’ê pwà bə̀ zhĩĩ rí bǔ-bwəl ré w mó bə̀ dwĩ̀ pwẽ̀ ne, mùnì ga rə jǐrh fúlə́ə́. Rə̀myɛ́ yó né ǹdə́ Zhonaasɛ yà ń zhə̀l ń pyě bǔ-bwəl ré kùr w gaga ń dɛ̌ jan nánfɔ̀lɔ̀.⁶Rə̀myɛ́ yi ní mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń dùr bǔ-bwəl ré mó zɛ̃̀ n yí ń nyí ni, n wɔ̀ mɔ̀ : «Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ dɛ̌ ? Zɛ̃̀ tɛ̃́, ǹmyɛ byẽ̌ ǹ Yi rí ! Dɛ̀ga nyǐ rə̀ b’a bù nə́ yò, nə́ t’á la cú yé. ⁷Bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe : Bà-nà, nə́ tə́ tɛ̃́tɛ́ɛ́, nə̀ pyà nə́ nyǐ wɔ́ mɔ̌ lò shõ yò w shí ní ò la nə́ba zwini rí pɔ mɔ́. Bə tə́ tɛ̃́tɛ́ɛ́ yá, e zə Zhɔnaasɛ.⁸Rə̀myɛ́ yó né, bə wɔ̀ mɔ : Byili nə́ba lò ná-yil ń nə́ n vwɛ̃ zwini rí tɛ̀bɛ́ ń la nə́ba pɔ mɔ́. Yẽ̀ ǹ zhĩĩ rí ŋwɛ́nɛ́, yẽ̀ ǹ shí ní ? tənà kɛ̌ lò ǹdə́ mɔ́, wɔ́ dwí tɛ̌ lò ǹdə́ mɔ́ ? ⁹N lyár bɛ n wɔ̀ : Àmyɛ́ wɔ́ Ebərə, à n’â nyàm Yi rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arəzana w rə̀ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y mɔ́. ¹⁰Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́, bə wɔ̀ mɔ : Wɔ́ bə̀kɔ́n yil ǹ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ ? Bə̀ ń yà ń ń jɛ̀rɛ̀ n byili lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ nɛ, bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe yé né ń nə́ ń dùr né, ce bə̀ y’à yě re.¹¹Bə wɔ̀ mɔ : È nə wɔ́ etər nə́ b’ǎ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nɛ́, mùnì ga nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ zhì nə́ yilə ? Bə̀ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ zhízhǔ mú jàn rɛ́ j’â n’ê súlí gaga rə̀ la. ¹²N lyár bɛ n wɔ̀ : Kwě-nə ne á ji nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa, bə̀ nə̀-fɔ̀lɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ b’a zhì á yilə ; b’à yě bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à ce nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ n’ô zhízhǐ á yó ? ¹³Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ zə bǔ-bwəl ré bə̀ n’ê swàl bə̀ k’a m’e zǎ cɛ yá, sə bə̀ wàr yé, bə̀ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ̃̌ mɔ́ cə̀ə̀le mə̀ n’ê pɛ́ bɛ́.¹⁴Rə̀myɛ́ yó né bə zɛ̃̀ bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ ce Bə-zhɔ-zhe ne bə̀ zhe : Bə-zhɔ-zhe, ǹ bə̀ká gu nə́ba bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ myə̌l lé vǔr yil yé, ǹ bə̀ká cĩ́ bə dóó zhe cí jal mɔ́ yò w nə́ yó yé ! Bə̀ ǹmyɛ́ Bə̀-zhɔ̌-zhe wɔ́ tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ yǎl mɔ́ ǹ nə́ wɛ̀rhɛ́. ¹⁵Rə̀myɛ́ yó né, bə̀ kwè Zhonaasɛ bə dol nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa. Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w zhízhǔ mú j’a zhì. ¹⁶Yi ywẽ j’a zə lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə zwə́l vwĩ̀ bə pə Bə-zhɔ-zhe ne, bə dwĩ̀ wẽ̀ nyí Bə-zhɔ-zhe yé né bə̀ la mɔ pɔ.¹⁷Bǝ-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n twĩ̀ éwã̌ nánfwɛ̀lɛ̀ e b'e e lyì Zhɔnaasɛ, Zhɔnaasɛ wɛ̀rhɛ́ dwã nǝ̀tɔ̀ émwã̌ y wẽ́.

Chapter 2

¹Bə-zhɔ-zhe ce mɔ́mwǎ nánfɛ̀lɛ̀ zə Zhɔnaasɛ e lyì, Zhɔnaasɛ wɛ̀rhɛ́ dwã nə̀tɔ̀ ǹdə́ cəcɛrh sə̀tɔ̀ mɔ́mwǎ y wẽ́. ²Zhɔnaasɛ zhì mɔ́mwǎ y wẽ́ n ce Bə-zhɔ-zhe, ń Yi rí ;³n wɔ̀ : À zhì à zúzúnú w wẽ́ à byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe. Sə ń zwẽ à lwə̌l ; À zhì cùù rí wẽ́ a búbwéé a ce mó, sə ǹ nyɛ̀ɛ̀ à cəl ré. ⁴Ǹ dol ne gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú wẽ́, nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́, Sə nàná bɛ́ kə́kɛ́lɛ́ nɛ ; ǹ zhízhǐ nɛ̃̌ mɔ́ mə̀ gakó dùr mə̀ tó à yó.⁵À zɛ̃̀ à zhe : Ǹ jì ni a vò kwã nɛ́ gaga, ń yírh bə nə nɛ yé ! Sə à yírhə́ gwẽ̌ b’ǎ nə ǹ jì yə́. ⁶Nàná bɛ́ mɔ́lɛ́ nɛ kɔn m’e yí bə̀ la à myə̌l vǔr, à mɔ́lɛ́ gɔ́rɔ́ nánlyilyìmú wə, vwal-gar rɛ́ pyi ni tɛ̃́.⁷À zhə̀l tɛ̃́ tɛ̃́ pyàr rɛ́ kùr wə, cɛ y cɔ̌brɛ́ cə̀r à yé ne dɛ̃ gakó ; Sə Bə-zhɔ̌-zhe, à Yi, ǹ ce a k’a du gɔ́rɔ́ w w ǹdə́ à yírhə́ ! ⁸à wu w gə́ tú o zhìlì à wẽ́ yi ní, À lyǐrh Bə-zhɔ-zhe yò, sə à yi-co w yú ǹ sono,⁹Lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí yə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ də̀ zhɛ̀n mɔ́ nɛ mɔ́ n’ê ce bə̀ cìn kwã nɛ Yi nɔ̀nɔ̀ dǔr mó wẽ́. ¹⁰Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, à n’â zwə́l vwə̃̀ à pɛ mɔ́, à m’â zhẽ̌ à cə̀l dɛ̃̌ à ce ǹ nə̀báná, À n’â pyìrh à nyə́ né à bwəl mó : Bə̀ vwǎrh mɔ́ wɔ́ Bə-zhɔ̌-zhe sõ mə̀ n’ê shí ní.

Chapter 3

¹Bə-zhɔ-zhe kə́ n zɔ̀m ǹdə́ Zhɔnaasɛ twər rə̀lyé nyǎn rɛ́ n wɔ̀ : ²Zɛ̃̀ ń vò Ninivyi, cɔ w bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Cə-fɔ̀lɔ̀ mɔ́ wa, ń bwə̀l nyí rí à n’â pɛ mɔ́ mɔ́ ń byili ! ³Zhɔnaasɛ shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n vò Ninivyi y ǹdə Bə̀-zhɔ̌-zhe gə́ byili ní. E jà Ninivyi y’à wɔ́ cɔ nánfɔ̀lɔ̀, lò gə la zhəl n vò n gu ò yó, wɔ́ dwã nə̀tɔ̀ ǹ nə́ ǹ zhə̀lə̀.⁴Zhɔnaasɛ vò cɔ w wẽ́ dɛ̃ rə̀dù ; n bwə̀l n wɔ̀ : nyɔ̀nɔ̀ ǹdə́ dwã shɛ́-èna Ninivyi la cɔ̌ ! ⁵Ninivyi lyì bí zwẽ nyí bə shɛ̀nɛ́ bə zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nyí, bə pə nyì-lyõṍ dɛ̃, bə̀ náncɛrh ǹdə́ bə̀ bə̀sɔ́nɔ́ gakó zù ywə́ə́le gàmmə-zǔrh.⁶Yò w vò o yí Ninivyi pyɔ̌ mɔ́ ; n zɛ̃̀ ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, n vùr ń gàmmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ wá, n kwè yóló n zù, n jòm tɔ̀mɔ̀ wẽ́. ⁷N zɛ̃̀ n ce bə bwə̀l Ninivyi ní, bə̀ wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ ǹdə́ ń kwã-lyì fwààlɛ́ bə̀ pɔ nyí rí tɛ̀bɛ́ bə wɔ̀ ; bə̀ lyì bí ǹdə́ vwàmá nɛ́, nɛ̃ nɛ́ ǹdə́ pyììsí bə̀ kaka bə̀ nyú w ce yé, bə̀ bə̀ yẽ̌ vwàmá nɛ́ bə̀ kál mɔ́ nɛ, bə̀ bə̀ nɛ̃̌ bə̀ nywɛ̀ yé !⁸Sə numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́ zù ywə́ə́le, sə bə wǔrh bə búbwéé bə ce Yi ni ǹdə́ ǹdə́ jàn, sə bə̀ gakó yẽ̌ bə̀ sɔ́má námməlwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ bə̀ lwɛlɛ jàn tumə né bə̀ zə bə̀ jɛ̀rh bə twĩ̀ rə̀ wɔ́ dóó bə̀ yó mó ne. ⁹Wɔ́ mɔ̌ lò ń yě, ǹdə́ Yi gə la rə̀ wu pyìrhú rə só rə̀ lyim ri nánfɔ̀lɔ̀ w tɛ̃́, mùnì ga nə́ yò bə̀k’á zhìlì gaga ?¹⁰Yi pwírí bə̀ wɛ̀rhɛ́ èta, bə̀ yẽ̌ bə̀ sɔ́má y námməlwɛ̀lɛ́ y nɛ. Rə̀myɛ́ yó Yi pyìrhí rə̀ wu, rə yẽ̌ lwɛlɛ rɛ́ rə̀ y’à gu rə̀ wẽ́ rə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ nɛ, rə̀ yə̀ rɛ wɛ̀rhɛ́ yé.

Chapter 4

¹Sə́ nyǐ rə̀myɛ́ j’a zhìlì Zhɔnaasɛ wu ni, ń lyim zɛ̃̀. ²N byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe n wɔ̀ : Ǎyà ! Bə-zhɔ̌-zhe, è də̀ rə̀myɛ́ à zɔ̀m ǹdə́ à y’à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ à tənà y wẽ́ mó nà ? Wɔ́ rə̀myɛ́ à y’à n’â yǎl a wɔ̀, à m’a dùr a vò Tarsisi y mú. Bə̀ à y’à yě bə̀ ǹ wɔ́ Yi ǹ wɔ́ nɔ̀nɔ̀ dùrnə, ǹ nə́ ǹ vùr lò lwɛlɛ wẽ́, ǹ lyim t’â zɛ̃̀ làlà, ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w já, ǹ wu n’ô pyìrhí o yẽ̌ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ nɛ. ³Rə̀myɛ́ yilə, Bə-zhɔ̌-zhe, èlǎsɛ́, zwẽ à myə̌l ré, b’à gə cù cɔ̃̀ yírhə́ ŋwɛ́nɛ́.⁴Bə-zhɔ-zhe lyár n wɔ̀ : ǹ gə́ kwè lyim rí mú, wɔ́ cɛ̀nɛ̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ ? ⁵Zhɔnaasɛ zɛ̃̀ n du cɔ w wa, n jòm kɔn zǎ cɔ w yi-púrhí sõ, n lù (cabane) ń jě è ywə́l mó wə, ń nə́ ń nyǐ kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn cɔ w nɛ yú mú.⁶Rə̀myɛ́ yó Bə-zhɔ-zhe já n ce cǒ (ricin) lyĩ ò byì, o vò dɛ̃̌ Zhɔnaasɛ yó wə, mùnì ò ywə́l mó pú mu, sə mə ce ń lyim rí só. Sə Zhɔnaasɛ wu zɔ nyàn cǒ òmyɛ́ yilə. ⁷E cɛ zɛ̃̀ nəkɔkɔlɛ́, cə-lár bɔ̀l wa, Yi ce zə̀zɛ̀mɛ́ bə̀ e dɔ̃̀ cǒ wə́, o j’a kù.⁸Cɛ y gə́ lɔ́wá, Yi ce zho bárhɛ́ shí yi-púrhí sõ, nə̀nyɔ́nɔ́ w mà Zhɔnaasɛ yó ne, e já e ce n tu tɛ̃́ n jàrh. N zɛ̃̀ ń nə́ ń lwə̀l bə̀ cu gu mu ń zhe : cu gə y’à gu ni cɔ̃̀ à yírhə́ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́. ⁹Yi wɔ̀ Zhɔnaasɛ nɛ : Ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ń gə́ kwè lyim cǒ w yil mó yilə ? N lyár n wɔ̀ : À wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ a m’a kwè lyim kɔn m’e yí cu mú.¹⁰Bə-zhɔ-zhe wɔ̀ : Ǹ dùr cǒ w ǹ yə̀ lyɛ̀ɛ̀ ò yil námpɔ́lɛ́ də́-byǐ kɛ̀ ga mɔ́ nɔ̀nɔ̀, è də̀ ǹmyɛ́ ǹ ce o byì yé, kɔ̀bɔ́ ò lyĩ cəcɛ̃ èdù o k’a cì cəcɛ̃ èdù mú. ¹¹S’amyɛ́, à nə t’â la Ninivyi, Cə-fɔ̀lɔ̀ w nɔ̀nɔ̀ dǔr nà, numbyínsí sə̀ du nunə mɔ̀ɔ̀rhɛ zɔ̌m ǹdə́ shí-èlyè, bə̀ yə̀l bə̀ jìjĩ́ ǹdə́ bə̀ jə̀gwã pár mɔ́, e súlí vwàmá nɛ́ nánzhəzhɔ̌ w mɔ́ nɔ̀nɔ̀ dǔr.

Nahum

Chapter 1

¹Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀ bwə̀l rə byili Ninivi yil mó. Yi nyì-zwennə zɔ̀mà nɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́, Yi byili Eləkɔsɛ lyì bal Nahumi ni mú.²Bə-zhɔ-zhe, wɔ́ Yi rə̀ bə shɛ̀ lwɛlɛ yò yé, rə̀ n’ê cĩ́ lwɛlɛ jim ; Bə-zhɔ-zhe, nə́ ń cĩ́ ń jim, ń sú ǹdə́ lyim ; Bə-zhɔ-zhe nə́ ń cĩ́ ń jim ń zwə̀ bé yó, Ń nə́ ń cĩ́ zùùrì ń wẽ́ ǹdə́ ń zwə̀ bé. ³Bə-zhɔ-zhe tá ń kwè lyim làlà yé, ń jàn rɛ́ já ; ń tá ń yẽ̌ dóó cə́bal nɛ nánfò yé, Bə-zhɔ-zhe nə́ ń zhə̀l zho nánfɔ̀lɔ̀ wẽ́, ń nə́ ń zhə̀l kɔ̀lma wẽ́ ; Bə́ban nɛ́ wɔ́ ń nèrh shó.⁴Sə wɔ́ kə-nə̀fòló w fwə̌l tumə né nánzhəzhɔ̌ w dɛnnɛ ò n’ô tó né ò ŋwɛ̀nɛ́ ò swèlè lyì bí ǹdə́ ò surhə né ; ò n’ô yè tənèsé sə̀ yàl ò yómə́, ò n’ô yè dwə́ lyì bí ǹdə́ ò ywǎl tumə né. ⁵Nyìwé, wɔ́ ǹmyɛ́ à lyim rí n’ê yì, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé ń wə̀lə̀, à b’a kwɛ̃̀ ǹ kàmmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ w a m’a pyi ǹ yé ne, a byili ǹ cə-lwẽ̀ y tənèsé lyì ni, a byili ǹ cìzhìl ré pyǎ bɛ́ nɛ.⁶À m’a ló pwarha wẽ̀ ǹ yó, a ce ń zhì lyì nánjə̀jóló cəcəl w bə nyǐ.⁷Lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yírh la ǹ yó jǒm mo b’a dùr ǹ nyí ni bə vò kwã nɛ́, Bə zɛ̃̀ bə zhe : Ninivi cɔ̀ ! Wɔ́ mɔ̌ ń la ò nɔ̀nɔ̀ dǔr ? Wɔ́ yẽ̀ à la lò né pyǎ a nə n jə́jɛ̀rɛ́ wa ? ⁸Sə wɔ́ bə̀kɔ́n ǹmyɛ́ nə yà ǹ zhe du Nɔ-Amɔnɛ, cɔ w ò y’à jě bwǐrh cəcəl w mó, nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́, nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wɔ́ byílí è lù e kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ ?⁹Wɔ́ Ecopyi ǹdə́ Ezhipti lyì bí nánjə̀jóló w bə̀ y’à wɔ̀ ò jàn rɛ́, Puti ǹdə́ Lyibi lyì bí y’à wɔ́ ò tùntùnnə. ¹⁰Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, tənà dõ lyì tú bə zə ò lyì bí, bə vò yómde jè ; Bə̀ nɔ̃̀ bə̀ bə̀sɔ́ná bɛ́ tɛ̃́ sɔ́msɛ́ yó bə bɔbɔlɛ ; bə tə tɛ̃́tɛ́ɛ́ bə̀ lyì fwààlɛ́ yó, bə ce bə jǐrh yómə́, bə zə bə̀ yó-cìnə́ bé bə lyẽ ǹdə́ nyáná. ¹¹Sə ǹmyɛ wɔ́ èta ǹ la wɔ̀rhɔ́, sɛ̃́ la mɔ́ zal, ń dùr ń shèè, ǹmyɛ́ wɔ́ èta ǹ la nɛ́ wɔ̀rhɔ́, ǹ bà ń pyà jàà ń vò ń shèè ǹ zwə̀ bé yé né.¹²Ǹ jàndɛ́ jààsɛ́ gakó b’a jǐrh ǹdə épyùúli ta, rə co rə̀ byǎ bɛ́ nã́yə́ə́ bé ; lò gə zhízhǐ ri, rə̀ byǎ bɛ́ n’ê lwé lò mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl rɛ n jí mú nyú wə. ¹³Nyǐ ǹ dwí rí ma, è jǐrh wɔ́ kana dúdú bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ tənà y wa, ǹ tənà y bwə̀ə̀lé pol ǹ zwə̀ bé yilə ; myǐn jú ǹ bwə̀ə̀lé sà-fɔ̌r rɛ́.¹⁴Zɛ̃̀ ń tɛ̃́ nɛ̃̌ ! Kwɛrhɛ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ jàn jàà yá ! Zú bɔ̀bɔ̀rɔ̀ w wa, ń nɔ̀ l’argile ! Kwɛrhɛ bo-kwǎ bɛ́ shɔ̃́ w o k’a zhì ò jàà wa !¹⁵Gàà mɔ́, wɔ́ myǐn mə̀ la mɔ́ jú, búlə́ shú ò la mɔ́ cɔ̌, ò la mɔ́ jú ǹdə wɔ́ səsɔ̀mɛ̀ ta, Pwǎ ǹ cìn ń cĩ́ dwã yó ǹdə səsɔ̀mɛ̀ ta ! Pwǎ ǹ cìn ń cĩ́ dwã yó ǹdə səsɔ̀mɛ̀ ta !

Chapter 2

¹Nyǐnə Yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí bwə̀lnə ń ŋwɛ́nɛ́ pyàr rɛ́ yó ń bàn yə̀-zùlə́ nyí bwə̌l n byili ! Zhidə dwí rí, zɛ̃̀ ń jí ǹ címsí, sə́ pyìrh ǹ nyə́ né ǹ bwəl nə̀ nyí mú, bə̀ lyì bəlwɛ̀lɛ́ y k’ê ń t’â bàn ǹ sono yé, bə̀ è yò w zhìlù lyɛ́lyɛ́… ²Cɔ̀rnà mó nə́ ń zhə̀l ń bàn bú ǹdə́ mɔ́. Rə̀myɛ́ ce, yìlì cɔ w byílí y ni ! Dɛ̃̌ sɔ́má y yó ! Lyẽ ǹ cã̌ tɔ̀nɔ̀ kẽkẽ ! Ce ǹ jàn gakó gakó dwã yó !...³Bə̀ Bə-zhɔ-zhe ká ń nə́ ń cĩ́ Zhakɔbɛ zùwə́ y ǹdə́ Esərayɛl zùwə́ y è jàà y wa, kɛ̀bɛ́ bubur-na bɛ́ y’à bubu mú, bə̀ y’a kà bə̀ də̀vɛ̃́ cǒ w jɛ̀sɛ́… ⁴Ń búlə́ kã̀dar rɛ́ búlə́ wẽ̀ ré rə̀ m’e cə̀r bə̀ cìn yé ne búlə́ yi ní mú wɔ́ nã́shɛ̀n, ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zù kàmmə̀-zwǐrh (pourpre) ; ǹdə́ kɔ̀bɔ́ ò n’ô dwi myìn-pwə́nə́ nə̀ yə̌r eshə-vwɛ̃tuurí ni, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ búlə́ né n’ê tɛnɛ nə̀ la bú mú yùwə̀, swə́ né zɛ̃̀ nə̀ n’ê domə,⁵Eshə-vwɛ̃tuurí zɛ̃̀ rə̀ zǎ sɔ́msɛ́ yó, rə̀ n’ê dùr jààsɛ́ wa ; lò gə nɔ rɛ ń wɔ̀ bə̀ wɔ́ pàntámsɛ myìnə́, rə̀ n’ê dùr dɛ̃̌ ǹdə́ dwà è n’ê lyə́lyɔ̌ cə-yala gakó wẽ́ ta…⁶N zɛ̃̀ n lyǐrh ń búlə́ kã̀dar rɛ́ yò, n byẽ̀ re bə̀ rə̀ bà, rə zɛ̃̀ rə̀ la zhəl rə̀ n’ê twi tɛ̃́ ; rə dùr làlà rə̀ bàn byílsi ni, rə yí rə pwírí bə̀ cə̀r jàà y yé né… ⁷Bwə̀ə̀lé rə̀ n’ê pyi rə cə̀r bwǐsí nɛ̃̌ mɔ́ yé né mó mɔ́rh tɛ̃́, pyɔ̌ mɔ́ kɛ̀lɛ́ y ló tɛ̃́…⁸… Kɔn yàl èta : kɛ̀lɛ́ y gakó ló nɛ̃̌ mɔ́ wa, jàà y zɛ̃̀ e pyě nánfò, bə̀ zə pyə-kɛ̃ bə m’e lyɛ̃ bə yẽ̌ ń tùntùnnə bé, bə̀ zhǐ bə̀ n’ê ŋwúŋwùni ǹdə épwěnse ta bə̀ m’ê mà bə̀ nə̀báná. ⁹Shãã ga mɔ́, Ninivi y’à nyɛ̌ ǹdə jàà kɛ̀bɛ́ bə̀ kù nɛ̃̌ sú y ta…Sə èlǎsɛ́, nyǐ è lyì bí bə̀ n’ê dùrə̀…Bə̀ zhe be, zhǐnə ! zhǐnə ! … Sə lò lò tá ń kwɛ̃̀ yé… ¹⁰Bubu-na sə̀-byì kùlì yə́ ! bubu-na sánnə́má mɔ́ ! Nə̀cɛ̀ndɛ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bə zhɔ̌ zhe yé, nə̀cɛ̀ndɛ wẽ̀ dwí gakó tɛ̀bɛ́ rə̀ ye y dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́.¹¹Bə̀ bubu, bə̀ cɔ̀, bə̀ zhìlì ! Sə wun ní zhìlì, Nə̀dwə́nə́ né lyɛ̀ɛ̀, Yesé gakó cɔ̀. ¹²Wɔ́ etər bɔrɔ w ò yil ré y’à du mú, bwar-byǎ bɛ́ kùjú w jàà yá, bɔrɔ w ǹdə́ bwar-nyɔ̃̀ w ǹdə́ bwar-byǐ y n’ê zhə̀l rə̀ pyà rə̀ kùjú w ní, e jà lò lò jà ń tá ń jə́jɛ́ rə̀ yé ne mó jǐrh né ?¹³Bɔ́rɔ́ n’ô zal gɔ-nàmá ò gòm dwã w ò pɛ ò byǎ nɛ, ò n’â shàr gɔ-nàmá byã nɛ ò pɛ ò bwar-nɛ̀mɛ̀ nɛ́ nɛ, ò gə̀ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́ sú ǹdə́ nàmá bɛ́ byɛ̀bɛ́ ò zɔ mɔ́, ò jǎl ré sú ǹdə́ nə-eywaalɛ.

Chapter 3

¹zwini b’a zə cɔ w ò n’ô lwé jal mɔ́ tɛ̃́ mɔ́, kɔma bɛ́, ǹdə́ jàn tumə né dúdú sú w mú, ò t’â lyɛ̀ɛ̀ ǹdə́ gɔ-nàmá bɛ́ zal o jí mú ! … ²Bə̀ nyɛ̌ ywǎlsɛ dweme, vwẽtuuri nèrh dǔr làlà dweme, eshərh sə n’ê zɛ̃̀ sə fwɛ̃́ làlà dweme, búlə́ eshərh vwẽtuuri rə̀ n’ê dùr làlà dweme.³Búlə́ eshə vwɛ̃-tuuri jòm-na bé n’ê tɛ, myìn-pwə́nə́ n’ê dwi búlə́ shù w nyú wə, swə́ né n’ê jə́jɛ̀mɛ́… Lyì nánjə̀jóló cɛ̀mɛ̀ ! … Lyì nánjə̀jóló cùwə̀ !... Cùùri nánjə̀jóló pyě rə̀ yó wàr ò la gál yé !... Lyì bí n’ê twi cùùrí yó ! … ⁴Sə wɔ́ kə-nə̀fòló w fwə̌l tumə né nánzhəzhɔ̌ w dɛnnɛ ò n’ô tó né ò ŋwɛ̀nɛ́ ò swèlè lyì bí ǹdə́ ò surhə né ; ò n’ô yè tənèsé sə̀ yàl ò yómə́, ò n’ô yè dwə́ lyì bí ǹdə́ ò ywǎl tumə né.⁵Nyìwé, wɔ́ ǹmyɛ́ à lyim rí n’ê yì, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé ń wə̀lə̀, à b’a kwɛ̃̀ ǹ kàmmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ w a m’a pyi ǹ yé ne, a byili ǹ cə-lwẽ̀ y tənèsé lyì ni, a byili ǹ cìzhìl ré pyǎ bɛ́ nɛ. ⁶À m’a ló pwarha wẽ̀ ǹ yó, a ce ń zhì lyì nánjə̀jóló cəcəl w bə nyǐ. ⁷Lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yírh la ǹ yó jǒm mo b’a dùr ǹ nyí ni bə vò kwã nɛ́, Bə zɛ̃̀ bə zhe : Ninivi cɔ̀ ! Wɔ́ mɔ̌ ń la ò nɔ̀nɔ̀ dǔr ? Wɔ́ yẽ̀ à la lò né pyǎ a nə n jə́jɛ̀rɛ́ wa ?⁸Sə wɔ́ bə̀kɔ́n ǹmyɛ́ nə yà ǹ zhe du Nɔ-Amɔnɛ, cɔ w ò y’à jě bwǐrh cəcəl w mó, nɛ̃̌ kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́, nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wɔ́ byílí è lù e kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ ? ⁹Wɔ́ Ecopyi ǹdə́ Ezhipti lyì bí nánjə̀jóló w bə̀ y’à wɔ̀ ò jàn rɛ́, Puti ǹdə́ Lyibi lyì bí y’à wɔ́ ò tùntùnnə.¹⁰Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, tənà dõ lyì tú bə zə ò lyì bí, bə vò yómde jè ; Bə̀ nɔ̃̀ bə̀ bə̀sɔ́ná bɛ́ tɛ̃́ sɔ́msɛ́ yó bə bɔbɔlɛ ; bə tə tɛ̃́tɛ́ɛ́ bə̀ lyì fwààlɛ́ yó, bə ce bə jǐrh yómə́, bə zə bə̀ yó-cìnə́ bé bə lyẽ ǹdə́ nyáná. ¹¹Sə ǹmyɛ wɔ́ èta ǹ la wɔ̀rhɔ́, sɛ̃́ la mɔ́ zal, ń dùr ń shèè, ǹmyɛ́ wɔ́ èta ǹ la nɛ́ wɔ̀rhɔ́, ǹ bà ń pyà jàà ń vò ń shèè ǹ zwə̀ bé yé né.¹²Ǹ jàndɛ́ jààsɛ́ gakó b’a jǐrh ǹdə épyùúli ta, rə co rə̀ byǎ bɛ́ nã́yə́ə́ bé ; lò gə zhízhǐ ri, rə̀ byǎ bɛ́ n’ê lwé lò mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl rɛ n jí mú nyú wə. ¹³Nyǐ ǹ dwí rí ma, è jǐrh wɔ́ kana dúdú bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ tənà y wa, ǹ tənà y bwə̀ə̀lé pol ǹ zwə̀ bé yilə ; myǐn jú ǹ bwə̀ə̀lé sà-fɔ̌r rɛ́¹⁴Zɛ̃̀ ń tɛ̃́ nɛ̃̌ ! Kwɛrhɛ ǹ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ jàn jàà yá ! Zú bɔ̀bɔ̀rɔ̀ w wa, ń nɔ̀ l’argile ! Kwɛrhɛ bo-kwǎ bɛ́ shɔ̃́ w o k’a zhì ò jàà wa ! ¹⁵Gàà mɔ́, wɔ́ myǐn mə̀ la mɔ́ jú, búlə́ shú ò la mɔ́ cɔ̌, ò la mɔ́ jú ǹdə wɔ́ səsɔ̀mɛ̀ ta, Pwǎ ǹ cìn ń cĩ́ dwã yó ǹdə səsɔ̀mɛ̀ ta ! Pwǎ ǹ cìn ń cĩ́ dwã yó ǹdə səsɔ̀mɛ̀ ta !¹⁶Ǹ dɔ̌lna bɛ́ bə̀ já dɛ̃́dɛ̃́ du càmmə́sɔ̌sɛ́ mɔ́, nyɛ̌ ǹdə səsɔ̃̀ ò vùr ò vɔ̀mɛ̀ o zɛ̃̀ ò la ta. ¹⁷Ǹ pyǎ bɛ́ nyɛ̌ ǹdə́ səsɔ̀mɛ̀ ta, ǹ yó –cìnə́ bé nyɛ̌ ǹdə́ səsɔ̀mɛ̀ nánjə̀jóló ta, rə̀ n’ê jòm gɔ yó cə-tɛ́nɛ́ yi : sə nə̀nyɔ́nɔ́ gə tú ò lyĩ ò zhɛ̀, rə zɛ̃̀ lò kə́ ń yə̀l rə̀ gə́ jě má yé.¹⁸Asiri lyì pyɔ̌, jan jú ǹ vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́, Ǹ búlə́ kã̀dar rɛ́ jě rə n’ê shìrhə́, Ǹ dwí rí dùr rə làà dɛ̃̌ pyàr rɛ́ wə, lò lò tɛ̀nɛ́ sə n pə́ rɛ n cĩ́ dwã yó yé. ¹⁹Cə́m k’ê tɛ̀nɛ́ ǹ cɔ̀mɔ̀ mɔ́ shulu yil yé, Ǹ nyəlɛ rɛ́ wɔ́ cu nyəlɛ. Lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ la nyɔ̀ɔ̀ bə̀ n’ê zɔ̀m yò mó, cìnə́ b’a mà bə̀ jɛ̀rh bə̀ swéné, bə̀ wɔ́ mɔ̌ lò ń ŋwɛ́nɛ́ ǹ lwɛlɛ rɛ́ yə̀ mɔ yí ?

Zephaniah

Chapter 1

¹Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Sofoni. Sofoni wɔ́ Kusəshi byǐ, Gədaləya byǐ, Amarrəya byǐ, Ezəcaasɛ byǐ. Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ mɔ́, Amɔnɛ byǐ Zɔzhaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Zhidə nɛ́ mɔ́ yi ní. ²Bə-zhɔ-zhe wɔ̀ : À b’a zhìlì kɔn dɛ̀bɛ́ ŋɛ́nɛ́ cɛ y yó mó gakó, ³À b’a zhìlì numbyínsí ǹdə́ vwàmá nɛ́, ǹdə́ kúmsí dɛ̃̌ yi w mú, ǹdə́ mɔ́mɔ̌sɛ́ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w mɔ́, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ n’ê dwĩ̀ lò mó, rə̀myɛ́ ǹdə́ lyì-bəlwǎlsɛ́ ga ; à m’a zhìlì numbyínsi cɛ y yó mó, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.⁴À m’a zhẽ̌ à jɛ̃̀ Zhidə yó, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm nɛ́ mɔ́ yó ; A b’a cɔ̀ baalɛ wẽ̀ ré kùr ré rə̀ dàl jàà y kɛ̀bɛ́ wẽ́ mó, a cɔ̀ ń tùntùnnə bé ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé ga, ⁵a cɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zhì lyarhɛ yó, bə̀ wùlì dɛ̃̌ jàn cìnə́ bé yé né bə̀ cèrhé be mó, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zə Bə-zhɔ-zhe yil ré bə̀ bwəl nyí mú, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ myɛ bə̀ n’ê zə bə̀ pyɔ̌ mɔ́ yil ré bə̀ bwəl nyí mú, ⁶ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yẽ̌ Bə-zhɔ-zhe sɔ́má y nɛ́ mɔ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ t’â pyà Bə-zhɔ-zhe mó, Bə̀ t’â nyǐ Bə-zhɔ-zhe yò w mó.⁷Gu-nə á nyí shɛ́ɛ́ á zhì Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe mó yé né, bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ bwəlse, bə̀ nyǐ ń tɛnɛ vwĩ̀ rí, ń cír lyì bí byɛ̀bɛ́ ń la byõ̌ rə̀ yil mó. ⁸Bə-zhɔ-zhe vwĩ̀ rí dɛ̃ rɛ́ yù wə̀, à m’a pə còrhò-tum pyǎ bɛ́ ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ byǎ bɛ́ nɛ, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ zù zhələ kàmmə̀-zwǐsí mú ni. ⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê zɛ̃̀ bə̀ gar jàà y nyí rí bə̀ zwì mú, byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê wɛ̀rhɛ́ jàn tumə né ǹdə́ yǔyǔ tumə né, bə̀ yó-cə́bal kɛ̀lɛ́ w mɔ́,¹⁰dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, Bə-zhɔ-zhe wə̀lə̀, bə̀ nyǐ búbwéése b’a zɛ̃̀ mɔ́mwɛ̃̌sɛ́ bwə̀rə̀ y nyí rí ni, lyì n’ê byíbyílí tɛ̃́ bə̀ m’ê wɔ́wɔ́lɛ́, cɔ w dǔwílí y dõ mó wə, wu-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ ò ŋwɛ́nɛ́ pyǎlsɛ́ yó. ¹¹Məkətəsɛkɛ lyì, wɛ̀rhɛ́-na wu-zhìlù, Bə̀ bə̀ gu lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dɔ̌l mɔ́, bə̀ gu lyì bí bə̀ zhe wár-kũ̀cùrhù w mú gakó lyɛ́lyɛ́.¹²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, à b’a m’a tó Zhərəzalɛm wẽ́ a kɔkɔlɛ ò wẽ̀ ré, a pə còrhò-tum lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě bə̀ n’ê shǐrhə́, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ zhe mó yil mó. Bə zɛ̃̀ bə̀ tə̀ rə̀ yil bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ wẽ́ bə̀ m’ê zhe : Bə-zhɔ-zhe tá ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀, ń tá ń wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ myɛ yé. ¹³Lyì bàn bə̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ bubu, Bə̀ wǔr kǎlsɛ́ ; e jǐrh wɔ́ kǎlsɛ bə̀ lùwə̀, bə̀ jà bə̀ k’ê t’â la sə̀ wẽ́ jǒm yé, də̀vɛ̃́ cèmé bə̀ zhele, e jà bə̀ k’ê t’â la nə̀ də̀vɛ̃́ y nyɔ́ yé.¹⁴Bə-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w bwəlse, rə̀ bwəlse, rə̀ la yú làlà ; Bə-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ n’ê ce rə̀ cəl dɛ̃̌, bə̀ búlə́ kã̀dɔ w n’ô búbwéé ǹdə́ zɔ̀mà cɛ̀ɛ́. ¹⁵Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ lyim dɛ̃, wu-zhìlù ǹdə́ zwini dɛ̃, Zhìlù ǹdə́ cɔ̌ dɛ̃, Cə-byṹ ǹdə́ cə-yǔ dɛ̃, Bəban ǹdə́ kún dɛ̃, ¹⁶dɛ̃ tɛ̀bɛ́ bə̀ la pɔ́lá cəl nyɔ̀ɔ̀ dɛ̃, ǹdə́ búlə́ búbwéése dɛ̃, bə̀ la bú ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ zhe jàn mɔ́, ǹdə́ nyɛ̀mɛ́ bə̀ lù nə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́.¹⁷À b’a ce numbyínsí yə̀ zúzúnú wẽ́, Bə zɛ̃̀ bə̀ la zhəl ǹdə lyìlyə̌r ta, Bə̀ gə́ dó Bə-zhɔ-zhe ne mó yilə ; à b’a ló bə̀ jal mɔ́ tɛ̃́ ǹdə shó ta, bə̀ yala nɛ́ myɛ pyẽ̀ tɛ̃́ ǹdə pùlú ta. ¹⁸Bə̀ sə̀byì kùlí y ǹdə́ bə sánə́má mɔ́ wàr bɛ rə̀ la zõ yé, bə̀ Bə-zhɔ-zhe lyim rí dɛ̃ rɛ́ yù wə̀ ; Bə-zhɔ-zhe mà n tə̀ ń sónó w yil n ji tənà y myǐn e də́dɔ́, ń mà n já n jàr jàr n mà tənà y lyì bí gakó kùr yó n cɔ̀.

Chapter 2

¹Tənà è bə yala nɛ zhìlù zhe lyì, Zú-na á cìcì mú wẽ́, á nyǐ, ²ǹdə́ nyí rí bə̀ bwə̀l bə byili mú la m’e pyìrh mó, rə̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ la m’e yí, rə lyɛ̃ ǹdə gɔ-kùlù zho zə o lyɛ̃ ta mɔ́, ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe lyim rí nã́-cɔ̀lɔ̀ w gwẽ̌ yə̀ á yó w jòm mó, ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe lyim rí dɛ̃ rɛ́ gwẽ̌ yə̀ yí mú, sə ń lyim rí jòm á yó w mó ! ³Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á wɔ́ cìn-lwəl cìnə́ bé tənà y w mɔ́, á n’á zwẽ ń nyə́ né mó, Pyǎ-na Bə-zhɔ-zhe ! Pyǎ-na cángá tumə né, pyǎ-na cìn-lwəl mó ! Dɛ̀ga á b’ǎ lú Bə-zhɔ-zhe lyim rí dɛ̃ rɛ́ yù wə̀.⁴Bə̀ b’a yẽ̌ Gaza nɛ, Asəkalɔnɛ b’a jǐrh cə-èpòlò, bə̀ b’a jì Asədɔdɛ nə̀nyɛ́nɛ́ sã̌-pɛ̀rɛ́, Bə̀ b’a mǔr Ekərɔnɛ nèsé. ⁵Zwini b’a zə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě nə̀-fɔ̀lɔ̀ w vɔ̃̀ w nɛ mɔ́, ǹdə́ Kərəshɛ̃bá tənà yá ! Kanaã, Fələsətɛ̃bá tənà y lyì, nyǐ Bə-zhɔ-zhe ju ába búlə́ ! Bə̀ à b’a cɔ̀ á tənà yá, lò kə́ ń tá nɔ n jòm tənà y w yé.⁶Nyǐ cɛmɛ nɛ́ nə̀ jě Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w nyí ni mú b’a jǐrh vwàmá kùjú jàà, vwã̌-ènɔ̀nà jòmə̀ jàà, ǹdə́ vwàmá jil (parcs). ⁷Nə̀-fɔ̀lɔ̀ w jààsɛ́ sə̀myɛ́ b’a yə̀ Zhidə kɛ̀lɛ́ y lyì bí kùr rí rə̀ dàl mɔ́ jàà ; Wɔ́ gàà mɔ́ bə̀ la bə̀ vwàmá nɛ́ nɛ́ cə̌r ; də̀dɛ̀nɛ́ yi gə yúwə́, bə b’e shǐrh Asəkɔlɔnɛ jìsí wə ; Bə̀ Bə-zhɔ-zhe, bə̀ Yi rí tá ń la bə̀ yò sǒ yé, ń mà n ká n zə bə̀ lyì bí yóm re jè né mó bə bà.⁸À nyɛ̀ɛ̀ tùùrhí Mɔwabɛ lyì bí n’ê tùrh mó, ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ Amɔmɛ byǎ bɛ́ n’ê nwɛ̀nɛ̀ à dwí rí mú, bə̀ n’ê tùrh re mó, bə̀ n’ê zal à dwí rí ǹdə́ jàn bə̀ twẽ̌ bə̀ swɛ̃́ rɛ́ mɔ́, ⁹sə bə lwar, b’àmyɛ́ wɔ́ nã́nyì, à də̀ cùù yé ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, Esərayɛl Yi rí, rə̀ zɔ̀m rə̀myɛ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Mɔwabɛ b’a yə̀ ǹdə Sodome ta, Amɔmɛ byǎ bɛ́ b’a yə̀ ǹdə Gɔmɔɔrɛ ta, Jàà kɛ̀bɛ́ è sú ǹdə́ sɔr, (une mine de sel), cə-èpòlò ò zhǐ byinə nə̀ bə zhɔ̌ yilə ; À dwí rí nə̀-kùr dàlà y b’a bubu bə̀ wẽ̀ ré, À tənà y nə̀-kùr dàlà y b’a cìní yə.¹⁰Wɔ́ bə̀ cìn-byilu mú mə̀myɛ́ mɔ́ è ce rə̀myɛ́ mɔ́ la bɛ yú, bə̀ gə́ tùrh Bə-zhɔ-zhe mó, ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, dwí rí bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ jàn mɔ́ yilə, ¹¹Bə-zhɔ-zhe mà n bú ǹdə́ bɛ wárhgáá, ń mà n cɔ̀ yə né cɛ y yó mó gakó, rə̀myɛ́ yó né, lò gakó b’a wùlì ń yé né ń tənà y wa, tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ jě nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́ mó myɛ lyì bí gakó b’a wùlì ń yé né.¹²Ecopyi lyì, nyǐ à búlə́ shù w b’a zò ámyɛ. ¹³Bə-zhɔ-zhe m’a zə ń jɛ̃̀ y e twèlé e zǎ lũ-jə̀-gwã̀ sõ, ń mà n mà Asəri n cɔ̀, ń mà n ce Ninivyi gakó jǐrh cə-kùlì jàà è zhǐ è dúdú gɔ-elũ èpòlò. ¹⁴Vwàmá dwí gakó b’a bə̀ nə pyẽ̀ jàà y cəcəl wə ; (le hibou et le zérisson) b’a bə̀ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ jàà y (chapiteaux) yó ; wìísi b’a zɛ̃̀ jìsí túkwə́rsé wə ; bə̀ jìsí etwí-ènyə́ né cɔ̀, bə̀ bə̀ la (les lambris de cèdre seront arrachés) wǔr.¹⁵Nyǐnə cɔ w kɔ̀bɔ́ ò y’a só ò cìn mú, ò wu y’à t’â zɛ̃̀ kaka nɛ mɔ́, ò y’à n’ô zɔ̀m ò wẽ́ ò zhe : Wɔ́ àmyɛ́, kɔn dõ tɛ̀nɛ́ ǹdə́ è gə àmyɛ́ yé ! Sə wɔ́ etər kɔn nə tó né ! Ò cɔ̀, o jǐrh vwàmá dwã joló jàà ! Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ n’ê tó ò nyí ni bə̀ lyɛ̃ mɔ́ n’ê wúl shìlsi bə̀ m’e yə́yá bə̀ jɛ̀rh bə̀ ce wə.

Chapter 3

¹Zwini b’a zə cɔ kɔ̀bɔ́ ò n’ô cẽ nyí zõ mó, o j’a zhe jìmdì mú, cɔ kɔ̀bɔ́ ò zhe lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ bə̀ dwã bɛ́ mɔ́ ! ²Ò t’â cili zɔ̀mɛ̀ rə̀dù ga mɔ́, ò t’â nyǐ còrhò-tum sõ mó, ò t’â ce ò cìn Bə-zhɔ-zhe jɔ̃̀ w mɔ́, ò t’â bwəlse ò Yi rí nyí ni mú.³Ò yó-cìnə́ bé cɔ w w mɔ́, wɔ́ bwaarɛ rə̀ n’ê swərə ; ò bùr-kárna bɛ́ wɔ́ gɔ-kǔlsi sə̀ n’ê zal sə̀ dɔ̀m də̀dɛ̀nɛ́ dúdú, sə̀ t’â dàl kaka sə̀ cĩ́ nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ yil yé. ⁴Cɔ w Yi nyì-zwennə bé wɔ́ zhə̀n-cínnə nã́kɔ̀mrɛ ; Ò vwĩ̀-zwə́lna bé n’ê ce jìmdi Yi wẽ̀ ré ne, bə̀ t’â wɛ̀rhɛ́ ǹdə nyə́ né gə́ n’ê byili ní yé.⁵E jà Bə-zhɔ-zhe wɔ́ cángá cə́bal ń cɔ w wa, ń nə́ ń byili ò wẽ́ bə̀ ń wɔ́ cángá cə́bal, ń tá ń wɛ̀rhɛ́ jìmdi tumə gaga yé ; cɛ gə lɔ́ nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ gakó, ń nə́ ń bùr ń bùrsí ń byili pamparɛ̃ɛ̃, ń tá ń dwé yé. Wɔ́ jìmdi cə́bal ń yə̀l cizhìl pár yé.⁶À zhìlì tənèrh, sə̀ jìsí bə̀ lù sə vò dɛ̃̌dɛ̃̌ mɔ́ cɔ̀ ; à cɔ̀ bə̀ sɔ́msɛ́, lò kə́ ń tá ń tó se yé ! Bə̀ cɛmɛ nɛ́ cɔ̀, lò kə́ ń tɛ̀nɛ́ nə̀ wẽ́, lò bə nə̀ wẽ́ jě myɛ yé ! ⁷A zɛ̃̀ à n’â zɔ̀m à zhe : Ǹdə́ ǹ gə y’à nyàm nɛ, ń lwar bə̀ còrhò-tum pɔ lò ne wɔ́ yò, nyǐ ǹ jàà y y’à t’â la zhìlù yé, Còrhò-tumə né nyɛ̀bɛ́ à y’à byili bə̀ nə̀ bàn ǹ yó mó myɛ y’à t’â la yú yé ; Sə bə̀ yə̀ rə̀myɛ́ sõ nyǐ yé, bə cə̀ə̀le bə̀ n’ê twĩ̀ bə̀ lwɛlɛ tumə né gakó ǹdə́ yə̀-wǎl.⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ : dɛ̌-na nɛ, nyǐ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la shí tɛ̃́ a zɛ̃̀, búlə́ wẽ̀ bubu yil mó dɛ̃ rɛ́ yù w mú, nyǐ à gu à wẽ́ à la ce tənèsé bə̀ dwã yó, a ce pyǎ bɛ́ bə̀ dwã yó, a zɛ̃̀ ló à lyi-shùùrí bə̀ yó, à lyim rí jàndɛ́ gakó bə̀ yó dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə ; bə̀ wɔ́ à sónó myǐn mú à la m’a ji tənà y myǐn.⁹Rəmyɛ́ kwã nɛ́, à b’a zɛ̃̀ a pə nyə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə jìmdi zhe dwə́ né ne, mùnì nə̀ gakó zɛ̃̀ nə byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe, nə cèrhé mo ǹdə́ wu òdù. ¹⁰Bə-zhɔ-zhe còrhó w m’a lyɛ̃ o byɛrhɛ o vò Ecopyi, o yí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê cèrhé ne mó, à lyì bí bə̀ làà dɛ̃̌ mó, b’a zə pansɛ bə b’e pɛ̃. ¹¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, à dwí rí k’ê t’â la cìzhìl dǔr tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ń mə́ dó né mó yil yé ; Rə̀myɛ́ yi ní, à m’a vùr byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê jí bɛlɛ ǹdə́ jàn rɛ́ mɔ́ a ce kwã nɛ́, èta ǹ kə́ ǹ tá ǹ la ǹ cìn dɛ̃̌ zõ̌ à pyɔ̀ w yó yé.¹²À b’a yẽ̌ dwí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ námpɔ́lɛ́, rə̀ n’ê lwəl rə̀ cìn tɛ̃́ mɔ́ nɛ ǹ cəcəl wə, tɛ̀bɛ́ rə̀ b’a nə rə̀ shòò jàà y Bə-zhɔ-zhe yil ré wẽ́ mó. ¹³Esərayɛl nə̀-kùr dàlà y k’ê t’â la lwɛlɛ tũ̌ gaga yé, bə̀ t’â la kɔma góm gaga yé, Bə̀ t’â la nyìnù zɔ̀mà nɔ nə̀ du bə̀ nyú w yé ; Bə̀ b’a cə̀r bə̀ vwàmá nɛ́, bə jòm bə shǐrh, lò lò tá ń la bɛ jə́jɔ́ yé.¹⁴Sənyɔ̃ bə̀kɔ́, búbwéé ń fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ! Esərayɛl, búbwéé ń fùù ǹdə́ cìn-sónó ! Zhərəzalɛm bə̀kɔ́, fǔ ǹdə́ bɛlɛ jú ǹdə́ ǹ wu gakó ! ¹⁵Bə̀ Bə-zhɔ-zhe yẽ̌ ǹ còrhò-tum pɔ mɔ́ nɛ, ń jì ǹ zù-bal mɔ́ n ce kwã nɛ́ gaga ; Esərayɛl pyɔ̌, Bə-zhɔ-zhe ŋwɛ́nɛ́ ǹ cəcəl wə ; ǹ kə́ ǹ bə zwini zhe rə̀ bàn mɔ́ zal yé. ¹⁶Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, bə̀ b’a wɔ̀ Zhərəzalɛm nɛ : Ǹ bə̀ká dùr kaka ywẽ yé ! Sənyɔ̃, ǹ jɛ̃̀sɛ́ bə̀k’a lyɛ̀ɛ̀ yé !¹⁷Bə̀ Bə-zhɔ-zhe, ǹ Yi rí ŋwɛ́nɛ́ ǹ cəcəl wə, ǹdə kã̀dɔ kɔ̀bɔ́ ò n’ô zwẽ lyì ta ; Ń mà n ce ń yə̀ ń wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ kɔna ; Ǹ mà n zə ń sónó w ń zhe ǹdə́ mɔ́ mɔ́ shɛ́ɛ́ ń wẽ́, wɔ́ ǹmyɛ́ yil ń mà ń nə́ ń zhə̀l ǹdə́ ń nə́ ń fùù. ¹⁸À m’a ce byɛ̀bɛ́ bə̀ wun ní zhìlì mú vò bə jòm dwã yó kwã nɛ́, bə yẽ̌ címsí ni, nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ du ǹ wẽ́ mó, zhĩ cìzhìl rə̀ dum bə̀ yó wə.¹⁹Nyǐ, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, à m’a bú ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ mɔ́ ; à m’a vwǎrh gwànsɛ́, a wzẽ byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à jì mú, a ce bə yə̀ còrhó ǹdə́ zùwə́ kɔna, tənésé shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nɔ cìzhìl sə̀ wẽ́ yírh wə. ²⁰Rə̀myɛ́ yi ní, à m’a k’a zə ába á bà ; bə̀ à b’a ce á yə̀ còrhó ǹdə́ zùwə́ kɔna, dwə́ né cɛ yó mó wẽ́, ǹdə à gə́ m’a k’a zə á lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ yóm ré jè y w a bə̀ á yírhə́ nə bɛ nɛ́ mɔ́ nɛ́ ta. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́.

Zechariah

Chapter 1

¹Dərəyuusi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́, cànsɛ lyɛlɛ nyǎ y wẽ́, Yi Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Bərəca byǐ Yədədo byǐ Zakarɛ, ń wɔ́ Yi nyì-zwennə mó, n wɔ̀ : ²Nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó lyim zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì á nàmbala bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́. ³Zɛ̃̀ ń byili bi : Bə̀ bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, zɔ̀m èta n wɔ̀ : Ká-na á kwɛ̃̀ à bə̀ à sono, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó, ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń wə̀lə̀, muìnì ga àmyɛ k’a kwɛ̃̀ à bə̀ á sono, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó, ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń zɔ̀m rə̀myɛ́.⁴Bə̀k’á yə̀ ǹdə́ á dabá ta yé, bə̀ Yi nyí-zwennə bé nã́yə́ə́ bé y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ bɛ bə̀ zhe : Bə̀ bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó, ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, zɔ̀m èta n wɔ̀ : Kwɛ̃̀-na á yẽ̌ á sɔ́msɛ́ sə̀ bə càn mɔ́ ǹdə́ á tumə né nə̀ bə càn mɔ́ nɛ ! Sə bə̀ yə̀ cili yé, bə̀ yə̀ à sõ nyǐ yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó, ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ⁵Wɔ́ yẽ̀ á dabá nə ŋwɛ́nɛ́ ? Sə Yi nyì-zwennə bé myɛ nə b’a j’â ŋwɛ̀nɛ́ twéé twéé gaga nà ? ⁶Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, à zɔ̀mà nɛ́ ǹdə́ nyə́ né à y’à pɔ à tùntùnnə̀, Yi nyì-zwennə bé ne mó, y’à yə̀ á dabá zal nà ? Bə tə̀ rə̀ yil bə k’á kwɛ̃̀ bə bà, bə zhe : Nyǐ Bə-zhɔ-zhe, mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó, wɛ̀rhɛ́ nə́ba kɔn tó ǹdə nə́ sɔ́msɛ́ ǹdə́ nə́ tùntwə̃̀ə̃̀ né gə́ yàl nɛ́, ǹdə ń gə́ yà ń gu ń wẽ́ ń la nə́ba wɔ́rhɔ́ nə́ tũ̀-twə̃̀ə̃̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ yil né.⁷Dərəyuusi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀lyè nyǎn rɛ́, cànsɛ shí ǹdə́ èdù nyǎ y bə̀ n’ê bə̀ Səshəbatɛ mɔ́, dwã shí-èlyé ǹdə́ nə̀na dɛ̃ rɛ́ yù wə̀, Cinnə Yi zɔ̀m ǹdə́ Bərəca byǐ Yədədo byǐ Zakarɛ, Yi nyì-zwennə mó, n wɔ̀ : ⁸Nyǐ cəcɛ̃ èdù, à y’à zɛ̃̀ à n’â nyǐ, a pwírí bal mə̀dù ń jě eshã nánshɛ̃̀ myíírtəbə́ cəcəl wə, jàà è gakó pyi ǹdə́ ywə́l. A nə eshərh nánshɛ̀rh ǹdə́ náàshɔ́ɔ́lɛ ǹdə́ nánpwèrh sə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń kwã nɛ́. ⁹A zɛ̃̀ bwə̀rh a wɔ̀ : À cǐnnə, eshəshé shɛ̀bɛ́ myɛ wɔ́ eshərh dwí tɛ̌ ? Yi màlɛ́ka y è y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́, wɔ̀ nɛ̀ : À b’a ce ń lwar eshəshé shɛ̀bɛ́ gə́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilə.¹⁰Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń zhǐ myííribə́ cəcəl w mó, zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdə́ nɛ wɔ̀ : Nyǐ wɔ́ byɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe twĩ̀ bə̀ la cɛ y byɔ́lɔ́ mɔ́. ¹¹Bə zɛ̃̀ bə zɔ̀m ǹdə́ Yi màlɛ́ka y è ŋwɛ́nɛ́ myííribə́ cəcəl w bə wɔ̀ : Nə́ byɛ́lɛ́ cɛ yá, sə nyǐ cɛ y gakó zhǐ shɛ́shɛ́ è n’ê shìrhə́.¹²Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka zɛ̃̀ zɔ̀m e wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe, jàn cìnə́ bé gakó cǐnnə, ǹ b’a yẽ̌ ǹ lyim rí ni rə rə̀ j’a n’ê yì Zhərəzalɛm ǹdə́ Zhidə cɛmɛ nɛ́ yó byinə shí-shàlpyɛ̀ y mɔ́ nɔ̀nɔ̀ dǔr ne kɔn m’e yí dǒ ? ¹³Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zə zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə̀ nyɛ̀, nə̀ n’ê shə́shere wu ni n mə n zɔ̀m ǹdə́ màlɛ́ka y è y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́.¹⁴Màlɛ́ka y è y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́, wɔ̀ nɛ : Zhẽ̌ ǹ cəl dɛ̃̌ ń bwə̀l, ń wɔ̀ : Bə̀ bə̀ nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó, jàn cìnə́ bé gakó cǐnnə mó, zɔ̀m èta n wɔ̀ : Nyǐ à só Zhərəzalɛm ǹdə́ Sənyɔ̃ ǹdə́ sónó nánfɔ̀lɔ̀, ¹⁵sə wɔ́ tənèsé yó à lyìm zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì ní dɛ̃́dɛ̃́ sə̀ cìn-dɛ̃̌-zõ̌ mó yilə ; kɔn súli myɛ à lyim yə̀ zɛ̃̀ rə̀ n’ê yì tənèsé námpɔ́lɛ́ yé, sə̀ gə́ ce à dwí rí zúzúnú w j’â n’ô pɔ̀lɛ̀ mɔ́ yilə.¹⁶1 Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Bə-zho-zhe, jàn cìnə́ bé cǐnnə mó wòwə̀ : À b’a k’a bə̀ Zhərəzalɛm sono ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ dǔr ; bə̀ b’a k’a lù à jì y è jàà y kùr rí yó, bə zə nyíní bə kəkɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm. ¹⁷Kə́ zɛ̃̀ ń bwə̀l kə́dò ń wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe, jàn cìnə́ bé gakó cǐnnə mó, wòwə̀ : Nyǐ, à cɛmɛ nɛ b’a k’a sú ǹdə́ nə̀cɛ̀ndɛ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. Bə-zhɔ-zhe mà n ká n shə́shéré Sənyɔ̃ wu ni kə́dò ; ń mà n ká n cír Zhərəzalɛm.¹⁸A zɛ̃̀ a k’a zhẽ̌ à yé à n’â nyǐ, a pwírí nyimə nə̀na nə̀ ŋwɛ́nɛ́. ¹⁹A zɛ̃̀ a zɔ̀m ǹdə́ màlɛ́ka y è y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ́ mɔ́ a wɔ̀ : Nyimə né nyɛ̀bɛ́, wɔ́ etər dwí nyimə ? E zɛ̃̀ e wɔ̀ nɛ̀ : Wɔ́ nyimə né nə̀myɛ́ nə̀ jì Zhidə ǹdə́ Esərayɛl ǹdə́ Zhərəzalɛm rə làà dɛ̃̌ mɔ́.²⁰Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n byili yǎl-bala bə̀na. ²¹A wɔ̀ : Wɔ́ bə̀kɔ́n bə̀ tú wɔ̀rhɔ́ nyɔ̀nɔ̀ ? N wɔ̀ nɛ : Wɔ́ nyimə né nə̀myɛ́ nə̀ jì Zhidə dwí rí rə làà dɛ̃̌ mɔ́, sə yǎl-bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ wɔ́ nə́ wun ni bə̀ tú ni zã̀ɔ̃̀, bə̀ la tənèsé nyimə né mǎ, sə wɔ́ tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ zə nyu w sə m’e bú ǹdə́ Zhidə, sə làà cɔ w lyì bí dɛ̃̌ mɔ́.Mɔrhɔ nyíní

Chapter 2

¹À zɛ̃̀ à la nyǔ a pwírí nyíní è ŋwɛ́nɛ́ bal mə̀dù jɔ̃̀ w ń la mə mɛrhɛ, ²A wɔ̀ : wɔ́ yẽ̀ ǹ la nɛ́ èta ? N wɔ̀ nɛ : À la Zhərəzalɛm mɔrhɔ a nyǐ ò dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdə́ ò wàn rɛ́ gə́ mə̌ sə rə yə̀ nɛ́.³Màlɛ́ka y è y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́, zhǐr è bànà, rə̀myɛ́ yó né màlɛ́ka dõ bə̀ e jəl yə. ⁴E wɔ̀ ya : Dǔr ń yí ébɔ́-dǎl mɔ́ mɔ̀bɔ́ nyí ni ń zɔ̀m ǹdə́ mɔ ń wɔ̀ : Zhərəzalɛm b’a yə̀ cɔ kɔ̀bɔ́ ò nyí pul, numbyínsi ǹdə́ vwàmá ná jə̀jóló la ò wẽ́ yál. ⁵Sə wɔ́ àmyɛ́ Bə-zhɔ-zhe à la byílí ǹdə́ è myǐn yál a kə́kɛ́lɛ́ wa, àmyɛ́ myɛ à la ò zùwə́ yál ò cəcəl wə.⁶Zɛ̃̀-na á dùr, dǔr-na á vò lũ-jə̀jĩ́ sõ tənà y wa, á zwẽ á cìnə̀ ! ⁷Sənyɔ̃, zɛ̃̀ ń zwẽ ǹ cìnə̀ ! Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ Bəbyəlɔɔnɛ bə̀kɔ́ mɔ́ sono mó !⁸Nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé gə́ zɔ̀m nɛ́, ń wòwə̀ : Bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, zùwə́ y bànà ! Ń twĩ̀ ni, tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ lyì bí zɔ ába sə kɔkɔlɛ á wẽ̀ ré mó sono ; bə̀ bə lwar bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń dwə̀rh ába mɔ́, wɔ́ ńmyɛ̌ yə́-byǐ y ni rə̀-ná-cí dwə̀rh. ⁹Nyìwé, à zhẽ̌ à jɛ̃̀ à la m’a bú ǹdə́ bɛ́, sə bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ ába á yə̀ bə̀ yómə́ mó, b’a jǐrh á nyí kùjú á jɔ̃̀ wà. Bə̀ b’a zɛ̃̀ bə lwar bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń twĩ̀ ni.¹⁰Sənyɔ̃ bə̀kɔ́, bwə̌l ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ fùwə́ ! Nyǐ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń zɔ̀m. ¹¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, tənèrh nánzhezhɔ̌ b’a zù Bə-zhɔ-zhe. Bə̀ b’a jǐrh à dwí ; à m’a jòm rə̀ cəcəl wə, èta ǹ b’a lwar bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń twĩ̀ ni bə̀ sono.¹²Bə-zhɔ-zhe mà n zə Zhidə ǹdə ń sə̀pwà cəl kɔn ta, cɛ y náàcɛ̀nɛ́ y wẽ́, ń mà kə́ n cír Zhərəzalɛm. ¹³Sə numbyíní dwí gakó zhì shɛ́ɛ́ Bə-zhɔ-zhe yé né ! Bə̀ ń shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ ń zhǐ ń jàà y náàcɛ̀nɛ́ y wẽ́.

Chapter 3

¹N zɛ̃̀ n ce a nə Zhozwe, vwĩ̀-zwə́l-na náncɛ yá, ń zhǐ dɛ̃̌ Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka y yé né, Shətana zɛ̃̀ è zhǐ ń jə̀jĩ́ ni è n’ê cĩ́ yò ń yó. ²Bə-zhɔ-zhe wɔ̀ Shətana nɛ : Shətəna, bə̀ Bə-zhɔ-zhe ji mú búlə́ ! ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń cír Zhərəzalɛm mɔ́ ji mú búlə́ ! Mɔ̀bɔ́ ń zhǐ èta mɔ́, nə də̀ myǐn-dɔ̌ bə̀ twə́r myǐn wẽ́ nà ? ³E jà Zhozwe yà ń zù kàmmə̀-zǔrh sə̀ byèlè ń mə́ ń zhǐ màlɛ́ka y yé yé.⁴Rə̀myɛ́ yó né, màlɛ́ka y zɛ̃̀ e zɔ̀m ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à zhǐ è yé né mó e wɔ̀ : «Vǔr-na gàndɛ́ rə̀ byèlè mó ń yala nɛ ! E zɛ̃̀ e wɔ̀ Zhozwe ne : Nyǐ, à vùr ǹ gàndɛ́ rə̀ byèlè mó, a k’a zù mú címsi gàndɛ̀. ⁵A pə nyí : Bə̀ bə̀ zəl bə kwè kàmmə̀-jɛ̃̀ kɛ̀bɛ́ è bə jìmdì zhe bə bə ǹ yó ne ! Bə vò bə kwè kàmmə-jɛ̃̀ kɛ̀bɛ́ e bə jìmdi zhe bə bə̀ bə bə ń yó ne, bə zù mu gàndɛ̀. Ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka y zhǐ.⁶Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka zɛ̃̀ e zɔ̀m ǹdə́ Zhozwe e wɔ̀ : ⁷Nyǐ, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cɩ̀nə́ bé mó zɔ̀m èta, n wɔ̀ : Ǹ gə́ tó à sɔ̀msɛ́ ń zwẽ à nyə́ né, ǹ b’a cìní à jì yə́, ń nyǐ à kɛ̀lɛ́ yò ; à pɔ mɔ́ sɔ́má bə̀ ǹ zú lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ wẽ́.⁸Cili, vwĩ̀-zwə́l náncɛ, Zhozwe, ńmyɛ́ ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ yé né mó ! Lwar bə̀ bə̀ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ la nyɔrhɔ yál kɔn tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ yilə. Nyǐ à b’a ce à tùntùnnə mó bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀, tǒ w mó bà. ⁹Nyǐ-na nə́kulu w à cĩ́ Zhozwe yé né mó gə́ wɔ́ nɛ́ ; yírhə́ nyàlpyɛ̀ la zhǐ nə́kulu w òmyɛ́ òdù w yó ; sə nyǐ, wɔ́ àmyɛ́ cìcì mú ò la kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̌ mɔ́ ò yó kãɔ̃, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń wə̀l rə̀myɛ́ ; sə dɛ̃ rə̀dù, à m’a vùr tənà y kɛ̀bɛ́ jìmdí.¹⁰Sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, á m’ǎ byẽ̀ dwã á jòm sɛ̃́-cǒ w ǹdə́ épyìlú w kùr wə, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, ń wə̀l rə̀myɛ́.

Chapter 4

¹Màlɛ́ka y kɛ̀bɛ́ è y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́ k’ê bà, e zhàrh nɛ ǹdə lò gə́ shí jɛ̃ w ń zɛ̃̀ nɛ́ ta, ²e wɔ̀ nɛ : Wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ na ? a lyár y a wɔ̀ : À y’à n’â nyǐ a pwírí ku kɔ̀bɔ́ bə̀ n’ê cĩ́ pàntámsɛ ò yó mó, ò gakó j’â wɔ́ sànnə́má dúdú, ǹdə́ nwə̃̌ nə̀zhĩ̌ è zhǐ dɛ̃̌ ò yə́-pɛ̀lɛ́ wa, pàntámsɛ shàlpyɛ̀ myɛ súlí sə́ zhǐ ní, ǹdə́ jààsɛ shàlpyɛ̀ pàntɛ́mɛ́ èdù gakó n’ê zhì ní ; ³A nə Olyivyə́r rə̀lyè myɛ rə̀ zhǐ è nyí ni, òdù zhǐ ku w jə̀-jĩ́ sõ, ò dõ zhǐ ku w jə̀-gwã̀ sõ.⁴Rə̀myɛ́ yó né, a k’a zɔ̀m ǹdə́ màlɛ́ka y è n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ́ mɔ́ a wɔ̀ : À cǐnnə, wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ kùr n’ê byili bə̀ byè ? ⁵Màlɛ́ka y è y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́ lyár nɛ e wɔ̀ : Ǹ yə̀l wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ kùr gə́ n’ê byili ní yé ? À wɔ̀ ya : À cǐnnə, ɔ̃́’ɔ̃, nyǐ à yə̀l yé.⁶Rə̀myɛ́ yó né e k’e zɔ̀m ǹdə́ nɛ e wɔ̀ : Nyǐ nyɔ̀nɔ̀ èta mɔ́, wɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Bə-zhɔ-zhe byili Zhərəbəbyəə né mó, ń wə̀lə̀ : Nyǐ è də̀ ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ ráá ǹdə́ jàn yé, sə nyǐ wɔ́ ǹdə́ àmyɛ́ éshìrhə́ yə́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. ⁷Pyɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀, ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌, ǹ mà ń mə́ ŋwɛ̀nɛ́ ń zhì Zhərəbəbyəə yé né mó ? Bə̀ b’a kù mú bə làà tɛ̃́. Bə̀ b’a mà jə̀-pwə̀lə́ bə ce né bə m’e cĩ́ jì y jì-byòló jàn nə́kulu w tɛ̃́ ; bə̀ m’e zhe : nyǐ wɔ́ pɛnɛ́ nánfò, nyǐ wɔ́ pɛnɛ́ nánfò bə pə nəkulu w ni !⁸Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ n byili n wɔ̀ : ⁹Wɔ́ Zhərəbəbyəə jɛ̀sɛ́ sə̀ b’a cĩ́ jì y kɛ̀bɛ́ kùr rí tɛ̃́, sə wɔ́ ńmyɛ̌ jɛ̀sɛ́ sə̀ la è yó w gu ; rə̀myɛ́ mɔ́ ce ǹ b’a lwar bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń twĩ̀ nì á sono. ¹⁰Bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yírhə́ n’ê pɔ̀ɔ́sɛ tumə né nyɛ̀bɛ́ nə̀ yə̀ yírh kùr ju mú dɛ̃ rɛ́ mɔ́, cìnə́ nábá b’a nə Zhərəbabyəə tum rí yó gurə́ yə́, bə zɛ̃̀ bə fùù. Wẽ̀ ré tàlpyɛ̀ y wɔ́ Bə-zhɔ-ze yírhə́ né nə̀ pyǎ cə-yala nɛ́ gakó yó mó. ¹¹A zɛ̃̀ a k’a zɔ̀m ǹdə́ y a wɔ̀ : Sə Olyivyə́r ré rə̀lyè y òdù w zhǐ pàntámsɛ ku w jə̀jĩ́ y sõ, ò dõ mó zhǐ kù w jə̀-gwã̀ sõ mó myɛ kùr n’ê byili bə̀ byè ?¹²A k’a zɔ̀m ǹdə́ y twər rə̀lyè nyǎn rɛ́ a wɔ̀ : Sə Olyivyə́r ré vwal-gar rɛ́ rə̀lyè y rə̀ zhǐ pàntámsɛ́ jààsɛ́ sə̀lyè y sánnə́má mɔ́ n’ê dwi sə̀ nyí ní mú, myɛ kùr n’ê byili bə̀ byè ? ¹³N lyár nɛ n wɔ̀ : Ǹ yə̀l rə̀ kùr gə́ n’ê byili ní yé ? A lyár a wɔ̀ : À cǐnnə, ɔ̃́’ɔ̃, à yə̀l yé.¹⁴E zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ : Wɔ́ byɛ̀bɛ́ Yi cír bə̀ zhǐ Cinnə mó yé né cə-yala nɛ́ gakó w mó.

Chapter 5

¹A k’a zɛ̃̀ à la nyǔ a pwírí wɔ́ sɛ́bɛ́ rə̀ pyípílí rə̀ n’ê zɛ̃̀ rə̀ zhə̀l dɛ̃̌, ²E wɔ̀ nɛ : Wɔ́ bə̀kɔ́n ǹ na ? A lyár a wɔ̀ : À nə sɛ́bɛ́ rə̀ pyípyílí rə̀ n’ê zɛ̃̀ rə̀ zhə̀l dɛ̃̌ ; rə̀ dwɛ̀lɛ̀ rɛ́ yú jə̀-tórhó yírhə́ shí-èlyè, rə̀ wàn nɛ́ yú jə̀-tórhó yírhə́ shíyə́.³E zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ : Nyǐ wɔ́ bwəl námməlwɛ̀lɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ tənà y yó ; bwəl nàmməlwɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ mɔ́ n’ê byili bə̀ bə̀ b’a jì ŋwɔ̀l-bal mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ gakó mó nyɔ̀nɔ̀, rə̀ n’ê byili myɛ bə̀ bə̀ b’a jì lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń bwəl kɔma nyí gakó mó nyɔ̀nɔ̀. ⁴À ló bwəl ré námməlwɛ̀lɛ́ y èmyɛ̀ mɔ́ tənà y yó, mùnì ga rə jòm lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń ŋwɔ̀là, ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń zə à yil ré ń bwəl nyí ǹdə́ kɔma mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa, rə zə dǎr ǹdə́ nə́kulə rə ji y myǐn.⁵Màlɛ́ka y è y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́ fwǎr e bwəlse ne, e wɔ̀ : Zhẽ̌ ǹ yé dɛ̃̌ ń nyǐ, wɔ́ bə̀kɔ́n rə̀ n’ê dwi gàà mɔ́ ? ⁶A lyár a wɔ̀ : Tɛ̀bɛ́ wɔ́ bə̀kɔ́n dwí ǹdə́ rə̀myɛ́ ? E wɔ̀ : Wɔ́ Efwa è n’ê dwi. E k’e wɔ̀ : Wɔ́ bə̀ jìmdí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ tənà y wẽ́ mó gakó rə̀ n’ê dwi. ⁷Sə nyǐ, wɔ́ wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ bə̀ zɔ mɔrhɔ ku bə̀ m’e mɛrhɛ bə pwà bə cĩ́ dwã yó, kɛ̃ mə̀dù zɛ̃̀ ń jě Efwa y cəcəl wə.⁸Màlɛ́ka y wɔ̀ : Lwar bə̀ wɔ́ jìmdí èta dono. E k’a cìrh kɛ̃ mɔ́ e ji Efwa y wa, e dwĩ̀ wẽ̀ ré mɔrhɔ ku w mɛrhɛ mɔ́ nɛ rə̀ pyě dwã yó mó ku w nyí rí ni. ⁹A zɛ̃̀ a kwẽ̌ à yé à la nyǔ a pwírí kana bə̀lyè bə̀ duwə. Zho n’ô fúfǔ bə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ wẽ́ ; bə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ y’à nyɛ̌ ǹdə ǹdə nə̀myɔ̃̀ vɔ̀mɛ̀ ta. Bə vùr Efwa y è ŋwɛ́nɛ́ cɛ y ǹdə́ dɛ̃̌ yi rí bwə̌l mó w mó.¹⁰A zɛ̃̀ a wɔ̀ màlɛ́ka y è y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ mɔ́ nɛ a wɔ̀ : È nə wɔ́ yẽ̀ bə̀ zə Efwa y bə̀ m’e la nɛ́ ? ¹¹E lyár nɛ e wɔ̀ : Bə zə y bə̀ m’e la jì lú Səshənəyarɛ nɛ́ bə pə ya ; bə gə yú bə̀ lù jì y bə̀ zhɛ̀, sə bə kwè y bə cĩ́ y è jàà y èmyɛ́ mɔ́ w gàà mɔ́.

Chapter 6

¹A k’a zhẽ̌ à yé à la nyǔ kə́dò, a pwírí wɔ́ búlə́ eshə-vwãtur rə̀na rə̀ shí pyàr rə̀lyè bwə̌l w rə du ; pyàr rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ y’à wɔ́ kàmɔ̃ pyàr. ²Eshə-vwãtu nã́yóó w eshesé y’à wɔ́ nã́shɛ̀rh, vwãtur rə̀lyè nyɔ̃̌ nyɛ̌sɛ y’à wɔ́ nàmbyírh, ³rə̀tɔ̀ nyɔ̃̌ w nyɛ̌sɛ́ y’à wɔ́ námpwèrh, rə̀na nyɔ̃̌ w nyɛ̌sɛ́ yala nɛ́ y’à gùlí ǹdə́ shə̀shɛ̀mà. ⁴A zɛ̃̀ a zɔ̀m ǹdə́ màlɛ́ka y è y’à n’ê zɔ̀m ǹdə́ nɛ́ mɔ́ a wɔ̀ : À cǐnnə, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ wɔ́ byè dwí wẽ̀ ?⁵Màlɛ́ka y lyár nɛ e wɔ̀ : Wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ zho w kùrə̀ né nə̀na y rə̀ n’ê shí mɔ̀bɔ́ ń cǐ cǐ jàn cìnə́ bé gakó mó gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́. ⁶Búlə́ eshə-vwãtu w òdù w ǹdə́ eshə̃-byĩ́sí sə̀ n’ê vwɛ̃ w mɔ́ lyɛ̃ o zǎ lũ jə̀-gwã̀ sõ tənà y wa, eshə-vwãtur rí rə̀lyè nyɔ̃̌ w ǹdə́ eshə-pwèsé pú ò kùrə̀, eshə-vwãtu w kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̌sɛ́ gùlí ǹdə́ shə̀shɛ̀mà nɛ́ mɔ́ lyɛ̃ o zǎ Nəgɛvɛ tənà y wa (midi),⁷Eshə-vwãtu w kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̌sɛ́ wɔ́ nánshɛ̃̀ mɔ́ gə́ duwə, sə zɛ̃̀ sə̀ n’ê lwə̀l sə bə pə sə̀myɛ́ sɔ́má sə vò sə byɛ́lɛ́ cə-yala nɛ́ púlə́púlə́. Màlɛ́ka y wɔ̀ sɛ : zhəl-na á byɛ́lɛ́ ya ! Sə zhǐr sə vò sə byɛ́lɛ́ cɛ y púlə́púlə́. ⁸Rə̀myɛ́ yó né, màlɛ́ka y byẽ̀ ne, e wɔ̀ nɛ : Nyǐ nyɔ̀nɔ̀, byɛ̀bɛ́ bə̀ la lũ jə̀-gwã̀ sõ tənà y w mɔ́, la vò bə ló à lyim rí tənà y èmyɛ́ yó.⁹Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́, ń byili ni n wɔ̀ : ¹⁰Lwar bə̀ ǹ b’ǎ nə paánsɛ Elədəyi ǹdə́ Təbyəya, ǹdə́ Zədəyəja ; bə̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ yómə́ mó sono, sə dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w cìcì, sə́ vò Sofono byǐ Zəzhaasɛ kɛ̀lɛ́ wa, bə̀ gə́ yú Bəbyəlɔɔnɛ bə zul mə̀gã̌ mɔ́. ¹¹Ǹ gə zùwə̀, ǹ b’a nə sə̀byì-shɔ̃̀ ǹdə́ sánnə́má ń kwè ń mə́ zwìrhì pyɛ̀lɛ̀ yə́-púr, ń pú Zhətəsadakɛ byǐ Zhozwe mó ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y mɔ́ yó wə.¹²Sə́ zɛ̃̀ ń wɔ̀ mɔ̀ : Nyǐnə kɔn dɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó zɔ̀m, ń wòwə̀ : Nyǐ-nə bal mə̀dù, bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ tǒ w mó, la lyũ ń jàà y wa, ń mà n lù Bə-zhɔ-zhe jì yə́. ¹³Ń mà n lù Bə-zhɔ-zhe ji yə́ ; ń mà n zù pyɛ̀lɛ̀ gàmmə̀-zǔrh ; ń mà n jòm pyɛ̀lɛ̀ də̀-gwã́ yó, n jí pyɛ̀lɛ̀, ń mà n jòm ń pyɛ̀lɛ̀ də̀-gwã́ y yó n yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə, sə nyì-dwìì b’a jòm bə̀myɛ́ bə̀lyè ga bwə̌l wə.¹⁴Sə Sofono byǎ bɛ́, Eləmɛ ǹdə́ Tobyəja ǹdə́ Zhədəyɛja yil ré yilə, Pyɛ̀lɛ̀ yə́-púr b’a yə̀ Bə-zhɔ-zhe jì y wə, bə̀ m’ê lyǐrh bə̀ yò. ¹⁵Sə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jààsɛ́ nyɛ mɔ́ b’a bə̀ bə twĩ̀ Bə-zhɔ-zhe jì y wə ; á zɛ̃̀ á lwar bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń twĩ̀ nì á sono. Rə̀myɛ́ mɔ́ bànà, ǹdə á gə cili Bə-zhɔ-zhe á Yi rí zɔ̀mà nɛ́ nɛ mɔ́ ta.

Chapter 7

¹Dərəyuusi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinə nə̀na nyǎn rɛ́ yi ní, è cànsɛ nə̀bɔ́ y wẽ́, cànà y bə̀ n’ê byẽ̀ bə̀ Cəsələ cànà mɔ́ dwã nə̀na yù wə, Bə-zhɔ-zhe zɔ̀m ǹdə́ Zakarɛ. ²Rə̀myɛ́ yó né, Bətɛlɛ Səshərətəsərɛ ǹdə́ Arəgəmɛ-Mɛlɛkɛ y’à twĩ̀ bə̀ lyì bə vò bə la lwə̀l Bə-zhɔ-zhe ne, ³sə bə zɔ̀m ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé ǹdə́ nyì-zwennə bé bə wɔ̀ : «Sə à nə m’a j’a cə̀ə̀lè à n’â kúrh à m’a lyẽ à nyí cànsɛ sə̀nu nyǎ wẽ gwẽ̌ nà, ǹdə à gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ byinə né nánzhəzhɔ̌ w nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyɛ̃ mɔ́ wẽ́ mó ta ?»⁴Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, zɛ̃̀ n zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ n byili ni, n wɔ̀ nɛ : ⁵Zɛ̃̀, zɔ̌m ǹdə́ dwí rí gakó ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé n wɔ̀ : Á gə́ lyẽ á nyə́ né, á kúrh cànsɛ́ sə̀nu sə̀nu nyǎ gakó ǹdə́ cànsɛ́ shàlpyɛ̀ shàlpyɛ̀ nyǎ ga, kɔn m’e wɛ̀rhɛ́ byinə né shə́-shàlpyɛ̀ y gakó mó, è nə wɔ́ àmyɛ́ yil á y’ǎ n’â lyẽ á nyə́ né ? ⁶Sə á gə́ n’á jí, á nywɛ̀ mɔ́, è də̀ ámyɛ̌ á n’á jí á nywɛ̀ nà ? ⁷Á nə k’á yə̀l zɔ̀mà nɛ́ Bə-zhɔ-zhe nyì-wzennə bé nã́yə́ə́ bé bwə̀l bə byili ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ y’à jě ǹdə́ yə̀-zùlə́ nə kə́kɛ́lɛ́ Zhərəzalɛm mɔ́ nɛ, ǹdə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ y’à jě Nəgɛvɛ (midi) ǹdə́ vɔlɔ w wẽ́ mó nà ?⁸Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń byili Zakarkɛ nɛ, n wɔ̀ : ⁹Nyǐ Bə-zhɔ-zhe mó, ń cǐ jàn cìnə́ bé mó gə́ y’ǎ nə́ ń zɔ̀m nɛ́ : Bǔrnə bùrsí sə tó sə̀ sɔ́má y zhə̀n zhə̀nà, s’á wɛ̀rhɛ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ dǔr ǹdə́ dwã. ¹⁰Bə̀k’á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn ǹdə́ ejə̃̀-kɛ̃, ǹdə́ bə̀tɛ̀lɛ́, ǹdə́ zhə-bal, ǹdə́ nə̀mɔ̀ yé, sə bə̀k’á bù lwɛlɛ á wẽ́ ǹdə́ dwã yé.¹¹Sə ǹdə́ rə̀myɛ́, bə̀ yə̀ bə̀ yala nɛ zhìlì bə cili yé, bə zhízhǐ bə̀ pyə́pyəla, bə kù bə̀ wun, bə shĩ bə zwã̌ bə̀ yə̀ cili yé. ¹²Bə kù bə̀ wun ní ǹdə jama ta, mùnì ga, bə̀ bə̀k’a cili Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, nyə́ né zɔ̀mà nɛ́ ń tó ń éshìrhə́ y ǹdə́ nyì-zwennəbé nã́yə́ə́ bé dɛnnɛ n byili mú yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Bə-zhɔ-hze mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó lyim rí zɛ̃̀ ǹdə myìn-zhù ta.¹³Ń yà n byẽ̀, sə bə̀ yə̀ cili yé : Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀myɛ zɛ̃̀ byẽ̀, sə àmyɛ yə̀ cili yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń wə̀lə̀. ¹⁴À ce bə làà dɛ̃̌ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l nə̀ pár mɔ́ wa ; tənà y cɔ̀ bə̀ kwã nɛ́, lò kə́ ń tɛ̀nɛ́ ń nə́ ń shí è wẽ́ ń dwi ń zhə̀l n ká n kwɛ̃̀ n zù è wẽ yé ; tənà kɛ̀bɛ́ è y’a nyɛ̀ mɔ́, bə̀ ce e k’a e jǐrh gɔ-elũ èpòlò.

Chapter 8

¹Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ n wɔ̀ : ²Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, wə̀lə̀ : À só Sənyɔ̃ à wẽ́ ǹdə́ sónó nánfɔ̀lɔ̀, à wu w n’ô jí myǐn dɛ̃́dɛ̃́ Sənyɔ̃ sónó w yilə. ³Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, wə̀lə̀ : À m’a k’a vò Sənyɔ̃, bə̀ à n’â yǎl a jòm Zhərəzalɛm cəcəl wə. Bə̀ b’a byẽ̀ Zərəzalɛm bə̀ cángá cɔ, sə bə byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, pyɔ̀ w bə̀ Yi sə̀pwà nyɔ̃̌.⁴Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, wə̀lə̀ : Bə-ezhɛ̌nsɛ ǹdə́ kə-ezhɛ̌nsɛ gwẽ̌ bàn Zhərəzalɛm sɔ̌msɛ́ yó jǒm, lò gakó ǹdə́ ń də̀-dɔ̀lɔ̀ ń jɔ̃̀ wa, bə̀ byinə né yó gə́ la nɛ́ ju mú yilə. ⁵Bə̀sɔ́ná bala byǎ ǹdə́ bə̀sɔ́ná kana byǎ b’a sú sɔ̌msɛ́ yó bə̀ n’ê dədala.⁶Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, wə̀lə̀ : Kɔn gə b’a yə̀ kɔ̀-jɔ̀rɔ̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ èta yírh w dwã nə̀myɛ́ wẽ́, sə rə̀ nə b’a yə̀ kɔ̀-jɔ̀rɔ̀ àmyɛ́ yírh w nà ? Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, ń wə̀lə̀. ⁷Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, wə̀lə̀ : Nyǐ, à la à dwí rí vwǎrh yi-púrhí ǹdə́ yi-zùr sõ tənèsé lyì bí jɔ̃̀ wa. ⁸À b’a k’a zə rɛ a bà, rə jòm Zhərəzalɛm cəcəl wə ; rə̀ b’a yə̀ à dwí ; sə àmyɛ b’a yə̀ rə̀ Yi, zhə̀n ǹdə́ cángá tumə né b’a yə̀ nɛ́.⁹Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, wə̀lə̀ : Zə-na wu-jɔ̀, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ shí nyì-zwennə bé bə̀ du bə̀ gə́ cĩ́ Bə-zhɔ-zhe jì nà y tɛ̃́ yi ní mú, nyú w bə̀ zɔ̀m bə̀ byili gə́ la Yi jì y lú mə̀gã̌ mɔ́. ¹⁰È lú mú yi rí gə́ y’à gwẽ̌ yə̀ yí mú ce, numbyíní tum y’à t’â nɛ pɛnɛ́ yé, vwàmá kwǎndɛ y’à wɔ́ nánfò ; yə̀-zùlə́ y’à tɛ̀nɛ́ nɛ́ gaga yé, zwə̀ bé ce byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê dwi bə̀ zhə̀l sɔ̀má, bə̀ k’â kwɛ̃̀ bə̀ twí mú k’ê wàr yé, à y’à yẽ̌ lyì bí ni bə̀ n’ê bwǐ dwã.¹¹Sə èlǎsɛ̃́ à t’â la dwí rí rə̀ kùr rí dàl mɔ́ wɔ̀rhɔ́ ǹdə à gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ shãã ga nɛ́ mɔ́ ta yé, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, ń wə̀lə̀. ¹²Lwar-na, bə̀ à b’a ce yə̀-zùlə́ jòm á cəcəl w èlǎsɛ́, də̀vɛ̃́ cǒ w b’a ce ò byǎ bɛ́, cɛ y wẽ̀ ré b’a ce rə̀ byǎ bɛ́, sə dɛ̃̌ yi rí b’a ce rə̀ myɔ̀nɔ̀ w ló tɛ̃́ ; à b’a ce wẽ́ ré rə̀myɛ́ mɔ́ ce dwí rí kùr rí rə̀dàl mɔ́ wu zə nyàn.¹³Zhidə kɛ̀lɛ́ y lyì, Esərayɛl kɛ̀lɛ́ y lyì, ǹdə á gə́ yàl bwəl námməlwɛ̀lɛ́ lyì tənèsé dwã bɛ́ wẽ́ né, èta myɛ à b’a vwǎrh ába, á jǐrh bwəl náàcɛ̀nɛ́ lyì. Bə̀k’á dùr ywẽ yé, zə-na á wun ni ! ¹⁴Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, wə̀lə̀ : wɔ́ ǹdə á dabá gə́ yù à lyim ni, a zɛ̃̀ a zə a wu à la ába lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, ń wə̀lə̀ ! Sə à lyim rí y’à yə̀ swě rə̀myɛ́ yil gaga yé, ¹⁵sə èlǎsɛ̃́ à k’â bàn à kwã nɛ́, dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ wẽ́, à la wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ Zhərəzalɛm ǹdə́ Zhakɔbɛ kɛ̀lɛ́ y nɛ. Bə̀k’á dùr ywẽ yé !¹⁶Nyǐ-na kɔn dɛ̀bɛ́ á mə̌ s’á wɛ̀rhɛ́ mɔ́ : Lò gakó zɔ̌m zhə̀n ń pə ǹ dõ né, bǔr-na bùrsi shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ́ zhə̀n nyɛ̌rh, mùnì ga yə̀-zùlə́ yə̀ nɛ́, ¹⁷bə̀ à mə̀dù ga bə̀ká n bù lwɛlɛ ń wẽ́ ń dõ yil yé, sə bə̀k’a swéné nyi-bwele y kɛ̀bɛ́ è wɔ́ kɔma nyǎ mɔ́ yé, bə̀ wɔ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ à súlə́, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wə̀lə̀.¹⁸Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, ń zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ n byili ni, n wɔ̀ : ¹⁹wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń wə̀lə̀ : Bə̀ cànsɛ nə̀na nyǎ y nyì-lyõṍ wə́, ǹdə́ cànsɛ sə̀nu nyǎ y nyi-lyõṍ wə́, ǹdə́ cànsɛ nyàlpyɛ̀ nyǎ y nyì-lyõṍ wə́, ǹdə́ cànsɛ shí nyǎ y lyõṍ wə́, b’a lyə́r Zhidə kɛ̀lɛ́ y wa, e jǐrh fùwə́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ dwã. Sə swéné-na zhə̀n rɛ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́ né.²⁰Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, wə̀lə̀ : Nyǐ-nə wé, dwə́ dwã ǹdə́ lyì gwẽ̌ la shí cɛmɛ nánzhəzhɔ̌ wẽ́ bə̀ bà. ²¹Cɔ dõ lyì b’a vò ò dõ lyì sono bə wɔ̀ bɛ : Bà-nà á lyɛ̃ nə́ vò nə́ byẽ̀ Bə-zhɔ-zhe, sə nə́ pyà mɔ́ ! òmyɛ lyì bí b’a wɔ̀, nə̀myɛ b’ǎ tó nə́ vò ! ²²Sə dwə́ nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ tənèrh nánjə̀jóló lyì b’a bə̀ bə pyà Bə-zhɔ-zhe Zhərəzalɛm nɛ́, bə cèrhé Bə-zhɔ-zhe.²³Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, wə̀lə̀ : Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́ ; nunə shí shí b’a shí dwə́ né zɔ̀mà nɛ́ wẽ́ bə bə̀ bə zə Zhwifu lò mə̀dù gakó kàmmə̀-zwǐ vɔlɛ nɛ, bə̀ zhe : Nə́ b’ǎ tó ába, bə̀ nə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Yi ŋwɛ́nɛ́ ǹd’ába.

Chapter 9

¹Nyǐ-na zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Bə-zhɔ-zhe ce bə bwə̀l bə byili Adərakɛ tənà y shò-kwã nɛ́ mɔ́. Rə̀ yú rə zhì Damasɛ nɛ́, Bə̀ Bə-zhɔ-zhe yírhə́ pyǎ lyì bí dwã bɛ́ yó ǹdə́ nə̀ gə́ pyǎ Esərayɛl kwálsɛ́ yó né ; ²Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ lyɛ̃ rə yí rə zhì Amatɛ nɛ́, Damasɛ swɛ̃́ rɛ́ yó, Tiiri ǹdə́ Sədõ nɛ́, ǹdə́ bə̀ lárma mɔ́ ga yírh wə.³Tiiri y’a lù byíl-fwàlssɛ e m’e kə́kɛ́lɛ́ è cɔ w e ce dwã wa ; e pwà sə̀byǐ e ló dwã yó púl ǹdə́ wɔ́ shó ta, e pwà sánnə́má myɛ e ló dwã yó púl ǹdə sɔ́má nyí ni bɔ̀bɔ̀rɔ̀ ta. ⁴Sə, nyǐ-na wé, Cǐnnə mó zɔ Tiiri n zwẽ re, n byirh è ŋwɔ̀nɔ́ w n ji nə̀-fɔ̀lɔ̀ w wa, myǐn la w jú.⁵Asəkala la Tiiri nɔ, sə ń wu la zã̀ɔ̃̀ ; Gaza myɛ, wɔ́ cɛ y è la zhúzhǔ e yí ni mu ; Ekərɔ̃ myɛ, wɔ́ ń wu ò la zhuzhuru. Pyɔ̌ dwí la jó Gaza nɛ́, Sə lò lò kə́ ń tá ń la Asəkəlɔ̃ nɛ́ jǒm yé. ⁶Sə wɔ́ zhə-bal ń la Asədɔdɛ nɛ́ jǒm, sə à b’a cɔ̀ Fələsətɛ̃bá cìn-byilu mú. ⁷À b’a vùr jal mɔ́ ń nyú w mú, ǹdə́ jìmdì tumə né ń yə́lə́ né bwə̌l mó w mó ; Ńmyɛ b’a mɛ̃ nɛ́ n yə̀ nə́ Yi rí lò ; sə ń bà n yə̀ ǹdə́ Zhidə pyɔ̌ mə̀dù ta, Sə Ekərɔ̃ b’a n yə̀ ǹdə Zhebyəshɛ̃bá ta.⁸À m’a zɛ̃̀ a jòm a kə́kɛ́lɛ́ à jì yə́, à m’a cə̀r è yé né, ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ gə bàn, sə̀ la bú ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê dwi bə̀ zhə̀l bə̀ k’a twí mú ; jàn cìnə́ bé k’ê wàr bɛ kaka bə̀ la wɔ̀rhɔ́ yé ; bə̀ è èlǎsɛ́, à yírhə́ pyǎ bə̀ yó.⁹Sənyɔ̃ bə̀kɔ́, zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ ń fùù ! Zhərazalɛm bə̀kɔ́, búbwéé ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ! Nyǐ ǹ pyɔ̌ mɔ́ ń bàn ǹ sono ; Ń wɔ́ cángá cə́bal, e jà ń jú bɛlɛ, Ń wɔ́ cìn-lwəl cə́bal, ń jě bə̀na, Bə̀na byǐ nã́-bwɛ̀lɛ́ yó. ¹⁰À m’a ce búlə́ esherh vwã-tuur rí jé tɛ̃́ Efəyiim ní, ǹdə́ Zhərəzalɛm eshesé ; ǹdə́ búlə́ twesé jé tɛ̃́. Ń mà n cìní nə̀-fwààlɛ́ n twèlé twèlé dwã nɛ, e zhì bwǐ y e m’e yí cə-yala nɛ́ gakó.¹¹Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, à m’a tə̀ ǹ dɔbrɛ́ rə̀ tó jal mɔ́ dɛnnɛ rə zə mɔ́ yilə, à vùr ǹ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ búlə́ né jàà wa, bə ce gɔ́rɔ́ w nánlyilyùmú w ò y’à bə nɛ̃̌ zhe wẽ́ mó, a ce pwẽ̀ nè. ¹²Sə ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ zɔ búlə́ né yi ní, á zɛ̃̀ á n’â dɛ̃̀ á vwǎrh mɔ́, ká-na á kwɛ̃̀ á bə̀ jàà è lù e kə́kɛ́lɛ́ ǹdə́ byílí y nánfwɛ̀lɛ̀ y mɔ́ wa ! Zà, à n’â wə̀l ré gwẽ̌, à b’a pɔ̃ rɛ twər kùrə̀ nə̀lyè. ¹³Bə̀ à n’â pàm Zhidə ǹdə twã ta, à lyẽ búlə́ wẽ̀ Efərəyiim ni ǹdə twã ta, Ǎ Shəmɔ̃, à b’a zhẽ̌ ǹ byǎ bɛ́ dɛ̃̌, Ǎ Javanɛ, bə m’e bú ǹdə́ ǹ nyə̀ná bɛ́ ! À b’a ce ń yə̀ ǹdə bal mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ kàndɔ búlə́ shù ta.¹⁴Bə-zhɔ-zhe mó ń du kã̀dar rɛ́ mɔ́, mà n du, sə ń cam rɛ́ b’a vò ǹdə́ dwà lyə́lyɔ̌ ta ; Sə Cǐnnə, Bə-zhɔ-zhe mó, mà n wúl pɔ́lá, Ń mə́ ń zhə̀l ń bàn ǹdə lũ jə̀-jĩ́ sõ zho w ta. ¹⁵Cinnə mó, ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, mà n yìlì ń lyì bí, bə̀ b’a dɔ̃̀ ! Bə̀ b’a mà kɔ́làmpá nə́kulə́ nə bɔbwɛlɛ. Bə̀ b’a nyɔ̀, bə ce sɔ̀ ǹdə́ wɔ́ sɛ̃́ mə̀ zhe be ta, bə̀ b’a sú pyáám ǹdə́ sɛ̃́ kǎ-zhɔ̌m, bə̀ y’a kwè bə̀ n’ê zhɛ́rhɛ́ vwĩ̀-jùlú gógwésé wẽ́ né ta.¹⁶Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, Bə-zhɔ-zhe, bə̀ Yi rí b’a vwǎrh bɛ, bə̀ bə̀ nyɛ̌ ǹdə ń dwí rí pyììsi ta ; bə̀ wɔ́ nə́kul-ècànà, nyɛ̀bɛ́ nə̀ la yə̌r tənà y wa. ¹⁷Nyǐ bə̀ b’a zə wu-nyɔ̃̀ tã̀ ! Nyǐ bə̀ b’a yə̀ ébwá ǹdə́ bwə̃́ə̃́ tã̀ ! Bə̀lɛ́ y b’a ce ébwa-dàlá bɛ́ byì, də̀vɛ̃́ y b’a ce bwə̃́ə̃́ bé byì.

Chapter 10

¹Lwə̌l-na dwà y Bə-zhɔ-zhe ne, wàr yi ni dwà nánkwaá yá ! Ń mà n ce e lyə́lyɔ̌ e nyɔ̀ e bɔrh n pə ába, Ń mà n ce gɔ lyĩ lò gakó cɛ y wẽ́. ²Bə̀ Tərəfyimibá zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ zɔ̀m-fwə̀r, Jə̀-pársɛ́ cìnə́ wɔ́ nyì-zwennə kɔma zɔ̀mà bə̀ n’ê zɔ̀mà. Dàrhà nɛ́ wɔ́ kɔma nyə̀ná nə̀ n’ê shə́shéré wu ni nánfò nə̀ bə kùr zhe yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ wɔ́ zúzúnú cìnə́, bə̀ n’ê yiyiri tɛ̃́ ǹdə pyììsi ta, bə̀ bə̀ bə ènɔ̀n zhe yé.³À lyim zɛ̃̀ rə̀ n’ê jí myǐn ènɔ̀nà bɛ́ yó, Sə à b’a pə còrhò-tum bə̀cùúlí ni ; Bə̀ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó nə́ ń byɛ́lɛ́ ń pyììsí ni, è wɔ́ Zhidə kɛ̀lɛ́ yá, ǹ la zə sɛ n yə̀ ń còrhó eshã búlə́ wẽ́ ;⁴Wɔ́ ńmyɛ̌ wẽ́ jì y jàn nə́kulu w ǹdə́ dàdɔ̀wá y ǹdə́ búlə́ twã y la nɛ́ du ; Wɔ́ ńmyɛ̌ wẽ́ pyǎ bɛ́ gakó la tó dwã bə du ní. ⁵Bə̀ b’a yə̀ ǹdə kàndar ta búlə́ jàà wa, bə̀ nɔ̀ bɔ̀bɔ̀rɔ̀ tɛ̃́ sɔ́msɛ́ yó ; Bə-zhɔ-zhe gə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ́ mɔ́ ce bə̀ la búlə́ né bú ; Sə bə̀ zwə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ la esherh yó jǒm mó cìzhìl b’a pú bi.⁶À b’a zə Zhidə dwí rí wu ni kẽkẽ, sə à b’a vwǎrh Zhozɛfu dwí rí, a k’a zə rɛ a bà, bə̀ à zhe sónó ǹdə́ rɛ. Rə̀ b’a yə̀ ǹdə́ à y’à j’â yə̀ rɛ zhɛ̃̀ gaga ta ; Bə̀ à wɔ́ Bə-zhɔ-zhe, bə̀ Yi rí, à b’a zwẽ rə̀ lwə̌l. ⁷Efərəyimi mà n yə̀ búlə́ kã̀dɔ ; Sə ń dwí rí wun b’a b’a sú ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ǹdə́ wɔ́ də̀vɛ̃ bə̀ nyɔ̀ ta ; Rə̀ byǎ bɛ́ b’a nə mɔ, sə bə̀ b’a fùù, bə̀ wun b’a yə̀ nyàn Bə-zhɔ-zhe wẽ́.⁸À b’a wúl shìlì, a m’a byẽ̀ be a cĩ́ dwã yó, bə̀ à zwẽ be, Sə bə̀ b’a zɛ̃̀ bə pù ǹdə bə̀ gə́ y’à n’ê pùl né. ⁹À b’a ce bə làà dɛ̃̌ dwə́ ne wə, bə̀ vò yé né gaga, bə̀ lyǐrh à yò gàà mɔ́ ; bə b’a jòm ǹdə́ bə̀ byǎ bɛ́, bə zɛ̃̀ bə k’a bà. ¹⁰À b’a k’a zə bɛ a shí Ezhipti a bà, a zɛ̃̀ a ce bə gùlí dwã Asəsiri ní ; a ce bə bə̀ Galadɛ ǹdə́ Ləbã tənà y wa, Sə jàà y t’â la bɛ yú nú yé.¹¹Esərayɛl b’a byɛrhɛ Ezhipti nə̀-fɔ̀lɔ̀ wá, Bə-zhɔ-zhe mà n ce nə̀-fɔ̀lɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ fùù mú tu shɛ́ɛ́. Niili y jààsɛ́ nánlyilyǐmdí gakó b’a kù nánkùlsi. Ashəri cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ mó b’a jé, sə bə̀ b’a zwẽ Ezhipti pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀-dɔ̀lɔ̀ wá. ¹²Sə wɔ́ Cǐnnə mó ń mà n yə̀ bə̀ jàn rɛ́, wɔ́ ńmyɛ̌ yil yilə bə̀ b’a ŋwɛ́nɛ́ bə̀ n’ê zhə̀lə̀, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń wə̀lə̀.

Chapter 11

¹Ləbã, pul ǹ bwə̀rsé, sə myǐn jí ǹ sədɛɛrɛbá ! ²Səpərɛsɛ, zɛ̃̀ ń wɔ́wɛ́lɛ́, bə̀ səpərɛsɛ y tu tɛ̃́, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à n’ê zhẽ̌ bə̀ cìn mú tu wə ! Basanɛ shɛ́ɛ́nɛ, wɔ́wɛ́lɛ́-na ! bə̀ swɛ̀lɛ̀ rɛ́ rə̀ y’à pyi dwã nɛ cììm mú cèmé né gakó ló tɛ̃́ ! ³Vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ wun zhìlì bə zɛ̃̀ wìísi ni, bə̀ bə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ y’à càn, rə ce bə̀ n’ê zhẽ̌ bə̀ cìn mó cɔ̀, bwaarɛ zɛ̃̀ rə̀ n’ê swərə, bə̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ y’à ce Zhɔrdɛ̃ n’ê zhẽ̌ è cìn mú cɔ̀.⁴Bə-zhɔ-zhe à Yi rí wə̀lə̀ : Zɛ̃̀ ń cə̀r à pyììsí bə̀ zɔ bə̀ m’ê la sə̀ gu jàà y mɔ́ ! ⁵Bə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ n’ê yè se mó n’ê gwi si nánfò sə̀ nə̀mɔ̀ɔ̀rɛ yó ; lò gə yè se ń la ká n yè, ń yà n wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe, ǹ nə̀báná, bə̀ à nɔ à nə̀cɛ̀ndɛ kɔna ! Pyììsí ènɔ̀nà bɛ́ cìcì mú t’â yẽ̌ se yé. ⁶Sə èlǎsɛ̃́, àmyɛ k’â t’â la tənà y lyì bí nɔ̀nɔ̀ dǔr yé ; wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m rə̀myɛ́. Nyǐ-na wé, à b’a yẽ̌ lyì bí ni dwã jɔ̃̀ wa, a yẽ̌ be bə̀ pyǎ bɛ́ jɔ̃̀ wa ; bə̀ cɔ̀ tənà yá, à t’â la zõ bə̀ jɔ̃̀ w yé.⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, à m’a zɛ̃̀ a cə̀r pyììsí bə̀ zɔ bə̀ m’ê la sə̀ gu jàà w mɔ́, sə kɔn du shɛ̀bɛ́ sə̀ jàn rɛ́ bə já mɔ́. A zɛ̃̀ a kwè də̀-dààlɛ rə̀lyè : À byẽ̀ òdù w bə̀ Pɛnɛ́ Nánfò də̀-dɔ̀lɔ̀, a byẽ̀ ò dõ mó bə̀ Nyì-dwìì də̀-dɔ̀lɔ̀. A ce bə m’e cə̀r pyììsí. ⁸À m’a gu vwã-ènɔ̀nà bɛ́ bə̀tɔ̀ w ga cànà èdù wẽ́ ; à y’à tə̀ bə̀ yil à n’â zhìlì à yala nɛ, sə à nyɛ̌r bɛ èlǎsɛ̃́. ⁹Sə à wòwə̀ : À k’â t’â la ába cə̌r kə́dò yé ! Sə kɛ̀bɛ́ è gə la cú s’e cì, kɛ̀bɛ́ è yò gə la zhìlù s’o zhìlì, sə shɛ̀bɛ́ sə̀ la mãɔ̃ mɔ́, sə sə dɔ̃̀ dwã sə jí !¹⁰A zɛ̃̀ a kwè à Pɛnɛ́ nánfò w də̀-dɔ̀lɔ̀ w a kə́ dwã wa, a m’a yẽ̌ dɔbrɛ́ à y’à zɔ ǹdə́ dwə́ né gakó ne mó ne. ¹¹Wɔ́ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù w à yẽ̌ dɔbrɛ́ nɛ ; rə̀myɛ́ yó né, pyììsí shɛ̀bɛ́ sə̀ jàn rɛ́ bə já, sə̀ nyǐ à yó w mó, lwar bə̀ wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń zɔ̀m èta. ¹²A zɛ̃̀ a wɔ̀ bɛ : Á gə pwírí kɔn rɛ́ càn, s’á wɛ̀rhɛ́ rɛ á pə àmyɛ́ nɛ, pə-na nɛ à kwɛ̃̌ rɛ́ ; s’e gə də̀ èta, s’á bə̀k’á pə yé. Rə̀myɛ́ yó né, bə zɛ̃̀ bə kwè sə̀-byì kùlì bə mɛrhɛ coló shə́-ètɔ̀ bə m’e kwɛ̃̌ nɛ.¹³Bə-zhɔ-zhe zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ : kwě kwã̌dɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́, ye y bə̀ púrí è mə̌ ǹdə́ nɛ mɔ́ ń dul ń pə də-mɔrna mɔ́ nɛ ! A zɛ̃̀ a zwẽ sə̀-byì kùlì y coló shə́-ètɔ y a vò a dul Bə-zhɔ-zhe jì y w a pə də-mɔrna mɔ́ nɛ. ¹⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, a zɛ̃̀ a kə́ à Nyì-dwìì rí də̀-dɔ̀lɔ̀ wá, a m’a cɔ̀ da-byǔr rí rə̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhidə ǹdə́ Esərayɛl cəcəl w mó dwã nɛ.¹⁵Bə-zhɔ-zhe kə́ wɔ̀ nɛ : Zɛ̃̀ ń kwè vwã̌-ènɔn mɔ̀bɔ́ ń bə surhə zhe tum wẽ̀ ! ¹⁶Sə nyǐ nyɔ̀nɔ̀, à b’a ce vwã̌-ènɔ̀n mɔ̀bɔ́ ǹ tá ń dùr pyììsí shɛ̀bɛ́ sə bə jɛ̀ sə̀ zhǐ cu nyí ni mú nɔ̀nɔ̀ dǔr mó du tɛ̃́ tənà y wa ; ń tá ń la vò n pyà pyì-bwǎlsɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yé, ń tá ń shɛ̀bɛ́ sə̀ cɛ̀mɛ̀ mɔ́ shulu sə wárh yé, ń tá ń la kùjú shɛ̀bɛ́ sə̀ só sə̀ cìn mú ni pɔ sə jí yé, ń la shɛ̀bɛ́ sə̀ nù mú zal n gu, n kà sə̀ nyimi ní ǹdə́ sə̀ nə̀cɔ̀r n yəwɛlɛ n dɔ̃̀.¹⁷Zwini b’a zə vwã-ènɔ̀n mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ kɔn náfò mó, Mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń dùr ń yẽ̌ ń pyììsì ni mú ! Wɔ́ búlə́ shú ò b’a kǎr ń jɛ̃̀ nɛ, o lə́ ń jə̀-jĩ́ yírh ré !

Chapter 12

¹Nyǐ-na zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Bə-zhɔ-zhe ce bə bwə̀l bə byili Esərayɛl yil mó. Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ yə né mó, n cĩ́ cɛ y kùr rí tɛ̃́ mɔ́, ń wɛ̀rhɛ́ numbyíní éshìrhə́ y n ce è wẽ́ mó, ń wə̀lə̀ : ²Nyǐ-na, à b’a ce Zhərəzalɛm yə̀ sɛ̃́ kǎ-zɔ̌m mə̀ n’ê zala, dwə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ kə́kɛ́lɛ́ w mɔ́ gakó yilə, kɔn m’a yə̀ èta myɛ ǹdə́ Zhidə ǹdə́ Zhərəzalɛm, ǹdə́ bə̀ gə tú bə̀ zwẽ tənà y pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bə̀ jě è wẽ́ mó yi ní. ³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yù wə̀, à b’a ce Zhərəzalɛm yə̀ nə́kulu kɔ̀bɔ́ ò dùm dwə́ né gakó yilə ; Sə ò b’a cɛ̀mɛ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ la w zhõ̌ mú gakó ; Sə tənèsé cɛ yó mó gakó b’a gùlí dwã bə zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Zhərəzalɛm.⁴Bə-zhɔ-zhe wə̀l bə̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, à b’a mà bə̀ shəshesé sə̀ yérh jé, à b’a mà ji sə̀ jòm-nà nyə̀nyààrɛ ; à b’a mà tənèsé gakó shəshesé sə jǐrh lyə̀lyə̌r, Sə à yírhə́ b’a j’â pyǎ Zhidə dwí rí yó. ⁵Rə̀myɛ́ yi ní, Zhidə pyǎ bɛ́ b’a zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m bə̀ wẽ́ bə̀ zhe : Wɔ́ Zhərəzalɛm lyì bí bə̀ wɔ́ nə́ jàn rɛ́, bə̀ wɔ́ Yi rí, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó jàn yilə.⁶Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, à b’a ce Zhərəzalɛm pyǎ bɛ́ yə̀ ǹdə́ wɔ́ myǐn-cɔ̀lɔ̀ mə̀ kwɛ̃́ dǎr nɛ sɔ̀lɔ̀ w ta, ǹdə́ wɔ gɔ bə̀ pwà bə cĩ́ púl o kwɛ̃́ myǐn ta ; Mə̀ n’ê jí dwə́ né nə̀ jě nə kə́kɛ́lɛ́ mɔ́ gakó, mə̀ zhə̀l jə̀-jĩ́ sõ mə k’a vò jə̀-gwã̀ sõ, E jà Zhərəzalɛm b’a j’â zhǐ è jàà y w Zhərəzalɛm nɛ́ gàà mɔ́.⁷Bə-zhɔ-zhe mà n jɛ̀rɛ̀ n ji kùr n vwǎrh Zhidə dwí rí kwə̀ə́rhe w mó, mùnì ga Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y zùwə́ yə́, Zhərəzalɛm lyì bí zùwə́ y bə̀k’a dwene Zhidə nyǎ y yé. ⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, Bə-zhɔ-zhe mà n yìlì Zhərəzalɛm lyì bí, Sə rə̀-ná-cí mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ cəcəl w ń jàn rɛ́ yə̀ yí mú bà n yə̀ ǹdə Dəvyidi ta ; Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y b’a yə̀ ǹdə Yi ta, ǹdə Bə-zhɔ-zhe màlɛ́ka y ŋwɛ́nɛ́ bə̀ yé né mó ta. ⁹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, à b’a wɛ̀rhɛ́ à jàn gə́ wɔ̌ nɛ́, a cɔ̀ tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ bàn bú ǹdə́ Zhərəzalɛm mɔ́.¹⁰Rə̀myɛ́ yó né, à b’a ce nɔ̀nɔ̀ dǔr ǹdə́ sǔbri lwə̌l éshìrhə́ só Dəvyidi dwí rí ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí yó wə, Bə zɛ̃̀ bə pyìrhí bə̀ yírhə́ bə zǎ nɛ, lò mɔ̀bɔ́ bə̀ zò wə̀, bə̀ b’a kúrh mo ǹdə́ bə̀ gə́ y’a kúrh byì-dùwə̀ ne né ta, bə̀ b’a kúrh mo cìlə́ cɛ̀ɛ́ ǹdə bə̀ gə́ y’a kúrh byì-yə́ə́ ne né ta. ¹¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, cu wu-zhìlù w b’a yə̀ Zhərəzalɛm nɛ́dɛ̃́dɛ̃́, ǹdə Adadərəməmɔ̃ cu wu-zhìlù w gə́ yàl nɛ́ Məgədədɔ̃ vɔlɔ w wẽ́ né ta.¹²Tənà y b’a yə̀ cu wu-zhìlù wẽ́, dwí gakó wɛ̀rhɛ́ w rə̀ sono rə̀ nyí ni : Dəvyidi kɛ̀lɛ́ lyì bí bə̀ nyí ni, kana bɛ́ myɛ bə̀ nyí ni ; Natã kɛ̀lɛ́ y lyì bí bə̀ nyí ni, kana bɛ́ myɛ bə̀ nyí ni ; ¹³Ləvyi kɛ̀lɛ́ y lyì bə̀ nyí ni, kana bɛ́ myɛ bə̀ nyí ni ; Səshəməyi kɛ̀lɛ́ lyì bí bə̀ nyí ni, kana bɛ́ myɛ bə̀ nyí ni ; ¹⁴Dwə́ né dwã bɛ́ gakó myɛ kɛ̀lɛ́ kɛ̀lɛ́ gakó è lyì bí bə̀ nyí ní, kana bɛ́ myɛ bə̀ nyí ni.

Chapter 13

¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, nə̀-byùlì nyí la sǔr e pə Dəvyidi kɛ̀lɛ́ y lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí ni, yə̀-bəlwàálɛ́ ǹdə́ jìmdí yilə. ²Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó wə̀lə̀ : À b’a ce yə né bə̀ mɔ̃ bə̀ n’ê cèrhé mó yilə né byõ̌ mó jé tɛ̃́, mùnì ga bə̀ bək’a k’e lyǐrh nə̀ yò kə́dò yé ; Á b’a vùr nyì-zwennə bé ǹdə́ jìmdì éshìrhə́ y tənà y wa.³Lò gə zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà kə́dò, ń da ǹdə́ ń ná byɛ̀bɛ́ bə̀ lùl mo mó b’a wɔ̀ : Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la lũ ní yál yé, bə̀ ǹ zɔ̀m kɔma zɔ̀mà ǹdə́ Bə-zhɔ-zhe yil ré ! N gə tú ǹ gə nə́ ń zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà, nyǐ rə̀myɛ́ yó né, ń da ǹdə́ ń ná byɛ̀bɛ́ bə̀ lùl mo mó b’a zò mo.⁴Dɛ̀ga, dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, cìzhìl b’a zə nyì-zwennə bé bə̀ dàrhà nɛ́ yilə, ǹdə́ bə̀ gə tú bə̀ zɛ̃̀ bə̀ n’ê zɔ̀m nyì-zwennə zɔ̀mà yi ní, bə̀ k’ê t’â la kàmmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ w bə̀ sɔ̃̀ ǹdə́ kur rí mú zú bə m’e gõ̀ kɔma yé. ⁵Mə̀dù gakó mà n zɛ̃̀ ń zhe : àmyɛ́ də̀ nyi-zwennə yé, àmyɛ́ wɔ́ vwàl-na, bə̀ wɔ́ yé bə̀ yè ne à bə̀sɔ́nɛ́ yi ní ga. ⁶Bə̀ gə zɛ̃̀ bə̀ bwə̀rh mo bə wɔ̀ : Wɔ́ yẽ̀ ǹ nɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ cɛ̀mɛ̀ ǹ jɛ̀sɛ́ nɛ́ èta mɔ́ ? Ń la lyár n wɔ̀ : Wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y’à só ne mó sõ kɛ̀lɛ́ w a nɔ rɛ nɛ́.⁷Búlə́ shù, zɛ̃̀ à vwã̌-ènɔ̀n mɔ́ ǹdə́ bal mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ à tó-dõ mó yó ! Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó ń wə̀lə̀. Mǎ-na vwã̌-ènɔ̀n mɔ́, sə pyììsí b’a làà dwã nɛ ! À m’a zɛ̃̀ a pyìrhí à jɛ̃̀ a zǎ yə̀ yírh cìnə́ bé ne.⁸Bə-zhɔ-zhe wə̀l tənà y púlə́ púlə́ wẽ́ bə̀ : Nunə bə̀tɔ̀ wẽ́, bə̀lyè m’a cì, bə jé tɛ̃́, sə nunə bə̀tɔ̀ wẽ́ wɔ́ lò mə̀dù ń la dǎl, n gwẽ̌ yə̀ cɛ yó. ⁹Sə nunə bə̀tɔ̀ y wẽ́ mə̀dù y mɔ̀bɔ́ ń la dǎl mɔ́, à b’a ce mo myǐn wə, a vùr ń jìmdí ǹdə bə̀ y’a ce sə̀-byì kùlì myǐn w bə vùr è jìmdí ní mú ta, À b’a zhẽ̀ mo ǹdə bə̀ gə́ y’a zhẽ̀ sànə́má mɔ́ myɛ nɛ́ ta. Ń mà n zɛ̃̀ n byẽ̀ nè, sə à b’a zwẽ ń lwə̌l mó ; À m’a wɔ̀ : Ǹ wɔ́ à dwí ! Sə ńmyɛ mà n wɔ̀ : Bə-zhɔ-zhe wɔ́ à Yi !

Chapter 14

¹Nyǐ, Bə-zhɔ-zhe dɛ̃ rɛ́ rə̀ bànà, Bə̀ b’a zhì ǹ cəcəl w bə tə̀ ǹ wẽ̀ ré bə̀ zɔ mɔ́ bə zwẽ búlə́ né wẽ́ mó. ²À b’a ce tənèsé bə̀ dwã yó, sə zɛ̃̀ búlə́ ne ǹdə́ Zhərəzalɛm ; bə̀ b’a zwẽ cɔ wá, bə búbú jìsí wẽ̀ ré, bə̀ zú kana bɛ́ ǹdə́ jàn ; Bə pwà cɔ w lyì bí kə̀kàlà y bə̀ m’e vò yóm ré jè, Sə dwí rí nə̀-kùr dàlà y t’â la tɛ̃́ jó cɔ w wẽ́ yé.³Sə Bə-zhɔ-zhe mà n du tɛ̃́ n bú ǹdə́ tənèsé sə̀myɛ́, ǹdə dɛ̃ tɛ̀bɛ́ búlə́ zɛ̃̀ nə̀ n’ê bwí ta. ⁴Dɛ̃ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, ń mà n cĩ́ ń nèrh Olyəvyə́r ré pyɔ̀ w yó, òmyɛ́ ǹdə́ Zhərəzalɛm yé sé zǎ dwã yi-púrhí sõ mó ; Olyəvyə́r ré pyɔ̀ w b’a tó ò cəcəl w o lo dwã wa, ò kə̀kàlà èdù zǎ yi-púrhí sõ e dõ mó zǎ yi-zùr sõ, o yẽ̌ gɔ́rɔ́ nánfɔ̀lɔ̀ nɛ ò pyě : Pyɔ̀ w kəkàlà y èdù y twèlé è zǎ jə̀-gwã̀ sõ, è dõ mó zǎ jə̀-jĩ́ sõ.⁵Èta, á m’ǎ zɛ̃̀ á tó à pyàr rɛ́ gɔ́rɔ́ w á dùr á lú, bə̀ pyə̀-gɔ́rɔ́ w twèlé ò la Atəzhəə ; á m’ǎ dùr á lú ǹdə á gə́ y’ǎ dùr á lú cɛ y gə́ y’à zhízhǐ Zhidə pyɔ̌ Ozhaasɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní mú ta. Rə̀myɛ́ yó né, Bə-zhɔ-zhe à Yi rí b’a zə rə̀ lyì bí rə m’e bà.⁶Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, pwẽ̀ t’â la nɛ́ yál gaga yé ; wɔ́ wàr ǹdə́ bədũ̀kwə́lə́ rə̀ la nɛ́ yál. ⁷Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ b’a yə̀ dɛ̃ rə̀ dúdú, wɔ́ Bə-zhɔ-zhe ń yě re, nə̀nyɛ́nɛ́ t’â la nɛ́ yál, cəcɛ̃ myɛ t’â la yál yé, Sə də̀dɛ̀nɛ́ bɔ̀l wà, nə̀nyɔ́nɔ́ w b’a du. ⁸Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, nyǔ nàná b’a du Zhərəzalɛm nɛ́, Sə bə̀ kə̀kàlà b’a dùr bə zǎ nə̀kwə̃̌ nə̀-fɔ̀lɔ̀ w sõ, bə̀ kə̀kàlà y dõ mó dùr mə zǎ Mədətərəne y wə, kɔn b’a yə̀ èta myɛ cə-lumu w ǹdə́ wàr rɛ́ ga yi ní.⁹Rə̀myɛ́ yi ní, Bə-zhɔ-zhe mà n lũ w púlə́púlə́ pyɔ̌ ; Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yùwə́, Wɔ́ Bə-zhɔ-zhe dúdú sá, ń mà n yə̀ Bə-zhɔ-zhe, sə ń yil ré b’a yə̀ rə̀ dúdú. ¹⁰Tənà y gakó b’a jǐrh jə́ nánkùlì, e zhì Gəba e m’e vò Arəmɔ̃, Zhərəzalɛm jə̀-jĩ́ sõ mó ; Zhərəzalɛm yó m’a zhẽ̌ dɛ̃̌, ò zhì ò kùr jàà y wa, kɔn zhì Bɛ̃zhamɛ bwə̀rə̀ ne e m’e vò bwə̀r-dwã́ y jàà y wa, e lyɛ̃ e vò bwə̀rə̀ y è wɔ nə̀gúl ré ne mó, e zhì gàà mɔ́ e lyɛ̃ e yí Anənəyəə jì-fwɛ̀lɛ̀ y è lù nánjíjúnú w e vò dɛ̃̌dɛ̃̌ mó ne, e m’e vò pyɔ̌ mɔ́ də̀vɛ̃́ cèmé né byǎ bɛ́ pyárh jààsɛ́. ¹¹Bə̀ b’a jòm cɔ w wẽ́ ǹdə́ yə̀-zùlə́, kaka k’ê t’â la bɛ́ cə̌r yé.¹²Nyǐ-nə, nyəlɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Bə-zhɔ-zhe la zal n mə n pə còrhò-tum dwə́ né nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ m’a bú ǹdə́ Zhərəzalɛm mɔ́ : Dwə́ né lyì bí yala nɛ́ b’a dɛ̀rhɛ̀, bə̀ n’ê zhə̀l ǹdə́ nə̀ n’ê bɔn nə̀ lwé tɛ̃́, bə̀ yírhə́ né b’a dɛ̀rhɛ̀ nə bɔn nə ló bə̀ yə́-gwárá wa, bə̀ mə̀jə̀ə̀lé b’a dɛ̀rhɛ̀ rə ló bə̀ nyú wə. ¹³Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, Bə-zhɔ-zhe mà n ce ywẽ nànfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ cəcəl wə ; bə zɛ̃̀ dwã yó wə, lò gakó n zə ń dõ jɛ̃̀ nɛ, bə̀ n’ê car dwã bə̀ lwé tɛ̃́ bə̀ mà.¹⁴Zhidə mà n bə̀ Zhərəzalɛm n tó n bú, bə̀ b’a pwà tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ kə́kɛ́lɛ́ bɛ́ mɔ́ nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó, bə̀ sánnə́má mɔ́, bə̀ sə̀-byì kùlì yə́, ǹdə́ bə̀ gàndɛ nànjə̀jóló. ¹⁵Èta, nyəlɛ́ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ b’a zə eshesé, ǹdə́ bə̀nerh dwí sə̀myɛ ŋwɛ́nɛ́, ǹdə́ shəmwə́r ré, ǹdə́ bə̀nesé, e súlí ǹdə́ vwàmá nɛ́ dwã bɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nə̀ y’à tó nə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ gə́ jě má mɔ́.¹⁶Rə̀myɛ́ mɔ́ kwã nɛ́, tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ lyì bí tó bə bú búlə́ né, bə̀ lú bə̀ dàl mɔ́. Zɛ̃̀ bə̀ n’ê twí Zhərəzalɛm byin byin gakó, bə wìlì pyɔ̌, Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó yé né, sə bə tó bə jí kwə̀ə́rhé cìmsí. ¹⁷Sə dwə́ gə zɛ̃̀ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó, nə̀ t’â twí Zərəzalɛm nə̀ wìlì pyɔ̌ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó yé né, sə nə lwar bə̀ dwà t’â la nə̀ sono nyɔ̃́ yé. ¹⁸Sə Ezhipti dwí rí gə yə̀ shɛ̀nɛ́ rə̀ bà, Sə́ nyǐ dwà t’â la rə̀ sõ nyɔ́ yé ; sə rə lwar bə̀ Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó, mà n zə nyəlɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń mə n pə còrhò-tum rí tənèsé shɛ̀bɛ́ sə̀ yə̀ shɛ̀nɛ́ sə bə̀ sə jí kwə̀ə́rhé címsí mú, mà n còrhò-tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ cìcì Ezhibti dwí rí myɛ nɛ.¹⁹Wɔ́ còrhò-tum rí rə̀myɛ́ mɔ́ ń la Ezhibti, ǹdə́ tənèsé shɛ̀bɛ́ gakó sə̀ t’â bàn kwə̀ə́rhé címsí jú mú ni pɔ.²⁰Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, bə̀ m’a kɛ̃ zɔ̀mà eshesé lòmə̀ námpɔ́lsɛ́ yó, bə̀ zhe : Bə-zhɔ-zhe wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ ! sə nə́kwánsɛ́ Bə-zhɔ-zhe jì y w mú b’a yə̀ ǹdə kǎ-zɔ̀má nɛ vwĩ̀-jùlú w yé né. ²¹Sə bə̀ b’a kwè nə́kwɛ́nɛ́ kɛ̀bɛ́ gakó è ŋwɛ́nɛ́ Zhərəzalɛm ǹdə́ Zhide né mó bə pə Bə-zhɔ-zhe ne. Rə̀myɛ́ yó né, lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ bàn vwĩ̀ zwə́l mó, cìnə́ nába b’a zə sɛ bə shɛ̃̀ vwĩ̀ rí nàmá bɛ́. Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yù wə̀, dɔ̌lna mə̀dù ga myɛ kə́ ń tá ń la Bə-zhɔ-zhe mó ń cǐ jàn cìnə́ bé mó jì y w yál yé.

Matthew

Chapter 1

¹Yezu Kristǝ wɔ́ Abǝraham ǹdǝ́ Dǝvyidi nɔ̃̌. Nyǐ-nǝ ń nàmbala bɛ́ yilǝ né: ²Wɔ́ Abǝraham ń lùl Yǝzakɛ, Yǝzakɛ zɛ̃̀ n lù Zhakɔɔbɛ, ³Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n lù Zhidǝ ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́, Zhidǝ zɛ̃̀ n zǝ Tamaarɛ n mǝ n lù Farɛɛsɛ ǹdǝ́ Zara, Farɛɛrɛ zɛ̃̀ n lù Esǝrɔɔmɛ, Esǝrɔɔmɛ zɛ̃̀ n lù Araamɛ,⁴Araamɛ zɛ̃̀ n lù Amǝnadaabɛ, Amǝnadaabɛ zɛ̃̀ n lù Naasɔ̃, Naasɔ̃ zɛ̃̀ n lù Salǝma, ⁵Salǝma ǹdǝ́ ń kɛ̃ Arayaabɛ zɛ̃̀ bǝ lù Booze, Booze ǹdǝ́ ń kɛ̃ Eriti zɛ̃̀ bǝ lù Obɛɛdɛ, Obɛɛdɛ zɛ̃̀ n lù Zhese, ⁶Zhese zɛ̃̀ n lù pyɔ̌ Dǝvyidi, Dǝvyidi zɛ̃̀ n zǝ Yuri kɛ̃ mɔ́ n mǝ n lù Salǝmɔ.⁷Saləmɔ zɛ̃̀ n lù Orɔbwaam,Orɔbwaam zɛ̃̀ n lù Abya,Abya zɛ̃̀ n lù Asafɛ, ⁸Asafɛ zɛ̃̀ n lù Zhɔzafatɛ,Zhɔzafatɛ zɛ̃̀ n lù Zhɔram,Zhɔram zɛ̃̀ n lù Ozhaasɛ,⁹Ozhaasɛ zɛ̃̀ n lù Zhwatam,Zhwatam zɛ̃̀ n lù Akaazɛ,Akaazɛ zɛ̃̀ n lù Ezəcaasɛ, ¹⁰Ezəcaasɛ zɛ̃̀ n lù Manasɛ,Manasɛ zɛ̃̀ n lù Amɔnɛ,Amɔnɛ zɛ̃̀ n lù Zhɔzhaasɛ, ¹¹Zhɔzhaasɛ zɛ̃̀ n lù Yəkɔnəya ǹdə́ ń da-byâ bɛ́.Wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní bə̀ zɔ Esərayɛl lyì bí bə mʼe vò Babyəlɔnɛ.¹²Bə̀ gə́ zɔ bɛ bə mʼe vò gàà, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yəkɔnəya zɛ̃̀ n lù Salacəə,Salacəə zɛ̃̀ n lù Zorobəbyəə, ¹³Zorobəbyəə zɛ̃̀ n lù Abyuudi,Abyuudi zɛ̃̀ n lù Elyəcim,Elyəcim zɛ̃̀ n lù Azɔɔrɛ, ¹⁴Azɔɔrɛ zɛ̃̀ n lù Sadɔɔkɛ,Sadɔɔkɛ zɛ̃̀ n lù Acim,Acim zɛ̃̀ n lù Elyuudi,¹⁵Elyuudi zɛ̃̀ n lù Elyazaarɛ,Elyazaarɛ zɛ̃̀ n lù Matã,Matã zɛ̃̀ n lù Zhakɔɔbɛ. ¹⁶Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n lù Marɛ byal Zhozefu. Wɔ́ Marɛ mɔ́ ńmyɛ̌ ń lùl Yezu mú mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Kristə mó. ¹⁷Èta, kɔn gə́ ju kùr ǹdə́ Abəraham e mʼe yí Dəvyidi yi ní mú, wɔ́ nàmbala kùrə̀ shí ǹdə́ nə̀na. Kɔn zhí Dəvyidi e mʼe yí bə̀ gə́ zɔ Esərayɛl lyì bí bə mʼe vò Babyəlɔnɛ yi ní mú myɛ, wɔ́ nàmbala kùrə̀ shí ǹdə́ nə̀na. Kɔn zhí bə̀ gə́ zɔ bɛ bə mʼe vò Babyəlɔnɛ yi ní e mʼe yí Kristə lul lé mó myɛ, wɔ́ nàmbala kùrə̀ shí ǹdə́ nə̀na.¹⁸Nyǐ-nə bə̀ gə́ lùl Yezu Kristə né. Ń ná Marɛ yà ń nə́ ń jí Zhozefu, sə Marɛ zɔ pǔ ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ jàn ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ jòm ǹdə́ dwã yé. ¹⁹Ń byal Zhozefu yà ń wɔ́ wu-cángá cə́bal. Ń yà ń tá ń yâl n zhìlì Marɛ yil yé. Rə̀myɛ́ ce, ń zɔ̀m n gu ń wẽ́ bə̀ ń mà n zhɛ̃̀ mɔ̀ n vùr mò shɛ́shɛ́.²⁰Ń gə́ yà ń nə́ ń tɛ́rɛ́ rə̀myɛ́ yi ní, Cǐnnǝ mú màlɛ́ka èdù lyí mu ń dàrhà wẽ́, e wɔ̀ mɔ̀: “Dəvyidi byǐ Zhozefu, bə̀ká dùr ywẽ yé. Jǒm ǹdə́ ǹ kɛ̃ Marɛ, bə̀ pwǐ y kɛ̀bɛ́ ń zhe mó wɔ́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ tum. ²¹Ń mà n lù byǐ. Ǹ mʼâ ce ń yil bə̀ Yezu, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n vwârh ń dwí lyì bí bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ wẽ́.”*²²Rə̀myɛ́ gakó wɛ̀rhɛ́, mùnì zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Cǐnnǝ mú yà ń tó ń nyì-zwennə mó dɛnnɛ n byili mú pyìrh. Ń yà ń zɔ̀m n wɔ̀: ²³“Nyǐ-nə kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár mʼa zə pǔ, e lù bal-byǐ.Bə̀ mʼa byẽ̀ y bə̀ Emawəə.”Rə̀ kùr wɔ́: “Yi ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba.”²⁴Zhozefu gə́ zɛ̃̀ jan dɛ́ wa, ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cǐnnǝ mú màlɛ́ka y gə́ byili mu ní. N jòm ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́, ²⁵sə ń yə̀ ń pár lwar kɔn mʼe yí ń byǐ mú lul. N ce ń yil bə̀ Yezu.

Chapter 2

¹Bə̀ lùl Yezu Bɛtələyɛm nɛ́, Zhide tənà y wa, pyɔ̌ Erɔɔdɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lwarna* shí yi-pwírhí səta, bə bə̀ Zhərəzalɛm, ²bə̀ nʼê bwə̀rh bə̀ zhe: “Yẽ̀ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́ bə̀ lùl mó ŋwɛ́nɛ́ nɛ́? Nə́ nɔ ń cã̀mə́sɔ̌ w yi-pwírhí səta, nə́ zɛ̃̀ nə́ bàn mɔ̀ co.” ³Pyɔ̌ Erɔɔdɛ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí púlə́púlə́ wun zɛ̃̀.⁴N byẽ̀ Zhwifubá Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé gakó n cĩ́ dwã yó, n bwə̀rh bè bə̀ wɔ́ yẽ̀ bə̀ wò bə̀ bə̀ mʼa lù Kristə mó né? ⁵Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ Bɛtələyɛm nɛ́ Zhide tənà y wa, ǹdə Yi nyì-zwennə mə̀dù gə́ yà ń kɛ̃ nɛ́. ⁶Ń yà ń kɛ̃ n wɔ̀:‘Ǹmyɛ́ Bɛtələyɛm, Zhide tənà y cɔ,è də̀ ǹmyɛ́ ǹ yə̀ yírh swí Zhide cə-fwààlɛ́ wẽ́ yé,bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ sono mɔ̀bɔ́ ń mà n yə̀ à dwí Esərayɛl nə̀nɔ̀n mɔ́ mà n shí ní.’ ”⁷Rə̀myɛ́ yó, Erɔɔdɛ shèè n byẽ̀ lwarna bɛ́, n bwə̀rh bè náàcɛ̀nɛ́ n nyǐ wɔ́ dǒ yi ní bə̀ nɔ cã̀mə́sɔ̌ wá. ⁸N zɛ̃̀ n byili bi Bɛtələyɛm sɔ́má yá, n wɔ̀ bɛ: “Zhəl-nə á pyà bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y náàcɛ̀nɛ́. Á gə tú á nɔ ya, sʼá kʼá kwɛ̃̀ á bʼâ byili ni, mùnì àmyɛ vò a ce yə.”⁹Bə̀ gə́ cili kɔn dɛ̀bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ byili bi mú bə zhɛ̀, bə zhǐr bə̀ la bə̀ sɔ́má yá. Cã̀mə́sɔ̌ w bə̀ yʼà jɛ̀rɛ̀ bə nə yi-pwírhí səta mɔ́ tó bə̀ yé, o vò o zhì jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó yó wə. ¹⁰Bə̀ gə́ nɔ cã̀mə́sɔ̌ wá, bə̀ wun yàl nyɛ̀n dɛ̃´dɛ̃´.¹¹Bə yí bə zù kɛ̀lɛ́ wa, bə nə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ è ná Marɛ, bə tu bə̀ nə̀dwə́nə́ yó, bə wùlì è yé né. Bə pul bə̀ zhĩĩ rí nyí ni, bə vùr paánsɛ bə pa. È yʼà wɔ́ sánə́má ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ ãsã́ ǹdə́ myííri. ¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yi byili bi bə̀ dàrhà wẽ́, bə̀ bə̀ bə̀kʼa kwɛ̃̀ bǝ tó Erɔɔdɛ sono yé. Bə zɛ̃̀ bə kwè sɔ́má dõ bə vò jè.¹³Lwarna bɛ́ gə́ kʼa kwɛ̃̀ bə zhɛ̀, Cǐnnǝ mú màlɛ́ka zɛ̃̀ e bə̀ e lyí Zhozefu ń dàrhà wẽ́, e wɔ̀ mɔ̀: “Zɛ̃̀ ń zə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ è ná ń mə́ dùr ń vò Ezhibti, ń jòm gàà ń mə́ dɛ̃̀ à gə tú à pɔ mɔ́ nyí sə́ ká bà. Nyǐ Erɔɔdɛ nə́ ń yâl n ce bə pyà bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y bə gu.” ¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Zhozefu zɛ̃̀ cəcɛ̃ y wẽ́ n zə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ è ná n mə n vò Ezhibti, ¹⁵n jòm gàà kɔn mʼe yí Erɔɔdɛ cu. Rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ mùnì ga kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú yà ń tó ń nyì-zwennə mó dɛnnɛ n byili mú pyìrh. Ń yà ń wòwə̀: “À byẽ̀ à byǐ mú n du Ezhibti ní.”¹⁶Erɔɔdɛ gə́ pwírí lwarna bɛ́ jə́jɛ̀rɛ́ mɔ, ń lyim zɛ̃̀ dɛ̃´dɛ̃´, n zɛ̃̀ n pə nyí ń kwã-lyì bí ni, bə̀ bə̀ zhəl Bɛtələyɛm ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bwə́l gàà mɔ́ gakó wẽ́, bə gu bə̀sɔ́ná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yú byinə nə̀lyè ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ byinə nə̀lyè yí mú gakó. Wɔ́ lwarna bɛ́ gə́ yʼà tú ń sõ, bə bʼe byili mu dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ cã̀mə́sɔ̌ w mɔ́ ń tɛ́rɛ́.¹⁷Rə̀myɛ́ yó, kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə Zheremyi yà ń zɔ̀m mɔ́ pyìrh. Ń yà ń wòwə̀:¹⁸18 “Búbwéése zɛ̃̀ Arama nɛ́, cìlə́ ǹdə́ wìísi,sə wɔ́ Arashəə ń nə́ ń kúrh ń byâ bɛ́ bə̀ cù mú ni.Ń bə shɛ̀ bə̀ bə̀ swẽ́ ń wu ni,ń byâ bɛ́ gə́ kʼê tɛ̀nɛ́ mɔ́ yil yé.”¹⁹19 Erɔɔdɛ gə́ cùwə̀, Cinnǝ mú màlɛ́ka lyí Zhozefu ń dàrhà wẽ́ Ezhibti ní, e wɔ̀ mɔ̀: ²⁰“Zɛ̃̀ ń zə byǐ mú ǹdə́ ń ná ń ká mə́ vò Esərayɛl, bə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê pyà mɔ̀ bə̀ la gu mú gakó cùwə̀.” ²¹Zhozefu zɛ̃̀ n zə byǐ mú ǹdə́ ń ná, n ká n mə n vò Esərayɛl.²²Sə ń gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ wɔ́ Erɔɔdɛ byǐ Arkələyuusi ń wɔ́ Zhide pyɔ̌ ń da jàà wà, ń dùr ywẽ ǹdə́ gàà jǒm, n zhǐr n vò Gəlile ǹdə Yi gə́ yʼà byili mu ń dàrhà nɛ́ wẽ́ né, ²³n jòm Nazarɛtɛ nɛ́ Gəlile tənà y wa.Rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ mùnì ga kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə bé yʼà byili mú pyìrh. Bə̀ yʼà byili bə̀ bə̀ mʼa byẽ̀ Kristə mó bə̀ Nazarɛtɛ lyì byǐ.

Chapter 3

¹Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, Zhã-Bətiisi zhə̀l Zhide gɔ-elũ èpòlò w wə, ń nə́ ń bwə̀l ń zhe: ²“Pyìrhí-nə á wun. Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwəlse.” ³Wɔ́ ńmyɛ̌ yò Yi nyì-zwennə Ezəyi yà ń zɔ̀m n wɔ̀:“Cəl nʼê bwə̀l gɔ-elũ èpòlò wə̀, rə̀ zhe:‘Kwɛrhɛ-na Cinnǝ mú sɔ́má yá,sʼá wɛ̀rhɛ́ sə-byǐsí sə yə̀ cángá á pɔ̃.’ ”⁴4 Zhã kàmə̀-zwǐ y ń yà ń zù mú wɔ́ yómó kur bə̀ yʼà mʼe sɔ̃̀ yà, n zə cã̌-tɔ̀nɔ̀ n mə n lyẽ yə. Səsɔ̀mɛ̀ ǹdə́ gɔ tùr rə̀ yʼà wɔ́ ń kùjú. ⁵Zhərəzalɛm lyì bí ǹdə́ Zhide tənà y lyì bí gakó, e súlí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ jě Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yala nɛ mɔ́ gakó lyì bí yʼà nʼê zhə̀l ń sono, ⁶sə lò gakó yà ń nə́ ń byili ń dwə́ə́ré. Zhã zɛ̃̀ n mɔ́lɛ́ mɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ wa.⁷Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Sadəsənyɛbá nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê zhə̀l Zhã gə́ yà ń nə́ ń pɛ nɛ̃̌-shɔ lyì bí ni mə̀gã̌. Sə ń gə nɔ bɛ bə̀ bànà, ń ya n wɔ̀ bɛ: “Kùrh dwí, mɔ̌ lò ń byili ába bə̀ dǔrnə á lú Yi lyim dí rə̀ bàn mɔ́ yé né? ⁸Wɛ̀rhɛ́na kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mʼa byili bʼâ pyìrhí á wun, ⁹sʼá bə̀kʼá bù á wẽ́ bə̀, Abəraham gə́ wɔ́ ámyɛ̌ nàmbal mɔ́ dúdú yú yé. À nʼâ wə̀l ába: Yi wɔ̌ rə̀ bʼa ce nə́kuulí tɛ̀bɛ́ jǐrh Abəraham byâ.¹⁰Nyǐ-nə, dòló pyě cèmé kùr wə̀. Kɔ̀bɔ́ ò tʼâ ce byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn, bə̀ mʼa kà w bə ji myǐn. ¹¹“Àmyɛ́ nʼâ zə nɛ̃̌ à mɔ́lɛ́ ába nɛ̃̌ wa. Rə̀myɛ́ nʼê byili bʼâ pyìrhí á wun. Sə mɔ̀bɔ́ ń la tà-kwã n bə̀ mɔ́ du àmyɛ́. À yə̀ yírh swí sʼa vùr ń nə̀cìlə̀ né myɛ cìcì yé. Ńmyɛ̌ mà n mɔ́lɛ́ ába Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ wẽ́ ǹdə́ myǐn wẽ́. ¹²Ń zhe zwã̌ ń jɔ̃̀ wà, ń la n mə n cèlè jíjí rí, n pɔr rə̀ byâ bɛ́ ǹdə́ rə̀ púúlí dwã wa, n ló jíjí-byâ bɛ́ ń bɔ̀bwã̀ y wa, n zɛ̃̀ n ló púúlí myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ tʼâ la cú gaga wẽ́.”¹³Rə̀myɛ́ yi ní, Yezu shí Gəlile n bə̀ Zhã sono Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó, mùnì Zhã mɔ́lɛ́ mɔ́ nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́. ¹⁴Sə Zhã yà ń bə shɛ̀ yé. Ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: “Àmyɛ́ à mə̂ dwã sʼa bə̀ ǹmyɛ́ sono, ń mɔ́lɛ́ nɛ nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́, ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ń ká ǹ bàn àmyɛ́ sono?” ¹⁵Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Ǹmyɛ́ wírí ń yẽ̌ kɔn yə̀ èta, bə̀ wɔ́ èta nə́ mə̂ sə nə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́, mùnì ga nə́ pyìrh Yi pùbùlə̀ né.” Rə̀myɛ́ yó, Zhã zɛ̃̀ n shɛ̀nɛ́.¹⁶Yezu gə́ mɔ́lɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ n zhɛ̀, n já n zhízhílí n du bwǐ y wə. Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, dɛ̃̌ yi rí pul, n nə Yi Eshirhə y è nyɛ̌ ǹdə épwèné ta, è nʼê swé ń yó wə. ¹⁷Bə nyɛ̀ɛ̀ cəl rə̀ shí dɛ̃̌, rə wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ wɔ́ à ywə́lə́ byǐ. À só mo dɛ̃́dɛ̃́.”

Chapter 4

¹Rə̀myɛ́ yó, Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ zə Yezu e vò gɔ-elũ èpòlò w wə, mùnì Shətana swèlè mò. ²N lyẽ ń nyí cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga dwã shə́-èna. Nɔrh zɛ̃̀ mə̀ zhe mo. ³Shətana y zɛ̃̀ e yí ń nyí ni è la mɔ sòlò, e wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ gə wɔ́ Yi Byǐ, sə́ pə nyí nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ nɛ nə jǐrh búúri.” ⁴Yezu wɔ̀ yà: “Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘È də̀ búrú dúdú ò wɔ̌ ò bʼa ce numbyíní zə myə̂l yé. Wɔ́ zɔ̀mɛ̀ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ nʼê shí Yi nyú wə.’ ”⁵Shətana y zɛ̃̀ e zə mɔ e zhǐr e vò Zhərəzalɛm, e ce n zhì Yi jì y yə́-pɛ̀lɛ́ wa, e zɛ̃̀ e wɔ̀ mɔ̀: ⁶“Ǹ gə wɔ́ Yi Byǐ, sə́ zɛ̃̀ ń fwɛ̃́ tɛ̃́, bə̀ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀:‘Yi mʼa pə nyí rə̀ màlɛ́kabá nɛ bə nyǐ ǹ yò.Bə̀ mʼa kwɛ̃́ mɔ́ ǹdə́ bə̀ jɛ̀rh,mùnì ǹ nà bə̀kʼa mà nə́kulu ni yé.’ ”⁷Yezu wɔ̀ yà: “Bə̀ kɛ̃ rə̀ wẽ́ myɛ bə wɔ̀: ‘Bə̀ká zhẽ̀ Cinnǝ ǹ Yi yé.’ ” ⁸Shətana y kʼe zə mɔ e zhǐr, e vò e jì pyɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̌ dɛ̃̌ dɛ̃̌ yó, e byili mu lũ w tənèsé ǹdə́ sə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó, ⁹e zɛ̃̀ e wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ gə tu ǹ nə̀dwə́nə́ yó ń wùlì à yé né, à bʼa pɔ̃́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ gakó.”¹⁰Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ yà: “Zhəl kwã nɛ́ Shətana! Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀:‘Wɔ́ Cǐnnǝ ǹ Yi yé né ǹ mǝ̌ sə́ wùlì ní,ń cèrhé ń dúdú sá.’ ” ¹¹Rə̀myɛ́ yó, Shətana y zhǐr e yẽ̌ mo. Màlɛ́kabá zɛ̃̀ bə bʼe nyǐ ń yò.¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ zɔ Zhã bə ce byə̀nə́-jù wə̀. Yezu gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, n ká n vò Gəlile tənà y wa, ¹³sə ń yə̀ Nazarɛtɛ nɛ́ jòm yé. Ń lyɛ̃ n vò cɔ òdù ò ŋwɛ́nɛ́ Gəlile mwə̃́ y səta, bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Kapɛrnaɔm. Cɔ w òmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ Zabyəlɔnɛ ǹdə́ Nəfətəlyi kwálsɛ́ tənà y wa.¹⁴14 Rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ mùnì ga Yi nyì-zwennə Ezəyi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ pyìrh. Ń yà ń wòwə̀: ¹⁵“Zabyəlɔnɛ ǹdə́ Nəfətəlyi lyì,byɛ̀bɛ́ bə̀ jě Gəlile né, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, mwə̃́ y səta,lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá mó myɛ gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́, ¹⁶lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà jě cə-byín wẽ́ mó nɔ pwẽ̀ nánfɔ̀lɔ̀.Pwẽ̀ yə̂r byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà jě cu jàà námbyĩ́ y wẽ́ mó.”¹⁷Kɔn zhí rə̀myɛ́ yi ní, Yezu já n ji kùr ń nə́ ń bwə̀l ń zhe: “Pyìrhi-nə á wun. Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwəlse.”¹⁸Yezu yà ń nə́ ń zhə̀l Gəlile mwə̃́ y vɔ̃̀ nɛ̀. N nə gwànnà bə̀lyè bə̀ yʼà nʼê gwɛ̃̀ mwə̃́ y wə. È yʼà wɔ́ Shəmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Pyɛɛrɛ mɔ́,* ǹdə́ ń da-byǐ Andərɛ. ¹⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bà-nà á tó ne. À mʼa ce á gwɛ̃̀ numbyínsi.” ²⁰Bə jʼa zhǐr rə̀myɛ́ yó cìcì, bə yẽ̌ bə̀ gùndwə̂ né ne gàà bə tó Yezu ni.*²¹N zhǐr gàà ń la yé né, n kə́ n nə lyì dwã bə̀lyè. È yʼà wɔ́ Zebede byâ bɛ́, Zhakɛ ǹdə́ Zhã, bə̀ tó bə̀ da nɛ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ bǔ-bwəl ré wẽ́, bə̀ nʼê kwɛrhɛ bə̀ gùndwə̂. N byẽ̀ bə̀myɛ. ²²Bə jʼa zhǐr bə yẽ̌ bə̀ da ǹdə́ bə̀ bǔ-bwəl ré ne bə tó mo.²³Yezu yà ń nə́ ń byɛ́lɛ́ Gəlile tənà y púlə́púlə́ ń mə́ ń cèrhè bè kàrmɔ̀ bə̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́, ń nə́ ń bwə̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, ń nə́ ń wárh lyì byɛ̀bɛ́ gakó címsi dwí gakó yʼà zhe mó. ²⁴Ń yil ré du rə yí Siri tənà y púlə́púlə́. Bə̀ yʼà nʼê zal nə̀bwànà dwí gakó ǹdə́ byɛ̀bɛ́ címsi yʼà nʼê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́, bə̀ twí ń sono. È yʼà wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ gakó nə̀cílsi námməlwâlsɛ yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ kùnkùmbolo yʼà zhe, e súlí gwànsɛ̀, sə ń yà ń nə́ ń wárh bə̀ gakó. ²⁵Lyì nánzhəzhɔ̌ shí Gəlile ǹdə́ Cɛmɛ-shí tənà y wa, ǹdə́ Zhərəzalɛm, ǹdə́ Zhide, ǹdə́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ bə bə̀ bə tó mo.

Chapter 5

¹Yezu gǝ́ nɔ lyì-zhǎ bɛ́, n jì pyɔ̀ w yó, n jòm tɛ̃́. Ń kwã-lyì bí twẽ̌ bǝ yí ń nyí ni. ²N zɛ̃̀ n ji kùr ń nǝ́ ń cèrhè bè kàrmɔ̀ ń zhe: ³«Wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ nǝ̀mwà bǝ̀ wun ní wẽ́, bǝ̀ Arǝzana tǝnà y wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀ cǐ yǝ. ⁴Wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ wu-zhìlù zhe,bǝ̀ Yi m'a shíshéré bǝ̀ wun ni.⁵Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ lyì-nyɛ̀mà,bə̀ Yi mʼa pə bɛ cɛ y rə̀ yʼà bwəl be è nyí mú. ⁶Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ Yi pùbùlə̀ né wɔ̀rhɔ́ nɔrh ǹdə́ mə̀ nə̀nyɛ̀lsɛ̀ zhe,bə̀ Yi mʼa ce bə sú. ⁷Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê dùr bə̀ dwã bɛ́ nɔ̀nɔ̀,bə̀ Yi mʼa dùr bə̀myɛ nɔ̀nɔ̀. ⁸Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ wu-põ cìnə́,bə̀ bə̀ mʼa nə Yi ǹdə́ bə̀ yírhə́.⁹Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê pyà bə̀ yə̀-zùlə́ yál nɛ́,bə̀ Yi mʼa byẽ̀ bè bə̀ rə̀ byâ. ¹⁰Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ lyì bí nʼê nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀, bə̀ gə́ nʼê wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlə̀ né mó yilə,bə̀ Arəzana tənà y wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ cǐ yə.¹¹“Lyì bí gə nʼê tùrh ába, bə̀ nʼê nwɛ̀nɛ̀ ába, bə̀ nʼê gòm kɔma bə̀ cĩ́ ywẽ̀ nánzhəzhɔ̌ á yó wə, àmyɛ́ kùr tó yilə, sʼá lwar bʼâ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cìnə́. ¹²Fǔ-nə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀, bə̀ kwândɛ nánfɔ̀lɔ̀ zhǐ Arəzana w á yilə. Wɔ́ èta bə̀ jɛ̀rɛ̀ bə nwɛ̀nɛ̀ Yi nyì-zwennə bé ne, bə zɛ̃̀ bə mʼe yí ámyɛ.”¹³Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Ámyɛ̌ wɔ́ ǹdə nə̀kwə̃̌ ta lũ w wẽ́. Sə nə̀kwə̃̌ gə tárh, etər è bʼa tó né e kʼe zə nyí? È kʼê bə tum zhe yé. Bə̀ mʼa dwĩ̀ y pwẽ̀ nè, lyì nɔ̀ y ǹdə́ bə̀ nə̀rh. ¹⁴“Ámyɛ̌ wɔ́ ǹdə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê pɛ pwẽ̀ ta lũ w wẽ́. Cɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ lù pyɔ̀ yó, kaka wàr w rə̀ la círhú yé.¹⁵Bə̀ tʼâ ji pàntɛ́mɛ́ myǐn, bə kʼa kwè y bə pú nə̀bwɛ́nɛ́ kùr w yé. Bə̀ gə ju yə, bə̀ yʼa cĩ́ y pàntɛ́mɛ́ jàà wà, mùnì ga lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ jù w mú gakó yírhə́ nə nɛ́. ¹⁶Èta, ámyɛ pwẽ̀ ré mə̂ sə rə yə̂r lyì bí yírhə́ wə, bə nə cɛ̀nɛ̀ tɛ̀bɛ́ á nʼá wɛ̀rhɛ́ mɔ́, mùnì ga bə cèrhé á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́.”¹⁷“Á bə̀kʼá bù bʼà tú Muyiisi nyə́ né ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə bé yʼà byili mú zhìlù yé. À tú à la ce lyì bí lwar nə̀ kùrə̀ né cìcì mú pamparɛ̃ɛ̃. ¹⁸Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: nyə́ né nə̀myɛ́ pwèrhè myɛ cìcì tʼâ la lyɔ̃, ǹdə́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yé, sə kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bə̀ kɛ̃ Yi nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó bʼa pyìrh.¹⁹“Rə̀myɛ́ yilə, lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cẽ bá nyə́ né námpɔ́lsɛ́ rə̀dù myɛ cìcì, n zɛ̃̀ n cèrhè ń dwã bɛ́ nɛ bə̀myɛ kwè ń nà yá, rə̀ ná-cí mà n yə̀ nánkwaá Arəzana tənà y wa. Sə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ nyə́ né n zɛ̃̀ n cèrhè ń dwã bɛ́ nɛ, bə̀myɛ kwè ń nà yá, rə̀ ná-cí mà n yə̀ lyì-fɔ̀lɔ̀ Arəzana tənà y wa. ²⁰“À nʼâ wə̀l ába: á gə yə̀ Yi pùbùlə̀ wɛ̀rhɛ́ du Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, á tʼá la Arəzana tənà y wẽ́ zú yé.²¹“Á nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ yʼà wò á nàmbala bɛ́ nɛ: ‘Bə̀ká gu lò yé. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ gu ǹ dõ, sə bə zə mɔ́ bə bùr.’ ²²Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ǹ kwè lyim ǹdə́ ǹ dõ, sə bə zə mɔ́ bə̀ bùr. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ wò ǹ dõ ne bə̀ ‘Kɔ̀kwà’, wɔ́ bùrsí gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w ò mʼa bùr ǹ bùrsí. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ wò ǹ dõ ne bə̀ ‘Nyɛ̀nyà’, bə̀ mə̂ sə bə kə́ ǹ bùrsì bə ce ń vò myǐn-jù wə̀.²³“Rə̀myɛ́ yilə, ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ pɛ ǹ vwĩ̀ pɛnɛ́ y vwĩ̀-jìlú w yé né, ń zɛ̃̀ ń lyǐrh bə̀ ǹ gwar ǹ dõ n zɛ̃̀ ń nə́ ń jí zùùrì ǹdə́ mɔ́, ²⁴sə́ yẽ̌ ǹ pɛnɛ́ y nɛ vwĩ̀-jìlú w yé né, ń ká vò á pə sǔbri dwã nɛ, sə́ ká kwɛ̃̀ ń bə̂ pə ǹ pɛnɛ́ yá.²⁵“Ǹ dõ gə co mó cà, n zɛ̃̀ n zə mɔ́ ń mə́ ń la bùrsì jàà wà, sə́ ce jàn nɛ́ á kwɛrhɛ yò w ǹdə́ dwã, ǹdʼá gwẽ̌ yə̀ yí yé. È gə də̀ rə̀myɛ́, ń mà n zə mɔ́ n yí bùr-kárna mɔ́ yé né, bùr-kárna mɔ́ ce ń kwã-lyì bí zə mɔ́ bə ce byə̀nə́-jù wə̀. ²⁶Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l mó: ǹ bʼâ kwɛ̃̌ jim dí gakó ń zhɛ̀, fòró bə dwĩ̀ mú. Rə̀ tànká myɛ tʼâ la dâl ǹ sõ yé.²⁷“Á nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ yʼà wòwə̀: ‘Bə̀ká fwǝ̌l yé.’ ²⁸Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: lò gə nyǐ kɛ̃ ǹdə́ fwǝ̌l shil, wɔ́ fwə́l ǹ fwǝ̌l ǹdə́ mɔ.²⁹29 Ǹ jə̀jĩ́ yírh gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ jàrh rɛ̀ ń dwĩ̀ kwã nɛ́. Ǹ yala nɛ́ kə̀kàlà èdù gə tɛ̀nɛ́ cɔ̃̀ bə̀ gə co ǹ yala nɛ́ gakó myǐn-jù wə̀. ³⁰Ǹ jə̀jĩ́ y gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ gõ y ń dwĩ̀ kwã nɛ́. Ǹ yala nɛ́ kə̀kàlà èdù gə tɛ̀nɛ́ cɔ̃̀ ǹ yala nɛ́ gakó gə zhə̀l myǐn-jù wə̀.³¹“Bə̀ kʼe wɔ̀: ‘Bal mɔ̀bɔ́ ǹ zhɔ̃̀ ǹ kɛ̃ ń vùr mò, ǹ mǝ̌ sə́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ ń pɔ̃ ń mə́ byili ń zhɔ̃́ kùrə̀.’ ³²Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: bal mɔ̀bɔ́ ǹ zhɔ̃̀ ǹ kɛ̃ ń vùr mò, n jà ń yə̀ fwǝ̌l, wɔ́ fwǝ̌l sɔ́má yó ǹ cĩ́ mu ní. Sə bal mɔ̀bɔ́ ń jú kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́, rə̀ ná-cí myɛ wɔ́ fwǝ̌l ń nə́ ń fwə̀lə́.³³“Á kʼá nyɛ̀ɛ̀ myɛ bə̀ bə̀ yʼà wò á nàmbala bɛ́ nɛ: ‘Bə̀ká zə Yi yil ń bwəl nyí, e jʼà wɔ́ kɔma yé. Ǹ gə bwəl nyí Yi yé né, sə́ pyìrh ǹ nyí-bwəl lé.’ ³⁴Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: á bə̀kʼá zə Yi yil lé á bwəl nyí bá námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì yé. Á bə̀kʼá bwəl nyí ǹdə́ dɛ̃̌ yi yé, bə̀ rə̀ wɔ́ Yi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́. ³⁵Á bə̀kʼá bwəl nyí ǹdə́ cɛ y myɛ yé, bʼè wɔ́ Yi nə̀rh cṹ jàà. Á bə̀kʼá bwəl nyí ǹdə́ Zhərəzalɛm yé, bʼò wɔ́ pyɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ cɔ.³⁶Bə̀ká bwəl nyí ǹdə́ ǹ yó w myɛ yé, bə̀ ǹ wàr ǹ bʼâ ce ǹ ywésé èdù ga jǐrh námpwã̀ ráá námbyĩ́ yé. ³⁷Á gə mə̂ sʼá wɔ̀ bə̀ ‘ɔ̃̀ɔ̃̂’, sʼe yə̀ ‘ɔ̃̀ɔ̃̂’. Á gə mǝ̌ sʼá wɔ̀ bə̀ ‘ɔ̃́ʼɔ̃’, sʼe yə̀ ‘ɔ̃́ʼɔ̃’. Á gə súlí kɔn dõ né, wɔ́ lwɛlɛ cə́bal mɔ́ sõ rǝ̀ shí ní.³⁸“Á nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ yʼà wòwə̀: ‘Wɔ́ yírh bə̀ yʼa jàrh bə mʼe cĩ́ yírh jim. Wɔ́ yélé bə̀ yʼa wǔr bə mʼe cĩ́ yélé jim.’ ³⁹Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: lò gə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ lwɛlɛ, sə bə̀ká càrh mɔ̀ lwɛlɛ yé. Lò gə mà mɔ́ jə̀-sâ ǹ jə̀jĩ́ pə̀pá y nɛ, sə́ pyìrhí è dõ mó ń pɔ̃.⁴⁰Lò gə byẽ̀ mó bùrsì ń nə́ ń yǎl ǹ kàmə̀-zù-pɔ́lɛ́ yá, sə́ yẽ̌ ǹ kàmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ w myɛ nɛ ń súlí ń pɔ̃. ⁴¹Lò gə nə́ ń yǎl n nyɛ́ɛ́ mɔ́ n ce ń vò coló, sə́ vò cəə́le rə̀lyè ń yilə. ⁴²Lò gə lwə̀l mó kɔn, sə́ pɔ̃. Lò gə nə́ ń yǎl bə̀ ǹ jìmì mù kɔna, sə bə̀ká cẽ yé.⁴³“Á nyɛ̀ɛ̀ myɛ bə̀ bə̀ yʼà wòwə̀: ‘Swéné ǹ dõ, sə́ súl ǹ zù-bal.’ ⁴⁴Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: swéné-nə á zwə̀ bé. Lwǝ̌l-nə Yi byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nwɛ̀nɛ̀ ába mɔ́ yilə. ⁴⁵Èta, á mʼâ yə̀ á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ byâ, bə̀ ń nə́ ń ce ń nə̀nyɔ́nɔ́ w púrh lyì-bəlwâlsɛ́ ǹdə́ lyì-twěsé ga yilə, n jà ń nə́ ń ce dwà y nywɛ̀ wu-cángá cìnə́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ wu-cángá cìnə́ mó ga yilə.⁴⁶“Á gə só byɛ̀bɛ́ bə̀ só ába mó dúdú, byè kwândɛ á bʼǎ dɛ̃̀? Wɔ́ èta myǝ̌l-kwândɛ́ zwennə bé myɛ nʼê wɛ̀rhɛ́ nɛ́. ⁴⁷Á gə nʼá ce á da-byǎ bɛ́ dúdú, byè á nʼá wɛ̀rhɛ́ rə̀ wɔ́ cɛ̀nɛ̀ du lyì bí dwã bɛ́? Wɔ́ èta lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ pár mɔ́ myɛ nʼê wɛ̀rhɛ́ nɛ́. ⁴⁸Ámyɛ̌ yál-na náàcɛ̀nà námpúm, ǹdə á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ gə́ wɔ́ náàcɛ̀nɛ́ námpúm ní.”

Chapter 6

¹Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Dɛ̃̌-na á cìnə̀. Á gə la kɔn wɔ̀rhɔ́ Yi yilə, sʼá bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ rɛ mùnì ga lyì bí bʼe nə ába yil yé. Á gə wɛ̀rhɛ́ èta, á tʼá la kwǎndɛ nɔ á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ sõ yé. ²“Ǹ gə sɛ̃ nə̀mɔ̀ nɛ̀, sə bə̀ká kwè ń mə́ ce wí ǹ cəl né, ǹdə myìnù cìnə́ bé gə́ nʼê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ dwã-gùúlí jìsí ǹdə́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wẽ́ mó ta yé. Bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ èta, mùnì ga numbyínsí cèrhé be. Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bə̀ nɔ rə̀ kwǎndɛ.³Ǹ gə la nə̀mɔ̀ nɛ̀ sãɔ̃, sə ǹ jə̀gwã̀ y bə̀kʼa lwar kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ jə̀jĩ́ y nʼê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yé, ⁴mùnì e yə̀ shéé ǹ shèè ń sɛ̃ mɔ; sə ǹ Da mɔ́ ń nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó mà n kwɛ̃̌ mɔ́.⁵“Á gə la Yi co, sʼá bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə myìnù cìnə́ bé ta yé. Bə̀ só dɛ̃̌ zhǔ dwã-gùúlí jìsí ǹdə́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wẽ́ bə mʼe ce Yi, mùnì lyì bí yírhə́ nə bɛ. Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bə̀ nɔ rə̀ kwǎndɛ. ⁶Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ gə nə́ ǹ yǎl ń ce Yi, sə́ zù ǹ sõ jìní wə, ń pyi ǹ nyí ni, ń shèè ń bə́ ce ǹ Da mɔ́ lyì yírhə́ wàr nə̀ nɛ mɔ́, sə ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó mà n kwɛ̃̌ mɔ́. ⁷“Á gə la Yi co, sʼá bə̀kʼá zɔ̀m zɔ̀mà nánzhəzhɔ̌ e jʼà wɔ́ zɔ̀m-fwə̀r, ǹdə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ pár mɔ́ ta yé. Bə̀ nʼê bùl bə̀ Yi mʼa zwẽ bə̀ lwǝ̌l mó bə̀ zɔ̀mà nɛ́ nánzhəzhɔ̌ w yilə.⁸Á bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀myɛ́ ta yé, bʼǎ Da mɔ́ yě kɔn dɛ̀bɛ́ ná-dwí yil á zhe rə̀ tum ǹdʼá gwẽ̌ yə̀ mɔ̀ lwə̀l yé. ⁹“Ámyɛ̌ gə la Yi co, sʼá wɔ̀:‘Nə́ Da ǹ ŋwɛ́nɛ́ Arəzana wa,ce lyì bí gakó lwar bə̀ ǹ bə dõ zhe yé, bə cèrhé ǹ yil ré. ¹⁰Ce ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yí lũ w wẽ́.Ce ǹ pùbùlə̀ né wɛ̀rhɛ́ cɛ yó ǹdə Arəzana w ta.¹¹Pə nə́ba nə́ zà kùjú. ¹²Pə nə́ba nə́ dwə́ə́ré sǔbri,ǹdə nə́myɛ gə́ nʼé pɛ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê dwé nə́ba mó sǔbri ní. ¹³Bə̀ká yẽ̌ nə́ba nə́ tu sòlò wẽ́ yé,sə́ zwẽ nə́ba lwɛlɛ cə́bal mɔ́ jɔ̃̀ wà.[Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ pyɔ̌, ǹ zhe jàn, ǹ mǝ̌ ǹdə́ còrhó,byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. Amɛ̀n!]’¹⁴“Á gə nʼá pɛ sǔbri á dwã bɛ́ nɛ, bə̀ gə gwar ába yi ní, á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ myɛ mà n pə ába á dwə́ə́ré sǔbri. ¹⁵Sə á gə yə̀ sǔbri á dwã bɛ́ nɛ pɛ, á Da mɔ́ myɛ tá ń la ába á dwə́ə́ré sǔbri pɔ yé.¹⁶“Á gə lyẽ á nyí, sʼá bə̀kʼá pɔn á yə́rh ǹdə myìnù cìnə́ bé ta yé. Bə̀ nʼê pɔn bə̀ yə́rh mùnì lyì bí lwar bə̀ bə̀ lyẽ bə̀ nyí. Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bə̀ nɔ rə̀ kwândɛ. ¹⁷Ǹ gə lyẽ ǹ nyí, sə́ pùl ǹ yé, ń tùr nwə̃̌, ¹⁸mùnì ga lyì bí bə̀kʼa lwar bə̀ ǹ lyẽ ǹ nyí yé, sʼe yə̀ ǹ Da mɔ́ numbyínsi yírhə́ wàr nə̀ nɛ mɔ́ ń yě. Ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó mà n kwɛ̃̌ mɔ́.¹⁹“Á bə̀kʼá pyà nə̀cɛ̀ndɛ́ á cĩ́ cɛ yó yé. Á gə cĩ́ di cɛ yó, ŋwɔ̀là wɔ̌ bə̀ mʼa pwə́r á jìsí bə zù bə pwà rɛ̀, cɔ̃́ wɔ̌ ò jí ri, e jà rə̀ wɔ̌ rə̀ cɔ̀ myɛ. ²⁰Pyǎ-na á jɛ̃̀-kɔn dɛ́ á cĩ́ Arəzana wa, bə̀ ŋwɔ̀là tɛ̀nɛ́ gàà bə la jìrh pwə́r bə zù bə pwà rɛ̀ yé, cɔ̃́ myɛ tɛ̀nɛ́ ò la rɛ jú yé, e jà rə̀ wàr rə̀ la cɔ̌ myɛ yé. ²¹Ǹ jɛ̃̀-kɔn dɛ́ gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌, wɔ́ gàà ǹ wu bùlə̀ né myɛ ŋwɛ́nɛ́.²²“Numbyíní wɔ́ è yírhə́ né nə̀ wɔ́ è yala nɛ́ pàntɛ́mɛ́. Ǹ yírhə́ né gə càn, ǹ yala nɛ́ námpúm ŋwɛ́nɛ́ pwẽ̀ wẽ́. ²³Sə ǹ yírhə́ né gə bə càn, ǹ yala nɛ́ námpúm ŋwɛ́nɛ́ cə-byín wə. Sə pwẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ ǹ yírhə́ né nʼê pɛ mɔ́ mɔ́ gə kʼâ jǐrh cə-byín, cə-byín dí mʼa kwɛrhɛ rə jǐrh námbyṹ fúrí. ²⁴“Lò mə̀dù wàr ǹ mʼâ tó yó-cìnə́ bə̀lyè pùbùlə̀ nè yé. Ǹ mʼâ súl mə̀dù yə́, ń swéné ń dõ mó, ráá ǹ mʼâ jòm ǹdə́ mə̀dù yə́, ń fulsi ń dõ mó. Á wàr á mʼǎ nʼá tó Yi ni, á jʼǎ nʼá tó sə̀byǎ myɛ nɛ yé.²⁵“Wɔ́ rə̀myɛ́ yil à nʼâ wə̀l ába: á bə̀kʼá tə̀ kùjú kɔ̀bɔ́ á la jú, ǹdə́ gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ á la co yil, á zɛ̃̀ á nʼá cĩ́ á myǝ̌l ré zal twə́lə́ á wẽ́ yé. Lwar-na bə̀ numbyíní myǝ̌l ré du kùjú; è yala nɛ́ du gɔ̀nɔ̀. ²⁶Á gə nʼá yǎl, sʼá nyǐ kúmsí. Sə̀ tʼâ dwì twã́ yé; sə̀ tʼâ jə̀r jíjí sə̀ ce bòbwə̀rh w yé. E jà á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ nə́ ń kɔ̀n sɛ̀. Lwar-na bʼǎmyɛ̌ du sə̀myɛ́ dɛ̃́dɛ̃́´.²⁷Wɔ́ mɔ̌ ń ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́, ń wɔ̌ ń mà n zə twə́lə́ né nyɛ̀bɛ́ ń nə́ ń cĩ́ ń wẽ́ mó n mə n súlí ń myǝ̌l dwɛ̀lɛ̀ bá jə̀-tórhó yírh rə̀dù cìcì? ²⁸“Sə wɔ́ byè yil á nʼá cĩ́ gàndɛ̀ twə́lə́ á wẽ́? Á gə nʼá yǎl, sʼá nyǐ gɔ pùnə́ né. Nə̀ tʼâ twĩ̀ yé; nə̀ tʼâ nywɛ̀ tə́tɔ̃̌ yé. E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, nə̀ nʼê byìl cɛ̀nɛ̀. ²⁹À nʼâ wə̀l ába: Saləmɔ ǹdə́ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ ga, ń yə̀ kàmə̀-zwǐ zwì è cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yú gɔ pùní rə̀dù ga yé.³⁰Byè yil á yə̀ Yi ni zhí? Yi nə gə nʼê kwɛrhɛ gɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ zà, e jà nəkɔl ǹdə́ ò jú myǐn mú èta, rə̀ tʼâ la ámyɛ̌ kɔrhɔ dwini òmyɛ́ dɛ̃́dɛ̃́´? ³¹“Á bə̀kʼá zɛ̃̀ á nʼá cĩ́ twə́lə́ á wẽ́, á mʼá zhe: ‘Yẽ̀ nə́ mʼǎ nə kùjú ní nə́ jí? Yẽ̀ nə́ mʼǎ nə nɛ̃̌ nɛ́ nə́ nyɔ̀? Yẽ̀ nə́ mʼǎ nə gàndɛ̀ nɛ́ nə́ mʼé círhí nə́ yala nɛ́?’.³²32 Wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ pár mɔ́ wẽ̀ ré rə̀myɛ́ mɔ́ gakó pyǎ yò zù twéé gakó. Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ yě bʼǎ zhe rə̀myɛ́ mɔ́ gakó tum. ³³Jɛ̀rɛ̀-nà á ce Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò shɔ̀nɔ́ ǹdə́ rə̀ pùbùlə̀ né wɔ̀rhɔ́ yò zù ába, sʼá yẽ̌ bə̀ rə̀ mʼa pə ába tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə súlí. ³⁴Á bə̀kʼá cĩ́ twə́lə́ á wẽ́ nəkɔl dɛ̃ rɛ́ yil yé. Nəkɔl dɛ̃ rɛ́ bʼa nyǐ rə̀ cìcì yò. Dɛ̃ gakó yò w yú ǹdə́ rə̀myɛ.”

Chapter 7

¹Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Á bə̀kʼá kə́ á dwã bɛ́ bùrsì á pə bɛ dóó yé, mùnì Yi bə̀kʼa kə́ ámyɛ bùrsì rə pə ába dóó yé. ²Zhə̀nà, Yi mʼa kə́ á bùrsí kɔn myɛrhɛ ǹdə á gə́ nʼá kɛ́ á dwã bɛ́ nyɛ̌sɛ́ nɛ́. Zwã̌ y á nʼá ce è wẽ́ á pɛ á dwã bɛ́ nɛ mɔ́, wɔ́ èmyɛ́ dwí rí cìcì wẽ́ Yi mʼa ce né rə pə ámyɛ nɛ.³“Byè yil ǹ nə màlá y è ŋwɛ́nɛ́ ǹ dõ mó yírh ré wə, ń zɛ̃̀ ǹ yə̀l bə̀ də̀-bṹ ŋwɛ́nɛ́ ǹmyɛ́ cìcì nyǎn rɛ́ wẽ́? ⁴Etər ǹ mʼâ tó né ń wɔ̀ ǹ dõ mó ne: ‘Yẽ̌ a vùr màlá y è ŋwɛ́nɛ́ ǹ yírh ré wẽ́ mó’, də̀-bṹ w jʼà ŋwɛ́nɛ́ ǹmyɛ́ cìcì nyǎn rɛ́ wẽ́? ⁵Myìnù cə́bal, jɛ̀rɛ̀ ń vùr də̀-bṹ w ò ŋwɛ́nɛ́ ǹ yírh ré wẽ́ mó. Rə̀myɛ́ yó, ǹ yírhə́ mʼa nə màlá y è ŋwɛ́nɛ́ ǹ dõ mó nyǎn rɛ́ wẽ́ mó cɛ̀nɛ̀, ń zɛ̃̀ ń ŋwɛ̀nɛ́ ń vùr yə̀.⁶“Á bə̀kʼá kwè kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi nyǎn á pə kǔlsi ni, e jà sə̀ la pyìrhú, sə kʼa dɔ̃̀ á cìcì mú sə zhəzhɛrɛ yé. Á bə̀kʼá kwè á dɔ̀msɛ̀ shɛ̀bɛ́ sə̀ ye cɛ̀ á ló kùkúr yé né, e jà rə̀ la sɛ tɛ̃́ nɔ́m ǹdə́ rə̀ nə̀rh sə cɔ̀ yé.⁷7 “Lwǝ̌l-nə, bə̀ mʼa pə ába. Pyâ-na, á mʼǎ na. Kɔ́kwá-na, bə̀ mʼa pul bòlò w bə pə ába á zù. ⁸Zhə̀nà, lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń lwə̀lə̀, bə̀ yʼa pɔ̃; lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pyà, ń yà n na; lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń kɔ́kwá, bə̀ yʼa pul bòlò w bə pɔ̃ n zù. ⁹“Ámyɛ̌ mə̀dù byǐ gə lwə̀l mò búrú, ń mà n ká n kwè nə́kulu n pɔ̃? ¹⁰Ráá ń byǐ gə lwə̀l mò mɔ́mwǎ, ń mà n ká n kwè kùwə̀ n pɔ̃?¹¹Ámyɛ̌ ǹdʼá wɔ́ lwɛlɛ cìnə́ ga, wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn á nʼá pɛ á byǎ bɛ́ nɛ, sʼe mʼe zɔ̀m á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ zɔ̀mà, ń mà n pə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê lwə̀l mò mó ne. ¹²“Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á nʼá yǎl bʼǎ dwã bɛ́ wɛ̀rhɛ́ á yilə, sʼámyɛ wɛ̀rhɛ́ rɛ bə̀myɛ yilə. Wɔ́ èta Muyiisi nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ ǹdə́ Yi nyì-zwennə bé sábá nɛ́ nʼê byili ní.¹³13 “Tó-nə bwə̀rə̀ y nánshə́shɛ́nɛ́ y á zù. Bwə̀rə̀ y kɛ̀bɛ́ è wà mɔ́, ǹdə́ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è wà mɔ́, wɔ́ jó jàà w sə̀ zǎ nɛ́. Byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê tó se bə̀ zwì mú já. ¹⁴Sə bwə̀rə̀ y nánshə́shɛ́nɛ́ y ǹdə́ sɔ́má y nánshə́shɛ́nɛ́ yá, wɔ́ nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ jàà sə̀ zǎ nɛ́, sə byɛ̀bɛ́ bə̀ nə sə̀myɛ́ mɔ́ bə já yé.¹⁵“Dɛ̃̌-na á cìn ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê myìnì ába bə̀ bə̀myɛ́ wɔ́ Yi nyì-zwennə mó. Bə̀ nʼê twí á wẽ́ ǹdə wɔ́ pyììsì sə̀ la sə̀ dwã pyììsì wẽ́ ta, e jà bə̀ wun ní wẽ́ mó, bə̀ wɔ́ gɔ kǔlsi sə̀ bàn pyììsí zal. ¹⁶Wɔ́ bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né dɛnnɛ á mʼâ tó né á lwar bə̀ párá. Bə̀ tʼâ kwẽ écin bàasɔ̀bɔ́ yó yé. Bə̀ kʼê tʼâ kwẽ épyìlə́ sə́sɔ́nɔ́ yó yé. ¹⁷Èta, cǒ kɔ̀bɔ́ ò càn, wɔ́ byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn ò nʼô ce. Cǒ kɔ̀bɔ́ ò bə càn, wɔ́ byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ bə càn ò nʼô ce.¹⁸18 Cǒ kɔ̀bɔ́ ò càn wàr ò ce byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ bə càn yé. Cǒ kɔ̀bɔ́ ò bə càn wàr ò ce byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn yé. ¹⁹Cǒ kɔ̀bɔ́ ò tʼâ ce byǎ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn, bə̀ yʼa kà w bə ji myǐn. ²⁰Èta myɛ, byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê myìnì ába bə̀ bə̀myɛ́ wɔ́ Yi nyì-zwennə mó, wɔ́ bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né dɛnnɛ á mʼâ tó né á lwar bə̀ párá.²¹“È də̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê byẽ̀ nè bə̀ ‘Cǐnnǝ , Cǐnnǝ’ mú, bə̀ la Arəzana tənà y wẽ́ zú yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ pùbùlə̀ mó, bə̀ mʼa zù è wẽ́. ²²Bùrsí dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, lyì nánzhəzhɔ̌ mʼa zɛ̃̀ bə̀ nʼê wə̀l nè: ‘Cǐnnǝ , Cǐnnǝ, è də̀ ǹmyɛ́ yil ré yil nə́ yʼǎ zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi byili nə́ba nà? È də̀ ǹmyɛ́ yil ré yil nə́ yʼǎ jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ nà? È də̀ ǹmyɛ́ yil ré yil nə́ yʼǎ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ nánzhəzhɔ̌ nà?’ ²³Sə à mʼa wɔ̀ bɛ: ‘Tùm-bəjə́ə́le cìnə́, jé-nə tɛ̃́ à nyí ni, bʼà yə̀l á pár yé.²⁴“Èta myɛ, lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń cili zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à nʼâ byili mú, n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ nʼê byili ní, rə̀ ná-cí nyɛ̌ ǹdə surhə cə́bal ta. Ń lù ń jì y pàtá yó. ²⁵Dwà nyɔ̀, nɛ̃̌ mɔ́ wùl dɛ̃́dɛ̃́, zho nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀, rə dom dom jì y rə ga. È gə́ lù pàtá yó mó ce, rə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ rə wǔr y yé.²⁶“Sə lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń cili zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à nʼâ byili mú, n zɛ̃̀ ń tá ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ nʼê byili ní, rə̀ ná-cí nyɛ̌ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń bə surhə zhe ta. Ń lù ń jì y nyɔ̀rhɔ́ yó. ²⁷Dwà nyɔ̀, nɛ̃̌ mɔ́ wùl dɛ̃́dɛ̃́, zho nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀, rə zhízhǐ jì yə́, è gakó wǔr e ló tɛ̃́.”²⁸Yezu gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ n zhɛ̀, ń kàrmɔ́ èta mɔ́ jàr lyì-zhâ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́. ²⁹Ń gə́ yà ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ ń sə̀pwà ŋwɔ̀nɔ́ mɔ́ ce, ń kàrmɔ́ yʼà də̀ ǹdə Muyiisi nyə́ né byilnə bé nyân mɔ́ ta yé.

Chapter 8

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zhǐr n só pyɔ̀ wá. Lyì nánzhəzhɔ̌ zɛ̃̀ bə tó mo. ²Nɔ cə́bal mə̀dù zɛ̃̀ n yí ń nyí ni, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó, n wùlì ń yé né, n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, kɔn gə wɔ́ ǹ bùlə̀, ǹ wɔ̌ ǹ wárh nɛ a jǐrh wárhgáá.” ³Yezu zɛ̃̀ n cèlè ń jɛ̃̀ n dwə̀rh mò, n wɔ̀: “Kɔn wɔ́ à bùlə̀. Wárh ń jǐrh wárhgáá.” Bal mɔ́ já n wárh rə̀myɛ́ yó cìcì n jǐrh wárhgáá.⁴Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Dɛ̃̌ ǹ cìnə̀. Bə̀ká shɛ̀nɛ́ ń wɔ̀ lò lò nè yé. Zhəl ń byili ǹ cìn Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə mó ne, sə́ pə vwĩ̀-kɔn ǹdə Muyiisi gə́ pɔ nyí ní. Rə̀myɛ́ mʼa yə̀ zhə̀n kɔna, rə̀ nʼê byili lyì bí gakó ne bə̀ ǹ wárh.”⁵Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zhǐr n vò Kapɛrnaɔm. Ń gə́ tú ń nə́ ń zwì cɔ w wu w wẽ́ yi ní, shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cə́bal mə̀dù yí ń nyí ni, n lwə̀l mò n wɔ̀: ⁶“Yó-cə́bal, à kɛ̀lɛ́ tùntùnnə̀ bə jɛ̀, ń pyě tɛ̃́ kɛ̀lɛ́ w ń wàr ń nə́ ń zɛ̃̀ yé. Ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́.” ⁷Yezu wɔ̀ mɔ̀: “À mʼa bʼa wárh mɔ.”⁸Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: “Yó-cə́bal, à yə̀ yírh swí sə́ zù à sõ kɛ̀lɛ́ w yé. Ǹmyɛ́ wírí ń púr ǹ nyí, bʼà tùntùnnə̀ mó mà n wárh. ⁹Nyǐ à zhe yó-cìnə́ bə̀ cǐ ni, àmyɛ zɛ̃̀ à cǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ, à nʼâ pɛ sɛ nyə́. À gə wò mə̀dù nì bə̀ ń zhəl nyɔ̀nɔ̀, n vò. À gə wò ń dõ ne bə̀ ń bə̀ nyə̀má, n bà. À gə wò à tùntùnnə̀ nè bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ èta, n wɛ̀rhɛ́.” ¹⁰Yezu gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, rə jàr mɔ̀. N zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà tó mo mó ne: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: à gwẽ̌ yə̀ lò mə̀dù ga nɛ, bá Esərayɛl nɛ́, ń zhí Yi ni èta yé.¹¹Sə à nʼâ wə̀l ába: lyì nánzhəzhɔ̌ mʼa shí yi-pwírhí wə, ǹdə́ yi-zùr wə̀, bə bʼe tó Abəraham ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ nɛ bə jòm Arəzana tənà y wẽ́ bə jí. ¹²Sə bə̀ mʼa ce byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà mǝ̌ sə bə yə̀ Arəzana tənà y lyì bí mú pwẽ̀ nè cə-byṹ wə. Bə̀ mʼa nʼê kúrh ǹdə́ bə̀ nʼê dɔ̀m bə̀ yə́lə́ dwã nɛ gàà.” ¹³N zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ nɛ: “Ká vò jè. Kɔn yál èta, ǹ gə́ zhí ni mú yilə.”Ń tùntùnnə̀ mó já n wárh rə̀myɛ́ yi ní cìcì.¹⁴Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zhǐr n vò Pyɛɛrɛ sõ kɛ̀lɛ́ wa. N yí n pwírí Pyɛɛrɛ cə̃́-kɛ̃ yala shɛ̃̀ ń pyě tɛ̃́. ¹⁵N zə ń jɛ̃̀ nɛ̀, ń yala nɛ́ kʼa só, n já n zɛ̃̀ ń nə́ ń tɛnɛ mɔ.¹⁶Də̀dɛ̀nɛ́ y yi gə́ tú e yí, bə zə lyì nánzhəzhɔ̌ nə̀cílsi námməlwâlsɛ yʼà zhe, bə mʼe bə̀ Yezu sõ. N zə ń nyì-zɔ̀mɛ̀ dúdú n jì sì. N já n súlí n wárh nə̀bwànà bɛ́ dwã bɛ́ gakó. ¹⁷Ń wɛ̀rhɛ́ èta, mùnì ga Yi nyì-zwennə Ezəyi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ pyìrh. Ezəyi yà ń wòwə̀: “Ń zwẽ nə́ bə-jàn-zhəəré ǹdə́ nə́ címsí ga n zhĩ.”¹⁸Yezu gə́ nɔ lyì-zhâ bɛ́ bə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ, n zɛ̃̀ n pə nyí ń kwã-lyì bí ni bə̀ bə̀ zhəl mwǝ̃̌ y èpákɛ̀. ¹⁹Muyiisi nyə́ né byilnə mə̀dù zɛ̃̀ n yí ń nyí ni n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, à mʼa tó mó a vò ǹ gə́ la mə̀gã̌ mɔ́ gakó.” ²⁰Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Zúlə́ zhe pwə́lə́ nə̀ nʼê pyẽ̀ né. Kúmsi myɛ zhe jàlá. Sə Numbyíní Byǐ bə jàà zhe ń la ń yó né co n shǐrh myɛ cìcì yé.”²¹Ń kwã-lyì bí mə̀dù myɛ wɔ̀ mɔ̀: “Cǐnnǝ, à nʼâ lwə̀l mó, sə́ yẽ̌ a jɛ̀rɛ̀ a vò a kwè à da a ce.” ²²Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Tó à kùrə̀, sə́ yẽ̌ cùùrí ni rə ce rə̀ cùùrí.”²³Yezu gə́ zɔ̀m rə̀myɛ́ n zhɛ̀, n zù bǔ-bwəl rə̀dù wə̀. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə tó mo bə zù. ²⁴Zho nánfɔ̀lɔ̀ jʼa zɛ̃̀, ò nʼô wùl nɛ̃̌ mɔ́ yó, mə zɛ̃̀ mə̀ nʼê zwì bǔ-bwəl ré wə, rə̀ nʼê yǎl rə mɔ́lɛ́. Yezu jà ń yà ń dɛ̌. ²⁵Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə zhàrh mɔ̀, bə wɔ̀: “Cǐnnǝ, zɛ̃̀ ń zwẽ nə́ba. Nyǐ nə́ mʼâ cì.”²⁶N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Byè yil á nʼá dùr ywẽ? Á yə̀ nɛ zhí ǹdʼá wun gakó nà?”N zɛ̃̀ n bya zho w ǹdə́ mwǝ̃̌ y nɛ̃̌ mɔ́. Rə̀myɛ́ ga jʼa zhì shɛ́ɛ́. ²⁷Kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê wə̀lə̀: “Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ tər lò, zho ǹdə́ mwǝ̃̌ nɛ̃̌ myɛ mʼê shɛ̀nɛ́ ń nyí ni?”²⁸Yezu yú mwǝ̃̌ y èpákɛ̀ Gadara lyì bí tənà y wa. Rə̀myɛ́ yó, lyì bə̀lyè nə̀cílsi námməlwâlsɛ yʼà zhe shí lú-bɔ̀là w bə du bə jəl mo. Bə̀ yò w yʼà zum dɛ̃́dɛ̃́. Lò lò wàr ń nə́ ń tó sɔ́má y gàà mɔ́ ń lyɛ̃ yé. ²⁹Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê wǔrh bə̀ mʼê wə̀lə̀: “Etər ǹ nə́ ǹ yǎl ń wɛ̀rhɛ́ nə́ba nɛ́ Yi Byǐ? Ǹ tú ǹ la nə́ba còrhò-tum pɔ, e jà rə̀ dɛ̃ rɛ́ gwẽ̌ yə̀ yí?”³⁰Kùkúr nánzhəzhɔ̌ yʼà zhǐ gàà səta rə̀ nʼê dɔ̀m gɔ. ³¹Nə̀cílsí zɛ̃̀ sə̀ nʼê lwə̀l Yezu ni bə̀ ń gə la sə jǔ, sə n ce sə vò e zù kùkúúrí wẽ́. ³²N zɛ̃̀ n wɔ̀ sɛ̀: “Zhəl-nə.” Sə du sə vò e zù kùkúúrí wẽ́. Rə̀myɛ́ yó, rə̀ gakó jʼa dùr rə cə́cèlé pyɔ̀ w rə ló mwǝ̃̌ y wə, rə mɛ̃ gàà rə cì.³³Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yìlì rì mú dùr bə vò cɔ w wa, bə byili byɛ̀bɛ́ nə̀cílsí yʼà zhe mó gə́ tó né bə wárh, ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. ³⁴Cɔ w lyì bí gakó du bə̀ la Yezu sono. Bə̀ gə́ yú bə nə mɔ, bə lwə̀l mò bə̀ ń du bə̀ tənà y wa.

Chapter 9

¹Yezu zù bǔ-bwəl ré wə, n ká n byɛrhɛ n vò jè. ²Lyì zɛ̃̀ bə zhĩ gwànà èdù ǹdə́ pyònò bə mʼe bə̀ ń sono. Yezu gə́ pwírí bə̀ zhí mu, n wɔ̀ gwànà y nɛ: “À byǐ, kám ǹ wu, bə̀ ǹ nɔ ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri.”³Muyiisi nyə́ né byilnə bé jàlà zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m bə̀ wẽ́ bə̀ zhe: “Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nə́ ń tùrh Yi.” ⁴Yezu lwar bə̀ wun bùlə̀ né, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Byè yil bùlə̀ né námməlwâlsɛ́ shɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́? ⁵À gə wò bə̀ ń nɔ ń yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri, ráá à gə wò bə̀ ń zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ n vò, wɔ́ tɛ̌ rə̀ wɔ́ nàná du? ⁶Sə èlǎsɛ̃́ á mʼǎ lwar bə̀ Numbyíní Byǐ zhe ŋwɔ̀nɔ́, ń wɔ̌ ń pɛ yə̀-bəlwàálɛ sǔbri cɛ yó.”N zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀ gwànà y nɛ: “Zɛ̃̀ ń kwè ǹ pyònò w ń vò jè.”⁷Bal mɔ́ shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ ń la jè. ⁸Lyì-zhâ bɛ́ gə́ nɔ rə̀myɛ́, ywẽ zə bɛ, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê cèrhé Yi, rə̀ gə́ pɔ ŋwɔ̀nɔ́ numbyíní ni èta mɔ́ yilə. ⁹Yezu zhǐr gàà ń nə́ ń lyɛ̃, n nə bal mə̀dù ń yíl Məco, ń jě myə̂l-kwǎndɛ zõ jàà wà. N wɔ̀ mɔ̀: “Zɛ̃̀ ń tó ne.” Məco shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n tó mo.¹⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ ń jě Məco sõ ń nə́ ń jí kùjú. Myə̂l-kwândɛ zwennə ǹdə́ lyì nánzhəzhɔ̌ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ yààyàà bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né yʼà tú bə tó ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí ni bə̀ nʼê jí. ¹¹Farɛzhɛ̃ɛ̃bá gə́ nɔ rə̀myɛ́, bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh Yezu kwã-lyì bí bə wɔ̀: “Byè yil á yó-cə́bal mɔ́ tó myə̂l-kwândɛ́ zwennə bé ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né mó ne ń nə́ ń jí?”¹²Yezu gə́ nyɛ̀ɛ̀, n wɔ̀ bɛ: “È də̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe bəsàzùlí mú bə̀ zhe lyìtwə́r tum yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀bwànà mɔ́ bə̀ zhe ń tum. ¹³Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘Nɔ̀nɔ̀-dǔr à nʼâ yàlá, sə è də̀ vwǝ̃̀ yé.’ Zhəl-nə á cèrhè zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ á lwar rə̀ kùrə̀, sʼá lwar bʼè də̀ wu-cángá cìnə́ à tú byõ̌ yé. Wɔ́ yə̀-bəlwàálɛ cìnə́ à tú byõ̌.”¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Zhã-Bətiisi kwã-lyì bí twẽ̌ bə yí Yezu nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Byè yil nə́myɛ̌ ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá nʼé lyẽ nə́ nyí twər nánzhəzhɔ̌, ǹmyɛ́ kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ tʼâ lyẽ bə̀ nyí?” ¹⁵Yezu wɔ̀ bɛ: “Á nʼá bùl bə̀ lò kɛ̃-jú gə ŋwɛ́nɛ́, n zɛ̃̀ n byẽ̀ lyì bə bà, bə̀ wɔ̌ bə̀ mʼa wɛ̀rhɛ́ wu-zhìlù ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ? À tʼâ bùl yé. Sə dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, bə̀ mʼa vùr kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ bə̀ wẽ́. Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ mʼa zɛ̃̀ bə lyẽ bə̀ nyí.¹⁶“Bə̀ tʼâ kwè kàmə̀-jɛ̃̀ nándwə̃̀ bə̀ mʼê pwí gàn-dṍ yé. Bə̀ gə zə y bə̀ pú wə, kàmə̀-jɛ̃̀ y nándwə̃̀ y mʼa vwɛ̃ gàn-dṍ w e kwɛrhɛ e kǎr w dwini shãã ga.¹⁷“Bə̀ tʼâ kwè sə̀-bùlú bə ce nə̀-bɔ̀lsɛ̀ nándwə́rh wẽ́ yé. Bə̀ gə co w né, ò mʼa púrh nə̀-bɔ̀lsɛ́, ò cìcì mú ló tɛ̃́, nə̀-bɔ̀lsɛ́ myɛ jʼa cɔ̀. Sə̀-bùlú wɔ́ nə̀-bɔ̀lsɛ̀ nándùrh wẽ́ bə̀ mǝ̌ sə bə ce w né. Èta, rə̀myɛ́ ga tʼâ la cɔ̌ yé.”¹⁸Cɔ w yé né cə́bal mə̀dù bə̀ ǹdə́ Yezu gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀mà, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì Yezu yé né, n wɔ̀ mɔ̀: “À bə̀kɔ́ kɔ́ n tu èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́. Bǝ̌ cĩ́ jɛ̃̀ ń yó bə̀ ń mà n bwìrhì.” ¹⁹Yezu shí tɛ̃́ n zɛ̃̀, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí tó bal mɔ́ nɛ bə̀ la.²⁰Rə̀myɛ́ yó, kɛ̃ mə̀dù shí kwã nɛ́ n bà, ń tu yó, o wɛ̀rhɛ́ byinə shí ǹdə́ nə̀lyè ǹdə́ ò nʼô lyɛ̀ɛ̀ mɔ̀. N tó Yezu kwã nɛ́, n dwə̀rh ń kàmə̀-zwǐ y bɔ̀rhá nɛ́ nɛ, ²¹bə̀ ń yà ń nə́ ń tɛ́rɛ́ ń wẽ́ ń zhe: “À gə ŋwɛ̀nɛ́ a dwə̀rh ń kàmə̀-zwǐ y myɛ cìcì nì, à mʼa wárh.” ²²Yezu zɛ̃̀ n pyìrhí n nə mɔ, n wɔ̀: “À bə̀kɔ́, kám ǹ wu, bə̀ ń gə́ zhí ni mú ce ǹ nɔ ǹ cìnə̀.” Kɛ̃ mɔ́ já n wárh rə̀myɛ́ yi ní cìcì.²³Yezu yí n zù cɔ w yé né cə́bal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa. Ń gə́ nɔ dàlà bɛ́ ǹdə́ bə̀ nʼê wúl wísi, ǹdə́ lyì-zhâ bɛ́ bə̀ nʼê ce sɔ̀ɔ̀rɛ́, ²⁴n wɔ̀ bɛ: “Du-nə pwẽ̀ nè bə̀ bə̀kɔ́ mɔ́ wɔ́ dɛ́ ń dɛ̌. Ń yə̀ cì yé.” Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê mɔ̀n mɔ̀.²⁵Bə̀ gə́ ce lyì-zhâ bɛ́ du pwẽ̀ nè bə zhɛ̀, Yezu zù jù wə̀, n zə bə̀kɔ́ mɔ́ jɛ̃̀ nɛ̀. Bə̀kɔ́ mɔ́ já n bwìrhì, n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀. ²⁶Yò w òmyɛ́ jʼa du, o yí tənà y èmyɛ́ cə-yala nɛ́ gakó wə.²⁷Yezu gə́ tú n zhǐr gàà yi ní, n bə̀ ń nə́ ń lyɛ̃, lyìlyǝ̌r rə̀lyè zɛ̃̀ rə pú ń kùrə̀. Rə̀ nʼê bya rə̀ zhe: “Dəvyidi Byǐ, dǔr nə́ nɔ̀nɔ̀.” ²⁸Ń gə́ tú n yí kɛ̀lɛ́ wa, lyìlyə̀ə́ré zɛ̃̀ rə yí ń nyí ni. N bwə̀rh rè n wɔ̀: “Á nʼá zwẽ nyí bʼà wɔ̌ tɛ̀bɛ́ á nʼá lwə̀l nè mó à la wɔ̀rhɔ́?”Rə wɔ̀ mɔ̀: “Nə́ nʼé zwẽ nyí Cinnǝ.”²⁹N zɛ̃̀ n zə ń jɛ̃̀ n dwə̀rh rə̀ yírhə́ né ne n wɔ̀: “Kɔn yál èta ǹdə á gə́ zhí ni ní.” ³⁰Rə̀ yírhə́ né jʼa púr. Yezu zɛ̃̀ n gwirhi ń yé, n wɔ̀ rɛ̀: “Dɛ̃̌-na á cìnə̀. Á bə̀kʼá shɛ̀nɛ́ lò lò lwar yé.” ³¹Sə rə̀ gə́ shə́r rə zhɛ̀, rə zɛ̃̀ rə̀ nʼê bwə̀l Yezu yil ré tənà y èmyɛ́ púlə́púlə́ wə.³²Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê zhǐr gàà yi ní, lyì jàlà zə bal mə̀dù bə bə̀ Yezu sono, nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ yʼà zhe mo, e ce ń kə́ ń wàr ń nə́ ń zɔ̀m yé. ³³Yezu jì nə̀cílí yə́. Bal mɔ́ zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀mà. Kɔn jàr lyì-zhâ bɛ́, bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “Nə́ gwẽ̌ yə̀ rə̀myɛ́ dwí rí nɛ Esərayɛl nɛ́ gaga yé.” ³⁴Sə Farɛzhɛ̃ɛ̃bá yʼà nʼê wə̀l bə̀ wɔ́ nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ pyɔ̌ mɔ́ jàn Yezu mə́ ń nə́ ń jì sì.³⁵Yezu yà ń nə́ ń tó cə-fwààlɛ́ ǹdə́ cə-byǐsí gakó wẽ́, ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni bə̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́, ń nə́ ń bwə̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, sə ń yà ń nə́ ń wárh lyì byɛ̀bɛ́ gakó címsi dwí gakó yʼà zhe mó. ³⁶Ń gə́ nɔ lyì-zhâ bɛ́ bə̀ gakó lyɛ̀ɛ̀ kókó, bə̀ wun zhìlì, bə̀ nyɛ̌ ǹdə pyììsì shɛ̀bɛ́ sə̀ bə kálna zhe ta, bə̀ nɔ̀nɔ̀ zə mɔ.³⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Jòró w já, sə jə̀rnə̀ bé bə já yé. ³⁸Rə̀myɛ́ yilə, lwə̂l-nə kɛ́lɛ́ y cə́bal mɔ́ nɛ bə̀ ń twĩ̌ jə̀rnə̀ ń jíjí rí jǝ̌r yilə.”

Chapter 10

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu byẽ̀ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè yə́, n pə bɛ ŋwɔ̀nɔ́, mùnì bə jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ, sə bə wárh lò mɔ̀bɔ́ gakó címí y kɛ̀bɛ́ è zhe mo mó wẽ́.²Nyǐ-nə bə̀ yilə né. Nã́yə́ə́ mó, wɔ́ Shəmɔ mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Pyɛɛrɛ mɔ́, ǹdə́ ń da-byǐ Andərɛ, ǹdə́ Zebede byǎ bɛ́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã, ³e súlí Shilipu ǹdə́ Bətələmyi, Tɔma ǹdə́ Məco mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń zwẽ myǝ̌l-kwândɛ́ mɔ́, e súlí Aləfɛ byǐ Zhakɛ ǹdə́ Tadɛ, ⁴ǹdə́ yə̀wǎl cìnə́ bé gùlú w lò mə̀dù ń yíl Shəmɔ,* ǹdə́ Zhidə Esəkarəyɔtɛ, mɔ̀bɔ́ ń myìnì Yezu n pə bə zə mɔ́.⁵Yezu zɛ̃̀ n twĩ̀ ń tùntúmə́ bé bə̀myɛ́ shí ǹdə́ bə̀lyè yə́, n pə bɛ nyí n wɔ̀: “Á bə̀kʼá vò lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá sõ yé, sʼá bə̀kʼá vò Samarɛ lyì bí cɛmɛ nɛ́ wẽ́ yé. ⁶Zhəl-nə Esərayɛl lyì bí bə̀ nyɛ̌ ǹdə pyììsì shɛ̀bɛ́ sə̀ jé ta mɔ́ sõ. ⁷Á gə la, sʼá nʼá bwə̀l á zhe: ‘Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwəlse.’⁸Wárh-na nə̀bwànà, sʼá bwìrhì cùùrì. Wárh-na nɔr cìnə́ bə jǐrh wárhgáá, sʼá jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ. Pa-na nánfò, bə̀ wɔ́ nánfò bə̀ pɔ ámyɛ nɛ. ⁹Á bə̀kʼá ce sánə́má, ráá wársɛ, ráá tám myɛ cìcì á byẽ́ yé. ¹⁰Á mə̀dù ga bə̀ká n zə lɔ̀bɔ̀, ráá kàmə̀-zǔrh sə̀lyè, ráá nə̀cìlə̀, ráá də̀-dɔ̀lɔ̀ sɔ́má y kǒ yil yé, bə̀ tùntùnnə̀ mǝ̌ dwã ǹdə́ ń nyí kùjú.¹¹“Á gə yú cə-fɔ̀lɔ̀ ráá cə-byǐ wə, sʼá pyà lò mɔ̀bɔ́ ń mà n shɛ̀nɛ́ n zwẽ ába ń sõ mó. Mɛ̃-na ńmyɛ̌ mɔ́ sõ, kɔn mʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la gàà zhǐr mó. ¹²Á gə zù kɛ̀lɛ́ wa, sʼá wɔ̀ è lyì bí ni: ‘Yə̀-zùlə́ yál nɛ́ ǹdʼába.’ ¹³Kɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ lyì bí gə zwẽ á zhəəlé, sʼá yə̀-zùlə́ né só bə̀ yó wə. Sə bə̀ gə yə̀ á zhəəlé zwẽ, sʼá yə̀-zùlə́ né kʼa bə̀ á sono.¹⁴Sə kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ ráá cɔ kɔ̀bɔ́ ò lyì bí yə̀ shɛ̀nɛ́ bə zwẽ á zhəəlé, ráá bə̀ yə̀ á zɔ̀mà nɛ́ cili, sʼá pwà á nə̀rh gàà. ¹⁵Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, cɔ w òmyɛ́ zwini rí mʼa dwini Sɔdɔm ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ nyǎn rɛ́.¹⁶“Nyǐ-nə à nʼâ twĩ̀ ába ǹdə pyììsì ta gɔ kǔlsi wẽ́. Yál-na surhə cìnə́ ǹdə dɔma ta, sʼá yə̀ wu-bɔ̀nɔ̀ cìnə́ ǹdə épwǝ̌nse ta. ¹⁷Dɛ̃̌-na á cìn ǹdə́ lyì bí. Nyǐ bə̀ mʼa zə ába bə vò bùrsì jàà wà. Bə̀ mʼa zə dànə̀shàárɛ bə mà ába bə̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́. ¹⁸Bə̀ mʼa zə ába bə vò cɛmɛ yó-cìnə́ ǹdə́ pyâ sono àmyɛ́ yilə, mùnì á yə̀ à zhə̀n-cínnə bə̀myɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá mó yé né.¹⁹“Sə bə̀ gə tú bə zə ába bə̀ la bùrsí jàà wà, sʼá bə̀kʼá zɛ̃̀ á nʼá tɛ́rɛ́ á wẽ́ á mʼá pyà dɛ̀bɛ́ á la zɔ̌m, ráá á gə́ la nɛ́ zɔ̌m nɛ́ yé. Yi mʼa byili ába zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á la zɔ̌m mɔ́ rə̀myɛ́ yi ní cìcì. ²⁰È də̀ ámyɛ̌ cìcì á la zɔ̌m yé. Wɔ́ á Da mɔ́ Eshirhə y è mʼa tó á dɛnnɛ e zɔ̀m.²¹“Lyì mʼa zə bə̀ da-byǎ bə pə bə gu, dabá mʼa zə bə̀ byǎ bə pə bə gu, sə byǎ myɛ mʼa bú ǹdə́ bə̀ dabá, bə ce bə gu bi. ²²Lyì bí gakó mʼa jí zùùrì ǹdʼába àmyɛ́ yil ré yilə. Sə mɔ̀bɔ́ ǹ pyɛ́nɛ́ ń zhì ǹ nà y yó kẽkẽ, ǹ mʼǎ nə vwârh. ²³Cɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ jì ába ò wẽ́, sʼá dùr á vò ò dõ wə. Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: á tʼá la Esərayɛl cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́ tó á zhɛ̀ ǹdə́ Numbyíní Byǐ yə̀ twí yé.”²⁴“Lò mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê cèrhè bə ń cə̀rhnə̀ mó du yé. Tùntùnnə̀ bə ń yó-cə́bal du yé. ²⁵Mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê cèrhè mó gə jǐrh ǹdə ń cə̀rhnə̀ mó ta, kɔn mâ. Tùntùnnə̀ gə jǐrh ǹdə ń yó-cə́bal mɔ́ ta, kɔn mǎ. Bə̀ gə byẽ̀ kɛ̀lɛ́ cə́bal bə̀ Bəzəbul,* sə́ nyǐ bə̀ mʼa byẽ̀ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí ǹdə́ yil tɛ̀bɛ́ rə̀ lwɛlɛ rɛ́ du rə̀myɛ́.²⁶“Á bə̀kʼá dùr numbyínsí ywẽ yé. Kɔn tɛ̀nɛ́ rə̀ shèè rə̀ tʼâ la pwẽ̀ nè du yé. Kɔn tɛ̀nɛ́ rə̀ wɔ́ shə kɔna, bə̀ tʼâ la rɛ lwar yé. ²⁷Kɔn dɛ̀bɛ́ à byili ába cə-byín wə, sʼá du á byili ri pwẽ̀ wə̀. Kɔn dɛ̀bɛ́ à sɔ́sɔ́mɛ́ á zhɛ̃̌ wa, sʼá jì lyarh wa, á bwə̀l rè.²⁸“Á bə̀kʼá dùr lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê gwi yala nɛ́, bə jʼà wàr ywə́lə́ y bə̀ nʼê gwi mú ywẽ yé. Dǔr-nə mɔ̀bɔ́ ń wɔ̌ ń cɔ̀ yala nɛ́ ǹdə́ ywə́lə́ y ga myǐn-jù w mú ywẽ. ²⁹Bə̀ gə la kúmsi námpɔ́lsɛ sə̀lyè yǒ, sə̀ wɛ́rɛ́ y də̀ nántwə̂ yé. E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, kúmsí sə̀myɛ́ èdù ga tʼâ la tɛ̃́ tu ǹdʼá Da mɔ́ yə̀l yé. ³⁰È gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, Yi yě á ywésé myɛ cìcì yó. ³¹Á bə̀kʼá dùr ywẽ yé, bʼâ cɔ̃̀ kúmsí námpɔ́lsɛ́ dɛ̃́dɛ̃́.³²“Lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zhì lyì bí yé né ń byili pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ ǹ zù àmyɛ́, àmyɛ mʼa zhì à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ yé né, a byili bə̀ ǹ wɔ́ àmyɛ́ lò. ³³Sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhì lyì bí yé né ń wɔ̀ bə̀ ǹ yə̀l à párá, àmyɛ mʼa zhì à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ yé né, a wɔ̀ bʼà yə̀l ǹ pár yé.³⁴“Á bə̀kʼá bù bʼà zə yə̀-zùlə́ a bə̀ cɛ yó yé. È də̀ yə̀-zùlə́ à mʼa bə̀ yé. Wɔ́ búlə́ shù à mʼa bà. ³⁵Zhə̀nà, à tú ǹdə́ pɔrá. Byǐ ǹdə́ ń da mʼa pɔr dwã nɛ. Bə̀kɔ́ ǹdə́ ń ná mʼa pɔr dwã nɛ. Byì-can ǹdə́ ń nyɛ̀ mʼa pɔr dwã nɛ. ³⁶Ǹ kɛ̀lɛ́ lyì cìcì mʼa jǐrh ǹ zwə̀.³⁷“Lò mɔ̀bɔ́ ǹ só ǹ da ráá ǹ ná du àmyɛ́, ǹ wàr ǹ yàl à kwã-lò yé. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ só ǹ byǐ ráá ǹ bə̀kɔ́ du àmyɛ́, ǹ wàr ǹ yàl à kwã-lò yé. ³⁸Lò mɔ̀bɔ́ ǹ yə̀ ǹ də̀-jɔrhɔ́ kwè ń zhĩ ń mə́ tó à kùrə̀, ǹ wàr ǹ yàl à kwã-lò yé.* ³⁹Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ shili ǹ myə̂l ré, rə̀ mʼa sá, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ǹ myə̂l ré sɔ́ àmyɛ́ yilə, ǹ mʼâ ká nə rɛ.⁴⁰“Lò mɔ̀bɔ́ ń shɛ̀nɛ́ n zwẽ á zhəəle, wɔ́ àmyɛ́ zhəəle ń zwẽ. Lò mɔ̀bɔ́ ń shɛ̀nɛ́ n zwẽ àmyɛ́ zhəəle, wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ nì mú zhəəle ń zwẽ. ⁴¹Lò mɔ̀bɔ́ ń shɛ̀nɛ́ n zwẽ Yi nyì-zwennə zhəəle, ń gə́ wɔ́ Yi nyì-zwennə mó yilə, Yi mʼa kwɛ̃̌ rə̀ ná-cí ǹdə rə̀ gə́ nʼê kwɛ̃̌ rə̀ nyì-zwennə né. Lò mɔ̀bɔ́ ń shɛ̀nɛ́ n zwẽ wu-cángá cí zhəəle, ń gə́ wɔ́ wu-cángá cí mú yilə, Yi mʼa kwɛ̃̌ rə̀ ná-cí ǹdə rə̀ gə́ nʼê kwɛ̃̌ wu-cángá cí ní.⁴²Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ń zwẽ à kwã-lyì bí námpɔ́lɛ́ mə̀dù zhəəle, n pɔ̃ nɛ̃̌ tɔ́nɔ́nɔ́nɔ́ zɔ̌-bwɛ̀lɛ́ myɛ cìcì n nyɔ̀, ń gə́ wɔ́ àmyɛ́ kwã-lò mó yilə, rə̀ ná-cí mà n nə kwândɛ zhə̀n zhə̀nà.”

Chapter 11

¹Yezu gə́ tú n pə nyə́ né nə̀myɛ́ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y ne n zhɛ̀, n zhǐr gàà, n vò ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni, ń mə́ ń bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə̀ cɛmɛ nɛ́ wẽ́. ²Zhã zhì byə̀nə́-jù w n nyɛ̀ɛ̀ Kristə tumə né yò, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kwã-lyì bí jàlà bə vò bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: ³“Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ wò bə̀ ń bàn mɔ́, ráá nə́ dɛ̃̌ gwẽ̌?”⁴Yezu wɔ̀ bɛ: “Zhəl-nə á cĩ́ kɔn dɛ̀bɛ́ á zhã̌ nyɛ̀ɛ̀, á yírhə́ jʼa nə mɔ́ Zhã nɛ. ⁵Lyìlyə̂r yírhə́ nʼê púrə́; gwànsɛ̀ nʼê zɛ̃̀ sə̀ zhə̀lə̀; nɔr cìnə́ nʼê wárh bə̀ jǐrh wárhgáá; sə̀bwààrhɛ̀ zhã̌ nʼê nyɛ̀ɛ̀; cùùrì nʼê bwìrhì; bə̀ nʼê bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə̀ byili nə̀mwà nɛ̀. ⁶Wu-nyɔ̃̀ cí wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń wu tʼâ la gɔ àmyɛ́ shò-kwã nɛ́.”⁷Zhã kwã-lyì bí gə́ kʼa kwɛ̃̀, Yezu zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ń yò ǹdə́ lyì-zhâ bɛ́ ń zhe: “Byè á zhə̀l á nə gɔ-elũ èpòlò w wə? Vwal-gɔ zho nʼô fúfǔ? ⁸Sə è nə wɔ́ byè á zhə̀l á na? Lò ń zù kàmə̀-zǔrh shɛ̀bɛ́ sə̀ càn? E jà byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zwì kàmə̀-zǔrh shɛ̀bɛ́ sə̀ càn mɔ́, wɔ́ pyâ kâlsɛ wẽ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́.⁹Sə è nə wɔ́ byè á zhə̀l á na? Yi nyì-zwennə? À nʼâ wə̀l ába: ń wɔ́ Yi nyì-zwennə, sə ń nə jà ń du Yi nyì-zwennə myɛ cìcì. ¹⁰Wɔ́ ńmyɛ̌ yò w bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ Yi wòwə̀:‘Nyǐ à nʼâ twĩ̀ à tùntúm ń la yə̀ ǹ yé né,n kwɛrhɛ ǹ sɔ́má yá.’ ”¹¹Yezu súlí n wɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: kɛ̃ yə̀ byǐ lùl ń du Zhã-Bətiisi yé. E jà lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lyì bí gakó námpɔ́lɛ́ Arəzana tənà y wẽ́ mó du mu. ¹²Kɔn gə́ ju kùr Zhã-Bətiisi nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ yi ní e mʼe yí zà, Arəzana tənà y jǐrh jàn kɔna; jàn cìnə́ nʼê pyà sə bə zù è wẽ́ ǹdə́ jàn.¹³Yi nyì-zwennə bé gakó ǹdə́ Muyiisi nyə́ né zɔ̀m Arəzana tənà y yò, kɔn mʼe yí Zhã-Bətiisi. ¹⁴Á gə nʼá yàlá, sʼá lwar bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Elyi mú bə̀ yʼà wò bə̀ ń mà n ká n bə̀ mɔ́.* ¹⁵Lò ǹ la cilu, sə́ cili.”¹⁶Yezu súlí n wɔ̀: “À mʼa zə lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí a mɛrhɛ ǹdə bə̀kɔ́n ta? Bə̀ wɔ́ ǹdə bə̀sɔ́ná byɛ̀bɛ́ bə̀ jě dwã-gùlú èpóró wẽ́ ta, bə̀ nʼê byẽ̀ dwã bə̀ mʼê wə̀lə̀: ¹⁷‘Nə́ wúl wúrh, á yə̀ sɛ yé. Nə́ nún wu-zhìlù núrh, sʼá yə̀ kúrh yé.’ ”¹⁸Yezu kə́ n wɔ̀: “Zhã túwə́, ń yà ń tá ń jí kùjú yé, ń tá ń nywɛ̀ sɛ̃́ yé. Bə zɛ̃̀ bə̀ zhe bə̀ wɔ́ nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ. ¹⁹Numbyíní Byǐ bà, ń nə́ ń jí, ń nə́ ń nywɛ̀. Bə zɛ̃̀ bə̀ zhe bə̀ ń wɔ́ sùl-wòrò, n jà ń wɔ́ sə̀-nyɔ̀rɔ́, bə̀ wɔ́ myǝ̌l-kwândɛ́ zwennə bé ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ yààyàà bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né bə̀ wɔ́ ń dɔwabá.”Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀: “Lò mɔ̀bɔ́ ń zhe Yi surhə né, wɔ́ ń tùntwə̃̀ə̃̀ né dɛnnɛ bə̀ yʼa tó né bə lwar bə̀ ń zhe surhə.”²⁰20 Yezu zɛ̃̀ ń nə́ ń ji búlə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ́ nánzhəzhɔ̌ w nə̀ wẽ́, nə̀ lyì bí jʼà yə̀ bə̀ wun pyìrhí mú ni, ń zhe: ²¹“Zwini mʼa zə ába Kɔrazɛ̃ lyì, zwini mʼa zə ába Betəsəyiidi lyì, bə̀ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ á sono mó gə yʼà wɛ̀rhɛ́ Tiiri ǹdə́ Sədɔ̃ nɛ́, cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ lyì bí gə pyìrhí bə̀ wun shãã shãã ga, bə zù ywə́ə́le ǹdə kàmə̀-zǔrh ta bə mʼe tu tɔ̀mɔ̀. ²²À nʼâ wə̀l ába: bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, á mʼâ nə còrhò-tum dwini Tiiri ǹdə́ Sədɔ̃ lyì bí nyân rɛ́.²³“Sə ámyɛ̌ Kapɛrnaɔm lyì, á nʼá bùl bʼǎ yil mʼa du rə yí Arəzana wa? Gaga! Bə̀ mʼa só ába tɛ̃́ á vò nɔ̀nɔ̀ jàà wà. Màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ á sõ mó gə yʼà wɛ̀rhɛ́ Sɔdɔm nɛ́, ò lyì bí gə gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ èlâsɛ̃́. ²⁴À nʼâ wə̀l ába: bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, á mʼǎ nə còrhò-tum mə dwini Sɔdɔm lyì bí nyǎn rɛ́.”²⁵Rə̀myɛ́ yi ní, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: “À Da, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ cǐ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ, à nʼâ cèrhé mó, ǹ gə́ shèè rə̀myɛ́ lármɔ cìnə́ ǹdə́ surhə cìnə́ yé né, ń zɛ̃̀ ń byili ri bə̀sɔ́ná nɛ mɔ́ yilə. ²⁶Zhə̀nà, à Da, rə̀myɛ́ yàl ǹmyɛ́ pùbùlə̀.” ²⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí ni: “À Da co kɔn gakó à jɔ̃̀ wà. Lò lò yə̀l Byǐ mú párá, è gə də̀ Da mɔ́ dúdú. Lò lò yə̀l Da mɔ́ myɛ párá, è gə də̀ Byǐ mú dúdú, ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ Byǐ mú nə́ ń yâl n byili mu Da mɔ́ párá.²⁸“Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á zhĩ zhĩĩ rí á lyɛ̀ɛ̀ mɔ́, bà-nà à sono. À mʼa pə ába shìrhə́. ²⁹Shɛ̀nɛ́-na á zwẽ zhĩĩ rí tɛ̀bɛ́ àmyɛ́ la ába pɔ mɔ́, sʼá zwẽ kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu mú, mùnì ga á nə shìrhə́, bʼà wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ cìn-lwəl cə́bal. ³⁰Nyǐ-nə zhĩĩ rí tɛ̀bɛ́ à la ába pɔ mɔ́ nyɛ̌ fúlə́ə́. Rə̀ bə dùm yé.”

Chapter 12

¹1 Dwã màngɛlɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí yʼà tó kálsɛ́ wẽ́ bə̀ nʼê lyɛ̃. E jʼà yʼà wɔ́ fɔ̀ yi. Sə nɔrh yʼà zhe ń kwã-lyì bí, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê kɛ́ jíjí rí bə̀ dɔ̀mà. ²Farɛzhɛ̃ɛ̃bá gə́ nɔ rə̀myɛ́, bə wɔ̀ Yezu ni: “Nyǐ ǹ kwã-lyì bí nʼê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ lò bə sɔ́má zhe sə n wɛ̀rhɛ́ shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀.”³Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á gwẽ̌ yə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Dəvyidi wɛ̀rhɛ́ nɔrh mɔ́ gə́ yʼà tú è zhe ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ mɔ́ kàrmə̀ nà? ⁴Ń zù Yi jù wə̀, n kwè búrú w bə̀ yʼà pɔ Yi ni mú, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ dɔ̃̀. E jà bə̀ yʼà bə sɔ́má zhe sə bə dɔ̃̀ w yé. Wɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé dúdú bə̀ yʼà wɔ̌ bə̀ dɔ̀m wà.⁵“Á gwẽ̌ yə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ Muyiisi nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó myɛ kàrmə̀ nà? Bə̀ kɛ̃ rə̀ wẽ́ bə wɔ̀ bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé nʼê twĩ̀ Yi jù w shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, e jʼà də̀ dóó yé. ⁶A zɛ̃̀ à nʼâ wə̀l ába: lò ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ ń du Yi jì yə́.⁷Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ Yi wòwə̀: ‘Nɔ̀nɔ̀-dǔr à nʼâ yàlá, sə è də̀ vwàmá vwə̃̀ yé.’ Á gə yʼǎ nyɛ̌ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ kùrə̀, á yʼâ tʼá la yò byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ dwé mó yó w cṹ yé. ⁸Lwar-na bə̀ Numbyíní Byǐ cǐ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́.”⁹Yezu zhǐr gàà n vò cɔ w òmyɛ́ dwã-gùlú jì y wə. ¹⁰Bal mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà ń jɛ̃̀ yʼà cùwə̀. Sə byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ yʼà nʼê yǎl bə cĩ́ yò Yezu yó wə. Bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Lò zhe sɔ́má ń wárh nə̀bwɛ̃̀ shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀?”¹¹Yezu wɔ̀ bɛ: “Ámyɛ̌ mə̀dù gə zhe ń pyìrhə̀ èdù, e zɛ̃̀ e tu gɔ́rɔ́ nánlyilyìmú wẽ́ shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀, ń tá ń la y vǔr? ¹²Numbyíní nə bə pyìrhə̀ cɔ̃̀ nà? Èta, shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀, lò zhe sɔ́má ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ǹ dõ ne.”¹³N zɛ̃̀ n wɔ̀ bal mɔ́ ń jɛ̃̀ y cù mú ni: “Cèlè ǹ jɛ̃̀ yá.” N cèlè yə̀. E kʼa bə̀ è jàà y wa ǹdə è dõ mó ta. ¹⁴Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bə du pwẽ̀ nè, bə jòm dwã yó, bə pyà bə̀ gə́ mʼa tó né bə zə Yezu bə gu.¹⁵Yezu gə́ lwar bə̀ bə̀ yʼà nʼê yǎl bə zə mɔ bə gu, n zhǐr gàà mɔ́. Lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà tó mo, sə ń wárh nə̀bwànà bɛ́ gakó. ¹⁶N zɛ̃̀ n gwirhi ń yé, n pə bə nyí bə̀ bə̀ bə̀kʼa shɛ̀nɛ́ lyì bí lwar lò ná-dwí yil ńmyɛ̌ wɔ́ yé. ¹⁷Kɔn yàl èta, mùnì ga Yi nyì-zwennə Ezəyi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ pyìrh. Ń yà ń byili bə̀ Yi wòwə̀:¹⁸“Nyǐ mɔ̀bɔ́ à cír, ń wɔ́ à tùntùnnə̀ mó.Wɔ́ ńmyɛ̌ à só, ń sú à yírh.À mʼa ce à Eshirhə y só ń yó wə,ń mà n byili kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá lyì dwí gakó ne.¹⁹Ń tá ń la búlə́ pyǎ ǹdə́ lò lò yé,ń tá ń la sɔ̀ co yé.Bə̀ tʼâ la ń cəl nyɔ̀ɔ̀ dwã-gùlú jààsɛ́ wẽ́ yé. ²⁰Ń tá ń la vwal-gɔ kɔ̀bɔ́ ò gɔ̀lɛ̀ tɛ̃́ myɛ cìcì kɔ́ n báásɛ yé.Ń tá ń la pàntɛ́mɛ́ kɛ̀bɛ́ è bwə́l cú myɛ cìcì cú yé.Ń mà n wɛ̀rhɛ́ èta kɔn mʼe yí lyì bí shɛ̀nɛ́ bə zwẽ cángá tumə né nyí, ²¹sə tənèsé lyì bí gakó mʼa nyǐ ńmyɛ̌ yó wə.”Yezu jì nə̀cílsí námməlwǎlsɛ́ ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ jàn²²Bə̀ yʼà zɔ bal mə̀dù nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ yʼà zhe bə bə̀ Yezu sono. Nə̀cílí y yʼà ce ń wɔ́ lyìlyǒ, ń nyí rí jʼa dɛ̃. Yezu wárh mɔ. Bal mɔ́ zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀mà, ń yírhə́ né myɛ jʼa púr. ²³Kɔn jàr lyì-zhǎ bɛ́ gakó, bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “È də̀ Dəvyidi Byǐ mú ǹdə́ mɔ̀bɔ́ nà?”²⁴24 Farɛzhɛ̃ɛ̃bá gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀: “Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ nə̀cílsí námməlwǎlsɛ́ pyɔ̌ Bəzəbul jàn ń mə́ ń nə́ ń jì sì.” ²⁵Yezu lwar bə̀ bùlə̀ né, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Tənà èdù lyì gə zɛ̃̀ bə pɔr dwã nɛ bə̀ nʼê bwí dwã, tənà y èmyɛ́ yò zhìlì. Èta myɛ, cɔ kɔ̀bɔ́ ò lyì bí pɔr dwã nɛ bə̀ nʼê bwí dwã, cɔ w òmyɛ́ wàr ò la dɛ̃̌ zhǔ yé. Kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ è lyì bí pɔr dwã nɛ bə̀ nʼê bwí dwã, kɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ wàr è la dɛ̃̌ zhǔ yé.²⁶26 Shətana gə kʼâ nʼê jì è cìcì, è tənà y pɔr dwã nɛ. Etər è pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ mʼa tó né rə zhì? ²⁷“Àmyɛ́ gə wɔ́ Bəzəbul jàn à mʼâ jì nə̀cílsí, sə ámyɛ̌ kwã-lyì bí, wɔ́ mɔ̌ lò jàn bə̀ mʼê jì sì? Wɔ́ bə̀myɛ́ cìcì bə̀ mʼa kə́ á bùrsì.²⁸Lwar-na bə̀ wɔ́ Yi Eshirhə y jàn à mʼâ jì sì, sə rə̀myɛ́ nʼê byili bə̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yú á sono. ²⁹“Lò wàr ǹ mʼâ zù nə̀jàl-bal sõ kɛ̀lɛ́ wa, ń pwà ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ ǹdə́ ǹ yə̀ jɛ̀rɛ̀ ń lyẽ mo n cĩ́ tɛ̃́ yé, sə ǹ gə lyẽ mo ǹ zhɛ̀, ǹ wɔ̌ ǹ mʼâ pwà ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó. ³⁰“Lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń tó àmyɛ́ nɛ, rə̀ ná-cí nə́ ń jí zùùrì ǹdə́ nɛ. Lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń sɛ̃ nɛ ń pɛ́ à pyììsí ń cĩ́ dwã yó, wɔ́ láá ń nə́ ń làà sɛ̀.³¹Rə̀myɛ́ ce, à nʼâ wə̀l ába: lyì bí wɔ̌ bə̀ nɛ bə̀ dwə́ə́ré ǹdə́ tùùrhí tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê tùrh Yi mú sǔbri, sə lò mɔ̀bɔ́ ń tùrh Eshirhə náàcɛ̀nɛ́, ń tá ń la sǔbri nɔ gaga yé. ³²Lò mɔ̀bɔ́ ń zɔ̀m Numbyíní Byǐ yil námməlwɛ̀lɛ́, rə̀-ná-cí mà n nə sǔbri, sə lò mɔ̀bɔ́ ń zɔ̀m Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ yil námməlwɛ̀lɛ́, rə̀ ná-cí tá ń la sǔbri nɔ lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́, ń tá ń la sǔbri nɔ kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ myɛ wẽ́ yé.”³³Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: “Cǒ gə càn, ò nʼô ce byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn. Sə cǒ gə bə càn, ò tʼâ ce byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn yé. Cǒ wɔ́ ò byâ bɛ́ dɛnnɛ bə̀ yʼa tó né bə lwar ò párá. ³⁴Kùrh dwí, etər á mʼǎ tó né á zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn, á jʼâ wɔ́ lwɛlɛ cìnə́? Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ sú numbyíní wu w mú rə̀ nʼê dwi è nyú wə. ³⁵Lyì-twǝ̌ nʼê vùr kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn è wẽ́ è ce pwẽ̀ nè, bə̀ wɔ́ cɛ̀nɛ̀ dúdú rə̀ sú è wu wə́. Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ nʼê vùr kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn è wẽ́ è ce pwẽ̀ nè, bə̀ wɔ́ lwɛlɛ dúdú rə̀ sú è wu wə́.³⁶“À nʼâ wə̀l ába: lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə kùr zhe, bə̀ mʼa bwə̀rh bè nə̀ yò bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀. ³⁷Wɔ́ ǹ zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ bə̀ mʼa tó né bə kə́ ǹ bùrsí bə pɔ̃́ bwìrì. E jʼà wɔ́ nə̀myɛ́ dɛnnɛ myɛ bə̀ mʼa tó né bə kə́ ǹ bùrsí bə pɔ̃́ dóó.”³⁸Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi nyə́ né byilnə bé jàlà ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá jàlà zɛ̃̀ bə wɔ̀ Yezu ni: “Yó-cə́bal, nə́ rʼé yǎl bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ màmyɔ ń byili nə́ba.” ³⁹Yezu wɔ̀ bɛ: “Lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí wɔ́ lwɛlɛ cìnə́. Bə̀ dùr bə yẽ̌ Yi ni. Bə̀ nʼê yǎl bə̀ bə̀ wɛ̀rhɛ́ màmyɔ bə̀ yírhə́ na, sə bə̀ tʼâ la màmyɔ òdù ga nɔ kə́dò yé, è gə də̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ nyì-zwennə Zhɔnaasɛ nɛ mɔ́ dúdú. ⁴⁰Zhɔnaasɛ wɛ̀rhɛ́ dwã nə̀tɔ̀ émwâ nánfwɛ̀lɛ̀ wẽ́. Èta, Numbyíní Byǐ myɛ mà n wɛ̀rhɛ́ dwã nə̀tɔ̀ cɛ y kùr wə.⁴¹“Niniivi lyì bí zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Zhɔnaasɛ yà ń nə́ ǹ bwə̀l mó, bə pyìrhí bə̀ wun. E jà lò ŋwɛ́nɛ́ nyə̀má ń du Zhɔnaasɛ. Rə̀myɛ́ ce, bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, Niniivi lyì bí mʼa zɛ̃̀ bə cĩ́ dóó lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yó wə.⁴²Lũ jə̀jĩ́ pyə̀-kɛ̃ mɔ́ shí lũ kùr w n bə̀ n cili surhə cə́bal Saləmɔ zɔ̀mà nɛ́. E jà lò ŋwɛ́nɛ́ nyə̀má ń du Saləmɔ. Rə̀myɛ́ ce, bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, lũ jə̀jĩ́ pyə̀-kɛ̃ mɔ́ mà n zɛ̃̀ n cĩ́ dóó lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yó wə.”⁴³Yezu súlí n wɔ̀: “Nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ gə yʼà ŋwɛ́nɛ́ lò wẽ́, e zɛ̃̀ e shə́r, è yʼa vò è nʼê pyà jàà kɛ̀bɛ́ è wɔ́ jə́, mùnì ga e shǐrh gàà. È gə pyà pyà è gɔwa, ⁴⁴è yʼa wɔ̀: ‘À mʼa kʼa vò à jàà y nándwã́ y wa.’ È gə kʼâ kwɛ̃̀ è tú è pwírí bə̀ zwàr jàà y bə yẽ̌ wárhɛ́, bə kwɛrhɛ ya, ⁴⁵rə̀myɛ́ yó, è kʼâ nʼê zhə̀l è zal è dwã nə̀cílsi shàlpyɛ̀, sə̀myɛ lwɛlɛ rɛ́ kʼê du èmyɛ́ nyân dɛ́, sə tó dwã sə bʼe zù lò mó wẽ́. Rə̀myɛ́ yi ní, ń zwini rí nʼê dwini shãã ga nyǎn rɛ́. Wɔ́ èta kɔn mʼa yə̀ nɛ́ ǹdə́ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí bə̀ wɔ́ lwɛlɛ cìnə́ mó.”⁴⁶Yezu da-byâ bɛ́ ǹdə́ ń ná yʼà tú bə̀ zhǐ pwẽ̀ nè bə̀ nʼê yǎl bə zɔ̀m ǹdə́ mɔ, ǹdə́ ń yà ń gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ lyì-zhâ bɛ́. ⁴⁷Lò mə̀dù zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Nyǐ ǹ ná ǹdə́ ǹ da-byâ bɛ́ zhǐ pwẽ̀ nè bə̀ nʼê yǎl bə zɔ̀m ǹdə́ mɔ́.”⁴⁸Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Mɔ̌ ń wɔ́ à ná mɔ́? Byɛ̌ bə̀ wɔ́ à da-byâ bɛ́?” ⁴⁹N zɛ̃̀ n tə́ jɛ̃̀ ń kwã-lyì bí səta, n wɔ̀: “Nyǐ à ná mɔ́ ǹdə́ à da-byâ bɛ́. ⁵⁰Lwar-na bə̀ lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ nə́ n wɛ̀rhɛ́ à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ pùbùlə̀, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à da-byǐ, ǹ wɔ́ à nəkɔ́, ǹ wɔ́ à ná.”

Chapter 13

¹Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, Yezu shə́r kɛ̀lɛ́ w n vò ń jě mwə̃́ y yó. ²Lyì nánzhəzhɔ̌ zɛ̃̀ bə bə̀ ń sono. N zɛ̃̀ n zù bǔ-bwəl rə̀dù wẽ́, n jòm tɛ̃́. Lyì-zhâ bɛ́ gakó zhì bù-cǔ w yó.³N zɛ̃̀ n zǝ sǝswalsɛ ń mǝ́ ń zɔ̀m wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ yò ǹdǝ́ bɛ, ń zhe: «Bal mǝ̀dù ń ya n du ń la ń twã́ dú. ⁴Ń gǝ́ yú ń nǝ́ ń dwì, jíjí byǎ bɛ́ jàlà ló tɛ̃́ sɔ́má y nyí ni. Kúmsi bǝ̀ sǝ jí rǝ̀ gakó. ⁵Bǝ̀ jàlà ló pàtá yó, shó y'à bǝ já gàà dɛ̃́dɛ̃́ yé. Bǝ lyĩ làlà, shó w gǝ́ y'à bǝ já mɔ́ yilǝ. ⁶Sǝ nǝ̀nyɔ́nɔ́ w gǝ́ byìl o mà rɛ̀, rǝ k'a cì, rǝ̀ nèsé gǝ́ y'à bǝ já mɔ́ yilǝ.⁷Bə̀ jàlà ló sɔr jàà wà. Rə̀myɛ́ ǹdə́ sɔɔrɛ́ ga tó dwã rə lyĩ. Sɔɔrɛ́ byì rə pyɛ́nɛ́ rɛ. ⁸Bə̀ jàlà ló cɛ kɛ̀bɛ́ è càn wẽ́, bə lyĩ bə byì. Jíjí ywẽ́ jàlà ce byǎ zɔ̌m zɔ̌m, jàlà ce shí-shə̀ldù shí-shə̀ldù, jàlà ce shə́-ètɔ̀ shə́-ètɔ̀.” ⁹Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: “Lò ǹ la cilu, sə́ cili.”¹⁰Yezu kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Byè yil ǹ nə́ ǹ zɔ̀m ǹdə́ lyì bí ǹdə́ səswaálsɛ?” ¹¹N wɔ̀ bɛ: “Yi ce ámyɛ̌ yě Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ywẽ̀ né nə̀ shèè mó kùrə̀, sə bə̀myɛ́ wàr rə̀myɛ́ bə̀ la lwar yé. ¹²Lwar-na bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń zhe, bə̀ mʼa pɔ̃ n mə n súlí, rə jǐrh nánzhəzhɔ̌. Sə lò mɔ̀bɔ́ ń bə zhe, bə̀ mʼa zwẽ tɛ̀bɛ́ ń zhe námpɔ́lɛ́ y mɔ́ myɛ cìcì.¹³Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à nʼâ zɔ̀m ǹdə́ bɛ ǹdə́ səswaálsɛ, bə̀ bə̀ nʼê nyǐ, bə jʼà bə nɛ yé; bə̀ nʼê cili, bə jʼà bə rə̀ kùr nyɛ̌ yé. ¹⁴Èta, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə Ezəyi zɔ̀m mɔ́ pyìrh bə̀ yilə. Ń byili bə̀ Yi wòwə̀:‘Á mʼâ cili náàcɛ̀nɛ́, sə á tʼá la nə̀ kùrə̀ nyɔ̀ɔ̀ yé.Á mʼâ nyǐ náàcɛ̀nɛ́, sə á yírhə́ tʼâ la kaka nɔ yé.¹⁵Zhə̀nà, dwí rí tɛ̀bɛ́ lyì bí jǐrh yó-kùùlì cìnə́.Bə̀ shĩ bə̀ zhã̌ nɛ́,bə pyi bə̀ yírhə́ né,mùnì ga bə̀ yírhə́ bə̀kʼa na,sə bə̀ zhã̌ bə̀kʼa nyɛ̀ɛ̀,sə bə̀ surhə né myɛ bə̀kʼa pul,bə pyìrhí bə̀ wun bə kʼa bʼà sõ mùnì ga a wárh bɛ yé.’ ”¹⁶Yezu súlí n wɔ̀: “Ámyɛ̌ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cìnə́, bʼâ yírhə́ na, á zhã̌ myɛ nyɛ̌. ¹⁷Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: Yi nyì-zwennə nánzhəzhɔ̌, ǹdə́ wu-cángá cìnə́ nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê yǎl sə bə̀ yírhə́ nə tɛ̀bɛ́ á yírhə́ nə mɔ́, sə bə̀ yə̀ rɛ nɛ yé. Bə̀ yʼà nʼê yǎl bə nyɛ̀ɛ̀ tɛ̀bɛ́ á zhã̌ nyɛ̌ mɔ́, sə bə̀ yə̀ rɛ̀ nyɛ̀ɛ̀ yé.”¹⁸Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: “Cili-nə twã́-dùrnə̀ mó səswalá y kùr ré. ¹⁹Lyì jàlà nʼê cili Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bə jʼà bə rə̀ kùr nyɛ̌ yé. Lwɛlɛ cə́bal mɔ́ nə́ ń twí n vùr zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bə̀ wẽ́. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə sɔ́má y nyí rí ta.²⁰“Jàlà nʼê cili Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bə pú e zwẽ re làlà ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ²¹bə̀ tʼâ pyɛ́nɛ́ bə̀ yẽ̌ re rə̀ jòm bə̀ wẽ́ rə̀ pɛ nə̀rh yé. Bə̀ nʼê zwẽ nyí kùr yó, sə zwini ráá nɔ̀nɔ̀ gə tú Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ yilə, bə̀ nʼê gɛ bə̀ wun làlà. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə pàtá y yó mó ta.²²“Jàlà nʼê cili Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lũ w twə́lə́ né ǹdə́ ò nə̀cɛ̀ndɛ́ shil é nʼê pyɛ́nɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bə̀ wẽ́, rə̀ tʼâ ce byâ yé. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə sɔɔrɛ́ jàà y ta. ²³“Jàlà nʼê cili Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bə nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùrə̀, bə zɛ̃̀ bə ce byǎ. Bə̀ jàlà ce byǎ zɔ̌m zɔ̌m, jàlà ce shí-shə̀ldù shí-shə̀ldù, jàlà ce shə́-ètɔ̀ shə́-ètɔ̀. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə cɛ y kɛ̀bɛ́ è càn mɔ́ ta²⁴Yezu kə́ n ji səswalá n pə lyì-zhâ bɛ́ nɛ n wɔ̀: “Nyǐ-nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Bal mə̀dù ń ya n dù jíjí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn ń kɛ́lɛ́ wa. ²⁵Cɛ y gə́ tú e yìì, lyì bí gakó gǝ́ pyě tɛ̃́ bə̀ dɛ̌ yi ní, ń zù-bal zɛ̃̀ n vò n dù jíjí-câr n gùlí jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ nɛ, n ká n kwɛ̃̀. ²⁶“Jíjí rí gə́ tú e lyĩ rə bʼè nʼê ce byǎ yi ní, bə pwírí jíjí-câr ŋwɛ́nɛ́.²⁷Kɛ́lɛ́ y cə́bal mɔ́ tùntùnnə̀ bé zɛ̃̀ bə bʼe wɔ̀ mɔ̀: ‘Yó-cə́bal, è də̀ jíjí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn ǹ dù ǹ kɛ́lɛ́ y wẽ́ nà? Yẽ̀ jíjí-càárɛ́ nə shí ní?’ ²⁸“N wɔ̀ bɛ: ‘Wɔ́ à zù-bal ń wɛ̀rhɛ́ èta.’“Ń tùntùnnə̀ bé zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: ‘Ǹ nə́ ǹ yǎl bə̀ nə́ zhəl nə́ mǔr jíjí-càárɛ́?’²⁹29 “N wɔ̀ bɛ: ‘Ɔ̃́ʼɔ̃. Á gə la rɛ mǔr, dɛ̀ga á mʼâ mǔr jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ myɛ á súlí. ³⁰Yẽ̌-nə rə̀ ga nɛ rə byì. Rə̀ gə tú rə̀ yú jǝ̌r, à mʼa wɔ̀ jə̀rnə̀ bé ne: jɛ̀rɛ̀-nà á zə jíjí-càárɛ́ á lyẽ, á ló púl púl á ji myǐn, sʼá jə̀r jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ á ló à bɔ̀bwã̀ y wa.’ ”³¹Yezu kə́ n ji səswalá n pə bɛ n wɔ̀: “Nyǐ-nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Bal mə̀dù ń ya n kwè cǒ byǐ námpɔ́lɛ́ n dù ń bɔ́ɔ́ wa. ³²Èmyɛ́ è nyɛ̌ námpɔ́lɛ́ du báárɛ́ dɔma bɛ́ byâ bɛ́ gakó. Sə è gə lyĩ, è nʼê byìl nánfɔ̀lɔ̀ du báárɛ́ wẽ̀ ré gakó, e jǐrh cǒ. Kúmsi nʼê twí sə̀ cĩ́ sə̀ jàlá ò jɛ̀sɛ́ yó.”³³Yezu kə́ n ji səswalá dõ n pə bɛ n wɔ̀: “Nyǐ-nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Kɛ̃ mə̀dù ń ya n kwè sã̀-nə̀byẽ̌ n ce búrú mún nánzhəzhɔ̌ wẽ́, mə̀ gakó jʼa zɛ̃̀.”³⁴Yezu yà ń nə́ ń zal səswaálsɛ ń mə́ ń byili rə̀myɛ́ gakó lyì-zhǎ bɛ́ nɛ. Ń yà ń tá ń zɔ̀m ǹdə́ bɛ ǹdə́ è də̀ səswaálsɛ yé, ³⁵mùnì ga kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə mó yà ń byili mú pyìrh. Ń yà ń wòwə̀:“À mʼa zə səswalsɛ a zɔ̀m ǹdə́ bɛ;a mʼa byili bi ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ shèè lũ w kùr-ju yi ní ga mɔ́ kùrə̀.”³⁶Rə̀myɛ́ yó, Yezu zhǐr n yẽ̌ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ n vò kɛ̀lɛ́ wa. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə wɔ̀ mɔ̀: “Byili nə́ba jíjí-càárɛ́ bə̀ dù kɛ́lɛ́ y wẽ́ mó səswalá y kùrə̀.” ³⁷N wɔ̀ bɛ: “Lò mó mɔ̀bɔ́ ń dù jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́, nə́ ń myɛrhɛ Numbyíní Byǐ. ³⁸Kɛ́lɛ́ y nʼê myɛrhɛ lũ wə́. Jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ nʼê myɛrhɛ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ Arəzana tənà y lyì bí mú. Jíjí-càárɛ́ nʼê myɛrhɛ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ lwɛlɛ cə́bal mɔ́ kwã-lyì bí mú. ³⁹Zù-bal mɔ́ ń dù jíjí-càárɛ́ mɔ́ nə́ ń myɛrhɛ Shətana. Jíjí jòró w nʼô myɛrhɛ lũ zhɔ̌. Sə jə̀rnə̀ bé nʼê myɛrhɛ màlɛ́kabá.⁴⁰“Lũ zhɔ̌ gə yúwə́, kɔn mʼa yə̀ ǹdə bə̀ gə́ mǔr jíjí-càárɛ́ bə ji myǐn ní mú. ⁴¹Numbyíní Byǐ mà n twĩ̀ ń màlɛ́kabá bə bʼe vùr lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê cìrh bə̀ dwã bɛ́ bə̀ ce lwɛlɛ wẽ́ mó, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ ń tənà y lyì bí wẽ́, ⁴²bə ce myìn-cɔ̀lɔ̀ w wa. Bə̀ mʼa nʼê kúrh ǹdə́ bə̀ nʼê dɔ̀m bə̀ yə́lə́ dwã nɛ gàà. ⁴³Sə rə̀myɛ́ yi ní, wu-cángá cìnə́ bé mʼà nʼê jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə nə̀nyɔ́nɔ́ ta bə̀ Da tənà y wa. Lò ǹ la cilu, sə́ cili.”⁴⁴Yezu kə́ n ji səswalsɛ n pə lyì-zhǎ bɛ́ nɛ n wɔ̀: “Nyǐ-nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Nə̀cɛ̀ndɛ̀ rə̀ yʼà shèè cɛ èdù wẽ́. Lò mə̀dù zɛ̃̀ n vò n tu rə̀ yó, ńmyɛ kə́ n kwɛrhɛ n shèè rè, sə ń wu zɔ nyɛ̀n, n zɛ̃̀ n vò n kwè kɔn dɛ̀bɛ́ ń yà ń zhe mó gakó n yè, n mə n yè cɛ yá.” ⁴⁵Yezu kə́ n wɔ̀: “Nyǐ-nə kɔn dõ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Dɔ̌lna mə̀dù ń yà ń nə́ ń pyà dɔ̀msɛ̀ shɛ̀bɛ́ sə̀ càn ń la yǒ. ⁴⁶N vò n nə dɔ̀mɛ̀ èdù è ye y cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, n kwɛ̃̀ n vò n kwè kɔn dɛ̀bɛ́ ń yà ń zhe mó gakó n yè, n mə n yè yə̀.”⁴⁷Yezu kə́ n wɔ̀: “Nyǐ-nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Gwànnà bə̀ yʼa zə gùndwǝ̌ bə̀ mʼê gwɛ̃̀ mwə̃́ wə, bə zə mɔ́mɔ̌rh dwí gakó. ⁴⁸Gùndwǝ̌ né gə́ sú nə zhɛ̀, bə zə nɛ bə du bə cĩ́ bù-cǔ w yó, bə zɛ̃̀ bə jòm tɛ̃́ bə cír émɔ̌sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ càn mɔ́ bə ló sə́yə̂rh wə, bə pwà shɛ̀bɛ́ sə̀ bə càn mɔ́ bə dwĩ̀.⁴⁹Wɔ́ èta kɔn la nɛ́ yál lũ zhɔ̌ yi ní myɛ. Màlɛ́kabá mʼa bà, bə vǔr lyì-bəlwâlsɛ́ wu-cángá cìnə́ bé wẽ́, ⁵⁰bə ce myìn-cɔ̀lɔ̀ wà. Bə̀ mʼà nʼê kúrh ǹdə́ bə̀ nʼê dɔ̀m bə̀ yə́lə́ dwã nɛ gàà.”⁵¹Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n bwə̀rh ń kwã-lyì bí n wɔ̀: “Á nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à byili ába èta mɔ́ gakó kùrə̀?”Bə wɔ̀ mɔ̀: “Ɔ̃̀ɔ̃̂.” ⁵²N zɛ̃̀ wɔ̀ bɛ: “Lwar-na bə̀ Muyiisi nyə́ né byilnə mɔ̀bɔ́ gakó ń shɛ̀nɛ́ n cèrhè Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ywẽ̀ né kùr n lwar, ń jǐrh ǹdə kɛ̀lɛ́ cə́bal mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń vùr ń wẽ̀ nándùn ǹdə́ nándwẽ́ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ wẽ́ ń mə́ ń twĩ̀ ta.” ⁵³Yezu gə́ ju səswaálsɛ́ sə̀myɛ́ gakó n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n zhǐr gàà,⁵⁴n vò ń da-dǒ, n ji kùr ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ bə̀ dwã-gùlú jì y wẽ́, sə kɔn jàr lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́. Bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “Yẽ̀ mɔ̀bɔ́ nɔ surhə né nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ nɛ́? Etər ń tó né ń wɔ̌ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́? ⁵⁵È də̀ ńmyɛ̌ ń wɔ́ də̀-shə̀lnə̀ mó byǐ mú nà? È də̀ ńmyɛ̌ ń ná yíl Marɛ mɔ́ nà? È də̀ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Zhakɛ ǹdə́ Zhozefu ǹdə́ Shəmɔ ǹdə́ Zhidə da-byǐ nà? ⁵⁶È də̀ ń nəkwá bɛ́ bə̀ tó nə́ba bə̀ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ nà? Yẽ̀ ń nə nɔ surhə né ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ w kɔ̀bɔ́ èta mɔ́ nɛ́?”⁵⁷Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ yʼà tʼâ zwẽ Yezu zɔ̀mà nɛ́ yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bə̀ nʼê nyàm Yi nyì-zwennə jààsɛ́ gakó wə, sə bə̀ tʼâ nyàm mɔ̀ ń da-dǒ w ǹdə́ ń da sõ kɛ̀lɛ́ w yé.” ⁵⁸Bə̀ gə́ yə̀ mə zhí mú ce, ń yə̀ màmyaarhɛ nánzhəzhɔ̌ wɛ̀rhɛ́ gàà yé.

Chapter 14

¹Rə̀myɛ́ yi ní, Gəlile tənà y pyɔ̌ Erɔɔdɛ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ nʼê zɔ̀m Yezu yò. ²N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə̀ bé ne: “Mɔ̀bɔ́ wɔ́ Zhã-Bətiisi ń ká n bwìrhì n du cùùrì wẽ́! Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ.”³Wɔ́ Erɔɔdɛ cìcì ń yà ń ce bə zə Zhã bə lyẽ bə ce byə̀nə́-jù wə̀. Erɔɔdɛ yà ń jú ń da-byǐ Shilipu kɛ̃ Erɔjaadɛ. ⁴Zhã zɛ̃̀ ń nə́ ń ji mu búlə́ ń zhe: “Ǹ bə sɔ́má zhe ǹ nə́ ǹ jí ǹ da-byǐ mú kɛ̃ mɔ́ yé.” Wɔ́ rə̀myɛ́ yil Erɔɔdɛ ce bə zə mɔ. ⁵Erɔɔdɛ yà ń nə́ ń yǎl n ce bə gu mu, sə ń yà ń nə́ ń dùr cɔ w lyì bí ywẽ, bə̀ bə̀ yʼà nʼê bùl bə̀ Zhã wɔ́ Yi nyì-zwennə.⁶Dɛ̃ rə̀dù, Erɔɔdɛ yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ń lul dɛ̃ yò lyǐrh címsi. Erɔjaadɛ bə̀kɔ́ zɛ̃̀ n du n zhì lyì bí byɛ̀bɛ́ Erɔɔdɛ yà ń byẽ̀ mó yé né n sa. Erɔɔdɛ wu yə̀ nyɛ̀n, ⁷n zɛ̃̀ n bwəl bə̀kɔ́ mɔ́ nyí, bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń gə lwə̀l mò, ń mà n pɔ̃ rɛ.⁸Bə̀kɔ́ mɔ́ ná zɛ̃̀ n cìrh mò n ce né, n vò n wɔ̀ Erɔɔdɛ nɛ: “À nʼâ lwə̀l mó bə̀ ǹ cĩ́ Zhã-Bətiisi yó w nə̀zhĩ̌ w ń pɛ̃.” ⁹Pyɔ̌ mɔ́ wu zhìlì, sə ń gə́ yà ń bwəl nyí lyì bí byɛ̀bɛ́ ń yà ń byẽ̀ mó yírh w mó ce, n pə nyí bə̀ bə̀ zə w bə bʼe pɔ̃.¹⁰10 N twĩ̀ lò n vò byə̀nə́-jù wə̀, n gõ Zhã yó wə, ¹¹n cĩ́ nə̀zhĩ̌ wə, n bə̀ n pə bə̀kɔ́ mɔ́ nɛ. Bə̀kɔ́ mɔ́ kwè n vò n pə ń ná nɛ. ¹²Zhã kwã-lyì bí bʼe kwè mò bə vò e ce, bə zɛ̃̀ bə vò e byili kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ Yezu ni.¹³Yezu gə́ nyɛ̀ɛ̀ yò w òmyɛ́, n zhǐr n zù bǔ-bwəl rə̀dù wẽ́, ń nə́ ń byɛrhɛ ń la jàà èdù wə̀, lò lò gə́ tɛ̀nɛ́ mə̀gã̌. Sə lyì bí gə́ lwar, bə shí cɛmɛ nɛ́ wa, bə du nánzhəzhɔ̌ bə tó mwə̃́ y nà nɛ̀ ǹdə́ bə̀ nə̀rh bə zǎ ń gə́ la má mɔ́. ¹⁴Ń gə́ shí bǔ-bwəl lé wẽ́, n nə lyì bí bə̀ zhǐ dwã yó nánzhəzhɔ̌. Bə̀ nɔ̀nɔ̀ zə mɔ, n zɛ̃̀ n wárh bə̀ nə̀bwànà bɛ́.¹⁵Də̀dɛ̀nɛ́ y yi gə́ tú e yí, ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə wɔ̀ mɔ̀: “Nyɔ̀nɔ̀ wɔ́ gɔ-elũ, kɛ̀lɛ́ tɛ̀nɛ́ bwə́lbwə́l yé, cɛ y myɛ jʼà yìì e zhɛ̀. Ce lyì-zhǎ bɛ́ kʼa kwɛ̃̀ bə vò cɛmɛ nɛ́ wa, bə yè kùjú bə jí.”¹⁶N wɔ̀ bɛ: “È də̀ nyɔ́ɔ́ bə̀ bə̀ kʼa kwɛ̃̀ yé. Á cìcì pə bɛ kùjú bə jí.” ¹⁷Bə wɔ̀ mɔ̀: “Búúri rə̀nu ǹdə́ émɔ̌rh sə̀lyè sásá sə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə́ sõ nyɔ̀nɔ̀.” ¹⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Zə-na rə̀myɛ́ ga á bə̀ nyɔ̀nɔ̀.”¹⁹19 N zɛ̃̀ n ce lyì bí jòm tɛ̃́ gɔ w yó, n kwè búúrí rə̀nu w ǹdə́ émɔ̌sɛ́ sə̀lyè yə́, n kwẽ̌ n nyǐ dɛ̃̌, n ce Yi nə̀báná, n zɛ̃̀ n kə́ kə́ búúrí dwã wa, n pə ń kwã-lyì bí ni, bə mʼe tə̀ lyì bí. ²⁰Lò gakó dɔ̃̀ n sú. Ń kwã-lyì bí pwà yəywaalɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə sú cǐrhni shí ǹdə́ nə̀lyè. ²¹Kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tó bə jí kùjú w mú twə́r gə yə̀ nɛ́ ce, bala bɛ́ dúdú yʼà yú mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀nu.²²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu já n zhízhílí n ce ń kwã-lyì bí zù bǔ-bwəl ré wẽ́ làlà bə tó yé bə̀ la mwə̃́ y èpákɛ̀, ǹdə́ ń nə́ ń pɛ sɔ́má lyì-zhǎ bɛ́ nɛ bə̀ kʼâ la jè. ²³Ń gə́ pɔ sɔ́má lyì-zhâ bɛ́ nɛ n zhɛ̀, n zhǐr n jì pyɔ̀ òdù yó ń dúdú ń nə́ ń ce Yi. Cɛ y yìì mù gàà. ²⁴Sə rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ bǔ-bwəl ré yú mwə̃́ y cəcəl wə. Sə rə̀ yé y gə́ yʼà zǎ zho w mó ce, nə̀-zha y yʼà nʼê zhízhǐ ri.²⁵Yezu zɛ̃̀ cə-lár bɔ̀l wà, ń nə́ ń zhə̀l nɛ̃̌ mɔ́ yó ń la bə̀ səta. ²⁶Bə̀ gə́ nɔ mɔ ń nə́ ń zhə̀l nɛ̃̌ mɔ́ yó, bə̀ wun zɛ̃̀. Ywẽ zɛ̃̀ rə̀ zhe be, bə wɔ̀: “Nyǐ wɔ́ yóló.”Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê wùrhə́. ²⁷Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á bə̀kʼá dùr ywẽ yé. Kám-na á wun, bə̀ wɔ́ àmyɛ́.”²⁸Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Cinnǝ, è gə wɔ́ ǹmyɛ́ zhə̀nà, sə́ pə nyí àmyɛ nɛ a vò nɛ̃̌ mɔ́ yó a bə̀ ǹ sono.” ²⁹Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Bà!”Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n du bǔ-bwəl ré wə, ń nə́ ń zhə̀l nɛ̃̌ mɔ́ yó ń la Yezu sono. ³⁰Sə ń gə́ pwírí zho w já, ywẽ zɛ̃̀ rə̀ zhe mo, n ji kùr ń nə́ ń mɔ́lɛ́. N zɛ̃̀ n wǔrh n wɔ̀: “Cinnǝ, zwẽ ne!”³¹Yezu já n cèlè ń jɛ̃̀ rə̀myɛ́ yó cìcì n kwár mɔ, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bə̀kɔ́n yil ǹ co tə́tɔ̀ná? Ǹ yə̀ nɛ zhí ǹdə́ ǹ wu gakó nà?” ³²Bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga zɛ̃̀ bə zù bǔ-bwəl ré wə, zho w jʼa kwĩ. ³³Yezu kwã-lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwəl lé wẽ́ mó zɛ̃̀ bə jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó, bə wùlì ń yé né bə wɔ̀: “Zhə̀n zhə̀nà, ǹ wɔ́ Yi Byǐ.”³⁴Bə̀ gə́ byɛrhɛ mwə̃́ y bə zhɛ̀, bə yí bù-cǔ w kɔ̀bɔ́ ò zǎ Zhɛnɛzarɛtɛ tənà y səta mɔ́ nɛ́. ³⁵Gàà lyì bí gə́ lwar bə̀ wɔ́ Yezu, bə zɛ̃̀ bə twĩ̀ lyì, bə byili tənà y èmyɛ́ lyì bí gakó ne. Bə zə nə̀bwànà bɛ́ gakó bə bə̀ ń sono, ³⁶bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê lwə̀l mò bə̀ ń yẽ̌ nə̀bwànà bɛ́ dwə̀rh ń kàmə̀-zwǐ y bɔ̀rhá nɛ́ cìcì. Sə byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yʼà nʼê dwə̀rh y mó yʼà nʼê wárhá.

Chapter 15

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé jàlà shí Zhərəzalɛm bə bə̀ Yezu sono bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: ²“Byè yil ǹ kwã-lyì bí tʼâ zwẽ nə́ nàmbala bɛ́ lùl-e-pwírí y nyə́ né? Bə̀ tʼâ sàm bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə lùl-e-pwírí y gə́ nʼê byili ní bə̀ mʼê jí kùjú.” ³Yezu wɔ̀ bɛ: “Sə ámyɛ̌, byè yil á tə̀ á nàmbala bɛ́ lùl-e-pwírí y yil á tʼá zwẽ Yi nyə́ né?⁴Yi wòwə̀: ‘Nyám ǹ da ǹdə́ ǹ ná. Rə súlí rə wɔ̀: Lò mɔ̀bɔ́ ǹ bwəl lwɛlɛ ń pə ǹ da ráá ǹ ná nɛ, bə̀ mǝ̌ sə bə gu mú.’ ⁵Sə ámyɛ̌ nʼá wə̀l lyì bí ni bə̀ lò wɔ̌ ń wə̀l ń da ráá ń ná nɛ: ‘À zhe kɔn à yʼà nʼâ yǎl a pɔ̃́, sə wɔ́ Yi ni à mǝ̌ sʼa pə rɛ.’ ⁶Á nʼá wə̀l bə̀ lò gə wò èta, kɔn kʼê də̀ nyɔ́ɔ́ bə̀ ń sɛ̃ bɛ yé. Á tə̀ á lùl-e-pwírí y èta mɔ́ yil á ce Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jǐrh kɔn nánfò.⁷Á wɔ́ myìnù cìnə́. Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə Ezəyi byili á shò-kwã nɛ́ mɔ́ wɔ́ zhə̀nà. Ń byili bə̀ Yi wòwə̀: ⁸‘Lyì bí byɛ̀bɛ́ wɔ́ bə̀ nyú w dúdú bə̀ nʼê cèrhé ne né,sə bə̀ wun ní nyɛ ǹdə́ nɛ. ⁹Bə̀ nʼê cèrhé ne, sə bə̀ còrhó w bə kùr zhe yé,bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê cèrhè lyì bí ni mú wɔ́ numbyínsi nyə́.’ ”¹⁰Yezu zɛ̃̀ n byẽ̀ lyì-zhǎ bɛ́ bə bə̀ ń nyí ni, n wɔ̀ bɛ: “Cili-nə kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu mú. ¹¹Lwar-na bʼè də̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí pwẽ̀ nè rə̀ zwì numbyíní wẽ́ mó rə̀ nʼê pɛ y jìmdì yé. Wɔ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí numbyíní wẽ́ mó rə̀ nʼê pɛ y jìmdì.”¹²Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ yě? Ǹ zɔ̀mà nɛ́ èta mɔ́ nʼê nwɛ̀nɛ̀ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá dɛ̃́dɛ̃́.” ¹³N wɔ̀ bɛ: “Cǒ kɔ̀bɔ́ gakó ò də̀ à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ ń zhele wə, bə̀ mʼa mǔr wə. ¹⁴Yẽ̌-nə be, bə̀ bə̀ wɔ́ lyìlyə̂r rə̀ nʼê vwɛ̃ dwã. E jà lyìlyǒ gə nʼô vwɛ̃ ò dõ lyìlyǒ rǝ̀myɛ́ rǝ̀lyè y ga m'a tu gɔ́rɔ́ wa.”¹⁵Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Byili nə́ba səswalá y ǹ ju ń pə lyì-zhǎ bɛ́ nɛ mɔ́ kùr ré.” ¹⁶Yezu wɔ̀: “Ámyɛ surhə né gwẽ̌ yə̀ pul nà? ¹⁷Á yə̀l bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ numbyíní nʼê ce è nyú w mú nʼê zhə̀l è sùlú w wẽ́, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, e zɛ̃̀ e to re tɛ̃́ nà?¹⁸Sə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê dwi numbyíní nyú wə, wɔ́ è wu w wẽ́ rə̀ nʼê shí ní. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ nʼê pɛ jìmdì numbyíní ni. ¹⁹Lwar-na bə̀ wɔ́ wu w wẽ́ bùlə̀ námməlwǎlsɛ́ nʼê shí ní: lyì-guuri, ǹdə́ fwǝ̌l tumə, ǹdə́ ŋwɔ̀lɛ̀, ǹdə́ kɔma góm e ce dõ nyí ni bùrsì jàà wà, ǹdə́ dõ yil zhìlù. ²⁰Wɔ́ rə̀myɛ́ gakó rə̀ nʼê pɛ jìmdì numbyíní ni, sə e jí ǹdə́ è yə̀ jɛ̀rh sàm tʼâ pɛ jìmdì numbyíní ni yé.”²¹Yezu zɛ̃̀ n zhǐr gàà n vò Tiiri ǹdə́ Sədɔ̃ tənà y wa. ²²Kanãã lyì kɛ̃ mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà. N zɛ̃̀ n bə̀ Yezu sõ, ń nə́ ń bya ń zhe: “Yó-cə́bal, Dəvyidi Byǐ, dǔr à nɔ̀nɔ̀. Nyǐ nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ nʼê nwɛ̀nɛ̀ à bə̀kɔ́ dɛ̃́dɛ̃́” ²³Sə Yezu yə̀ mɔ lyár bə̀ kaka yé. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə lwə̀l mò bə wɔ̀: “Ce n ká n vò jè. Ń nə́ ń ce sɔ̀ nə́ yó wə.”²⁴24 N wɔ̀ bɛ: “Bə̀ yə̀ nɛ̀ twĩ̀ lyì dwã yil yé. Wɔ́ Esərayɛl lyì bí bə̀ nyɛ̌ ǹdə pyììsì shɛ̀bɛ́ sə̀ jé ta mɔ́ yil bə̀ twĩ̀ nì.” ²⁵Kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n bwəlse, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó, n wùlì Yezu yé né n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, sɛ̃ nɛ.” ²⁶Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Kɔn bə mǝ̌ bə̀ bə̀ kwě bə̀sɔ́ná kùjú bə pə kùl-bwálsɛ nɛ yé.”²⁷Kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Rə̀myɛ́ wɔ́ zhə̀n yó-cə́bal, sə kùl-bwálsɛ́ myɛ yʼa jí kùjú w yəywaalɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê lwé tɛ̃́ sə̀ cìnə́ bé kùr w mó.” ²⁸Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Kɛ̃, ǹ zhí ni ǹdə́ ǹ wu gakó zhə̀n zhə̀nà. Rə̀myɛ́ ce, kɔn mʼa yə̀ ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́.”Ń bə̀kɔ́ mɔ́ já n wárh rə̀myɛ́ yi ní cìcì.²⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zhǐr gàà, n vò Gəlile mwə̃́ y yó. N zhì gàà n jì pyɔ̀ òdù yó, n jòm tɛ̃́. ³⁰Lyì nánzhəzhɔ̌ zɛ̃̀ bə zə nə̀bwànà bə bə̀ ń sono: è yʼà wɔ́ lyìlyə̂r, ǹdə́ gwànsɛ̀ dwí gakó, ǹdə́ sə̀bwààrhɛ̀, ǹdə́ nə̀bwànà dwã nánzhəzhɔ̌; bə cĩ́ bi ń yé né, n wárh bɛ. ³¹Lyì-zhâ bɛ́ gə́ nɔ sə̀bwààrhɛ́ rə̀ nʼê zɔ̀mà, gwànsɛ́ zɛ̃̀ sə̀ nʼê zhə̀lə̀, byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê twi cə́ né mó nʼê zhə̀l náàcɛ̀nɛ́, lyìlyə̀ə́ré yírhə́ púr, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. Bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “Esərayɛl Yi rí nə còrhó!”³²Yezu byẽ̀ ń kwã-lyì bí n wɔ̀ bɛ: “Lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ mɔ́ zhe dwã nə̀tɔ̀ zà, bə jʼà bə kaka zhe bə̀ la jú yé. Rə̀myɛ́ ce, bə̀ nɔ̀nɔ̀ zhe ne. À tʼâ yǎl a ce bə kʼa kwɛ̃̀ ǹdə́ bə̀ nɔrh mɔ́ yé. Dɛ̀ga bə̀ tʼâ la ŋwɔ̀nɔ́ bə yí jè yé.” ³³Ń kwã-lyì bí wɔ̀ mɔ̀: “Yẽ̀ nə́ nə mʼâ nə kùjú ní gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́ nə́ pə lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ nɛ bə jí bə sú?” ³⁴N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Búúri màngal rə̀ ŋwɛ́nɛ́ á byẽ́?”Bə wɔ̀ mɔ̀: “Búúri tàlpyɛ̀ ǹdə́ émɔ̌rh màngɛlɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə́ sõ.” ³⁵N pə nyí lyì-zhǎ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ jǒm tɛ̃́,³⁶n zɛ̃̀ n zwẽ búúrí tàlpyɛ̀ y ǹdə́ émɔ̌sɛ́, n ce Yi nə̀báná, n kə́ kə́ rɛ dwã wa, n pə ń kwã-lyì bí ni bə bʼe tə̀ lyì-zhǎ bɛ́. ³⁷Bə̀ gakó dɔ̃̀ bə sú. Ń kwã-lyì bí pwà yəywaalɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə sú cǐrhni nyàlpyɛ̀. ³⁸Kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tó bə jí kùjú mú twə́r gə yə̀ nɛ́ ce, bala bɛ́ dúdú yʼà wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na. ³⁹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n ce lyì-zhǎ bɛ́ kʼa kwɛ̃̀, n zɛ̃̀ n zù bǔ-bwəl wə, n byɛrhɛ n vò Magadã tənà y wa.

Chapter 16

¹Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdǝ́ Sadǝsǝnyɛbá y'à n'ê yǎl bǝ zhẽ̀ Yezu. Bǝ zɛ̃̀ bǝ yí ń nyí ni, bǝ lwǝ̀l mò bǝ̀ ń wɛ̀rhɛ́ màmyɔ ò n'ô byili bǝ̀ wɔ́ Yi rǝ̀ twĩ̀ mù. ²Yezu wɔ̀ bɛ: «[Dǝ̀dɛ̀nɛ́ yi gǝ yúwǝ́, á gǝ pwírí cɛ y nyɛ̌ nánshɔ̃̀ dɛ̃̌, á y'ǎ wɔ̀ bǝ̀ dwà t'â la nyɔ́ yé.³Á gǝ nɔ bǝ́ban rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ yi-pwírhí sǝta nǝkɔkɔ́lɛ́ nɛ, á y'ǎ wɔ̀ bǝ̀ dwà y m'a bǝ̀ zà. Byè yil á yě wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ yi w mú kùrǝ̀, á j'ǎ yǝ̀l tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ cɛ yó èlǎsɛ̃́ mɔ́ kùrǝ̀?] ⁴Lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí wɔ́ lwɛlɛ cìnǝ́, bǝ̀ dùr bǝ yẽ̌ Yi ni. Bǝ̀ n'ê yǎl bǝ̀ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ màmyɔ bǝ̀ yírhǝ́ na, sǝ bǝ̀ t'â la màmyɔ òdù ga nɔ kǝ́dò yé, è gǝ dǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ Zhɔnaasɛ nɛ mɔ́ dúdú.»Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ n zhǐr n yẽ̌ be.⁵Yezu kwã-lyì bí byɛrhɛ bə vò mwə̃́ y èpákɛ̀, sə bə̀ yʼà swě bə̀ yə̀ búrú zal yé. ⁶N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Dɛ̃̌-na á cìn ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Sadəsənyɛbá sã̀-nə̀byẽ̌ ré.” ⁷Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “E zɛ̃̀ wɔ́ nə́myɛ̌ gə́ yə̀ búrú zal mɔ́ yil ń nə́ ń zɔ̀m èta?” ⁸Yezu lwar bə̀ gə́ nʼê zɔ̀m nɛ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀: “Á yə̀ nɛ zhí ǹdʼá wun gakó yé. Byè yil á nʼá zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ wɔ́ á gə́ yə̀ búrú zal mɔ́ yil à nʼâ zɔ̀m èta?⁹Á gwẽ̌ bə nə̀ kùrə̀ nyɛ̌? Á tʼá lyǐrh búúrí rə̀nu y à yʼà pɔ bala bɛ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ́ rə̀nu y ni bə dɔ̃̀ mɔ́? Á yʼǎ pwà yəywaalɛ́ rə sú cǐrhni màngala? ¹⁰Á kʼá tʼá lyǐrh búúrí tàlpyɛ̀ y à yʼà pɔ bala bɛ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ́ rə̀na y nɛ bə dɔ̃̀ mɔ́ myɛ? Á yʼǎ pwà yəywaalɛ́ á sú cǐrhni màngala?¹¹À gə́ wò bə̀ dɛ̃̌-na á cìn ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Sadəsənyɛbá sã̀-nə̀byẽ̌ ré mó, byè yil á yə̀l bʼè də̀ búrú yò à nʼâ zɔ̀mà?” ¹²Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí lwar bʼè də̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê ce búrú w wẽ́ mó yò ń nə́ ń zɔ̀m yé. Wɔ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Sadəsənyɛbá kàrmɔ́ yò ń nə́ ń zɔ̀mà.¹³Yezu gə́ tú n yí Shilipu Səzarɛ cɔ w wa, n zɛ̃̀ n bwə̀rh ń kwã-lyì bí n wɔ̀: “Lyì bí nʼê wə̀l bə̀ Numbyíní Byǐ wɔ́ mɔ̌?” ¹⁴Bə wɔ̀ mɔ̀: “Lyì bí jàlà nʼê wə̀l bə̀ ǹmyɛ́ wɔ́ Zhã-Bətiisi; jàlà zhe bə̀ wɔ́ Elyi; jàlà myɛ zhe bə̀ wɔ́ Zheremyi, ráá Yi nyì-zwennə dõ.” ¹⁵N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Sə ámyɛ̌, á nʼá wə̀l bʼàmyɛ́ wɔ́ mɔ̌?” ¹⁶Shəmɔ Pyɛɛrɛ wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristə mó, Yi nã́nyì Byǐ mú.”¹⁷Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Zhɔnaasɛ byǐ Shəmɔ, ǹ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cə́bal, bʼè də̀ ǹ sə̀pwà surhə ǹ bə́ lwar rə̀myɛ́ yé. Wɔ́ à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ ń byili mú. ¹⁸Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l mó: ǹ yíl ‘Nə́kulu’,* sə wɔ́ nə́kulu w òmyɛ́ yó à mʼa lù à gùlú w ní ǹdə jì ta, sə cu myɛ cìcì tʼâ la ò yàlà zal yé.¹⁹À mʼa pɔ̃́ Arəzana tənà y bwə̀l-byǎ bɛ́. Kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ gə lyẽ cɛ yó, bə̀ mʼa lyẽ re Arəzana w myɛ. Kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ gə bwèlé cɛ yó, bə̀ mʼa bwèlé re Arəzana w myɛ.” ²⁰Rə̀myɛ́ yó, n zɛ̃̀ n pə nyí ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: “Á bə̀kʼá shɛ̀nɛ́ á byili lò lò nè bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Kristə mó yé.”²¹Kɔn zhí rə̀myɛ́ yi ní, Yezu ji kùr ń nə́ ń byili ń kwã-lyì bí ni pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bə̀ ń zhəl Zhərəzalɛm, cɔ w náncɛsɛ́ ǹdə́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé zə mɔ, bə nwɛ̀nɛ̀ mɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́, bə gu mu, sə ń mà n ká n bwìrhì ń dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀. ²²Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n byẽ̀ mò n mə n vò kwã nɛ́, ń nə́ ń ji mu búlə́ ń zhe: “Cinnǝ, Yi tʼâ la rə̀myɛ́ shɔ̀nɔ́ yé. Rə̀ bʼa yìlì mú.” ²³Yezu pyìrhí n wɔ̀ mɔ̀: “Zhəl kwã nɛ́ à nyí ni Shətana. Ǹ nə́ ǹ cə̀r à sɔ́má nɛ, bə̀ ǹ tá ǹ bùl Yi nyə̀ná nɛ́ yé. Wɔ́ numbyínsí nyə̀ná ǹ nə́ ǹ bùlə̀.”²⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ yâl ń tó àmyɛ́ nɛ, sə́ zhɛ̃̀ ǹ cìnə̀, ń kwè ǹ də̀-jɔrhɔ́ w ń zhĩ ń mə́ tó ne.* ²⁵Lwar-na bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ shili ǹ myə̂l ré, rə̀ mʼa sá, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ǹ myə̂l ré sɔ́ àmyɛ́ yilə, ǹ mʼâ kʼá nə rɛ. ²⁶Lò gə nɔ lũ w kɔn gakó, n jà n dwĩ̀ ń cìnə̀, ń nɛrɛ́ y zhe kùrə̀? Kɔn ŋwɛ́nɛ́ lò wɔ̌ ń pɛ n mə lyə́r ń myə̂l ré?²⁷“Zhə̀nà, Numbyíní Byǐ mà n zə ń màlɛ́kabá n bə̀ ǹdə́ ń Da zùwə́ yə́. Sə rə̀myɛ́ yó, ń mà n kwɛ̃̌ lò gakó kɔn myɛrhɛ dwã ǹdə́ ǹ tùntwə̃̀ə̃̀ né. ²⁸Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhǐ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ jàlà tʼâ la cú ǹdə́ bə̀ yírhə́ yə̀ Numbyíní Byǐ nɛ ń bàn ǹdə́ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yé.”

Chapter 17

¹1 Dwã nyə̀ldù rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zə Pyɛɛrɛ ǹdə́ Zhakɛ e súlí Zhakɛ nyɛ̃́ Zhã n mə n jì pyɔ̀ dɛ̃̌ dɛ̃̌ yó bə̀ dúdú. ²N lyə́r bə̀ yírhə́ né wə. Ń yé y zɛ̃̀ è nʼê jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə nə̀nyɔ́nɔ́ ta. Ń gàndɛ́ jǐrh námpwẽ̀ pwɛ̃́pwɛ̃́.³Bə pwírí Muyiisi ǹdə́ Elyi bə̀ zhǐ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ mɔ. ⁴Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Cinnǝ, kɔn mǝ̌ bə̀ nə́ mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀. Kɔn gə wɔ́ ǹ pùbùlə̀, à mʼa pú kwə̀ə́rhe rə̀tɔ̀, ń jí òdù, Muyiisi jí òdù, Elyi jí òdù.”⁵Ébɔ̃ ò nʼô jə́jɛ̀mɛ́ shí dɛ̃̌ o bʼo pyi bi ǹdə́ Pyɛɛrɛ gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀mà. Cəl rə̀dù zɛ̃̀ rə zɔ̀m ébɔ̃ w wẽ́ rə wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ wɔ́ à ywə́lə́ byǐ. À só mo dɛ̃́dɛ̃́. Cili-nə ń zɔ̀mà nɛ́.” ⁶Yezu kwã-lyì bí gə́ nyɛ̀ɛ̀ cəl ré, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə bɛ, bə zɛ̃̀ bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃́. ⁷Yezu zɛ̃̀ n yí bə̀ nyí ni, n dwə̀rh bè, n wɔ̀: “Zɛ̃̀-nà dɛ̃̌. Á bə̀kʼá dùr ywẽ yé.” ⁸Bə̀ gə́ kwẽ̌ bə̀ yésé dɛ̃̌, bə̀ yə̀ lò dõ nɛ, è gə də̀ Yezu dúdú.⁹Bə̀ gə́ tú bə̀ kʼâ nʼê swé pyɔ̀ w yi ní, Yezu pə bɛ nyí n wɔ̀: “Á bə̀kʼá shɛ̀nɛ́ á byili kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á yírhə́ nɔ mɔ́ lò lò ne yé, kɔn bʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Numbyíní Byǐ mà n bwìrhì n zɛ̃̀ n du cùùrì wẽ́ mó.” ¹⁰Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “È nə wɔ́ byè yil Muyiisi nyə́ né byilnə bé nʼê wə̀l bə̀ Elyi mà n tó yé n bà?”¹¹N wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, Elyi mà n bə̀ n kwɛrhɛ kɔn gakó n cĩ́ rə̀ jàà wà. ¹²Sə à nʼâ wə̀l ába: Elyi túwə́, sə lyì bí yə̀ ń pár lwar yé. Bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə bə̀ gə́ nʼê yǎl nɛ́. Wɔ́ èta bə̀ mʼa nwɛ̀nɛ̀ Numbyíní Byǐ myɛ nɛ́.” ¹³Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí lwar bə̀ wɔ́ Zhã-Bətiisi yò ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ bɛ.¹⁴Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí gə́ tú bə yí lyì-zhǎ bɛ́ sono, bal mə̀dù yí ń nyí ni, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì ń yé né, ¹⁵n wɔ̀: “Yó-cə́bal, kùnkùmbolo zhe à byǐ, ò nʼô nwɛ̀nɛ̀ mɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́. Dǔr ń nɔ̀nɔ̀. Nyǐ twər nánzhəzhɔ̌, ò yʼa kwè mò o ji myǐn wə, ráá nɛ̃̌ wa. ¹⁶À zə mɔ a vò ǹ kwã-lyì bí sono, sə bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə wárh mɔ yé.”¹⁷Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Ámyɛ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yə̀ Yi ni zhí yé. Á wɔ́ lwɛlɛ cìnə́. À gwẽ̌ bʼa yə̀ nɛ́ ǹdʼába kɔn mʼe yí dǒ? À gwẽ̌ bʼa pyɛ́nɛ́ a yə̀ nɛ́ ǹdʼába kɔn mʼe yí dǒ? Zəna bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y á bə̀ nyɔ̀nɔ̀.” ¹⁸N zɛ̃̀ n bú nə̀cílí yə́, e du bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y wẽ́. Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y jʼa wárh rə̀myɛ́ yó cìcì.¹⁹Ń kwã-lyì bí dúdú zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Byè yil nə́myɛ̌ yə̀ nə̀cílí y kɛ̀bɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ jì?” ²⁰N wɔ̀ bɛ: “Wɔ́ á gə́ yə̀ Yi ni zhí ǹdʼá wun gakó mó è ce. Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: á Yi-ni-zhú mú gə yʼà yú ǹdə cǒ byǐ námpɔ́lɛ́ ta, á yʼâ mʼâ wɔ̀ pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ nɛ bʼò zhǐr o vò o zhì nyə̀má, sə ò yʼà mʼa shɛ̀nɛ́ á nyí ni. Kɔn tʼâ la nɛ́ yál á wàr á la wɔ̀rhɔ́ yé. [ ²¹Wɔ́ Yi lwə̂l ǹdə́ nyì-lyõṍ dúdú rə̀ wɔ̌ rə̀ jì nə̀cílí y kɛ̀bɛ́ dwí rí.]”²²Dɛ̃ rə̀dù, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí gakó yʼà zhǐ dwã yó Gəlile tənà y wa. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bə̀ mʼa zə Numbyíní Byǐ bə pə numbyínsi ni, ²³bə gu mu, sə dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀, ń mà n ká n bwìrhì.”Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí wun zhìlì dɛ̃́dɛ̃́.²⁴Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí gə́ tú bə yí Kapɛrnaɔm, byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zwẽ Yi jì y lɔrɔ́ w mɔ́ yí Pyɛɛrɛ nyí ni bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Á yó-cə́bal mɔ́ tá ń pɛ Yi jì y lɔrɔ́ w nà?” ²⁵Pyɛɛrɛ wɔ̀ bɛ: “Ń nə́ ń pɛ.”Pyɛɛrɛ gə́ tú n zù kɛ̀lɛ́ wa, Yezu zɛ̃̀ n jɛ̀rɛ̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Shəmɔ, byè ǹ nə́ ǹ bùlə̀? Lũ w pyǎ bɛ́ wɔ́ byɛ̌ lyì sõ bə̀ nʼê zwẽ lɔrɔ́ w nɛ́? Wɔ́ bə̀ cìcì byǎ bɛ́ sono, ráá wɔ́ lyì bí dwã bɛ́ sono?”²⁶Pyɛɛrɛ wɔ̀ mɔ̀: “Lyì bí dwã bɛ́ sõ bə̀ nʼê zwẽ w né.”Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Èta, bə̀ byǎ bɛ́ twə́r tɛ̀nɛ́ gàà yé. ²⁷Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, zhəl mwə̃́ y yó, ń ji zɛlɛ́. Émwâ y kɛ̀bɛ́ ǹ la jɛ̀rɛ̀ ń zə mɔ́, sə́ kǎl è nyí rí, ǹ bʼǎ nə wɛ́rɛ́ è nyú wə, è yú àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ ga lɔrɔ́ wa, ń vùr ń bə̂ pə bɛ, mùnì nə́ bə̀kʼá zhìlì bə̀ wun ni yé.”

Chapter 18

¹Rə̀myɛ́ yó, Yezu kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Mɔ̌ ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ du ń dwã bɛ́ Arəzana tənà y wa?” ²N zɛ̃̀ n byẽ̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ námpɔ́lɛ́ èdù, n ce e zhì bə̀ yé né, ³n wɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: á gə yə̀ pyìrhí á jǐrh ǹdə bə̀sɔ́ná námpɔ́lsɛ ta, á tʼá la Arəzana tənà y wẽ́ zú yé.⁴Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ du ń dwã bɛ́ Arəzana tənà y wa, wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń lwəl ń cìn tɛ̃́ n jǐrh ǹdə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ ta. ⁵Lò mɔ̀bɔ́ ń zwẽ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ dwí rí zhəəle àmyɛ́ yilə, wɔ́ àmyɛ́ cìcì zhəəle ń zwẽ.” ⁶Yezu súlí n wɔ̀: “Lò mɔ̀bɔ́ bə̀ gə lyẽ nə́kul-põ nánfɔ̀lɔ̀ ń byã nɛ́ bə cìrh mò bə ji mwə̃́ wə, n vò nɛ̃̌ mɔ́ kùr w cɔ̃̀ ń gə cìrh byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ yírh swí bə jʼa zhí àmyɛ́ nɛ mɔ́ mə̀dù cìcì ń co lwɛlɛ wa.⁷Zwini bʼa zə lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí bə̀ gə́ nʼê cìrh dwã bə̀ ce lwɛlɛ wẽ́ mó yilə. Zhə̀nà, kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê ce lò lwɛlɛ wẽ́ tʼâ la jó yé. Sə zwini bʼa zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń tó rə̀ dɛnnɛ ń cìrh ń dõ ń ce lwɛlɛ wa! ⁸“Ǹ jɛ̃̀ ráá ǹ nà gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ gõ y ń dwĩ̀ kwã nɛ́. Ǹ gə zù nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́ ǹdə́ jɛ̃̀ èdù ráá nà èdù cɔ̃̀ ǹ gə zù myǐn mə̀ tʼâ cì gaga wẽ́ ǹdə́ jɛ̀rh sə̀lyè ráá nə̀rh sə̀lyè.⁹Ǹ yírh gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ jàrh rɛ̀ ń dwĩ̀ kwã nɛ. Ǹ gə zù nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́ ǹdə́ yírh rə̀dù cɔ̃̀ ǹ gə zù myǐn-jù w ǹdə́ yírhə́ nə̀lyè.”¹⁰Yezu súlí n wɔ̀: “Dɛ̃̌-na á cìnə̀. Á bə̀kʼá shɛ̀nɛ́ á fulsi byɛ̀bɛ́ èta bə̀ yə̀ yírh swí mú mə̀dù ga yé. À nʼâ wə̀l ába: bə̀ màlɛ́kabá zhǐ à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ yé né twéé gakó. [ ¹¹Numbyíní Byǐ tú byɛ̀bɛ́ bə̀ jé mó vwârh yilə.]”¹²Yezu zɛ̃̀ n ji səswalá n pə ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: “Lò gə zhe pyììsì zɔ̌m, èdù zɛ̃̀ e jé, á nʼá bùl bə̀ ń tá ń la shə́-nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀bɔ́ y nɛ yõ̌ pyɔ̀ w yó n vò n pyà kɛ̀bɛ́ è jé mó? ¹³À nʼâ wə̀l ába: ń gə nɔ ya, ń wu bʼa yə̀ nyɛ̀n èmyɛ́ yil du shə́-nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀bɔ́ y sə̀ yə̀ jé mó. ¹⁴Èta myɛ, á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ tá ń yǎl bə̀ byɛ̀bɛ́ èta bə̀ yə̀ yírh swí mú mə̀dù ga jé yé.”¹⁵Yezu kə́ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Ǹ dõ gə gwar mɔ́, sə́ vò ń sõ, ń byẽ̀ mò kwã nɛ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ńmyɛ̌ dúdú, ń byili mu ń dóó wə́. Ń gə cili ǹ zɔ̀mà nɛ́, sə́ nyǐ ǹ kwɛrhɛ ń yò. ¹⁶Sə ń gə yə̀ shɛ̀nɛ́ n cili ǹ zɔ̀mà nɛ́, sə́ pyà lò mə̀dù, ráá lyì bə̀lyè, ǹmyɛ́ ǹdə́ bə̀myɛ́ ga tó dwã á vò ń sõ, bə̀ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ yò gə la kɔrhɔ gakó, sʼe yə̀ zhə̀n-cìnə́ bə̀lyè ráá bə̀tɔ̀ yírh wə.¹⁷Sə ń gə yə̀ shɛ̀nɛ́ n cili bə̀myɛ zɔ̀mà nɛ́, sə́ byili Yi lyì bí gùlú w ni. Ń gə yə̀ shɛ̀nɛ́ n cili gùlú w lyì bí myɛ zɔ̀mà nɛ́, sə́ nyǐ mu ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ pár ta, ráá ǹdə myǝ̌l-kwândɛ zwennə ta.”¹⁸Yezu kə́ n wɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á gə lyẽ cɛ yó, bə̀ mʼa lyẽ re Arəzana w myɛ, sə kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á gə bwèlé cɛ yó, bə̀ mʼa bwèlé re Arəzana w myɛ. ¹⁹“Zhə̀nà, à kʼâ nʼâ wə̀l ába: ámyɛ̌ lyì bə̀lyè gə wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù cɛ yó bə lwə̀l kɔn à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ nɛ, ń mà n pə bɛ, ²⁰bə̀ lyì bə̀lyè ráá bə̀tɔ̀ gə gùlí dwã àmyɛ́ yil yilə, àmyɛ́ cìcì ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ.”²¹Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n yí Yezu nyí ni, n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Cinnǝ, à dõ gə nə́ ń gwar nɛ, twər màngal à mǝ̌ sʼa pɔ̃ sǔbri? À mǝ̌ sə à nʼâ pɛ mɔ sǔbri twər tàlpyɛ̀?” ²²Yezu wɔ̀ mɔ̀: “À nʼâ wə̀l mó: bə̀ká pɔ̃ sǔbri twər tàlpyɛ̀ yé. Ǹ mǝ̌ sə́ pɔ̃ sǔbri twər tàlpyɛ̀ tàlpyɛ̀ kùrə̀ shə́-shàlpyɛ̀.²³Yezu wɔ̀ mɔ̀: “À nʼâ wə̀l mó: bə̀ká pɔ̃ sǔbri twər tàlpyɛ̀ yé. Ǹ mǝ̌ sə́ pɔ̃ sǔbri twər tàlpyɛ̀ tàlpyɛ̀ kùrə̀ shə́-shàlpyɛ̀. ²⁴Rə̀myɛ́ yilə, à mʼa byili ába kɔn rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Pyɔ̌ mə̀dù ń ya n byẽ̀ ń kɛ̀lɛ́ tùntùnnə̀ ń la ń nə̀cɛ̀ndɛ̀ yò bwə̂rh. 24 Ń gə́ tú n ji kùr ń nə́ ń bwə̀rh ń nə̀cɛ̀ndɛ́ yò yi ní, bə zə lò mə̀dù bə bà, ń yà ń zhe pyɔ̌ mɔ́ jim wársɛ mɔ̀rh-fwààlɛ̀ nánzhəzhɔ̌. ²⁵Sə ń yà ń bə kaka zhe ń la mə n ŋwɛ́ɛ́ jim rí yé. Yó-cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n pə nyí bə̀ bə̀ zə ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń zhe mó bə yè bə mʼe ŋwɛ́ɛ́ jim rí.²⁶Kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ mó zɛ̃̀ n tu ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì yó-cə́bal mɔ́ yé né, n lwə̀l mò n wɔ̀: ‘Zhìlì ǹ yala nɛ, bʼà mʼa ŋwɛ́ɛ́ mɔ́ ǹ jim rí gakó.’ ²⁷Ń nɔ̀nɔ̀ zə yó-cə́bal mɔ́, n yẽ̌ ń jim rí ni n ce bə dwĩ̀ mù n zhǐr.²⁸“Ń gə́ tú ń nə́ ń dwi, n nə ń dõ tùntùnnə̀ ń yà ń zhe ń jim. È yʼà wɔ́ dwã zɔ̌m tum wársɛ. N zə mɔ, n shàr ń byã nɛ, n wɔ̀ mɔ̀: ‘ŋwɛ́ɛ́ à jim rí.’ ²⁹Ń dõ mó tu ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì ń yé né, n lwə̀l mò n wɔ̀: ‘Zhìlì ǹ yala nɛ, bʼà mʼa ŋwɛ́ɛ́ mɔ́ ǹ jim rí.’³⁰Sə ń yə̀ shɛ̀nɛ́ yé. N ce bə zə mɔ bə ce byə̀nə́-jù wə̀, kɔn la mʼe yí ń gə tú ń ŋwɛ́ɛ́ jim rí ń zhɛ̀. ³¹“Ń dwã bɛ́ gə́ nɔ ń gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́, bə̀ wun zhìlì dɛ̃́dɛ̃́, bə vò e cĩ́ rə̀ gakó bə̀ yó-cə́bal mɔ́ nɛ.³²Yó-cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n ce bə zə mɔ bə mʼe bà, n wɔ̀ mɔ̀: ‘Tùntùnnə̀ námməlwɛ̀lɛ́, ǹ lwə̀l nè, a shɛ̀nɛ́ a yẽ̌ ǹ jim rí gakó ne a pɔ̃́. ³³Ǹmyɛ yà ǹ mǝ̌ sə́ dùr ǹ dõ mó nɔ̀nɔ̀ ǹdə àmyɛ gə́ dùr ǹ nɔ̀nɔ̀ nɛ́.’³⁴Yó-cə́bal mɔ́ lyim yʼà zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́, n pə nyí bə̀ bə̀ zhəl bə zə tùntùnnə̀ mó bə ce byə̀nə́-jù wə̀, bə pɔ̃ còrhò-tum, kɔn mʼe yí ń gə ŋwɛ́ɛ́ jim rí gakó n zhɛ̀.” ³⁵Yezu súlí n wɔ̀: “Ámyɛ̌ mə̀dù mə̀dù gakó gə yə̀ sǔbri ǹ dõ ne pɛ ǹdə́ ǹ wu gakó, wɔ́ èta à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ mà n wɛ̀rhɛ́ ǹmyɛ nɛ.”

Chapter 19

¹Yezu gə́ zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ gakó n zhɛ̀, n zhǐr Gəlile tənà y wa, n byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y n vò Zhide. ²Sə lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà tó mo bə vò gàà. N wárh byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà wɔ́ nə̀bwànà mɔ́.³Farɛzhɛ̃ɛ̃bá jàlà yʼà nʼê yǎl bə zhẽ̀ mò. Bə zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Sɔ́má ŋwɛ́nɛ́ bə̀ bal zhɛ̃́´ ń kɛ̃, n vùr mò yò kɔ̃̌kɔ̃̌ yilə?” ⁴N wɔ̀ bɛ: “Á gwẽ̌ yə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó kàrmə̀ nà? Bə̀ kɛ̃ rə̀ wẽ́ bə wɔ̀ bə̀, kùr-ju yi ní, ‘Yi wɛ̀rhɛ́ bal ǹdə́ kɛ̃,’⁵5 rə zɛ̃̀ rə̀ wɔ̀: ‘Rə̀myɛ́ yilə, bal mɔ́ mà n yẽ̌ ń da ǹdə́ ń ná nɛ, n jòm ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́, sə bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga bʼa mù dwã nɛ bə jǐrh kɔn rə̀dù.’ ” ⁶Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: “Èta, bə̀ kʼê tʼâ la lyì bə̀lyè yál yé. Bə̀ bʼa mù dwã nɛ bə jǐrh kɔn rə̀dù. Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi gə co dwã nɛ, sə numbyíní bə̀ká pɔr rɛ yé.”⁷Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “È nə wɔ́ byè yil Muyiisi pɔ nyí bə̀ lò gə la ǹ kɛ̃ zhɔ̃́, sə́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ ń pɔ̃, rə̀ mʼa byili bə̀ ǹ zhɔ̃̀ mɔ̀?” ⁸Yezu wɔ̀ bɛ: “Wɔ́ á yó-kùùlí rə̀ ce Muyiisi pə ába sɔ́má bə̀ vǔr-nə á kana bɛ́. Sə kɔn yʼà də̀ èta kùr-ju yi ní yé. ⁹Sə à nʼá wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ǹ gə zhɔ̃̀ ǹ kɛ̃, ń ká jí ń dõ, e jʼà də̀ fwə́l ǹ kɛ̃ mɔ́ fwǝ̌l, sə́ lwar bə̀ wɔ́ fwə́l ǹ nə́ ǹ fwə̀lə́.”¹⁰Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ̀: “È gə wɔ́ èta kɔn la nɛ́ yál bal ǹdə́ kɛ̃ cəcəl wə, sə́ nyǐ lò gə yə̀ kɛ̃ jí cɔ̃̀.” ¹¹N wɔ̀ bɛ: “È də̀ lyì bí gakó bə̀ wɔ̌ rə̀myɛ́ bə̀ la shɔ̀nɔ́ yé. Sə Yi nʼê pɛ ŋwɔ̀nɔ́ lyì jàlà nɛ̀, mùnì ga bə shɛ̀nɛ́ rə̀myɛ́. ¹²Lyì jàlà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nábá lùl bè èta, bə̀ wàr kɛ̃ bə̀ la jú yé. Jàlà ŋwɛ́nɛ́ wɔ́ lyì bə̀ gu bə̀ bɛlɛ rɛ́. Jàlà ŋwɛ́nɛ́ wɔ́ Arəzana tənà y yil bə̀ zhɔ̃̀ kɛ̃ jú. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ gə la shɔ̀nɔ́, sə́ shɛ̀nɛ́.”¹³Rə̀myɛ́ yó, lyì yʼà zə bə̀sɔ́ná námpɔ́lsɛ bə mʼe bə̀ Yezu sono, mùnì ga n cĩ́ ń jɛ̀rh bə̀ yó, n lwə̀l Yi bə̀ yilə. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ nʼê ji bi búlə́. ¹⁴Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Yẽ̌-nə bə̀sɔ́ná bɛ́ nɛ bə bə̀ à sono, sʼá bə̀kʼá cə̀r bè yé, bə̀ Arəzana tənà y wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nyɛ̌ ǹdə bə̀myɛ́ ta mɔ́ nyǎ.” ¹⁵N cĩ́ ń jɛ̀rh bə̀sɔ́ná bɛ́ yó, n zɛ̃̀ n zhǐr n súlí ń sɔ́má yá.¹⁶Rə̀myɛ́ yó, ébɔ́-dǎl mə̀dù yí Yezu nyí ni n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Yó-cə́bal, yò-cɔ̀nɔ̀ kɔ̌ à mǝ̌ sʼa wɛ̀rhɛ́ mùnì a nə nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌?” ¹⁷Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Byè yil ǹ nə́ ǹ bwə̀rh nè kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn shò-kwã nɛ́? Cɛ̀nɛ̀ cə́bal wɔ́ mə̀dù sásá. Ǹ gə nə́ ǹ yǎl ń zù nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́, sə́ zwẽ Yi nyə́ né.”¹⁸Bal mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Yi nyə́ nyɛ̌?”Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Bə̀ká gu lò yé; bə̀ká fwǝ̌l yé; bə̀ká ŋwɔ̀ yé; bə̀ká gõ kɔma ń ce ǹ dõ nyí ni bùrsì jàà w yé; ¹⁹nyám ǹ da ǹdə́ ǹ ná; sə́ swéné ǹ dõ ǹdə ǹ cìcì ta.”²⁰Ébɔ́-dǎl mɔ́ wɔ̀: “À zwẽ nyə́ né nə̀myɛ́ gakó. Bə̀kɔ́n rə̀ dàl à mǝ̌ sʼa wɛ̀rhɛ́ kə́dò?” ²¹Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ gə nə́ ǹ yǎl ń yə̀ lyì-ècɛ̀n námpúm, sə́ vò ń kwè kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ zhe mó gakó ń yè, ń pə rə̀ wársɛ́ nə̀mwà nɛ̀, sə́ ká kwɛ̃̀ ń bə̀ ń tó ne, sə́ yẽ̌ bə̀ ǹ mʼǎ nə nə̀cɛ̀ndɛ̀ dɛ̃̌ Arəzana wa.” ²²Ébɔ́-dǎl mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́, n zhǐr ń la jè ǹdə́ wu-zhìlù, bə̀ ń yà ń wɔ́ nə̀cɛ̀m-bal nánfɔ̀lɔ̀.²³Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: nə̀cɛ̀m-bal Arəzana tənà y wẽ́ zú mʼa yə̀ zwini. ²⁴À kʼâ nʼâ wə̀l ába: yómó gə la gã̀-məshǐm bɔ̀l w tó o lyɛ̃, kʼâ wɔ́ nàná du nə̀cɛ̀m-bal gə la Arəzana tənà y wẽ́ zú.”²⁵Ń kwã-lyì bí gə́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́, bə̀ wun zɛ̃̀, bə wɔ̀: “È gə wɔ́ èta, wɔ́ mɔ̌ lò ń nə wɔ̌ ń mà n nə ń cìn vwârh?” ²⁶Yezu zɛ̃̀ n nyǐ bi, n wɔ̀ bɛ: “Numbyíní bə rə̀myɛ́ yàlà zhe yé, sə Yi wɔ̌ kɔn gakó.” ²⁷Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Nyǐ nə́myɛ̌, nə́ yẽ̌ kɔn gakó ne nə́ tó mó. Wɔ́ etər kɔn mʼa yə̀ nɛ́ nə́ yilə?”²⁸Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: Yi gə kʼâ tú rə̀ kwɛrhɛ lũ w o jǐrh nándũ̀, Numbyíní Byǐ mà n bə̀ n jòm ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, ń zùwə́ y wẽ́. Sə rə̀myɛ́ yi ní, ámyɛ̌ shí ǹdə́ bə̀lyè y á tó à kùr mó myɛ bʼâ jòm pyɛ̀lɛ̀ də̀gwə́rh yó, á bùr Esərayɛl lyì bí kwálsɛ́ shí ǹdə́ sə̀lyè y bùrsì.²⁹Sə lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zhǐr ń yẽ̌ ǹ kɛ̀lɛ́, ǹdə́ ǹ da-byǎ, ǹdə́ ǹ nəkwá, ǹdə́ ǹ da ǹdə́ ǹ ná, ǹdə́ ǹ byǎ, ǹdə́ ǹ kálsɛ nɛ àmyɛ́ kùr tó yilə, ǹ bʼâ ká nə rə̀myɛ́ gakó twər zɔ̌m, ń jà ǹ bʼa nə cəl nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́. ³⁰Byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nã́yə́ə́ bé mó nánzhəzhɔ̌ mʼa jǐrh nánkwaá, sə byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nánkwaá bɛ́ mɔ́ nánzhəzhɔ̌ mʼa jǐrh nã́yə́ə́.”

Chapter 20

¹Yezu zɛ̃̀ n ji səswalá n pə bɛ n wɔ̀: “À mʼa byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana tənà yá. Kɛ̀lɛ́ cə́bal mə̀dù ń ya n du nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã ń la tùntùnnə̀ pwâ n ce ń kɛ́lɛ́ wa. ²N nə tùntùnnə̀, n wɔ̀ bɛ bə̀ ń mà n pə dɛ̃ rə̀dù tum wársɛ lò gakó ne dɛ̃ wẽ́. Bə shɛ̀nɛ́. N zɛ̃̀ n ce bə vò ń kɛ́lɛ́ y wa.³N kə́ n du ǹdə́ yi rí tú dɛ̃̌, n nə bə̀ dwã bə̀ zhǐ cɔ w wẽ́ nánfò, bə̀ tʼâ wɛ̀rhɛ́ kaka yé. ⁴N wɔ̀ bɛ: ‘Ámyɛ zhəl-nə à kɛ́lɛ́ y wa, bʼà mʼa kwɛ̃̌ ába ǹdə kɔn gə́ mǝ̌ nɛ́.’ Bə zhǐr bə vò.⁵“N kə́ n du kə́dò, ǹdə́ yi rí yú yə́-pɛ̀lɛ́ ecəl wə, n nə bə̀ dwã. N ce bə̀myɛ vò ń kɛ́lɛ́ y wa. N kə́ n du yi-kár nɛ, n nə bə̀ dwã. N ce bə̀myɛ vò ń kɛ́lɛ́ y wa. ⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n kə́ n du ǹdə́ yi rí la tɛ̃́, n nə bə̀ dwã bə̀ zhǐ nánfò. N bwə̀rh bè n wɔ̀: ‘Byè yil á zhǐ nyɔ̀nɔ̀ nəkɔkɔ́lɛ́ ga kɔn mʼe yí èlǎsɛ̃́, á tʼá wɛ̀rhɛ́ kaka?’ ⁷Bə wɔ̀ mɔ̀: ‘Lò lò yə̀ nə́ba tum w ce yé.’ N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: ‘Ámyɛ zhəl-nə à kɛ́lɛ́ y wa.’⁸“Də̀dɛ̀nɛ́ yi gə́ yúwə́, kɛ́lɛ́ y cə́bal mɔ́ wɔ̀ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ yìlnə̀ mó ne: ‘Byẽ̌ tùntùnnə̀ bé, ń pə lò gakó ń kwǎndɛ́. Sə ǹ gə la bɛ pɔ, sə́ ji kùr ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tà-kwã bə bə̀ mɔ́, ń bə́ vò byɛ̀bɛ́ bə̀ tó yé bə bə̀ mɔ́ nɛ.’ ⁹Nə̀cɛ̀ndɛ́ yìlnə̀ mó byẽ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ tú ǹdə́ yi rí la tɛ̃́ mɔ́, n pə dɛ̃ námpúm tum wársɛ lò gakó ne. ¹⁰Kɔn gə́ tú e yí byɛ̀bɛ́ bə̀ tó yé mó, bə̀ yʼà nʼê bùl bə̀ ń mà n pə bə̀myɛ́ nɛ dɛ̃́dɛ̃́, sə ń pɔ dɛ̃ rə̀dù tum wársɛ bə̀myɛ mə̀dù gakó ne.¹¹“Bə̀ gə́ zwẽ bə zhɛ̀, bə̀ zɛ̃̀ bə̀ nʼê ŋwɔ́ŋwɔ̌ ǹdə́ kɛ̀lɛ́ y cə́bal mɔ́, bə̀ zhe: ¹²‘Byɛ̀bɛ́ bə̀ tà-kwã bə bə̀ də̀dɛ̀nɛ́ y wẽ́ bə twĩ̀ námpɔ́lɛ́, ń zɛ̃̀ ń kwɛ̃̌ bə̀myɛ́ ǹdə nə́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nə́ tú nəkɔkɔ́lɛ́ ga nə́ twĩ̀ dɛ̃ rɛ́ námpúm, nə̀nyɔ́nɔ́ w gakó mɛ̃ nə́ yó w mó ta?’¹³“Kɛ̀lɛ́ y cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ tùntùnnə̀ bé mə̀dù nì: ‘À yə̀ dwé yé dɔwa. À wò mó bʼà mʼa pɔ̃ dɛ̃ rə̀dù tum wársɛ, ń shɛ̀nɛ́. ¹⁴Zwẽ ǹ wársɛ́, ń vò kwã nɛ́. À mʼa pə mɔ̀bɔ́ ń tà-kwã mɔ́ nɛ ǹdə à gə́ pɔ ǹmyɛ nɛ nɛ́.¹⁵À bə sɔ́má zhe à mʼa wɛ̀rhɛ́ à nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə à gə́ nʼâ yǎl nɛ́ náá etəra? Nà wɔ́ à gə́ zhe wu mú è ce ǹ bə só, ǹ nə́ ǹ dùr bwɛ̃̌?’ ” ¹⁶Yezu súlí n wɔ̀: “Èta myɛ, nánkwaá bɛ́ mʼa jǐrh nã́yə́ə́, sə nã́yə́ə́ bé mʼa jǐrh nánkwaá.”¹⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zhǐr bə̀ la Zhərəzalɛm. Bə̀ gə́ yú sɔ́má y yó, n zɛ̃̀ n zə ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y n vò kwã nɛ́ bə̀ dúdú, n wɔ̀ bɛ: ¹⁸“Nyǐ-nə nə́ la Zhərəzalɛm, sə bə̀ mʼa zə Numbyíní Byǐ bə pə Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé, ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ne, sə bə̀ mʼa kə́ ń bùrsì bə wɔ̀ bə̀ ń mǝ̌ ǹdə́ gu. ¹⁹Bə mʼa pɔ̃ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá ne, bə fulsi mu, bə zə dànə̀shàárɛ bə mà mɔ̀, bə zɛ̃̀ bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó n cì, sə ń mà n bwìrhì ń dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀.”²⁰Rə̀myɛ́ yó, Zebede byǎ bɛ́ bə̀lyè y ná zə bɛ n yí Yezu nyí ni, n wùlì ń yé né, ń nə́ ń yǎl n lwə̀l mò kɔna. ²¹Yezu zɛ̃̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yàlá?”N wɔ̀ mɔ̀: “À nʼâ lwə̀l mó bə̀ ǹ bwəl nyí bʼà byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀lyè y mə̀dù mà n jòm ǹ jə̀jĩ́ ni, mə̀dù jòm ǹ jə̀gwã̀ nɛ̀, ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jàà y wa.”²²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: “Á yə̀l kɔn ná-yil á nʼá lwə̀l yé. Á mʼǎ shɛ̀nɛ́ á nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ àmyɛ́ la nɔ̀nɔ̀ mɔ́?”Bə wɔ̀: “Nə́ mʼâ shɛ̀nɛ́.” ²³N zɛ̃̀ n wɔ̀: “Zhə̀nà, á mʼǎ shɛ̀nɛ́ á nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ àmyɛ́ la nɔ̀nɔ̀ mɔ́. Sə è gə wɔ́ à jə̀jĩ́ ni ǹdə́ à jə̀gwã̀ nɛ̀ jǒm mó, è də̀ àmyɛ́ à la rə̀myɛ́ nyí pɔ yé. Jààsɛ́ sə̀myɛ́ ŋwɛ́nɛ́ byɛ̀bɛ́ à Da tɛnɛ sɛ bə̀ yil mó yilə.” ²⁴Ń kwã-lyì bí dwã bɛ́ shí y gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə̀ lyimə zɛ̃̀ nə̀ nʼê yì byɛ̀bɛ́ bə̀lyè yə́.²⁵Yezu zɛ̃̀ n byẽ̀ bə̀ gakó n wɔ̀ bɛ: “Á yě bə̀ tənèsé pyǎ bɛ́ nʼê jí pyɛ̀lɛ̀ bə̀ lyì bí yó, e jà lyì-fwààlɛ̀ myɛ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ jàn lyì bí ni. ²⁶Sə ámyɛ̌ bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ èta yé. Lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ń nə́ ń yǎl n yə̀ á gakó lyì-fɔ̀lɔ̀, sə n yə̀ á tùntùnnə̀ n twĩ̀ n pə ába. ²⁷Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yǎl n yə̀ á yé né cə́bal, sə n yə̀ á gakó yə-bal. ²⁸Wɔ́ èta ǹdə́ Numbyíní Byǐ myɛ. Ń yə̀ twí mùnì ga lò twĩ̀ n pɔ̃ yé. Ń túwə́, ń la tũ̌ n pə lyì bí ni, sə n pə ń myə̂l ré lyì nánzhəzhɔ̌ zõ yilə.”²⁹Dɛ̃ rə̀dù, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí yʼà ŋwɛ́nɛ́ Zheriko né. Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê dwi cɔ w wa, lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà tó be. ³⁰Lyìlyǝ̌r rə̀lyè yʼà jě sɔ́má y vɔ̃̀ nɛ̀. Rə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Yezu tó gàà ń nə́ ń lyɛ̃, rə zɛ̃̀ rə̀ nʼê búbwéé rə̀ zhe: “Cinnǝ, Dəvyidi Byǐ, dǔr nə́ nɔ̀nɔ̀.” ³¹Lyì-zhǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ nʼê ji ri búlə́ bə̀ rə̀ yẽ̌ rə̀ sɔ̀ w nɛ. Rə kwɛrhɛ rə búbwéé dwini shãã ga, rə wɔ̀: “Cinnǝ, Dəvyidi Byǐ, dǔr nə́ nɔ̀nɔ̀.”³²Yezu swə́rh n zhì, n byẽ̀ bè, n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n á nʼá yǎl bʼà wɛ̀rhɛ́ á yilə?” ³³Rə wɔ̀ mɔ̀: “Cinnǝ, nə́ rʼé lwə̀l mó bə̀ ǹ púr nə́ yírhə́ né.” ³⁴Rə̀ nɔ̀nɔ̀ zə Yezu, n zɛ̃̀ n dwə̀rh rə̀ yírhə́ né ne, nə jʼa púr. Rə zhǐr rə tó mo.

Chapter 21

¹Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí bwəlse Zhərəzalɛm, bə yí Bɛtəfazhɛ. Cɔ w òmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̀ w bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Olyivyə́r pyɔ̀ mɔ́ səta. N zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kwã-lyì bí bə̀lyè, n wɔ̀ bɛ: ²“Zhəl-nə cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ á yé né mó wə. Á mʼǎ nə bə̀nə-nyɛ̀ è lyẽ tɛ̃́, è byǐ zhǐ è yala nɛ. Lwǝr-nə yə, á zə sɛ á bʼǎ pɛ̃. ³Bə̀ gə bwə̀rh ába, sʼá wɔ̀: ‘Cinnǝ mú zhe sə̀ tum.’ Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ mʼa yẽ̌ á zə sɛ á bà.”⁴Rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ mùnì kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə mə̀dù byili mú pyìrh. Ń wòwə̀: ⁵“Wál-na Səyɔ̃ lyì bí ni:*‘Nyǐ-nə á pyɔ̌ mɔ́ ń lwəl ń cìn tɛ̃́,ń jě bə̀na ǹdə́ è byǐ, ń bàn á sõ.’ ”⁶Yezu kwã-lyì bí bə̀lyè y zhǐr bə vò bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ pɔ bɛ nyí ní. ⁷Bə zə bə̀nə-nyɛ̀ y ǹdə́ è byǐ y bə mʼe bà, bə lyɛ̀lɛ̀ bə̀ gàndɛ́ sə̀ yó, bə ce Yezu jòm. ⁸Lyì-zhǎ bɛ́ jàlà lyɛ̀lɛ̀ bə̀ gàndɛ́ sɔ́má y yó. Bə̀ jàlà kǝ́ cèmé vɔr bə lyɛ̀lɛ̀ nɛ́.⁹Lyì-zhǎ bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ ń yé né ǹdə́ ń kwã nɛ́ mɔ́ ga zɛ̃̀ bə̀ nʼê bya bə̀ zhe:“Dəvyidi Byǐ mú nə còrhó!Cinnǝ mú mà n cĩ́ bwəl mɔ̀bɔ́ ń bàn ń yil ré yil mó yó!Sə Yi nə còrhó dɛ̃̌ Arəzana wa!” ¹⁰Yezu gə́ tú n zù Zhərəzalɛm wu w wə, cɔ w púlə́púlə́ dom. Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê bwə̀rh bə̀ zhe: “Mɔ̌ lò ǹdə́ mɔ̀bɔ́?” ¹¹Lyì-zhǎ bɛ́ wɔ̀: “Wɔ́ Yi nyì-zwennə Yezu, cɔ w ò yíl Nazarɛtɛ ò ŋwɛ́nɛ́ Gəlile tənà y wẽ́ mó lyì bal mɔ́.”¹²Yezu zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, n jì dɔ̌lna bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yè wẽ̀ ré mó ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà tú wẽ̀ yǒ mó gakó n ce pwẽ̀ nè. N cìrh wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ sə̀byì-lyə́rnə bé yʼà nʼê lyə́r bə̀ sə̀byǎ bɛ́ rə̀ yó mó n làà tɛ̃́, n cìrh byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yè épwǝ̌nsé mó myɛ də̀gwésé n làà tɛ̃́. ¹³N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ Yi wòwə̀: ‘Bə̀ mʼa byẽ̀ à jì y bə̀ Yi-co jì.’ ” N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Ámyɛ̌ zɛ̃̀ á zə èmyɛ́ mɔ́ e jǐrh ŋwɔ̀là jàà.” ¹⁴Lyìlyǝ̌r ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê twi cə́ zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, n wárh bɛ.¹⁵Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé gə́ nɔ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ Yezu nə́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ bə̀ zhǐ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ bə̀ nʼê bwə̀l bə̀ zhe bə̀ Dəvyidi Byǐ mú nə còrhó mó, bə̀ lyimə zɛ̃̀ nə̀ nʼê yì. ¹⁶Bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Ǹ nyɛ̌ bə̀sɔ́ná bɛ́ gə́ nʼê wə̀l né?”N wɔ̀ bɛ: “Ɔ̃̀ɔ̃̂, à nyɛ̌. Sə à la ába kɔn rə̀dù bwǝ̌rh. Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘Ǹ ce ǹ còrhó w shí bə̀sɔ́ná ǹdə́ byì-shɛ̌msɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ nʼê ŋwɛ̀ yil nyú w o du.’ Á gwẽ̌ yə̀ rə̀myɛ́ kàrmə̀ nà?” ¹⁷N zɛ̃̀ n zhǐr Zhərəzalɛm nɛ́ n vò Betəni, n zɔ̃̀ gàà.¹⁸Yezu dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã n ká ń bàn cɔ w wa. Nɔrh zɛ̃̀ mə̀ zhe mo. ¹⁹N nə épyìlú ò zhǐ sɔ́má y nyí ni, n ywə̀r n yí ò kùr wə̀, n pwírí ò wɔ́ vɔr dúdú. Byǐ èdù ga myɛ tɛ̀nɛ́ ò yó yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ wà: “Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la byǐ co gaga yé.”Épyìlú w jʼa cì rə̀myɛ́ yi ní cìcì.²⁰Ń kwã-lyì bí gə́ nɔ rə̀myɛ́, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Bə̀kɔ́n rə̀ ce épyìlú w jʼa cì kùr yó èta mɔ́?” ²¹N wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: á gə zhí Yi ni, á tʼá ce tə́tɔ̀ná, á wɔ̌ á mʼa wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ épyìlú w ni mú, sə è də̀ rə̀myɛ́ dúdú yé. Bá á gə wò pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ èta mɔ́ nɛ bʼò zhǐr gàà o vò o tu mwə̃́ y wə, kɔn mʼa yə̀ èta. ²²Á gə zhí Yi ni, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á gə lwə̀l á Yi-co wẽ́, á mʼâ nə rɛ.”²³Yezu gə́ tú n yí cɔ w wa, n zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, n zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni. Rə̀myɛ́ yó, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Zhwifubá náncɛsɛ́ zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Yẽ̀ ǹ nɔ sɔ́má nɛ́ ǹ mə́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́? Mɔ̌ lò ń pɔ mɔ́ sɔ́má y èmyɛ́?” ²⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Àmyɛ la ába kɔn rə̀dù sásá bwə̂rh. Á gə lyár nɛ, àmyɛ mʼa zɛ̃̀ a byili ába à gə́ nɔ sɔ́má mə̀gã̌ à mʼâ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́.²⁵Nɛ̃̌-shɔ mɔ́ Zhã yà ń nə́ ń pɛ mɔ́, wɔ́ Yi sõ ń yà ń nɔ sɔ́má nɛ, ráá numbyínsi sõ?”Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “Nə́ gə wò bə̀ wɔ́ Yi sõ Zhã yà ń nɔ sɔ́má nɛ́, ń mà n bwə̀rh nə́ba bə̀ wɔ́ byè yil nə́ nə yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ zwẽ? ²⁶Nə́ jʼâ nʼé dùr ywẽ ǹdə́ wál bə̀ wɔ́ numbyínsi sõ ń yà ń nɔ sɔ́má nɛ́ myɛ, lyì bí gə́ nʼê bùl bə̀ Zhã yà ń wɔ́ Yi nyì-zwennə mó yilə.” ²⁷Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ̀: “Nə́ yə̀l yé.”N wɔ̀ bɛ: “Àmyɛ tʼâ la ába à gə́ nɔ sɔ́má mə̀gã̌ à mʼâ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ byilu yé.”²⁸Yezu zɛ̃̀ n ji səswalá n pə bɛ n wɔ̀: “Etər á nʼá bùl né? Bal mə̀dù ń yà ń zhe ń byǎ bə̀lyè. N zɛ̃̀ n wɔ̀ mə̀dù y ni: ‘Zhəl ń twĩ̀ kɛ́lɛ́ y w zà.’ ²⁹Byǐ mú wɔ̀ mɔ̀: ‘À tʼâ la yé.’ Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń surhə né pyìrhí, n du n vò. ³⁰Da mɔ́ zɛ̃̀ n kə́ n wɔ̀ ń byǐ mú dõ mó myɛ nɛ èta. Ńmyɛ̌ zɛ̃̀ n wɔ̀ da mɔ́ nɛ: ‘À mʼa vò.’ Sə ń yə̀ zhə̀l yé.”³¹Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n bwə̀rh bè n wɔ̀: “È gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, á nʼá bùl bə̀ bə̀myɛ́ bə̀lyè y wẽ́ mó, wɔ́ mɔ̌ ń wɛ̀rhɛ́ ń da mɔ́ pùbùlə̀?”Bə wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ nã́yə́ə́ mó.”N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: myə̂l-kwândɛ́ zwennə bé ǹdə́ kə-nə̀fwə̀ə́lé mʼa jɛ̀rɛ̀ ába Yi tənà y wa. ³²Zhã tú n byili ába sɔ́má kɛ̀bɛ́ á mʼâ tó mùnì ga á wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlə̀, sʼá yə̀ ń nyí ni zwẽ yé. Wɔ́ myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennə bé ǹdə́ kə-nə̀fwə̀ə́lé bə̀ zwẽ ń nyí ni. Á nɔ rə̀myɛ́ gakó, á jʼâ yə̀ á wun pyìrhí á shɛ̀nɛ́ á zwẽ ń nyí ni yé.”³³Yezu kə́ n wɔ̀: “Cili-nə səswalá dõ kə́dò: bal mə̀dù ń yà ń zhele cèmé nyɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zə nə̀ byǎ bɛ́ bə̀ mʼê wɛ̀rhɛ́ sɛ̃́ mɔ́ ń cɛ wa,* n zɛ̃̀ n báá bɔ́ɔ́ n kə́kɛ́lɛ́ nɛ, n kù gɔ́rɔ́ nɛ́ bə̀ mʼê wɛ̀rhɛ́ sɛ̃́ mɔ́, n lù ku dɛ̃̌ dɛ̃̌ n súlí, lò wɔ̌ ń jòm gàà ń mə́ ń yìlì cèmé né ne. N kwè lyì n cĩ́ ní, bə̀ nʼê nyǐ nə̀ yò. N zɛ̃̀ n zhǐr n vò sɔ́má kɛ̀bɛ́ è nyɛ. ³⁴“Cèmé né byǎ bɛ́ gə́ tú bə byì yi ní, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀, bə̀ bə̀ zhəl byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó sõ, bə zwẽ ń cəl ré bə bʼe pɔ̃.³⁵Byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó zə bɛ, bə mà mə̀dù yə́, bə gu mə̀dù yə́, bə zɛ̃̀ bə dul mə̀dù y ǹdə́ nə́kulə bə gu. ³⁶Cɛ y cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n kə́ n twĩ̀ ń tùntùnnə̀ dwã nánzhəzhɔ̌ du nã́yə́ə́ bé. Byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó kʼe wɛ̀rhɛ́ bə̀myɛ èta. ³⁷“Rə̀myɛ́ yó, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń sə̀pwà byǐ bə̀ sono. Ń yà ń nə́ ń bùl bə̀ dɛ̀ga bə̀ mʼa nyɛ̀ ń byǐ mú.³⁸Sə bə̀ gə́ nɔ mɔ ń bànà, bə wɔ̀ dwã nɛ: ‘Nyǐ-nə mɔ̀bɔ́ ń la bə̀ n cìní ń da jɛ̃̀-kɔn rɛ́ mɔ́. Bà-nà nə́ gu mu, nə́ cìní ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́.’ ³⁹Bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə du bɔ́ɔ́ w wa, bə gu.”⁴⁰Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n bwə̀rh lyì bí n wɔ̀: “Sə cɛ y cə́bal mɔ́ nə gə túwə́, etər ń mà n wɛ̀rhɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ ń cèmé né yò w mó né?” ⁴¹Bə wɔ̀ mɔ̀: “Ń mà n gu lyì-bəlwâlsɛ́ sə̀myɛ́, ń tá ń la sə̀ nɔ̀nɔ̀ dǔr yé. Sə ń mà n kwè lyì byɛ̀bɛ́ cèmé né byǎ bɛ́ gə tú bə̀ byìlə̀, bə̀ mʼa pɔ̃ ń cəl ré mó, n cĩ́ ń cɛ y nyí ni.”⁴²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á gwẽ̌ yə̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó kàrmə̀ nà? Bə̀ kɛ̃ bə wɔ̀:‘Wɔ́ nə́kulu w kɔ̀bɔ́ jì-lùrnə̀ bé yʼà vùr bə dwĩ̀ kwã nɛ́ mɔ́,ò jǐrh jì y jàn nə́kulu wə́.Rə̀myɛ́ wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ rə̀ càn nə́myɛ̌ yírh wə,bə̀ wɔ́ Cinnǝ mú ń wɛ̀rhɛ́ èta.’ ”⁴³Yezu súlí n wɔ̀: “Wɔ́ rə̀myɛ́ yil à nʼâ wə̀l ába: bə̀ mʼa zwẽ Yi tənà y á jɔ̃̀ wà, bə pə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ mʼa ce e ce byǎ mɔ́ nɛ. [ ⁴⁴Lò ǹ gə tu nə́kulu w òmyɛ́ yó, ǹ mʼǎ yəywɛlɛ, sə lò mɔ̀bɔ́ nə́kulu w òmyɛ́ gə tu ǹ yó, ò mʼa gúmsi mú.]”⁴⁵Yi jì vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá gə́ cili Yezu səswaálsɛ́ sə̀myɛ́, bə lwar bə̀ wɔ́ bə̀myɛ́ ń ba. ⁴⁶Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê pyà bə̀ gə́ mʼa tó né bə zə mɔ. Sə lyì-zhǎ bɛ́ gə́ yʼà yě bə̀ Yezu wɔ́ Yi nyì-zwennə mó ce ywẽ yʼà zhe be.

Chapter 22

¹Yezu kə́ n zə səswaálsɛ ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ lyì bí ń zhe: ²“À mʼa byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Pyɔ̌ mə̀dù ń ya n tɛnɛ ń byǐ kɛ̃-jú címsi, ³n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ tùntùnnə̀ bə̀ bə̀ zhəl bə wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ ń byẽ̀ címsí yil mó ne, bə̀ bə̀ bà, sə bə̀ yʼà tʼâ yǎl bə bə̀ yé.⁴“N zɛ̃̀ n kə́ n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ dwã, n pə bɛ nyí n wɔ̀: ‘Zhəl-nə á wɔ̀ byɛ̀bɛ́ à yʼà byẽ̀ kɛ̃-jú w címsí jàà w mɔ́ nɛ bə̀ bə̀ bà. Nyǐ à tɛnɛ kùjú w a zhɛ̀. À gu à nə̀-byesé ǹdə́ à vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ nù mú. Kɔn gakó tɛnɛ rə zhɛ̀.’⁵“Sə byɛ̀bɛ́ ń yà ń byẽ̀ mó yə̀ gàà nyǐ yé. Lò gakó shə́r ń la ń tumə ne: mə̀dù y la ń kɛ́lɛ́ wa, mə̀dù y la ń dɔ̌l nɛ. ⁶Bə̀ dwã bɛ́ zə kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé, bə nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀, bə gu bi. ⁷“Pyɔ̌ mɔ́ lyim zɛ̃̀, n twĩ̀ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ sə vò e gu bi, sə ji bə̀ cɔ w myǐn, bə̀ gə́ gu ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé mó yilə.⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ nɛ: ‘Címsí kùjú w tɛnɛ ò zhɛ̀, e jà byɛ̀bɛ́ à yʼà byẽ̀ mó bə mǝ̌ ǹdə́ címsí yé. ⁹Zhəl-nə sə-jɛɛ́sɛ́ yó. Lyì byɛ̀bɛ́ á nɔ gàà, sʼá byẽ̀ bə̀ gakó bə bə̀ kɛ̃-jú címsí.’ ¹⁰“Kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé zɛ̃̀ bə vò sə-jɛɛ́sɛ́ yó, bə byẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ mɔ́ gakó bə mʼe bà. Bə̀ yʼà gùlí dwã, lyì-ècɛ̀nà ǹdə́ lyì-bəlwǎlsɛ ga, sə lyì bí yʼà sú címsí kùjú w jì yə́.¹¹“Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n zù kùjú w jì y wə, ń la byɛ̀bɛ́ ń byẽ̀ mó byɔ́lɔ́. N nə bal mə̀dù ń yə̀ kɛ̃-jú w címsí kàmə̀-zwǐ zwì yé. ¹²N bwə̀rh mò n wɔ̀: ‘Dɔwa, etər ǹ tó né ń zù nyɔ̀nɔ̀, ń jà ǹ yə̀ kɛ̃-jú címsí kàmə̀-zwǐ zwì?’“Sə bal mɔ́ yə̀ lyár bə̀ kaka yé.¹³Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé ne: ‘Zə-na mɔ á lyẽ ń jɛ̀sɛ́ ǹdə́ ń nèsé, á dul mo pwẽ̀ nè cə-byṹ w wə, sə ń mà ń nə́ ń kúrh ǹdə́ ń nə́ ń dɔ̀m ń yə́lə́ dwã nɛ gàà.’ ” ¹⁴Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀: “Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ byẽ̀ mó já, sə byɛ̀bɛ́ bə̀ cír mó bə já yé.”¹⁵Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bə jòm dwã yó bə pyà bə̀ gə́ mʼa wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə tó Yezu cìcì zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ bə zə mɔ. ¹⁶Bə zɛ̃̀ bə twĩ̀ bə̀ kwã-lyì ǹdə́ Erɔɔdɛ myɛ lyì* Yezu sõ, bə yí bə wɔ̀ mɔ: “Yó-cə́bal, nə́ yě bə̀ ǹ wɔ́ zhə̀n-cí, ǹ nə́ ǹ byili Yi pùbùlə̀ né lyì bí ni ǹdə́ zhə̀nà. Ǹ tá ǹ dùr lò yírh ǹdə́ zhə̀n rɛ́ byilu yé, bə̀ lò lò ywẽ bə mɔ́ zhe yé. ¹⁷Byili nə́ba kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ bùl nyí rí shò-kwã nɛ́: sɔ́má ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nə́ pə myə̂l-kwândɛ́ Səzaarɛ nɛ,* ráá sɔ́má tɛ̀nɛ́?”¹⁸Yezu yà ń yě bə̀ surhə né námməlwǎlsɛ́ yò, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Myìnù cìnə́, byè yil á nʼá zhẽ̀ nè? ¹⁹Zə-na myə̂l-kwândɛ́ wɛ́rɛ́ èdù á bə̀ a nyìwé.”Bə vùr y bə bʼe pɔ̃.²⁰N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Èsə̃̌yùlú w ǹdə́ yil ré tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è yó mó wɔ́ mɔ̌ nyǎn?” ²¹Bə wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ Səzaarɛ nyǎn.”N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “È gə wɔ́ èta, sʼá pə Səzaarɛ nɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń nyǎn rɛ́ mɔ́, sʼá pə Yi myɛ nɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ rə̀ nyǎn rɛ́ mɔ́.” ²²Bə̀ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. Bə zhǐr bə yẽ̌ mo.²³Lyì jàlà yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Sadəsənyɛbá, bə̀ tʼâ zwẽ nyí bə̀ cùùrì mʼa bwìrhì yé. Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ jàlà zɛ̃̀ bə bǝ̀ Yezu sono rə̀myɛ́ yù w cìcì, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: ²⁴“Yó-cə́bal, Muyiisi pɔ nyí n wɔ̀: ‘Lò gə jú kɛ̃ n zɛ̃̀ n cì ǹdə́ ń yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ, sə ń nyɛ̃́ jí ń kɛ̃ mɔ́, n zə mɔ n lù bə̀sɔ́ná mɔ̀bɔ́ ń cù mú yilə.’²⁵“E jà nə́myɛ̌ sono, byǎ bwàlpyɛ̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ da nɛ. Bə̀ náncɛ y jí kɛ̃, n cì ǹdə́ ń yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdə́ mɔ yé. Mɔ̀bɔ́ ń pú mu mú jí kɛ̃ mɔ́, ńmyɛ cì n yẽ̌ mo. ²⁶Mɔ̀bɔ́ ńmyɛ kə́ n pú mú jí kɛ̃ mɔ́, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀dù yə́. Èta èta, bə̀myɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga jú kɛ̃ mɔ́, bə cì bə yẽ̌ mo ǹdə́ bə̀ yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdə́ mɔ yé. ²⁷Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, kɛ̃ mɔ́ myɛ zɛ̃̀ n cì. ²⁸Sə cùùrí nə gə tú rə̀ bwìrhì, bə̀myɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga jʼa jí kɛ̃ mɔ́, wɔ́ mɔ̌ ń mà n cìní mu?”²⁹Yezu wɔ̀ bɛ: “Á gə́ yə̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ kùrə̀, á jʼâ yə̀l Yi jàn rɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ ce, á nʼá dwé á cìnə̀. ³⁰Cùùrí gə tú rə̀ bwìrhì, bala ǹdə́ kana kʼê tʼâ la dwã jú yé. Bə̀ mʼa yə̀ ǹdə màlɛ́kabá ta Arəzana wa.³¹“È gə́ wɔ́ cùùrí bùrhù mú shò-kwã nɛ́ mɔ́, á gwẽ̌ yə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi byili ába rə̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó kàrmə̀ nà? Rə̀ wòwə̀: ³²‘À wɔ́ Abəraham Yi, ǹdə́ Yəzakɛ Yi, ǹdə́ Zhakɔɔbɛ Yi.’ ”Yezu súlí n wɔ̀: “Yi wɔ́ lyì-nyìrh Yi, rə̀ də̀ lyì-cùùrì Yi yé.” ³³Ń zɔ̀mà nɛ́ jàr lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê cili mú dɛ̃́dɛ̃́.³⁴Farɛzhɛ̃ɛ̃bá gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Yezu zɔ̀m n ji Sadəsənyɛbá tɛ̃́, bə byẽ̀ dwã, bə jòm dwã yó. ³⁵Mə̀dù jà ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́ ń wɔ́ Muyiisi nyə́ né byilnə. Ń yà ń nə́ ń yǎl n zhẽ̀ Yezu. Ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: ³⁶“Yó-cə́bal, Yi nyə́ né wẽ́, wɔ́ tɛ̌ rə̀ du nə̀ dwã bɛ́ gakó?”³⁷Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Yi nyí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ du rə̀ dwã bɛ́ gakó mó nʼê wə̀lə̀: ‘Swéné Cinnǝ ǹ Yi ǹdə́ ǹ wu gakó ǹdə́ ǹ surhə gakó.’ ³⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ Yi nyí rí nã́yéé ré, rə̀ jʼà du nə̀ dwã bɛ́ gakó mó.³⁹Sə nə̀lyè nyǎn rɛ́ myɛ wɔ́ ǹdə nã́yéé ré ta. Rə̀ nʼê wə̀lə̀: ‘Swéné ǹ dõ ǹdə ǹ cìcì ta.’ ⁴⁰Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ Muyiisi nyə́ né ǹdə́ Yi nyì-zwennə bé sábá nɛ́ wẽ́ mó ga shí nyə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀lyè y wẽ́.”⁴¹Farɛzhɛ̃ɛ̃bá yʼà zhǐ dwã yó. Yezu zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: ⁴²“Á nʼá bùl bə̀ byè Kristə mó shò-kwã nɛ́? Mɔ̌ byǐ ǹdə́ mɔ?”Bə wɔ̀: “Dəvyidi byǐ ǹdə́ mɔ.”⁴³Yezu wɔ̀ bɛ: “Etər Dəvyidi nə tó né n byẽ̀ mò ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ jàn bə̀ ‘Cinnǝ’? Dəvyidi zɔ̀m ń yò n wɔ̀: ⁴⁴‘Cinnǝ mú wò à Cinnǝ mú ni:bǝ̌ jòm à jə̀jĩ́ ni,kɔn mʼe yí a ce ń nɔ̀ ǹ zwə̀ bé ǹ nə̀rh kùr wə̀.’⁴⁵Etər Kristə mó mà n zɛ̃̀ n tó né n yə̀ Dəvyidi byǐ, Dəvyidi cìcì jà n byẽ̀ mò bə̀ Cinnǝ?” ⁴⁶Sə mə̀dù ga yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n lyár Yezu bə̀ kaka yé. Kɔn zhí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́, lò lò yà ń kə́ ń kwàl sə n bwə̀rh mò zɔ̀mɛ̀ yé.

Chapter 23

¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ǹdə́ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ: ²“Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá wɔ́ Muyiisi nyə́ né bə̀ nʼê cèrhè lyì bí ni. ³Rə̀myɛ́ yilə, zwẽ-nə kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê cèrhè ába mó, á wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ gə́ nʼê byili ní, sʼá bə̀kʼá tó bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né, á zɛ̃̀ á nʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ ta yé, bə̀ bə̀ tʼâ wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê byili lyì bí ni mú yé.⁴“Bə̀ nʼê lyẽ zhĩĩ tɛ̀bɛ́ rə̀ dùm dɛ̃́dɛ̃́ bə̀ zhĩ lyì bí ni, bə̀myɛ́ cìcì mú jʼà tʼâ yǎl bə dwə̀rh rè ǹdə́ bə̀ jə̀fɔ́lɛ́ myɛ cìcì bə mʼe sɛ̃ bɛ yé. ⁵Bə̀ nʼê twĩ̀ bə̀ tumə né gakó lyì yírhə́ yilə. Bə̀myɛ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ bə̀ nʼê ce Muyiisi nyə́ né sábá nɛ́ zɔ̀mà nɛ́ jàlà rə̀ wẽ́ bə̀ lyẽ bə̀ cílə́ ne ráá bə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ̀ Yi-co yi ní mú nʼê yàl nánfwààlɛ̀ du bə̀ dwã bɛ́ nyǎn rɛ́. Bə̀ nʼê ce bɔ̀rhá nándə̀dwààlɛ̀ bə̀ kàmə̀-zwǐsí ni myɛ.⁶Bə̀ gə yú címsi kùjú jàà wà, bə̀ só sə bə jòm lyì-fwààlɛ́ jààsɛ́ wa. Bə̀ gə yú dwã-gùúlí jìsí wẽ́, bə̀ só sə bə jòm yé né. ⁷Bə̀ só myɛ sə lyì bí ce be náàcɛ̀nɛ́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wa, sə bə byẽ̀ bè bə̀ ‘Kàrmɔ̀ byilnə’.⁸“Ámyɛ̌ gakó wɔ́ da-byǎ, á kàrmɔ̀ byilnə mó wɔ́ mə̀dù sásá. Á bə̀kʼá ce lyì bí byẽ̀ ába bə̀ ‘kàrmɔ̀ byilnə’ yé. ⁹Á gakó Da mɔ́ wɔ́ mə̀dù, wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́. Á bə̀kʼá byẽ̀ lò mə̀dù ga cɛ yó bʼâ da yé. ¹⁰Á yó-cə́bal mɔ́ wɔ́ mə̀dù, wɔ́ Kristə. Á bə̀kʼá byẽ̀ lò mə̀dù ga cɛ yó bʼâ yó-cə́bal yé.¹¹Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ á wẽ́, ń mǝ̌ sə n yə̀ á gakó tùntùnnə̀. ¹²Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌, bə̀ mʼa lwəl mó tɛ̃́, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ lwəl ǹ cìn tɛ̃́, bə̀ mʼa zhẽ̌ mó dɛ̃̌.”¹³Zwini bʼa zə ámyɛ̌ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, bʼǎ wɔ́ myìnù cìnə́. Á nʼá cə̀r lyì bí yé ne, bə̀ bə̀kʼa zù Arəzana tənà y wẽ́ yé. Á cìcì mú tʼá yǎl á zù, á jʼǎ nʼá cə̀r byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê yǎl bə zù mú myɛ mùnì bə̀ bə̀kʼa zù yé. ¹⁴“Zwini bʼa zə ámyɛ̌ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, bʼǎ wɔ́ myìnù cìnə́. Á nʼá kɔkɔlɛ ejə̀nə̀ bé jɛ̃̀-kɔn gakó á yẽ̌ be, á zɛ̃̀ á wɛ̀rhɛ́ Yi-cər nándə̀dwààlɛ̀, mùnì ga lyì bí nyǐ ába ǹdə lyì-twǝ̌rh ta. Rə̀myɛ́ yilə, á mʼǎ nə còrhò-tum nánfɔ̀lɔ̀ du lyì bí gakó. ¹⁵“Zwini bʼa zə ámyɛ̌ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, bʼǎ wɔ́ myìnù cìnə́. Á nʼá jíl lũ w wə, á byɛrhɛ bǔrh, á mʼá pyà sʼá nə lò mə̀dù myɛ cìcì n yə̀ á kwã-lò. Á gə tú á nɔ mɔ, á nʼá ce Yi pə mɔ còrhò-tum dwini ámyɛ̌ nyǎn rɛ́ twər rə̀lyè.”¹⁶“Zwini bʼa zə ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ sɔ́m-byilnə bé mó, bʼǎ wɔ́ lyìlyǝ̌r. Á nʼá wə̀l bə̀ lò gə bwəl nyí Yi jì y ni, rə̀myɛ́ də̀ yò yé, sə lò gə bwəl nyí sánə́má mɔ́ mə̀ ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y wẽ́ mó ne, sə n pyìrh ń nyí-bwəl ré. ¹⁷Bə-surhə-zhe cìnə́, á wɔ́ lyìlyǝ̌r wɛ̀! Wɔ́ sánə́má mɔ́ mə̀ wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ du, ráá wɔ́ Yi jì y è nʼê ce sánə́má mɔ́ jǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ Yi cǐ mú?¹⁸“Á nʼá wə̀l myɛ bə̀ lò gə bwəl nyí Yi jì y vwĩ̀-jìlú w ni, rə̀myɛ́ də̀ yò yé, sə lò gə bwəl nyí pɛnɛ́ y è zhǐ vwĩ̀-jìlú w yó mó ne, sə n pyìrh ń nyí-bwəl ré. ¹⁹Lyìlyǝ̌r, wɔ́ pɛnɛ́ y è wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ du, ráá wɔ́ vwĩ̀-jìlú w ò nʼô ce pɛnɛ́ y jǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ Yi cǐ mú?²⁰Lò gə bwəl nyí vwĩ̀-jìlú w ni, wɔ́ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò yó mó ne ń bwəl. ²¹Lò gə bwəl nyí Yi jì y ni, wɔ́ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó ne ń bwəl. ²²Lò gə bwəl nyí dɛ̃̌ yi ni, wɔ́ Yi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y ǹdə́ Yi cìcì rə̀ jě è yó mó ga nɛ ń bwəl.²³«Zwini b'a zǝ ámyɛ̌ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, b'ǎ wɔ́ myìnù cìnǝ́. Á n'á vùr á dɔma lyǝ̀mbwǝ̀ǝ̀ré òdù shí gakó yó w á pɛ Yi ni. Á j'ǎ dǝ̀ wu-cángá ǹdǝ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr cìnǝ́ yé, á yǝ̀ Yi myɛ nɛ zhí kẽkẽ yé. E j'à wɔ́ nyǝ́ né nǝ̀myɛ́ nǝ̀ du nǝ̀ dwã bɛ́ Yi nyǝ́ né wẽ́. Wɔ́ nǝ̀myɛ́ á y'ǎ mǝ̌ s'á zwẽ, s'á bǝ̀k'á yẽ̌ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ dàl mɔ́ myɛ nɛ yé. ²⁴Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ sɔ́m-byilnǝ bé mó, á wɔ́ lyìlyǝ̌r. Á gǝ la nɛ̃̌ nyɔ́, á n'á lyǝl bɔ̀mbwɛ́nɛ́, á j'ǎ n'á lyìl yómó púlǝ́púlǝ́.»²⁵«Zwini b'a zǝ ámyɛ̌ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, b'ǎ wɔ́ myìnù cìnǝ́. Á n'á shàrh zwɛ̌rh ǹdǝ́ nǝ̀zhǐr kwǝrh, sǝ̀ wun ní j'a sú ǹdǝ́ ŋwɔ̀lɛ̀ e súlí tùm-bǝlwǎlsɛ wẽ̀ dúdú. ²⁶Farɛzhɛ̃ɛ̃ nánlyìlyǒ, jɛ̀nɛ̀ ń shàrh zwã̌ y wu wǝ́, sǝ́ yẽ̌ b'è kwã y myɛ b'a lyĩ.²⁷«Zwini b'a zǝ ámyɛ̌ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, b'ǎ wɔ́ myìnù cìnǝ́. Á wɔ́ ǹdǝ lú-bɔ̀là byɛ̀bɛ́ bǝ̀ pwèlè pwɛ̃́pwɛ̃́ ta. Bǝ̀ pwẽ̀ nè mó càn, e jà bǝ̀ wun ní sú ǹdǝ́ cùùrì kúr ǹdǝ́ wò-bǝdààrhɛ̀ dúdú. ²⁸Wɔ́ èta cìcì á nyɛ̌ nɛ́. Á wɔ́ ǹdǝ wu-cángá cìnǝ́ ta lyì bí yírhǝ́ wǝ, á wun ní j'à sú ǹdǝ́ myìnù e súlí lwɛlɛ dúdú.²⁹«Zwini b'a zǝ ámyɛ̌ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, b'ǎ wɔ́ myìnù cìnǝ́. Á n'á lwì Yi nyì-zwennǝ bé lú-bɔ̀là bɛ́, á n'á kwɛrhɛ wu-cángá cìnǝ́ bé bɔ̀là bɛ́, ³⁰á zɛ̃̀ á n'á wǝ̀lǝ̀: ‹Nǝ́myɛ̌ gǝ y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ nàmbala bɛ́ yi ní, nǝ́ y'ǎ t'á la tó nǝ́ gu Yi nyì-zwennǝ bé yé.› ³¹Sǝ á gǝ́ n'á wǝ̀l èta mɔ́, á cìcì mú n'á byili bǝ̀ wɔ́ ámyɛ̌ nàmbala bɛ́ bǝ̀ gu Yi nyì-zwennǝ bé. 32 Sǝ ámyɛ̌, cǝ̀ǝ̀lènǝ̀ á báásɛ dɛ̀bɛ́ á nàmbala bɛ́ y'à ju kùr bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́.³²Sǝ ámyɛ̌, cǝ̀ǝ̀lè-nǝ̀ á báásɛ dɛ̀bɛ́ á nàmbala bɛ́ y'à ju kùr bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́. ³³«Á wɔ́ dɔma, kùrh dwí. Etǝr á m'ǎ tó né á lú myǐn-jì y yé né?³⁴Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yilǝ, nyǐnǝ à b'a twĩ̀ Yi nyì-zwennǝ ǹdǝ́ surhǝ cìnǝ́, ǹdǝ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ byilnǝ. Sǝ á m'ǎ gu bǝ̀ jàlà, á pǝpa bǝ̀ jàlà dǝ̀-jaárhɛ yó, á mà bǝ̀ jàlà ǹdǝ́ ywàálɛ á dwã-gùúlí jìsí wẽ́, sǝ á m'ǎ jì bì bǝ vò cɔ dõ wǝ, á twèlé be gàà, á k'á jì bi bǝ vò cɔ dõ wǝ. ³⁵Èta, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gu nánfò bǝ ló bǝ̀ jal mɔ́ tɛ̃́, kɔn ji kùr ǹdǝ́ wu-cángá cǝ́bal Abyǝǝ jal mɔ́, e m'e yí Bǝrǝci byǐ Zakarɛ á gu Yi jì y ǹdǝ́ vwĩ̀-jìlú w bwǝ̌l mǝ́ w mó nyǎn mɔ́. ³⁶Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ gakó b'a jòm zà zà lũ w lyì bí yó wǝ.»³⁷Yezu súlí n wɔ̀: «Zhǝrǝzalɛm lyì, Zhǝrǝzalɛm lyì, ámyɛ̌ á n'á gwi Yi nyì-zwennǝ bé, á n'á zǝ nǝ́kulǝ á dul byɛ̀bɛ́ Yi twĩ̀ á sono mó. Twǝr nánzhǝzhɔ̌ à byẽ̀ ába à la dwã yó co ǹdǝ cóló gǝ́ y'a kɔ́kwá ò byǎ o ce ò kùr w né, sǝ á yǝ̀ shɛ̀nɛ́ yé. ³⁸Rǝ̀myɛ́ yilǝ, Yi m'a yẽ̌ ába á dúdú á cɔ w wa. ³⁹«À n'â wǝ̀l ába: kɔn zhí èlǎsɛ̃́, á k'á t'á la nɛ nɔ, kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á m'ǎ wɔ̀: ‹Cinnǝ mú mà n cĩ́ bwǝl mɔ̀bɔ́ ń bàn ń yil ré yil mó yó!›»”

Chapter 24

¹Yezu shí Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ n du, n yí yé né námpɔ́lɛ́. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə̀ nʼê zɔ̀m Yi jì y lùlwìrì rí yò ǹdə́ mɔ. ²N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á nə rə̀myɛ́ gakó èta mɔ́? Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: nə́kulu òdù ga tʼâ la ò dõ yó mãɔ̃ yé. Bə̀ mʼa wǔr nə̀ gakó bə ló tɛ̃´.”³Yezu zɛ̃̀ n vò Olyivyəəré pyɔ̀ w yó, n jòm tɛ̃́. Ń kwã-lyì bí dúdú zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə wɔ̀ mɔ̀: “Byili nə́ba yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀myɛ́ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́. Sə́ byili nə́ba myɔrhɔ w kɔ̀bɔ́ ò mʼa byili bə̀ ǹ twírí y ǹdə́ lũ zhɔ̌ bwəlse mó.” ⁴N wɔ̀ bɛ: “Dɛ̃̌-na á cìnə̀, mùnì ga bə̀ bə̀kʼa jə́jɛ̀rɛ́ ába yé. ⁵Lyì nánzhəzhɔ̌ mʼa bə̀ ǹdə́ àmyɛ́ yil ré, sə lò gakó mà n wɔ̀ bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Kristə mó, sə bə̀ mʼa jə́jɛ̀rɛ́ lyì nánzhəzhɔ̌.⁶Bǝ̀ m'a zɔ̀m jààsɛ̀ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ nyɛ búlǝ́ yò ǹd'ába. Á m'ǎ nyɛ̀ɛ̀ búlǝ́ dweme bwǝ́lbwǝ́lǝǝ, s'á bǝ̀k'á dùr ywẽ yé, bǝ̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ sǝ rǝ̀myɛ́ gakó wɛ̀rhɛ́, sǝ è gwẽ̌ t'â la lũ zhɔ̌ yál yé. ⁷Cɛmɛ b'a zɛ̃̀ búlǝ́ ǹdǝ́ dwã; tǝnǝ̀rh b'a zɛ̃̀ búlǝ́ ǹdǝ́ dwã; cɛ y m'a zhízhǐ jààsɛ̀ nánzhǝzhɔ̌ wa; nɔrh m'a yǝ̀ nɛ́; ⁸sǝ rǝ̀myɛ́ gakó m'a yǝ̀ ǹdǝ kɛ̃ pwǐ yin kùr-ju ta.⁹“Lyì bí mʼa zə ába bə pə lyì nì bə nwɛ̀nɛ̀, sə bə̀ mʼa gu ába. Tənèsé gakó lyì bí mʼa tə̀ àmyɛ́ yil bə jí zùùrì ǹdʼába. ¹⁰Sə rə̀myɛ́ yi ní, lyì nánjə̀jóló mʼa gə bə̀ wun, bə myìnì dwã, bə jí zùùrì ǹdə́ dwã. ¹¹Lyì nánzhəzhɔ̌ mʼa fwĩ́ tɛ̃́ bə̀ nʼê jə́jɛ̀rɛ́ lyì bí bə̀ bə̀myɛ́ wɔ́ Yi nyì-zwennə, sə bə̀ mʼa jə́jɛ̀rɛ́ lyì nánjə̀jóló.¹²Lwɛlɛ rɛ́ m'a j'â n'ê súlí gaga, sǝ lyì nánzhǝzhɔ̌ dwã sónó w m'a bɔ̀. ¹³Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ pyɛ́nɛ́ ń zhì ǹ nà y yó kẽkẽ, ǹ m'ǎ nǝ vwǎrh. ¹⁴Bǝ̀ m'a bwǝ̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ lũ w púlǝ́púlǝ́ wǝ, bǝ byili lyì bí gakó ne. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, lũ w b'a zhɛ̀.»¹⁵Yezu súlí n wɔ̀: «Á m'ǎ nǝ súsúlú kɔn dɛ́ Yi nyì-zwennǝ Danǝyǝǝ zɔ̀m rǝ̀ zɔ̀mà mɔ́ rǝ̀ zhǐ Yi jì y jàà náàcɛ̀nɛ́ y wa. (Mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ kàrmǝ̀ rɛ̀, sǝ́ ce jàn nɛ́ ń lwar rǝ̀ kùrǝ̀.) ¹⁶Rǝ̀myɛ́ yi ní, lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhide tǝnà y wa, sǝ bǝ dùr bǝ vò pyàr rɛ́ wa. ¹⁷Lò mɔ̀bɔ́ ǹ jě lyarh wa, sǝ ǹ bǝ̀ká pyà tɛ̃́ só ń pwà ǹ wẽ̀ jù w yé; ¹⁸lò mɔ̀bɔ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ gɔ nɛ́ ǹ kɛ́lɛ́ wa, sǝ ǹ bǝ̀ká pyà jè zhǝl ń kwè ǹ kàmǝ̀-zwǐ yé.¹⁹«Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́, zwini b'a zǝ kana byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe pǔrh, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê ŋwɛ̀ byǎ mɔ́. ²⁰Lwǝ̌l-nǝ Yi mùnì ga è bǝ̀k'a yǝ̀ wàr yi ni ráá shìrhǝ́ dɛ̃ yù w á la dǔr yé. ²¹Rǝ̀myɛ́ yi ní, zwini rí b'a dwini tɛ̀bɛ́ rǝ̀ yàl nɛ́ lũ w kùr-ju yi ní ga kɔn m'e yí èlǎsɛ̃́ mɔ́. Zwini rí rǝ̀myɛ́ dwí rí k'ê t'â bàn gaga yé. ²²Yi gǝ y'à yǝ̀ dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ mɔ́ bɔ̀, lò mǝ̀dù ga yà ń tá ń la lú yé. Sǝ rǝ̀ bɔ̀ nɛ̀, lyì bí byɛ̀bɛ́ rǝ̀ cír mó yilǝ.²³“Rə̀myɛ́ yi ní, lò gə wò ába bə̀ nyǐ Kristə mó ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀, ráá jàà dõ wə, sʼá bə̀kʼá zwẽ nyí yé. ²⁴Lyì mʼa fwĩ́ tɛ̃́ bə̀ nʼê jə́jɛ̀rɛ́ lyì bí, jàlà wɔ̀ bə̀ bə̀ wɔ́ Kristə mó, jàlà wɔ̀ bə̀ bə̀ wɔ́ Yi nyì-zwennə. Bə̀ mʼa wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ nánfwààlɛ̀ ǹdə́ wò-jààrɛ̀, bə mʼe jə́jɛ̀rɛ́ lyì bí. Kɔn gə wɔ̌, bə̀ mʼa jə́jɛ̀rɛ́ byɛ̀bɛ́ Yi cír mó myɛ cìcì. ²⁵Nyǐ-nə à dámǎ à nʼâ byili ába.²⁶“Sə bə̀ gə wò ába bə̀ nyǐ Kristə mó ŋwɛ́nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w wə, sʼá bə̀kʼá vò yé. Bə̀ gə wò ába bə̀ nyǐ ń shèè jù wə̀, sʼá bə̀kʼá zwẽ nyí yé. ²⁷Zhə̀nà, Numbyíní Byǐ twírí y mʼa yə̀ ǹdə dwà y gə́ yʼa lyə́lyɔ̌ yi-pwírhí wə, e vò e yǝ̌r yi-zùr w ní. ²⁸Kɔn gə cù rə̀ pyě mə̀gã̌, wɔ́ gàà myɛ zúmə́ né nʼê zhə̀l nə̀ nɛ dwã nɛ́.”²⁹Yezu súlí n wɔ̀: “Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ zúzúnú w gə tú ò lyɛ̃, rə̀myɛ́ yó cìcì, nə̀nyɔ́nɔ́ pwẽ̀ ré mʼa jé; cànà pwẽ̀ kʼê tʼâ la nɛ́ yál yé; cã̀mə́sɔ̌rh mʼa shí dɛ̃̌ sə ló tɛ̃́; kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w mú bʼa zhízhǐ.³⁰Sə rə̀myɛ́ yó, myɔrhɔ bʼa du dɛ̃̌ ò nʼô byili bə̀ Numbyíní Byǐ twírí y bwəlse. Nunə dwí gakó mʼa zɛ̃̀ bə̀ nʼê kúrhə́, sə bə̀ mʼa nə Numbyíní Byǐ ń ŋwɛ́nɛ́ bə́ban wẽ́ ń bàn ǹdə́ jàn ǹdə́ zùwə́ nánfɔ̀lɔ̀. ³¹Ń mà n twĩ̀ ń màlɛ́kabá ǹdə́ pɔ́lá è cəl nánfɔ̀lɔ̀, lũ w cə-yala gakó, kɔn zhí yi-pwírhí e mʼe yí yi-zùr, bə byẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ ń cír mó bə cĩ́ dwã yó.³²Nyǐ-nə myɔrhɔ òdù, sʼá lwar ò kùrə̀. Á gə nɔ épyìlú ò jɛ̀sɛ́ nʼê tò, ò vɔɔrɛ́ nʼê púrhə́, á yě bə̀ shí rí bwəlse. ³³Èta myɛ, á gə tú á nɔ ywẽ̀ né nə̀myɛ́ nə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́, sʼá lwar bə̀ Numbyíní Byǐ twírí y bwəlse, ń ŋwɛ́nɛ́ bwə̀rə̀ y nyí ni.³⁴Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: zà zà lũ w lyì bí gakó tʼâ la lyɔ̃ ǹdə́ rə̀myɛ́ gakó yə̀ wɛ̀rhɛ́ yé. ³⁵Dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ mʼa lyɛ̃, sə àmyɛ́ zɔ̀mà nɛ́ tʼâ la lyɔ̃ gaga yé.³⁶“Lò lò yə̀l dɛ̃ rɛ́ ráá yi rí rə̀myɛ́ yé. Arəzana màlɛ́kabá myɛ yə̀l yé; Yi Byǐ mú myɛ cìcì yə̀l yé. Wɔ́ Da mɔ́ dúdú ń yě.³⁷Kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ yàl nɛ́ Nəwee yi ní mú, wɔ́ rə̀myɛ́ cìcì rə̀ mʼa kʼe yə̀ nɛ́ Numbyíní Byǐ twírí y myɛ yi ní. ³⁸Nɛ̃̌ mɔ́ gə́ yʼà gwẽ̌ yə̀ lũ w cɔ̀ yó, lyì bí yʼà nʼê jí, bə̀ nʼê nywɛ̀, bala nʼê jí kana, kana nʼê jí byə́nə́, bə̀ nʼê pɛ bə̀kwá byə́nə́ ne, kɔn mʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Nəwee zù bǔ-bwəl ré wẽ́ mó. ³⁹Bə̀ yʼà tʼâ bùl kaka yé, kɔn mʼe yí dwà y nánfwɛ̀lɛ̀ y nyɔ̀, è nɛ̃̌ mɔ́ zə bə̀ gakó mə mʼe lyɛ̃. Wɔ́ èta Numbyíní Byǐ twírí y myɛ bʼa yə̀ nɛ́.⁴⁰“Sə rə̀myɛ́ yi ní, bala bə̀lyè gə tó dwã bə̀ nʼê twĩ̀ kɛ́lɛ́ èdù wẽ́, bə̀ mʼa zə mə̀dù y bə yẽ̌ ń dõ mó ne. ⁴¹Kana bə̀lyè gə tó dwã bə̀ nʼê nɔ̀m mún nə̀mú yó, bə̀ mʼa zə mə̀dù y bə yẽ̌ ń dõ mó ne. ⁴²Rə̀myɛ́ yilə, zə-na á yírhə́, bʼâ yə̀l dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á Cinn;a mú bàn mɔ́ yé.⁴³“Lwar-na bə̀ kɛ̀lɛ́ cə́bal gə yà ń yě yi rí tɛ̀bɛ́ ŋwɔ̀l-bal bàn ń wẽ̀ ré ŋwɔ́l cəcɛ̃ y nɛ, ń yà ń tá ń la dɔ̀ɔ̀, n yẽ̌ mo n zù ń sõ kɛ̀lɛ́ w yé. ⁴⁴Rə̀myɛ́ yilə, ámyɛ tɛnɛ-na á zhì, bə̀ Numbyíní Byǐ mà n bə̀ yi rí tɛ̀bɛ́ á tʼá dɛ̃̀ mɔ̀ mɔ́.”⁴⁵Yezu súlí n wɔ̀: “È nə wɔ́ mɔ̌ ń wɔ́ tùntùnnə̀ nántwə̂ ń zhe surhə? Lwar-na bə̀ wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yó-cə́bal kwè n cĩ́ ń kɛ̀lɛ́ lyì nyí ni, mùnì ga kùjú yi gə yúwə́, sə n sùr ń dwã bɛ́ mɔ́. ⁴⁶Yó-cə́bal mɔ́ gə ká ń tú ń pwírí ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ byili mu ní, tùntùnnə̀ mó ńmyɛ̌ mɔ́ bʼa nə ń cìnə̀. ⁴⁷Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: ń yó-cə́bal mɔ́ mà n cĩ́ mu ń nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó nyí ni.⁴⁸“Sə ń gə wɔ́ tùntùnnə̀ námməlwɛ̀lɛ́, ń nə́ ń bùl ń wẽ́ bə̀ ń yó-cə́bal mɔ́ nə́ ń dɛnɛ ǹdə́ tú, ⁴⁹n zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń mà ń dwã bɛ́, ń nə́ ń jí kùjú yààyàà, ń nə́ ń tó sə̀-nyɔ̀ɔ́rɛ nɛ ń nywɛ̀ sɛ̃́, ⁵⁰tùntùnnə̀ mó ńmyɛ̌ mɔ́ yó-cə́bal mɔ́ mà n ká n bə̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń tá ń dɛ̃̀ mɔ̀ mɔ́, ǹdə́ yi rí tɛ̀bɛ́ ń yə̀l ń nyí ni mú. ⁵¹Sə ń mà n pɔ̃ còrhò-tum nánfɔ̀lɔ̀, n wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə bə̀ gə́ yʼa wɛ̀rhɛ́ myìnù cìnə́ bé né, sə ń mà ń nə́ ń kúrh ǹdə́ ń nǝ́ ń dɔ̀m ń yə́lə́ dwã nɛ gàà.”

Chapter 25

¹Yezu kǝ́ n ji sǝswalá n pǝ ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: «Nyǐnǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ b'a myɛrhɛ Arǝzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Numbyíní Byǐ twírí y dɛ̃ rɛ́. Dɛ̃ rǝ̀dù, kɛ̃-jú y'à ŋwɛ́nɛ́. Kana-byǎ shí zɛ̃̀ ǹdǝ́ bǝ̀ pàntámsɛ bǝ̀ la vò e jǝl kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́. ²Bǝ̀nu y y'à lɔ́wá, sǝ bǝ̀nu y y'à wɔ́ námmǝyuuri. ³Byɛ̀bɛ́ námmǝyuurí kwè bǝ̀ pàntámsɛ́, bǝ j'à yǝ̀ nwǝ̃̌ dõ zal bǝ m'e súlí kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ sǝ̀ wẽ́ mó ne yé, ⁴sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ lɔ́ mɔ́ y'à co nwǝ̃̌ dõ nũ̌-kwǝ̀lsè wẽ́ bǝ m'e súlí kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ pàntámsɛ́ wẽ́ mó ne.⁵Sə kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ yà ń nə́ ń dɛnɛ ǹdə́ tú. Rə̀myɛ́ ce, jan zə bə̀ gakó bə dɛ̀ɛ̀. ⁶“Cɛ y gə́ tú e swəl kókó, bə nyɛ̀ɛ̀ cəl rə̀ wòwə̀: ‘Nyǐ-nə kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ bànà. Du-nə á vò á jəl mo.’⁷«Bǝ̀ gakó zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê kwɛrhɛ bǝ̀ pàntámsɛ́. ⁸Námmǝyuurí zɛ̃̀ rǝ wɔ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ lɔ́ mɔ́ nɛ: ‹Twǝrh-nǝ á nwǝ̃̌ y námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ á pǝ nǝ́ba. Nyǐ-nǝ nǝ́ pàntámsɛ́ n'ê yǎl sǝ cì›. ⁹«Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ lɔ́ mɔ́ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ bɛ: ‹Ɔ̃́'ɔ̃, nwǝ̃̌ y kɛ̀bɛ́ yír nǝ́myɛ̌ ǹd'ámyɛ̌ ga yé. Zhǝl-nǝ dɔ̌lna bɛ́ sono á yè á ce á pàntámsɛ́ wa.›¹⁰«Sǝ bǝ̀ gǝ́ zhǐr bǝ̀ la vò e yè nwǝ̃̌ y yi ní, kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ já n bà. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀nu y bǝ̀ y'à tɛnɛ bǝ̀ zhǐ mú tó mo bǝ zù kɛ̃-jú címsí kùjú jì y wǝ. Bǝ pyi bòlò wǝ́. ¹¹Kana-byǎ bɛ́ námmǝyuurí zɛ̃̀ bǝ tà-kwã bǝ bà, bǝ̀ zhe: ‹Yó-cǝ́bal, yó-cǝ́bal, pùl bòlò w ń pǝ nǝ́ba nǝ́ zù.› ¹²Kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: ‹Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: à yǝ̀l á pár yé.›» ¹³Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀: «Zǝ-na á yírhǝ́, b'ǎ yǝ̀l dɛ̃ rɛ́ ráá yi rí tɛ̀bɛ́ Numbyíní Byǐ mà n bǝ̀ mɔ́ yé.»¹⁴Yezu kǝ́ n ji sǝswalá n pǝ ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: «Nyǐnǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê myɛrhɛ Arǝzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Bal mǝ̀dù ń yà ń la sɔ́má. N zɛ̃̀ n byẽ̀ ń kɛ̀lɛ́ tùntùnnǝ̀ bé, n kwè ń jɛ̃̀-kɔn dɛ́ n pǝ bɛ, bǝ̀ bǝ̀ zwẽ bǝ m'e twĩ̀. ¹⁵N pǝ lò gakó ne ǹdǝ́ ǹ gǝ́ wɔ̌ ǹ m'ǎ twĩ̀ ní. N pǝ byinǝ shí-ènu tum wársɛ mǝ̀dù y ni, n pǝ byinǝ shí-èlyè tum wársɛ ń dõ mó ne, n zɛ̃̀ n pǝ byinǝ shí tum wársɛ bǝ̀tɔ̀ nyǎn mɔ́ nɛ, n zɛ̃̀ n zhǐr n vò ń sɔ́má yá. ¹⁶«Mɔ̀bɔ́ bǝ̀ pɔ mɔ byinǝ shí-ènu tum wársɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ làlà n vò n zǝ sɛ n dɔ̌l, n nǝ byinǝ shí-ènu tum wársɛ́ dwã n mǝ n súlí.¹⁷Mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ byinə shí-èlyè tum wársɛ́ mɔ́ myɛ wɛ̀rhɛ́ èta, n nə byinə shí-èlyè tum wársɛ dwã n mə n súlí. ¹⁸Sə mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ byinə shí tum wársɛ́ mɔ́ zhǐr n vò n kù gɔ́rɔ́ n ce ń yó-cə́bal mɔ́ wársɛ́ nɛ́.¹⁹«Kɔn dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ yó-cǝ́bal mɔ́ ká n bà, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bǝ̀ lò gakó sǝ́ zǝ ǹ wársɛ́ ń mǝ́ bǝ̀ n nyìwé. ²⁰Mɔ̀bɔ́ bǝ̀ pɔ mɔ byinǝ shí-ènu tum wársɛ́ mɔ́ twẽ̌ n yí ǹdǝ́ byinǝ shí-ènu tum wársɛ́ dwã ń dɔ̌l n nǝ mɔ́, n wɔ̀: ‹Yó-cǝ́bal, àmyɛ́ wɔ́ byinǝ shí-ènu tum wársɛ ǹ yà ǹ pɔ nɛ. Nyǐ à zǝ sɛ a nǝ byinǝ shí-ènu tum wársɛ dwã a m'a súlí.› ²¹Yó-cǝ́bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: ‹Kɔn càn tùntùnnǝ̀ nántwǝ̌. Ǹ zǝ kɔn námpɔ́lɛ́ ń mǝ́ twĩ̀ à pùbùlǝ̀. À m'a pɔ̃́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ ń nyǐ rǝ̀ yò. Bǝ̀ ń tó ne ń fùù.›²²“Mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ byinə shí-èlyè tum wársɛ́ mɔ́ myɛ twẽ̌ n yí ǹdə́ byinə shí-èlyè tum wársɛ́ dwã ń dɔ̌l n nə mɔ́, n wɔ̀ ń yó-cə́bal mɔ́ nɛ: ‘Yó-cə́bal, àmyɛ́ wɔ́ byinə shí-èlyè tum wársɛ ǹ yà ǹ pɔ nɛ. Nyǐ à zə sɛ a nə byinə shí-èlyè tum wársɛ dwã a mʼa súlí.’ ²³Yó-cə́bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: ‘Kɔn càn tùntùnnə̀ nántwə̂, ǹ zə kɔn námpɔ́lɛ́ ń mə́ twĩ̀ à pùbùlə̀. À mʼa pɔ̃́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ ń nyǐ rə̀ yò. Bə̀ ń tó ne ń fùù.’²⁴«Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, mɔ̀bɔ́ bǝ̀ pɔ mɔ byinǝ shí tum wársɛ́ mɔ́ myɛ twẽ̌ n yí, n wɔ̀ ń yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ: ‹Yó-cǝ́bal, à yě bǝ̀ ǹ zum dɛ̃́dɛ̃́. Ǹ y'ǎ jǝ̀r ǹ gǝ́ yǝ̀ mǝ̀gã̌ dwì, ń kwar ǹ gǝ́ yǝ̀ mǝ̀gã̌ lɛ. ²⁵À dùr ywẽ, a vò a kù gɔ́rɔ́ a ce ǹ wársɛ́ nɛ́. Nyǐ ǹ kɔn rɛ́.›²⁶“Yó-cə́bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: ‘Ǹ wɔ́ tùntùnnə̀ námməlwɛ̀lɛ́, ń jà ǹ wɔ́ nə̀wàcã̀nyɛlɛ́. Ǹ gə́ yě bʼà nʼâ jə̀r à gə́ yə̀ mə̀gã̌ dwì, à nʼâ kwar à gə́ yə̀ mə̀gã̌ lɛ mɔ́. ²⁷Ǹ yà ǹ mǝ̌ sə́ zə à wársɛ́ ń vò ń cĩ́ sə̀byǎ jì y wẽ́, mùnì ga à gə kʼâ túwə́, sʼa vò a zwẽ à kɔn rɛ́ ǹdə́ rə̀ twirí yə́.’²⁸N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: ‘Zwẽ-nə byinə shí tum wársɛ́ ń sõ mó á pə mɔ̀bɔ́ ń zhe byinə shí-ènu tum wársɛ́ mɔ́ nɛ. ²⁹Zhə̀nà, lò mɔ̀bɔ́ ń zhe, bə̀ mʼa pɔ̃ dɛ̃́dɛ̃́ n mə n súlí, sə mɔ̀bɔ́ ń bə zhe, bə̀ mʼa zwẽ tɛ̀bɛ́ námpɔ́lɛ́ y ń zhe mó myɛ cìcì. ³⁰Zə-na tùntùnnə̀ mó ń bə kùr zhe èta mɔ́ á ce pwẽ̀ nè cə-byṹ w wə. Ń mà ń nə́ ń kúrh ǹdə́ ń nə́ ń dɔ̀m ń yə́lə́ dwã nɛ gàà.’ ”³¹Yezu súlí n wɔ̀: “Numbyíní Byǐ gə tú ń zùwə́ y wẽ́, ǹdə́ ń màlɛ́kabá gakó yi ní, ń mà n jòm ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó ǹdə́ zùwə́. ³²Nunə dwí gakó mʼa bə̀ bə gùlí dwã ń yé né, sə ń mà n pɔr bɛ dwã nɛ ǹdə vwã̌-ènɔ̀n gə́ ya n pɔr ń pyììsí ǹdə́ ń bɔ̀n nɛ́ dwã nɛ nɛ́, ³³n ya n ce pyììsí ń jə̀jĩ́ ni, n ce bɔ̀n nɛ́ ń jə̀gwã̀ nɛ̀.³⁴Sə rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ mà n wɔ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń jə̀jĩ́ sõ mó ne: ‘Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ à Da cĩ́ bwəl á yó mó, bà-nà á cìní tənà y bə̀ tɛnɛ bə cĩ́ ába lũ w kùr-ju yi ní ga mɔ́. ³⁵Nɔrh yʼà zhe ne, á pɛ̃ kùjú a jí; nə̀nyɛ̀lsɛ̀ yʼà zhe ne, á pɛ̃ nɛ̃̌ a nyɔ̀; à yʼà tú zhəəle á sõ, á zwẽ à zhəəlé; ³⁶à yʼà wɔ́ nánlwè, á pɛ̃ gàndɛ̀ a zù; à yʼà bə jàn zhe yé, á bʼǎ gwɛ̃ à jàà wà; bə̀ yʼà co ne byə̀nə́-jù wə̀, á bʼǎ gwɛ̃ nɛ.’³⁷“Sə rə̀myɛ́ yó, wu-cángá cìnə́ bé mʼa zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: ‘Cinnǝ, dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ nɔrh zhe mó, nə́ pɔ̃́ kùjú ń jí? Dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ nə̀nyɛ̀lsɛ̀ zhe mó, nə́ pɔ̃́ nɛ̃̌ ń nyɔ̀? ³⁸Dǒ ǹ yà ǹ tú zhəəle nə́ sõ, nə́ zwẽ ǹ zhəəlé? Dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ ǹ wɔ́ nánlwè, nə́ pɔ̃́ gàndɛ̀ ń zù? ³⁹Dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ ǹ bə jàn zhe, ráá bə̀ yʼà co mó byə̀nə́-jù wə̀, nə́ bʼě gwɛ̃ ǹ jàà wà?’ ⁴⁰“Sə pyɔ̌ mɔ́ mà n wɔ̀ bɛ: ‘Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á wɛ̀rhɛ́ à nyáná bɛ́ námpɔ́lsɛ́ byɛ̀bɛ́ mə̀dù nì, wɔ́ àmyɛ́ nɛ à wɛ̀rhɛ́ rɛ.’⁴¹“Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń mà n zɛ̃̀ n wɔ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń jə̀gwã̀ sõ mó ne: ‘Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á yə̀ à Da bwəl ré nɛ mɔ́, lyɛ̃-na à yala nɛ á vò myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ tʼâ cì gaga bə̀ tɛnɛ Shətana ǹdə́ è màlɛ́kabá yil mó wẽ́. ⁴²Nɔrh yʼà zhe ne, sʼá yə̀ nɛ̀ kùjú pɛ a jí yé; nə̀nyɛ̀lsɛ̀ yʼà zhe ne, sʼá yə̀ nɛ̀ nɛ̃̌ pɛ a nyɔ̀ yé; ⁴³à yʼà tú zhəəle á sono, sʼá yə̀ à zhəəlé zwẽ yé; à yʼà wɔ́ nánlwè, sʼá yə̀ nɛ̀ gàndɛ̀ pɛ a zù yé; à yʼà bə jàn zhe, bə̀ yʼà co ne byə̀nə́-jù w myɛ, sʼá yə̀ twí á gwɛ̃ à jàà w yé.’⁴⁴“Rə̀myɛ́ yó, bə̀myɛ mʼa zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: ‘Cinnǝ, dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ nɔrh zhe, ráá nə̀nyɛ̀lsɛ̀ zhe mó, nə́ zɛ̃̀ nə́ yə̀ mɔ́ sɛ̃? Dǒ ǹ yà ǹ tú zhəəle nə́ sõ, nə́ zɛ̃̀ nə́ yə̀ ǹ zhəəlé zwẽ? Dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ ǹ wɔ́ nánlwè, ráá ǹdə́ ǹ bə jàn zhe, ráá bə̀ co mó byə̀nə́-jù wə̀, nə́ zɛ̃̀ nə́ yə̀ mɔ́ sɛ̃?’ ⁴⁵“Sə rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ mà n wɔ̀ bɛ: ‘Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á yə̀ wɛ̀rhɛ́ à nyáná bɛ́ námpɔ́lsɛ́ byɛ̀bɛ́ mə̀dù nì, wɔ́ àmyɛ́ nɛ á yə̀ rɛ̀ wɛ̀rhɛ́ yé.’ ⁴⁶Sə bə̀myɛ́ mʼa vò bə nə còrhò-tum rə̀ tʼâ la zhɔ̌, sə wu-cángá cìnə́ bé mʼa vò bə nə nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌.”

Chapter 26

¹Yezu gə́ zɔ̀m rə̀myɛ́ gakó n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: ²“Á yě bə̀ Pakɛ y címsí dǎl lyẽ̌ né,* bə̀ mʼa zə Numbyíní Byǐ bə pə bə pəpa də̀-jɔrhɔ́ yó.”³Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Zhwifubá náncɛsɛ́ gùlí dwã vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y Kəyifu sõ kɛ̀lɛ́ wa, ⁴bə sə̀ ǹdə́ dwã bə pyà surhə nyɛ̀bɛ́ bə̀ mʼa wɛ̀rhɛ́, mùnì ga bə zə Yezu ǹdə́ lò lò yə̀l yé, sə bə gu mu. ⁵Bə̀ yʼà zhe: “Kɔn bə mǝ̌ sə nə́ zə mɔ címsí yù w yé, mùnì ga cɔ w lyì bí bə̀kʼa zɛ̃̀ búlə́ nə́ yó w yé.”⁶Yezu yà ń ŋwɛ́nɛ́ Shəmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ nɔ w yʼà zhe mó sõ kɛ̀lɛ́ w Betəni ní. ⁷Kɛ̃ mə̀dù fwǎr n yí ń yala nɛ ǹdə́ kwǎl-byǐ náàcɛ̀nɛ́, è yʼà sú ǹdə́ nwə̃̌ è ye y yʼà cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, è lwẽ́ ré jʼà nyɛ̀. N ló nwə̃̌ y Yezu yó w ǹdə́ ń yà ń nə́ ń jí kùjú. ⁸Yezu kwã-lyì bí gə́ nɔ rə̀myɛ́, bə̀ lyimə zɛ̃̀, bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “Byè yil ń nə́ ń zhìlì nwə̃̌ è ye y cɛ̀ èta mɔ́ nánfò? ⁹Bə̀ yʼà wɔ̌ bə̀ yè y bə zə è sə̀byǐ mú bə mʼe sɛ̃ nə̀mwà nɛ̀.”¹⁰Yezu lwar, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Byè yil á nʼá zhìlì kɛ̃ mɔ́ wu ni? Dɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ à yil mó wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn. ¹¹Nyǐ-nə nə̀mwà mʼa yə̀ nɛ́ ǹdʼába twéé twéé. Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, á tʼá la nɛ nɔ dɛ̃ gakó yé.¹²Ń gə́ ló nwə̃̌ y à yó mó, wɔ́ à yala nɛ́ ń tɛnɛ lú-bɔ̀l w co yilə. ¹³Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bə̀ gə́ la yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l lũ w wẽ́ mə̀gã̌ gakó, bə̀ mʼa byili kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ kɛ̃ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ myɛ, bə mʼe lyǐrh ń yò.”¹⁴Rə̀myɛ́ yó, Yezu kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y mə̀dù ń yíl Zhidə Esəkarəyɔtɛ zhǐr n vò Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé sono, ¹⁵n wɔ̀ bɛ: “Bə̀kɔ́n á mʼǎ pɛ̃ sʼa byili ába á gə́ mʼǎ tó né á zə Yezu?”Bə zɛ̃̀ bə gə̀ dwã shə́-ètɔ̀ tum wársɛ bə pɔ̃. ¹⁶Kɔn zhí rə̀myɛ́ yi ní, n já n ji kùr ń nə́ ń pyà ń gə́ mà n tó né n myìnì Yezu n pə bə za.¹⁷Búrú w bə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ò wẽ́ ce mó címsí dɛ̃ rɛ́ nã́yéé ré yùwə̀, Yezu kwã-lyì bí yí ń nyí ni bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Yẽ̀ ǹ nə́ ǹ yǎl bə̀ nə́ tɛnɛ Pakɛ y címsí kùjú w ní nə́ pɔ̃́?” ¹⁸N wɔ̀ bɛ: “Zhəl-nə cɔ w wa, bə̀kə́ka sõ, á wɔ̀ mɔ̀: ‘Nə́ yó-cə́bal mɔ́ wò bə̀ ń yi rí yúwə́, sə wɔ́ ǹmyɛ́ sõ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí la Pakɛ y címsí kùjú w ní jú.’ ” ¹⁹Ń kwã-lyì bí vò bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ byili bi ní, bə tɛnɛ Pakɛ y címsí.²⁰Də̀dɛ̀nɛ́ y yi gə́ yúwə́, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y zɛ̃̀ bə̀ jě tɛ̃́ bə̀ nʼê jí kùjú wə́. ²¹Bə̀ gə́ yʼà nʼê jí yi ní, ń wò bè: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: ámyɛ̌ mə̀dù la nɛ myìnù n pə bə za.” ²²Bə̀ gakó wun zhìlì kókó, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê bwə̀rh mò mə̀dù mə̀dù bə̀ zhe: “Cinnǝ, è wírí è də̀ àmyɛ́ yé?”²³N wɔ̀ bɛ: “Mɔ̀bɔ́ ń tó ne n ce ń jɛ̃̀ y nə̀zhĩ̌ y wẽ́ mó, ń la nɛ myìnù n pə bə za. ²⁴Numbyíní Byǐ nə́ ń zhǐr ǹdə Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ gə́ nʼê byili ń shò-kwã nɛ́ nɛ́, sə zwini mʼa zə lò mó mɔ̀bɔ́ ń la mɔ myìnù n pə bə zə mɔ́! Bə̀ gə yʼà yə̀ lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ lùl yʼà cɔ̃̀.” ²⁵Zhidə mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń myìnì mù mú zɛ̃̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “È nə wɔ́ àmyɛ́ yó-cə́bal?”Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ èta, ǹdə ǹ gə́ wò né.”²⁶Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê jí kùjú w yi ní, Yezu kwè búrú n ce Yi nə̀báná, n kə́ w dwã wa, n pə ń kwã-lyì bí ni, n wɔ̀: “Zwẽ-nə á jí. Tɛ̀bɛ́ wɔ́ àmyɛ́ yala.”²⁷N zɛ̃̀ n kwè kǎ-zɔ̌m ǹdə́ sɛ̃́ mə̀ wẽ́, n ce Yi nə̀báná, n pə bɛ n wɔ̀: “Zwẽ-nə á gakó nyɔ̀. ²⁸Mɔ̀bɔ́ wɔ́ àmyɛ́ jal, sə mə̀ nʼê byili bə̀ Yi dɔbrɛ́ wɔ́ zhə̀nà. Jal mɔ́ mə̀myɛ́ la tɛ̃́ ló mùnì ga lyì nánzhəzhɔ̌ nə bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri. ²⁹À nʼâ wə̀l ába: kɔn zhí èlǎsɛ̃́, à kʼâ tʼâ la sɛ̃́-cǒ byǎ nɛ̃̌ mɔ́ mə̀myɛ́ nyɔ́ gaga yé, kɔn mʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ àmyɛ́ ǹdʼámyɛ̌ mʼâ kʼé tó dwã nə́ nyɔ̀ mə̀ dõ nándùl à Da tənà y wẽ́ mó.”³⁰Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə nún bə cèrhé Yi, bə zɛ̃̀ bə shə́r bə vò Olyivyəəré pyɔ̀ w yó. ³¹Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́, á gakó mʼǎ dùr á yẽ̌ ne. Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘À mʼa gu vwã̌-ènɔ̀n mɔ́, sə ń pyììsí mʼa làà dwã nɛ.’ ” ³²Yezu súlí n wɔ̀: “Sə à gə tú a bwìrhì, à mʼa tó yé a vò a dɛ̃̀ ába Gəlile né.”³³Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bá bə̀ gakó gə la dǔr bə̀ yẽ̌ mó myɛ, àmyɛ́ tʼâ la dǔr a yẽ̌ mó gaga yé.” ³⁴Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l mó: cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ cìcì, cə́-bya mʼa la mʼe kúrh ǹdə́ ǹ wò twər rə̀tɔ̀ bə̀ ǹ yə̀l à pár yé.” ³⁵Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bá à gə mʼa tó mó a cì myɛ, à tʼâ la wál bʼà yə̀l ǹ pár gaga yé.” Yezu kwã-lyì bí gakó tó bə zɔ̀m rə̀myɛ́ rə̀dù yə́.³⁶Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n zə ń kwã-lyì bí n vò jàà èdù wẽ́, bə̀ nʼê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ bə̀ Zhətəsəməni. N wɔ̀ bɛ: “Jǒm-nə nyɔ̀nɔ̀, à la vò a ce Yi.” ³⁷N zə Pyɛɛrɛ ǹdə́ Zebede byǎ bɛ́ bə̀lyè y n mə n zhǐr. Ń wu zɛ̃̀ o zhìlì dɛ̃́dɛ̃́, n nyǎr ń cìnə̀, ³⁸n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Wu-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne, à nʼâ yǎl a cì. Mɛ̃-na nyɔ̀nɔ̀, á tó ne á zə á yírhə́.”³⁹N zɛ̃̀ n twẽ̌ n vò yé né námpɔ́lɛ́, n zə ń yé n pú tɛ̃́, ń nə́ ń lwə̀l Yi ń zhe: “À Da, kɔn gə wɔ̌, sə nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ fwǎr à yala nɛ. Sə zhə̀n zhə̀nà, è bə̀kʼa yə̀ ǹdə àmyɛ́ gə́ nʼâ yǎl nɛ́ yé. È yál ǹdə ǹmyɛ́ gə́ nə́ ǹ yǎl nɛ́.” ⁴⁰N zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n vò ń kwã-lyì bí bə̀tɔ̀ y sõ, n pwírí bə̀ dɛ̌. N wɔ̀ Pyɛɛrɛ nɛ: “Á yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ á zə á yírhə́ á jòm námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì? ⁴¹Za-na á yírhə́, sʼá lwə̀l Yi, mùnì Shətana bə̀kʼa ŋwɛ̀nɛ́ e swèlè ába yé. Numbyíní wu w nʼô yàlá, sə è yala nɛ́ jàn rɛ́ yə̀ yí yé.”⁴²N kə́ n vò, n lwə̀l Yi ń twər rə̀lyè nyǎn rɛ́, n wɔ̀: “À Da, nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ gə wàr ò mʼa fwǎr à yala nɛ, à gə mǝ̌ sʼa nwɛ̀nɛ̀, sə kɔn yə̀ ǹmyɛ́ pùbùlə̀.” ⁴³N kə́ n kwɛ̃̀ n vò n pwírí ń kwã-lyì bí dɛ̌. Jàn rɛ́ yʼà zù bì dɛ̃́dɛ̃́. ⁴⁴N kə́ n yẽ̌ be, n vò n lwə̀l Yi ń twər rə̀tɔ̀ nyǎn rɛ́, n zɔ̀m ǹdə ń gə́ yà ń jɛ̀rɛ̀ n zɔ̀m nɛ́.⁴⁵N zɛ̃̀ n kə́ n kwɛ̃̀ n vò ń kwã-lyì bí sõ, n wɔ̀ bɛ: “Á gwẽ̌ dɛ̌, á nʼá shìrhə́? Kɔn yú èlǎsɛ̃́. Bə̀ la Numbyíní Byǐ zal bə pə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né ne. ⁴⁶Zɛ̃̀-nà dɛ̃̌ nə́ vò. Nyǐ mɔ̀bɔ́ ń la nɛ myìnù mú bwəlse.”⁴⁷Yezu gə́ yà ń gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀m yi ní, ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y mə̀dù já n du, mɔ̀bɔ́ ń yíl Zhidə mó, ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì nánjə̀jóló bə̀ yʼà zɔ shìmì, bə pyɛ̀lɛ́ màngwə̂rh bə̀ mʼê bàn Yezu ni. Wɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Zhwifubá náncɛsɛ́ bə̀ yʼà twĩ̀ bì. ⁴⁸Myìnù cə́bal mɔ́ yà ń zɔ̀m n cĩ́ ǹdə́ bɛ n wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ à la yí a kwə̀ə̀lè mó, sʼá zə mɔ bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌.”⁴⁹N já n yí Yezu yala nɛ, n wɔ̀ mɔ̀: “À nʼâ ce mó yó-cə́bal.” N zɛ̃̀ n kwə̀ə̀lè mò. ⁵⁰Yezu wɔ̀ mɔ̀: “À dɔwa, wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ tú rə̀ yil mó.”Rə̀myɛ́ yó, lyì bí yí bə zə Yezu.⁵¹Ń kwã-lò mə̀dù zɛ̃̀ n fwǝ̌rh ń shù, n za vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ mə̀dù, n pyir ń zhɛ̃̌. ⁵²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Ká ce ǹ shù w ò pyá y wa! Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń zə shù ń bwí búlə́, wɔ́ shù bə̀ yʼa mʼe gu mu. ⁵³Ǹ nə́ ǹ bùl bʼà wàr à mʼa lwə̀l à Da nɛ bə̀ ń twĩ̌ màlɛ́kabá nánjə̀jóló bə bʼe zwẽ ne lǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́? ⁵⁴Sə à nə gə wɛ̀rhɛ́ èta, etər kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó mʼa tó né rə pyìrh?”⁵⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ: “Á zɔ shìmì ǹdə́ màngwə̂rh á mʼá bàn nɛ zal ǹdə ŋwɔ̀l-bal ta? E jà dɛ̃ gakó à yʼà nʼâ twí à jòm Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, à cèrhè kàrmɔ̀, sə á yə̀ nɛ zal yé. ⁵⁶Sə rə̀myɛ́ gakó nʼê wɛ̀rhɛ́ mùnì ga kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə bé yʼà kɛ̃ mɔ́ pyìrh.”Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí gakó dùr bə yẽ̌ mo.⁵⁷Bə zə Yezu bə mʼe vò Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y Kəyifu sõ. Wɔ́ gàà Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ náncɛsɛ́ yʼà gùlí dwã nɛ́. ⁵⁸Bə̀ gə́ yʼà zɔ mɔ bə̀ la gàà yi ní, Pyɛɛrɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ kwã nɛ́ kwã nɛ́, n mə n tó n yí vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y bwə̀rə̀ y nyí ni, n zù kɛ̀lɛ́ w n tó Yi jì y yìlnə̀ bé ne ń jě tɛ̃́ ń mə́ ń nyǐ kɔn gə́ la nɛ́ tó.⁵⁹Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ bùrsí gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w lyì bí gakó yʼà nʼê pyà sə bə gõ̀ kɔma bə ce Yezu nyí ni, mùnì ga bə ŋwɛ̀nɛ́ bə ce bə gu mu. ⁶⁰Lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà tú bə gõ̀ kɔma bə ce ń nyí ni. Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ yé.Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lyì bə̀lyè myɛ zɛ̃̀ bə kʼe bʼe wɔ̀: ⁶¹“Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wò bə̀ ńmyɛ̌ wɔ̌ ń mà n wǔr Yi jì y n ká n lù y dwã nə̀tɔ̀ wẽ́.”⁶²Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌, n wɔ̀: “Ǹ tá ǹ lyár bə̀ kaka? Bə̀kɔ́n yil lyì bí byɛ̀bɛ́ nʼê ce yò ǹ nyí ni?” ⁶³Yezu shĩ̌ ń nyí. Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y zɛ̃̀ n wɔ̀: “Yi rí nã́nyì y yil yilə, è gə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristə, Yi Byǐ mú, sə́ wɔ̀ nə́ba.” ⁶⁴Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ èta, ǹdə ǹ gə́ wò né. A zɛ̃̀ à nʼâ wə̀l ába: kɔn zhí èlǎsɛ̃́, á mʼâ nə Numbyíní Byǐ ń jě Yi jàn cə́bal mɔ́ jə̀jĩ́ ni. Á mʼǎ nə mɔ myɛ ń wɔ bə́ban wẽ́ ń bànà.”⁶⁵Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y lyim zɛ̃̀, n kǎr ń gàndɛ́, n wɔ̀ bùrsí gùlú w lyì bí ni: “Ń tùrh Yi. Nə́ kʼé bə zhə̀n-cìnə́ tum zhe kə́dò yé. Á cìcì nyɛ̀ɛ̀ ń gə́ tùrh Yi ní. ⁶⁶Bə̀kɔ́n á nʼá bùlə̀?”Bə wɔ̀: “Ń mǝ̌ ǹdə́ gu.”⁶⁷Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê pùrh tə̀tàr ń yé wə, bə̀ nʼê mà mɔ jə̀-gúlə́, jàlà nʼê mà mɔ̀ jə̀-sə̂rh, bə̀ mʼê wə̀lə̀: ⁶⁸“Kristə, ǹ gə wɔ́ lwarna, sə́ lwar lò mɔ̌ ná-yil ń mà mɔ́.”⁶⁹Bə̀ gə́ yʼà nʼê bwə̀rh Yezu yi ní, ǹdə́ Pyɛɛrɛ yà ń jě pwẽ̀ nè kɛ̀lɛ́ y wu w wẽ́. Kɛ̃-byǐ èdù è nʼê twĩ̀ kɛ̀lɛ́ y wẽ́ zɛ̃̀ e yí ń nyí ni, e wɔ̀ mɔ̀: “Ǹmyɛ yà ǹ nə́ ǹ tó Gəlile lyì bal Yezu mú ni.” ⁷⁰Pyɛɛrɛ jòm bə̀ púlə́púlə́ yé né n mà nyə̀-pɔ̌ n wɔ̀: “À yə̀l tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ zɔ̀m mɔ́ kùr yé.”⁷¹N zɛ̃̀ ń la bwə̀rə̀ y nyí ni, kɛ̃-byǐ dõ nə mɔ, e wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ nɛ: “Mɔ̀bɔ́ èta mɔ́ yà ń nə́ ń tó Nazarɛtɛ lyì bal Yezu mú ni.” ⁷²N kə́ n mà nyə̀-pɔ̌, n du Yi n wɔ̀: “À yə̀l bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ pár yé.”⁷³Kɔn yə̀ námpɔ́lɛ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ yí Pyɛɛrɛ nyí ni bə wɔ̀ mɔ̀: “Zhə̀n zhə̀nà, ǹ wɔ́ bal mɔ́ kwã-lò. Kɔn súlí myɛ, ǹ zɔ̀zɔ̀mà nɛ́ myɛ cìcì nʼê byili ǹ gə́ shí má.” ⁷⁴Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ ń nə́ ń mà nyə̀-pɔ̌ ń mə́ ń dùl Yi ń zhe: “À yə̀l bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ pár yé.”Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, cə́-bya jʼa kúrh. ⁷⁵Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n lyǐrh bə̀ Yezu yà ń wò mò: “Cə́-bya mʼà la mʼe kúrh ǹdə́ ǹ wò twər rə̀tɔ̀ bə̀ ǹ yə̀l à pár yé.” N zɛ̃̀ n du pwẽ̀ nè ń nə́ ń kúrh dɛ̃́dɛ̃́.

Chapter 27

¹Cɛ y gə́ tú e lá, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Zhwifubá náncɛsɛ́ gakó jòm dwã yó bə pyà bə̀ gə́ mʼa wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə gu Yezu. ²Bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə lyẽ, bə zə mɔ bə vò e pə cɔ w cə́bal Pyəlatɛ nɛ.³Zhidə mó mɔ̀bɔ́ ń myìnì Yezu n pə bə zə mɔ́ gə́ pwírí bə̀ kɔ́ Yezu bùrsí bə̀ ń mǝ̌ ǹdə́ gu, ń bùlə̀ né lyə́r, n zɛ̃̀ n ká n zə wársɛ́ n vò ń la vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ náncɛsɛ́ nɛ pɔ, ⁴n wɔ̀: “À dówə́, à gə́ myìnì lò mɔ̀bɔ́ ń bə lwɛlɛ zhe a pə bə̀ la gu mú yilə.”Bə wɔ̀ mɔ̀: “Rə̀myɛ́ də̀ nə́myɛ̌ yé yé, wɔ́ ǹmyɛ́ yò.” ⁵Zhidə kwè wársɛ́ n dul tɛ̃́ Yi jù wə̀, n lyɛ̃ n vò n tɔ̌r nyíní.⁶Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé zɛ̃̀ bə pwà wársɛ́, bə wɔ̀: “Wársɛ́ shɛ̀bɛ́ wɔ́ jal wársɛ. Sɔ́má tɛ̀nɛ́ sə nə́ ló se Yi jì y wársɛ́ yó yé.” ⁷Bə zɛ̃̀ bə jòm dwã yó, bə wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù, bə zə wársɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ bə mʼe yè də-mɔrna cɛ zhələ cùùrì co yilə. ⁸Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, kɔn mʼe yí zà, bə̀ gwẽ̌ nʼê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ bə̀ “Jal cɛ”.⁹Èta, Yi nyì-zwennə Zheremyi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ pyìrh. Ń yà ń wòwə̀: “Bə̀ kwè dwã shə́-ètɔ̀ tum wársɛ́. Wársɛ́ sə̀myɛ́, wɔ́ mɔ̀bɔ́ Esərayɛl lyì bí jú ń ye y mó ye yə́, ¹⁰bə zə sɛ bə mʼe zwẽ də-mɔrna cɛ, ǹdə Cinnǝ mú gə́ yà ń pɔ nɛ nyí ní.”¹¹Bə̀ gə́ zə Yezu bə yí Pyəlatɛ yé né, Pyəlatɛ bwə̀rh mò n wɔ̀: “Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́?”Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ èta, ǹdə ǹ gə́ wò né.” ¹²Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ náncɛsɛ́ yʼà nʼê ce mo cà, sə ń yə̀ lyár bə̀ kaka yé. ¹³Pyəlatɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ bə ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê cĩ́ ǹ yó w mó nyɛ̌ nà?” ¹⁴Yezu cẽ ń yə̀ lyár bə̀ kaka yé, sə rə̀myɛ́ jàr Pyəlatɛ dɛ̃́dɛ̃́.¹⁵Pakɛ címsi gakó, cɔ w cə́bal mɔ́ ya n vùr byə̀nə́-jì lò mə̀dù, mɔ̀bɔ́ lyì bí nʼê yǎl mɔ́. ¹⁶E jà rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ yʼà co èmà-byǐ mə̀dù byə̀nə́-jù wə̀, ń yíl Barabaasɛ, lyì bí yʼà yě ń mə̀mà-byùúrí yò.¹⁷Pyəlatɛ zɛ̃̀ n bwə̀rh lyì-zhǎ bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ dwã yó mó n wɔ̀: “Mɔ̌ á nʼá yǎl bʼà dwĩ̀? Barabaasɛ ráá Yezu mú mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Kristə mó?” ¹⁸Ń yà ń yě bə̀ wɔ́ bwɛ̃̌-dǔr è ce bə zə Yezu bə bə̀ ń sono. ¹⁹Ń gə́ yà ń jě bùrsí jàà w yi ní, ń kɛ̃ mɔ́ twĩ̀ lò n bə̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bə̀ká ce ǹ cìn wu-cángá cə́bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yò w wẽ́ yé. Nyǐ à dàrh mɔ̀ cəcɔ̃ wa, sə dàrhà nɛ́ nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́.”²⁰Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ náncɛsɛ́ cící lyì-zhǎ bɛ́, bə̀ bə̀ lwə̂l Pyəlatɛ nɛ bə̀ ń vǔr Barabaasɛ, sə n ce bə gu Yezu. ²¹N zɛ̃̀ n kə́ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Mɔ̌ á nʼá yǎl bʼà dwĩ̀ bə̀myɛ́ bə̀lyè y wẽ́?”Bə wɔ̀: “Barabaasɛ!” ²²N kə́ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Sə Yezu mú bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Kristə mó, à wɛ̀rhɛ́ mɔ etəra?”Bə̀ gakó wɔ̀: “Ce bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó!”²³N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n lwɛlɛ ń wɛ̀rhɛ́?”Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ bə̀ zhe: “Ce bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó!” ²⁴Lyì bí zɛ̃̀ bə kwɛrhɛ bə̀ nʼê ce sɔ̀r bə̀ súlí. Pyəlatɛ pwírí wɔ́ ń cìn ń nə́ ń lyɛ̀ɛ̀, n ce bə zə nɛ̃̌ bə bʼe pɔ̃ n sə̃̀ ń jɛ̀rh bə̀ gakó yé né, n wɔ̀: “Àmyɛ́ twə́r tɛ̀nɛ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ gu mú wẽ́ yé. Ń gu mú ŋwɛ́nɛ́ á jɔ̃̀ wà.”²⁵Lyì bí gakó zɛ̃̀ bə wɔ̀: “Ń gu mú yò w zhǐ nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ byâ bɛ́ yó wə.” ²⁶Rə̀myɛ́ yó, Pyəlatɛ ce bə vùr Barabaasɛ byə̀nə́-jù wə̀, ǹdə bə̀ gə́ lwə̀l mò né, n ce bə mà Yezu ǹdə́ dànə̀shàárɛ, n zɛ̃̀ n pə nyí bə̀ bə̀ zhəl bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó.²⁷Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə zə Yezu sə vò cɔ w cə́bal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa, sə ce sə̀ gùlú w lyì bí púlə́púlə́ bə̀ bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ, ²⁸bə lwǝ̌r ń gàndɛ́ bə kwè kàmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ nánshɔ̃̀ bə zù mù, ²⁹bə jéé sɔr ǹdə pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú ta bə pú ń yó wə, bə kwè eshɔ̀ bə ce ń jə̀jĩ́ y wə. Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó ń yé né, bə̀ nʼê mɔ̀n mɔ̀ bə̀ mʼê wə̀lə̀: “Nə́ rʼé ce mó Zhwifubá pyɔ̌!”³⁰Bə pùrh tə̀tàr ń yó, bə zɛ̃̀ bə zwẽ eshɔ̀ w ń jɔ̃̀ w bə mà mà ń yó wə. ³¹Bə̀ gə́ fulsi mu èta bə zhɛ̀, bə lwǝ̌r kàmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ w ń cəl né, bə kʼa zù mù ń gàndɛ́, bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə̀ la vò bə pəpa də̀-jɔrhɔ́ yó.³²Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê dwi cɔ w wẽ́ yi ní, bə jəl Shərɛnɛ lyì bal mə̀dù, ń yíl Shəmɔ. Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nyɛ́ɛ́ mɔ jàn n zhĩ Yezu də̀-jɔrhɔ́ wá. ³³Bə vò bə yí jàà èdù bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ “Gɔləgɔta”, rə̀ kùr wɔ́: “Yó-kóló jàà”. ³⁴Sə zə cə́m cɛ̀ɛ́ sə gùlí sɛ̃́ nɛ, bə pə Yezu ni bə̀ ń nywɛ́. Ń gə́ lə́lá mɔ, ń yə̀ shɛ̀nɛ́ n nyɔ̀ mɔ̀ yé.³⁵Bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ w yó, bə zɛ̃̀ bə tə́ tántɛ́ɛ́ bə mʼe tə̀ ń gàndɛ́, ³⁶bə zɛ̃̀ bə̀ jě ń nyí ni bə̀ nʼê yìlì mù. ³⁷Bə̀ yʼà kɛ̃ bwèlè yó bə wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ wɔ́ Zhwifubá pyɔ̌ Yezu,” bə fwar bwèlè y də̀-jɔrhɔ́ w nɛ ń yə́-pɛ̀lɛ́ wa, bə mʼe byili ń cu mú kùrə̀.³⁸Bə súlí bə pəpa vwǎrhna bə̀lyè də̀-jaárhɛ dwã yó, mə̀dù Yezu jə̀jĩ́ ni, mə̀dù ń jə̀gwã̀ nɛ̀. ³⁹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê tó gàà bə̀ lyɛ̃ mɔ́ yʼà nʼê zhízhí bə̀ ywẽ́, bə̀ nʼê tùrh mò bə̀ zhe: ⁴⁰“Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ yǎl ń wǔr Yi jì y sə́ ká lù y dwã nə̀tɔ̀ wẽ́ mó, ǹdə́ è gə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Yi Byǐ mú, sə́ zwẽ ǹ cìnə̀, ń só də̀-jɔrhɔ́ w yó nə́ nyì!”⁴¹Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé, e súlí náncɛsɛ́ myɛ yʼà nʼê mɔ̀n mɔ̀ bə̀ mʼê wə̀lə̀: ⁴²“Ń zwẽ lyì dwã, n jà ń wàr sə n zwẽ ń cìn yé. Ń gə wɔ́ Esərayɛl pyɔ̌, sə n só də̀-jɔrhɔ́ w yó èlǎsɛ̃́! Èta nə́ mʼǎ zwẽ nyí.⁴³Ń zhí Yi ni, n wò bə̀ ńmyɛ̌ wɔ́ Yi Byǐ. Sə Yi gə só mo, rə̀ mʼa zwẽ mo èlǎsɛ̃́ nə́ lwar.” ⁴⁴Vwǎrhna bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà pəpa də̀-jaárhɛ́ dwã bɛ́ yó mó myɛ yʼà nʼê tùrh mò èta.⁴⁵Yi rí gə́ tú e yí yə́-pɛ̀lɛ́ ecəl wə, cɛ y gakó jʼa zhìzhì e jǐrh námbyṹ, kɔn mʼe yí yi-kár. ⁴⁶Rə̀myɛ́ yi ní, Yezu bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀: “Eli, Eli, lama sabakətanɛ?” Rə̀ kùr wɔ́: “À Yi, à Yi, byè yil ǹ yẽ̌ ne?” ⁴⁷Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə̀ jàlà wɔ̀: “Nyǐ-nə ń nə́ ń byẽ̀ Elyi.”⁴⁸Mə̀dù zɛ̃̀ n dùr n kwè ku ǹdə kàmə̀-jùrhú ta n mɔ́rh sɛ̃́ kárɛ́ wa, n cìì eshɔ̀ nɛ̀ ń nə́ ń pɛ mɔ bə̀ ń nywɛ́. ⁴⁹Lyì bí dwã bɛ́ wɔ̀: “Yẽ̌ mo, nə́ mʼâ nyǐ ǹdə́ Elyi gə mà n bə̀ n zwẽ mo.” ⁵⁰Yezu kə́ n bya dɛ̃̌ dɛ̃̌, n já n cì.⁵¹Rə̀myɛ́ yó, gɔ̀nɔ̀ w ò yʼà bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ kǎr ò cəcəl wə, o zhí dɛ̃̌ o bə̀ tɛ̃́. Cɛ y zhízhǐ; nə́kuuli nánfwààlɛ̀ ywarh dwã wa; ⁵²lú-bɔ̀là púr; Yi lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà cù mú nánzhəzhɔ̌ bwìrhì, ⁵³bə du lú-bɔ̀là bɛ́ wa, bə vò Zhərəzalɛm Yezu bùrhù mú kwã nɛ́, lyì nánzhəzhɔ̌ nə bɛ.⁵⁴Shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ ń kwã-lyì bí bə̀ yʼà nʼê yìlì Yezu ni mú gə́ nɔ cɛ y zhízhǔ mú, ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə bɛ, bə wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ yà ń wɔ́ Yi Byǐ zhə̀nà.” ⁵⁵Kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà shí Gəlile bə̀ nʼê tó Yezu ni bə̀ nʼê sɛ̃ mɔ mɔ́ nánzhəzhɔ̌ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà, sə bə̀ yʼà zhǐ kwã nɛ́ bə̀ nʼê nyǐ. ⁵⁶Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ,* e súlí Zhakɛ ǹdə́ Zhozefu ná Marɛ, ǹdə́ Zebede byǎ bɛ́ ná mɔ́ yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́.⁵⁷Də̀dɛ̀nɛ́ yi gə́ yúwə́, Arəmatɛ lyì nə̀cɛ̀m-bal mə̀dù ń yíl Zhozefu zɛ̃̀ n bà. Ńmyɛ yà ń jǐrh Yezu kwã-lò. ⁵⁸N zɛ̃̀ n vò Pyəlatɛ sono, n lwə̀l mò Yezu ń la kǒ n vò n ce. Pyəlatɛ shɛ̀nɛ́ n pə nyí bə̀ bə̀ kwě Yezu bə pə Zhozefu ni.⁵⁹Zhozefu kwè mò n zə gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̌ zwẽ́zwẽ́ n mə n pyípyílí mu, ⁶⁰n vò n ce lú-bɔ̀l nándùl wẽ́.* Ń yà ń ce bə kù lú-bɔ̀l mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ pyɔ̀ wà, ń cìcì yilə. N byíbyílí nə́kulu nánfɔ̀lɔ̀ n mə n pyi mə̀ nyí ni, n zhǐr. ⁶¹Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ ǹdə́ Marɛ mɔ́ dõ mó yʼà jě tɛ̃́, bə́ zə bə̀ yə́rh bə zǎ lú-bɔ̀l mɔ́.⁶²E zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́, shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́ tɔnɔ mɔ́ gə́ tú e lyɛ̃, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá tó dwã bə vò Pyəlatɛ sono, bə wɔ̀ mɔ̀: ⁶³“Yó-cə́bal, nə́ lyǐrh bə̀ kɔ̀mɔ̀ w kɔ̀bɔ́ gə́ yʼà gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yi ní, ò yʼà wò bʼò gə cùwə̀, ò mʼa kʼa bwìrhì ò dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀. ⁶⁴Rə̀myɛ́ ce, pə nyí bə yìlì lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ, kɔn mʼe yí dwã nɛ́ nə̀tɔ̀ yá, mùnì ga ń kwã-lyì bí bə̀kʼa bʼe vùr mò, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ lyì bí ni bə̀ ń bwìrhì n du cùùrì wẽ́ yé. Kɔma bɛ́ bə̀myɛ́ mʼa yə̀ yò du nã́yə́ə́ bé.”⁶⁵N wɔ̀ bɛ: “Á zhe á kwã shə̀dɛ́ɛ́sɛ. Zhəl-nə á ce bə yìlì lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ ǹdə ámyɛ̌ gə́ nʼá yǎl nɛ́.” ⁶⁶Bə zhǐr bə vò bə kwɛrhɛ nə́kulu w bə pyi cɛ̀nɛ̀, bə cìnì bə cĩ́ myɔrhɔ nɛ́, bə zɛ̃̀ bə cĩ́ yìlnə̀ bé mə̀ nyí ni.

Chapter 28

¹Shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ jə̀máásɛ́ yùwə̀, Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ, ǹdə́ Marɛ mɔ́ dõ mó pyẽ̀ pyẽ̀ bə zɛ̃̀ bə̀ la vò e byɛ́lɛ́ lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ. ²Cɛ y zhìzhì e zhízhǐ dɛ̃́dɛ̃́. Cinnǝ mú màlɛ́ka shí dɛ̃̌ e bə̀ e byíbyílí lú-bɔ̀l mɔ́ nə́kulu w e cĩ́ sarh nɛ, e jòm ò yó.³È yʼà nʼê jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə wɔ́ dwà è nʼê lyə́lyɔ̌ ta. È gàndɛ́ yʼà nyɛ̌ námpwẽ̀ pwɛ̃́pwɛ̃́. ⁴Byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yìlì lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ mɔ́ gə́ nɔ màlɛ́ka yá, ywẽ zə bɛ, bə didi, bə jǐrh ǹdə cùùrì ta.⁵Kana bɛ́ gə́ yúwə́, màlɛ́ka y wɔ̀ bɛ: “Ámyɛ̌ bə̀kʼá dùr ywẽ yé. À yě bə̀ wɔ́ Yezu mú bə̀ pəpa də̀-jɔrhɔ́ w yó mó á nʼá pyà. ⁶Ń tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ yé; ń bwìrhì ǹdə ń gə́ yà ń wò né. Bà-nà á nyǐ ń gə́ yà ń pyě má, ⁷sʼá vò á byili ń kwã-lyì bí ni làlà bə̀ nyǐ ń bwìrhì n zɛ̃̀ n du cùùrì wẽ́, sə ń tó yé ń la Gəlile. Wɔ́ gàà bə̀ mʼa nə mɔ nɛ́. Wɔ́ nyí rí rə̀myɛ́ à yʼà zhe à la ába byilu.”⁸Kana bɛ́ zhǐr bɔ̀l mɔ́ nyí ni làlà. Ywẽ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ yʼà zhe be. Bə dùr bə̀ la vò bə cĩ́ nyí rí Yezu kwã-lyì bí ni. ⁹Yezu zɛ̃̀ n jəl be n wɔ̀: “A zɛ̃̌ ába.”Bə yí ń nyí ni bə wùlì ń yé né, bə̀ zhe ń nèsé ne, bə̀ nʼê cèrhé mo. ¹⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á bə̀kʼá dùr ywẽ yé. Zhəl-nə á byili à nyáná bɛ́ nɛ, bə̀ bə̀ zhǐr bə vò Gəlile. Wɔ́ gàà bə̀ mʼa nə nɛ nɛ́.”¹¹Kana bɛ́ gə́ yʼà ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má yó bə̀ la yi ní, byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yìlì lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ mɔ́ jàlà zhǐr bə vò cɔ w wa, bə byili kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ne. ¹²Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé zɛ̃̀ bə byẽ̀ náncɛsɛ́, bə jòm dwã yó, bə zɔ̀m nyí rə̀dù, bə pə wársɛ nánzhəzhɔ̌ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ, ¹³bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ sɛ̀: “Wál-na bə̀ ń kwã-lyì bí tó cəcɛ̃ nɛ bə bʼe vùr mò lú-bɔ̀l mɔ́ wa ǹdʼá dɛ̌.¹⁴Cɔ w cə́bal mɔ́ gə nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, nə́ mʼǎ wɛ̀rhɛ́ nə́ gə́ wɔ̌ nɛ́, nə́ zɔ̀m ǹdə́ mɔ, mùnì ga yò bə̀kʼa jòm á yó w yé.” ¹⁵Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zwẽ wársɛ́, sə wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ gə́ pɔ sɛ nyí ní mú cìcì. Zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ jʼa làà Zhwifubá sono kɔn mʼe yí zà.¹⁶Yezu kwã-lyì bí shí ǹdə́ mə̀dù y zhǐr bə vò Gəlile, bə jì pyɔ̀ w ń yà ń byili bi mú yó. ¹⁷Bə̀ gə́ tú bə nə mɔ, bə wùlì ń yé né bə cèrhé mo, sə bə̀ jàlà yʼà nʼê ce tə́tɔ̀ná.¹⁸18 N zɛ̃̀ n yí bə̀ nyí ni, n zɔ̀m ǹdə́ bɛ n wɔ̀: “Bə̀ pɔ nɛ kɔn gakó pyɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ yó. ¹⁹Rə̀myɛ́ yilə, zhəl-nə á ce tənèsé gakó lyì bí jǐrh à kwã-lyì, sʼá mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ wa, Da ǹdə́ Byǐ ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ yil yilə,²⁰sʼá cèrhè bè kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à byili ába mó, bə zwẽ rə̀ nyí. Sə nyǐ-nə à ŋwɛ́nɛ́ ǹdʼába dɛ̃ gakó kɔn la mʼe yí lũ zhɔ̌.”

Mark

Chapter 1

¹Yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀ n'ê zɔ̀m Yezu Kristǝ yò mó kùr-ju. ²Bǝ̀ y'à kɛ̃ Yi-nyì-zwennǝ Ezǝyi sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Yi wòwǝ̀: Nyǐ à n'â twĩ̀ à tùntúm ń la yǝ̀ ǹ yé né, n kwɛrhɛ ǹ sɔ́má yá. ³Cǝl n'ê bwǝ̀l go-elũ èpòlò wǝ, rǝ̀ zhe: Kwɛrhɛ-na Cǐnnǝ mó sɔ́má yá, s'á wɛ̀rhɛ́ sǝ-byǐsí sǝ yǝ̀ cángá á pɔ̃.⁴Lò mǝ̀dù ń yà ń tú gɔ-elũ èpòlò wǝ, ń yíl Zhã: Ń yà ń nǝ́ ń bwǝ̀l ń byili lyì bí ni, bǝ̀ bǝ̀ pyìrhí bǝ̀ wun, bǝ mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ wa, mùnì ga Yi pɛ bɛ́ bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri. Sǝ ń yà ń nǝ́ ń mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ wa: ⁵Zhide tǝnà y púlǝ́púlǝ́ lyì bí y'à n'ê twí ń sono, bǝ̀ y'à n'ê byili bǝ̀ dwǝ́ǝ́ré. Zhã zɛ̃̀ n mɔ́lɛ́ bɛ Zhɔdɛ̃ bwǐ y nɛ̃̌ mɔ́ wa. ⁶Zhã kàmǝ̀-zwǐ y ń yà ń zù mú y'à wɔ́ yómó kur bǝ̀ y'à m'e sɔ̃̀ yà, n zǝ cã̌-tɔ̀nɔ̀ n mǝ n lyẽ yǝ. Sǝsɛ̀mɛ̀ ǹdǝ́ gɔ-tùr rǝ̀ y'à wɔ́ ń kùkú,⁷Ń yà ń nǝ́ ń bwǝ̀l ń byili lyì-zhǎ bɛ́ nɛ ń zhe: Nyǐ-nǝ lò ŋwɛ́nɛ́ kwã nɛ́ ń bànà, ń du àmyɛ́. À yǝ̀ yírh swí s'a kó tɛ̃́ a lwǝ̌r ń nǝ̀cìlǝ̀ né nyínsí myɛ cìcì yé. ⁸Ámyɛ́ wɔ́ nɛ̃̌ w à n'â mɔ́lɛ́ ába nɛ́, sǝ ńmyɛ̌ wɔ́ Eshirhǝ y wẽ́ ń la ába nɛ́ mɔ́lɔ́.⁹Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́, Yezu shí Gǝlile tǝnà y cɔ w bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Nazarɛtɛ mɔ́ w n bǝ̀ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó. Zhã mɔ́lɛ́ mɔ́ Zhɔrd:ẽ bwǐ y nɛ̃̌ mó wẽ́. ¹⁰Yezu gǝ́ shí nɛ̃̌ mɔ́ w ń nǝ́ ń dwi yi ní, n nǝ dɛ̃̌ yi rí rǝ̀ pul, n nǝ Eshirhǝ Náàcɛ̀nɛ́ è nyɛ̌ ǹdǝ épwéné ta, è n'ê swé ń yó wǝ, ¹¹n zɛ̃̀ n nyɛ̀ɛ̀ cǝl rǝ̀ shí dɛ̃̌ rǝ wɔ̀: Ǹ wɔ́ à Byì-sónó. À só mó dɛ̃́dɛ̃́.¹²Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Eshirhǝ y zǝ mɔ e zhǐr e vò gɔ-lũ èpòlò w wǝ. ¹³n jòm gàà dwã shǝ́-èna, Shǝtana zẽ̀ n ji kùr è n'ê swèlè mo. Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ gɔ-vwàmá nɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ dwã, sǝ màlǝ́kabá y'à n'ê yìlì mu.¹⁴Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, bǝ̀ zɔ Zhã bǝ ce byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀. Yezu zɛ̃̀ n vò Gǝlile ń nǝ́ ń bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀ shí Yi sõ mó. ¹⁵Ń yà ń nǝ́ ń wǝ̀lǝ̀: «Yi rí tɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à byili mú yúwǝ́. Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwǝlse. Pyìrhí-nǝ á wun, á zwẽ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí.»¹⁶Ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ Gǝlile nwǝ̃́ y vɔ̃̀ nɛ ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀, n nǝ gwànnà bǝ̀lyè bǝ̀ y'à n'ê gwɛ̃̀ mwǝ̃́ y wǝ. È wɔ́ Shǝmɔ ǹdǝ́ ń da-byǐ Andrǝrɛ. ¹⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Bà-nà á tó ne. À m'a ce á gwɛ̃̀ numbyínsi. ¹⁸Bǝ j'a zhǐr kùr yó, bǝ yẽ̌ bǝ̀ gǔndwǝ̌ né ne gàà, bǝ tó mo.¹⁹N kǝ́ n twẽ̌ n yí yé né námpɔ́lɛ́, n nǝ Zebede byǎ bɛ́, Zhakɛ ǹdǝ́ Zhã bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ bǔ-bwǝl wẽ́, bǝ̀ n'ê kwɛrhɛ bǝ̀ gùndwǝ̌. ²⁰N já n zhízhílí n byẽ̀ bǝ̀myɛ. Bǝ zhǐr bǝ yẽ̌ bǝ̀ da Zebede ne ǹdǝ́ ń tùntùnnǝ̀ bé ne bǔ-bwǝl ré wẽ́ bǝ tó Yezu ni²¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́ Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí zhǐr bǝ vò cɔ òdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ Kapernaɔm. Shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ gǝ́ yúwǝ́, n zɛ̃̀ n vò dwã-gùlú jì y wǝ, ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ lyì bí ni. ²²Ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń cèrhè ńdǝ́ ń sǝ̀pwà ŋwɔ̀nɔ́ mɔ́ ce, ń kàrmɔ́ y'à n'ê jàr bɛ dɛ̃́dɛ̃́. Ń kàrmɔ́ y'à dǝ̀ ǹdǝ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé nyǎn mɔ́ ta yé.²³Rǝ̀myɛ́ yó, bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ dwã-gùlú jì y wǝ, nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ y'à zhe mo,. N zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bya ń zhe : ²⁴Bǝ̀kɔ́n ǹ tú pyǎ nǝ́ sõ Nazaratɛ lyì bal Yezu? E zɛ̃̀ wɔ́ nǝ́ zhìlù yil ǹ túwǝ́? ²⁵À yě lò ná-dwí yil ǹ wɔ́: Yi lò ǹdǝ́ mɔ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ twĩ̀ mú ń bà. Yezu zɛ̃̀ n bú nǝ̀cílí y n wɔ̀: gu ǹ nyí, sǝ́ du bal mɔ́ wẽ́. ²⁶E zɛ̃̀ e vúvǔ bal mɔ́, e mà wìrhí nánfwɛ̀lɛ̀, e du ń wẽ́.²⁷Kɔn jàr lyì bí dɛ̃́dɛ̃́, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwǝ̀rh dwã bǝ̀ zhe: bǝ̀kɔ́n yò ǹdǝ́ kɔ̀bɔ́ èta mɔ́? Ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ nándùl ǹdǝ lò mɔ̀bɔ́ ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ ta. Ń nǝ́ ń pɛ nyí nǝ̀cílsi námǝlwǎlɛ myɛ nɛ, sǝ shɛ̀nɛ́ sǝ zwẽ ń nyí ni. ²⁸Yezu yil ré pú e du rǝ yí Gǝlile tǝnà y gakó wẽ́ làlà.²⁹Yezu zɛ̃̀ n shǝ́r dwã-gùlú jì y wẽ́, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ zhakɛ ǹdǝ́ Zhã vò shǝmɔ ǹdǝ́ Andǝrɛ sõ kɛ̀lɛ́ wa. ³⁰Sǝ Shǝmɔ cǝ̃́-kɛ̃ mɔ́ yala y'à shɛ̃̀ ń pyě tɛ̃́. Yezu gǝ́ yúwǝ́, bǝ j'a zɔ̀m nǝ̀bwɛ̃̀ mɔ́ yò ǹdǝ́ mɔ. ³¹N yí ń nyí ni, n zǝ ń jɛ̃̀ nɛ n zhẽ̌ mo dɛ̃̌.Ń yala nɛ́ k'a só, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń tɛnɛ bɛ.³²Yi rí gǝ́ tú rǝ zù, cɛ y n'ê byíbyílí, lyì bí zǝ nǝ̀bwànà bɛ gakó ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ y'à zhe mó gakó bǝ m'e bǝ̀ Yezu sono. ³³Cɔ w lyì bí gakó y'à tú dwã yó bwǝ̀rǝ̀ y nyí ni. ³⁴Sǝ ń wárh bǝ̀ nǝ̀bwànà bɛ́ dwí gakó, n jì nǝ̀ílsí námmǝlwǎlsɛ́. Sǝ sǝ̀ gǝ́ y'à yě ń gǝ́ wɔ́ lò ná-dwí yil mó ce, ń yà ń tá ń yẽ̌ sǝ̀ zɔ̀m yé.³⁵Yezu dùlí n zɛ̃̀ nǝkɔkɔlɛ́ shãã shãã n zɛ̃̀ n du ǹdǝ́ cɛ y gwẽ̌ yǝ̀ wárh yé, n vò èpòlò wǝ, lò gǝ́ tɛ̀nɛ́ mǝ̀gã̌, ń nǝ́ ń ce Yi. ³⁶Shǝmɔ ǹdǝ́ ń tó-dwã bɛ́ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê pyà mɔ. ³⁷Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ nǝ mɔ, bǝ wɔ̀ mɔ̀: Lyì bí gakó n'ê pyà mɔ́.³⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Bà-nà nǝ́ vò jàà dõ wǝ, cǝ-bwǎlsɛ́ sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ bwǝ́lbwǝ́l mó wẽ́, mùnì a bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí ní rí gàà mɔ́ myɛ, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à túwǝ́. ³⁹N zhǐr n byɛ́lɛ́ Gǝlile tǝnà y púlǝ́púlǝ́, ń mǝ́ ń bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bǝ̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́, sǝ ń yà ń nǝ́ ń jì nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ⁴⁰Dɛ̃ rǝ̀dù, nɔ cǝ́bal mǝ̀dù tú Yezu sono, n jòm ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó, n wùlì ń yé né, n lwǝ̀l mo n wɔ̀: kɔn gǝ wɔ́ ǹ bùlǝ̀, ǹ wɔ̌ ǹ wárh nɛ a jǐrh wárhgáá. ⁴¹Ń nɔ̀nɔ̀ zǝ Yezu, n cèlè ń jɛ̃̀ n dwǝ̀rh mo, n wɔ̀: Kɔn wɔ́ à bùlǝ̀. Wárh ń jǐrh wárhgáá. ⁴²Nɔ w j'a zhɛ̀ kùr yó, n jǐrh wárhgáá.⁴³Yezu zɛ̃̀ n gwirhi ń yé, n zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ n wɔ̀: ⁴⁴Zhǝl, sǝ́ dɛ̃̀ ǹ cìnǝ̀. Bǝ̀ká shɛ̀nɛ́ ń wɔ̀ lò lò ne yé, sǝ́ vò ń byili ǹ cìn Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ mó ne, sǝ́ pǝ kɔn ǹ gǝ́ wárh ń jǐrh wárhgáá mɔ́ yilǝ, ǹdǝ Muyiisi gǝ́ kɛ̃ nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n byili ní. Rǝ̀myɛ́ m'a yǝ̀ zhǝ̀n kɔna, rǝ̀ n'ê byili lyì bí ni bǝ̀ ǹ wárh.⁴⁵Sǝ bal mɔ́ gǝ́ zhǐr, n bwǝ̀l yò w n ce dɛ̃̌ n byili. Rǝ̀myɛ́ ce Yezu yà ń kǝ́ ń wàr ń nǝ́ ń zwì cɔ w wa, ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ shéé ń shèè yé. Ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ gɔ sono, lò gǝ́ tɛ̀nɛ́ mǝ̀gã̌, sǝ lyì bí y'à n'ê shí jààsɛ́ gakó w bǝ̀ twí ń sono.

Chapter 2

¹È dwã màngɛlɛ́, Yezu ká n bǝ̀ kapɛrnaɔm. Lyì bí lwar bǝ̀ ń ŋwɛ́nɛ́ kɛ̀lɛ́ wa, ²bǝ zɛ̃̀ bǝ bǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ bǝ sú jì yǝ́, bǝ dàl bǝ̀ zhǐ pwẽ̀ nè. Bwǝ̌l y'à k'ê tɛ̀nɛ́ tútwí-ènyí rí ni yé. N zɛ̃̀ ń nǝ́ ń byili bi Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́.³Rǝ̀myɛ́ yó, lyì jàlà zɔ bal mǝ̀dù ń wɔ́ gwànà bǝ m'e bàn ń sono. È y'à wɔ́ nunǝ bǝ̀na bǝ̀ y'à zhĩ mu. ⁴Lyì-zhǎ bɛ́ ce bǝ̀ y'à wàr bǝ̀ la zǝ mɔ bǝ yí Yezu yé né yé. Bǝ zɛ̃̀ bǝ lɔ̀rh bɔ̀l lyarh rɛ́ wa, bǝ tó gàà bǝ só mo tɛ̃́ Yezu gǝ́ zhǐ mǝ̀gã̌ mɔ́ ǹdǝ́ ń pyònò w ga.⁵Yezu gǝ́ pwírí bǝ̀ zhí mu, n zɛ̃̀ n wɔ̀ gwànà y nɛ: À byǐ, ǹ nɔ ǹ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri. ⁶Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à jě gàà mɔ́ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ wẽ́ bǝ̀ zhe: ⁷Byè yil bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nǝ́ ń zɔ̀m èta, ń nǝ́ ń tùrh Yi. Lò wɔ̌ ń pɛ yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri, ǹdǝ́ è dǝ̀ Yi dúdú?⁸Yezu lwar bǝ̀ wun bùlǝ̀ ń wẽ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Byè yil á n'á bùl rǝ̀myɛ́ á wẽ́? ⁹À gǝ wò gwànà y nɛ b'e nɔ è yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri, ráá à gǝ wò y b'è zɛ̃̀ e kwè è pyònò w e vò, wɔ̌ tɛ̌ rǝ̀ wɔ́ nàná du?¹⁰Sǝ èlǎsɛ̃́ á m'ǎ lwar bǝ̀ numbyíní byǐ zhe ŋwɔ̀nɔ́ cɛ yó, ń wɔ̌ ń pɛ yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri. N zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀ gwànà y nɛ: ¹¹A n'â wǝ̀l mó : zɛ̃̌ dɛ̃̌ ń kwè ǹ pyònò w ń vò jè. Kùr yó, ¹²bal mɔ́ shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n kwè ń pyònò w lyì bí gakó yírh wǝ, n zhǐr ń la jè. Kɔn jàr lyì bí gakó dɛ̃́dɛ̃́, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cèrhé Yi bǝ̀ zhe: Nǝ́ gwẽ̌ yǝ̀ rǝ̀myɛ́ mɔ́ dwí rí nɛ gaga yé.¹³Yezu ká n vò Gǝlile mwǝ̃̌ y yó. Lyì-zhǎ bɛ́ y'à n'ê zhǝ̀l ń sono, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń cèrhè be kàrmɔ. ¹⁴N zhǐr gàà ń nǝ́ ń lyɛ̃, n nǝ Alǝfɛ byǐ Levyi ń jě myǝ̌l-kwǎndɛ zõ jàà wa. N wɔ̀ mɔ: Zɛ̃̀ ń tó ne. Levyi shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n tó Yezu ni¹⁵Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ ń jě Levyi sõ ń nǝ́ ń jí kùkú. Mǝ̌l-kwǎnd:é zwennǝ nánzhǝzhɔ̌ ǹdǝ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ yàà yàà bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né y'à tú bǝ tó ńmyɛ̌ ǹdǝ́ kwã-lyì bí bǝ̀ n'ê jí. Bǝ̀ y'à já dɛ̃́dɛ̃́ bǝ̀ n'ê tó mo. ¹⁶Farɛzhɛ̃ɛ̃bá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé mó gǝ́ pwírí Yezu tó myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ bé ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né mó ne ń nǝ́ ń jí kùjú, bǝ bwǝ̀rh ń kwã-lyì bí bǝ wɔ̀: Byè yil á yó-cǝ́bal mɔ́ nǝ́ ń tó myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ bé ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né mó ne ń nǝ́ ń jí?¹⁷Yezu gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, n wɔ̀ bɛ: Lyì bǝ̀ zhe bǝsàzùlí bǝ lyìtwǝ́r tum zhe yé. Wɔ́ nǝ̀bwànà bǝ̀ zhe ń tum. È dǝ̀ wu-cángá cìnǝ́ à tú byõ̌ yé. Wɔ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ cìnǝ́ à tú byõ̌.¹⁸Dɛ̃ rǝ̀dù, Zhã kwã-lyì bí ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá y'à lyẽ bǝ̀ nyí. Lyì zɛ̃̀ bǝ bà, bǝ bwǝ̀rh Yezu bǝ wɔ̀: Byè yil Zhã kwã-lyì bí ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá kwã-lyì bí n'ê lyẽ bǝ̀ nyí, ǹmyɛ́ kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ t'â lyẽ bǝ̀ nyí? ¹⁹Yezu n wɔ̀ bɛ: Á n'á bùl bǝ̀ lò kɛ̃-jú gǝ ŋwɛ́nɛ́, n zɛ̃̀ n byẽ̀ lyì, bǝ̀ wɔ̌ bǝ̀ b'a yí gàà bǝ lyẽ bǝ̀ nyí, kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ jà ń gwẽ̌ ŋwɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ bɛ?, bǝ̀ wàr bǝ̀ b'a lyẽ bǝ̀ nyí yé.²⁰Sǝ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ bànà, bǝ̀ m'a vùr kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ bǝ̀ wẽ́. Rǝ̀myɛ́ yi ní, bǝ̀ m'a zɛ̃̀ bǝ lyẽ bǝ̀ nyí. ²¹Bǝ̀ t'â kwè kàmǝ̀-jɛ̃̀ nándwǝ̃̀ bǝ̀ m'ê pwí gàn-dṍ yé. Bǝ̀ zɛ y bǝ̀ pú wǝ, kàmǝ̀-jɛ̃̀ y nándwǝ̃̀ y m'a vwɛ̃ gàn-dṍ w e kwɛrhɛ e kǎr w e dwini shãã ga.²²Bǝ̀ t'â kwè sǝ̀-búlú bǝ̀ ce nǝ̀-bɔ̀lsɛ nándwǝ́rh wẽ́ yé. Bǝ̀ gǝ co w né, ò m'a púrh nǝ̀-bɔ̀lsɛ́, ò cìcì mú ló tɛ̃́, nǝ̀bɔ̀lsɛ́ myɛ j'a cɔ̀. Sǝ̀bùlú wɔ́ nǝ̀-bɔ̀lsɛ nándùrh wẽ́ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ ce w né.²³Shìrhǝ́ dɛ̃ rǝdù yùwǝ̀, Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí y'à tó kálsɛ wẽ́ bǝ̀ n'ê lyɛ̃. E jà è y'à wɔ́ fɔ̀ yi. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê kɛ́ jíjí rí sɔ́má y nyí ni mú. ²⁴Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ Yezu ni: wɔ́ byè yil ǹ kwà-lyì bí n'ê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ lò bǝ sɔ́má zhe sǝ n wɛ̀rhɛ́ shrhǝ́ dɛ̃ yùwǝ̀?²⁵Yezu wɔ̀ bɛ: Á gwẽ̌ yǝ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Dǝvyidi wɛ̀rhɛ́ nɔrh mɔ́ gǝ́ y'à zhe ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń tó-dwã bɛ́, e jà kaka y'à tɛ̀nɛ́ bǝ̀ la jú mú kàrmɔ̀ gaga nà? ²⁶Ń zù Yi jù wǝ̀, n kwè búrú w bǝ̀ y'à pɔ Yi ni mú n dɔ̃̀. E jà wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé dúdú bǝ̀ zhe sɔ́má bǝ̀ wɔ̌ bǝ̀ dɔ̀m wa. Wɔ́ Abyataarɛ ń yà ń wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ rǝ̀myɛ́ yi ní Dǝvyidi kwè búrú w n dɔ̃̀, n dàl n pǝ ń tó-dwã bɛ́ nɛ bǝ̀myɛ dɔ̃̀.²⁷Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: Yi wɛ̀rhɛ́ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ numbyíni yilǝ, sǝ rǝ̀ yǝ̀ numbyí wɛ̀rhɛ́ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ yil yé. ²⁸Èta, Numbyíní Byǐ cǐ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ myɛ.

Chapter 3

¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu ká n vò dwã-gùlú jì y wẽ́. Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà ń jɛ̃̀ y'à cùwǝ̀. ²Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ jàlà y'à n'ê yǎl bǝ cĩ́ yò Yezu yó wǝ. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê myǝ̀lɛ́ mɔ, bǝ̀ la nyǐ ǹdǝ́ ń gǝ mà n wárh bal mɔ́ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀.³Yezu wɔ̀ bal mɔ́ ń jɛ̃̀ y cù mú ni: Zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ lyì bí gakó yé né. ⁴N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh lyì bí n wɔ̀: Shìrhí dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀, lò zhe sɔ́má ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ráá lwɛlɛ? Ń wɔ̌ ń vwǎrh numbyíní myǝ̌l, ráá ń jǝr è myǝ̌l? Sǝ bǝ̀ yǝ̀ mɔ lyár bǝ̀ kaka yé.⁵N zɛ̃̀ n nyǐ bǝ̀ gakó. Ń lyim zɛ̃̀, ń wu zhìlì dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ wu-kùùlí yilǝ. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bal mɔ́ nɛ: Cèlè ǹ jɛ̃̀ yá. N cèlè yǝ̀, e j'a k'a bǝ̀ è jàà wa. ⁶Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bǝ du pwẽ̀ ne, làlà ǹdǝ́ bǝ̀ zhǝ̀l bǝ nǝ Erɔɔdɛ lyì bí, bǝ̀ la pyà bǝ̀ gǝ́ m'a tó né bǝ zǝ Yezu bǝ gu.⁷Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí zhǐr bǝ vò Gǝlile mwǝ̃̌ y yó, sǝ lyì nánjǝ̀jóló y'à shí Gǝlile ǹdǝ́ Zhide ⁸ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛm ǹdǝ́ Yidume ǹdǝ́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ mɔ́, ǹdǝ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Tiiri ǹdǝ́ Sǝdɔ̃ sarh nɛ mɔ́ wẽ́, bǝ du bǝ tó mo. Bǝ̀myɛ́ gakó y'à nyɛ̀ɛ̀ tɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, bǝ zɛ̃̀ bǝ bǝ̀ ń sono.⁹N wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni bǝ̀ bǝ̀ tɛnɛ bǔ-bwǝl rǝ̀dù bǝ pɔ̃, mùnì ga lyì bí bǝ̀k'a pyɛ́nɛ́ mɔ yé. ¹⁰Ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń wárh lyì nánzhǝzhɔ̌ mɔ́ ce, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à wɔ́ nǝ̀bwànà mɔ́ y'à n'ê jɛ̀nɛ̀ dwã, mùnì ga bǝ dwǝ̀rh mò.¹¹Nǝ̀cílsí námmǝlwǎlsɛ́ gǝ́ nɔ mɔ, sǝ tu ń yé né sǝ̀ n'ê wǔrh sǝ zhe: Ǹ wɔ́ Yi Byǐ. ¹²Sǝ Yezu yà ń nǝ́ ń ji si búlǝ́, ń nǝ́ ń pɛ sɛ nyí bǝ̀ sǝ̀ bǝ̀k'a ce bǝ lwar ń gǝ́ wɔ́ nɛ́ yé.¹³Yezu zɛ̃̀ n jì pyɔ̀ w yó, n byẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń yǎl mɔ́ bǝ bǝ̀ ń yala nɛ. ¹⁴N zɛ̃̀ n cír lyì shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè bǝ̀ wẽ́ n ce bǝ jǐrh ń tùntúmǝ́. Ń cǐr be mùnì ga bǝ yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ mɔ, sǝ n twĩ̀ bì bǝ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, ¹⁵n pǝ bɛ ŋwɔ̀nɔ́ mùnì bǝ jì nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ. ¹⁶Nyǐ-nǝ byɛ̀bɛ́ ń cír mó yilǝ né: Shɔmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ Yezu co ń yil bǝ̀ Pyɛɛrɛ mɔ́,¹⁷ǹdǝ́ Zebede byǎ bɛ́ Zhakɛ ǹdǝ́ zhã (Yezu co bǝ̀ yi-lyǝ́rsé bǝ̀ Bwanɛzhɛ; rǝ̀myɛ́ n'ê yǎl e byili bǝ̀ bǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ dwȧgùlú ta), ¹⁸e súlí Andɛrɛ ǹdǝ́ Shilipu, ǹdǝ́ Bǝtǝlǝmyi, ǹdǝ́ Mǝco, ǹdǝ́ Tɔma, ǹdǝ́ Alǝfɛ byǐ Zhakɛ, ǹdǝ́ Tadɛ, ǹdǝ́ yǝ̀wǎl cìná bé gùlú w lò mǝ̀dù ń yíl Shǝmɔ, ¹⁹e súlí Zhidǝ Esǝkarǝyɔtɛ, mɔ̀bɔ́ ń myiìnì Yezu n pǝ bǝ zǝ mɔ́.²⁰Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ n vò kɛ̀lɛ́ wa. Lyì nánzhǝzhɔ̌ k'e bǝ̀ dwã yó. Rǝ̀myɛ́ ce ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí k'ê bǝ yé zhe sǝ bǝ jí kùjú cìcì yé. ²¹Ń dwí lyì bí gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ wɔ̀: Dɛ̀ga wɔ́ ń yó ò n'ô yǎl o zhǐr. Bǝ zɛ̃̀ bǝ bà, bǝ̀ la mɔ zal bǝ m'e vò kwã nɛ́. ²²Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé bǝ̀ y'à shí Zhǝrǝzalɛm bǝ bǝ̀ cɔ w wẽ́ gàà mɔ́ y'à n'ê wǝ̀l bǝ̀ wɔ́ nǝ̀cílsí námmǝlwǎlsɛ́ pyɔ̌ Bǝzǝbuli ń zhe mo. Jàlà myɛ y'à n'ê wǝ̀l bǝ̀ wɔ́ nǝ̀cílsí pyɔ̌ mɔ́ jàn ń mǝ́ ń nǝ́ ń jì sì.²³N zɛ̃̀ n byẽ̀ be, n ji sǝswalá n pɛ bɛ n wɔ̀: Shatana m'a wɛ̀rhɛ́ etǝr e jì Shǝtana? ²⁴tǝnà èdù lyì gǝ pɔr dwã nɛ bǝ̀ n'ê bwí dwã, tǝnà y èmyɛ́ t'â la zhǔ e yǝ̀ tǝnà yé. ²⁵Eta myɛ, kɛ̀lɛ́ èdù lyì gǝ pɔr dwã nɛ, bǝ̀ n'ê bwí dwã, kɛ̀lɛ́ èmyɛ́ t'â la zhǔ è yǝ̀ kɛ̀lɛ̀ yé.²⁶Shǝtana gǝ zɛ̃̀ è k'â n'ê bwí ǹdǝ́ è cìcì, èmyɛ́ yò zhìlì; è pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ t'â la zhǔ yé. ²⁷Lò wàr ń mà n zù nǝ̀jàl-bal sõ kɛ̀lɛ́ wa, ń pwà ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́, ǹdǝ́ ǹ yǝ̀ jɛ̀rɛ̀ ń lyẽ mo n cĩ́ yé. Sǝ ǹ gǝ lyẽ mo ǹ zhɛ̀, ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ pwà ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó.²⁸Yezu kǝ́ n súlí n wɔ̀: Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: lyì bí wɔ̌ bǝ̀ m'a nǝ bǝ̀ dwǝ́ǝ́ré ǹdǝ́ bǝ̀ tùùrhí tɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ n'ê Yi mú sǔbri. ²⁹Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ tùrh Ehirhǝ́ náàcɛ̀nɛ́, ǹ wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ kɔ̀bɔ́ ò bǝ sǔbri zhe gaga, sǝ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w òmyɛ́ b'a mɛ̃ ń yó w dɛ̃ gakó. ³⁰Wɔ́ bǝ̀ gǝ́ wò bǝ̀ wɔ́ nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ è zhe mo mó è ce n zɔ̀m èta.³¹Yezu da-byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń ná zɛ̃̀ bǝ bà. Bǝ zhì pwẽ̀ nè, bǝ twĩ̀ lò bǝ̀ ń byẽ̌ mo n pǝ bɛ. ³²N yí ǹdǝ́ lyì-zhǎ bɛ́ jě bǝ kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ, n wɔ̀ mɔ̀: Nyǐ à ná ǹdǝ́ ǹ da-byǎ bɛ́ zhǐ pwẽ̀ bǝ̀ n'ê yǎl mɔ́.³³Yezu lyár. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Mɔ̌ ń wɔ́ nà mɔ́? Byɛ̌ bǝ̀ wɔ́ à da-byǎ bɛ́. ³⁴N zɛ̃̀ n pyìrhí n byili lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jě bǝ kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́ nɛ wɔ̀: Nyǐ à ná mɔ́ ǹdǝ́ à da-byǎ bɛ́. ³⁵Lwar-na bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ nǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlǝ̀, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à da-byǐ, ǹ wɔ́ à nǝkɔ́, ǹ wɔ́ à ná

Chapter 4

¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu kǝ́ n ji kùr ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ lyì bí ni mwǝ̃́ y yó. Lyì nánzhǝzhɔ̌ zɛ̃̀ bǝ bǝ̀ ń sono, sǝ bǝ̀ gǝ́ y'à já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, n zɛ̃̀ n zù bǔ-bwǝl rǝ̀dù wǝ, rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ mwǝ̃́ y wẽ́, n jòm tɛ̃́ : lyì-zhǎ bɛ́ gakó zɛ̃̀ bǝ̀ zhǐ bù-cǔ w yó. ²N zɛ̃̀ n zǝ sǝswaálsɛ ń mǝ́ ń cèchè be wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌, ń zhe:³Cili-nǝ: nyǐ wɔ́ bal mǝ̀dù ń yà n du ń la ń twã́ dú. ⁴Ń gǝ́ yú ń nǝ́ ń dwì yi ní, jíjí byǎ bɛ́ jàlà ló tɛ̃́ sɔ́má y nyí ni. Kúmsi bǝ̀ sǝ jí ri. ⁵Bǝ̀ jàlà ló pàtá yó, shó y'à bǝ já gàà yé. Bǝ lyĩ làlà , rǝ k'a cì, rǝ̀ nèsé gǝ́ yǝ̀ y'à yǝ̀ tɛ̃́ zwì mú yilǝ.⁶Sǝ nǝ̀nyɔ́nɔ́ w gǝ́ byìlǝ̀, o mà rɛ̀, rǝ k'a cì, rǝ̀ nèsé gǝ́ yǝ̀ tɛ̃́ zwì mú yilǝ. ⁷Bǝ̀ jàlà ló sɔr jàà wa. Rǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ sɔr rɛ́ ga tó dwã rǝ lyĩ. Sɔr rɛ́ byì rǝ pyɛ́nɛ́ jíjí rí, rǝ̀ yǝ̀ byǎ ce ye:.⁸Bǝ̀ jàlà ló cɛ kɛ̀bɛ́ è càn wẽ́, bǝ lyĩ, rǝ byì rǝ ce byǎ nánzhǝzhɔ̌. Jíjí ywẽ́ jàlà ce byǎ shǝ́-ètɔ̀ shǝ́-ètɔ̀, jàlà ce shí-shǝ̀ldù shí-shǝ̀ldù, jàlà ce zɔ̌m zɔ̌m. ⁹Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: lò ǹ zhe zhã̌ ǹ la cilu sǝ́ cili¹⁰Ń gǝ́ tú n kɔl n yẽ̌ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ n vò ń zhǐ kwã nɛ́ ń dúdú, lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à zhǐ bǝ kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́, e súlí ń kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh mo sǝswalá y kùrǝ̀. ¹¹N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Yi ce ámyɛ̌ yě rǝ̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ywẽ̀ né nǝ̀ shèè mó kùrǝ̀. Sǝ è wɔ́ lyì bí dwã bɛ́ yilǝ, à n'â byili bǝ̀myɛ́ nɛ ǹdǝ́ sǝswaálsɛ, ¹²mùnì ga, bǝ̀ gǝ n'ê nyǐ myɛ, sǝ bǝ̀ bǝ̀k'a nǝ yé; bǝ̀ gǝ n'ê cili myɛ, sǝ bǝ̀k'a nyɛ̀ɛ̀ nǝ̀ kùrǝ̀, bǝ pyìrhí bǝ̀ wun bǝ k'a b'à sõ mùnì Yi pǝ bɛ sǔbri yé.¹³N zɛ̃̀ n zhízhílí n bwǝ̀rh be n wɔ̀: Á yǝ̀l sǝswalá y kɛ̀bɛ́ kùrǝ̀? Etǝr á nǝ m'a tó né á lwar sǝ̀ dwã bɛ́ kùrǝ̀? ¹⁴Nyǐ twã́-dùrnǝ mó wɔ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń nǝ́ ń dwì. ¹⁵Lyì jàlà n'ê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, sǝ Shǝtana n'ê twí làlà e vùr zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bǝ̀ y'à zwẽ bǝ cĩ́ bǝ̀ wẽ́ mó. Bǝ̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ndǝ sɔ́má y nyí rí ta.¹⁶Jàlà n'ê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bǝ pú e zwẽ re làlà ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀. Sǝ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, bǝ̀ t'â pyɛ́nɛ́ bǝ̀ yẽ̌ rǝ̀ jòm bǝ̀ wẽ́ rǝ̀ pɛ nǝ̀rh yé. ¹⁷Bǝ̀ n'ê zwẽ re kùr yó; sǝ zwini ráá nɔ̀nɔ̀ gǝ tú Yi zɔ̀mɛ̀ yilǝ, bǝ̀ n'ê gɛ bǝ̀ wun làlà. Bǝ̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdǝ pàtá y yó mó ta.¹⁸Jàlà n'ê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, sǝ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ¹⁹lũ w kɔ̀bɔ́ twǝ́lǝ́ né, ǹdǝ́ ò nǝ̀cɛ̀ndɛ́ shil, ǹdǝ́ shilǝ dwã nánzhǝzhɔ̌ n'ê twí rǝ̀ zwì bǝ̀ wẽ́, nǝ pyɛ́nɛ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, rǝ̀ t'â ce byǎ yé. Bǝ̀myɛ́ wɔ́ nyɛ̌ ǹdǝ sɔr rɛ́ jàà y ta. ²⁰Jàlà n'ê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bǝ zwẽ re bǝ cĩ́ bǝ̀ wẽ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ ce byǎ. Bǝ̀ jàlà ce byǎ shǝ́-ètɔ̀ shǝ́-ètɔ̀, jàlà ce byǎ shí-shǝ̀ldù shí-shǝ̀ldù, jàlà ce byǎ zɔ̌m zɔ̌m. Bǝ̀myɛ́ wɔ́ nyɛ̌ ǹdǝ cɛ y kɛ̀bɛ́ è càn mɔ́ ta.²¹Yezu kǝ́ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: Bǝ̀ y'a kwè pàntɛ́mɛ́ bǝ pú nǝ̀bwɛ́nɛ́ kùr wǝ, ráá bǝ cĩ́ pal kùr wǝ? È dǝ̀ pàntɛ́mɛ́ jàà w bǝ̀ y'a cĩ́ y ní? ²²Zhǝ̀nà, kaka tɛ̀nɛ́ rǝ̀ shèè, rǝ̀ t'â la pwẽ̀ ne du yé. Kaka myɛ tɛ̀nɛ́ bǝ̀ yǝ̀l bǝ̀ t'â la rɛ lwar pamparɛ̃ɛ̃ yé. ²³Lò ǹ zhe zhã̌ ǹ la cilu sǝ́ cili.²⁴N kǝ́ n wɔ̀ bɛ: Tɛ̀bɛ́ Á n'á cili mú, cili-nǝ re cɛ̀nɛ̀. Zwã̌ y kɛ̀bɛ́ á n'á ce è wẽ́ á pɛ á dwã bɛ́ nɛ mɔ́, wɔ́ èmyɛ́ cìcì wẽ́ Yi m'a ce né rǝ pǝ ámyɛ nɛ, sǝ rǝ̀ m'a súlí kɔn nɛ rǝ pǝ ába. ²⁵Zhǝ̀nà, mɔ̀bɔ́ ń zhe, bǝ̀ m'a pɔ̃ n mǝ n súlí. Mɔ̀bɔ́ ń bǝ zhe, bǝ̀ m'a zwẽ tɛ̀bɛ́ námpɔ́lɛ́ y ń zhe mó myɛ cìcì.²⁶Yezu kǝ́ n ji sǝswalá n wɔ̀: À m'a byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ rǝ̀ n'ê myɛrhɛ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. ²⁷Lò gǝ dù jíjí dwí ń cɛ wa, ń zɛ̃̀ ń vò ǹ y'a dɛ̀ɛ̀, ń dɛ̀ɛ̀, ń dùlí ń zɛ̃̀, cǝcɛ̃ ǹdǝ́ nǝ̀nyɔ́nɔ́ ga. ²⁸Jíjí rí n'ê lyĩ rǝ̀ zɛ̃̀ ǹdǝ́ ń yǝ̀l kɔn gǝ́ n'ê tó né yé. Jíjí rí n'ê lyĩ rǝ̀ cìcì nì, rǝ jɛ̀rɛ̀ rǝ tò rǝ ce cã̌; ²⁹rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, wɔ́ púrh; rǝ zɛ̃̀ rǝ ce byǎ. Sǝ rǝ̀ gǝ tú rǝ̀ byìl rǝ̀ zhɛ̀, bǝ̀ n'ê jǝ̀r rè, bǝ̀ wɔ́ jòró yi è yúwǝ́³⁰Yezu kǝ́ n wɔ̀ bɛ: «Bǝ̀kɔ́n nǝ́ m'ǎ m'é myɛrhɛ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, ráá sǝswalá kɛ̌ nǝ́ m'ǎ m'é byili rǝ̀ gǝ́ wɔ́ nɛ́? ³¹Rǝ̀ nyɛ̌ dwã ǹdǝ cǒ byǐ námpɔ́lɛ́ ta, è nyɛ̌ námpɔ́lɛ́ du lũ w báárɛ́ dɔma bɛ́ byǎ bɛ́ gakó. ³²Sǝ bǝ̀ gǝ dù yǝ̀, è n'ê lyĩ, e byì nánfɔ̀lɔ̀ du báárɛ́ wẽ̀ ré gakó, e tò jɛ̀rh nánfwààlɛ̀. Kúmsi n'ê twí sǝ̀ cĩ́ sǝ̀ jàlá è ywǝ́l mó wǝ.»³³Èta, Yezu yà ń nǝ́ ń tó sǝswaálsɛ nánzhǝzhɔ̌ dɛnnɛ ń byili bi Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ y'à wɔ̌ bǝ̀ m'a nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀ kùr né. ³⁴Ń yà ń tá ń zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ ǹdǝ́ sǝswaálsɛ yé. Sǝ è gǝ wɔ́ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí dúdú, ń yà ń nǝ́ ń byili bi sǝ̀ gakó kùrǝ̀.³⁵Rǝ̀myɛ́ yù w cìcì, dǝ̀dɛ̀nɛ́ y gǝ́ tú e yí, Yezu wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «Bà-nà nǝ́ byɛrhɛ nǝ́ vò mwǝ̃́ y èpákɛ̀.» ³⁶Bǝ ce lyì-zhǎ bɛ́ zhǐr bǝ̀ la jè. Yezu kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ kwè mò ǹdǝ́ bǔ-bwǝl ré tɛ̀bɛ́ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wẽ́ mó. Bǔ-bwǝlǝ dwã myɛ y'à pú ń kùrǝ̀. ³⁷Zho nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ ò n'ô ce, nɛ̃̌ mɔ́ zɛ̃̀ mǝ̀ n'ê zwì bǔ-bwǝl ré ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wẽ́ mó wǝ, rǝ̀ n'ê yǎl rǝ sú.³⁸Yezu yà ń pyě bǔ-bwǝl ré kwã y wa, n zǝ yó-kɔ̃́ɔ̃́ n kwɛ̃́ ń yó, ń dɛ̌. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ zhàrh mɔ̀, bǝ wɔ̀: «Yó-cǝ́bal, ǹ tá ǹ gá nǝ́ gǝ́ la cú mú ni?» ³⁹N shí jan rɛ́ wẽ́ ń zɛ̃̀, n bya zho wǝ́, n wɔ̀ mwǝ̃́ y nɛ̃̌ mɔ́ nɛ: «Shĩ̌ ǹ nyí. Yẽ̌ ǹ sɔ̀ w nɛ.» Zho w j'a zhízhílí o kwĩ. Nɛ̃̌ mɔ́ myɛ zhì shɛ́ɛ́.⁴⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «Byè yil á n'á dùr ywẽ? Á gwẽ̌ yǝ̀ nɛ zhí nà?» ⁴¹Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ rǝ̀ zhe be. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wǝ̀l dwã nɛ: «Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ tǝr lò, zho ǹdǝ́ mwǝ̃́ nɛ̃̌ myɛ m'ê shɛ̀nɛ́ ń nyí ni?»

Chapter 5

¹Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí yú mwǝ̃́ y èpákɛ̀ Zhɛrasa lyì bí tǝnà y wa. ²N shí bǔ-bwǝl ré wẽ́ n du. Lò mǝ̀dù nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ y'à zhe já n shí lú-bɔ̀là w n du n bǝ̀ n jǝl mo.³Ń yà ń nǝ́ ń zwẽ̀ lú-bɔ̀là bɛ́ wa. Lò lò yà ń wàr mɔ̀ ń nǝ́ ń lyẽ ǹdǝ́ nyáná myɛ cìcì yé. ⁴Twǝr nánzhǝzhɔ̌ bǝ̀ y'à lyẽ ń nèsé ǹdǝ́ cǝ̌bsɛ, bǝ lyẽ ń jɛ̀sɛ́ ǹdǝ́ nyáná, n sǝ́ cǝ̌bsɛ́ ǹdǝ́ nyáná nɛ́ ga. Lò yà ń tɛ̀nɛ́ ń zhe jàn ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n zǝ mɔ yé.⁵Twéé gakó, cǝcɛ̃ ǹdǝ́ nǝ̀nyɔ́nɔ́ ga, ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ lú-bɔ̀là bɛ́ wa, ǹdǝ́ pyàr rɛ́ wa, ń nǝ́ ń wùrhǝ́, ń nǝ́ ń zǝ nǝ́kuulí ń cɛ̀mɛ̀ ń cìnǝ̀. ⁶Ń gǝ́ nɔ Yezu ǹdǝ́ ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ pyépyé, n dùr n jòm ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó n wùlì ń yé né,⁷n wǔrh dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀: «Yezu, Dɛ̃̌ cǝ́bal Byǐ, etǝr ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń wɛ̀rhɛ́ nɛ nɛ́? À n'â lwǝ̀l mó Yi yil ré yilǝ, ǹ bǝ̀ká nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀ yé.» ⁸Yezu yà ń nǝ́ ń wǝ̀l nǝ̀cílí y ni b'è du bal mɔ́ wẽ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce bal mɔ́ wɔ̀ èta.⁹N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh mò n wɔ̀: «Ǹ yíl byè?»Bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: «À yíl ‹Nánjǝ̀jóló›, nǝ́ gǝ́ já mɔ́ yilǝ.» ¹⁰Sǝ ń yà ń nǝ́ ń lwǝ̀l Yezu ni bǝ̀ ń bǝ̀ká n jì nǝ̀cílsí sǝ du bǝ̀ tǝnà y wẽ́ yé.¹¹Kùkúr nánzhǝzhɔ̌ y'à zhǐ pyɔ̀ òdù nǝ̀bán nɛ gàà, rǝ̀ n'ê dɔ̀m gɔ. ¹²Nǝ̀cílsí zɛ̃̀ sǝ lwǝ̀l Yezu ni sǝ wɔ̀: «Yẽ̌ nǝ́ vò é zù kùkúúrí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ wẽ́.» ¹³N zɛ̃̀ n pǝ sɛ sɔ́má. Sǝ du sǝ zù kùkúúrí wẽ́. Rǝ̀ gakó j'a dùr rǝ cǝ́cèlé pyɔ̀ w rǝ ló mwǝ̃́ y wǝ, rǝ mɛ̃ gàà rǝ cì. Rǝ̀ gakó y'à yú mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rǝ̀lyè.¹⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê yìlì kùkúúrí ni mú dùr bǝ vò e byili cɔ w wa, ǹdǝ́ cǝ-byǐsí sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ cɔ w vɔ̃̀ nɛ̀ mɔ́ wẽ́. Lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ la vò bǝ nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. ¹⁵Bǝ yí Yezu sono, bǝ pwírí mɔ̀bɔ́ nǝ̀cílsí námmǝlwǎlsɛ́ y'à zhe mó ń surhǝ né k'a bǝ̀ dwã yó, n zù gàndɛ ń jě tɛ̃́. Ywẽ zǝ bɛ.¹⁶Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà bǝ̀ nɔ yò w ǹdǝ́ bǝ̀ yírhǝ́ mó, cĩ́ bi kɔn gǝ́ tó né ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ nǝ̀cílsí y'à zhe mó, ǹdǝ́ kɔn gǝ́ tó né ǹdǝ́ kùkúúrí mú myɛ. ¹⁷Bǝ zɛ̃̀ bǝ lwǝ̀l Yezu ni bǝ̀ ń du bǝ̀ cɔ w wa.¹⁸Yezu gǝ́ tú ń nǝ́ ń zwì bǔ-bwǝl ré wǝ, bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nǝ̀cílsí y'à zhe mó zɛ̃̀ ń nǝ́ ń lwǝ̀l mò bǝ̀ ń mà n tó mo n vò, ¹⁹sǝ Yezu yǝ̀ shɛ̀nɛ́ yé. Ń wò mò: «Ká vò jè, ń byili kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Cinnɑ mú dùr ǹ nɔ̀nɔ̀ n wɛ̀rhɛ́ ǹ yil mó ǹ dwí lyì bí ni.» ²⁰Bal mɔ́ zhǐr n vò Cɛmɛ-shí tǝnà y wa, n bwǝ̀l n byili kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yezu wɛ̀rhɛ́ ń yil mó. Kɔn jàr lyì bí gakó dɛ̃́dɛ̃́.²¹Yezu zɛ̃̀ n zù bǔ-bwǝl ré wǝ, n byɛrhɛ n ká n vò mwǝ̃́ y èpákɛ̀, ń zhǐ mwǝ̃́ y bù-cǔ w yó. Lyì nánzhǝzhɔ̌ zɛ̃̀ bǝ bǝ̀ ń sono. ²²Dwã-gùlú jì yó-cǝ́bal mǝ̀dù myɛ zɛ̃̀ n bà, ń yíl Zhǝyiiri. Ń gǝ́ nɔ Yezu, n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó, n wùlì ń yé né, ²³n lwǝ̀l mò ǹdǝ́ ń wu gakó n wɔ̀: «À bǝ̀kɔ́ bǝ jàn zhe, ń nǝ́ ń yǎl n cì. Bǝ̌ zǝ ǹ jɛ̃̀ ń dwǝ̀rh mò, mùnì ga n wárh n nǝ ń cìnǝ̀.» ²⁴Yezu zhǐr n tó mo ń la. Sǝ lyì nánjǝ̀jóló y'à tó, bǝ̀ y'à n'ê pyɛ́nɛ́ mɔ. 25 Sǝ́ nyǐ kɛ̃ mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà, ń yà ń tu yó, o wɛ̀rhɛ́ byinǝ shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè ǹdǝ́ ò n'ô lyɛ̀ɛ̀ mɔ̀.²⁵Sǝ́ nyǐ kɛ̃ mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà, ń yà ń tu yó, o wɛ̀rhɛ́ byinǝ shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè ǹdǝ́ ò n'ô lyɛ̀ɛ̀ mɔ̀. ²⁶Ń yà ń nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ lyìtwǝ́rǝ́ nánzhǝzhɔ̌ jɔ̃̀ wà, n zhìlì ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó n mǝ n shili ń cìnǝ̀, sǝ ń yǝ̀ wárh yé. Címí y gaga mɔ́ j'a kwɛrhɛ è n'ê nyáásɛ. ²⁷Ń gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m Yezu yò, n zɛ̃̀ n bǝ̀ n tó kwã nɛ́ n zù lyì-zhǎ bɛ́ wẽ́, n jɛ̃̀ɛ̃̀ jɛ̃̀ɛ̃̀ lyì bí n yí n tó Yezu kwã nɛ́ n dwǝ̀rh ń kàmǝ̀-zwǐ y ni,²⁸bǝ̀ ń yà ń nǝ́ ń tɛ́rɛ́ ń wẽ́ ń zhe: «Bá à gǝ dwǝ̀rh ń kàmǝ̀-zwǐ y ni myɛ cìcì, à m'a wárh.» ²⁹Rǝ̀myɛ́ yi ní, jal mɔ́ mǝ̀ y'à n'ê dwi mú j'a zhízhílí mǝ kwĩ kùr yó. N já n tó ń yala nɛ́ wẽ́ n lwar bǝ̀ ń címí y zhɛ̀.³⁰Rǝ̀myɛ́ yó cìcì, Yezu já n lwar bǝ̀ jàn shí ń yala nɛ rǝ shǝ́r. N pyìrhí lyì-zhǎ bɛ́ cǝcǝl wǝ, n bwǝ̀rh n wɔ̀: «Mɔ̌ lò ń dwǝ̀rh à kàmǝ̀-zwǐ y ni?» ³¹Ń kwã-lyì bí wɔ̀ mɔ̀: «Ǹ nǝ lyì bí gǝ́ n'ê pyɛ́nɛ́ mɔ́ nɛ́, ń jà ǹ nǝ́ ǹ bwǝ̀rh bǝ̀ wɔ́ mɔ̌ lò ń dwǝ̀rh mó?» ³²Yezu zɛ̃̀ n pyìrhí n nyǐ lyì bí bǝ̀ kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́ wẽ́, ń la mǝ n lwar lò yil ń wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́.³³Ywẽ y'à zhe kɛ̃ mɔ́, ń nǝ́ ń kǝkǝ, ń gǝ́ yà ń yě kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ń yala nɛ́ wẽ́ mó yilǝ. N twẽ̌ n yí Yezu yala nɛ, n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó, n wùlì ń yé né, n byili mu ń wu pamparɛ̃ɛ̃. ³⁴Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «À bǝ̀kɔ́, ǹ gǝ́ zhí Yi ni mú ce, ǹ nɔ ǹ cìnǝ̀. Címí y è y'à zhe mǝ́ mó zhɛ̀. Zhǝl ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́.»³⁵Rǝ̀myɛ́ yó, lyì shí dwã-gùlú jì y yó-cǝ́bal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ w bǝ bǝ̀ ǹdǝ́ Yezu gwẽ̌ nǝ́ ń zɔ̀mà, bǝ wɔ̀ dwã-gùlú jì y yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ: «Ǹ bǝ̀kɔ́ mɔ́ tɛ̀nɛ́ yé. Bǝ̀kɔ́n yil ǹ b'ǎ kǝ́ lyɛ̀ɛ̀ yó-cǝ́bal mɔ́?»³⁶Sǝ Yezu yǝ̀ bǝ̀myɛ́ zɔ̀mà nɛ́ cili yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ dwã-gùlú jì y yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ: «Bǝ̀ká dùr ywẽ yé. Ǹmyɛ́ wírí ń zhí ni.» ³⁷Ń yǝ̀ shɛ̀nɛ́ lò dõ tó mo, è gǝ dǝ̀ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhakɛ ǹdǝ́ ń da-byǐ Zhã. ³⁸Bǝ̀ gǝ́ yú dwã-gùlú jì y yó-cǝ́bal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa, Yezu pwírí lyì bí n'ê kúrhǝ́, bǝ̀ n'ê wǔrh bǝ̀ m'ê ce sɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́.³⁹N zù kɛ̀lɛ́ wa, n bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Bǝ̀kɔ́n sɔ̀ á n'á ce èta mɔ́? Byè yil á n'á kúrhǝ́? Bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y wɔ́ dɛ́ è dɛ̌. È yǝ̀ cì yé.» ⁴⁰Lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê mɔ̀n mɔ̀. N ce bǝ̀ gakó du pwẽ̀ nè, n zɛ̃̀ n zǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y da ǹdǝ́ è ná ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí bǝ̀tɔ̀ y bǝ tó mo, n mǝ n zù jì y kɛ̀bɛ́ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y pyě è wẽ́ mó wǝ.⁴¹N zǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y jɛ̃̀ nɛ̀, n wɔ̀ ya: «Tǝlitǝ kum!» (Rǝ̀ kùr wɔ́: «À bǝ̀kɔ́, à n'â wǝ̀l mó, zɛ̃̀ dɛ̃̌!») ⁴²Rǝ̀myɛ́ yó cìcì, bǝ̀kɔ́ mɔ́ já n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀. Lyì bí gǝ́ nɔ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ wun zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́. Bǝ̀kɔ́ mɔ́ yà ń zhe byinǝ shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè. ⁴³Yezu zɛ̃̀ n gwirhi ń yé, n pǝ bɛ nyí bǝ̀ bǝ̀ bǝ̀k'a shɛ̀nɛ́ lò lò lwar yé. N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: «Pa-na mɔ kùjú n jí.»

Chapter 6

¹Rǝ̀myɛ́ yó, Yezu zhǐr n vò ń da-dǒ, sǝ ń kwã-lyì bí y'à tó mo bǝ vò. ²N zɛ̃̀ n vò dwã-gùlú jì y wẽ́ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀, ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni. Kɔn jàr lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ nánzhǝzhɔ̌, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wǝ̀lǝ̀: «Yẽ̀ mɔ̀bɔ́ nɔ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ nɛ́? Yẽ̀ ń nɔ surhǝ né myɛ èta mɔ́ nɛ́? Sǝ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, yẽ̀ ń nɔ rɛ nɛ́? ³È dǝ̀ Marɛ byǐ mú ń nǝ́ ń shǝ̀l dàárɛ́ mɔ́ nà? È dǝ̀ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Zhakɛ ǹdǝ́ Zhoze ǹdǝ́ Zhidǝ ǹdǝ́ Shǝmɔ da-byǐ mú nà? È dǝ̀ ń nǝkwá bɛ́ bǝ̀ tó nǝ́ba bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ nà?»Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce bǝ̀ y'à t'â zwẽ Yezu zɔ̀mà nɛ́ yé.⁴Ń zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Bǝ̀ n'ê nyàm Yi nyì-zwennǝ jààsɛ́ gakó wǝ, sǝ bǝ̀ t'â nyàm mɔ̀ ń da-dǒ w ǹdǝ́ ń da-byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń da sõ kɛ̀lɛ́ w yé.» ⁵Yezu yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ màmyɔ òdù ga gàà, è gǝ dǝ̀ nǝ̀bwànà màngɛlɛ́, ń cĩ́ ń jɛ̃̀ bǝ̀ yó, bǝ wárh, ⁶sǝ bǝ̀ gǝ́ yǝ̀ Yi ni zhí mú jàr mɔ̀.⁷Dɛ̃ rǝ̀dù, ń byẽ̀ ń kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y, n ji kùr ń nǝ́ ń twĩ̀ bì bǝ̀lyè bǝ̀lyè. N pǝ bɛ ŋwɔ̀nɔ́, mùnì bǝ jì nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ. ⁸N pǝ bɛ nyí n wɔ̀: «Á bǝ̀k'á zǝ kaka sɔ́má y kǒ yilǝ, ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ dǝ̀-dɔ̀lɔ̀ dúdú yé. Á bǝ̀k'á zǝ búrú ráá bɔ̀là yé; á bǝ̀k'á ce wársɛ myɛ á byẽ́ yé, ⁹s'á ce nǝ̀cìlǝ̀ á nǝ̀rh né, s'á bǝ̀k'á zǝ kàmǝ̀-zǔrh sǝ̀lyè sǝ̀lyè yé.»¹⁰N wɔ̀ bɛ n súlí: «Á gǝ yú mǝ̀gã̌, kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ á la è wẽ́ zul mó, s'á mɛ̃ gàà kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la jàà y èmyɛ́ wẽ́ zhǐr mó. ¹¹Cɔ kɔ̀bɔ́ á zù ò wẽ́, ò lyì bí gǝ yǝ̀ á zhǝǝlé zwẽ bǝ cili á zɔ̀mà nɛ́, s'á k'á du cɔ w òmyɛ́ wa, á pwà á nǝ̀rh. Sǝ rǝ̀myɛ́ m'a yǝ̀ myɔrhɔ ò n'ô byili bǝ̀ bǝ̀ yò zhìlì.»¹²Bǝ zhǐr bǝ vò bǝ bwǝ̀l bǝ byili lyì bí ni bǝ̀ bǝ̀ pyìrhí bǝ̀ wun. ¹³Bǝ̀ y'à n'ê jì nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ, bǝ̀ n'ê zal nwǝ̃̌ bǝ̀ tútǔ nǝ̀bwànà nánzhǝzhɔ̌ bǝ̀ wárhá.¹⁴Yezu yil du jààsɛ́ gakó wǝ. Pyɔ̌ Erɔɔdɛ myɛ nyɛ̀ɛ̀ ń yò. Lyì bí jàlà y'à n'ê wǝ̀l bǝ̀ wɔ́ Zhã-Bǝtiisi ń ká n bwìrhì n du cùùrì wẽ́, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ. ¹⁵Sǝ jàlà y'à zhe bǝ̀ wɔ́ Elyi. Jàlà myɛ y'à zhe bǝ̀ wɔ́ Yi nyì-zwennǝ ǹdǝ Yi nyì-zwennǝ bé dwã bɛ́ ta.¹⁶Erɔɔdɛ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, n wɔ̀: «Zhã-Bǝtiisi mú à ce bǝ gõ̀ ń yó w mó ń ká n bwìrhì!» ¹⁷Wɔ́ Erɔɔdɛ cìcì ń yà ń ce bǝ zǝ Zhã bǝ lyẽ mo bǝ ce byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀. Erɔɔdɛ yà ń jú ń da-byǐ Shilipu kɛ̃ Erɔjaadɛ.¹⁸Zhã zɛ̃̀ ń nǝ́ ń ji mu búlǝ́ ń zhe: «Ǹ bǝ sɔ́má zhe ǹ nǝ́ ǹ jí ǹ da-byǐ mú kɛ̃ mɔ́ yé.» ¹⁹Erɔjaadɛ lyim zɛ̃̀ rǝ̀ n'ê yì Zhã rǝ̀myɛ́ yilǝ. Ń nǝ́ ń yǎl n ce bǝ gu mu, sǝ ń yà ń wàr yé, ²⁰bǝ̀ Erɔɔdɛ yà ń nǝ́ ń dùr Zhã ywẽ, ń gǝ́ yà ń yě bǝ̀ Zhã wɔ́ wu-cángá cí, n jà ń wɔ́ Yi lò yilǝ. Ń yà ń bǝ shɛ̀ ń yò yé. Ń gǝ nǝ́ ń cili Zhã zɔ̀mà nɛ́, ń kǝ́ ń yǝ̀l ń gǝ́ nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ yé, n jà ń yà ń só nǝ̀ cilu.²¹Dɛ̃ rǝ̀dù, Erɔɔdɛ yà ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ ń lul dɛ̃ yò lyǐrh címsi. N byẽ̀ ń kwã lyì-fwààlɛ́ ǹdǝ́ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ Gǝlile tǝnà y lyì-fwààlɛ́ gakó. Erɔjaadɛ já n tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ n nǝ bɔ̀l. ²²Ń bǝ̀kɔ́ zù címsí jàà y wa, Erɔɔdɛ ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê jí kùjú w mú gakó yé né, n sa. Bǝ̀ wun yǝ̀ nyɛ̀n. Erɔɔdɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ bǝ̀kɔ́ mɔ́ nɛ: «Kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl sǝ́ lwǝ̀l nè.»²³N súlí n wɔ̀ mɔ̀: «À n'â bwǝl mó nyí: kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ gǝ lwǝ̀l nè, à b'a pɔ̃́ rɛ, bá è gǝ wɔ́ à tǝnà y kǝ̀kàlà myɛ.» ²⁴Bǝ̀kɔ́ mɔ́ du pwẽ̀ nè n bwǝ̀rh ń ná n wɔ̀: «Bǝ̀kɔ́n à m'a lwǝ̀l?»Ń ná wɔ̀ mɔ̀: «Lwǝ̌l Zhã-Bǝtiisi yó wǝ́.» ²⁵Bǝ̀kɔ́ mɔ́ ká n kwẽ̀ yǝ̀wǎl yǝ̀wǎl, n yí pyɔ̌ mɔ́ nyí ni n wɔ̀ mɔ̀: «À n'â lwǝ̀l mó bǝ̀ ǹ cĩ́ Zhã-Bǝtiisi yó w nǝ̀zhĩ̌ wẽ́ èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́ ń pɛ̃.»²⁶Pyɔ̌ mɔ́ wu zhìlì, sǝ ń gǝ́ yà ń bwǝl nyí lyì bí byɛ̀bɛ́ ń yà ń byẽ̀ mó yírh w mó ce, ń yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ n cẽ yé. ²⁷N já n zhízhílí n twĩ̀ ń shǝ̀dáá èdù, n wɔ̀ b'è zhǝl e zǝ Zhã yó w e bà. Shǝ̀dáá y zhǐr e vò byǝ̀nǝ́-jì y wǝ, e gõ̀ Zhã yó wǝ́, ²⁸e cĩ́ nǝ̀zhĩ̌ wǝ, e zǝ e bǝ̀ e pǝ bǝ̀kɔ́ mɔ́ nɛ. Bǝ̀kɔ́ mɔ́ kwè n pǝ ń ná nɛ. ²⁹Zhã kwã-lyì bí gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ vò bǝ kwè mò bǝ ce.³⁰Yezu tùntúmǝ́ bé k'a kwẽ̀ bǝ bǝ̀ ń sono, bǝ byili mu kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ́ dɛ̀bɛ́ bǝ̀ cèrhè lyì bí ni mú. ³¹Sǝ lyì nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê twí Yezu sono bǝ̀ k'â kwẽ̀. Rǝ̀myɛ́ ce ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí y'à bǝ yé zhe sǝ bǝ jí kùjú myɛ cìcì yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «Bà-nà nǝ́ kɔl nǝ́ vò kwã nɛ́, lò lò gǝ́ tɛ̀nɛ́ mǝ̀gã̌, á shǐrh námpɔ́lɛ́.» ³²Bǝ zhǐr bǝ vò bǝ zù bǔ-bwǝl rǝ̀dù w bǝ̀ dúdú, bǝ̀ la jàà èdù wǝ̀, lò lò gǝ́ tɛ̀nɛ́ mǝ̀gã̌.³³Sǝ lyì nánzhǝzhɔ̌ nɔ bɛ ǹdǝ́ bǝ̀ la, bǝ lwar bǝ̀ wɔ́ bǝ̀myɛ́. Bǝ shí cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́ bǝ du, bǝ dùr ǹdǝ́ bǝ̀ nǝ̀rh bǝ jɛ̀rɛ̀ Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí gàà. ³⁴Yezu gǝ́ shí bǔ-bwǝl ré wẽ́, n nǝ lyì bí bǝ̀ zhǐ dwã yó nánzhǝzhɔ̌. Bǝ̀ nɔ̀nɔ̀ zǝ mɔ, bǝ̀ bǝ̀ y'à nyɛ̌ ǹdǝ pyììsì shɛ̀bɛ́ sǝ̀ bǝ kálna zhe ta. N zɛ̃̀ n ji kùr ń nǝ́ ń cèrhè bè wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌.³⁵Cɛ y y'à n'ê yìì, ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ yí ń nyí ni bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Nyɔ̀nɔ̀ wɔ́ gɔ-elũ. Kɛ̀lɛ́ tɛ̀nɛ́ bwǝ́lbwǝ́l yé. Cɛ y myɛ j'à n'ê yìì. ³⁶Ce lyì bí zhǐr bǝ vò jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ bwǝ́l mó ǹdǝ́ cǝ-bwǎlsɛ́ wẽ́, bǝ yè kùjú bǝ jí.»³⁷Yezu wɔ̀ bɛ: «Á cìcì pa-na bɛ kùjú bǝ jí.»Bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «Nǝ́ zhǝl nǝ́ zǝ dwã zwã̌-àlyè tum wársɛ nǝ́ m'é yè búrú nǝ́ b'ě pǝ bɛ bǝ dɔ̃̀?» ³⁸N wɔ̀ bɛ: «Zhǝl-nǝ á gwɛ̃ á nyǐ wɔ́ búúri màngal rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ á byẽ́.»Bǝ̀ gǝ́ zhǝ̀l bǝ gwɛ̃, bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Búúri rǝ̀nu ǹdǝ́ émɔ̌rh sǝ̀lyè sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ sõ.»³⁹N zɛ̃̀ n pǝ bɛ nyí bǝ̀ bǝ̀ ce lyì bí jòm kùkùlǝ̀ kùkùlǝ̀ gɔ w nánlyɔ̀ w yó. ⁴⁰Bǝ jòm zɔ̌m zɔ̌m, ǹdǝ́ shí-ènu shí-ènu. ⁴¹N zɛ̃̀ n kwè búúrí rǝ̀nu w ǹdǝ́ émɔ̌sɛ́ sǝ̀lyè y, n kwẽ̌ n nyǐ dɛ̃̌, n ce Yi nǝ̀báná, n zɛ̃̀ n kǝ́ kǝ́ búúrí dwã wa, n pǝ ń kwã-lyì bí ni bǝ m'e tǝ̀ lyì bí. N zǝ émɔ̌sɛ́ sǝ̀lyè y myɛ n tǝ̀ lyì bí gakó.⁴²Lò gakó dɔ̃̀ n sú. ⁴³Ń kwã-lyì bí pwà búúrí ǹdǝ́ émɔ̌sɛ́ yǝywaalɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́ rǝ sú cǐrhni shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè. ⁴⁴Bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dɔ̀m búúrí mú y'à wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rǝ̀nu.⁴⁵Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu já n zhízhílí n ce ń kwã-lyì bí zù bǔ-bwǝl ré wẽ́ làlà, bǝ jɛ̀rɛ̀ bǝ̀ la mwǝ̃́ y èpákɛ̀ Betǝsǝyiidi sǝta, ǹdǝ́ ńmyɛ̌ cìcì nǝ́ ń pɛ sɔ́má lyì-zhǎ bɛ́ nɛ bǝ̀ k'â la jè. ⁴⁶Lyì bí gǝ́ lyɛ̃ bǝ zhɛ̀, n zhǐr n vò n jì pyɔ̀ òdù yó ń la Yi co. ⁴⁷Cɛ y yìì ǹdǝ́ bǔ-bwǝl ré ŋwɛ́nɛ́ mwǝ̃́ y cǝcǝl wǝ, sǝ Yezu yà ń zhǐ pwẽ̀ nè bù-cǔ w yó ń dúdú.⁴⁸N pwírí ń kwã-lyì bí n'ê nwɛ̀nɛ̀ ǹdǝ́ bǔ-bwǝl ré swǎl mɔ́, bǝ̀ zho w y'à zǎ bǝ̀ yé, ǹdǝ́ cɛ y bwǝ́l lɔ́. N zhǐr ń nǝ́ ń zhǝ̀l nɛ̃̌ mɔ́ yó ń la bǝ̀ sõ, ń yà ń la bǝ lyɔ̃. ⁴⁹Bǝ̀ gǝ́ nɔ mɔ ń nǝ́ ń zhǝ̀l nɛ̃̌ mɔ́ yó, bǝ̀ y'à n'ê bùl bǝ̀ wɔ́ yóló. Bǝ wǔrh, ⁵⁰bǝ̀ bǝ̀ gakó nɔ mɔ, sǝ bǝ̀ y'à n'ê dùr ywẽ. Rǝ̀myɛ́ yó, Yezu zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ n wɔ̀: «Á bǝ̀k'á dùr ywẽ yé. Kám-na á wun, bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́.»⁵¹N zɛ̃̀ n zù bǔ-bwǝl ré tɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wẽ́ mó wǝ. Zho w j'a kwĩ. Sǝ bǝ̀ wun y'à n'ê zhizhiri. ⁵²Bǝ̀ yó-kùùlí y'à ce bǝ̀ yǝ̀ búúrí kɔ́ mɔ́ kùr nyɛ̀ɛ̀ yé.⁵³Bǝ̀ gǝ́ byɛrhɛ mwǝ̃́ y bǝ zhɛ̀, bǝ yí bù-cǔ w kɔ̀bɔ́ ò zǎ Zhɛnɛzarɛtɛ tǝnà y sǝta mɔ́ nɛ́. ⁵⁴Bǝ̀ gǝ́ shí bǔ-bwǝl ré wẽ́ bǝ du, lyì bí lwar Yezu pár làlà, ⁵⁵bǝ dùr bǝ vò cɔ w wa, bǝ pwà nǝ̀bwànà ǹdǝ́ bǝ̀ pyèndè ga bǝ m'e vò jàà kɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ gǝ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ Yezu ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó wǝ.⁵⁶Ń gǝ yú mǝ̀gã̌ gakó, bá è gǝ wɔ́ cǝ-fwààlɛ̀ ráá cǝ-bwǎlsɛ, ráá gɔ vúúrí wẽ́, lyì bí n'ê pwà bǝ̀ nǝ̀bwànà bɛ́ bǝ̀ twí bǝ̀ cĩ́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wa. Bǝ̀ n'ê lwǝ̀l mò bǝ̀ ń yẽ̌ nǝ̀bwànà bɛ́ dwǝ̀rh ń kàmǝ̀-zwǐ y bɔ̀rhá nɛ́ nɛ cìcì. Sǝ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à n'ê dwǝ̀rh y mó y'à n'ê wárhá.

Chapter 7

¹Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé jàlà shí Zhərəzalɛm bə bə̀ dwã yó Yezu sono.²Bə nə ń kwã-lyì bí jàlà bə̀ nʼê jí kùjú ǹdə́ bə̀ yə̀ bə̀ jɛ̀sɛ́ sàm yé. (È nʼê yǎl e wɔ̀ bə̀ bə̀ yə̀ sɛ̀ sàm ǹdə bə̀ lùl-e-pwírí y gə́ nʼê byili ní yé. ³Lwar-na bə̀ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Zhwifubá gakó yʼà nʼê zwẽ bə̀ nàmbala bɛ́ lùl-e-pwírí y nyə́ né: bə̀ yʼà tʼâ jí kùjú ǹdə́ bə̀ yə̀ jɛ̀rɛ̀ bə sã̀ bə̀ jɛ̀sɛ́ náàcɛ̀nɛ́ yé. ⁴Bə̀ gə shí lyì-zhǎ w bə̀ túwə́, bə̀ tʼâ jí kùjú ǹdə́ bə̀ yə̀ jɛ̀rɛ̀ bə zhɛ́rhɛ́ nɛ̃̌ bə̀ yó ǹdə bə̀ lùl-e-pwírí y gə́ nʼê byili ní. Bə̀ zhe lùl-e-pwírí tùntwə̃̀ə̃̀ dwã nánzhəzhɔ̌ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́. Bə̀ nʼê zhə́zhɛ́lɛ́ bə̀ zɔ̌sɛ́ ǹdə́ bə̀ kwǎlnɛ́, ǹdə́ bə̀ kùjú nə̀zhĩ̌sí, ǹdə bə̀ nyə́ né gə́ nʼê byili ní.)⁵Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé gə́ nɔ Yezu kwã-lyì bí bə̀ nʼê jí kùjú w bə jʼà yə̀ bə̀ jɛ̀sɛ́ sàm, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Byè yil ǹ kwã-lyì bí tʼâ zwẽ lùl-e-pwírí y nyə́ né? Bə̀ tʼâ sàm bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə lùl-e-pwírí y gə́ nʼê byili ní bə̀ mʼê jí kùjú.”⁶N wɔ̀ bɛ: “Á wɔ́ myìnù cìnə́. Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə Ezəyi byili á shò-kwã nɛ́ mɔ́ wɔ́ zhə̀nà. Ń kɛ̃ bə̀ Yi wòwə̀:‘Lyì bí byɛ̀bɛ́ wɔ́ bə̀ nyú w dúdú bə̀ nʼê cèrhé ne né,sə bə̀ wun ní nyɛ ǹdə́ nɛ. ⁷Bə̀ nʼê cèrhé ne, sə bə̀ còrhó w bə kùr zhe yé,bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê cèrhè lyì bí ni mú wɔ́ numbyínsi nyə́.’ ”⁸Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: «Ámyɛ̌ yẽ̌ Yi nyǝ́ né ne, á k'á n'á zwẽ numbyínsi lùl-e-pwírí nyǝ́.» ⁹N kǝ́ n wɔ̀: «Á n'á bùl b'ǎ gǝ́ dwĩ̀ Yi nyǝ́ né tɛ̃́, á zɛ̃̀ á n'á zwẽ á sǝ̀pwà lùl-e-pwírí y nyǝ́ né mó càn? ¹⁰Muyiisi wòwǝ̀: ‹Nyám ǹ da ǹdǝ́ ǹ ná.› N súlí n wɔ̀: ‹Lò mɔ̀bɔ́ ǹ bwǝl lwɛlɛ ń pǝ ǹ da ráá ǹ ná nɛ, bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ gu mú.›¹¹Sǝ ámyɛ̌ n'á wǝ̀l lyì bí ni bǝ̀ lò wɔ̌ ń wǝ̀l ń da ráá ń ná nɛ: ‹À zhe kɔn à y'à n'â yǎl a pɔ̃́, sǝ wɔ́ Yi ni à mǝ̌ s'a pǝ rɛ,› ¹²Á n'á wǝ̀l bǝ̀ lò gǝ wò èta, kɔn k'ê dǝ̀ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ ń sɛ̃ bɛ yé. ¹³Èta mɔ́, á lùl-e-pwírí y á n'á cèrhè dwã nɛ mɔ́ ce Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jǐrh kɔn nánfò. Á j'ǎ n'á wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ dwã nánzhǝzhɔ̌ rǝ̀myɛ wɔ́ èta.»¹⁴Yezu kǝ́ n byẽ̀ lyì-zhǎ bɛ́ n wɔ̀ bɛ: «Á gakó cili-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu mú, s'á nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀ kùrǝ̀. ¹⁵15 È dǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê shí pwẽ̀ nè rǝ̀ zwì numbyíní wẽ́ mó, rǝ̀ n'ê pɛ y jìmdì yé. Wɔ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê shí numbyíní wẽ́ mó rǝ̀ n'ê pɛ y jìmdì. [ ¹⁶16 Lò ǹ la cilu, sǝ́ cili.]»¹⁷Ń gǝ́ tú n zhǐr n yẽ̌ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ n zù kɛ̀lɛ́ wa, ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwǝ̀rh mò zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ kùrǝ̀. ¹⁸N wɔ̀ bɛ: «Ámyɛ bǝ rǝ̀ kùr nyɛ̌ nà? Á yǝ̀l bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê shí pwẽ̀ nè rǝ̀ zwì numbyíní wẽ́ mó wàr rǝ̀ n'ê pɛ y jìmdì? ¹⁹Á bǝ nɛ bǝ̀ kɔn dɛ́ rǝ̀myɛ́ t'â zwì ń wu w wẽ́, wɔ́ ń sùlú w rǝ̀ n'ê zwì ní. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń gǝ la ń nà nɛ̀ jǒm, rǝ zɛ̃̀ rǝ k'a du?»Yezu wò èta n mǝ n byili bǝ̀ lò wɔ̌ ń mà n jí kùjú dwí gakó.²⁰N kə́ n wɔ̀: “Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí numbyíní wẽ́ rə̀ dwi pwẽ̀ nè mó rə̀ nʼê pɛ y jìmdì. ²¹Lwar-na bə̀ wɔ́ numbyíní wu w wẽ́ bùlə̀ námməlwâlsɛ nʼê shí ni: yààyàà tùntwə̃̀ə̃̀ ǹdə́ ŋwɔ̀lɛ̀ ǹdə́ lyì-guuri, ²²ǹdə́ fwǝ̌l tumə, ǹdə́ dõ kɔn yâl, ǹdə́ wu-kùlù ǹdə́ myìnù, ǹdə́ wàr ǹ cìn ǹ nə́ ń pyɛ̀nɛ́ tùntwə̃̀ə̃̀, ǹdə́ bwɛ̃̌-dǔr, ǹdə́ dõ yil zhìlù, ǹdə́ cìn-byilu, ǹdə́ lyì-bəyuru tùntwə̃̀ə̃̀. . ²³Tùntùm-bəlwǎlsɛ́ sə̀myɛ́ gakó nʼê shí numbyíní wẽ́, sə̀ pɛ y jìmdì.”²⁴Yezu zhǐr gàà n vò Tiiri tǝnà y wa. N yí n zù kɛ̀lɛ́ èdù wẽ́, sǝ ń yà ń tá ń yǎl bǝ̀ lò lwar ń nyí ni gàà yé, sǝ ń yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ n shèè yé. ²⁵Kɛ̃ mǝ̀dù nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ y'à zhe ń bǝ̀kɔ́, kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m Yezu yò, n bǝ̀ Yezu sono, n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó n wùlì ń yé né, ²⁶n lwǝ̀l mò bǝ̀ ń jǐ nǝ̀cílí y námmǝlwɛ̀lɛ́ y e du ń bǝ̀kɔ́ mɔ́ wẽ́. Kɛ̃ mɔ́ jà ń yà ń dǝ̀ Zhwifu yé. Ń yà ń wɔ́ Siri tǝnà y cɔ òdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Fenishi lyì bǝ̀kɔ́²⁷Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Yẽ̌ bə̀sɔ́ná bɛ́ jɛ̀rɛ̀ bə jí bə sú. Kɔn bə mǝ̌ bə̀ bə̀ kwě bə̀sɔ́ná kùjú bə pə kùl-bwálsɛ nɛ yé.” ²⁸Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: “Rə̀myɛ́ wɔ́ zhə̀n yó-cə́bal, sə kùl-bwálsɛ́ myɛ yʼa jí kùjú w yəywaalɛ́ rə̀ nʼê lwé tɛ̃́ bə̀sɔ́ná bɛ́ kùr w mó.”²⁹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ gə́ lyár èta mɔ́ yilə, ká vò jè, bə̀ nə̀cílí y du ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ wẽ́.” ³⁰Kɛ̃ mɔ́ gə́ zhǐr n yí jè, n pwírí nə̀cílí y du ń bə̀kɔ́ mɔ́ wẽ́, ń pyě pyònò w wə.³¹Yezu zhǐr Tiiri tənà y wa, n tó Sədɔ̃, n lyɛ̃ n tó Cɛmɛ-shí tənà y wa, n ká ń bàn Gəlile mwə̃́ y səta. ³²Bə zə bal mə̀dù bə bə̀ ń sono. Bal mɔ́ yà ń wɔ́ sə̀bɔ̀rhɔ̀, ń wàr ń nə́ ń zɔ̀m yé. Bə lwə̀l Yezu ni bə̀ ń cèlè ń jɛ̃̀ ń yó.³³Yezu zə bal mɔ́ n du lyì-zhǎ bɛ́ wẽ́ n vò kwã nɛ́, n ce jə̀fɔ́lá bal mɔ́ zhã̌ nɛ́ wa, n pùrh tə̀tàr n mə n dwə̀rh ń mə̀jòlò w ne, ³⁴n kwẽ̌ n nyǐ dɛ̃̌, n shǐrh fwàà, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bal mɔ́ nɛ: “Efata.” (Rə̀myɛ́ nʼê yǎl rə wɔ̀: “Púr”.) ³⁵Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, bal mɔ́ zhã̌ nɛ́ jʼa púr, ń mə̀jòlò w myɛ bwèlé. N zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m wárhɛ́ wárhɛ́.³⁶Yezu zɛ̃̀ n pə nyí lyì bí gakó ne, bə̀ bə̀ bə̀kʼa wɔ̀ lò lò nè yé. Sə ń gə pɔ bɛ nyí gakó, bə̀ wàr bə̀ nʼê pyɛ́nɛ́ yé. Bə̀ yʼa kwɛrhɛ bə bwə̀l tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ bə byili. ³⁷Sə ń gə́ wárh bal mɔ́ mɔ́ jàr lyì bí dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. Bə̀ yʼà nʼê wə̀lə̀: “Ń tumə né gakó càn. Ń nə́ ń ce sə̀bwààrhɛ̀ myɛ cìcì zhã̌ nyɛ̀ɛ̀, n ce nyì-bədããrɛ ŋwɛ̀nɛ́ rə zɔ̀m.”

Chapter 8

¹Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́, lyì nánzhǝzhɔ̌ k'e bǝ̀ dwã yó Yezu sono. Bǝ̀ y'à bǝ kaka zhe bǝ̀ la jú yé. N zɛ̃̀ n byẽ̀ ń kwã-lyì bí n wɔ̀ bɛ: ²«Lyì-zhǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nɛ mɔ́ zhe dwã nǝ̀tɔ̀ zà, e jà bǝ̀ bǝ kaka zhe bǝ̀ la jú yé. Bǝ̀ nɔ̀nɔ̀ zhe ne. ³Bǝ̀ jàlà jààsɛ́ j'à nyɛ. À gǝ ce bǝ̀ k'â kwẽ̀ ǹdǝ́ nɔrh, bǝ̀ t'â la ŋwɔ̀nɔ́ bǝ yí jè yé.» ⁴Ń kwã-lyì bí wɔ̀ mɔ̀: «Yẽ̀ nǝ́ nǝ m'ǎ nǝ kùjú ní gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́, nǝ́ pǝ byɛ̀bɛ́ gakó ne bǝ jí bǝ sú?»⁵N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Búúri màngal rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ á byẽ́?» Bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Búúri tàlpyɛ̀ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ sõ.» ⁶N ce lyì bí gakó jòm tɛ̃́, n zwẽ búúrí tàlpyɛ̀ y n ce Yi nǝ̀báná, n kǝ́ kǝ́ rɛ dwã wa, n pǝ ń kwã-lyì bí ni bǝ̀ bǝ̀ zwẽ bǝ m'e tǝ̀ lyì bí. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ zwẽ búúrí bǝ m'e tǝ̀ bɛ̀.⁷Yezu kwã-lyì bí y'à zhe émɔ̀-bwǎlsɛ màngɛlɛ́ myɛ. Yezu ce Yi nǝ̀bán sǝ̀myɛ yilǝ, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni bǝ̀ bǝ̀ zwẽ sǝ̀myɛ bǝ b'e tǝ̀ lyì bí. ⁸Bǝ jí bǝ sú. Ń kwã-lyì bí pwà yǝywaalɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́ rǝ sú cǐrhni nyàlpyɛ̀. ⁹E jà lyì bí y'à yú ǹdǝ lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rǝ̀na ta. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n ce bǝ k'a kwẽ̀. ¹⁰Rǝ̀myɛ́ yó cìcì, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí j'a zhízhílí bǝ zù bǔ-bwǝl ré wǝ bǝ̀ k'â la Dǝlmǝnutǝ tǝnà y wa.¹¹Farɛzhɛ̃ɛ̃bá tú bǝ ji kùr bǝ̀ n'ê mà nyǝ̀-pǎr ǹdǝ́ Yezu. Bǝ̀ y'à n'ê yǎl bǝ zhẽ̀ mò. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê lwǝ̀l mò bǝ̀ ń wɛ̀rhɛ́ màmyɔ, ò n'ô byili bǝ̀ wɔ́ Yi rǝ̀ twĩ̀ mù. ¹²Yezu shǐrh fwàà, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Byè yil lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí n'ê yǎl b'à wɛ̀rhɛ́ màmyɔ? Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí t'â la màmyɔ ga nɔ kǝ́dò yé.» ¹³N zhǐr n yẽ̌ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá nɛ, n ká n zù bǔ-bwǝl ré wǝ ń la mwǝ̃́ y èpákɛ̀.¹⁴Yezu kwã-lyì bí y'à swě bǝ̀ yǝ̀ kùjú zal bǝ m'e zù bǔ-bwǝl lé wẽ́ yé. Wɔ́ búrú òdù sásá bǝ̀ y'à zɔwa. ¹⁵Yezu pǝ bɛ nyí n wɔ̀: «Dɛ̃̌na á cìn ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá sã̀-nǝ̀byẽ̌ dé ǹdǝ́ Erɔɔdɛ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ré.»¹⁶Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “E zɛ̃̀ wɔ́ nə́myɛ̌ gə́ yə̀ búrú zal mɔ́ yil ń nə́ ń zɔ̀m èta?” ¹⁷Yezu lwar bə̀ gə́ nʼê zɔ̀m nɛ́, n zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Byè yil á nʼá wə̀l bə̀ wɔ́ á gə́ yə̀ búrú zal mɔ́ yil à nʼâ zɔ̀m èta? Á gwẽ̌ bə nə̀ kùrə̀ nyɛ̌? Á yə̀l nə̀ kùrə̀? Á surhə né pyi?¹⁸Á zhe yírhǝ́ á j'ǎ bǝ nɛ? Á zhe zhã̌ á j'ǎ bǝ nyɛ̌? Á k'á t'á lyǐrh, ¹⁹à gǝ́ y'à kɔ́ kɔ́ búúrí rǝ̀nu y a pǝ lyì bí mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rǝ̀nu y ni bǝ dɔ̃̀ mɔ́? Á y'ǎ pwà yǝywaalɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́ rǝ sú cǐrhni màngala?»Bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Cǐrhni shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè.»²⁰N kǝ́ n bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Sǝ à gǝ́ kɔ́ kɔ́ búúrí tàlpyɛ̀ y dwã w a pǝ lyì bí mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rǝ̀na y nɛ bǝ dɔ̃̀ mɔ́, á y'ǎ pwà yǝywaalɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́ rǝ sú cǐrhni màngala?»Bǝ wɔ̀: «Cǐrhni nyàlpyɛ̀.» ²¹N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Á nǝ zɛ̃̀ á gwẽ̌ bǝ à zɔ̀mà nɛ́ kùr nyɛ̌?»²²Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zhǐr bə vò Betəsəyiidi. Bə̀ gə́ yú gàà, lyì zə lyìlyǒ òdù bə bə̀ ń sono, bə lwə̀l mò bə̀ ń dwə̂rh wə. ²³N zə lyìlyǒ w jɛ̃̀ nɛ̀, n mə n du cɔ w wa, n vò kwã nɛ́, n pùrh ń tə̀tàr ò yírhə́ né wə, n cĩ́ jɛ̃̀ ò yó, n zɛ̃̀ n bwə̀rh wə̀, n wɔ̀: “Ǹ yírhə́ nə kɔna?”²⁴Lyìlyǒ w púr ò yírhə́ né, o wɔ̀ mɔ̀: “À nə lyì, sə bə̀ nyɛ̌ dwã ǹdə cèmé ta, bə jʼà nʼê zhə̀lə̀.” ²⁵Yezu kə́ n zə ń jɛ̃̀ n dwə̀rh bal mɔ́ yírhə́ né ne. Bal mɔ́ zɛ̃̀ n nyǐ shɛ́shɛ́, n já n wárh, n nə kɔn gakó pamparɛ̃ɛ̃. ²⁶Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀ bə̀ ń ká n vò jè, sə ń bə̀ká n zù cɔ w wẽ́ yé.²⁷Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zhǐr bə̀ la cɛmɛ nɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ Shilipu Səzarɛ cɔ w səta mɔ́ wẽ́. Bə̀ gə́ yú sɔ́má yó, n zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Lyì bí nʼê wə̀l bʼàmyɛ́ wɔ́ mɔ̌?” ²⁸Bə wɔ̀ mɔ̀: “Lyì bí jàlà nʼê wə̀l bə̀ ǹ wɔ́ Zhã-Bətiisi; jàlà zhe bə̀ wɔ́ Elyi; jàlà myɛ zhe bə̀ wɔ́ Yi nyì-zwennə mə̀dù.”²⁹N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Sə ámyɛ̌, á nʼá wə̀l bʼà wɔ́ mɔ̌ lò?”Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristə mó.” ³⁰Yezu zɛ̃̀ n gwirhi ń yé n pə bɛ nyí n wɔ̀: “Á bə̀kʼá shɛ̀nɛ́ á byili rə̀myɛ́ lò lò nè yé.”³¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ n ji kùr ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ ń kwã-lyì bí ni. Ń yà ń nǝ́ ń wǝ̀l bè bǝ̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ Numbyíní Byǐ nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, cɔ w náncɛsɛ́ ǹdǝ́ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé m'a zhɛ̃̀ mɔ̀, bǝ gu mu, sǝ ń mà n ká n bwìrhì ń dwã nǝ̀tɔ̀ yùwǝ̀. ³²Ń yà ń nǝ́ ń byili bi rǝ̀myɛ́ pamparɛ̃ɛ̃. Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n byẽ̀ mò n mǝ n vò kwã nɛ́, ń nǝ́ ń ji mu búlǝ́.³³Yezu zɛ̃̀ n pyìrhí ń yé n zǎ ń kwã-lyì bí, n gwirhi ń yé, n wɔ̀ Pyɛɛrɛ nɛ: «Zhǝl kwã nɛ́ à nyí ni Shǝtana, bǝ̀ ǹ tá ǹ zwẽ Yi nyǝ̀ná nɛ́ nyí yé. Wɔ́ numbyínsí nyǝ̀ná nɛ́ nyí ǹ nǝ́ ǹ zwẽ.» ³⁴N zɛ̃̀ n byẽ̀ lyì-zhǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí n wɔ̀ bɛ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń tó àmyɛ́ nɛ, sǝ́ zhɛ̃̀ ǹ cìnǝ̀, ń kwè ǹ dǝ̀-jɔrhɔ́ w ń zhĩ ń mǝ́ tó ne.³⁵Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ shili ǹ myǝ̌l ré, rǝ̀ m'a sá, sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ǹ myǝ̌l lé sɔ́ àmyɛ́ ǹdǝ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí yilǝ, ǹ m'ǎ ká nǝ rɛ. ³⁶Lò gǝ zhe lũ w kɔn gakó, ń j'ǎ dwĩ̀ ǹ cìnǝ̀, ǹ nɛrɛ́ y zhe kùrǝ̀? ³⁷Kɔn ŋwɛ́nɛ́ lò wɔ̌ ǹ pɛ ń mǝ́ lyǝ́r ǹ myǝ̌l ré?³⁸Lò mɔ̀bɔ́ ǹ dùr cìzhìl ǹdə́ àmyɛ́ ǹdə́ à zɔ̀mà nɛ́, lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí bə̀ wɔ́ nə̀fwə̀ə́le, ǹdə́ lwɛlɛ cìnə́ mó cəcəl wə, Numbyíní Byǐ gə tú ń Da zùwə́ y wə, ǹdə́ Yi màlɛ́kabá, ń mà n dùr cìzhìl ǹdə́ mɔ́ myɛ.”

Chapter 9

¹Yezu kǝ́ n wɔ̀ bɛ: «Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhǐ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ jàlà t'â la cú ǹdǝ́ bǝ̀ yírhǝ́ yǝ̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ nɛ rǝ̀ bàn ǹdǝ́ jàn yé.» ²Dwã nyǝ̀ldù rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zǝ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhakɛ ǹdǝ́ Zhã n mǝ n jì pyɔ̀ dɛ̃̌ dɛ̃̌ yó bǝ̀ dúdú. ³N lyǝ́r bǝ̀ yírhǝ́ né wǝ. Ń gàndɛ́ jǐrh námpwẽ̀ pwɛ̃́pwɛ̃́, rǝ̀ n'ê jǝ́jɛ̀mɛ́. Cɛ yó lò wàr gɔ̀nɔ̀ ń la pòlò o jǐrh námpõ̀ èta yé. 4 Bǝ pwírí Elyi ǹdǝ́ Muyiisi bǝ̀ zhǐ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ.⁴Bǝ pwírí Elyi ǹdǝ́ Muyiisi bǝ̀ zhǐ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ. ⁵Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Yó-cǝ́bal, kɔn mǝ̌ bǝ̀ nǝ́ mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀. Nǝ́ m'ǎ pú kwǝ̀ǝ́rhe rǝ̀tɔ̀; ń jí òdù, Muyiisi jí òdù, Elyi jí òdù.» ⁶Ń yà ń yǝ̀l ń gǝ́ mà n zɔ̀m nɛ́ yé. Ywẽ y'à zhe ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń tó-dwã bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́.⁷Ébɔ̃ bǝ̀ o zhì bǝ̀ yó wǝ, ò ywǝ́l mó pyi bi. Bǝ nyɛ̀ɛ̀ cǝl rǝ̀ zɔ̀m ébɔ̃ w wẽ́ rǝ wɔ̀: «Mɔ̀bɔ́ wɔ́ àmyɛ́ Byǐ. À só mo dɛ̃́dɛ̃́. Cili-nǝ ń zɔ̀mà nɛ́.» ⁸Yezu kwã-lyì bí j'a yǝ̀ làlà bǝ pyìrhí bǝ nyǐ jààsɛ́ gakó, sǝ bǝ̀ yǝ̀ lò dõ nɛ yé. Wɔ́ Yezu dúdú ń tó be ń zhǐ.⁹Bə̀ gə́ tú bə zhǐr bə̀ nʼê swé pyɔ̀ wá, Yezu pə bə nyí, bə̀ bə̀kʼa cĩ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ yírhə́ nɔ mɔ́ lò lò nè yé, kɔn mʼe yí Numbyíní Byǐ gə ká ń bwìrhì n zɛ̃̀ n du cùùrì wẽ́. ¹⁰Sə bə̀ zwẽ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́, bə̀ mʼê nʼê bwə̀rh dwã bə̀ nʼê pyà bùrhù e du cùùrì wẽ́ mó kùrə̀.¹¹Bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «E nǝ wɔ́ byè yil Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé n'ê wǝ̀l bǝ̀ Elyi mà n tó yé n bà?» ¹²N wɔ̀ bɛ: «Zhǝ̀nà, Elyi mà n tó yé n bǝ̀ n kwɛrhɛ kɔn gakó n cĩ́ rǝ̀ jàà wà. Sǝ wɔ́ byè yil bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ wɔ́ nyɔ́ɔ́ sǝ Numbyíní Byǐ nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, bǝ fulsi mu? ¹³Sǝ à n'â wǝ̀l ába: Elyi túwǝ́, sǝ lyì bí wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Wɔ́ èta bǝ̀ y'à kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né ń shò-kwã nɛ́.»¹⁴Yezu ǹdǝ́ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhakɛ ǹdǝ́ Zhã gǝ́ tú bǝ yí ń kwã-lyì bí dwã bɛ́ sõ, bǝ̀ nɔ lyì-zhǎ ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé jàlà bǝ̀ kǝ́kɛ́lɛ́ bɛ bǝ ce cǝcǝl w bǝ̀ n'ê mà nyǝ̀-pǎr ǹdǝ́ bɛ. ¹⁵Lyì-zhǎ bɛ́ gǝ́ nɔ Yezu ń bànà, kɔn jàr bǝ̀ gakó, bǝ dùr bǝ vò bǝ̀ n'ê ce mo. ¹⁶Yezu zɛ̃̀ n bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Bǝ̀kɔ́n nyǝ̀-pǎr á n'á mà ǹdǝ́ bɛ?»¹⁷Bal mǝ̀dù zɛ̃̀ n zhì lyì-zhǎ bɛ́ wẽ́, n wɔ̀ mɔ̀: «Yó-cǝ́bal, à zǝ à byǐ a bǝ̀ ǹ sono. Nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ zhe mo, e ce ń kǝ́ ń wàr ń nǝ́ ń zɔ̀m yé. ¹⁸È gǝ kwè mò mǝ̀gã̌ mǝ̀gã̌, è y'a ji mu tɛ̃́, ń tǝ̀tǝ̀-pùnú du, ń nǝ́ ń dɔ̀m ń yǝ́lǝ́ dwã nɛ, n cì sáám. À lwǝ̀l ǹ kwã-lyì bí ni bǝ̀ bǝ̀ jǐ y, sǝ bǝ̀ yǝ̀ y ŋwɛ̀nɛ́ bǝ jì yé.» ¹⁹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Ámyɛ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yǝ̀ Yi ni zhí yé. À gwẽ̌ b'a yǝ̀ nɛ́ ǹd'ába kɔn m'e yí dǒ? À gwẽ̌ b'a pyɛ́nɛ́ a yǝ̀ nɛ́ ǹd'ába kɔn m'e yí dǒ? Zǝ-na bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y á bǝ̀ nyɔ̀nɔ̀.»²⁰Bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y bǝ m'e bà. Nǝ̀cílí y gǝ́ nɔ Yezu, e j'a vúvǔ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y e tu tɛ̃́ è n'ê byíbyílí, è tǝ̀tǝ̀-pùnú n'ô dwi. ²¹Yezu zɛ̃̀ n bwǝ̀rh byǐ mú da mɔ́ n wɔ̀: «Dǒ è ju kùr è zhe mo?»Da mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: «Ń bǝ̀swɛ́nɛ́ yi ní ga. ²²È y'a ji mu myǐn wǝ, e ji mu nɛ̃̌ wẽ́ twǝr nánzhǝzhɔ̌, è n'ê yǎl e gu mu. Ǹdǝ́ ǹ gǝ wɔ̌, sǝ́ dùr nǝ́ nɔ̀nɔ̀, ń sɛ̃ nǝ́ba.»²³Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Bǝ̀kɔ́n yil ǹ nǝ́ ǹ wǝ̀l b'à gǝ wɔ̌? Lwar bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń zhí Yi ni, kɔn gakó wɔ̌ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ rǝ̀-ná-cí yilǝ.» ²⁴Rǝ̀myɛ́ yó, da mɔ́ já n bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀: «À zhí Yi ni, sǝ sɛ̃ nɛ a kwɛrhɛ a zhí ri ǹdǝ́ à wu gakó.» ²⁵Yezu gǝ́ nɔ lyì-zhǎ bɛ́ bǝ̀ n'ê dùr bǝ̀ bànà, n zɛ̃̀ n bú nǝ̀cílí y n wɔ̀: «Ǹmyɛ́ wɔ́ nǝ̀cílí kɛ̀bɛ́ è n'ê ce lò zhã̌ shĩ, e ce ń kǝ́ ń wàr ń nǝ́ ń zɔ̀m yé, à n'â pɛ mɔ́ nyí bǝ̀ ǹ du bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ wẽ́, sǝ ǹ bǝ̀ká kǝ́ zù è wẽ́ gaga yé.»²⁶Nǝ̀cílí y zɛ̃̀ e wǔrh, e vúvǔ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y e ji tɛ̃́ è n'ê vɔ́vwǎ, e zɛ̃̀ e shǝ́r. Bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y jǐrh ǹdǝ cùù ta. Lyì nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê wǝ̀l bǝ̀ ń cùwǝ̀. ²⁷Yezu zɛ̃̀ n zǝ ń jɛ̃̀ nɛ̀ n zhẽ̌ mo n ce n zhì dɛ̃̌.²⁸Yezu gə́ ká n bə̀ kɛ̀lɛ́ w yó né, è yʼà wɔ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí dúdú. Bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Bə̀kɔ́n yil nə́myɛ̌ yə̀ nə̀cílí y èmyɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ jì?” ²⁹N wɔ̀ bɛ: “Wɔ́ Yi lwǝ̌l dúdú è wɔ̌ è mʼa jì nə̀cílí y kɛ̀bɛ́ dwí rí.”³⁰Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí zhǐr bǝ tó Gǝlile bǝ lyɛ̃, sǝ ń yà ń tá ń yǎl bǝ̀ lyì-zhǎ bɛ́ lwar ń shò yé. ³¹Ń yà ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ ń kwã-lyì bí ni, ń nǝ́ ń wǝ̀lǝ̀: «Bǝ̀ m'a zǝ Numbyíní Byǐ bǝ pǝ numbyínsi ni, bǝ gu mu, sǝ ń mà n ká n bwìrhì ń dwã nǝ̀tɔ̀ yùwǝ̀.» ³²Ń kwã-lyì bí y'à bǝ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ kùr nyɛ̌ yé, e jà bǝ̀ y'à kwàl sǝ bǝ bwǝ̀rh mò myɛ yé.³³Bǝ yí Kapɛrnaɔm, bǝ zù jù wǝ̀. Yezu zɛ̃̀ n bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Bǝ̀kɔ́n nyǝ̀-pǎr á y'ǎ n'á mà sɔ́má y yó?» ³⁴Bǝ̀ zhǐ bǝ̀ nyí cám, bǝ̀ bǝ̀ y'à n'ê mà nyǝ̀-pǎr ǹdǝ́ dwã sɔ́má y yó, bǝ̀ m'ê pyà lò mɔ̌ yil ń mà n yǝ̀ bǝ̀ yé né. ³⁵N zɛ̃̀ n jòm tɛ̃́, n byẽ̀ ń kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y, n wɔ̀ bɛ: «Lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ń nǝ́ ń yǎl n yǝ̀ á yé né cǝ́bal, sǝ n lwǝl ń cìn tɛ̃́ n yǝ̀ á gakó tùntùnnǝ̀ n twĩ̀ n pǝ ába.»³⁶N zɛ̃̀ n zə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ námpɔ́lɛ́ èdù, n ce e zhì bə̀ yé né, n zə ń jɛ̀rh n kwə̀ə̀lè yə̀, n wɔ̀ bɛ: ³⁷“Lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ń zwẽ bə̀sɔ́ná bɛ́ bə̀myɛ́ mə̀dù zhəəle àmyɛ́ yilə, wɔ́ àmyɛ́ cìcì zhəəle ǹ zwẽ. Sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ zwẽ àmyɛ́ zhəəle, è də̀ àmyɛ́ dúdú zhəəle ǹ zwẽ yé. Wɔ́ ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ nì mú ga zhəəle ǹ zwẽ.”³⁸Zhã zɛ̃̀ n wɔ̀ Yezu ni: «Yó-cǝ́bal, nǝ́ nɔ bal mǝ̀dù ń nǝ́ ń jì nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ ǹmyɛ́ yil yilǝ, sǝ nǝ́ y'ǎ n'é yǎl nǝ́ cǝ̀r mò, ń gǝ́ tá ń tó nǝ́ba mó yilǝ.» ³⁹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: «Lò wàr ń mà n wɛ̀rhɛ́ màmyɔ àmyɛ́ yil yilǝ, n zɛ̃̀ n ká n zhízhílí n zhìlì à yil yé. Á bǝ̀k'á cǝ̀r mò yé.⁴⁰Lwar-na bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń pyà nə́ yò zhìlù, rə̀ ná-cí wɔ́ nə́myɛ̌ lò. ⁴¹Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ń pɔ ába nɛ̃̌ zɔ̌-bwɛ̀lɛ́ myɛ cìcì á nyɔ̀ á gə́ wɔ́ Kristə kwã-lyì yilə, rə̀ ná-cí mà n nə kwǎndɛ zhə̀n zhə̀nà.”⁴²Yezu súlí n wɔ̀: “Lò mɔ̀bɔ́ bə̀ gə lyẽ nə́kul-põ nánfɔ̀lɔ̀ ń byã nɛ bə cìrh mò bə ji mwə̃́ w cɔ̃̀ ń gə cìrh byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ yírh swí bə jʼa zhí àmyɛ́ nɛ mɔ́ mə̀dù cìcì ń ce lwɛlɛ wa. ⁴³“Ǹ jɛ̃̀ gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ gõ yə̀. Ǹ gə zù nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́ ǹdə́ jɛ̃̀ èdù cɔ̃̀ ǹ gə zù myǐn mə̀ tʼâ cì gaga wẽ́ ǹdə́ jɛ̀rh sə̀lyè. [ ⁴⁴Gàà mɔ́ zə̀zɔ̀mɛ́ nɛ́ tʼâ cì yé, myǐn mú myɛ tʼâ cì yé.]⁴⁵Ǹ nà gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ gõ yə̀. Ǹ gə zù nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́ ǹdə́ nà èdù cɔ̃̀ ǹ gə zù myǐn-jù w ǹdə́ nə̀rh sə̀lyè. [ ⁴⁶Gàà mɔ́ zə̀zɔ̀mɛ́ nɛ́ tʼâ cì yé, myǐn mú myɛ tʼâ cì yé.]⁴⁷Ǹ yírh gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ jàrh rɛ̀ ń dwĩ̀. Ǹ gə zù Yi tənà y wa ǹdə́ yírh rə̀dù cɔ̃̀ ǹ gə zù myǐn-jù w ǹdə́ yírhə́ nə̀lyè. ⁴⁸Gàà mɔ́ zə̀zɔ̀mɛ́ nɛ́ tʼâ cì yé, myǐn mú myɛ tʼâ cì yé.⁴⁹“Bə̀ mʼa zə myǐn bə ce lò gakó jǐrh wárhgáá, ǹdə nə̀kwə̃̌ gə́ nʼê wɛ̀rhɛ́ nɛ́. ⁵⁰Nə̀kwə̃̌ nyɛ̀, sə è gə tárh, etər è mʼa tó né e kʼe zə nyí? Yál-na ǹdə nə̀kwə̃̌ ta, sʼá jòm ǹdə́ dwã ǹdə́ yə̀-zùlə́.”

Chapter 10

¹Yezu zhǐr gàà, n vò Zhide tǝnà y wa, n lyɛ̃ n vò Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀. Lyì nánzhǝzhɔ̌ k'e bǝ̀ ń sono, n zɛ̃̀ n kǝ́ ń nǝ́ ń cèrhè bè kàrmɔ̀ ǹdǝ ń gǝ́ ya n cèrhè bè né gaga mɔ́. ²Farɛzhɛ̃ɛ̃bá jàlà y'à n'ê yǎl bǝ zhẽ̀ mò. Bǝ zɛ̃̀ bǝ yí ń nyí ni, bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «Sɔ́má ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ bal zhɛ̃́ ń kɛ̃ n vùr mò?» ³N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Muyiisi pɔ ába nyí bǝ̀ byè?» ⁴Bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Muyiisi pɔ sɔ́má bǝ̀ bal wɔ̌ ń kɛ̃ zhɔ̃́ sɛ́bɛ́, n zɛ̃̀ n zhɛ̃̀ ń kɛ̃ n vùr mò.»⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Wɔ́ á yó-kùùlí rə̀ ce Muyiisi kɛ̃ nyí rí rə̀myɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n pə ába. ⁶Sə lũ w kùr-ju yi ní, ‘Yi wɛ̀rhɛ́ numbyínsí, bal ǹdə́ kɛ̃.’⁷‘Rə̀myɛ́ yilə, bal mɔ́ mà n yẽ̌ ń da ǹdə́ ń ná nɛ, n jòm ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́, ⁸sə bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga bʼa mù dwã nɛ bə jǐrh kɔn rə̀dù.’ ”Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Èta, bə̀ kʼê tʼâ la lyì bə̀lyè yál yé. Bə̀ mù dwã nɛ bə jǐrh kɔn rə̀dù. ⁹Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi co dwã nɛ, sə numbyíní bə̀ká pɔr rɛ yé.”¹⁰Bə̀ gə́ yú kɛ̀lɛ́ wa, ń kwã-lyì bí kʼe bwə̀rh mò zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ shò-kwã nɛ́. ¹¹N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bal gə zhɔ̃̀ ǹ kɛ̃ ń vùr mò, ń zɛ̃̀ ń jí ń dõ, wɔ́ fwə́l ǹ nə́ ǹ fwǝ̌l ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ǹ tà-kwã ń jí mú. ¹²Wɔ́ èta ǹdə́ kɛ̃ myɛ. Ǹ gə shə́r ǹ yẽ̌ ǹ byal nɛ, ń vò ń jí bal dõ, wɔ́ fwə́l ǹ nə́ ǹ fwǝ̌l ǹdə́ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́.”¹³Lyì y'à n'ê zǝ bǝ̀sɔ́ná námpɔ́lsɛ bǝ̀ twí Yezu sono, mùnì ga n dwǝ̀rh bè. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ji bi búlǝ́. ¹⁴Yezu gǝ́ nɔ rǝ̀myɛ́, ń wu zhìlì, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «Yẽ̌-nǝ bǝ̀sɔ́ná bɛ́ nɛ bǝ bǝ̀ à sono, s'á bǝ̀k'á cǝ̀r bè yé, bǝ̀ Yi tǝnà y wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ bǝ̀myɛ́ ta mɔ́ nyǎ.¹⁵Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ǹ gə yə̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò shɛ̀nɛ́ ǹdə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ ta, ǹ tá ǹ la rə̀ tənà y wẽ́ zú gaga yé.” ¹⁶N zɛ̃̀ n kwə̀ə̀lè bè, n cĩ́ jɛ̃̀ mə̀dù mə̀dù gakó yó, n cĩ́ bwəl bə̀ yó.Nə̀cɛ̀nà Yi tənà y wẽ́ zú mʼa yə̀ zwini¹⁷Yezu gǝ́ du n kwè sɔ́má yá, lò mǝ̀dù dùr n jòm ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó ń yé né, n bwǝ̀rh mò n wɔ̀: «Yó-cǝ́bal nántwǝ̌, byè à mǝ̌ s'a wɛ̀rhɛ́ mùnì a nǝ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌?» ¹⁸Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Byè yil ǹ nǝ́ ǹ byẽ̀ nè bǝ̀ lyì-twǝ̌? Lò tɛ̀nɛ́ ń wɔ́ lyì-twǝ̌ ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ Yi dúdú yé. ¹⁹Ǹ yě nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní. Nǝ̀ n'ê byili èta: ‹Bǝ̀ká gu lò yé; bǝ̀ká fwǝ̌l yé; bǝ̀ká ŋwɔ̀ yé; bǝ̀ká gõ̀ kɔma ń ce ǹ dõ nyí ni bùrsì jàà w yé; bǝ̀ká myìnì ǹ dõ yé; nyám ǹ da ǹdǝ́ ǹ ná.›»²⁰Bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, à zwẽ nyə́ né nə̀myɛ́ gakó à bə̀swɛ́nɛ́ ga kɔn mʼe yí zà.” ²¹Yezu zɛ̃̀ n nyǐ mu, n swéné mo. N zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Kɔn rə̀dù rə̀ mwìrì mú: zhəl ń kwè kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ zhe mó gakó ń yè, ń pə rə̀ wársɛ́ nə̀mwà nɛ̀, sə́ ká kwɛ̃̀ ń bə̀ ń tó ne, sə́ yẽ̌ bə̀ ǹ mʼǎ nə nə̀cɛ̀ndɛ̀ dɛ̃̌ Arəzana wa.” ²²Bal mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́, ń wu kwẽ ń wẽ́, n zhǐr ń la jè ǹdə́ wu-zhìlù, bə̀ ń yà ń wɔ́ nə̀cɛ̀m-bal nánfɔ̀lɔ̀.²³Yezu zɛ̃̀ n pyìrhí n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «Nǝ̀cɛ̀nà bɛ́ Yi tǝnà y wẽ́ zú m'a yǝ̀ zwini tã̀!» ²⁴Ń gǝ́ zɔ̀m èta, ń kwã-lyì bí wun zɛ̃̀. N kǝ́ n wɔ̀: «À bǝ̀sɔ́ná, lwar-na bǝ̀ Yi tǝnà y wẽ́ zú m'a yǝ̀ zwini tã̀! ²⁵Yómó gǝ la gã̀-mǝshǐm bɔ̀l wẽ́ tó o lyɛ̃ k'â wɔ́ nàná du nǝ̀cɛ̀m-bal gǝ la Yi tǝnà y wẽ́ zú.»²⁶Bə̀ wun kʼe kwɛrhɛ nə zɛ̃̀. Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê bwə̀rh dwã bə̀ zhe: “È gə wɔ́ èta, wɔ́ mɔ̌ lò ń nə wɔ̌ ń mà n nə ń cìn vwârh?” ²⁷Yezu zɛ̃̀ n nyǐ bi n wɔ̀: “Rə̀myɛ́ du numbyínə́ bé jàn, sə rə̀ bə Yi jàn du yé, bə̀ Yi wɔ̌ kɔn gakó.” ²⁸Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Nyǐ nə́myɛ̌, nə́ yẽ̌ kɔn gakó ne nə́ tó mó.”²⁹Yezu wɔ̀ mɔ̀: «Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ǹ yẽ̌ ǹ kɛ̀lɛ́ y ǹdǝ́ ǹ da-byǎ, ǹdǝ́ ǹ nǝkwá, ǹdǝ́ ǹ da ǹdǝ́ ǹ ná, ǹdǝ́ ǹ bǝ̀sɔ́ná ǹdǝ́ ǹ kálsɛ nɛ àmyɛ́ ǹdǝ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí yilǝ, ³⁰ǹ m'ǎ k'á nǝ rǝ̀myɛ́ gakó twǝr zɔ̌m èlǎsɛ̃́ lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́. Ǹ m'ǎ nǝ kǎlsɛ ǹdǝ́ da-byǎ ǹdǝ́ nǝkwá ǹdǝ́ ná ǹdǝ́ bǝ̀sɔ́ná ǹdǝ́ kálsɛ. Ń jà ǹ m'ǎ nǝ nɔ̀nɔ̀ myɛ. Sǝ ǹ m'ǎ nǝ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ wa. ³¹Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ nã́yǝ́ǝ́ bé mó nánzhǝzhɔ̌ m'a jǐrh nánkwaá, sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ nánkwaá bɛ́ mɔ́ nánzhǝzhɔ̌ m'a jǐrh nã́yǝ́ǝ́.»³²Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí yʼà kwè sɔ́má y bə̀ la Zhərəzalɛm. Sə ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ yé né, sə bə̀ wun yʼà nʼê zɛ̃̀ bə̀ mʼê ŋwɛ́nɛ́ ń kwã nɛ́. Ywẽ yʼà zhe byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê tó be mó. N zɛ̃̀ n kə́ n zə ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y n vò kwã, ń nə́ ń byili bi kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ la mɔ wɔ̀rhɔ́. Ń yà ń zhe: ³³“Nyǐ-nə nə́ la Zhərəzalɛm, sə bə̀ mʼa zə Numbyíní Byǐ bə pə Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ne, bə kə́ ń bùrsì ǹdə́ cu. Bə mʼa pɔ̃ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá ne, ³⁴bə fulsi mu, bə pùrh tə̀tàr ń yó, bə zə dànə̀shàárɛ bə mà mɔ̀, bə zɛ̃̀ bə gu mu. Sə ń mà n bwìrhì ń dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀.”³⁵Zebede byǎ bɛ́ Zhakɛ ǹdǝ́ Zhã zɛ̃̀ bǝ yí Yezu nyí ní, bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Yó-cǝ́bal, kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ la mɔ́ lwǝ̌l mó, nǝ́ r'é yǎl bǝ̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ rɛ ń pǝ nǝ́ba.» ³⁶N bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Bǝ̀kɔ́n á n'á yǎl b'à wɛ̀rhɛ́ a pǝ ába?» ³⁷Bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Nǝ́ r'é lwǝ̀l mó bǝ̀ ǹ ce nǝ́ mǝ̀dù jòm ǹ jǝ̀jĩ́ ni, mǝ̀dù jòm ǹ jǝ̀gwã̀ nɛ̀ ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jàà wà.»³⁸N wɔ̀ bɛ: «Á yǝ̀l kɔn dɛ̌ ná-dwí yil á n'á lwǝ̀l yé. Á m'ǎ shɛ̀nɛ́ á nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ àmyɛ́ la nɔ̀nɔ̀ mɔ́? Á m'ǎ shɛ̀nɛ́ á mɔ́lɛ́ nɔ̀nɔ̀ nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ à la mɔ́lɔ́ mɔ́?» ³⁹Bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Nǝ́ m'ǎ shɛ̀nɛ́.»N wɔ̀ bɛ: «Zhǝ̀nà, á m'ǎ nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ àmyɛ́ la nɔ̀nɔ̀ mɔ́. Á m'ǎ mɔ́lɛ́ nɔ̀nɔ̀ nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ à la mɔ́lɔ́ mɔ́. ⁴⁰Sǝ è gǝ wɔ́ à jǝ̀jĩ́ ni ǹdǝ́ à jǝ̀gwã̀ nɛ̀ jǒm mó, è dǝ̀ àmyɛ́ à la rǝ̀myɛ́ nyí pɔ yé. Jààsɛ́ sǝ̀myɛ́ ŋwɛ́nɛ́ byɛ̀bɛ́ à Da tɛnɛ sɛ bǝ̀ yil mó yilǝ.»⁴¹Ń kwã-lyì bí shí y dwã bɛ́ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ lyimǝ zɛ̃̀ nǝ̀ n'ê yì ǹdǝ́ Zhakɛ ǹdǝ́ Zhã. ⁴²Yezu zɛ̃̀ n byẽ̀ bǝ̀ gakó n wɔ̀ bɛ: «Á yě bǝ̀ byɛ̀bɛ́ lyì bí n'ê nyǐ ǹdǝ tǝnǝ̀rh pyǎ ta mɔ́ n'ê jí pyɛ̀lɛ̀ bǝ̀ lyì bí yó. E jà lyì-fwààlɛ́ myɛ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ jàn lyì bí ni.⁴³Sǝ ámyɛ̌ bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ èta yé. Lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ń nǝ́ ń yǎl n yǝ̀ á gakó lyì-fɔ̀lɔ̀, sǝ n yǝ̀ á tùntùnnǝ̀ n twĩ̀ n pǝ ába. ⁴⁴Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń yǎl n yǝ̀ á yé né cǝ́bal, sǝ n yǝ̀ á gakó yǝ-bal. ⁴⁵Wɔ́ èta ǹdǝ́ Numbyíní Byǐ myɛ. Ń yǝ̀ twí mùnì ga lò twĩ̀ n pɔ̃ yé. Ń túwǝ́, ń la tũ̌ n pǝ lyì bí ni, sǝ n pǝ ń myǝ̌l ré lyì nánzhǝzhɔ̌ zõ yilǝ.»⁴⁶Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí Zheriko. Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê dwi cɔ w wa, lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà tó be. E jà lyìlyǒ òdù yʼà jě sɔ́má y vɔ̃̀ nɛ̀ ò nʼô lwə̀lə̀. È yʼà wɔ́ Time byǐ, ń yíl Bərtime. ⁴⁷N nyɛ̀ɛ̀ bə̀ wɔ́ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu ń bànà, n zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń búbwéé ń zhe: “Dəvyidi Byǐ Yezu, dǔr à nɔ̀nɔ̀.” ⁴⁸Lyì-zhǎ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ nʼê ji mu búlə́ bə̀ ń yẽ̌ ń sɔ̀ w nɛ.N kwɛrhɛ n búbwéé dwini shãã ga n wɔ̀: “Dəvyidi Byǐ, dǔr à nɔ̀nɔ̀.”⁴⁹Yezu swə́rh n zhì, n wɔ̀: “Byẽ̌-nə mo n bà.”Bə zɛ̃̀ bə byẽ̀ lyìlyǒ w bə wɔ̀: “Kám ǹ wu ń zɛ̃̀. Nyǐ ń nə́ ń byẽ̀ mó.” ⁵⁰O dul ò gɔ̀nɔ̀ w tɛ̃́, o zɛ̃̀ o dùr o bə̀ Yezu sono.⁵¹Yezu bwə̀rh mò n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yǎl bʼà wɛ̀rhɛ́ ǹ yilə?”Lyìlyǒ w wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, à nʼâ lwə̀l mó bə̀ ǹ púr à yírhə́ né.” ⁵²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: “Zhəl, ǹ gə́ zhí ni mú ce ǹ nɔ ǹ cìnə̀.” Ò yírhə́ né jʼa púr, o zhǐr o tó Yezu ni ò la.

Chapter 11

¹Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí yʼà bwəlse Zhərəzalɛm, bə yí Bɛtəfazhɛ ǹdə́ Betəni. Cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̀ w bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Olyivyə́r pyɔ̀ mɔ́ səta. N zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kwã-lyì bí bə̀lyè, n wɔ̀ bɛ: ²“Zhəl-nə cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ á yé né mó wə. Á gə tú á nʼá zwì ò wẽ́, á mʼǎ nə bə̀nə-bwɛ̀lɛ́ è lyẽ tɛ̃́, lò gwẽ̌ yə̀ kùr è yó cĩ́ gaga yé. Lwə̂r-nə y á mʼá bà. ³Lò gə bwə̀rh ába bə̀ wɔ́ byè yil á nʼá wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́, sʼá wɔ̀ mɔ̀: ‘Cinnǝ mú zhe è tum. Sə ń mà n ká n càrh y èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́.’ ”⁴Bə zhǐr bə vò, bə nə bə̀nə-bwɛ̀lɛ́ y è lyẽ pwẽ̀ nè bwə̀rə̀ èdù nyí ni, sɔ́má vɔ̃̀ nɛ̀. Bə lwǝ̌r yə. ⁵Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ jàlà bwə̀rh bè bə wɔ̀: “Bə̀kɔ́n á nʼá wɛ̀rhɛ́ gàà? Byè yil á nʼá lwǝ̌r bə̀nə-bwɛ̀lɛ́ yá?” ⁶Bə lyár bɛ ǹdə Yezu gə́ yà ń byili bi ní. Lyì bí zɛ̃̀ bə yẽ̌ be bə zə bə̀nə-bwɛ̀lɛ́ y bə zhǐr.⁷Bə zə y bə mʼe bə̀ Yezu sono, bə lyɛ̀lɛ̀ bə̀ gàndɛ́ è yó, Yezu zɛ̃̀ n jòm. ⁸Lyì nánzhəzhɔ̌ lyɛ̀lɛ̀ bə̀ gàndɛ́ sɔ́má y yó. Bə̀ jàlà kà cèmé vɔr bə lyɛ̀lɛ̀ nɛ́. ⁹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ ń yé né ǹdə́ ń kwã nɛ́ mɔ́ ga zɛ̃̀ bə̀ nʼê bya bə̀ zhe:“Yi nə còrhó!Cinnǝ mú mà n cĩ́ bwəl mɔ̀bɔ́ ń bàn ń yil ré yil mó yó! ¹⁰Ń mà n cĩ́ bwəl nə́ da Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ rə̀ bàn mɔ́ yó!Sə Yi nə còrhó dɛ̃̌ Arəzana wa!”¹¹Yezu zù Zhərəzalɛm wu w wə, n lyɛ̃ n vò Yi jù wə̀, n nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ mó n kə́kɛ́lɛ́ ò cã̌. Cɛ y gə́ yʼà yìì mú ce, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y zɛ̃̀ bə du bə vò Betəni. ¹²È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí gə́ tú bə zhǐr Betəni ní, nɔrh zɛ̃̀ mə̀ zhe mo.¹³N nə épyìlú ò ŋwɛ́nɛ́ pyépyé, ò zhe vɔr. Ń yà ń nə́ ń bùl bə̀ dɛ̀ga ń mà n nə byǎ ò yó. Ń gə́ tú n yí, n pwírí ò bə byǎ zhe yé. Wɔ́ vɔr dúdú, bʼè yʼà də̀ épyìlə́ yi yé. ¹⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ épyìlú w ni: “Lò kə́ ń tá ń la ǹ byǐ ń nyú w co gaga yé.” Sə ń kwã-lyì bí nyɛ̀ɛ̀.¹⁵Bə̀ gə́ yú Zhərəzalɛm, Yezu zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, n ji kùr ń nə́ ń jì dɔ̌lna bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yè wẽ̀ ré mó, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà tú wẽ̀ ré yǒ mó gakó ń ce pwẽ̀ nè. N cìrh wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ sə̀byì-lyə́rnə bé yʼà nʼê lyə́r bə̀ sə̀byǎ bɛ́ rə̀ yó mó n làà tɛ̃́, n cìrh byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yè épwə̂nsé mó myɛ də̀gwésé n làà tɛ̃́. ¹⁶Ń yà ń bə shɛ̀ bə̀ lò mə̀dù ga zə zhĩĩ n tó Yi jì y kɔ̀nɔ́ w w n lyɛ̃ yé.¹⁷N zɛ̃̀ ń nə́ ń byili bi ń zhe: “Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘Bə̀ mʼa byẽ̀ à jì y bə̀ lyì gakó Yi-co jì.’ ” N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Ámyɛ̌ zɛ̃̀ á zə èmyɛ́ mɔ́ e jǐrh ŋwɔ̀là jàà.” ¹⁸Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê pyà bə̀ gə́ mʼa tó né bə gu mu. Sə bə̀ yʼà kwàl mɔ̀ yé, bə̀ lyì-zhǎ bɛ́ yʼà nʼê cèrhé ń kàrmɔ́. ¹⁹Də̀dɛ̀nɛ́ yi gə́ tú e yí, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí du cɔ w wa.²⁰Bə̀ gə́ kʼá tó sɔ́má y bə̀ nʼê lyɛ̃ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, bə pwírí épyìlú w Yezu yà ń bwəl n pə w mɔ́ cù ǹdə́ ò nèsé gakó. ²¹Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n lyǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ yʼà wɛ̀rhɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀ Yezu ni: “Yó-cə́bal, nyǐ épyìlú w ǹ bwəl ń pə w mɔ́ ò gakó cùwə̀.”²²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Zhí-nə Yi ni. ²³Zhə̀nà à nʼá wə̀l ába: lò gə wò pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ èta mɔ́ nɛ: ‘Zhǐr gàà ń vò ń tu mwə̃́ y wə,’ ń gə yə̀ tə́tɔ̀ná ce ń wẽ́, ń gə nə́ ń zwẽ nyí bə̀ tɛ̀bɛ́ ń zɔ̀m mɔ́ mʼa wɛ̀rhɛ́, ń mà n pwírí rə̀ wɛ̀rhɛ́ zhə̀n ga.²⁴Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à n'â wǝ̀l ába: kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á gǝ lwǝ̀l á Yi-co wẽ́, s'á zwẽ nyí b'ǎ nɔ rɛ, s'á yẽ̌ bǝ̀ Yi m'a pǝ rɛ ába. ²⁵«Á gǝ zhì dɛ̃̌ á la Yi co, e jà zùùrì ŋwɛ́nɛ́ ámyɛ̌ ǹdǝ́ lò cǝcǝl wǝ, s'á pɔ̃ sǔbri, mùnì ga á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arǝzana w mɔ́ pǝ ámyɛ á dwǝ́ǝ́ré sǔbri. [ ²⁶Sǝ á gǝ t'á pɛ sǔbri á dwã bɛ́ nɛ, á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arǝzana w mɔ́ tá ń la ámyɛ á dwǝ́ǝ́ré sǔbri pɔ yé.]»²⁷Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí kʼe vò Zhərəzalɛm. Ń gə́ zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ ń nə́ ń jílə́, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé, ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ náncɛsɛ́ zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, ²⁸bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Yẽ̀ ǹ nɔ sɔ́má nɛ́ ǹ mə́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́? Mɔ̌ lò ń pɔ mɔ́ sɔ́má y èmyɛ́?”²⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “À la ába kɔn rə̀dù sásá bwə̂rh. Á gə lyár nɛ, à mʼa zɛ̃̀ a byili ába à gə́ nɔ sɔ́má y mə̀gã̌ à mʼâ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́. ³⁰Nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ Zhã yà ń nə́ ń mɔ́lɛ́ mɔ́, wɔ́ Yi sõ ń yà ń nɔ sɔ́má nɛ́, ráá numbyínsi sõ? Lyár-na nɛ.”³¹Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “Nə́ gə wò bə̀ wɔ́ Yi sõ Zhã yà ń nɔ sɔ́má nɛ́, ń mà n bwə̀rh nə́ba bə̀ wɔ́ byè yil nə́ nə yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ zwẽ? ³²Nə́ gə kʼé wò bə̀ wɔ́ numbyínsi sõ ń yà ń nɔ sɔ́má nɛ́ myɛ...?”Bə̀ yʼà nʼê dùr lyì bí ywẽ, bə̀ lyì bí gakó yʼà nʼê bùl bə̀ Zhã yà ń wɔ́ Yi nyì-zwennə zhə̀n zhə̀nà. ³³Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ̀: “Nə́ yə̀l yé.”N wɔ̀ bɛ: “Àmyɛ tʼâ la ába à gə́ nɔ sɔ́má y mə̀gã̌ à mʼâ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ byilu yé.”

Chapter 12

¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu ji kùr ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ lyì bí ǹdǝ́ sǝswaálsɛ, ń zhe: «Bal mǝ̀dù ń yà ń zhele cèmé nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zǝ nǝ̀ byǎ bɛ́ bǝ̀ m'ê wɛ̀rhɛ́ sɛ̃́ ń cɛ wa. N zɛ̃̀ n báá bɔ́ɔ́ n kǝ́kɛ́lɛ́ nɛ, n kù gɔ́rɔ́ nɛ́ bǝ̀ m'ê wɛ̀rhɛ́ sɛ̃́ mɔ́, n lù ku dɛ̃̌ dɛ̃̌ n súlí, lò wɔ̌ ń jòm gàà ń mǝ́ ń yìlì cèmé né ne. N kwè lyì n cĩ́ nǝ̀ nyí ni bǝ̀ n'ê nyǐ nǝ̀ yò, n zɛ̃̀ n zhǐr n vò sɔ́má kɛ̀bɛ́ è nyɛ. ²«Cèmé né byǎ bɛ́ gǝ́ tú bǝ byì yi ní, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀ mǝ̀dù bǝ̀ ń zhǝl byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nyǐ cèmé né yò mó sõ, n zwẽ ń cǝl ré n bǝ̀ n pɔ̃. ³Sǝ bǝ̀ zɔ mɔ bǝ mà, bǝ k'a càrhh mɔ̀ nánfò.⁴N zɛ̃̀ n kə́ n twĩ̀ ń tùntùnnə̀ dõ bə̀ sõ. Bə mà ń yó ne, bə tùrh mò bə súlí. ⁵N kə́ n twĩ̀ ń dõ bə̀ sõ kə́dò. Bə gu ńmyɛ̌. N twĩ̀ ń tùntùnnə̀ dwã nánzhəzhɔ̌ bə̀ sõ. Bə wɛ̀rhɛ́ bə̀myɛ lwɛlɛ ǹdə nã́yə́ə́ bé ta. Bə mà bə̀ jàlà, bə gu bə̀ jàlà.⁶“Lò lò yà ń kə́ ń tɛ̀nɛ́ cɛ y cə́bal mɔ́ sõ e súlí ń byì-sónó w ne yé. N zɛ̃̀ n twĩ̀ byǐ mú ńmyɛ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó sõ. Ń yà ń nə́ ń bùl bə̀ dɛ̀ga bə̀ mʼa nyɛ̀ ń byǐ mú. ⁷Sə bə̀ gə́ nɔ mɔ ń bànà, bə wɔ̀ dwã nɛ: ‘Nyǐ-nə mɔ̀bɔ́ ń la bə̀ n cìní ń da jɛ̃̀-kɔn rɛ́ mɔ́. Bà-nà nə́ gu mu sə nə́ cìní ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́.’⁸Bə zɛ̃̀ bə gu mu, bə kwè mò bə dwĩ̀ bɔ́ɔ́ w kwã nɛ́.” ⁹Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n bwə̀rh lyì bí n wɔ̀: “Wɔ́ etər cɛ y cə́bal mɔ́ mà n wɛ̀rhɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ ń cèmé né yò w mó né? Ń mà n vò n gu bi, n zɛ̃̀ n cĩ́ lyì dwã ń cɛ y nyí ni.¹⁰Á gwẽ̌ yə̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó kàrmə̀ nà? Bə̀ kɛ̃ bə wɔ̀:‘Wɔ́ nə́kulu w kɔ̀bɔ́ jì-lùrnə̀ bé yʼà vùr bə dwĩ̀ kwã nɛ́ mɔ́, ò jǐrh jì y jàn nə́kulu wə́. ¹¹Rə̀myɛ́ wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ rə̀ càn nə́myɛ̌ yírh wə, bə̀ wɔ́ Cinnǝ mú ń wɛ̀rhɛ́ èta.’ ” ¹²Zhwifubá yó-cìnə́ bé zɛ̃̀ bə̀ nʼê pyà bə̀ gə́ mʼa tó né sə bə zə mɔ, bə̀ gə́ yʼà yě bə̀ wɔ́ bə̀myɛ́ yil ń ju səswalá y èmyɛ́ mɔ́ yilə. Sə lyì-zhǎ bɛ́ ywẽ yʼà zhe be. Bə yẽ̌ mo n lyɛ̃.¹³Zhwifubá yó-cìnə́ bé zɛ̃̀ bə twĩ̀ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Erɔɔdɛ lyì bí jàlà Yezu sono, bə̀ bə̀ zhəl bə bwə̀rh mò zɔ̀mà, mùnì bə ŋwɛ̀nɛ́ bə tó ń cìcì zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ bə zə mɔ. ¹⁴Bə yí bə wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, nə́ yě bə̀ ǹ wɔ́ zhə̀n-cí. Ǹ tá ǹ dùr lò yírh ǹdə́ zhə̀n byilu yé, bə̀ lò lò ywẽ bə mɔ́ zhe yé. Ǹ nə́ ǹ cèrhè Yi sɔ́má y zhə̀n zhə̀nà. Sɔ́má ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nə́ pə myǝ̌l-kwǎndɛ́ Səzaarɛ nɛ, ráá sɔ́má tɛ̀nɛ́?* Kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́, ráá kɔn də̀ nyɔ́ɔ́?” ¹⁵Sə Yezu yà ń yě bə̀ myìnù mú yò. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Byè yil á nʼá zhẽ̀ nè? Zə-na wár-kùlì èdù á bə̀ a nyìwé.”¹⁶Bə vùr y bə bʼe pɔ̃. N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Èsə̃̌yùlú w ǹdə́ yil ré tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è yó mó wɔ́ mɔ̌ nyǎn?” Bə wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ Səzaarɛ nyǎn.” ¹⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Pa-na Səzaarɛ nɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń nyǎn rɛ́ mɔ́, sʼá pə Yi myɛ nɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ rə̀ nyǎn rɛ́ mɔ́.” Bə̀ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́.¹⁸Lyì jàlà yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Sadəsənyɛbá, bə̀ tʼâ zwẽ nyí bə̀ cùùrì mʼa bwìrhì yé. Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ jàlà zɛ̃̀ bə bǝ̀ Yezu sõ, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: ¹⁹“Yó-cə́bal, nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́, Muyiisi pɔ nə́ba nyí n wɔ̀: ‘Lò gə jú kɛ̃ n zɛ̃̀ n cì n yẽ̌ ń kɛ̃ mɔ́ nɛ, ǹdə́ ń yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdə́ mɔ, sə ń nyɛ̃́ jí ń kɛ̃ mɔ́, n zə mɔ n lù bə̀sɔ́ná mɔ̀bɔ́ ń cù mú yilə.’²⁰«E jà byǎ bwàlpyɛ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ da nɛ. Bǝ̀ náncɛ y jí kɛ̃, n cì n yẽ̌ kɛ̃ mɔ́ nɛ ǹdǝ́ ń yǝ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdǝ́ mɔ yé. ²¹Mɔ̀bɔ́ ń pú mu mú zɛ̃̀ n jí kɛ̃ mɔ́, ńmyɛ cì n yẽ̌ kɛ̃ mɔ́ nɛ ǹdǝ́ ń yǝ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdǝ́ mɔ yé. Mɔ̀bɔ́ ńmyɛ kǝ́ n pú ńmyɛ nɛ mɔ́ jí kɛ̃ mɔ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀dù yǝ́. ²²Èta èta, bǝ̀myɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga jú kɛ̃ mɔ́, bǝ cì bǝ yẽ̌ mo. Mǝ̀dù ga yǝ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdǝ́ mɔ yé. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, kɛ̃ mɔ́ myɛ zɛ̃̀ n cì. ²³Sǝ cùùrí nǝ gǝ tú rǝ̀ bwìrhì, bǝ̀myɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga j'a jí kɛ̃ mɔ́, wɔ́ mɔ̌ ń mà n cìní mu?»²⁴Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á gə́ yə̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ kùrə̀, á jʼâ yə̀l Yi jàn dɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́, è də̀ dó á dówə́? ²⁵Cùùrí gə tú rə̀ bwìrhì, bala ǹdə́ kana kʼê tʼâ la dwã jú yé. Bə̀ mʼa yə̀ ǹdə màlɛ́kabá ta Arəzana wa.²⁶“È gə wɔ́ cùùrì bùrhù yò w shò-kwã nɛ́ mɔ́, á gwẽ̌ yə̀ Muyiisi sɛ́bɛ́ rɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ è nʼê zɔ̀m sɔ̀lɔ̀ w myǐn mú yʼà zhe ò wẽ́ mó zɔ̀mà mɔ́ kàrmə̀ nà? Bə̀ kɛ̃ gàà bə Yi wò Muyiisi ni: ‘À wɔ́ Abəraham Yi, ǹdə́ Yəzakɛ Yi, ǹdə́ Zhakɔɔbɛ Yi.’ ” ²⁷Yezu súlí n wɔ̀: “Yi wɔ́ lyì-nyìrh Yi, rə̀ də̀ lyì-cùùrì Yi yé. Á ŋwɛ́nɛ́ dóó sɔ́má yó námpúm.”²⁸Muyiisi nyə́ né byilnə mə̀dù gə́ nyɛ̀ɛ̀ Yezu ǹdə́ Sadəsənyɛbá gə́ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã nɛ́, n pwírí Yezu lyár bɛ cɛ̀nɛ̀, ńmyɛ zɛ̃̀ n twẽ̌ n yí Yezu nyí ni, n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Yi nyə́ né wẽ́, wɔ́ tɛ̌ rə̀ du rə̀ dwã bɛ́ gakó?” ²⁹Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Yi nyí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ du rə̀ dwã bɛ́ gakó mó nʼê wə̀lə̀: ‘Cili Esərayɛl, Cinnǝ nə́ Yi dúdú sá ń wɔ́ Cinnǝ mú. ³⁰Swéné Cinnǝ ǹ Yi ǹdə́ ǹ wu gakó, ǹdə́ ǹ surhə gakó, ǹdə́ ǹ jàn gakó.’ ³¹Nə̀lyè nyǎn rɛ́ nʼê wə̀lə̀: ‘Swéné ǹ dõ ǹdə ǹ cìcì ta.’ Nyí dõ tɛ̀nɛ́ rə̀ kʼê du nə̀myɛ́ nə̀lyè y èta mɔ́ yé.”³²Muyiisi nyə́ né byilnə mó zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, kɔn càn. Tɛ̀bɛ́ ǹ byili mú wɔ́ zhə̀nà. Cinnǝ mú dúdú ń wɔ́ Yi, Yi dõ tɛ̀nɛ́ è gə də̀ ńmyɛ̌ dúdú. ³³Ǹ gə swéné mo ǹdə́ ǹ wu gakó, ǹdə́ ǹ surhə gakó, ǹdə́ ǹ jàn gakó, ǹ gə só ǹ dõ ǹdə ǹ cìcì ta, rə̀myɛ́ cɔ̃̀ vwə̃̀ né bə̀ nʼê ji nə̀ kɔn gakó myǐn mú, ǹdə́ vwə̃̀ né dwã bɛ́ gakó.” ³⁴Lyə́lyɛ́ɛ́rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń mə n lyár Yezu mú ce, Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ bə nyɛ ǹdə́ Yi tənà y yé.”Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lò lò yà ń kə́ ń kwàl sə n bwə̀rh kaka Yezu ni yé.³⁵Yezu gə́ yà ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ yi ní, ń wòwə̀: “Byè yil Muyiisi nyə́ né byilnə bé nʼê wə̀l bə̀ Kristə mó wɔ́ Dəvyidi byǐ? ³⁶Dəvyidi cìcì zɔ̀m ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ jàn n wɔ̀:‘Cinnǝ Yi wò à Cinnǝ mú ni: bə̂ jòm à jə̀jĩ́ ni, kɔn mʼe yí a ce ń nɔ̀ ǹ zwə̀ bé ǹ nə̀rh kùr wə̀.’ ³⁷Etər Kristə mó mà n zɛ̃̀ n tó né n yə̀ Dəvyidi byǐ, Dəvyidi cìcì jà n byẽ̀ mò bə̀ Cinnǝ?”³⁸Lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê cili Yezu zɔ̀mà nɛ́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. 38 Rə̀myɛ́ yó, ń yà ń nə́ ń wə̀l lyì bí byɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń cèrhè bè kàrmɔ́ mɔ́ nɛ: “Dɛ̃̌-na á cìnə̀. Á bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə Muyiisi nyə́ né byilnə bé ta yé. Bə̀ só kàmə̀-zù-èdwààlɛ̀ zú bə mʼe jíl. Bə̀ só bə̀ lyì bí ce be náàcɛ̀nɛ́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wa. ³⁹Bə̀ gə yú dwã-gùúlí jìsí wẽ́, bə̀ só sə bə jòm yé né. Bə̀ gə yú címsi kùjú jàà wà, bə̀ só sə bə jòm lyì-fwààlɛ́ jààsɛ́ wa. ⁴⁰Bə̀ nʼê kɔkɔlɛ ejə̀nə̀ jɛ̃̀-kɔn gakó bə yẽ̌ be. Bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ Yi-cər nándə̀dwààlɛ̀ mùnì ga lyì bí nyǐ bi ǹdə lyì-twə̂rh ta. Bə̀ mʼa nə còrhò-tum nánfɔ̀lɔ̀ du lyì bí dwã bɛ́.”⁴¹Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ ń jě Yi jì y paánsɛ́ ló jàà y səta, ń nə́ ń nyǐ lyì bí gə́ nʼê lwé wársɛ́ nɛ́. Byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀cɛ̀nà bɛ́ mɔ́ nánjə̀jóló yʼà nʼê lwé wársɛ nánzhəzhɔ̌ nɛ́. ⁴²Ejə̃̀-kɛ̃ mə̀dù ń wɔ́ zúzúnú cí, ńmyɛ yí n ló wársɛ sə̀lyè né.⁴³Yezu zɛ̃̀ n byẽ̀ ń kwã-lyì bí n wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ zúzúnú cí èta mɔ́ ló wársɛ́ nɛ́ du lyì bí dwã bɛ́ gakó. ⁴⁴Lyì bí dwã bɛ́ wɔ́ wársɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ bə sə̀ tum zhe mó bə̀ ló né, sə ńmyɛ̌ gə́ bə zhe mó, wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń zhe ń la mə n yìlì ń cìn mú gakó ń ló né.”

Chapter 13

¹Yezu shí Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ n du, n yí yé né námpɔ́lɛ́. Ń kwã-lyì bí mə̀dù wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, nyǐ nə́kulə náncɛ̀cɛ̀nà nyɛ̀bɛ́ ma bə̀ mʼe lù Yi jì yə́, sə́ nyǐ è lùlwìrì rí myɛ gə́ càn nɛ́.” ²Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ nə nə́kulə né nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́? Nə́kulu òdù ga tʼâ la ò dõ yó mãɔ̃ yé. Bə̀ mʼa wǔr nə̀ gakó bə ló tɛ̃´.”³Yezu zɛ̃̀ n vò Olyivyǝǝré pyɔ̀ w yó, n jòm tɛ̃́, n zǝ ń yé n zǎ Yi jì yǝ́. Rǝ̀myɛ́ yó, ǹdǝ́ è y'à wɔ́ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhakɛ ǹdǝ́ Zhã ǹdǝ́ Andǝrɛ dúdú bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ń sono gàà. Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ mɔ̀: ⁴«Byili nǝ́ba yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀myɛ́ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́. Sǝ́ byili nǝ́ba myɔrhɔ w kɔ̀bɔ́ ò m'a byili dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀myɛ́ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́.»⁵Yezu zɛ̃̀ n ji kùr n wɔ̀ bɛ: “Dɛ̃̌-na á cìnə̀. Á bə̀kʼá yẽ̌ bə jə́jɛ̀rɛ́ ába yé. ⁶Lyì nánzhəzhɔ̌ mʼa bə̀ ǹdə́ àmyɛ́ yil ré, sə lò gakó mà n wɔ̀ bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Kristə mó, sə bə̀ mʼa jə́jɛ̀rɛ́ lyì nánzhəzhɔ̌.⁷Bǝ̀ m'a zɔ̀m jààsɛ̀ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ nyɛ búlǝ́ yò ǹd'ába. Á b'ǎ nyɛ̀ɛ̀ búlǝ́ dweme bwǝ́lbwǝ́lǝǝ, s'á bǝ̀k'á dùr ywẽ yé, bǝ̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ sǝ rǝ̀myɛ́ gakó wɛ̀rhɛ́, sǝ è gwẽ̌ t'â la lũ zhɔ̌ yál yé. ⁸Cɛmɛ b'a zɛ̃̀ búlǝ́ ǹdǝ́ dwã; tǝnǝ̀rh m'a zɛ̃̀ búlǝ́ ǹdǝ́ dwã; cɛ y m'a zhízhǐ jààsɛ̀ nánzhǝzhɔ̌ wa; nɔrh m'a yǝ̀ nɛ́. È m'a yǝ̀ ǹdǝ kɛ̃ pwǐ yin kùr-ju ta.⁹“Sə dɛ̃̌na á cìnə̀. Lyì bí mʼa zə ába bə vò bùrsì jàà wà. Bə̀ bʼa mà ába dwã-gùúlí jìsí wẽ́. Bə̀ mʼa zə ába bə vò cɛmɛ yó-cìnə́ ǹdə́ pyâ sono àmyɛ́ yilə. Sə rə̀myɛ́ yi ní, á mʼâ yə̀ à zhə̀n-cínnə bə̀ yilə. ¹⁰Wɔ́ nyɔ́ɔ́ sə bə jɛ̀rɛ̀ bə bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə byili lũ w lyì bí gakó ne.¹¹«Bǝ̀ gǝ tú bǝ zǝ ába bǝ̀ la bùrsí jàà wà, s'á bǝ̀k'á zɛ̃̀ á n'á tɛ́rɛ́ á wẽ́ á m'á pyà kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la lyár mɔ́ yé, s'á lyár tɛ̀bɛ́ Yi la á wẽ́ co rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì mú. È dǝ̀ ámyɛ̌ cìcì á la zɔ̌m yé. Wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ è m'a tó á dɛnnɛ e zɔ̀m. ¹²Lyì m'a zǝ bǝ̀ da-byǎ bǝ pǝ bǝ gu. Dabá m'a zǝ bǝ̀ cìcì byǎ bǝ pǝ bǝ gu, sǝ byǎ myɛ m'a bú ǹdǝ́ bǝ̀ dabá bǝ ce bǝ gu bi. ¹³Lyì bí gakó m'a jí zùùrì ǹd'ába àmyɛ́ yil ré yilǝ, sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ pyɛ́nɛ́ ń zhì ǹ nà y yó kẽkẽ, ǹ m'ǎ nǝ vwǎrh.»¹⁴Yezu súlí n wɔ̀: «Á m'ǎ nǝ súsúlú kɔn rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ gǝ́ y'à bǝ mǝ̌ sǝ rǝ yǝ̀ mǝ̀gã̌. (Mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ kàrmǝ̀ rɛ̀, sǝ́ ce jàn nɛ́ ń lwar rǝ̀ kùrǝ̀.) Rǝ̀myɛ́ yi ní, lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhide tǝnà y wa, sǝ bǝ dùr bǝ vò pyàr rɛ́ wa. ¹⁵Lò mɔ̀bɔ́ ǹ jě lyarh wa, sǝ ǹ bǝ̀ká pyà tɛ̃́ só ń zù jù w ń kwè ǹ wẽ̀ yé. ¹⁶Lò mɔ̀bɔ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ gɔ nɛ́ ǹ kɛ́lɛ́ wa, sǝ ǹ bǝ̀ká pyà jè zhǝl ń kwè ǹ kàmǝ̀-zwǐ yé.¹⁷«Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́, zwini b'a zǝ kana byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe pǔrh, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê ŋwɛ̀ byǎ mɔ́. ¹⁸Lwǝ̌l-nǝ Yi, mùnì ga wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ bǝ̀k'a wɛ̀rhɛ́ wàr yi ni yé. ¹⁹Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ zwini rí m'a dwini tɛ̀bɛ́ rǝ̀ yàl nɛ́, Yi gǝ́ wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó lũ w kùr-ju yi ní ga, kɔn m'e yí èlǎsɛ̃́ mɔ́. Zwini rí rǝ̀myɛ́ dwí rí k'ê t'â bàn gaga yé. ²⁰Cinnǝ mú gǝ yà ń yǝ̀ dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ mɔ́ bɔ̀, lò mǝ̀dù ga yà ń tá ń la lú yé. Sǝ ń bɔ̀ nɛ̀, lyì bí byɛ̀bɛ́ ń cír mó yilǝ.²¹«Rǝ̀myɛ́ yi ní, lò gǝ wò ába bǝ̀ nyǐ Kristǝ mó ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀, ráá jàà dõ wǝ, s'á bǝ̀k'á zwẽ nyí yé. ²²Lyì m'a fwĩ́ tɛ̃́ bǝ̀ n'ê jǝ́jɛ̀rɛ́ lyì bí, jàlà wɔ̀ bǝ̀ bǝ̀ wɔ́ Kristǝ mó, jàlà wɔ̀ bǝ̀ bǝ̀ wɔ́ Yi nyì-zwennǝ. Bǝ̀ m'a wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ǹdǝ́ wò-jààrɛ̀, bǝ̀ m'ê jǝ́jɛ̀rɛ́ lyì bí. Kɔn gǝ wɔ̌ myɛ, sǝ bǝ jǝ́jɛ̀rɛ́ byɛ̀bɛ́ Yi cír mó, ²³s'á dɛ̃̀ á cìnǝ̀. À dámǎ a byili ába kɔn gakó.»²⁴Yezu súlí n wɔ̀: “Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, zúzúnú yi rí rə̀myɛ́ gə tú è lyɛ̃, nə̀nyɔ́nɔ́ w pwẽ̀ ré mʼa jé; cànà pwẽ̀ kʼê tʼâ la nɛ́ yál yé; ²⁵cã̀mə́sɔ̌rh mʼa shí dɛ̃̌ sə ló tɛ̃´. Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w mú bʼa zhízhǐ. ²⁶Sə rə̀myɛ́ yó, bə̀ mʼa nə Numbyíní Byǐ ń ŋwɛ́nɛ́ bə́ban wẽ́ ń bàn ǹdə́ jàn nánfɔ̀lɔ̀, ǹdə́ zùwə́. ²⁷Ń mà n twĩ̀ màlɛ́kabá lũ w cə-yala gakó, kɔn zhí yi-pwírhí e mʼe yí yi-zùr, bə byẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ ń cír mó bə cĩ́ dwã yó.²⁸“Nyǐ-nə myɔrhɔ òdù, sʼá lwar ò kùrə̀: á gə nɔ épyìlú ò jɛ̀sɛ́ nʼê tò, ò vɔɔrɛ́ nʼê púrhə́, á jʼá yě bə̀ shí rí bwəlse. ²⁹Èta myɛ, á gə tú á nɔ ywẽ̀ né nə̀myɛ́ nə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́, sʼá lwar bə̀ Numbyíní Byǐ twírí y bwəlse, ń ŋwɛ́nɛ́ bwə̀rə̀ y nyí ni.³⁰Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: zà zà lũ w lyì bí tʼâ la lyɔ̃ ǹdə́ rə̀myɛ́ gakó yə̀ wɛ̀rhɛ́ yé. ³¹Dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y mʼa lyɛ̃, sə àmyɛ́ zɔ̀mà nɛ́ tʼâ la lyɔ̃ gaga yé. ³²“Lò lò yə̀l dɛ̃ rɛ́, ráá yi rí rə̀myɛ́ yé. Arəzana màlɛ́kabá myɛ yə̀l yé. Yi Byǐ mú myɛ cìcì yə̀l yé. Wɔ́ Da mɔ́ dúdú ń yě.³³Zǝ-na á yírhǝ́, á bǝ̀k'á dɛ̀ɛ̀ yé, b'ǎ yǝ̀l dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀myɛ́ bàn mɔ́ yé. ³⁴«Kɔn nyɛ̌ dwã ǹdǝ kɛ̀lɛ́ cǝ́bal gǝ́ ya ń la ń sɔ́má, n zɛ̃̀ n yẽ̌ ń kɛ̀lɛ́ y nɛ n ce ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀ bé jɔ̃̀ w ta. N pǝ lò gakó ń tum, n zɛ̃̀ n pǝ nyí bwǝ̀rǝ̀ y yìlnǝ̀ mó ne bǝ̀ ń yìlì bwǝ̀rǝ̀ y cɛ̀nɛ̀, sǝ n zǝ ń yírhǝ́.³⁵Rǝ̀myɛ́ yilǝ, zǝ-na á yírhǝ́, b'ǎ yǝ̀l dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ kɛ̀lɛ́ y cǝ́bal mɔ́ mà n ká n bǝ̀ mɔ́ yé. È gǝ wɔ́ dǝ̀dɛ̀nɛ́ ń ká ń bànà, ráá cǝcɛ̃-swélé ne, ráá cǝ́-byǝ-cǐl ne, ráá cǝ-lár bɔ̀l wà, á yǝ̀l yé. ³⁶Ce-nǝ jàn nɛ́ , mùnì ga ń gǝ ká ń jàr jàr ń túwǝ́, sǝ ń bǝ̀ká n bǝ̀ n pwírí á dɛ̌ yé. ³⁷Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ à n'â byili ába mɔ́, wɔ́ lyì bí gakó ne à n'â byili ri: zǝ-na á yírhǝ́.»

Chapter 14

¹Búrú w bǝ̀ yǝ̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ò wẽ́ ce mó címsí bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Pakɛ mɔ́ gǝ́ tú sǝ dǎl lyẽ̌ né, Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé y'à n'ê pyà bǝ̀ gǝ́ m'a tó né bǝ myìnì Yezu bǝ za, ǹdǝ́ lò lò yǝ̀l yé, sǝ bǝ gu mu. ²Bǝ̀ y'à zhe: «È bǝ̀k'a yǝ̀ címsí yù w nǝ́ la mɔ zal yé, mùnì ga cɔ w lyì bí bǝ̀k'a zɛ̃̀ búlǝ́ nǝ́ yó w yé.»³Yezu yà ń ŋwɛ́nɛ́ Shǝmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ nɔ w y'à zhe mó sõ kɛ̀lɛ́ w Betǝni ní. Ń gǝ́ tú ń la kùjú jú yi ní, kɛ̃ mǝ̀dù já n zù bǝ̀ yó ǹdǝ́ kwǎl-byǐ náàcɛ̀nɛ́, è y'à sú ǹdǝ́ nwǝ̃̌ è ye y y'à cɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, è lwẽ́ ré j'à nyɛ̀. Wɔ́ cǒ òdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ náárɛ bǝ̀ y'à m'e wɛ̀rhɛ́ ya. N sǔr kwǎl-byǐ y nyí rí n ló nwǝ̃̌ y Yezu yó wǝ. ⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à jě gàà mɔ́ jàlà lyimǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ dwã bǝ̀ zhe: «Byè yil ń nǝ́ ń zhìlì nwǝ̃̌ y è ye y cɛ̀ èta mɔ́ nánfò? ⁵Bǝ̀ y'à wɔ̌ bǝ̀ yè y kɔn lyɛ̃ dwã zwã̌-àtɔ̀ tum wársɛ, bǝ m'e sɛ̃ nǝ̀mwà nɛ̀.»Sǝ bǝ̀ y'à n'ê zɔ̀m kɛ̃ mɔ́ sõ.⁶Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Byè yil á n'á zhìlì kɛ̃ mɔ́ wu ni? Yẽ̌-nǝ mo. Dɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ à yil mó wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn. ⁷Nyǐ-nǝ nǝ̀mwà m'a yǝ̀ nɛ́ ǹd'ába twéé twéé. Á wɔ̌ á wɛ̀rhɛ́ bɛ cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ á gǝ́ n'á yǎl nɛ́. Sǝ è gǝ wɔ́ àmyɛ́ yilǝ, á t'á la nɛ nɔ dɛ̃ gakó yé. ⁸Kɛ̃ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ ń wɔ̌, ǹdǝ́ nwǝ̃̌ y ń ló à yó mó. Ń dámǎ n tɛnɛ à yala nɛ́ lú-bɔ̀l w co yilǝ. ⁹Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: bǝ̀ gǝ́ la yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l mǝ̀gã̌ mǝ̀gã̌ gakó, bǝ̀ m'a byili kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ kɛ̃ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ myɛ, bǝ m'e lyǐrh ń yò.»¹⁰Rǝ̀myɛ́ yó, Yezu kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y mǝ̀dù, ń yíl Zhidǝ Esǝkarǝyɔtɛ, zhǝ̀l n wɔ̀ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ne, bǝ̀ ń mà n byili bi bǝ̀ gǝ́ m'a tó né bǝ zǝ Yezu. ¹¹Bǝ̀ gǝ́ cili ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bǝ̀ wun yǝ̀ nyɛ̀n dɛ̃́dɛ̃́, bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝl mo nyí bǝ̀ bǝ̀ m'a pɔ̃ sǝ̀byǐ. N zɛ̃̀ n ji kùr ń nǝ́ ń pyà ń gǝ́ mà n tó né n myìnì Yezu n pǝ bǝ za.¹²Búrú w bǝ̀ yǝ̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ò wẽ́ ce mó címsí dɛ̃ rɛ́ nã́yéé ré, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê gwi pyì-bwǎlsɛ́ Pakɛ y címsí jú yil mó yùwǝ̀, Yezu kwã-lyì bí bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «Yẽ̀ ǹ nǝ́ ǹ yǎl bǝ̀ nǝ́ zhǝl nǝ́ tɛnɛ Pakɛ y címsí kùjú w ní nǝ́ pɔ̃́?» ¹³N zɛ̃̀ n vùr lyì bǝ̀lyè bǝ̀ wẽ́ n twĩ̀, n wɔ̀ bɛ: «Zhǝl-nǝ cɔ w wa. Á m'ǎ nǝ bal mǝ̀dù ń zhĩ nɛ̃̌ kɔ̀lɔ́, s'á tó ń kùrǝ̀. ¹⁴Kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ ń la è wẽ́ zú mú, s'á wɔ̀ è cǝ́bal mɔ́ nɛ: ‹Nǝ́ yó-cǝ́bal mɔ́ wò bǝ̀ nǝ́ bwǝ̌rh mó bǝ̀ wɔ́ yẽ̀ jì y ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí la Pakɛ y címsí ní jú mú ŋwɛ́nɛ́?›¹⁵S'á yẽ̌ bǝ̀ ń mà n byili ába dɛ̃̌-yó jì nánfwɛ̀lɛ̀. Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á zhe rǝ̀ tum kùjú w tɔnɔ yil mó ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́. Wɔ́ gàà á m'ǎ tɛnɛ címsí kùjú w ní á pǝ nǝ́ba.» ¹⁶Bǝ zhǐr bǝ vò cɔ w wa, bǝ nǝ kɔn gakó ǹdǝ Yezu gǝ́ byili bi ní, bǝ tɛnɛ Pakɛ y címsí kùjú wǝ́.¹⁷Dǝ̀dɛ̀nɛ́ y yi gǝ́ yúwǝ́, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y zɛ̃̀ bǝ vò. ¹⁸Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ̀ n'ê jí kùjú w yi ní, ń wò bè: «Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: ámyɛ̌ mǝ̀dù la nɛ myìnù n pǝ bǝ za. E jà wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń tó ne ń jí mú.» ¹⁹Bǝ̀ gakó wun zhìlì kókó, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwǝ̀rh mò mǝ̀dù mǝ̀dù bǝ̀ zhe: «È wírí è dǝ̀ àmyɛ́ myɛ̌ yé?»²⁰N wɔ̀ bɛ: “Wɔ́ ámyɛ̌ shí ǹdə́ bə̀lyè y mə̀dù, mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń tó ne ń ce ń jɛ̃̀ y nə̀zhĩ̌ y wẽ́ mó. ²¹Zhə̀nà, Numbyíní Byǐ nə́ ń zhǐr ǹdə Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ gə́ nʼê byili ní ń shò-kwã nɛ́. Sə zwini mʼa zə lò mó mɔ̀bɔ́ ń la mɔ myìnù n pə bə zə mɔ́! Bə̀ gə yʼà yə̀ lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ lùl yʼà cɔ̃̀.”²²Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ̀ n'ê jí kùjú w yi ní, Yezu kwè búrú n ce Yi nǝ̀báná, n kǝ́ w dwã wa, n pǝ ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: «Zwẽ-nǝ. Tɛ̀bɛ́ wɔ́ àmyɛ́ yala.» ²³N zɛ̃̀ n kwè kǎ-zɔ̌m ǹdǝ́ sɛ̃́ mǝ̀ wẽ́, n ce Yi nǝ̀báná, n pǝ bǝ̀ gakó ne bǝ nyɔ̀. ²⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Mɔ̀bɔ́ wɔ́ àmyɛ́ jal, sǝ mǝ̀ n'ê byili bǝ̀ Yi dɔbrɛ́ wɔ́ zhǝ̀nà. Jal mɔ́ mǝ̀myɛ́ la tɛ̃́ ló lyì nánzhǝzhɔ̌ yilǝ. ²⁵Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: à k'â t'â la sɛ̃́-cǒ byǎ nɛ̃̌ nyɔ́ gaga yé, kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à m'a k'a nyɔ̀ mǝ̀ dõ nándùl Yi tǝnà y wẽ́ mó.»²⁶Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə nún bə cèrhé Yi, bə zɛ̃̀ bə shə́r bə vò Olyivyəəré pyɔ̀ w yó. ²⁷Yezu wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Á gakó mʼǎ dùr á yẽ̌ ne. Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘À mʼa gu vwã̌-ènɔ̀n mɔ́, sə ń pyììsí mʼa làà dwã nɛ.’ ”²⁸Yezu súlí n wɔ̀: “Sə à gə tú à bwìrhì, à mʼa tó yé a vò a dɛ̃̀ ába Gəlile né.” ²⁹Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bá bə̀ gakó gə la dǔr bə yẽ̌ mó myɛ, àmyɛ́ tʼâ la dǔr yé.”³⁰Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l mó: zà cəcɛ̃ y cìcì, cə́-bya mʼà la mʼe kúrh twər rə̀lyè, ǹdə́ ǹ wò twər rə̀tɔ̀ bə̀ ǹ yə̀l à pár yé.” ³¹Pyɛɛrɛ kwɛrhɛ n mà nyə̀-pɔ̌ dwini shãã ga n wɔ̀: “Bá à gə mʼa tó mó a cì myɛ, à tʼâ la wál bʼà yə̀l ǹ pár gaga yé.” Ń tó-dwã bɛ́ gakó myɛ wɔ̀ èta.³²Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə vò jàà èdù wẽ́, bə̀ nʼê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ bə̀ Zhətəsəməni. N wɔ̀ bɛ: “Jǒm-nə nyɔ̀nɔ̀, à la vò a ce Yi.” ³³N zə Pyɛɛrɛ ǹdə́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã n mə n zhǐr. Ywẽ zɛ̃̀ rə̀ zhe mo. Ń wu ji kùr ò nʼô zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́, ³⁴n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Wu-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne, à nʼâ yǎl a cì. Mɛ̃-na nyɔ̀nɔ̀, sʼá zə á yírhə́.”³⁵N twẽ̌ n vò yé né námpɔ́lɛ́, n tu tɛ̃́, ń nǝ́ ń lwǝ̀l Yi mùnì ga, ǹdǝ́ kɔn gǝ wɔ̌, sǝ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀k'a zǝ mɔ yé. ³⁶Ń yà ń nǝ́ ń wǝ̀lǝ̀: «À Da, ǹ wɔ̌ kɔn gakó. Ce nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ vò kwã nɛ́, ò bǝ̀k'a yí ni yé. Sǝ zhǝ̀n zhǝ̀nà, è bǝ̀k'a yǝ̀ ǹdǝ àmyɛ́ gǝ́ n'â yǎl nɛ́ yé. È yál ǹdǝ ǹmyɛ́ gǝ́ nǝ́ ǹ yǎl nɛ́.»³⁷N zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n vò ń kwã-lyì bí bə̀tɔ̀ y sõ, n pwírí bə̀ dɛ̌. N wɔ̀ Pyɛɛrɛ nɛ: “Shəmɔ, ǹ dɛ̌? Ǹ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ ń zə ǹ yírhə́ námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì? ³⁸Za-na á yírhə́, sʼá lwə̀l Yi, mùnì Shətana bə̀kʼa ŋwɛ̀nɛ́ e swèlè ába yé. Numbyíní wu w nʼô yàlá, sə è yala nɛ́ jàn rɛ́ yə̀ yí yé.” ³⁹N kə́ n vò, n lwə̀l Yi ǹdə ń gə́ yà ń zɔ̀m nɛ́.⁴⁰N kǝ́ n kwẽ̀ n vò n pwírí ń kwã-lyì bí dɛ̌. Jan rɛ́ y'à zù bì dɛ̃́dɛ̃́. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ yǝ̀l bǝ̀ gǝ́ m'a lyár mɔ nɛ́ yé. ⁴¹N kǝ́ n vò. Ń gǝ́ ká n bǝ̀ ń twǝr rǝ̀tɔ̀ nyǎn rɛ́ yó, n wɔ̀ bɛ: «Á gwẽ̌ dɛ̌, á n'á shìrhǝ́? Kɔn mǎ. Kɔn yú èlǎsɛ̃́. Bǝ̀ la Numbyíní Byǐ zal bǝ pǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né ne. ⁴²Zɛ̃̀-nà dɛ̃̌ nǝ́ vò. Nyǐ mɔ̀bɔ́ ń la nɛ myìnù mú bwǝlse.»⁴³Yezu gə́ yà ń gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀m yi ní, ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y mə̀dù já n du, mɔ̀bɔ́ ń yíl Zhidə mó, ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì nánjə̀jóló bə̀ yʼà zɔ shìmì, bə pyɛ̀lɛ́ màngwə̂rh bə̀ mʼê bàn Yezu ni. Wɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé, ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé, ǹdə́ náncɛsɛ́ bə̀ yʼà twĩ̀ bì. ⁴⁴Myìnù cə́bal mɔ́ yà ń zɔ̀m n cĩ́ ǹdə́ bɛ n wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ à la yí a kwə̀ə̀lè mó, wɔ́ ńmyɛ̌. Á gə zɔ mɔ, sʼá yìlì mù cɛ̀nɛ̀, ń bə̀ká n vwǎrh yé.” ⁴⁵N já n yí Yezu nyí ni n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal.” N zɛ̃̀ n kwə̀ə̀lè mò. ⁴⁶Lyì-zhǎ bɛ́ jʼa yí bə zə Yezu.⁴⁷Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ mǝ̀dù já n fwǝ̌rh shù, n za vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀ mǝ̀dù zhɛ̃̌ n pyir. ⁴⁸Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Á zɔ shìmì ǹdǝ́ màngwǝ̌rh á m'á bàn nɛ̀ zal ǹdǝ ŋwɔ̀l-bal ta? ⁴⁹E jà dɛ̃ gakó, à y'à tó ába à ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, à n'â cèrhè kàrmɔ̀, sǝ á yǝ̀ nɛ zal yé. Kɔn mǝ̌ sǝ rǝ tó èta, mùnì kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó pyìrh.» ⁵⁰Rǝ̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí gakó dùr bǝ yẽ̌ mo.⁵¹Ébɔ́-dǎl mǝ̀dù yà ń pú ń kùrǝ̀. Ń yà ń dul gàmǝ̀-lyɔ̀nɔ̀ dúdú. Bǝ̀ la mɔ zal, ⁵²52 n vwǎrh n dùr nánlwè n yẽ̌ gàmǝ̀-lyɔ̀nɔ̀ w nɛ.⁵³Bǝ zǝ Yezu bǝ vò Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y sono. Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó ǹdǝ́ náncɛsɛ́ ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé bà, bǝ jòm dwã yó. ⁵⁴Bǝ̀ gǝ́ y'à zɔ mɔ bǝ̀ la gàà yi ní, Pyɛɛrɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ kwã nɛ́ kwã nɛ́, n mǝ n tó n yí n zù vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y sõ kɛ̀lɛ́ wa, n tó Yi jì y yìlnǝ̀ bé ne ń jě tɛ̃́ ń nǝ́ ń ywǝ̀l myǐn.⁵⁵Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ bùr-kárna bɛ́ gùlú w lyì bí gakó y'à n'ê pyà yò bǝ̀ la Yezu yó w cṹ, mùnì bǝ gu mu, sǝ bǝ̀ yǝ̀ nɛ yé. ⁵⁶Lyì nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê gòm kɔma bǝ̀ ce ń nyí ni, sǝ bǝ̀ zɔ̀mà nɛ́ y'à t'â tó dwã yé.⁵⁷Rə̀myɛ́ yó, bə̀ jàlà zɛ̃̀ bə gõ kɔma bə̀ nʼê yâl bə cĩ́ yò ń yó wə, bə wɔ̀: ⁵⁸“Nə́ nyɛ̀ɛ̀ ń nyú wə. Ń wò bə̀ ń mà n wǔr Yi jì y kɛ̀bɛ́ numbyínə́ lù mú, sə dwã nə̀tɔ̀ wẽ́, ń mà n ká n lù è dõ, kɛ̀bɛ́ numbyínə́ jɛ̀rh yə̀ lwì mú.” ⁵⁹Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ zɔ̀mà nɛ́ yʼà tʼâ tó dwã yé.⁶⁰Rǝ̀myɛ́ yó, Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ bǝ̀ gakó yé né, n bwǝ̀rh Yezu n wɔ̀: «Ǹ tá ǹ lyár bǝ̀ kaka? Bǝ̀kɔ́n yil lyì bí byɛ̀bɛ́ n'ê ce yò ǹ nyí ni?» ⁶¹Sǝ Yezu shĩ̌ ń nyí, ń yǝ̀ lyár bǝ̀ kaka yé. Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y kǝ́ n bwǝ̀rh mò n wɔ̀: «Ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristǝ, Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ mǝ̌ ǹdǝ́ còrhó mó Byǐ mú?» ⁶²Yezu wɔ̀: «Wɔ́ àmyɛ́, sǝ á m'ǎ nǝ Numbyíní Byǐ ń jě Yi jàn cǝ́bal mɔ́ jǝ̀jĩ́ ni. Á m'ǎ nǝ mɔ myɛ ń wɔ bǝ́ban wẽ́ ń bànà.»⁶³Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y lyim zɛ̃̀, n kǎr ń gàndɛ́ n wɔ̀ bùrsí gùlú w lyì bí ni: «Nǝ́ k'é bǝ zhǝ̀n-cìnǝ́ tum zhe kǝ́dò yé. ⁶⁴Á cìcì nyɛ̀ɛ̀ ń gǝ́ tùrh Yi ní. Bǝ̀kɔ́n á n'á bùlǝ̀?»Bǝ̀ gakó tó dwã bǝ̀ wɔ̀ bǝ̀ ń mǝ̌ dwã ǹdǝ́ gu. ⁶⁵Bǝ̀ jàlà y'à n'ê pùrh tǝ̀tàr ń yó, bǝ̀ n'ê pyi ń yé y ne bǝ̀ mà mɔ̀ ǹdǝ́ jǝ̀-gúlǝ́, bǝ̀ zhe: «Lwar lò mɔ̌ ná-yil ń mà mɔ́!» Yi jì y yìlnǝ̀ bé myɛ y'à n'ê mà mɔ̀ jǝ̀-sǝ̌rh.⁶⁶Bǝ̀ gǝ́ y'à n'ê bwǝ̀rh Yezu yi ní, ǹdǝ́ Pyɛɛrɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ kɛ̀lɛ́ y wu w wẽ́. Kɛ̃-byǐ èdù è wɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y tùntùnnǝ̀, èmyɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ e yí, ⁶⁷e nǝ Pyɛɛrɛ ń jě tɛ̃́ ń nǝ́ ń ywǝ̀l myǐn, e nyǐ mu shɛ́shɛ́, e wɔ̀ mɔ̀: «Ǹmyɛ yà ǹ nǝ́ ǹ tó Nazarɛtɛ lyì bal Yezu mú ni.» ⁶⁸Pyɛɛrɛ mà nyǝ̀-pɔ̌ n wɔ̀: «Àmyɛ́ gaga mɔ́ búl à yǝ̀l tɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ zɔ̀m mɔ́ kùr yé.»N zɛ̃̀ n vò bwǝ̀r-zɔ́nɔ́ w wa. [Rǝ̀myɛ́ yó, cǝ́-bya kúrh.]⁶⁹Kɛ̃-byǐ y kʼe nə mɔ, e zɛ̃̀ e wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ nɛ: “Mɔ̀bɔ́ èta mɔ́ wɔ́ Yezu mú kwã-lò.” ⁷⁰Pyɛɛrɛ kə́ n mà nyə̀-pɔ̌.Kɔn yə̀ námpɔ́lɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ myɛ wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ wɔ́ Gəlile lò zhə̀n zhə̀nà. Sə rə̀myɛ́ nʼê byili bə̀ ǹmyɛ wɔ́ Yezu mú kwã-lò.”⁷¹Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ ń nə́ ń mà nyə̀-pɔ̌ ń mə́ ń dùl Yi ń zhe: “À yə̀l bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ á nʼá zɔ̀m ń yò w mó pár yé.” ⁷²Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, cə́-bya kúrh twər rə̀lyè nyǎn rɛ́. Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n lyǐrh bə̀ Yezu yà ń wò mò: “Cə́-bya mʼà la mʼe kúrh twər rə̀lyè, ǹdə́ ǹ wò twər rə̀tɔ̀ bə̀ ǹ yə̀l à pár yé.” N zɛ̃̀ ń nə́ ń kúrhə́.

Chapter 15

¹Cɛ y gə́ tú e lá, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé, ǹdə́ náncɛsɛ́, ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé, ǹdə́ bùr-kárna bɛ́ dwã bɛ́ gakó jòm dwã yó, bə ce bə zə Yezu bə lyẽ, bə zə mɔ bə vò e pə Pyəlatɛ nɛ. ²Pyəlatɛ bwə̀rh mò n wɔ̀: “Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́?”Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ èta, ǹdə ǹ gə́ wò né.” ³Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé zɛ̃̀ bə̀ nʼê ce cə̀rh nánzhəzhɔ̌ ń nyí ni.⁴Pyəlatɛ kə́ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Ǹ tá ǹ lyár bə̀ kaka? Ǹ bə cèsé shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê ce ǹ nyí ni mú nyɛ̌ nà?” ⁵Sə Yezu kə́ ń yə̀ lyár bə̀ kaka yé. Rə̀myɛ́ jàr Pyəlatɛ dɛ̃́dɛ̃́.⁶Pakɛ címsi gakó, Pyəlatɛ ya n vùr byə̀nə́-jì lò mə̀dù, mɔ̀bɔ́ lyì bí lwə̀l mó. ⁷E jà rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ lò mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ byə̀nə́-jù w ń yíl Barabaasɛ. Ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tó-dwã yʼà ce zɔ̀mà jòm cɔ w wa, sə bə̀ yʼà gu lò. ⁸Lyì-zhǎ bɛ́ yí Pyəlatɛ nyí ni, bə lwə̀l mò bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ byin byin gakó mó.⁹Pyǝlatɛ wɔ̀ bɛ: «Á n'á yǎl b'à dwĩ̀ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́ nɛ?» ¹⁰Ń yà ń yě bǝ̀ wɔ́ bwɛ̃̌-dǔr è ce Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé zǝ Yezu bǝ bǝ̀ ń sono. ¹¹Bǝ cìrh lyì-zhǎ bɛ́ bǝ ce né bǝ̀ bǝ̀ lwǝ̌l Pyǝlatɛ nɛ bǝ̀ ń vǔr Barabaasɛ.¹²Pyəlatɛ kə́ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Sə mɔ̀bɔ́ á nʼá byẽ̀ bə̀ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́, à wɛ̀rhɛ́ mɔ etəra?” ¹³Bə kwɛrhɛ bə búbwéé bə wɔ̀: “Ce bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó!”¹⁴Pyəlatɛ kə́ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n lwɛlɛ ń wɛ̀rhɛ́?”Bə zɛ̃̀ bə búbwéé dɛ̃̌ dɛ̃̌ bə wɔ̀: “Ce bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó!” ¹⁵Pyəlatɛ gə́ yà ń nə́ ń yǎl n swẽ́ lyì-zhǎ bɛ́ wun ni mú ce, n vùr Barabaasɛ, ǹdə bə̀ gə́ lwə̀l mò né, n ce bə mà Yezu ǹdə́ dànə̀shàárɛ, n zɛ̃̀ n pə nyí bə̀ bə̀ zhəl bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó.¹⁶Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə zə Yezu sə zù cɔ w cə́bal mɔ́ kɛ̀lɛ́ y wu w wẽ́, sə byẽ̀ sə̀ gùlú w lyì bí púlə́púlə́ bə bə̀ dwã yó. ¹⁷Bə zù mù kàmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ nánshɔ̃̀, bə jéé sɔr ǹdə pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú ta bə pú ń yó wə, ¹⁸bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “Nə́ rʼé ce mó Zhwifubá pyɔ̌!”¹⁹Bə zə eshɔ̀ bə mà mɔ̀, bə pùrh tə̀tàr ń yó, bə̀ nʼê jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó, bə̀ mʼê wùlì ń yé né. ²⁰Bə̀ gə́ fulsi mu èta bə zhɛ̀, bə vùr kàmə̀-zù-shɔ̃̀ w bə̀ yʼà mʼe zù mù mú, bə kʼa zù mù ń gàndɛ́, bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə du sə̀ la vò bə pəpa də̀-jɔrhɔ́ yó. ²¹Shərɛnɛ lyì bal mə̀dù ń yíl Shəmɔ ń yà ń shí gɔ, n kwè sɔ́má y èmyɛ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń lùl Alɛsãdərɛ ǹdə́ Orofyiisi. Bə̀ nyɛ́ɛ́ mɔ jàn n zhĩ Yezu də̀-jɔrhɔ́ wá.²²Bə zə Yezu bə vò jàà èdù bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ “Gɔləgɔta”, rə̀ kùr wɔ́: “Yó-kóló jàà”. ²³Bə zə cə́m bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ myííri bə gùlí sɛ̃́ nɛ bə̀ nʼê pɛ mɔ bə̀ ń zwẽ n nyɔ̀, sə ń yə̀ mɔ zwẽ yé. ²⁴Bə zɛ̃̀ bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ w yó, bə kwè ń gàndɛ́ bə tə́ tántɛ́ɛ́ mùnì ga bə lwar lò gakó gə́ mà n jí ní.²⁵È yʼà wɔ́ nəkɔkɔ́lɛ́ ǹdə́ yi rí tú dɛ̃̌. ²⁶Bə̀ yʼà kɛ̃ bwèlè yó bə wɔ̀: “Zhwifubá pyɔ̌”, bə fwar bwèlè y də̀-jɔrhɔ́ w nɛ, bə mʼe byili ń cu mú kùrə̀. ²⁷Bə̀ yʼà súlí bə pəpa vwârhna bə̀lyè də̀-jaárhɛ dwã yó Yezu yala nɛ, mə̀dù ń jə̀jĩ́ ni, mə̀dù ń jə̀gwã̀ nɛ̀. [ ²⁸Èta, kɔn dɛ̀bɛ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ byili mú pyìrh. Bə̀ kɛ̃ rə̀ wẽ́ bə wɔ̀: “Bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə lyì-bəlwɛ̀lɛ́ ta.”]²⁹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê tó gàà bə̀ lyɛ̃ mɔ́ yʼà nʼê zhízhí bə̀ ywẽ́, bə̀ nʼê tùrh mò bə̀ zhe: “Hâyà, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ yâl ń wǔr Yi jì y ń ká lù y dwã nə̀tɔ̀ wẽ́ mó, ³⁰zwẽ ǹ cìnə̀, ń só də̀-jɔrhɔ́ w yó nə́ nyì!”³¹Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé myɛ yʼà nʼê mɔ̀n mɔ̀. Bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “Ń zwẽ lyì dwã, n jà ń wàr sə n zwẽ ń cìn yé. ³²Bə̀ Kristə mó, Esərayɛl lyì pyɔ̌ mɔ́, só tɛ̃´ də̀-jɔrhɔ́ w yó èlâsɛ̃´ nə́ nyì! Nə́ gə nɔ mɔ ń só tɛ̃́, nə́ mʼâ zwẽ nyí.” Byɛ̀bɛ́ bə̀ pəpa də̀-jaárhɛ́ yó ń yala nɛ mɔ́ myɛ yʼà nʼê tùrh mò.³³Yi rí gə́ tú e yí yə́-pɛ̀lɛ́ ecəl wə, cɛ y gakó jʼa zhìzhì e jǐrh námbyṹ, kɔn mʼe yí yi-kár nɛ. ³⁴Rə̀myɛ́ yi ní, Yezu bya dɛ̃̌ dɛ̃̌, n wɔ̀: “Eloyi, Eloyi, lama sabakətanɛ?” Rə̀ kùr wɔ́: “À Yi, à Yi, byè yil ǹ yẽ̌ ne?” ³⁵Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ jàlà gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə wɔ̀: “Nyǐ-nə ń nə́ ń byẽ̀ Elyi!”³⁶Mǝ̀dù zɛ̃̀ n dùr n kwè ku ǹdǝ kàmǝ̀-jùrhú ta n mɔ́rh sɛ̃́ kárɛ́ wa, n cìì eshɔ̀ nɛ̀, ń nǝ́ ń pɛ mɔ bǝ̀ ń nywɛ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Yẽ̌-nǝ mo! Nǝ́ m'ǎ nyǐ ǹdǝ́ Elyi gǝ mà n bǝ̀ n só mo tɛ̃́ dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó!» ³⁷Yezu bya dɛ̃̌ dɛ̃̌, n já n cì. ³⁸Gɔ̀nɔ̀ w ò y'à bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ j'a zhì dɛ̃̌ o kǎr o zhí tɛ̃́.³⁹Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɔ̌m yó-cǝ́bal mɔ́ yà ń zhǐ Yezu yé né. Ń gǝ́ nɔ ń gǝ́ cù ní mú, n wɔ̀: «Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yà ń wɔ́ Yi Byǐ zhǝ̀nà.» ⁴⁰Kana jàlà myɛ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà, bǝ̀ y'à zhǐ kwã nɛ́ bǝ̀ n'ê nyǐ. Sǝ Magǝdala lyì bǝ̀kɔ́ Marɛ, ǹdǝ́ Zhakɛ mɔ́ námpɔ́lɛ́ y ǹdǝ́ Zhoze ná Marɛ, ǹdǝ́ Salǝmɛ ga y'à ŋwɛ́nɛ́ kana bɛ́ bǝ̀myɛ́ mɔ́ wẽ́. ⁴¹Bǝ̀ y'à n'ê tó Yezu ni Gǝlile né, sǝ bǝ̀ y'à n'ê sɛ̃ mɔ. Kana dwã nánzhǝzhɔ̌ myɛ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà, bǝ̀ y'à tó Yezu ni bǝ bǝ̀ Zhǝrǝzalɛm.⁴²Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê tɛnɛ shìrhǝ́ y dɛ̃ rɛ́, rǝ̀ y'à dǎl bǝ̀ nǝkɔl mɔ́, dǝ̀dɛ̀nɛ́ y gǝ́ tú e yí, ⁴³Arǝmatɛ lyì bal mǝ̀dù bà, ń yíl Zhozefu. Ń yà ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ bùr-kárna bɛ́ gùlú w wẽ́; ńmyɛ yà ń nǝ́ ń dɛ̃̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ twírí yǝ́. N zɛ̃̀ n kǝ̃̀ ń wu n vò Pyǝlatɛ sõ, n lwǝ̀l mò Yezu ń la kǒ n vò n ce. ⁴⁴Pyǝlatɛ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ Yezu cù làlà èta mɔ́, kɔn jàr mɔ̀. N zɛ̃̀ n byẽ̀ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɔ̌m yó-cǝ́bal mɔ́, ń la bwǝ̀rh mò n nyǐ Yezu gǝ́ cù mú dɛnɛ nà?⁴⁵Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ gǝ́ byili mu, n zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozefu ni bǝ̀ bǝ̀ m'a pɔ̃ Yezu. ⁴⁶Zhozefu yè gɔ̀nɔ̀, n swàr Yezu dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó, n zǝ gɔ̀nɔ̀ w n pyípyílí mu, n zɛ̃̀ n kwè mò n vò n ce lú-bɔ̀l wà. Bǝ̀ y'à kù lú-bɔ̀l mɔ́ mǝ̀myɛ́ pyɔ̀ wà. N zɛ̃̀ n byíbyílí nǝ́kulu nánfɔ̀lɔ̀ n mǝ n pyi bɔ̀l mɔ́ nyí ni. ⁴⁷Magǝdala lyì bǝ̀kɔ́ Marɛ ǹdǝ́ Zhoze ná Marɛ y'à n'ê nyǐ bǝ̀ gǝ́ n'ê cĩ́ mu mǝ̀gã̌.

Chapter 16

¹Shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ gə́ tú e lyɛ̃, Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ, ǹdə́ Zhakɛ ná Marɛ, ǹdə́ Saləmɛ yè nǔrh sə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, bə̀ la vò bə mʼe tùr Yezu. ²È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ jə̀máásɛ́ yùwə̀, bə pyẽ̀ pyẽ̀ bə zɛ̃̀ ǹdə́ yi rí nʼê púrhə́, bə̀ la lú-bɔ̀l mɔ́ yó.³Bə̀ yʼà nʼê bwə̀rh dwã bə̀ zhe: “Mɔ̌ lò ń mà n byíbyílí lú-bɔ̀l mɔ́ nyí rí nə́kulu w n ce kwã nɛ́ n pə nə́ba?” ⁴Bə̀ la nyǔ bə pwírí nə́kulu w byíbyílí ò pyě sarh nɛ, o jʼà yʼà já dɛ̃́dɛ̃́.⁵Bǝ yí bǝ zù lú-bɔ̀l mɔ́ wa, bǝ nǝ ébɔ́-dǎl mǝ̀dù ń zù kàmǝ̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ námpõ̀ ń jě jǝ̀jĩ́ sõ. Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ rǝ̀ zhe be. ⁶Ébɔ́-dǎl mɔ́ wɔ̀ bɛ: «Á bǝ̀k'á dùr ywẽ yé. Wɔ́ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu mú bǝ̀ pǝpa dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó mó á n'á pyà. Ń tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ yé. Ń bwìrhì. Nyǐ-nǝ bǝ̀ gǝ́ y'à cĩ́ mu mǝ̀gã̌. ⁷Zhǝl-nǝ á byili Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Yezu kwã-lyì bí dwã bɛ́ nɛ bǝ̀ nyǐ ń tó yé n vò Gǝlile. Wɔ́ gàà bǝ̀ m'a nǝ mɔ nɛ́, ǹdǝ ń gǝ́ yà ń byili bi ní.»⁸Kana bɛ́ zɛ̃̀ bə shí lú-bɔ̀l mɔ́ w bə du, bə dùr. Bə̀ yʼà nʼê kəkə. Bə̀ kʼê yə̀l bə̀ gə́ nʼê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ yé. Sə ywẽ ré gə́ yʼà zhe be mó ce, bə̀ yə̀ lò lò nè wə̀l bə̀ kaka yé.⁹[ Yezu bwìrhì shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, n jɛ̀rɛ̀ n lyí Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ. Wɔ́ ńmyɛ̌ nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ shàlpyɛ̀ y yʼà zhe, Yezu zɛ̃̀ n jì sì mú. ¹⁰Yezu tó-dwã bɛ́ wun yʼà zhìlì, bə̀ nʼê kúrhə́. Marɛ vò n byili bi kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. ¹¹Ń gə́ wò bè bə̀ Yezu bwìrhì, bə̀ ńmyɛ̌ nɔ mɔ, bə̀ yə̀ nyí zwẽ yé.¹²Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu lyə́r n kwè nyɔrhɔ dõ, n mə n lyí ń kwã-lyì bí bə̀lyè ǹdə́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má yó bə̀ la gɔ sono cə-byǐ èdù wẽ́. ¹³Bə kʼa kwɛ̃̀ bə bʼe byili bə̀ dwã bɛ́ nɛ, sə bə̀ yə̀ bə̀myɛ zɔ̀mà nɛ́ zwẽ yé.¹⁴Yezu zɛ̃̀ n tà-kwã n lyí ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ mə̀dù y ǹdə́ bə̀ nʼê jí kùjú. N ji bi búlə́, bə̀ gə́ yə̀ Yi ni zhí mú, ǹdə́ bə̀ gə́ yə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ mɔ ń bwìrhì mú zɔ̀mà nɛ́ zwẽ mó yilə. ¹⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Zhəl-nə lũ w púlə́púlə́ wə, á bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí á byili lyì bí gakó ne. ¹⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń zwẽ nyí bə zɛ̃̀ bə mɔ́lɛ́ mɔ nɛ̃̌ wa, rə̀ ná-cí mà n nə ń cìn vwǎrh, sə lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ nyí zwẽ, bə̀ mʼa kə́ ń bùrsì bə pɔ̃ dóó.¹⁷Nyǐ-nǝ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ la nyí zõ mó b'a wɛ̀rhɛ́ mɔ́: bǝ̀ m'a jì nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ ǹdǝ́ àmyɛ́ yil ré. Bǝ̀ m'a zɔ̀m dwǝ́ dwã zɔ̀mà. ¹⁸Bǝ̀ gǝ zɔ dɔma bǝ̀ jɛ̀rh w myɛ, dɔma bɛ́ t'â la bɛ kaka wɔ̀rhɔ́ yé. Bǝ̀ gǝ nyɔ̀ cǝ́m mɔ̀bɔ́ mǝ̀ n'ê gwi lò myɛ, mǝ̀ t'â la bɛ kaka wɔ̀rhɔ́ yé. Bǝ̀ gǝ cĩ́ bǝ̀ jɛ̀rh nǝ̀bwànà yó, nǝ̀bwànà bɛ́ m'a wárh.»¹⁹Cinnǝ Yezu gə́ zɔ̀m ǹdə́ ń kwã-lyì bí èta n zhɛ̀, Yi ce n zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ Arəzana wa, sə ń jě rə̀ jə̀jĩ́ ni. ²⁰Ń kwã-lyì bí zhǐr bə vò bə bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí jààsɛ́ gakó wə. Sə Cinnǝ mú yà ń nə́ ń sɛ̃ bɛ tum rí rə̀myɛ́ wẽ́, ń nə́ ń tó màmyaarhɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ dɛnnɛ ń byili bə̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə̀ nʼê bwə̀l mó wɔ́ zhə̀nà.]

Luke

Chapter 1

¹À yó-cǝ́bal Cofyil, lyì nánzhǝzhɔ̌ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ kɛ̃ ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ gakó nǝ̀ wɛ̀rhɛ́ nǝ́ cǝcǝl w mó, ²ǹdǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yírhǝ́ nɔ ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ kùr-ju yi ní ga, bǝ zɛ̃̀ bǝ jǐrh zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bwǝ̀lnǝ̀ bé mó byili nǝ́ba nɛ́. ³Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil àmyɛ zɛ̃̀ a bwə̀rh bwǝ̀rh a lwar kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ kùr-ju yi ní ga mɔ́, a pwírí bǝ̀ kɔn mǝ̌ b'à kɛ̃ kɔn gǝ́ tó né mó a pɔ̃́, ⁴mùnì ń lwar bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ byili mú mú zhe kùr zhǝ̀n zhǝ̀nà.⁵Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ ń yíl Zakarɛ. Ń yà ń wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé byɛ̀bɛ́ Abya yà ń cǐ mú lò mǝ̀dù. Ń kɛ̃ mɔ́ yà ń yíl Elǝzabɛtɛ. Ńmyɛ yà ń wɔ́ Arɔ̃ dwí rí lyì bǝ̀kɔ́. Rǝ̀myɛ́ yi ní ǹdǝ́ wɔ́ Erɔɔdɛ ń yà ń wɔ́ Zhide tǝnà y pyɔ̌. ⁶Zakarɛ ǹdǝ́ ń kɛ̃ mɔ́ ga y'à wɔ́ wu-cángá cìnǝ́ Yi yé né. Bǝ̀ y'à n'ê zwẽ Cinnǝ mú nyǝ́ né náàcɛ̀nɛ́ kɔn gakó wẽ́, ⁷e jà bǝ̀ y'à gwẽ̌ bǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ zhe yé, bǝ̀ Elǝzabɛtɛ yà ń wɔ́ kǝ-eju. Kɔn súlí myɛ, bǝ̀ ga y'à jǐrh náncɛrh.⁸Dɛ̃ rǝ̀dù, Zakarɛ yà ń nǝ́ ń twĩ̀ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ tumǝ né Yi jù wǝ̀ bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń tó-dwã bɛ́ bǝ̀ y'à mǝ̌ sǝ bǝ twĩ̀ nì rǝ̀myɛ́ yùwǝ̀. ⁹Bǝ zɛ̃̀ bǝ cír mo, ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ y'à myɛ̀rhɛ̀ bǝ̀ n'ê cír dwã nɛ́, n zù Yi jì y jàà náàcɛ̀nɛ́ y wa, n ji wẽ̀ ré rǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ y myǐn. ¹⁰Sǝ ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń ji wẽ̀ ré myǐn yi ní, lyì bí púlǝ́púlǝ́ y'à zhǐ pwẽ̀ nè, bǝ̀ n'ê ce Yi.¹¹Rǝ̀myɛ́ yi ní, Cinnǝ mú màlɛ́ka èdù tú e lyí mu. È y'à zhǐ bǝ̀ gǝ́ y'à n'ê ji wẽ̀ ré myǐn mǝ̀gã̌ mɔ́ jǝ̀jĩ́ ni. ¹²Zakarɛ gǝ́ nɔ ya, ń wu zɛ̃̀, ywẽ zɛ̃̀ rǝ̀ zhe mo. ¹³Màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ̀: «Bǝ̀ká dùr ywẽ yé Zakarɛ, bǝ̀ Yi zwẽ ǹ lwǝ̌l mó. Ǹ kɛ̃ Elǝzabɛtɛ mà n lù byǐ n pɔ̃́, sǝ ǹ m'ǎ ce ń yil bǝ̀ Zhã.¹⁴Ǹ m'ǎ fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀, sǝ lyì nánzhǝzhɔ̌ wun b'a yǝ̀ nyɛ̀n ń lul ré yilǝ. ¹⁵Ń mà n yǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń sú Cinnǝ mú yírh. Ń tá ń la sɛ̃́ nyɔ́ yé. Ń mà n sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ń ná wẽ́.¹⁶Ń mà n ká n zǝ Esǝrayɛl byǎ bɛ́ nánzhǝzhɔ̌ bǝ bǝ̀ Cinnǝ bǝ̀ Yi rí sõ. ¹⁷Yi m'a twĩ̀ ńmyɛ̌ cìcì n jɛ̀rɛ̀ n tó rǝ̀ yé ǹdǝ́ Eshirhǝ y rǝ̀ y'a pɔ rǝ̀ nyì-zwennǝ Elyi ni mú jàn, mùnì n ká n vwɛ̃ dabá ǹdǝ́ bǝ̀ byǎ bɛ́ n ce dwã yó, sǝ n pyìrhí yó-kùùlì cìnǝ́ wun bǝ kwè byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwẽ Cinnǝ mú́ nyǝ́ né mó surhǝ né, bǝ yǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê dɛ̃̀ Cinnǝ mú twírí yǝ́.»¹⁸Zakarɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ màlɛ́ka y nɛ: «À jǐrh náncɛ. À kɛ̃ mɔ́ myɛ jǐrh ezhɛ̀nɛ́. Wɔ́ etǝr à m'a tó né a lwar bǝ̀ rǝ̀myɛ́ m'a yǝ̀ zhǝ̀nà?» ¹⁹Màlɛ́ka y zɛ̃̀ e wɔ̀ mɔ̀: «À yíl Gabǝrǝyǝǝ. À ŋwɛ́nɛ́ Yi yé né. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ twĩ̀ nì b'à zhǝl a byili mú yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀myɛ́. ²⁰Lwar bǝ̀ rǝ̀ dɛ̃ rɛ́ m'a yí, rǝ̀ t'â la kwǎrh yé. Sǝ ǹ gǝ́ yǝ̀ à zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zwẽ mó ce, ǹ nyí rí b'a dɛ̃. Ǹ kǝ́ ǹ tá ǹ la ŋwɔ̀nɔ́ ń zɔ̀m kɔn m'e yí rǝ̀ dɛ̃ rɛ́.»²¹Rǝ̀myɛ́ yi ní ǹdǝ́ lyì bí y'à gwẽ̌ zhǐ bǝ̀ n'ê dɛ̃̀ Zakarɛ. Sǝ ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń dɛnɛ Yi jì y wẽ́ mó y'à jàr bɛ̀. ²²Ń gǝ́ tú n du pwẽ̀ nè, ń yà ń kǝ́ ń wàr ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ yé. Wɔ́ ń jɛ̀sɛ́ dúdú ń yà ń mǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ. Ń nyí rí k'ê wàr rǝ̀ n'ê púr yé. Bǝ zɛ̃̀ bǝ lwar bǝ̀ wɔ́ kɔn ń nɔ Yi ji y jàà náàcɛ̀nɛ́ y wa. ²³Sǝ ń tum rí gǝ́ zhɛ̀ Yi jì y wǝ, n ká n vò jè.²⁴Dwã màngɛlɛ́ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń kɛ̃ Elǝzabɛtɛ kwè pǔ. N mɛ̃ jù w cànsɛ̀ sǝ̀nu, ń mǝ́ ń zɔ̀m ń zhe: ²⁵«Nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ Cinnǝ Yi wɛ̀rhɛ́ à yilǝ. Ń vùr kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à n'ê pɛ nɛ cìzhìl lyì yírh wǝ.»²⁶Cànsɛ̀ shǝ̀ldù nyǎ y yó, Yi zɛ̃̀ rǝ twĩ̀ màlɛ́ka Gabǝrǝyǝǝ Gǝlile tǝnà y cɔ òdù wẽ́, ò yíl Nazarɛtɛ, ²⁷e vò kɛ̃-byǐ èdù sono. Kɛ̃-byǐ y y'à yíl Marɛ. È y'à n'ê jí pyɔ̌ Dǝvyidi dwí rí lò mǝ̀dù, ń yíl Zhozefu. ²⁹Màlɛ́ka y zù Marɛ sono, e ce mo e wɔ̀: «Ce ǹ wu yǝ̀ nyɛ̀n. Cinnǝ mú nǝ́ ń nyǐ mú ǹdǝ́ sónó nánfɔ̀lɔ̀. Ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ́.» ²⁸Marɛ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́, ń wu zɛ̃̀, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń pyà co mó mǝ̀myɛ́ mɔ́ kùrǝ̀.³⁰Màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ̀: «Marɛ, bǝ̀ká dùr ywẽ yé. Yi n'ê nyǐ mú ǹdǝ́ sónó nánfɔ̀lɔ̀. ³¹Ǹ m'ǎ zǝ pǔ, ń lù byǐ. Ǹ m'ǎ ce ń yil bǝ̀ Yezu. ³²Ń mà n yǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń sú Cinnǝ mú yírh. Bǝ̀ m'a byẽ̀ mò bǝ̀ Dɛ̃̌ cǝ́bal Byǐ. Cinnǝ Yi mà n ce n jòm ń da Dǝvyidi pyɛ̀lɛ̀ dǝ̀gwã́ y yó. ³³Ń mà n cìní Zhakɔɔbɛ dwí rí byinǝ nǝ̀ la gaga, sǝ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ t'â la zhɔ̌ yé.»³⁴Marɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ màlɛ́ka y nɛ: «Etǝr kɔn m'a tó né, à gǝ́ yǝ̀l bal pár mɔ́?» ³⁵Màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ̀: «Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ m'a só ǹ yó, Dɛ̃̌ cǝ́bal jàn rɛ́ yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ mɔ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yilǝ, byǐ mú ǹ la lúl mó mà n yǝ̀ Yi rǝ̀ cǐ mu. Bǝ̀ m'a byẽ̀ mò bǝ̀ Yi Byǐ.³⁶Nyǐ ǹ dwí lò Elǝzabɛtɛ myɛ zhe pǔ, kɔn yú cànsɛ̀ shǝ̀ldù. Ń la byǐ lúl ń náncɔɔrɛ́ wẽ́, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ y'à n'ê byẽ̀ bǝ̀ kǝ-eju mú. ³⁷Zhǝ̀nà, kaka bǝ Yi jàn du yé.» ³⁸Marɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «À ŋwɛ́nɛ́ Cinnǝ mú pùbùlǝ̀ wɔ̀rhɔ́ yilǝ. Kɔn yál ǹdǝ ǹ gǝ́ byili ní à yilǝ.» Màlɛ́ka y zɛ̃̀ e zhǐr e yẽ̌ mo.³⁹Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ mɔ́ wẽ́, Marɛ zɛ̃̀ làlà ǹdǝ́ yǝ̀wǎl n vò Zhide tǝnà y cɔ òdù wǝ̀, ò wɔ pyàr cǝcǝl wǝ, ⁴⁰n yí n zù Zakarɛ sõ kɛ̀lɛ́ wa, n ce Elǝzabɛtɛ. ⁴¹Elǝzabɛtɛ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ ń co mó, ń byǐ mú já n zhì ń wẽ́ n fùù. Elǝzabɛtɛ sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́,⁴²n zɛ̃̀ n bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀ Marɛ nɛ: «Ǹ nɔ bwǝl du kana bɛ́ gakó, sǝ ǹ pǔ byǐ mú myɛ nɔ bwǝl! ⁴³Bǝ̀kɔ́n à wɔ́, à Cinnǝ mú ná mǝ n bǝ̀ à sõ? ⁴⁵Nyǐ ǹ co mó gǝ́ já e tu à zhɛ̃̌ wa, à byǐ mú fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ à wẽ́. ⁴⁴Ǹ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cǝ́kɛ̃, bǝ̀ ǹ zwẽ nyí bǝ̀ tɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú ce bǝ byili mú mú b'a pyìrh.»⁴⁶Marɛ zɛ̃̀ n wɔ̀:«À n'â cèrhé Cinnǝ mú ǹdǝ́ à wu gakó. ⁴⁷À n'â fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ Yi à Zwennǝ mó yilǝ,⁴⁸bǝ̀ rǝ̀ lwǝl rǝ nyǐ ni ǹdǝ́ à yǝ̀ yírh swí ga.Sǝ kɔn zhí èlǎsɛ̃́, nunǝ dwí gakó m'a byẽ̀ nè bǝ̀ wu-nyɔ̃̀ cǝ́kɛ̃, ⁴⁹bǝ̀ Yi jàn cǝ́bal mɔ́ wɛ̀rhɛ́ ywẽ̀ nánfwààlɛ̀ à yilǝ. Ń mǝ̌ ǹdǝ́ còrhó.⁵⁰Ń nǝ́ ń dùr byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nyàm mɔ̀ mɔ́ nɔ̀nɔ̀ twéé gakókɔn m'ê la gaga. ⁵¹Sǝ ń byili ń jɛ̃̀ jàn cìn-byilu cìnǝ́ ne,n làà bɛ̀ dwã nɛ.⁵²N byirh pyǎ bǝ̀ pyɛ̀lɛ̀ dǝ̀gwǝ́rh yó n ló tɛ̃́,n zhẽ̌ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ yírh swí mú ywẽ́ dɛ̃̌. ⁵³N pǝ wè-ècɛ̀nà nánzhǝzhɔ̌ nɔ̀rhnà nɛ̀,n kwẽ̀ nǝ̀cɛ̀nà ǹdǝ́ jǝ̀-fwǝ̀r.⁵⁴Ń tú ń tùntùnnǝ Esǝrayɛl sãɔ̃ yilǝ, mùnì ga n byili bi ń nɔ̀nɔ̀ dǔr mó ⁵⁵ǹdǝ ń gǝ́ byili nǝ́ dabá, Abǝraham ǹdǝ́ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ twéé gakó kɔn m'ê la gaga yilǝ.⁵⁶Marɛ mɛ̃ Eləzabɛtɛ sono cànsɛ sǝ̀tɔ̀. N zɛ̃̀ n ká n kwɛ̃̀ n vò jè. ⁵⁷Eləzabɛtɛ lul dɛ̃ rέ gə tú rə yí, n lù byǐ. ⁵⁸Ń jə-dwã bέ ǹdǝ́ ń dwí lyì bí gǝ́ nyὲὲ bǝ̀ Cǐnnə mú byili pamparɛ̃ɛ̃ ń nɔ̀nɔ̀ dǔr mó, bə zɛ̃̀ bə wὲrhέ wu-nyɔ̃̀ ǹdǝ́ mɔ.⁵⁹Dwã nyàlpyɛ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y lul ré kwã nɛ́, bǝ̀ tú bǝ gõ̀ yǝ̀. Bǝ̀ y'à n'ê yǎl bǝ byẽ̀ mò bǝ̀ Zakarɛ. ⁶⁰Ń ná zɛ̃̀ n cẽ n wɔ̀: «È dǝ̀ èta yé. Byẽ̌-nǝ mo bǝ̀ Zhã.» ⁶¹Bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Sǝ lò gǝ́ tɛ̀nɛ́ á dwí rí wẽ́ ń yíl èta mɔ́?»⁶²Bǝ zɛ̃̀ bǝ gwàr ń da Zakarɛ, bǝ byili mu ǹdǝ́ bǝ̀ jɛ̀rh, bǝ̀ wɔ́ etǝr ń nǝ́ ń yǎl bǝ̀ bǝ̀ byẽ̌ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y nɛ́? ⁶³N ce bǝ kwè bwèlè bǝ pɔ̃, n kɛ̃ è yó bǝ̀: «Bǝ̀ byẽ̌ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y bǝ̀ Zhã.» Kɔn jàr bǝ̀ gakó.⁶⁴Rǝ̀myɛ́ yó cìcì, ń nyí rí j'a púr, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zɔ̀m ń mǝ́ ń cèrhé Yi. ⁶⁵Ywẽ zɔ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à bwǝ́l gàà mɔ́. Sǝ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ tǝnà y èmyɛ́ pyàr rɛ́ yó mó lyì bí myɛ y'à n'ê zɔ̀m yò w òmyɛ́ mɔ́ zɔ̀mà. ⁶⁶Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ nyɛ̀ɛ̀ yò w òmyɛ́ mɔ́ y'à cĩ́ w bǝ̀ wẽ́, bǝ̀ n'ê wǝ̀lǝ̀: «Bǝ̀kɔ́n lò bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ la yál?»Zhǝ̀n ga, Cinnǝ mú jàn rɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ ya.⁶⁷Zhã da Zakarɛ sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi y'à byili mu ń zhe: ⁶⁸«Cinnǝ, Esǝrayɛl lyì bí Yi rí mà n nǝ còrhó,bǝ̀ ń gwɛ̃ ń dwí rí ni, n zwẽ re.⁶⁹Ń ce ń tùntùnnǝ̀ Dǝvyidi dwí rí lù jàn cǝ́bal, n zwẽ nǝ́ba. ⁷⁰Ń pyìrh kɔn dɛ̀bɛ́ ń yà ń tó ń nyì-zwennǝ bé dɛnnɛ n byili shãã ga mɔ́. ⁷¹Ń yà ń bwǝl nyí bǝ̀ ń mà n zwẽ nǝ́ba nǝ́ zwǝ̀ béǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ súl nǝ́ba mó jɔ̃̀ wà,⁷²⁷⁵bǝ̀ ń mà n dùr nǝ́ dabá náncɛsɛ́ nɔ̀nɔ̀, n lyǐrh ń cìcì dɔbrɛ́ ń yà ń zɔ ǹdǝ́ bɛ mɔ́ yò. ⁷³Wɔ́ nǝ́ nàmbal Abǝraham nɛ Cinnǝ mú yà ń bwǝl nyí, ⁷⁴bǝ̀ ń mà n zwẽ nǝ́ba nǝ́ zwǝ̀ bé jɔ̃̀ wà.Ywẽ k'ê t'â la nǝ́ba zal yé. 75 Nǝ́ m'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ pɔ̃ còrhó ǹdǝ́ wu nántwǝ̌ ǹdǝ́ wu-cángá ń yírh wǝ,kɔn m'e yí nǝ́ cu.⁷⁶Sǝ à byǐ, è gǝ wɔ́ ǹmyɛ́ yilǝ,bǝ̀ m'a byẽ̀ mó bǝ̀ Dɛ̃̌ cǝ́bal nyì-zwennǝ,bǝ̀ ǹ m'ǎ tó Cinu yé, ń kwɛrhɛ ń sɔ́má yá, ⁷⁷ń ce ń dwí rí lwar bǝ̀ ń la rǝ zõ rǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ wa.⁷⁸Nǝ́ Yi rí wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr cí.Rǝ̀ m'a ce pwẽ̀ shí dɛ̃̌ rǝ b'e yǝ̌r nǝ́ba ǹdǝ nǝ̀nyɔ́nɔ́ gǝ́ y'a púrh né. ⁷⁹Pwẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ m'a yǝ̌r byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jě cǝ-byín ǹdǝ́ cu ywǝ́l wǝ,rǝ cĩ́ nǝ́ba yǝ̀-zùlǝ́ sɔ́má yó.»⁸⁰Sǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y y'à n'ê byìlǝ̀. È surhǝ né myɛ y'à n'ê súlí. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń zhǝ̀l n yǝ̀ gɔ-elũ èpòlò wǝ̀, kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń tú n byili ń cìn Esǝrayɛl lyì bí ni mú.

Chapter 2

¹Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́, pyɔ̌ Sǝzaarɛ Ogusti pɔ nyí bǝ̀ bǝ̀ gál lũ lyì bí púlǝ́púlǝ́. ²Gál mɔ́ mǝ̀myɛ́ mǝ̀ yàl gál nã́yéé mó. Mǝ̀ gàl ǹdǝ́ Kwirinyuusi yà ń wɔ́ Siri tǝnà y yó-cǝ́bal. ³Lyì bí gakó y'à zhǝ̀l gál mɔ́, lò gakó ń da-dǒ wǝ.⁴Zhozefu yà ń wɔ́ pyɔ̌ Dǝvyidi kwálá y lò. Rǝ̀myɛ́ ce n zɛ̃̀ n zhǐr Nazarɛtɛ nɛ, Gǝlile tǝnà y wa, n vò Zhide tǝnà y wa, Dǝvyidi da-dǒ w bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Bɛtǝlǝyɛm mɔ́ wa, ⁵mùnì bǝ kɛ̃ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kɛ̃ Marɛ. Marɛ jà ń yà ń zhe pǔ.⁶Bǝ̀ gǝ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà yi ní, Marɛ lul dɛ̃ rɛ́ tú e yí. ⁷N lù bal-byǐ. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń yàl ń byǐ nã́yǝ́ǝ́ mó. Sǝ bǝ̀ yǝ̀ jàà nɛ zhǝlǝ bé jì y wẽ́ yé. Rǝ̀myɛ́ yilǝ, n pyípyílí mu ǹdǝ́ kàmǝ̀-jɛ̀rh, n cĩ́ mu vwàmá kùlkṍ wǝ.⁸Vwã̌-ènɔ̀nà y'à n'ê zwɛ̃̀ gàà, gɔ w wa, bǝ̀ m'ê yìlì bǝ̀ pyììsì. ⁹Èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́ Cinnǝ mú màlɛ́ka èdù lyí bi. Cinnǝ mú zùwǝ́ y pwẽ̀ ré yǝ̌r rǝ kǝ́kɛ́lɛ́ bɛ. Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zǝ bɛ.¹⁰Màlɛ́ka y zɛ̃̀ e wɔ̀ bɛ: «Á bǝ̀k'á dùr ywẽ yé. Nyǐ à zhe yò-ècɔ̀nɔ̀ à la ába byilu. Ò m'a yǝ̀ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ dwí rí púlǝ́púlǝ́ yilǝ. ¹¹Bǝ̀ lùl mɔ̀bɔ́ ń la ába zõ mó zà Dǝvyidi da-dǒ wǝ. Ńmyɛ̌ ń wɔ́ Kristǝ mó, Cinnǝ mú mɔ̀bɔ́ Yi y'à bwǝl nyí bǝ̀ rǝ̀ m'a twĩ̀ n bǝ̀ mɔ́. ¹²Nyǐ-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ m'a ce á lwar ń párá: á m'ǎ nǝ byì-shɛ̀mɛ́ bǝ̀ pyípyílí ǹdǝ́ kàmǝ̀-jɛ̀rh, è pyě vwàmá kùlkṍ wǝ.»¹³Rǝ̀myɛ́ yó, Arǝzana màlɛ́kabá nánzhǝzhɔ̌ tú bǝ súlí màlɛ́ka y nɛ, bǝ̀ n'ê cèrhé Yi bǝ̀ zhe: ¹⁴«Yi nǝ còrhó dɛ̃̌ Arǝzana wa,sǝ yǝ̀-zùlǝ́ jòm cɛ yó ǹdǝ́ numbyínǝ́ bé rǝ̀ só mó!»¹⁵Màlɛ́kabá gǝ́ kwẽ̀ bǝ vò dɛ̃̌, vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wǝ̀l dwã nɛ: «Bà-nà nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ yí Bɛtǝlǝyɛm, nǝ́ nǝ yò w ò wɛ̀rhɛ́, Cinnǝ mú cĩ́ nǝ́ba ò nyí mú.» ¹⁶Bǝ zhǐr bǝ vò làlà, bǝ yí bǝ nǝ Marɛ ǹdǝ́ Zhozefu ǹdǝ́ byì-shɛ̀mɛ́ y è pyě vwàmá kùlkṍ w wǝ.¹⁷Bǝ̀ gǝ́ nɔ byì-shɛ̀mɛ́ yá, bǝ zɛ̃̀ bǝ cĩ́ kɔn dɛ̀bɛ́ màlɛ́ka y y'à byili bi bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ námpɔ́lɛ́ y èmyɛ́ yil mó. ¹⁸Vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ jàr byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê cili mú gakó, ¹⁹sǝ Marɛ yà ń nǝ́ ń cĩ́ ywẽ̀ nǝ̀myɛ́ gakó ń wẽ́, ń nǝ́ ń tɛ́rɛ́ nɛ. ²⁰Vwã̌-ènɔ̀nà bɛ́ k'a kwɛ̃̀, bǝ̀ n'ê shènè Yi, bǝ̀ m'ê cèrhé re, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ zhã̌ nyɛ̀ɛ̀, bǝ̀ yírhǝ́ j'a nǝ mɔ́ yilǝ. Kɔn gakó yàl ǹdǝ màlɛ́ka y gǝ́ y'à byili bi ní.²¹Dwã nyàlpyɛ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y lul ré kwã nɛ́, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à mǝ̌ dwã sǝ bǝ gõ̀ y mó gǝ́ tú e yí, bǝ co è yil bǝ̀ Yezu, yil ré tɛ̀bɛ́ màlɛ́ka y y'à byili ǹdǝ́ ń ná yà ń gwẽ̌ bǝ ń pǔ zhe mó.²²Kɛ̃ lul jìmdí vǔr dɛ̃ rɛ́ gǝ́ tú e yí, Zhozefu ǹdǝ́ Marɛ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ Muyiisi gǝ́ yà ń pɔ nyí ní: bǝ̀ zǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y bǝ m'e vò Zhǝrǝzalɛm, bǝ pǝ Cinnǝ mú ni, ²³ǹdǝ Cinnǝ mú nyí rí sɛ́bɛ́ rɛ́ gǝ́ byili ní. Bǝ̀ kɛ̃ rǝ̀ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Kɛ̃ gǝ lùl ń byì-yǝ́ǝ́, è gǝ wɔ́ bal, wɔ́ Cinnǝ mú ń cǐ yǝ.» ²⁴Bǝ pǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ kɛ̃ Cinnǝ mú nyí rí sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ vwĩ̀ rí zwǝ́l yil mó myɛ: «Épwǝ̌nse sǝ̀lyè, ráá épò-bwǎlsɛ sǝ̀lyè.»²⁵Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Zhǝrǝzalɛm nɛ́, ń yíl Shǝmǝnyɔ̃. Bal mɔ́ ńmyɛ̌ yà ń wɔ́ wu-cángá cǝ́bal, ń yà ń nǝ́ ń cèrhé Yi. Ń yà ń nǝ́ ń dɛ̃̀ mɔ̀bɔ́ ń mà n zwẽ Esǝrayɛl lyì bí. Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ. ²⁶È y'à byili mu bǝ̀ ń mà n nǝ Kristǝ mó, mɔ̀bɔ́ Cinnǝ mú la tũ̌ mú, éfòró n zɛ̃̀ n cì.²⁷E ce n vò Yi jù wǝ̀. Yezu da ǹdǝ́ ń ná gǝ́ zǝ mɔ bǝ m'e bǝ̀ Yi jù w bǝ̀ la wɔ̀rhɔ́ ǹdǝ nyí rí gǝ́ y'à n'ê byili ní, ²⁸Shǝmǝnyɔ̃ cèlè ń jɛ̀rh n zwẽ mo, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń ce Yi nǝ̀bán ń zhe: ²⁹«Cinnǝ, èlǎsɛ̃́, ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ pyìrh.Yẽ̌ ǹ tùntùnnǝ̀ mó ne n vò ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́,³⁰b'à yírhǝ́ nɔ mɔ̀bɔ́ ǹ twĩ̀ nǝ́ zõ yil mó. ³¹Nǝ twĩ̀ mù lyì bí gakó yírhǝ́ nǝ mɔ. ³²Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ pwẽ̀ ré rǝ̀ m'a ce lũ lyì dwí gakó lwar ǹ párá,e jà ń mà n ce ǹ dwí Esǝrayɛl lyì bí nǝ còrhó.»³³Kɔn dɛ̀bɛ́ Shǝmǝnyɔ̃ yà ń nǝ́ ń zɔ̀m bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y yil mó y'à jàr è da ǹdǝ́ è ná. ³⁴Shǝmǝnyɔ̃ cĩ́ bwǝl bǝ̀ yó, n zɛ̃̀ n wɔ̀ Marɛ nɛ: «Yi twĩ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ Esǝrayɛl lyì nánzhǝzhɔ̌ yò zhìlù, ǹdǝ́ bǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ yò kɔrhɔ yilǝ. Ń mà n byili Yi pùbùlǝ̀, sǝ lyì bí m'a mà nyǝ̀-pɔ̌. ³⁵Ń mà n byili lyì nánzhǝzhɔ̌ wun bùlǝ̀. Sǝ ǹmyɛ́ cìcì mú, kɔn m'a yì mú ǹdǝ wɔ́ shǐ bǝ̀ m'e zò mó ta.»³⁶Kɛ̃ mǝ̀dù myɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ ń yíl Annɛ, ń yà ń wɔ́ Yi nyì-zwennǝ. Ń da mɔ́ yà ń wɔ́ Asɛɛrɛ kwálá lò, ń yíl Fanǝwǝǝ. Annɛ yà ń cɛ dɛ̃́dɛ̃́. Ń yà ń wɛ̀rhɛ́ byinǝ nyàlpyɛ̀ ǹdǝ́ ń byal mɔ́. ³⁷Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń byal mɔ́ cì n yẽ̌ mo, sǝ ń kǝ́ ń yǝ̀ byal dõ jí yé. Ń yà ń yú byinǝ shǝ́-lyɛlɛ ǹdǝ́ nǝ̀na. Ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ Yi jù w twéé gakó, ń nǝ́ ń lyẽ ń nyí, ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ Yi-co, ń mǝ́ ń cèrhé Yi cǝcɛ̃ ǹdǝ́ nǝ̀nyɔ́nɔ́ ga. ³⁸Rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, ńmyɛ bǝ̀ n zù bǝ̀ yó, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń cèrhé Yi, ń mǝ́ ń zɔ̀m bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y zɔ̀mà ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à n'ê dɛ̃̀ Zhǝrǝzalɛm cìn nɛrɛ́ y dɛ̃ rɛ́ mɔ́.³⁹Zhozefu ǹdǝ́ Marɛ gǝ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ Cinnǝ mú nyí rí gǝ́ n'ê byili ní bǝ zhɛ̀, bǝ k'a zǝ Yezu bǝ kwɛ̃̀ bǝ vò bǝ̀ da-dǒ Nazarɛtɛ, Gǝlile tǝnà y wa. ⁴⁰Bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y y'à n'ê byìlǝ̀. È jàn rɛ́ ǹdǝ́ è surhǝ né ga y'à n'ê súlí, sǝ Yi y'à só yǝ.⁴¹Byin byin gakó Pakɛ y címsí gǝ yúwǝ́, Yezu da ǹdǝ́ ń ná y'à n'ê zhǝ̀l bǝ̀ jí si Zhǝrǝzalɛm nɛ́. ⁴²Yezu gǝ́ tú n yí byinǝ shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè, bǝ̀ zǝ mɔ bǝ vò Zhǝrǝzalɛm ǹdǝ bǝ̀myɛ́ gǝ́ n'ê zhǝ̀l byin byin gakó ta. ⁴³Címsí gǝ́ tú sǝ zhɛ̀, bǝ k'a kwẽ̀ bǝ̀ la jè, sǝ Yezu yà ń mɛ̃ Zhǝrǝzalɛm nɛ́. Zhozefu ǹdǝ́ Marɛ j'à yǝ̀ lwar yé. ⁴⁴Bǝ̀ y'à n'ê bùl bǝ̀ ń ŋwɛ́nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à tó bǝ shí Zhǝrǝzalɛm mɔ́ wẽ́. Sǝ bǝ̀ zhǝ̀l dɛ̃ námpúm, bǝ zɛ̃̀ bǝ ji kùr bǝ̀ n'ê pyà mɔ̀ bǝ̀ dwí lyì bí ǹdǝ́ bǝ̀ dɔwabá wẽ́,⁴⁵sǝ bǝ̀ yǝ̀ mɔ nɛ yé. Bǝ zɛ̃̀ bǝ k'a n'ê pyà mɔ̀ bǝ m'e la Zhǝrǝzalɛm. ⁴⁶Bǝ̀ dwã nǝ̀tɔ̀ yùwǝ̀, bǝ vò bǝ nǝ mɔ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, ń jě tɛ̃́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé cǝcǝl wǝ, ń nǝ́ ń cili bǝ̀ zɔ̀mà nɛ́, n jà ń nǝ́ ń bwǝ̀rh bè zɔ̀mà. ⁴⁷Sǝ surhǝ né nyɛ̀bɛ́ ń yà ń mǝ́ ń lyár bɛ mɔ́ y'à n'ê jàr byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ gakó.⁴⁸Ń da ǹdǝ́ ń ná gǝ́ tú bǝ nǝ mɔ, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. Ń ná zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «À byǐ, byè yil ǹ wɛ̀rhɛ́ nǝ́ba èta mɔ́? Nyǐ, àmyɛ́ ǹdǝ́ ǹ da wun zhìlì nǝ́ m'é pyà mɔ́.» ⁴⁹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Byè yil á y'ǎ n'á pyà nɛ̀? Á yǝ̀l bǝ̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ ǹdǝ́ nɛ b'à cili à Da tumǝ né sõ nà?» ⁵⁰Sǝ bǝ̀ yǝ̀ ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ kùr nyɛ̀ɛ̀ yé.⁵¹N zɛ̃̀ n ká n tó be n vò Nazarɛtɛ. Ń yà ń nǝ́ ń zwẽ bǝ̀ nyí ni, sǝ ń ná yà ń nǝ́ ń cĩ́ ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ gakó ń wẽ́. ⁵²Sǝ Yezu yà ń nǝ́ ń byìlǝ̀. Ń lárma mɔ́ ǹdǝ́ ń tùm-ècɛ̀nà ga yà n'ê súlí Yi ǹdǝ́ numbyínsí yírhǝ́ wǝ.

Chapter 3

¹Pyɔ̌ Tǝbɛɛrɛ Sǝzaarɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ byinǝ shí ǹdǝ́ nǝ̀nu yó, ǹdǝ́ wɔ́ Pɔ̃s-Pyǝlatɛ ń yà ń cǐ Zhide tǝnà yá, ǹdǝ́ Erɔɔdɛ myɛ wɔ́ Gǝlile tǝnà y pyɔ̌, ǹdǝ́ ń zhǝ̀m-bal Shilipu wɔ́ Yiture ǹdǝ́ Tǝrǝkoniti pyɔ̌, ǹdǝ́ Lǝzanyaasɛ wɔ́ Abǝlɛnɛ tǝnà y pyɔ̌, ²ǹdǝ́ Annɛ ǹdǝ́ Kǝyifu wɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛrh. Rǝ̀myɛ́ yó, Yi byili rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Zakarɛ byǐ Zhã nɛ gɔ-elũ èpòlò w wǝ.³N zɛ̃̀ n tó jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yala nɛ mɔ́ wẽ́, ń nǝ́ ń bwǝ̀l ń byili lyì bí ni bǝ̀ bǝ̀ pyìrhí bǝ̀ wun, bǝ mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ wa, mùnì ga Yi pǝ bɛ bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri⁴Bǝ̀ y'à kɛ̃ ń yò Yi nyì-zwennǝ Ezǝyi sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Cǝl n'ê bwǝ̀l gɔ-elũ èpòlò wǝ, rǝ̀ zhe: Kwɛrhɛ-na Cǐnnǝ mó sɔ́má yá, s'á kwɛrhɛ sǝ-byǐsí sǝ yǝ̀ cángá á pɔ̃.⁵Bǝ̀ b'a shi gwáárɛ́ gakó; bǝ̀ b'a só pyààrɛ́ ǹdǝ́ pyǎlsɛ́ gakó tɛ̃́; bǝ̀ b'a zwǝ́r sɔ́m-bǝjǝ́ǝ́lé gakó rǝ jǐrh cángá; bǝ̀ b'a kwɛrhɛ sɔ́msɛ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ bǝ càn mɔ́; ⁶sǝ lyì bí gakó b'a nǝ Yi vwǎrh mɔ́ ǹdǝ́ bǝ̀ yírhǝ́.⁷Lyì-zhǎ bɛ́ y'à n'ê zhǝ̀l Zhã sono, mùnì n mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ wa, sǝ ń yà ń nǝ́ ń wǝ̀l be: Kùrh dwí, mɔ̌ lò ń byili ába bǝ̀ dǔr-nǝ á lú Yi lyim rí rǝ̀ bàn mɔ́ yé né?⁸Wɛ̀rhɛ́-na kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê byili b'a pyìrhí á wun, s'á bǝ̀k'á zɛ̃̀ á n'á bùl á wẽ́ bǝ̀, Abǝraham gǝ́ wɔ́ ámyɛ̌ nàmbal mɔ́ dúdú yú yé. À n'â wǝ̀l ába: Yi wɔ̌ rǝ̀ b'a ce nǝ́kuulí jǐrh Abǝraham byǎ.⁹Nyǐ-nǝ, dòló pyě cèmé né kùr wǝ. Kɔ̀bɔ́ gakó ò t'â ce byǎ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ càn, bǝ̀ b'a kà w bǝ ji myǐn.¹⁰Lyì-zhǎ bɛ́ zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh mo bǝ wɔ̀: Wɔ́ bǝ̀kɔ́n nǝ́myɛ̌ mǝ̌ sǝ nǝ́ wɛ̀rhɛ́? N wɔ̀ bɛ: Lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhe kàm-zhǔrh sǝ̀lyè, sǝ́ pǝ èdù lò mó mɔ̀bɔ́ ń bǝ zhe ne. ¹¹Lò mɔ̀bɔ́ ń zhe kùjú, sǝ ńmyɛ wɛ̀rhɛ́ èta.¹²Myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ jàlà y'à tú wǝ́, mùnì ga Zhã mɔ́llɛ́ bɛ nɛ̃̌ wa. Bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh mo bǝ wɔ̀: Yó-cǝ́bal, wɔ́ bǝ̀kɔ́n nǝ́myɛ̌ mǝ̌ sǝ nǝ́ wɛ̀rhɛ́? ¹³N wɔ̀ bɛ: Á bǝ̀k'á ce zwẽ lò wársɛ kɔn lyɛ̃ bǝ̀ gǝ́ pɔ ába nyí ní yé.¹⁴Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ myɛ bwǝ̀rh mo sǝ wɔ̀: Sǝ nǝ́myɛ̌, wɔ́ bǝ̀kɔ́n nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ wɛ̀rhɛ́? N wɔ̀ bɛ: Á bǝ̀k'á ce ywẽ lyì bí kùr w á m"á zwẽ bǝ̀ wársɛ́ yé. Á bǝ̀k'á cĩ́ yò kɔ̀bɔ́ ò dǝ̀ zhǝ̀n lò yó w yé. Ce-nǝ á wun yɛ̀n ǹd'á kwǎndɛ́.¹⁵Sǝ lyì bí y'à n'ê dɛ̃̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ ǹdǝ́ bǝ̀ wun gakó. Rǝ̀myɛ́ ce, lò gakó yà ń nǝ́ ń bwǝ̀rh ń cìn ń wẽ́ ń zhe ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ Zhã ń wɔ́ Kristǝ mó? ¹⁶Zhã zɛ̃̀ n wɔ̀ bǝ̀ gakó ne: Àmyɛ́ wɔ́ nɛ̃̌ w à n'â mɔ́lɛ́ ába nɛ́, sǝ lò mǝ̀dù bànà, ńmyɛ̌ jàn rɛ́ du àmyɛ́. À yǝ̀ yírh swí s'a lwǝr ń nǝ̀cìlǝ̀ né nyínsí myɛ cìcì yé. Ńmyɛ̌ wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ myǐn wẽ́ ń la ába nɛ́ mɔ́lɔ́.¹⁷Ń zhe zwã̌ ń jɔ̃̀ wa, ń la mǝ n cèlè jíjí rí, n pɔr rǝ̀ byǎ bɛ́ ǹdǝ́ rǝ̀ púúlí dwã wa, n ce jíjí byǎ bɛ́ ń bɔ̀bwã̀ y wa, n zɛ̃̀ n ló púúlí myǐn mɔ̀bɔ́ mǝ̀ t'â la cú gaga wa.¹⁸Zhã yà ń nǝ́ ń cící lyì bí ndǝ́ zɔ̀mà dwã nánzhǝzhɔ̌; sǝ ń yà ń nǝ́ ń tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ ń bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí ń byili bi. ¹⁹Ń yà ń nǝ́ ń bwí Erɔɔdɛ ń gǝ́ zwẽ ń da-byǐ mú kɛ̃ mɔ́ bǝ̀ y'à n'ê byẽ̀ bǝ̀ Erɔjaadɛ n jí mú, ǹdǝ́ ń bǝ̀cà tumǝ né nyɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń nǝ́ ń twĩ̀ mú yilǝ. ²⁰Erɔɔdɛ zɛ̃̀ n kǝ́ n twĩ̀ bǝ̀cà tum dõ n súlí : n ce bǝ zǝ zhã bǝ ce byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀.²¹Bǝ̀ gǝ́ mɔ́lɛ́ lyì bí gakó nɛ̃̌ w bǝ zhɛ̀, rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ mɔ́lɛ́ Yezu myɛ nɛ̃̌ mɔ́ wa. Bǝ̀ gǝ́ mɔ́lɛ́ Yezu nɛ̃̌ mɔ́ bǝ zhɛ̀, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń ce Yi, rǝ̀myɛ́ yi ní, dɛ̃̌ yi rí pul. ²²Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ shí dɛ̃̌ ǹdǝ épwèné ta, e só e jòm ń yó. Bǝ zɛ̃̀ bǝ nyɛ̀ɛ̀ cǝl rǝ̀ shí dɛ̃̌ rǝ wɔ̀: Ǹ wɔ́ à ywǝ́lǝ́ byǐ. À só mó dɛ̃́dɛ̃́.²³Yezu gǝ́ tú n ji ń tum rí kùr mó, ǹdǝ́ ń yú byinǝ shǝ́-ètɔ̀, sǝ lyì bí y'à n'ê bùl bǝ̀ wɔ́ Elyi byǐ Zhozefu ń lùl mo. Nyǐ-nǝ ń nàm-bala bɛ́ yilǝ né: Elyi, ²⁴Mataatɛ, Levyi, Mǝlǝci, Yǝnǝyi, Zhozefu,²⁵Matacaasɛ, Amɔɔsɛ, Nahumyi, Esǝli, Nǝgǝyi, ²⁶Matatɛ, Matacaasɛ, Sǝmǝyiini,Yɔsɛkɛ, Yɔda²⁷Yɔwanan, Rǝsaa, Zhorobǝbyǝǝ, Salashǝǝ, Neri, ²⁸Mǝleci, Adǝdi, Kɔsam, Elǝmadamɛ Erɛ, ²⁹Yezu, Elyǝzaarɛ, Yociimyi, Matatɛ, Levyi.³⁰Shǝmɔ, Zhidǝ, Zhozefu, Yɔnamɛ, Elyǝciimyi, ³¹Mǝlǝya, Mǝna, Matata, Natamɛ, Dǝvyidi, ³²Zhese, Yɔbɛdɛ, Bɔwazɛ, Sala, Naasɔɔnɛ³³Amyǝnadabɛ, Adǝmyiini, Arǝni, Ezǝrɔ̃, Ezǝǝrɔ̃ Pǝrɛzɛ, Zhidǝ, ³⁴Zhakɔbɛ, Yǝzakɛ, Abǝraham, Tǝra, Nawɔrɛ, ³⁵Sǝrugi, Rǝwu, Pǝlɛgɛ, Ebɛɛrɛ, Shǝla³⁶Kǝyinǝ, Arǝfwazadɛ, Sɛmɛ, Nǝwee, Lamɛkɛ, ³⁷Mǝtusǝlɛmɛ, Mahalǝlǝyǝǝ Kǝyinã, ³⁸Enɔsɛ, Yarɛtɛ Sɛtɛ, Adama da wɔ́ Yi.

Chapter 4

¹Yezu gǝ́ zhǐr Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó n ká ń bànà. Ń sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́. Eshirhǝ y zǝ mɔ e m'e vò gɔ-elũ èpòlò w wǝ. ²Shǝtana swèlè mo gàà mɔ́ dwã shǝ́-èna. Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́, ń yǝ̀ kaka jí yé. Sǝ nǝ̀ gǝ́ tú nǝ lyɛ̃ kwã nɛ́, nɔrh zɔ mɔ.³Shǝtana y zɛ̃̀ e wɔ̀ mɔ: Ǹ gǝ wɔ́ Yi Byǐ, sǝ́ pǝ nyí nǝ́kulu w kɔ̀bɔ́ nɛ o jǐrh búrú. ⁴Yezu wɔ̀ ya: Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔmɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: È dǝ̀ búrú dúdú ò wɔ̌ ò b'a ce numbyíní zǝ myǝ̌l yé.⁵Shǝtana y zɛ̃̀ e zǝ mɔ e vò pyɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̌ dɛ̃̌dɛ̃̌ yó, e byili mu lũ tǝnèsé púlǝ́púlǝ́ twǝr rǝ̀dù sá, ⁶e zɛ̃̀ e wɔ̀ mɔ: À m'a pɔ̃́ tǝnèsé shɛ̀bɛ́ gakó ǹdǝ́ sǝ̀ nǝ̀cɛ̀ndɛ́ gakó ń cìní, bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ nɛ bǝ̀ pɔ rɛ, àmyɛ zɛ̃̀ à n'â pɛ mɔ̀bɔ́ à n'â yǎl mɔ́ nɛ. ⁷Ǹ gǝ wùlì à yé né, à m'a pɔ̃́ rǝ̀ gakó.⁸Yezu wɔ̀ yà: Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Wɔ́ Cǐnnǝ ǹ Yi yé né ǹ mǝ̌ sǝ́ wùlì ní, ń cèrhé ń dúdú sá.⁹Sǝtana y k'e zǝ mɔ e zhǐr e vò Zhǝrǝzalɛm, e ce n zhì Yi jì y pǝ́-pɛ̀lɛ́ wa, e zɛ̃̀ e wɔ̀ mɔ: Ǹ gǝ wɔ́ Yi Byǐ, sǝ́ zhì gàà ń zɛ̃̀ ń fwɛ̃́ tɛ̃́, ¹⁰bǝ̀ bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Yi m'a pǝ nyí rǝ̀ màlɛ́kabá nɛ bǝ nyǐ ǹ yò. ¹¹Bǝ̀ m'a kwɛ̃́ mɔ́ ǹdǝ́ bǝ̀ jɛ̀rh, mùnì ǹ nà bǝ̀k'a mà nǝ́kulu ni yé.¹²Yezu wɔ̀ ya: Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Bǝ̀ká zhẽ̀ Cǐnnǝ ǹ Yi rí yé. ¹³Shǝtana y gǝ́ swèlè swèlè Yezu e gǝ e zhɛ̀, e zhǐr e yẽ̌ mo è m'ê dɛ̃̀ dɛ̃ dõ.¹⁴Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́ Yezu ká n bǝ̀ Gǝlile tǝnà y wa. Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn rɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ. Ń yil du tǝnà èmyɛ́ púlǝ́púlǝ́ wǝ. ¹⁵Ń yà ń nǝ́ cèrhè kàrmɔ bǝ̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́, sǝ lyì gakó y'à n'ê cèrhé mo.¹⁶Dɛ̃ rǝ̀dù n zɛ̃̀ n vò Nazarɛtɛ, bǝ̀ gǝ́ kɔ̀n mɔ mǝ̀gã̌. Shìrhǝ́ y dɛ̃ rɛ́ gǝ́ yúwǝ́, n zɛ̃̀ n vò dwã-gùlú jì y wǝ, ǹdǝ ń gǝ́ myɛ̀rhɛ̀ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ n zhì ń la Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ kàrmɔ. ¹⁷Bǝ kwè Yi nyi̇-zwennǝ Ezǝyi sɛ́bɛ́ bǝ pɔ̃. N púr sɛ́bɛ́ rɛ́, n tu rǝ̀ jàà èdù yó bǝ̀ kɛ̃ nɛ́ bǝ wɔ̀:¹⁸Cǐnnǝ mó Eshirhǝ y ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nɛ Ń cír ne, n pɛ̃ ŋwɔ̀nɔ́ b'à bwǝ̌l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí a byili nǝ̀mwà nɛ. Ń twĩ̀ ni b'à bwǝ̌l a byili lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù w mú ni bǝ̀ bǝ̀ b'a vùr be, s'a byili lyǝ̀lyǝ̌r ne bǝ̀ bǝ̀ yírhǝ́ né m'a púr, s'a ce byɛ̀bɛ́ lyì bí n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ nǝ cìn-cìnú, ¹⁹s'a bwǝ̀l myɛ bǝ̀ byin rí tɛ̀bɛ́ Cǐnnǝ mó la lyì nɔ̀nɔ̀ dǔr mó bwǝlse²⁰N ká n pyípyílí sɛ́bɛ́ rɛ́, n pǝ dwã-gùlú jì y tùntùnnǝ mó ne, n zɛ̃̀ n ká n jòm tɛ̃́. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ dwã-gùlú jì y mú gakó j'â n'ê nyǐ mu shɛ́shɛ́. ²¹N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á cili èlǎsɛ̃́ mɔ́ pyirh zà. ²²Bǝ̀ gakó y'à n'ê cèrhé mo. Sǝ ń zɔ̀mà nɛ́ gǝ́ y'à wɔ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ zɔ̀mà mɔ́ ce, nǝ̀ y'à n'ê jàr bɛ. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wǝ̀lǝ̀: È dǝ̀ Zhozefu byǐ mú ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ nà?²³N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: À yě b'ǎ m'ǎ ji sǝswalá y kɛ̀bɛ́ á pɛ̃ á wɔ̀: Nǝ̀bwànà shilnǝ, shili ǹ cìnǝ̀. sǝ á m'ǎ wɔ̀ nɛ myɛ: Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó nǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ Kapɛrnaɔm nɛ́ mɔ́, zɛ̃̀ ń wɛ̀rhɛ́ rɛ ǹ da-dǒ w nyɔ̀nɔ̀. ²⁴N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyì-zwennǝ ń da-dǒ w cɛ̀nɛ̀ yé.²⁵A zɛ̃̀ à k'â n'â wǝ̀l ába: Yi nyì-zwennǝ Eyi yi ní, dwà y gǝ́ wɛ̀rhɛ́ byinǝ nǝ̀tɔ̀ ǹdǝ́ fwã́ ǹdǝ́ è yǝ̀ nywɛ̀ mɔ́, ejǝ̀nǝ̀ y'à já Esǝrayɛl nɛ́. ²⁶Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, Yi yǝ̀ Elyi twĩ̀ bǝ̀myɛ́ mǝ̀dù ga sõ yé. Wɔ́ èjǝ̃̀-kɛ̃ mǝ̀dù ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ Sarɛpata nɛ́ Sǝdɔ̃ tǝnà y wa, wɔ́ ńmyɛ̌ sõ rǝ̀ twĩ̀ mù ní. ²⁷Yi nyì-zwennǝ Elyize yi ní myɛ, nɔr cìnǝ́ y'à já Esǝrayɛl nɛ́. E jà mǝ̀dù ga yǝ̀ wárh yé. Wɔ́ Siri lyì bal Naama dúdú ń wárh.²⁸Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ dwã-gùlú jì y wẽ́ mó gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ lyimǝ zɛ̃̀, ²⁹bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ mɔ bǝ m'e shǝ̌r cɔ w wa, bǝ yí pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ y'à lù bǝ̀ cɔ w ò yó mó yǝ́-kwal rɛ́ yó. Bǝ̀ y'à n'ê yǎl bǝ cìrh mo bǝ ji pyɔ̀ w gɔ́rɔ́ w wa, ³⁰sǝ ń tó bǝ̀ cǝcǝl wa, n lyɛ̃ ń la.³¹Yezu zɛ̃̀ n zhǐr Nazarɛtɛ nɛ́ n vò cɔ òdu ò yíl Kapɛrnaɔm. Òmyɛ ŋwɛ́nɛ́ Gǝlile tǝnà y wa. Shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ gǝ́ yúwǝ́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ lyì bí ni. ³²Ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ ń sǝ̀pwà ŋwɔ̀nɔ́ mɔ́ ce, ń kàrmɔ́ y'à jàr bɛ dɛ̃́dɛ̃́.³³Sǝ bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ dwã-gùlú jì y wǝ, nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ y'à zhe mo. N zɛ̃̀ ń nǝ́ ń nǝ́ bya ń zhe: ³⁴Èê, wɔ́ bǝ̀kɔ́n ǹ tú ǹ la pyǎ nǝ́ sõ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu? E zɛ̃̀ wɔ́ nǝ́ yò zhìlù yil ǹ túwǝ́? À yě lò ná-dwí yil ǹ wɔ́: Yi lò ǹdǝ́ mɔ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ twĩ̀ mú ń bà.³⁵Yezu zɛ̃̀ n bú nǝ̀cílí y n wɔ̀: Gu ǹ nyí, sǝ́ du bal mɔ́ wẽ́. E zɛ̃̀ e ji bal mɔ́ tɛ̃́ lyì bí yé né, n du ń wẽ́. È yǝ̀ mɔ lwɛlɛ wɛ̀rhɛ́ yé. ³⁶Lyì bí gakó wun zɛ̃̀, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwǝ̀rh dwã bǝ̀ zhe: Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ kùr wɔ́ byè? Ń wɔ̌ ń nǝ́ ń pɛ nyí nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ nɛ ǹdǝ́ jàn, sǝ shɛ̀nɛ́ sǝ du lyì bí wẽ́. ³⁷Rǝ̀myɛ́ yó, Yezu yil ré du tǝnà y èmyɛ́ gakó wẽ́.³⁸Yezu zɛ̃̀ n shǝ́r dwã-gùlú jì y wẽ́, n vò Shǝmɔ sõ kɛ̀lɛ́ wa, sǝ Shǝmɔ cǝ́-kɛ̃ mɔ́ yala y'à shɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́. Kɛ̀lɛ́ y lyì bí zɛ̃̀ bǝ lwǝ̀l Yezi ni bǝ̀ ń dǔr ń nɔ̀nɔ̀. ³⁹N zɛ̃̀ n lwǝl ń yó, n bú yǝ-byìrhǝ̀ né, nǝ shǝ́r kɛ̃ mɔ́ yala nɛ́ wẽ́. N já n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń tɛnɛ bɛ.⁴⁰Dǝ̀dɛ̀nɛ́ y yi gǝ́ tú e yí, lyì nánzhǝzhɔ̌ zǝ nǝ̀bwànà dwí gakó bǝ m'e bǝ̀ Yezu sõ. N zɛ̃̀ n cĩ́ ń jɛ̃̀ bǝ̀myɛ́ mǝ̀dú mǝ̀dú gakó yó, n wárh bɛ. ⁴¹Nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ y'à n'ê shǝ́r lyì nánzhǝzhɔ̌ wẽ́, sǝ̀ n'ê bya sǝ̀ zhe: Ǹmyɛ́ wɔ́ Yi Byǐ. Sǝ sǝ̀ gǝ́ y'à yě bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Kristǝ mó ce, ń yà ń nǝ́ n ji si búlǝ́, ń bǝ shɛ̀ bǝ̀ sǝ zɔ̌m yé.⁴²Cɛ y gǝ́ tú e lá, Yezu du cɔ w wa, n vò èpòlò wǝ, lò gǝ́ tɛ̀nɛ́ mǝ̀gã̌. Lyì-zhǎ bɛ́ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê pyà mɔ. Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ nǝ mɔ, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê yǎl bǝ cǝ̀r mo bǝ̀ ń bǝ̀ká n zhǐr n yẽ̌ be yé. ⁴³N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ ǹdǝ́ nɛ b'à bwǝ̌l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí a byili cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ lyì bí myɛ nɛ, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil Yi twĩ̀ ni. ⁴⁴N zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bwǝ̀l re Zhide tǝnà y dwã-gùúlí jìsí wǝ.

Chapter 5

¹Dɛ̃ rǝ̀dù, Yezu yà ń zhǐ Zhɛnɛzarɛtɛ mwǝ̃́ y bù-cǔ w yó. Lyì-zhǎ bɛ́ bà, bǝ zhì bǝ kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ, bǝ̀ n'ê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́. ²Rǝ̀myɛ́ yi ní, ń nɔ bǔ-bwǝlǝ nǝ̀lyè nǝ̀ zhǐ bù-cǔ w nyí ni. Gwànnà y'à shí nǝ̀ wẽ́ bǝ du bǝ̀ n'ê shàrh bǝ̀ gùndwǝ̌ né. ³N zù bǔ-bwǝl ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à wɔ́ Shǝmɔ nyǎn rɛ́ mɔ́ wa, n lwǝ̀l mò bǝ̀ ń zǝ rɛ n twẽ̌ n vò yé né námpɔ́lɛ́. Yezu jòm bǔ-bwǝl ré wẽ́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ.⁴Ń gǝ́ cèrhè bè n zhɛ̀, n wɔ̀ Shǝmɔ nɛ: «Zhǝl yé né nɛ̃̌ mɔ́ gǝ́ lyìm mǝ̀gã̌, s'á zǝ á gùndwǝ̌ né á gwẽ̀.» ⁵Shǝmɔ wɔ̀ mɔ̀: «Yó-cǝ́bal, nǝ́ gwẽ̀ cǝcɛ̃ y námpúm, nǝ́ yǝ̀ kaka zal yé. Sǝ ǹ gǝ́ pɔ nyí yilǝ, à m'a zǝ gùndwǝ̌ né a gwẽ̀.» ⁶Bǝ zǝ gùndwǝ̌ né bǝ zǝ émɔ̌rh nánjǝ̀jóló. Bǝ̀ gùndwǝ̌ né y'à n'ê yǎl nǝ kǎr. ⁷Bǝ zɛ̃̀ bǝ gwàr bǝ̀ dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwǝl ré dõ mó w mó, bǝ̀ bǝ̀ b'e sɛ̃ bɛ. Bǝ̀myɛ bà, bǝ ce bǝ̀ bǔ-bwǝlǝ né nǝ̀lyè y ga sú, nǝ zɛ̃̀ nǝ̀ n'ê yǎl nǝ mɔ́lɛ́.⁸Shəmɔ Pyɛɛrɛ gǝ́ nɔ rǝ̀myέ, n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó Yəzu yé né, n wɔ̀: Cinnǝ, zhǐr à yala nɛ, b'à wɔ́ yǝ̀-bəlwàálɛ cébal. ⁹Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń tó-dwã bέ bǝ̀ y'à tó mo bǝ̀ twĩ̀ mú gǝ́ nɔ rǝ̀myέ, bǝ̀ wun zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́ émɔ̌sέ bə zɔ èta mɔ́ yilə. ¹⁰Ń tó dwã bέ Zebede byǎ bέ Zhakɛ ǹdə Zhã wun y'à zɛ̃́. Yəzu zɛ̃̀ n wɔ Shəmɔ nɛ: Bǝ̀k'á dùr ywẽ yé, bǝ̀ kɔn zhí zà, wɔ́ numbyínsi ǹ la zal. ¹¹Bǝ̀ gǝ́ vwɛ̃ bǝ̀ bǔ-bwələ né bə cĩ bù-cù w yó, bə zhǐr bə yẽ̌ kɔn dὲbέ gakó bǝ̀ y'à zhe mó ne, bə tó Yəzu ni.¹²Dɛ̃ rǝ̀dù, Yezu yà ń zhǝ̀l cɔ òdù. Nɔ cǝ́bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà, ń yala nɛ́ gakó y'à kwǝrse. Ń gǝ́ nɔ Yezu, n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó, n wùlì ń yé né, n zǝ ń yé n pú tɛ̃́, n lwǝ̀l mò n wɔ̀: «Yó-cǝ́bal, kɔn gǝ wɔ́ ǹ bùlǝ̀, ǹ wɔ̌ ǹ wárh nɛ a jǐrh wárhgáá.» ¹³Yezu cèlè ń jɛ̃̀ n dwǝ̀rh mò, n wɔ̀: «Kɔn wɔ́ à bùlǝ̀. Wárh ń jǐrh wárhgáá.» Rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, nɔ w zhɛ̀.¹⁴Yezu zɛ̃̀ n pɔ̃ nyí n wɔ̀: «Ǹ bǝ̀ká wɔ̀ lò lò nè yé. Zhǝl ń byili ǹ cìn Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ mó ne, sǝ́ pǝ kɔn bǝ m'e zwǝ́l vwĩ̀ ǹ gǝ́ jǐrh wárhgáá mɔ́ yilǝ, ǹdǝ Muyiisi gǝ́ yà ń pɔ nyí ní. Rǝ̀myɛ́ m'a yǝ̀ zhǝ̀n kɔna, rǝ̀ n'ê byili lyì bí gakó ne bǝ̀ ǹ wárh.»¹⁵Rǝ̀myɛ́ yi ní, Yezu yil ré kwɛrhɛ rǝ du rǝ súlí. Lyì nánjǝ̀jóló y'à n'ê twí dwã yó bǝ̀ cili ń zɔ̀mà nɛ́, sǝ ń yà ń nǝ́ ń wárh byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à wɔ́ nǝ̀bwànà mɔ́. ¹⁶Sǝ ń yà ń nǝ́ ń dwi ń zhǝ̀l lò gǝ́ tɛ̀nɛ́ mǝ̀gã̌ ń ce Yi ń dúdú.¹⁷Dɛ̃ rǝ̀dù, Yezu yà ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni. Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé y'à jě ń nyí ni, bǝ̀ n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́. Bǝ̀ y'à shí Gǝlile ǹdǝ́ Zhide cɛmɛ nɛ́ gakó wǝ, ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛm. Sǝ Cinnǝ Yi jàn rɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ mùnì n wárh nǝ̀bwànà bɛ́.¹⁸Lyì zɛ̃̀ bǝ zhĩ bal mǝ̀dù pyònò wǝ̀, bǝ zǝ bǝ bà, ń yà ń wɔ́ gwànà. Bǝ̀ y'à n'ê yǎl bǝ zǝ mɔ bǝ zù bǝ̀ cĩ́ Yezu yé né. ¹⁹Sǝ lyì-zhǎ bɛ́ ce, bǝ̀ y'à yǝ̀l bǝ̀ gǝ́ m'a tó né bǝ zǝ mɔ bǝ zù yé. Rǝ̀myɛ́ ce, bǝ zǝ mɔ bǝ jì lyarh wa, bǝ sǔr bɔ̀l, bǝ tó gàà bǝ só mo tɛ̃́ Yezu yé né lyì bí cǝcǝl wǝ.²⁰Yezu gǝ́ pwírí bǝ̀ zhí mu, n zɛ̃̀ n wɔ̀ gwànà y nɛ: «À lò, ǹ nɔ ǹ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri.» ²¹Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ wẽ́ bǝ̀ zhe: «Yẽ̀ lò ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ èta mɔ́? Ń nǝ́ ń tùrh Yi. Lò wɔ̌ ń pɛ yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri, ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ Yi dúdú?»²²Yezu lwar bǝ̀ wun bùlǝ̀ né, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Byè yil á n'á bùl èta á wẽ́? ²³À gǝ wò bǝ̀ ń nɔ ń yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri, ráá à gǝ wò bǝ̀ ń zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ n vò, wɔ́ tɛ̌ rǝ̀ wɔ́ nàná du? ²⁴Sǝ èlǎsɛ̃́ á m'ǎ lwar bǝ̀ Numbyíní Byǐ zhe ŋwɔ̀nɔ́ cɛ yó, ń wɔ̌ ń pɛ yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri.»N zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀ gwànà y nɛ: «À n'â wǝ̀l mó: zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń kwè ǹ pyònò w ń vò jè.»²⁵Rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, bal mɔ́ shí tɛ̃́, n zɛ̃̀ n kwè ń pyònò w ń yà ń pyě ò wẽ́ mó lyì bí gakó yírh wǝ, n zhǐr ń nǝ́ ń cèrhé Yi ń mǝ́ ń la jè. ²⁶Kɔn jàr bǝ̀ gakó dɛ̃́dɛ̃́, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cèrhé Yi. Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ y'à zhe be. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wǝ̀lǝ̀: «Nǝ́ nɔ yò-jààrɛ̀ zà.»²⁷Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zhǐr gàà, n nǝ myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ mǝ̀dù, ń yíl Levyi, ń jě myǝ̌l-kwǎndɛ́ zõ jàà wà. N wɔ̀ mɔ̀: «Zɛ̃̀ ń tó ne.» ²⁸N zɛ̃̀ n yẽ̌ kɔn gakó ne n tó Yezu ni.²⁹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Levyi zɛ̃̀ n tɛnɛ kùjú nánzhǝzhɔ̌ ń sõ kɛ̀lɛ́ w Yezu yilǝ. Myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ nánzhǝzhɔ̌ ǹdǝ́ lyì dwã y'à tó be bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ kùjú w jàà wà. ³⁰Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ bɛ mɔ́ y'à n'ê ŋwúŋwùní bǝ̀ zhe Yezu kwã-lyì bí ni: «Byè yil á tó myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ bé ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né mó ne á n'á jí?» ³¹Yezu wɔ̀ bɛ: «Lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe bǝsàzùlí bǝ lyìtwǝ́r tum zhe yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ nǝ̀bwànà mɔ́ bǝ̀ zhe ń tum. ³²E dǝ̀ wu-cángá cìnǝ́ à tú byõ̌ yé. Wɔ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ cìnǝ́ wun pyìrhú yil à túwǝ́.»³³Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Zhã kwã-lyì bí ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá n'ê lyẽ bǝ̀ nyí twǝr nánzhǝzhɔ̌, bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ Yi-co, ǹmyɛ́ kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê jí, bǝ̀ n'ê nywɛ̀.» ³⁴N wɔ̀ bɛ: «Á n'á bùl bǝ̀ lò kɛ̃-jú gǝ ŋwɛ́nɛ́, n zɛ̃̀ n byẽ̀ lyì, á wɔ̌ á m'ǎ ce bǝ lyẽ bǝ̀ nyí ǹdǝ́ kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ bɛ? À t'â bùl yé. ³⁵Sǝ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ bànà, bǝ̀ m'a vùr kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ bǝ̀ wẽ́. Rǝ̀myɛ́ yi ní, bǝ̀ m'a zɛ̃̀ bǝ lyẽ bǝ̀ nyí.»³⁶N zɛ̃̀ n ji sǝswalá n pǝ bɛ n wɔ̀: «Lò wàr ǹ m'ǎ kǎr gɔ̀nɔ̀ nándũ̀ kàmǝ̀-jɛ̃̀ ń bǝ́ pú gàn-dṍ yé. Bǝ̀ gǝ zǝ y bǝ pú wǝ, gàn-dũ̀ w b'a cɔ̀, e jà kàmǝ̀-jɛ̃̀ nándwǝ̃̀ y t'â la cɛ̀nɛ̀ yál ǹdǝ́ gàn-dṍ w yé.³⁷Bǝ̀ t'â kwè sǝ̀-bùlú bǝ ce nǝ̀-bɔ̀lsɛ̀ nándwǝ́rh wẽ́ yé. Bǝ̀ gǝ co w né, ò m'a púrh nǝ̀-bɔ̀lsɛ́, ò cìcì mú ló tɛ̃́, nǝ̀-bɔ̀lsɛ́ myɛ j'à cɔ̀. ³⁸Sǝ̀-bùlú wɔ́ nǝ̀-bɔ̀lsɛ̀ nándùrh wẽ́ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ ce w né. ³⁹«Lò gǝ nyɔ̀ sǝ̀-dwǝ́lmǝ, ń kǝ́ ń tá ń yǎl sǝ̀-dùlmǝ̀ yé. Ń nǝ́ ń wǝ̀l bǝ̀ sǝ̀-dwǝ́lmǝ mó nyɛ̀.

Chapter 6

¹Shìrhǝ́ dɛ̃ rǝ̀dù yùwǝ̀, Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí y'à tó kálsɛ wẽ́ bǝ̀ n'ê lyɛ̃. E jà è y'à wɔ́ fɔ̀ yi. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê kɛ́ jíjí rí bǝ̀ wówó bǝ̀ dɔ̀mà. ²Farɛzhɛ̃ɛ̃bá jàlà zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ bɛ: Bǝ̀kɔ́n yil á n'á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ lò bǝ sɔ́má zhe sǝ n wɛ̀rhɛ́ shìrhǝ́ dɛ̃ yùwǝ̀?³Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Á gwẽ̌ yǝ̀ kɔn tɛ̀bɛ́ Dǝvyidi wɛ̀rhɛ́, nɔrh mɔ́ gǝ́ y'à tú è zhe ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń tó-dwã bɛ́ mɔ́ kàrmɔ nà? ⁴Ń zù Yi jù wǝ̀, n kwè búrú w bǝ̀ y'à pɔ Yi ni mú n dɔ̃̀, n vùr n pǝ ń dwã bɛ́ myɛ nɛ bǝ dɔ̃̀. E jà wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé dúdú bǝ̀ y'à zhe sɔ́má bǝ̀ wɔ̌ bǝ̀ dɔ̀m wa. ⁵N súlí n wɔ̀ bɛ: Numbyíní Byǐ cǐ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́.⁶Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, shìrhǝ́ dɛ̃ dõ yùwǝ̀, Yezu kǝ́ n zù cɔ w òmyɛ́ dwã-gùlú jì y wẽ́ ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ lyì bí ni. Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà, ń jǝ̀jĩ́ jɛ̃̀ y y'à cùwǝ̀. ⁷Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bɛ́ ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá y'à n'ê yǎl bǝ cĩ́ yò Yezu yó wǝ. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê myǝ̀lɛ́ mɔ, bǝ nyǐ ǹdǝ́ ń gǝ mà n wárh bal mɔ́ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀. ⁸Sǝ Yezu yà ń yě bǝ̀ gǝ́ n'ê bùl né. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bal mɔ́ ń jɛ̃̀ y cù mú ni: Zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ lyì bí gakó yé né. Bal mɔ́ zɛ̃̀ ń zhiǐ dɛ̃̌ bǝ̀ yé né.⁹Yezu wɔ̀ bɛ: À n'â bwǝ̀rh ába: Shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀, lò zhe sɔ́má ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ráá lwɛlɛ? Ń wɔ̌ ń vwǎrh numbyíní myǝ̌l ráá n jǝr è myǝ̌l? ¹⁰N zɛ̃̀ n nyǐ bǝ̀ gakó, n wɔ̀ bal mɔ́ nɛ: Cèlè ǹ jɛ̃̀ yá. N cèlè yǝ̀, e j'a k'a b'è jàà y wa. ¹¹Bǝ̀ gǝ́ nɔ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ lyimǝ zɛ̃̀, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê pyà bǝ̀ gǝ́ la mɔ nɛ́ wɔ̀rhɔ́.¹²Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́, Yezu zhǐr n jì pyɔ̀ òdù yó ń la Yi co. Sǝ ń mɛ̃ gàà mɔ́ n ce Yi kɔn m'e yí cǝ-lár. ¹³Cɛ y gǝ́ lɔ́ e zhɛ̃̀, n zɛ̃̀ è n byẽ̀ ń kwã-lyì bí, n cír shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè bǝ̀ wẽ́ n ce bǝ jǐrh ń tùntúmǝ́.¹⁴Wɔ́ shǝmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń co ń yil bǝ̀ Pyɛɛrɛ mɔ́, ǹdǝ́ ń da-byǐ Andǝrɛ, e súlí Zhakɛ ǹdǝ́ Zhã, ǹdǝ́ Shilipu ǹdǝ́ Bǝtǝlǝmyi, ¹⁵ǹdǝ́ Mǝco ǹdǝ́ Tɔma, ǹdǝ́ Alǝfɛ byǐ Zhakɛ ǹdǝ́ Shǝmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ yǝ̀wǎl cìnǝ́ bé gùlú w lò mó, ¹⁶e súlí Zhakɛ byǐ Zhide, ǹdǝ́ Zhidǝ Esǝkarǝyɔtɛ, mɔ̀bɔ́ ń jǐrh myìnnǝ̀ mó.¹⁷Yezu zǝ ń tùntúmǝ́ bé n só pyɔ̀ wá, bǝ zhì jàà kɛ̀bɛ́ è yǝ̀ lwǝl wẽ́. Ń kwã-lyì bí nánjǝ̀jóló myɛ y'à zhǐ gàà. Bǝ̀ jàlà y'à shí Zhide ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛm, jàlà shí cɛmɛ nɛ́ nǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w yó bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Tiiri ǹdǝ́ Sǝdɔ̃ mɔ́ wa. ¹⁸Bǝ̀ gakó y'à tú bǝ̀ la ń zɔ̀mà nɛ́ cilu sǝ wárh bɛ, sǝ byɛ̀bɛ́ nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ myɛ y'à n'ê nɛ bǝsàzùlí. ¹⁹Lò gakó yà ń nǝ́ ń yǎl n dwǝ̀rh mo, bǝ̀ jàn nánfɔ̀lɔ̀ y'à n'ê shí ń yala nɛ rǝ̀ wárh bǝ̀ gakó.²⁰Yezu zɛ̃̀ n kwẽ̌ n nyǐ ń kwã-lyì bí, n wɔ̀: Wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́ wɔ́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ nǝ̀mwà, bǝ̀ Yi tǝnà y wɔ́ ámyɛ̌ á cǐ yǝ. ²¹Wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́ wɔ́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ nɔrh zhe èlǎsɛ̃́ mɔ́, b'ǎ m'ǎ nǝ kùjú á jí á sú. Wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́ wɔ́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á kúrh èlǎsɛ̃́ mɔ́, b'ǎ b'a mɔ̀n.²²Lyì bí gǝ tú bǝ̀ n'ê jí zùùri ǹd'ába, bǝ̀ n'ê jarh ába, bǝ̀ n'ê tùrh ába, bǝ̀ n'ê zhìlì á yil Numbyíní Byyǐ yilǝ, s'á lwar b'ǎ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́. ²³Dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ yùwǝ̀, s'á fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀. Nyǐ-nǝ kwǎndɛ nánfɔ̀lɔ̀ zhǐ Arǝzana w á yilǝ, bǝ̀ wɔ́ èta bǝ̀ dabá myɛ wɛ̀rhɛ́ Yi nyì-zwennǝ bé né.²⁴Sǝ zúzúnú b'a zǝ ámyɛ̌ nǝ̀cɛ̀nà bɛ́, b'ǎ nɔ á wu-nyɔ̃̀ w èlǎsɛ̃́. ²⁵zúzúnú b'a zǝ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á jí á swí èlǎsɛ̃́ mɔ́, bǝ̀ nɔrh b'a zǝ ába. zúzúnú ámyɛ̌ b'a zǝ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á mɔ̀n èlǎsɛ̃́ mɔ́, b'ǎ m'ǎ kúrh yǝ́-nàná.²⁶Lyì bí gakó gǝ tú bǝ̀ n'ê cèrhé ába, s'á lwar bǝ̀ zúzúnú b'a zǝ ába, bǝ̀ wɔ́ èta bǝ̀ dabá y'à n'ê cèrhé lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê gòm kɔma bǝ̀ bǝ̀myɛ́ wɔ́ Yi nyì-zwennǝ mó né²⁷Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á cili à zɔ̀mà nɛ́ mɔ́, à n'â wǝ̀l ába: Swéné-nǝ á zw:à bé, s'á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê jí zùùri ǹd'ába mɔ́. Lwǝ̌l-nǝ Yi byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê lwe ába mɔ́ yilǝ. ²⁸Lwǝ̌l-nǝ re bǝ̀ rǝ̀ cĩ́ bwǝl byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê bwǝl lwɛlɛ bǝ̀ pɛ ába mɔ́ yó.²⁹Lò gǝ mà mɔ́ jǝ̀-sǎ, sǝ́ pìrhí ǹ pǝ̀pá dõ mó ń pɔ̃. Lò̀ gǝ nǝ́ ń yǎl n zwẽ ǹ kàmǝ̀-zù-èdɔ̀lɔ̀, sǝ́ bǝ̀ká cẽ námpɔ́lɛ́ y myɛ yò yé. ³⁰Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń gǝ lwǝ̀l mó kɔn, sǝ́ pɔ̃. Lò gǝ zwẽ ǹ kɔn, sǝ bǝ̀ká bwǝ̀rh mo yé.³¹Tɛ̀bɛ́ á n'á yǎl b'ǎ dwã bɛ́ wɛ̀rhɛ́ ába, sǝ ámyɛ wɛ̀rhɛ́ rɛ bǝ̀myɛ nɛ. ³²Á gǝ só byɛ̀bɛ́ bǝ̀ só ába mɔ́ dúdú, á mǝ̌ ǹdǝ́ byè kwǎndɛ? Nyǐ-nǝ, lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né mó myɛ, só lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ só be mó. ³³Á gǝ n'á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ á pɛ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ába cɛ̀nɛ̀ mɔ́ nɛ, á mǝ̌ ǹdǝ́ byè kwǎndɛ? ³⁴Á gǝ n'á jìmì lyì bí byɛ̀bɛ́ á n'á bùl bǝ̀ bǝ̀ m'a k'a càrh ába mɔ́ nɛ, á mǝ̌ ǹdǝ́ byè kwǎndɛ? Nyǐ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né mó myɛ n'ê jìmì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yě bǝ̀ bǝ̀ m'a k'a càrh bɛ mɔ́ nɛ, bǝ̀ n'ê jìmì.³⁵ámyɛ̌ swéné-nǝ á zwǝ̀ bé, s'á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ́ bɛ́, s'á jìmì bi. È dǝ̀ bǝ̀ la k'a càrh ába yil yé. Èta, á b'ǎ nǝ kwǎndɛ nánzhǝzhɔ̌. Á b'ǎ yǝ̀ Dɛ̃̌ cǝ́bal mɔ́ byǎ. Ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l dǝ̀lànɛ̀ ǹdǝ́ bǝ̀cà cìnǝ̀ ga nɛ. ³⁶Yál-na nɔ̀nɔ̀ dǔr cìnǝ́ ǹdǝ á Da mɔ́ gǝ́ wɔ́ nɔ̀nɔ̀ dǔr cǝ́bal nɛ́.³⁷Á bǝ̀k'á kǝ́ á dwã bɛ́ bùrsi, mùnì ga Yi bǝ̀k'a kǝ́ ámyɛ bùrsi yé. Á bǝ̀k'á pǝ dóó á dwã bɛ nɛ, mùnì ga Yi bǝ̀k'a pǝ ámyɛ dóó yé³⁸Pǝ-na á dwã bɛ́ nɛ, mùnì ga Yi pǝ ámyɛ nɛ. Yi m'a myɛrhɛ zwã̌ w e sú e shìl rǝ pǝ ába. Zwã̌ y á n'á ce è wẽ́ á pɛ á dwã bɛ́ nɛ mɔ́, wɔ́ èmyɛ́ dwí rí cìcì wẽ́ Yi b'a ce né rǝ pǝ ámyɛ nɛ.³⁹Yezu kǝ́ n ji sǝswalá n pǝ bɛ, n wɔ̀: Lyìlyǒ wɔ̌ ò b'a vwɛ̃ ò dõ lyìlyǒ? Rǝ̀myɛ́ rǝ̀lyè y ga t'â la gɔ́rɔ́ w tu? ⁴⁰Lò mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê cèrhè bǝ ń cǝ̀rhnǝ mó du yé, sǝ ń gǝ cèrhè ń lwar, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń cǝ̀rhna mó ga jǐrh kɔn rǝ̀dù.⁴¹Byè yil ǹ nǝ màlá y è ŋwɛ́nɛ́ ǹ dõ mó yírh wǝ, ń zɛ̀ ǹ bǝ dǝ̀-bũ̌ w ò ŋwɛ́nɛ́ ǹmyɛ́ cìcì nyǎn rɛ́ wẽ́ mó nɛ? ⁴²Etǝr ǹ b'ǎ tó né ń wɔ̀ ǹ dõ mó ne: À da-byǐ, yẽ̌ a vùr màlá y è ŋwɛ́nɛ́ ǹ yírh ré wẽ́ mó, ń jà ǹ bǝ dǝ̀-bũ̌ w ò ŋwɛ́nɛ́ ǹ cìcì nyǎn rɛ́ wẽ́ mó nɛ? Myìnù cǝ́bal, jɛ̀rɛ̀ ń vùr dǝ̀-bũ̌ w ò ŋwɛ́nɛ́ ǹ yírh ré wẽ́ mó. Rǝ̀myɛ́ yó, ǹ yírhǝ́ b'a nǝ màlá y è ŋwɛ́nɛ́ ǹ dõ mó nyǎn rɛ́ wẽ́ mó cɛ̀nɛ̀, ń zɛ̃̀ ń ŋwɛ̀nɛ́ ń vùr yǝ.⁴³Cǒ kɔ̀bɔ́ ò càn t'â ce byǎ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ càn yé. ⁴⁴Cǒ kɔ̀bɔ́ ò bǝ càn t'â ce byǎ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ càn yé. Bǝ̀ y'a tó cǒ byǎ dɛnnɛ bǝ lwar ò ná y párá. Bǝ̀ t'â kwẽ épyìlǝ́ bàásɔ̀bɔ́ yó yé. Bǝ̀ t'â kwẽ écin ésɔ́nɔ́ yó yé.⁴⁵Lyì-twǝ̌ n'ê vùr kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn è wẽ́ è ce pwẽ̀ ne, bǝ̀ wɔ́ cɛ̀nɛ̀ rǝ̀ sú è wu wǝ́. Lyì-bǝlwɛ̀lɛ́ n'ê vùr kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ càn è wẽ́ è ce pwẽ̀ ne, bǝ̀ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ càn rǝ̀ sú è wu wǝ́. Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ sú numbyíní wu w mú rǝ̀ n'ê dwi è nyuí wǝ.⁴⁶Byè yil á n'á byẽ̀ ne bǝ̀ Cǐnnǝ, Cǐnnǝ, e j'ǎ t'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ à gǝ́ n'â byili ába né? ⁴⁷Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń tú à sono, n cili à zɔ̀mà nɛ́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nǝ̀ gǝ́ n'ê byili ní, à la ába rǝ̀ ná-cí gǝ́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ byilu. ⁴⁸Ń wɔ́ ǹdǝ lò mɔ̀bɔ́ ń ju ń jì kùr ń la lú ta. N kù jì y nà y e vò tɛ̃́ n cĩ́ è kùr ré pàtá yó. Dwà nánfwɛ̀lɛ̀ zɛ̃̀ e nyɔ̀, è nɛ̃̌ mɔ́ wùl mǝ tó jì y kùr wǝ. Sǝ è gǝ́ lù cɛ̀nɛ̀ mɔ́ ce, nɛ̃̌ mɔ́ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ mǝ dom y yé.⁴⁹Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń cili à zɔ̀mà nɛ́, n zɛ̃̀ ń tá ń wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nǝ̀ gǝ́ n'ê byili ní, ń wɔ́ ǹdǝ lò mɔ̀bɔ́ ń lù ń jì cɛ y yó tɛ̃́ nánfò ta. Ń yǝ̀ è nà y kwì e vò tɛ̃́ yé. Dwà zɛ̃̀ e nyɔ̀, è nɛ̃̌ mɔ́ wùl mǝ tó jì y kùr wǝ. È gakó wǔr e ló tɛ̃́.

Chapter 7

¹Yezu gǝ́ tú n byili zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ gakó lyì bí ni n zhɛ̀, n zhǐr n vò Kapɛrnaɔm, n zù cɔ w wẽ́.²Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cǝ́bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà. Ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀ mǝ̀dù ń yà ń só dɛ̃́dɛ̃́ yà ń bǝ jɛ̀, ń nǝ́ ń yǎl n cì. ³Yó-cǝ́bal mɔ́ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m Yezu yò, ń twĩ̀ Zhwifubá náncɛrh ń sono bǝ̀ bǝ̀ lwǝ̌l mo, bǝ̀ ń bǝ̀ n wárh ń tùntùnnǝ̀ mó. ⁴Bǝ yí Yezu sõ, bǝ̀ n'ê lwǝ̀l mò ǹdǝ́ yǝ̀wǎl bǝ̀ zhe: «Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ lyì-twǝ̌. Kɔn mǝ̌ bǝ̀ n sɛ̃ mɔ. ⁵Ń só nǝ́ dwí rí. Ńmyɛ̌ ń ce bǝ lù nǝ́ dwã-gùlú jì y bǝ pǝ nǝ́ba.»⁶Yezu zhǐr n tó be ń la. Ń yà ń kǝ́ ń bǝ nyɛ ǹdǝ́ kɛ̀lɛ́ y yé, shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ twĩ̀ ń dɔwabá jàlà bǝ vò bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Yó-cǝ́bal, bǝ̀ká lyɛ̀ɛ̀ ǹ cìn yé. À yǝ̀ yírh swí sǝ́ zù à sõ kɛ̀lɛ́ w yé. ⁷Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à yǝ̀ bùl b'à mǝ̌ s'a bwǝlse ǹ nyí ni yé. Ǹmyɛ́ wírí ń púr ǹ nyí, à tùntùnnǝ̀ mó mà n wárh. ⁸Nyǐ à zhe yó-cìnǝ́ bǝ̀ cǐ ni. Àmyɛ zɛ̃̀ à cǐ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ à n'â pɛ sɛ nyǝ́. À gǝ wò mǝ̀dù nì bǝ̀ ń zhǝl nyɔ̀nɔ̀, n vò. À gǝ wò ń dõ ne bǝ̀ ń bǝ̀ nyǝ̀má, n bà. À gǝ wò à tùntùnnǝ̀ nè bǝ̀ ń wɛ̀rhɛ́ èta, n wɛ̀rhɛ́.»⁹Yezu gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, rǝ̀ jàr mɔ̀, n zɛ̃̀ n pyìrhí n wɔ̀ lyì-zhǎ bɛ́ bǝ̀ y'à tó mo mó ne: «À n'â wǝ̀l ába: bá Esǝrayɛl lyì bí wẽ́, à gwẽ̌ yǝ̀ lò nɛ ń zhí ni èta dono yé.» ¹⁰Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ twĩ̀ mú gǝ́ k'a kwẽ̀ bǝ yí kɛ̀lɛ́ wa, bǝ pwírí tùntùnnǝ̀ mó wárh, ń zhe bǝsàzùlí.¹¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ n vò cɔ òdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Nǝyin. Ń kwã-lyì bí ǹdǝ́ lyì-zhǎ nánjǝ̀jóló y'à tó mo. ¹²Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ̀ n'ê bwǝlse cɔ wá, bǝ nǝ cùù lyì zhĩ bǝ̀ la vò bǝ ce. Mɔ̀bɔ́ ń cù mú yà ń wɔ́ byì-dùwǝ̀ ń ná nɛ. Ná mɔ́ jà ń yà ń wɔ́ ejǝ̃̀-kɛ̃. Cɔ w lyì bí nánzhǝzhɔ̌ y'à tó ná mɔ́ nɛ. ¹³Cinu gǝ́ nɔ kɛ̃ mɔ́, ń nɔ̀nɔ̀ zɔ mɔ, n wɔ̀ mɔ̀: «Bǝ̀ká kúrh yé.» ¹⁴14 N bwǝlse n dwǝ̀rh kùlkṍ wǝ́. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à zhĩ w mú swǝ́rh bǝ zhì. N zɛ̃̀ ń wɔ̀: «Byǐ, à n'â wǝ̀l mó, zɛ̃̀ dɛ̃̌.» ¹⁵N zɛ̃̀ n jòm ń kùr yó, ń nǝ́ ń zɔ̀mà. Yezu zǝ ń jɛ̃̀ nɛ̀ n pǝ ń ná nɛ. 16 Ywẽ zǝ bǝ̀ gakó. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cèrhé Yi, sǝ bǝ̀ y'à zhe: «Yi nyì-zwennǝ nánfɔ̀lɔ̀ tú nǝ́ sõ.» Jàlà myɛ y'à zhe: «Yi tú rǝ gwɛ̃ rǝ̀ dwí rí ni.»¹⁶Ywẽ zǝ bǝ̀ gakó. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cèrhé Yi, sǝ bǝ̀ y'à zhe: «Yi nyì-zwennǝ nánfɔ̀lɔ̀ tú nǝ́ sõ.» Jàlà myɛ y'à zhe: «Yi tú rǝ gwɛ̃ rǝ̀ dwí rí ni.» ¹⁷Yò w òmyɛ́ du o yí Zhide tǝnà y púlǝ́púlǝ́, ǹdǝ́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhide yala nɛ mɔ́ wa.¹⁸Zhã kwã-lyì bí tú bǝ cĩ́ mu rǝ̀myɛ́ gakó. N zɛ̃̀ n vùr lyì bǝ̀lyè bǝ̀ wẽ́, ¹⁹n twĩ̀ bì Cinnǝ mú sõ bǝ̀ bǝ̀ bwǝ̌rh mo bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ wò bǝ̀ ń bàn mɔ́, ráá bǝ̀ dɛ̃̌ gwẽ̌? ²⁰Bǝ̀ gǝ́ yú Yezu yala nɛ́, bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Zhã-Bǝtiisi twĩ̀ nǝ́ba ǹ sono, bǝ̀ nǝ́ bwǝ̌rh mó, ǹdǝ́ è gǝ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ wò bǝ̀ ń bàn mɔ́, ráá nǝ́ dɛ̃̌ gwẽ̌?»²¹Rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, Yezu wárh lyì nánzhǝzhɔ̌ bǝ̀ címsi ǹdǝ́ bǝ̀ yala yin wẽ́, n wárh byɛ̀bɛ́ nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ y'à zhe, n púr lyìlyǝ̌r nánzhǝzhɔ̌ yírhǝ́. ²²N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Zhǝl-nǝ á cĩ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á yírhǝ́ nɔwa, á zhã̌ j'a nyɛ̀ɛ̀ mɔ́ Zhã nɛ. Lyìlyǝ̌r yírhǝ́ n'ê púrǝ́; gwànsɛ̀ n'ê zɛ̃̀ sǝ̀ zhǝ̀lǝ̀; nɔr cìnǝ́ n'ê wárh bǝ̀ jǐrh wárhgáá; sǝ̀bwààrhɛ̀ zhã̌ n'ê nyɛ̀ɛ̀; cùùrì n'ê bwìrhì; bǝ̀ n'ê bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bǝ̀ byili nǝ̀mwà nɛ̀. ²³Wu-nyɔ̃̀ cí wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń wu t'â la gɔ àmyɛ́ shò-kwã nɛ́.»²⁴Byɛ̀bɛ́ Zhã twĩ̀ mú gǝ́ k'a kwẽ̀, Yezu zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zɔ̀m ń yò ǹdǝ́ lyì-zhǎ bɛ́ ń zhe: «Byè á zhǝ̀l á nǝ gɔ-elũ èpòlò w wǝ? Vwal-gɔ zho n'ô fúfǔ? ²⁵Sǝ è nǝ wɔ́ byè á zhǝ̀l á na? Lò ń zù kàmǝ̀-zǔrh shɛ̀bɛ́ sǝ̀ càn? E jà byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwì kàmǝ̀-zǔrh shɛ̀bɛ́ sǝ̀ càn, bǝ̀ n'ê jí nyɛ̀n mɔ́, wɔ́ pyǎ kǎlsɛ wẽ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́. ²⁶Sǝ è nǝ wɔ́ byè á zhǝ̀l á na? Yi nyì-zwennǝ? À n'â wǝ̀l ába: ń wɔ́ Yi nyì-zwennǝ, sǝ ń nǝ jà ń du Yi nyì-zwennǝ myɛ cìcì.²⁷Wɔ́ ńmyɛ̌ yò bǝ̀ y'à kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Yi wòwǝ̀: ‹Nyǐ à n'â twĩ̀ à tùntúm ń la yǝ̀ ǹ yé né,n kwɛrhɛ ǹ sɔ́má yá.›» ²⁸Yezu súlí n wɔ̀: «À n'â wǝ̀l ába: kɛ̃ yǝ̀ byǐ lùl ń du Zhã yé. E jà lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lyì bí gakó námpɔ́lɛ́ Yi tǝnà y wẽ́ mó du mu.»²⁹Lyì bí gakó ǹdǝ́ myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ bé y'à n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́, sǝ bǝ̀ lwar bǝ̀ Yi wɔ́ cángá. Bǝ zɛ̃̀ bǝ mɔ́lɛ́ bɛ Zhã nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ wẽ́. ³⁰30 Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé yǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ mɔ́lɛ́ bɛ Zhã nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ wẽ́ yé, bǝ̀ cẽ dɛ̀bɛ́ Yi y'à n'ê yǎl rǝ wɛ̀rhɛ́ bǝ̀ yil mó.³¹Yezu súlí n wɔ̀: «À m'a zǝ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí a mɛrhɛ ǹdǝ bǝ̀kɔ́n ta? Bǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ byè ta? ³²Bǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ bǝ̀sɔ́ná byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jě dwã-gùlú èpóró wẽ́ ta, bǝ̀ n'ê byẽ̀ dwã bǝ̀ n'ê wǝ̀lǝ̀: ‹Nǝ́ wúl wúrh, á yǝ̀ sɛ yé. Nǝ́ nún wu-zhìlù núrh, sǝ á yǝ̀ kúrh yé.›»³³Yezu súlí n wɔ̀: «Zhã-Bǝtiisi túwǝ́, ń yà ń tá ń jí kùjú yé, ń tá ń nywɛ̀ sɛ̃́ yé. Á zɛ̃̀ á zhe bǝ̀ wɔ́ nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ. ³⁴Numbyíní Byǐ bà, ń nǝ́ ń jí, ń nǝ́ ń nywɛ̀. Á zɛ̃̀ á zhe bǝ̀ ń wɔ́ sùl-wòrò, n jà ń wɔ́ sǝ̀-nyɔ̀rɔ́, bǝ̀ wɔ́ myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ yààyàà bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né mó bǝ̀ wɔ́ ń dɔwabá.» ³⁵Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ń zhe Yi surhǝ né, wɔ́ ń tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né dɛnnɛ bǝ̀ y'a tó né bǝ lwar.»³⁶Farɛzhɛ̃ɛ̃ mǝ̀dù yà ń byẽ̀ Yezu bǝ̀ ń bǝ̀ n jí kùjú ń sõ. Yezu zhǐr n vò. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ jě tɛ̃́ bǝ̀ n'ê jí kùjú wǝ́. ³⁷Sǝ kɛ̃ mǝ̀dù yà ń wɔ cɔ w wa, ń wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ cǝ́kɛ̃. Ń gǝ́ lwar bǝ̀ Yezu yà ń nǝ́ ń jí kùjú Farɛzhɛ̃ɛ̃ mɔ́ sõ, n zɛ̃̀ n zǝ kwǎl-byǐ kɛ̀bɛ́ è càn, è sú ǹdǝ́ nwǝ̃̌ è lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́, ³⁸n tó kwã nɛ́ ń zhǐ Yezu nèsé yó ń mǝ́ ń kúrhǝ́, n zɛ̃̀ n zǝ ń ywésé n mǝ n pɔ́pɔ̌ ń yǝ́-nàná nɛ́ nǝ̀ y'à n'ê lwé Yezu nèsé yó mó, ń mǝ́ ń kwǝ̀ǝ̀lè ń nèsé, ń mǝ́ ń lwé nwǝ̃̌ y sǝ̀ yó.³⁹Farɛzhɛ̃ɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń byẽ̀ Yezu mú gǝ́ nɔ rǝ̀myɛ́, n zɛ̃̀ n bù ń wẽ́ n wɔ̀: «Bal mɔ̀bɔ́ gǝ yà ń wɔ́ Yi nyì-zwennǝ zhǝ̀nà, ń yà ń mà n lwar kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń dwǝ̀rh mò mó gǝ́ wɔ́ nɛ́, bǝ̀ ń wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ cǝ́kɛ̃.» ⁴⁰Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ Farɛzhɛ̃ɛ̃ mɔ́ nɛ: «Shǝmɔ, à zhe zɔ̀mɛ̀ à la mɔ́ wál.» Shǝmɔ wɔ̀ mɔ̀: «Zɔ̌m yó-cǝ́bal.»⁴¹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: «Lyì bǝ̀lyè bǝ̀ y'à zhe lò mǝ̀dù jim. Mǝ̀dù y wɔ́ dwã zwã̌-ànu tum wársɛ, ń dõ mó wɔ́ dwã shí-ènu tum wársɛ. ⁴²Sǝ bǝ̀myɛ́ mǝ̀dù ga gǝ́ yà ń wàr jim rí ń la kwã̀ɔ̃́ mɔ́ ce, mɔ̀bɔ́ bǝ̀ zhe ń jim rí mú já n yẽ̌ bǝ̀ ga nɛ.» Yezu zɛ̃̀ n bwǝ̀rh mò n wɔ̀: «Wɔ́ mɔ̌ ń mà n swéné mo, bǝ̀myɛ́ jimǝ cìnǝ́ bǝ̀lyè y wẽ́, du ń dõ?» ⁴³Shǝmɔ wɔ̀ mɔ̀: «À n'â bùl bǝ̀ wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń jim rí y'à já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́.» Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Ǹ zhe bwìrì.»⁴⁴N pyìrhí n zǝ ń yé n zǎ kɛ̃ mɔ́, n wɔ̀ Shǝmɔ nɛ: Ǹ nǝ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́? À zù ǹ sõ, ǹ yǝ̀ nɛ nɛ̃̌ pɛ a m'a sã̀ à sèsé yé, sǝ ńmyɛ̌ sàm sɛ ǹdǝ́ ń yǝ́-nàná, n zɛ̃̀ n pɔ́pɔ̌ sɛ ń ywése. ⁴⁵À gǝ́ zù ǹ sõ jù wǝ̀, ǹ yǝ̀ nɛ kwǝ̀ǝ̀le yé, sǝ à gǝ́ zù ga, ńmyɛ̌ já ń nǝ́ ń kwǝ̀ǝ̀le à nèsé.⁴⁶Ǹ yǝ̀ nwǝ̃̌ à yó w twǝrh yé, sǝ ńmyɛ̌ ló nwǝ̃̌ kɛ̀bɛ́ è lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ a sèsé yó. ⁴⁷Wɔ́ rǝmyɛ́ è ce à n'â wǝ̀l mó: ń nɔ ń yǝ̀-bǝlwàálɛ nánzhǝzhɔ̌ subri. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil ń wɛ̀rhɛ́ sónó nánfɔ̀lɔ̀ tum. Sǝ lò mɔ̀bɔ́ bǝ̀ pɔ mɔ sǔbri námpɔ́lɛ́, ńmyɛ wɔ́ námpɔ́lɛ́ ń só.⁴⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ: Ǹ nɔ ǹ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri. ⁴⁹Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê tó mo bǝ̀ jí kùkú w mú zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wǝ̀lǝ̀: Wɔ́ mɔ̌ lò ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ èta mɔ́, ń mǝ́ ń pɛ yǝ̀-bǝlwàálɛ myɛ sǔbri? ⁵⁰Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ kɛ̃ mɔ́ nɛ: Ǹ gǝ́ zhí ni mú ce ǹ nɔ vwǎrh. Zhǝl ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́.

Chapter 8

¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu yà ń nǝ́ ń byɛ́lɛ́ cǝ-fwààlɛ́ ǹdǝ́ cǝ-byǐsí, ń nǝ́ ń bwǝ̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí. Ń kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y y'à n'ê tó mo, ²e súlí kana jàlà ń jì nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ sǝ shǝ́r bǝ̀ wẽ́, n vùr címsi shɛ̀bɛ́ sǝ̀ y'à zhe be n súlí. È y'à wɔ́ Marɛ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Magǝdala lyì bǝ̀kɔ́, mɔ̀bɔ́ Yezu jì nǝ̀cílsí námmǝlwǎlsɛ́ shàlpyɛ̀ y sǝ shǝ́r ń wẽ́ mó, ³e súlí Shuza mɔ̀bɔ́ ń yà ń nǝ́ ń yìlì Erɔɔdɛ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ nɛ mɔ́ kɛ̃ Zhannɛ, ǹdǝ́ Suzɛ̃ɛ̃ ǹdǝ́ bǝ̀ dwã nánzhǝzhɔ̌, bǝ̀ y'à n'ê sɛ̃ Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí ni ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe.⁴Lyì nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê shí cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́ bǝ̀ twí Yezu sono. N zɛ̃̀ n ji sǝswalá n pǝ bɛ n wɔ̀: ⁵«Bal mǝ̀dù ń yà ń shǝ́r ń la ń twã́ dú. Ń gǝ́ yú ń nǝ́ ń dwì twã́ nɛ́ yi ní, jíjí rí byǎ bɛ́ jàlà ló tɛ̃́ sɔ́má y nyí ni. Lyì nɔ̀ rɛ̀ ǹdǝ́ bǝ̀ nǝ̀rh, kúmsi jí rǝ̀ gakó. ⁶Bǝ̀ jàlà ló pàtá yó, bǝ lyĩ, bǝ k'a cì, twɛ́nɛ́ gǝ́ y'à tɛ̀nɛ́ mɔ́ yilǝ.⁷Bǝ̀ jàlà ló sɔr cǝcǝl wǝ. Bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ sɔr rɛ́ ga tó dwã rǝ lyĩ. Sɔr rɛ́ byì rǝ pyɛ́nɛ́ jíjí rí. ⁸Bǝ̀ jàlà ló cɛ kɛ̀bɛ́ è càn wẽ́, bǝ lyĩ, rǝ ce byǎ. Jíjí yó òdù gakó ce byǎ zɔ̌m.»Yezu gǝ́ zɔ̀m rǝ̀myɛ́ n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀: «Lò ǹ la cilu, sǝ́ cili.»⁹Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh mò sǝswalá y kùrǝ̀. ¹⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Yi ce ámyɛ̌ yě rǝ̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ kùr ré rǝ̀ y'à shèè shãã ga mɔ́. Sǝ è gǝ wɔ́ lyì bí dwã bɛ́ yilǝ, à n'â byili bi ǹdǝ́ sǝswalsɛ, mùnì ga, ‹Bǝ̀ gǝ n'ê nyǐ myɛ, sǝ bǝ̀ bǝ̀k'a nǝ yé; bǝ̀ gǝ n'ê cili myɛ, sǝ bǝ̀ bǝ̀k'a nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀ kùr yé.›»¹¹Yezu súlí n wɔ̀: «Nyǐ-nǝ sǝswalá y kùr ré. Jíjí dwí rí n'ê myɛrhɛ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́. ¹²Lyì jàlà gǝ cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, Shǝtana y'a b'e vùr rè bǝ̀ wẽ́ mùnì bǝ̀ bǝ̀k'a zwẽ nyí bǝ nǝ vwǎrh yé. Bǝ̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdǝ sɔ́má y nyí ni mú ta. ¹³«Jàlà gǝ cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bǝ̀ n'ê zwẽ re ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀, sǝ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, bǝ̀ t'â yẽ̌ re rǝ̀ jòm bǝ̀ wẽ́ rǝ pǝ nǝ̀rh yé. Bǝ̀ n'ê zwẽ nyí bǝ̀ kùr yó, sǝ zwini gǝ tú yi ní, bǝ̀ n'ê gɛ bǝ̀ wun. Bǝ̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdǝ pàtá y yó mó ta.¹⁴«Jàlà gǝ cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, lũ w twǝ́lǝ́ né ǹdǝ́ ò nǝ̀cɛ̀ndɛ́ ǹdǝ́ ò wu-nyɔ̃̀ w pyɛ́nɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bǝ̀ wẽ́. Rǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ rǝ byì rǝ ce byǎ yé. Bǝ̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdǝ sɔr rɛ́ jàà y ta. ¹⁵«Jàlà n'ê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ǹdǝ́ wu kɔ̀bɔ́ ò càn námpúm, bǝ cĩ́ ri bǝ̀ wẽ́, rǝ ce byǎ, bǝ̀ gǝ́ zhe cìn-pyɔ́nɔ́ mɔ́ yilǝ. Bǝ̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdǝ cɛ y kɛ̀bɛ́ è càn mɔ́ ta.»¹⁶Yezu súlí n wɔ̀ bɛ: «Bǝ̀ t'â ji pàntɛ́mɛ́, bǝ k'a kwè y bǝ pú ku kùr wǝ̀, ráá bǝ cĩ́ pal kùr w yé. Bǝ̀ gǝ ju yǝ, bǝ̀ y'a cĩ́ y pàntɛ́mɛ́ jàà wà, mùnì ga byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwì jì y wẽ́ mó yírhǝ́ nǝ nɛ́. ¹⁷Kaka tɛ̀nɛ́ rǝ̀ shèè, rǝ̀ t'â la pwẽ̀ nè du yé. Kaka myɛ tɛ̀nɛ́ bǝ̀ yǝ̀l, bǝ̀ t'â la rɛ lwar pamparɛ̃ɛ̃ yé. ¹⁸«Dɛ̃̌-na á cìn á cilu mú wẽ́. Mɔ̀bɔ́ ń zhe kɔna, bǝ̀ m'a pɔ̃ bǝ súlí. Mɔ̀bɔ́ ń bǝ zhe, bǝ̀ m'a zwẽ tɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ ń zhe mó myɛ cìcì.»¹⁹Yezu da-byǎ bɛ́ ǹdǝ́ ń ná y'à tú bǝ̀ la mɔ nɔ, sǝ lyì-zhǎ bɛ́ ce bǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ yí ń yala nɛ yé. ²⁰Bǝ byili Yezu ni bǝ̀ wɔ̀: «Ǹ ná ǹdǝ́ ǹ da-byǎ bɛ́ zhǐ pwẽ̀ nè, bǝ̀ n'ê yǎl bǝ nǝ mɔ́.» ²¹N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Lyì byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ n'ê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê byili ní, wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀ wɔ́ à ná ǹdǝ́ à da-byǎ bɛ́.»²²Dɛ̃ rǝ̀dù, Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí y'à zù bǔ-bwǝl wǝ. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Bà-nà nǝ́ byɛrhɛ nǝ́ vò mwǝ̃́ y èpákɛ̀.» Bǝ zhǐr. ²³Yezu dɛ̀ɛ̀ ǹdǝ́ bǝ̀ gwẽ̌ n'ê byɛrhɛ. Zho nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ ò n'ô wùl nɛ̃̌ mɔ́ yó, mǝ zɛ̃̀ mǝ̀ n'ê zwì bǔ-bwǝl ré wǝ. Rǝ sú rǝ̀ n'ê yǎl rǝ mɔ́lɛ́. 24 Bǝ zɛ̃̀ bǝ yí ń nyí ni, bǝ zhàrh mɔ̀ bǝ wɔ̀: «Yó-cǝ́bal, yó-cǝ́bal, nǝ́ la cú.»²⁴Bǝ zɛ̃̀ bǝ yí ń nyí ni, bǝ zhàrh mɔ̀ bǝ wɔ̀: «Yó-cǝ́bal, yó-cǝ́bal, nǝ́ la cú.»N shí jan dɛ́ wẽ́, n zɛ̃̀ n bya zho w ǹdǝ́ nɛ̃̌ mɔ́ mǝ̀ y'à n'ê fùù mú. Rǝ̀ gakó zhì shɛ́ɛ́. ²⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Bǝ̀kɔ́n yil á yǝ̀ nǝ̀ zhí?» Kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. Ywẽ zǝ bɛ. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wǝ̀l dwã nɛ: «Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ tǝr lò, zho ǹdǝ́ mwǝ̃́ nɛ̃̌ myɛ m'ê shɛ̀nɛ́ ń nyí ni?»²⁶Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí shí Gǝlile bǝ byɛrhɛ mwǝ̃́ y bǝ yí Zhɛrasa lyì bí tǝnà y wa. ²⁷Ń gǝ́ shí bǔ-bwǝl ré wẽ́ n shǝ́r, cɔ w bal mǝ̀dù zɛ̃̀ n dùr n jǝl mo. Nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ y'à zhe mo. Ń yà ń dɛnɛ ǹdǝ́ kàmǝ̀-zwǐ zú. Ń yà ń tá ń zwẽ̀ kɛ̀lɛ́ w yé. Wɔ́ lú-bɔ̀là yó ń yà ń nǝ́ ń zwẽ̀ nɛ́.²⁸Ń gǝ́ nɔ Yezu ń bànà, n zɛ̃̀ n wǔrh dɛ̃̌ dɛ̃̌, n bǝ̀ n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó ń yé né, n bya n wɔ̀: «Etǝr ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń wɛ̀rhɛ́ nɛ nɛ́, Dɛ̃̌ cǝ́bal Byǐ Yezu? À n'â lwǝ̀l mó, bǝ̀ká nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀ yé.» ²⁹Yezu yà ń pɔ nyí nǝ̀cílí y ni b'è du bal mɔ́ wẽ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce ń zɔ̀m èta. Twǝr nánzhǝzhɔ̌ nǝ̀cílí y y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ bal mɔ́. Bǝ̀ y'à n'ê zal mɔ bǝ̀ lyẽ ń jɛ̀sɛ́ ǹdǝ́ nyáná, bǝ̀ lyẽ ń nèsé ǹdǝ́ cǝ̌bsɛ bǝ̀ m'ê yìlì mù. Sǝ ń ya n sɛ́ nyáná nɛ́ ǹdǝ́ cǝ̌bsɛ́. Nǝ̀cílí y y'à n'ê cìrh mò ń zhǝ̀l gɔ sõ èpòlò wǝ̀.³⁰Yezu zɛ̃̀ n bwǝ̀rh mò n wɔ̀: «Ǹ yíl byè?»N wɔ̀ mɔ̀: «À yíl ‹Nánjǝ̀jóló›.» Nǝ̀cílsí námmǝlwǎlsɛ́ y'à já ń wẽ́, wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil ń zɔ̀m èta. ³¹Nǝ̀cílsí zɛ̃̀ sǝ̀ n'ê lwǝ̀l Yezu ni bǝ̀ ń bǝ̀ká n pǝ sɛ nyí sǝ vò gɔ́rɔ́ w nánlyilyìmú w wẽ́ yé.³²Kùkúr nánzhǝzhɔ̌ y'à zhǐ pyɔ̀ òdù yó gàà rǝ̀ n'ê dɔ̀m gɔ. Nǝ̀cílsí zɛ̃̀ sǝ lwǝ̀l Yezu ni bǝ̀ ń ce sǝ zù kùkúúrí wẽ́. N shɛ̀nɛ́ n pǝ sɛ sɔ́má bǝ̀ sǝ̀ zwí. ³³Nǝ̀cílsí zɛ̃̀ sǝ shǝ́r bal mɔ́ wẽ́, sǝ vò sǝ zù kùkúúrí wẽ́. Rǝ̀ gakó j'a dùr rǝ cǝ́cèlé pyɔ̀ w rǝ ló mwǝ̃́ y wǝ, rǝ mɛ̃ gàà rǝ cì.³⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê yìlì rì mú gǝ́ nɔ rǝ̀myɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ dùr bǝ vò bǝ byili cɔ w wa, ǹdǝ́ cǝ-byǐsí sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ cɔ w vɔ̃̀ nɛ̀ mɔ́ wẽ́. ³⁵Lyì bí zɛ̃̀ bǝ du bǝ̀ la vò bǝ nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. Bǝ̀ gǝ́ yú Yezu sono, bǝ pwírí mɔ̀bɔ́ nǝ̀cílsí shǝ́r sǝ yẽ̌ mó, ń jě tɛ̃́ Yezu yala nɛ, n zù ń gàndɛ, e jà ń surhǝ né myɛ k'a bǝ̀ dwã yó. Ywẽ zɛ̃̀ rǝ̀ zhe be.³⁶Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ nɔ yò w ǹdǝ́ bǝ̀ yírhǝ́ mó zɛ̃̀ bǝ cĩ́ bi bal mɔ́ nǝ̀cílsí y'à zhe mó gǝ́ tó né n nǝ ń cìnǝ̀. ³⁷Cɔ w lyì bí púlǝ́púlǝ́ zɛ̃̀ bǝ lwǝ̀l Yezu ni bǝ̀ ń zhǐr n yẽ̌ bǝ̀ cɔ w nɛ, bǝ̀ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ y'à zhe be. N zɛ̃̀ n zù bǔ-bwǝl ré wẽ́ ń la zhǐr.³⁸Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nǝ̀cílsí shǝ́r ń wẽ́ mó zɛ̃̀ ń nǝ́ ń lwǝ̀l Yezu ni bǝ̀ ń yẽ̌ ńmyɛ jòm ǹdǝ́ mɔ.Yezu zɛ̃̀ n ká n càrh mɔ̀, n wɔ̀ mɔ̀: ³⁹«Ká vò jè, ń byili kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yi wɛ̀rhɛ́ ǹ yil mó.»Bal mɔ́ ká n kwẽ̀, n vò n bwǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yezu wɛ̀rhɛ́ ń yil mó n byili cɔ w lyì bí gakó ne.⁴⁰Yezu gǝ́ ká n shí mwǝ̃́ y èpákɛ̀ ń bànà, lyì-zhǎ bɛ́ jǝl mo, bǝ zwẽ mo náàcɛ̀nɛ́, bǝ̀ bǝ̀ gakó y'à n'ê dɛ̃̀ mɔ̀. ⁴¹Dwã-gùlú jì y yó-cǝ́bal mǝ̀dù ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ ń yíl Zhǝyiiri. N zɛ̃̀ n bǝ̀ Yezu sono, n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó ń yé né, n lwǝ̀l mò bǝ̀ ń bǝ̀ ń sõ kɛ̀lɛ́ wa. ⁴²Ń yà ń zhe bǝ̀kɔ́ mǝ̀dù ń byinǝ y'à yú shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè, ń yà ń bǝ jàn zhe, ń nǝ́ ń yǎl n cì. E jà wɔ́ ńmyɛ̌ dúdú ń wɔ́ ń bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́. Yezu gǝ́ tú n zhǐr ń la gàà yi ní, lyì-zhǎ bɛ́ y'à n'ê pyɛ́nɛ́ mɔ dɛ̃́dɛ̃́.⁴³Sǝ́ nyǐ kɛ̃ mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà, ń yà ń tu yó o wɛ̀rhɛ́ byinǝ shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè ǹdǝ́ ò n'ô lyɛ̀ɛ̀ mɔ̀. [Ń kwè kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń zhe mó n mǝ n shili ń cìnǝ̀,] sǝ ń yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ n wárh yé. ⁴⁴Ń gǝ́ nɔ Yezu, n tó ń kwã nɛ́, n dwǝ̀rh ń kàmǝ̀-zwǐ y nyí rí ni. Rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, jal mɔ́ j'a kwĩ.⁴⁵Yezu zɛ̃̀ n bwǝ̀rh n wɔ̀: «Mɔ̌ lò ń dwǝ̀rh nè?»Lò gakó zɛ̃̀ ń zhe b'è dǝ̀ ńmyɛ̌ yé. Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Yó-cǝ́bal, lyì bí já dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ n'ê pyɛ́nɛ́ mɔ́.» ⁴⁶Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: «Lò dwǝ̀rh nè. À lwar bǝ̀ jàn shí à yala nɛ rǝ shǝ́r.»⁴⁷Kɛ̃ mɔ́ gǝ́ tú n pwírí ń yò w du dɛ̃̌, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń kǝkǝ, n yí Yezu nyí ni, n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó ń yé né lyì bí gakó yírh wǝ, n byili kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ce n dwǝ̀rh mò, ǹdǝ́ kɔn gǝ́ tó né n mǝ n wárh. ⁴⁸Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «À bǝ̀kɔ́, ǹ gǝ́ zhí ni mú ce ǹ wárh. Zhǝl ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́.»⁴⁹Rǝ̀myɛ́ yó, lò mǝ̀dù shí dwã-gùlú jì y yó-cǝ́bal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ w n bǝ̀ ǹdǝ́ Yezu gwẽ̌ ń nǝ́ ń zɔ̀mà, n wɔ̀ dwã-gùlú jì y yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ: «Ǹ bǝ̀kɔ́ mɔ́ tɛ̀nɛ́ yé. Bǝ̀ká kǝ́ lyɛ̀ɛ̀ yó-cǝ́bal mɔ́ yé.» ⁵⁰Yezu gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀ dwã-gùlú jì y yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ: «Bǝ̀ká dùr ywẽ yé. Ǹmyɛ́ wírí ń zhí ni, sǝ́ yẽ̌ bǝ̀ ǹ bǝ̀kɔ́ mɔ́ mà n nǝ ń cìnǝ̀.»⁵¹Bǝ zɛ̃̀ bǝ zhǐr bǝ yí kɛ̀lɛ́ wa. Yezu yǝ̀ shɛ̀nɛ́ lò dõ tó mo n zù jù w yé. Wɔ́ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã ǹdǝ́ Zhakɛ, e súlí bǝ̀kɔ́ mɔ́ da ǹdǝ́ ń ná dúdú. ⁵²Sǝ lyì bí gakó y'à n'ê kúrh bǝ̀kɔ́ mɔ́ nɛ. Yezu wɔ̀ bɛ: «Bǝ̀k'á kúrh yé, bǝ̀ wɔ́ dɛ́ ń dɛ̌, ń yǝ̀ cì yé.» ⁵³Bǝ̀ gakó zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê mɔ̀n mɔ̀, bǝ̀ gǝ́ y'à yě bǝ̀ bǝ̀kɔ́ mɔ́ wɔ́ cú ń cù mú yilǝ.⁵⁴Yezu zɛ̃̀ n zǝ bǝ̀kɔ́ mɔ́ jɛ̃̀ nɛ̀, n byẽ̀ mò ǹ wɔ̀: «À bǝ̀kɔ́, zɛ̃̀ dɛ̃̌.» ⁵⁵Rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, bǝ̀kɔ́ mɔ́ bwìrhì, n já n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀. Yezu pǝ nyí bǝ̀ bǝ̀ pǝ kùjú bǝ̀kɔ́ mɔ́ nɛ n jí. ⁵⁶Kɔn jàr ń da ǹdǝ́ ń ná dɛ̃́dɛ̃́. Yezu zɛ̃̀ n pǝ bɛ nyí bǝ̀ bǝ̀ bǝ̀k'a shɛ̀nɛ́ bǝ wɔ̀ lò lò nè yé.

Chapter 9

¹Yezu byẽ̀ ń kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y n cĩ́ dwã yó, n pǝ bɛ jàn ǹdǝ́ ŋwɔ̀nɔ́ bǝ̀ bǝ̀ jǐ nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ, sǝ bǝ wárh nǝ̀bwànà. ²N zɛ̃̀ n twĩ̀ bì, bǝ̀ bǝ̀ zhǝl bǝ bwǝ̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, sǝ bǝ wárh nǝ̀bwànà.³N wɔ̀ bɛ: «Á bǝ̀k'á zǝ kaka á jɔ̃̀ w ǹdǝ dǝ̀-dɔ̀lɔ̀, ráá lɔ̀bɔ̀, ráá kùjú, ráá sǝ̀byǐ ta sɔ́má y kǒ yil yé. Á mǝ̀dù ga bǝ̀ká n zǝ kàmǝ̀-zǔrh sǝ̀lyè myɛ yé. ⁴Kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ á la è wẽ́ zul mó, s'á mɛ̃ gàà kɔn m'e yí á zhǐr.⁵Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ á zhǝǝle zwẽ, s'á k'á du cɔ w òmyɛ́ wa, á pwà á nǝ̀rh. Sǝ rǝ̀myɛ́ m'a yǝ̀ myɔrhɔ ò n'ô byili bǝ̀ bǝ̀ yò zhìlì.» ⁶Ń kwã-lyì bí zhǐr bǝ vò, bǝ tó cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́ bǝ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, sǝ bǝ̀ y'à n'ê wárh nǝ̀bwànà jààsɛ́ gakó wǝ.⁷Rǝ̀myɛ́ yó, pyɔ̌ Erɔɔdɛ nyɛ̀ɛ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́. Ń kǝ́ ń yǝ̀l ń gǝ́ mà n tɛ́rɛ́ nɛ́ yé, bǝ̀ lyì jàlà y'à zhe bǝ̀ wɔ́ Zhã-Bǝtiisi ń ká n bwìrhì n du cùùrì wẽ́. ⁸Bǝ̀ dwã myɛ y'à zhe bǝ̀ wɔ́ Elyi ń ká n bà. Bǝ̀ dwã myɛ y'à zhe bǝ̀ wɔ́ shãã ga Yi nyì-zwennǝ mǝ̀dù ń ká n bwìrhì. ⁹Erɔɔdɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «À ce bǝ gõ̀ Zhã-Bǝtiisi yó wɛ̀, sǝ mɔ̀bɔ́ à nyɛ̌ ń yò w èta mɔ́ myɛ wɔ́ mɔ̌?» N zɛ̃̀ ń nǝ́ ń pyà sǝ n nǝ Yezu ǹdǝ́ ń yírhǝ́.¹⁰Yezu tùntúmǝ́ bé k'a kwẽ̀ bǝ bǝ̀ ń sono, bǝ cĩ́ mu kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ zhǝ̀l bǝ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. N zɛ̃̀ n zǝ bɛ n zhǐr n vò kwã nɛ́, cɔ òdù sǝta bǝ̀ dúdú. Bǝ̀ n'ê byẽ̀ cɔ w òmyɛ́ bǝ̀ Betǝsǝyiidi. ¹¹Lyì-zhǎ bɛ́ lwar, bǝ zhǐr bǝ tó mo. N shɛ̀nɛ́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zɔ̀m Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zɔ̀mà ǹdǝ́ bɛ, n súlí n wárh nǝ̀bwànà bɛ́.¹²Sǝ yi rí gǝ́ tú rǝ̀ n'ê yǎl rǝ zù, ń kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y zɛ̃̀ bǝ yí ń nyí ni, bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Nyǝ̀má wɔ́ gɔ-elũ nǝ́ ŋwɛ́nɛ́. Ce lyì-zhǎ bɛ́ k'a kwẽ̀ bǝ vò cɛmɛ nɛ́ nǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ vɔ̃̀ nɛ mɔ́ ǹdǝ́ cǝ-byǐsí wẽ́, bǝ pyà jààsɛ̀ bǝ zul né, sǝ bǝ pyà kùjú bǝ jí.» ¹³N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Á cìcì pa-na bɛ kùjú bǝ jí.» Bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Búúri rǝ̀nu ǹdǝ́ émɔ̌rh sǝ̀lyè sásá sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ sõ nyɔ̀nɔ̀. Ráá ǹ nǝ́ ǹ yǎl bǝ̀ nǝ́ zhǝ̀l nǝ́ yè kùjú lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó yilǝ?» ¹⁴Sǝ bala bɛ́ y'à yú nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rǝ̀nu. N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «Ce-nǝ bǝ jòm kùkùlǝ̀ kùkùlǝ̀, lyì shí-ènu shí-ènu.»¹⁵Bǝ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ ń gǝ́ byili bi ní, bǝ ce lyì bí gakó jòm tɛ̃́. ¹⁶N zɛ̃̀ n kwè búúrí rǝ̀nu w ǹdǝ́ émɔ̌sɛ́ sǝ̀lyè yǝ́, n kwẽ̌ n nyǐ dɛ̃̌, n ce Yi nǝ̀báná, n zɛ̃̀ n yǝywɛlɛ rɛ, n pǝ ń kwã-lyì bí ni, bǝ m'e tǝ̀ lyì bí. ¹⁷Lò gakó dɔ̃̀ n sú. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ pwà yǝywaalɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́ rǝ sú cǐrhni shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè.¹⁸Dɛ̃ rǝ̀dù, Yezu yà ń nǝ́ ń ce Yi ń dúdú, sǝ ń kwã-lyì bí y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà. N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Lyì-zhǎ bɛ́ n'ê wǝ̀l b'àmyɛ́ wɔ́ mɔ̌?» ¹⁹Bǝ wɔ̀: «Lyì bí jàlà n'ê wǝ̀l bǝ̀ ǹ wɔ́ Zhã-Bǝtiisi; jàlà zhe bǝ̀ wɔ́ Elyi; jàlà myɛ zhe bǝ̀ wɔ́ shãã ga Yi nyì-zwennǝ mǝ̀dù ń ká n bwìrhì.»²⁰N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Sǝ ámyɛ̌, á n'á wǝ̀l b'à wɔ́ mɔ̌?» Pyɛɛrɛ wɔ̀: «Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristǝ, mɔ̀bɔ́ Yi twĩ̀ mú.» ²¹Yezu zɛ̃̀ n gwirhi ń yé, n pǝ bɛ nyí bǝ̀, bǝ̀ bǝ̀k'a byili rǝ̀myɛ́ lò lò nè yé. ²²N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ n súlí: «Kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ Numbyíní Byǐ nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. Cɔ w náncɛsɛ́ ǹdǝ́ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé m'a zhɛ̃̀ mɔ̀, bǝ gu mu, sǝ ń mà n ká n bwìrhì ń dwã nǝ̀tɔ̀ yùwǝ̀.»²³N zɛ̃̀ n wɔ̀ bǝ̀ gakó ne: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń tó àmyɛ́ nɛ, sǝ́ zhɛ̃̀ ǹ cìnǝ̀, ń kwè ǹ dǝ̀-jɔrhɔ́ w ń zhĩ twéé gakó ń mǝ́ tó ne. ²⁴Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ shili ǹ myǝ̌l ré, rǝ̀ m'a sá, sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ǹ myǝ̌l ré sɔ́ àmyɛ́ yilǝ, ǹ m'ǎ nǝ rɛ. ²⁵Lò gǝ zhe lũ w kɔn gakó, ń j'ǎ dwĩ̀ ǹ cìnǝ̀, ráá ń zhìlì ǹ cìcì yò, ǹ nɛrɛ́ y zhe kùrǝ̀?²⁶Lò mɔ̀bɔ́ ǹ dùr cìzhìl ǹdǝ́ àmyɛ́ yil ré ǹdǝ́ à zɔ̀mà nɛ́, Numbyíní Byǐ gǝ ká ń tú ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń Da ǹdǝ́ màlɛ́kabá zùwǝ́ y yi ní, ńmyɛ mà n dùr cìzhìl ǹdǝ́ mɔ́ ²⁷«Zhǝ̀nà à n'â wǝ̀l ába: lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhǐ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ jàlà t'â la cú ǹdǝ́ bǝ̀ yírhǝ́ yǝ̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ nɛ yé.»²⁸Yezu gǝ́ zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, e wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ dwã lyɛlɛ ta, n zǝ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã ǹdǝ́ Zhakɛ n mǝ n jì pyɔ̀ òdù yó ń la Yi co. ²⁹Ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ Yi-co w yi ní, ń yé y zhízhílí, ń gàndɛ́ jǐrh námpwẽ̀ pwɛ̃́pwɛ̃́, rǝ̀ n'ê jǝ́jɛ̀mɛ́.³⁰Rǝ̀myɛ́ yó, lyì bǝ̀lyè y'à tú bǝ̀ n'ê zhǝrh ǹdǝ́ mɔ. È y'à wɔ́ Muyiisi ǹdǝ́ Elyi. ³¹Wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀ lyí mu ǹdǝ́ zùwǝ́ nánfɔ̀lɔ̀, bǝ̀ y'à n'ê zɔ̀m Yezu gǝ́ la cú Zhǝrǝzalɛm nɛ́ n mǝ n báásɛ ń tum rí mú yò.³²Jan y'à zù Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ ń tó-dwã bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́, sǝ jan rɛ́ jé twǝr rǝ̀dù sá. Bǝ̀ yírhǝ́ nǝ Yezu zùwǝ́ y ǹdǝ́ bala bɛ́ bǝ̀lyè y bǝ̀ y'à tó mo bǝ̀ zhǐ mú. ³³Muyiisi ǹdǝ́ Elyi gǝ́ tú bǝ̀ n'ê zhǐr bǝ̀ yẽ̌ Yezu ni yó, Pyɛɛrɛ wɔ̀ mɔ̀: «Yó-cǝ́bal, kɔn mǝ̌ bǝ̀ nǝ́ mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀. Nǝ́ m'ǎ pú kwǝ̀ǝ́rhe rǝ̀tɔ̀; ń jí òdù, Muyiisi jí òdù, Elyi jí òdù.» Sǝ ń yà ń yǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m mɔ́ kùr yé.³⁴Ébɔ̃ shí dɛ̃̌ o bǝ̀ o zhì bǝ̀ yó w ǹdǝ́ ń gwẽ̌ nǝ́ ń zɔ̀mà. Ò ywǝ́l mó pyi bi. Bǝ̀ gǝ́ pwírí bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ ébɔ̃ w wẽ́, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zǝ bɛ. ³⁵Bǝ nyɛ̀ɛ̀ cǝl rǝ̀ zɔ̀m ébɔ̃ w wẽ́ rǝ wɔ̀: «Mɔ̀bɔ́ wɔ́ à Byǐ mú, wɔ́ ńmyɛ̌ à cír. Cili-nǝ ń zɔ̀mà nɛ́.» ³⁶Cǝl ré gǝ́ zɔ̀m rǝ zhɛ̀ yó, ń kwã-lyì bí pwírí Yezu dúdú ń zhǐ. Bǝ zhǐr bǝ shĩ̌ bǝ̀ nyí. Bǝ̀ yǝ̀ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ yírhǝ́ nɔ mɔ́ lò lò nè cĩ́ rǝ̀myɛ́ yi ní yé.³⁷È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́, bǝ̀ gǝ́ tú bǝ̀ n'ê swé pyɔ̀ w yi ní, lyì-zhǎ nánjǝ̀jóló tú bǝ jǝl be. ³⁸Bal mǝ̀dù zhì lyì-zhǎ bɛ́ wẽ́, n bya n wɔ̀: «Yó-cǝ́bal, à n'â lwǝ̀l mó: bǝ̌ ji yírh à byǐ mú yó. Ńmyɛ̌ dúdú ń wɔ́ à byǐ. ³⁹Nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ zhe mo. È gǝ kwè mò, n já ń nǝ́ ń wùrhǝ́, è y'a vɔ́vwǎ mɔ, ń tǝ̀tǝ̀-pùnú du, e nwɛ̀nɛ̀ mɔ̀ éfòró e shǝ́r. ⁴⁰À lwǝ̀l ǹ kwã-lyì bí ni bǝ̀ bǝ̀ jǐ yǝ, sǝ bǝ̀ yǝ̀ y ŋwɛ̀nɛ́ bǝ jì yé.»⁴¹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Ámyɛ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yǝ̀ Yi ni zhí yé. Á wɔ́ lwɛlɛ cìnǝ́. À gwẽ̌ b'a yǝ̀ nɛ́ ǹd'ába kɔn m'e yí dǒ? À gwẽ̌ b'a pyɛ́nɛ́ a yǝ̀ nɛ́ ǹd'ába kɔn m'e yí dǒ?»N zɛ̃̀ n wɔ̀ bal mɔ́ nɛ: «Zǝ ǹ byǐ mú ń mǝ́ bǝ̀ nyǝ̀má.» ⁴²Byǐ mú gǝ́ tú ń nǝ́ ń bwǝlse Yezu ni, nǝ̀cílí y ji mu tɛ̃́, e vɔ́vwǎ mɔ. Yezu zɛ̃̀ n bú nǝ̀cílí yǝ́, n wárh byǐ mú, n ká n pǝ ń da nɛ. 43 Kɔn jàr bǝ̀ gakó, bǝ̀ yírhǝ́ gǝ́ nɔ Yi jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w èta mɔ́ yilǝ.⁴⁵Kɔn jàr bǝ̀ gakó, bǝ̀ yírhǝ́ gǝ́ nɔ Yi jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w èta mɔ́ yilǝ. Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yezu yà ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ y'à n'ê zɛ̃̀ lò gakó wu ni, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: ⁴⁴«Cili-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu mú cɛ̀nɛ̀. Bǝ̀ m'a zǝ Numbyíní Byǐ bǝ pǝ numbyínsi ni.» ⁴³Ń kwã-lyì bí y'à bǝ ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ kùr nyɛ̌ yé. Rǝ̀ kùr ré y'à shèè mùnì ga bǝ̀ bǝ̀k'a lwar rɛ yé, e jà bǝ̀ y'à kwàl sǝ bǝ bwǝ̀rh mò rǝ̀ kùr myɛ yé.⁴⁶Yezu kwã-lyì bí y'à n'ê mà nyǝ̀-pǎr ǹdǝ́ dwã, bǝ̀ la m'e lwar lò mɔ̀bɔ́ ń mà n yǝ̀ bǝ̀ yé né. ⁴⁷N lwar bǝ̀ wun bùlǝ̀ né. N zǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ èdù, n ce e zhì ń yala nɛ, ⁴⁸n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ń zwẽ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ zhǝǝle àmyɛ́ yilǝ, wɔ́ àmyɛ́ cìcì zhǝǝle ǹ zwẽ. Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ zwẽ àmyɛ́ zhǝǝle, wɔ́ ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ nì mú ga zhǝǝle ǹ zwẽ. Lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ámyɛ̌ gakó wẽ́ ń yǝ̀ yírh swí, wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ á yé né cǝ́bal.»⁴⁹Zhã zɛ̃̀ n wɔ̀: «Yó-cǝ́bal, nǝ́ nɔ lò mǝ̀dù ń nǝ́ ń jì nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ ǹ yil ré yilǝ, sǝ nǝ́ y'ǎ n'é yǎl nǝ́ cǝ̀r mò, ń gǝ́ tá ń tó nǝ́ba mó yilǝ.» ⁵⁰Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Á bǝ̀k'á cǝ̀r mò yé, bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń pyà á yò zhìlù, rǝ̀ ná-cí wɔ́ ámyɛ̌ lò.»⁵¹Yezu gǝ́ yà ń mǝ̌ sǝ n shǝ́r lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ mó yi rí gǝ́ tú rǝ̀ n'ê bwǝlse, n zɛ̃̀ n kǝ̃̀ ń wu ń la Zhǝrǝzalɛm. ⁵²N twĩ̀ lyì bǝ tó ń yé. Lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ yí bǝ zù Samarɛ tǝnà y cɔ òdù wẽ́, mùnì ga bǝ tɛnɛ kɔn gakó bǝ cĩ́ mu. ⁵³Sǝ ń yé gǝ́ y'à zǎ Zhǝrǝzalɛm sǝta mɔ́ ce, cɔ w lyì bí yǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ ń zhǝǝle yé.⁵⁴Ń kwã-lyì bí bǝ̀lyè y Zhakɛ ǹdǝ́ Zhã gǝ́ pwírí wɔ́ èta, bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «Cinnǝ, ǹ nǝ́ ǹ yǎl bǝ̀ nǝ́ ce myǐn shí dɛ̃̌ mǝ b'e jí bi?» ⁵⁵N pyìrhí n ji bi búlǝ́. ⁵⁶Bǝ zɛ̃̀ bǝ zhǐr bǝ̀ la cɔ dõ wǝ.⁵⁷Bǝ̀ gǝ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má y yó bǝ̀ la yi ní, lò mǝ̀dù yú Yezu nyí ni, n wɔ̀ mɔ̀: «À m'a tó mó a vò ǹ gǝ́ la mǝ̀gã̌ mɔ́ gakó.» ⁵⁸Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Zúlǝ́ zhe pwǝ́lǝ́ nǝ̀ n'ê pyẽ̀ né. Kúmsi myɛ zhe jàlá. Sǝ Numbyíní Byǐ bǝ jàà zhe ń la ń yó né co n shǐrh myɛ cìcì yé.»⁵⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀ lò dõ ne: «Bǝ̌ tó ne.»Lò mó wɔ̀ mɔ̀: «Yó-cǝ́bal, à n'â lwǝ̀l mó, sǝ́ yẽ̌ a jɛ̀rɛ̀ a vò a kwè à da a ce.» ⁶⁰Yezu wɔ̀ mɔ̀: «Yẽ̌ cùùrí ni rǝ ce rǝ̀ cùùrí. Sǝ ǹmyɛ́ vò ń bwǝ̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́.»⁶¹Lò dõ myɛ kǝ́ n wɔ̀ mɔ̀: «Yó-cǝ́bal, à la mɔ́ tó, sǝ à n'â lwǝ̀l mó, sǝ́ yẽ̌ a vò a ce à dwí lyì bí nǝ̀báná.» ⁶²Yezu wɔ̀ mɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ń ju kùr ń la vwál, n jà ń nǝ́ ń nyǐ ń kwã nɛ́, rǝ̀ ná-cí wàr ń la tũ̌ Yi tǝnà y yil yé.»

Chapter 10

¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Cinnǝ mú kǝ́ n cír lyì dwã shǝ́-shàlpyɛ̀ ǹdǝ́ bǝ̀lyè, ń la tũ̌ bǝ̀lyè bǝ̀lyè, bǝ tó yé bǝ vò cɛmɛ nɛ́ ǹdǝ́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ gakó ń cìcì la nɛ́ mɔ́ wẽ́. ²N wɔ̀ bɛ: «Jòró w já, sǝ jǝ̀rnǝ̀ bé bǝ já yé. Rǝ̀myɛ́ yilǝ, lwǝ̌l-nǝ kɛ́lɛ́ y cǝ́bal mɔ́ nɛ bǝ̀ ń twĩ̌ jǝ̀rnǝ̀ ń jíjí rí jǝ̌r yilǝ.³Zhǝl-nǝ. Nyǐ-nǝ à n'â twĩ̀ ába ǹdǝ pyììsi ta gɔ-kǔlsi wẽ́. ⁴Á y'ǎ bǝ̀k'á zǝ sǝ̀byǐ ráá lɔ̀bɔ̀ ráá nǝ̀cìlǝ̀ yé, s'á bǝ̀k'á zhì sɔ́má nɛ á ce lò yé.⁵«Kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ gakó á la è wẽ́ zul mó, s'á jɛ̀rɛ̀ á wɔ̀: ‹Yǝ̀-zùlǝ́ yál nɛ́ ǹdǝ́ kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ cìnǝ́.› ⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń só yǝ̀-zùlǝ́ gǝ ŋwɛ́nɛ́ kɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ wẽ́, á yǝ̀-zùlǝ́ né m'a só rǝ̀ ná-cí yó wǝ. Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń só yǝ̀-zùlǝ́ gǝ tɛ̀nɛ́, á yǝ̀-zùlǝ́ né m'a k'a bǝ̀ á sono. ⁷Mɛ̃-na kɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ wẽ́. Kùjú kɔ̀bɔ́ bǝ̀ pɔ ába, s'á jí; nɛ̃̌ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ pɔ ába, s'á nyɔ̀, bǝ̀ tùntùnnǝ̀ mǝ̌ ǹdǝ́ ń nyí kùjú. Á bǝ̀k'á lyǝ́r á zulǝ́ y jàà y yé, kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la cɔ w òmyɛ́ wẽ́ shǝ́r mó.⁸«Cɔ kɔ̀bɔ́ á zù ò wẽ́, bǝ̀ gǝ zwẽ á zhǝǝle, s'á jí kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ tɛnɛ bǝ pǝ ába. ⁹Wárh-na cɔ w òmyɛ́ nǝ̀bwànà bɛ́, s'á wɔ̀ ò lyí bí gakó ne bǝ̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwǝlse be.¹⁰Sǝ cɔ kɔ̀bɔ́ gakó á zù ò wẽ́, ò cìnǝ́ yǝ̀ ába zwẽ, s'á zhǐr á vò bǝ̀ dwã-gùúlí sɔ́msɛ́ yó, a wɔ̀: ¹¹Nyǐ-nǝ nǝ́ n'é pyìrh á cɔ shó w nǝ́ nèsé ne nǝ́ lwé tɛ̃́ nǝ́ byili b'ǎ dó wǝ́! Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga lwar-na bǝ̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwǝlse. ¹²Sǝ à n'â wǝ̀l ába bǝ̀ nyǐ bùrsí dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀, Yi b'a pǝ còrhò-tum dɛ̃́dɛ̃́ cɔ w òmyɛ́ lyi bi ni kɔn dwini Sɔdɔmɛ nyǎn mɔ́.¹³Kɔrazɛ̃ lyì, Zwini b'a zǝ ába, Bǝtǝsǝyiidi lyì, zwini b'a zǝ ába, bǝ̀ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ á sono mó gǝ y'à wɛ̀rhɛ́ Tiiri ǹdǝ́ Sǝdɔ̃ nɛ́, cɛmɛ nɛ́ nǝ̀myɛ́ lyì bí gǝ pyìrhí bǝ̀ wun shãã ga, bǝ zù ywǝ́lǝ́le ǹdǝ kàmǝ̀-zǔrh ta bǝ m'e tu tɔ̀mɔ̀. ¹⁴Rǝ̀myɛ́ ce, bùrsí dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀, á m'ǎ nǝ còrhò-tum mǝ dwini Tiiri ǹdǝ́ Sǝdɔ̃ lyì bí nyǎn mɔ́. ¹⁵Sǝ ámyɛ̌ Kapɛrnaɔm lyì, á n'á bùl b'ǎ yil m'a du rǝ yí Arǝzana wa? Gaga! Bǝ̀ b'a só a.ba tɛ̃́ á vò cùùri jàà wa.¹⁶Nyǐ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń cili á zɔ̀mà nɛ́, wɔ́ àmyɛ́ zɔ̀mà ń nǝ́ ń cili, lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zhɛ̃̀ ába, wɔ́ àmyɛ́ ń nǝ́ ń zhɛ̃̀, lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ zhɛ̃̀ àmyɛ́, wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ ni mú ń nǝ́ ń zhɛ̃̀.¹⁷Yezu kwã-lyì bí shǝ́-shàlpyɛ̀ ǹdǝ́ bǝ̀lyè y ń yà ń twĩ̀ mú k'a kwɛ̃̀, bǝ bǝ̀ ǹdǝ́ wu-nyɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ bǝ wɔ̀: Cǐnnǝ, nǝ́ gǝ pɔ nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ nyí ǹmyɛ́ yil yilǝ, sǝ̀ n'ê shɛ̀nɛ́ nǝ́ nyí ni. ¹⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: À nɔ Shǝtana è shí dɛ̃̌ e tu tɛ̃́ ǹdǝ wɔ́ dwà è lyǝ́lyɔ̌ nɛ. ¹⁹Nyǐ-nǝ à pɔ ába jàn, bǝ̀ nɔ́m-na dɔma ǹdǝ́ nɛ̀mɛ̀ , ǹdǝ́ zù-bal mɔ́ jàn dwí gakó tɛ̃́. E jà kaka t'â la ába wɔ̀rhɔ́ yé. ²⁰Sǝ bǝ̀k'á ce á wun yǝ̀ nyɛ̀n nǝ̀cílsí gǝ́ shɛ̀nɛ́ á nyí ni mú yil yé. Ce-nǝ á wun yǝ̀ nyɛ̀n á yilǝ né gǝ́ kɛ̃ Arǝzana w mɔ́ yilǝ.²¹Rǝ̀myɛ́ yó cìcì Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ ce wu-nyɔ̃̀ Yezu wẽ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀: À Da, ǹmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ǹ cǐ dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ, à n'â cèrhé mó, ǹ gǝ́ shèè rǝ̀myɛ́ lárma cìnǝ́ ǹdǝ́ surhǝ cìnǝ́ yé né, ń zɛ̃̀ ń byili ri bǝ̀sɔ́ná bɛ́ nɛ mɔ́ yilǝ. Zhǝ̀nà, à Da, rǝ̀myɛ́ yàl ǹmyɛ́ pùbùlǝ̀.²²N zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí ni: À Da co kɔn gakó à jɔ̃̀ wa. Lò lò yǝ̀l Byǐ mú párá, è gǝ Da mɔ́ dúdú. Lò lò yǝ̀l Da mɔ́ párá, è gǝ dǝ̀ Byǐ mú dúdú, ǹdǝ́ lò mɔ̀bɔ́ Byǐ mú nǝ́ ń yǎl n byili mu Da mɔ́ párá.²³N zɛ̃̀ n pyìrhí n zɔ̀m ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí dúdú, n wɔ̀: Wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yírhǝ́ nǝ tɛ̀bɛ́ á nǝ mɔ́. ²⁴À n'â wǝ̀l ába: Yi nyì-zwennǝ nánzhǝzhɔ̌ ǹdǝ́ pyǎ nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê yǎl sǝ bǝ̀ yírhǝ́ nǝ tɛ̀bɛ́ á yírhǝ́ nǝ mɔ́, sǝ bǝ̀ yǝ̀ rɛ nɛ yé. Bǝ̀ y'à n'ê yǎl bǝ nyɛ̀ɛ̀ tɛ̀bɛ́ á zhã̌ nyɛ̌ mɔ́, sǝ bǝ̀ zhã̌ yǝ̀ rɛ nyɛ̀ɛ̀ yé.²⁵Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé mǝ̀dù yà ń nǝ́ ń yǎl n zhẽ̀ Yezu. N zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ n bwǝ̀rh mo n wɔ̀: Yó-cǝ́bal, bǝ̀kɔ́n à mǝ̌ s'a wɛ̀rhɛ́ mùnì ga a nǝ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌? ²⁶Yezu n wɔ̀ mɔ: Kǝ̀kɔ́n bǝ̀ kɛ̃ Yi nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́? Etǝr ǹ nyɛ̌ nǝ̀ kùr né? ²⁷Bal mɔ́ wɔ̀ mɔ: Bǝ̀ kɛ̃ rǝ̀ wẽ́ bǝ wɔ̀: Swéné Cǐnnǝ ǹ Yi rí ǹdǝ́ ǹ wu gakó, ǹdǝ́ ǹ jàn gakó, ǹdǝ́ ǹ surhǝ gakó. Bǝ̀ kɛ̃ rǝ̀ jàà dõ myɛ wẽ́ bǝ wɔ̀: Swéné ǹ dõ ǹdǝ ǹ cìcì ta. ²⁸Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Ǹ lyár cɛ̀nɛ̀. Ǹ gǝ wɛ̀rhɛ́ rǝ̀myɛ́, ǹ m'ǎ nǝ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌.²⁹Sǝ bal mɔ́ yà ń nǝ́ ń yǎl n pǝ bwìrì ń cìn ni. N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh Yezu n wɔ̀: Wɔ́ mɔ̌ lò ń wɔ́ à dǒ? ³⁰Yezu zɛ̃̀ n ji sǝswalá n pɔ̃, n wɔ̀: Nyǐ wɔ́ bal mǝ̀dù ń yà n shí Zhǝrǝzalɛm ń la Zheriko. Vwǎhna cǝ̀r mo sɔ́má yó, bǝ lwǝ̌r ń gàndɛ́, bǝ zwẽ ń wẽ̀ ré gakó, bǝ mà mɔ, bǝ zhǐr bǝ yẽ̌ mo cu nyí ni.³¹Sǝ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ mǝ̀dù myɛ yà ń kwè sɔ́má y èmyɛ́ mɔ́. N nǝ mɔ, n byǝ́byɛ́lɛ́ n tó kwã nɛ́ n lyɛ̃. ³²Levyi lò mǝ̀dù myɛ yà ń kwè sɔ́má y èmyɛ́. Ńmyɛ nǝ mɔ, n byǝ́byɛ́lɛ́ n tó kwã nɛ n lyɛ̃.³³Sǝ samarɛ lyì bal mǝ̀dù yà ń la ń sɔ́má. Ń gǝ́ yú gàà, n nǝ bal mɔ́, ń nɔ̀nɔ̀ zǝ mɔ, ³⁴n yí ń nyí ni, n twǝrh sɛ̃́ n mǝ n shàrh ń nɔr rɛ́, n zɛ̃̀ n zǝ nwǝ̃̌ n mǝ n tútǔ ri, n bǝ rɛ ǹdǝ́ kàmǝ̀-jɛ̃̀, n zɛ̃̀ n kwè mo n cĩ́ ń cìcì bǝ̀na y yó, n zǝ n vò zulǝ́ jàà èdù wẽ́, n nyǐ ń yò. ³⁵Cɛ y gǝ́ tú e lá, n vùr dwã nǝ̀lyè tum wársɛ n pǝ zulǝ́ y jàà y cǝ́bal mɔ́ nɛ, n wɔ̀: Cili ń sono, ǹ gǝ súlí kɔn nɛ́ ǹ mǝ́ ǹ shili mu, à gǝ k'â kwɛ̃̀, à m'a càrh mɔ́ rɛ.³⁶Yezu zɛ̃̀ n bwǝ̀rh Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ mó n wɔ̀: Ǹmyɛ́ nǝ́ ǹ bùl bǝ̀ bǝ̀ bǝ̀myɛ́ ga bǝ̀tɔ̀ y wẽ́ mó, wɔ́ mɔ̌ ń nyǐ bal mɔ́ vwǎrhna bɛ́ cǝ̀r sɔ́má y yó mó ǹdǝ ń dõ ta? ³⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀: Wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń dùr ń nɔ̀nɔ̀ mɔ. Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Zhǝl, sǝ ǹmyɛ wɛ̀rhɛ́ èta.³⁸Yezu ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí y'à ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má yó bǝ̀ n'ê zhǝ̀lǝ̀. Bǝ yí bǝ zù cɔ òdù wẽ́. Kɛ̃ mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ cɔ w òmyɛ́ wẽ́ ń yíl Martɛ. N zwẽ mo ń sõ. ³⁹E jà ń yà ń zhe nyɛ̃́ ń yíl Marɛ. Nyɛ̃́ mɔ́ ńmyɛ̌ zɛ̃̀ n bǝ̀ ń jě Cǐnnǝ mó yala nɛ ń nǝ́ ń cili ń zɔ̀mà nɛ́.⁴⁰È gǝ y'à wɔ́ Martɛ yilǝ, wɔ́ kùjú w tɔnɔ mɔ́ yò ò y'à zù mu ń nǝ́ ń zhizhi dɛ̃̌. N yí Yezu nyí ni n wɔ̀ mɔ: Cǐnnǝ, à nyɛ̃́ mɔ́ gǝ́ yẽ̌ ne à n'â tɛnɛ kùjú w à dúdú mú t'â wɛ̀rhɛ́ mɔ́ kaka? Wál mɔ bǝ̀ ń zɛ̃̀ n sɛ̃ nɛ. ⁴¹Yezu wɔ̀ mɔ: Martɛ, Martɛ! Ǹ nǝ́ ǹ puwiri tɛ̃́ ǹdǝ́ twǝ́lǝ́ wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ yilǝ, ⁴²e jà wɔ́ kɔn rǝ̀dù sásá rǝ̀ zhe kùr du. Marɛ cír kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn du mú. Bǝ̀ t'â la rɛ zõ ń jɔ̃̀ w gaga yé.

Chapter 11

¹Dɛ̃ rǝ̀dù, Yezu yà ń ŋwɛ́nɛ́ jàà èdù wẽ́ ń nǝ́ ń ce Yi. Ń Yi-co w gǝ́ zhɛ̀, ń kwã-lyì bí mǝ̀dù zɛ̃̀ n wɔ̀: «Cinu, cèrhè nǝ́ba Yi-co ǹdǝ Zhã gǝ́ cèrhè ń kwã-lyì bí ni ní.»²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Á gǝ la Yi co, s'á wɔ̀:‹Nǝ́ Da, ce lyì bí gakó lwar bǝ̀ ǹ bǝ dõ zhe yé, bǝ cèrhé ǹ yil ré.Ce ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yí lũ w wẽ́.³Pǝ nǝ́ba kùjú dɛ̃ gakó o yí nǝ́ba. ⁴Pǝ nǝ́ba nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri,ǹdǝ nǝ́myɛ gǝ́ n'é pɛ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê dwé nǝ́ba mó sǔbri ní,sǝ bǝ̀ká yẽ̌ nǝ́ba nǝ́ tu sòlò wẽ́ yé.›⁵Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Ámyɛ̌ mǝ̀dù gǝ zhe ń dɔwa, n zɛ̃̀ n vò ń sõ cǝcɛ̃-swélé ne, n wɔ̀ mɔ̀: ‹Sɛ̃ nɛ ǹdǝ́ kùjú námpɔ́lɛ́. ⁶Nyǐ à dɔwa mǝ̀dù shí sɔ́má n bǝ̀ n zul à sono, e j'à bǝ kùjú zhe à la mɔ pɔ yé.› ⁷Sǝ dɔwa mɔ́ gǝ zɛ̃̀ ń zhì wẽ́ n wɔ̀ mɔ̀: ‹Bǝ̀ká lyɛ̀ɛ̀ nɛ̀ yé. Bwǝ̀rǝ̀ y pyi, àmyɛ́ ǹdǝ́ à bǝ̀sɔ́ná bɛ́ gakó pyě tɛ̃́. À wàr à la zã̀ɔ̃̀ a pyà kùjú a pɔ̃́ yé.› ⁸«À n'â wǝ̀l ába: ń gǝ tá ń la zã̀ɔ̃̀ n pyà kùjú w n pǝ ń dɔwa mɔ́ nɛ bǝ̀ dɔbrɛ yil myɛ, ń dɔwa mɔ́ gǝ́ tá ń dùr cìzhìl mó ce, ń mà n zɛ̃̀ n kwè tɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń yǎl mɔ́ gakó n pɔ̃.»⁹«Sǝ àmyɛ́ n'â wǝ̀l ába: lwǝ̌l-nǝ, bǝ̀ m'a pǝ ába. Pyǎ-na, á m'ǎ na. Kɔ́kwá-na, bǝ̀ m'a pul bòlò w bǝ pǝ ába á zù. ¹⁰Zhǝ̀nà, lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nǝ́ ń lwǝ̀lǝ̀, bǝ̀ y'a pɔ̃; lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń pyà, ń ya n na; lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń kɔ́kwá, bǝ̀ y'a pul bòlò w bǝ pɔ̃ n zù.¹¹«Ámyɛ̌ mǝ̀dù byǐ gǝ lwǝ̀l mò mɔ́mwǎ, ń mà n ká n kwè kùwǝ̀ n pɔ̃? ¹²Ráá ń byǐ gǝ lwǝ̀l mò cǝ́-cɛ̀lɛ̀, ń mà n ká n kwè nɔ̃̀ n pɔ̃? ¹³Ámyɛ̌ ǹd'á wɔ́ lwɛlɛ cìnǝ́ ga, wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn á n'á pɛ á byǎ bɛ́ nɛ, s'e m'e zɔ̀m á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arǝzana w mɔ́ zɔ̀mà, ń mà n pǝ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê lwǝ̀l mò mó ne.»¹⁴Dɛ̃ rǝ̀dù, Yezu yà ń nǝ́ ń jì nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ è y'à zhe bal mǝ̀dù, e ce ń yà ń wàr ń nǝ́ ń zɔ̀m yé. Sǝ è gǝ́ tú e shǝ́r, bal mɔ́ zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zɔ̀mà. Kɔn jàr lyì-zhǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁵Bǝ̀ jàlà zɛ̃̀ bǝ wɔ̀: «Wɔ́ nǝ̀cílsí námmǝlwǎlsɛ́ pyɔ̌ Bǝzǝbul jàn ń mǝ́ ń nǝ́ ń jì sì.»¹⁶Bǝ̀ dwã myɛ y'à n'ê yǎl bǝ zhẽ̀ mò. Bǝ̀ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê lwǝ̀l mò bǝ̀ ń wɛ̀rhɛ́ màmyɔ kɔ̀bɔ́ ò m'a byili bǝ̀ wɔ́ Yi rǝ̀ twĩ̀ mù, ¹⁷sǝ ń yà ń yě bǝ̀ gǝ́ n'ê bùl né. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Tǝnà èdù lyì gǝ zɛ̃̀ bǝ pɔr dwã nɛ bǝ̀ n'ê bwí dwã, tǝnà y èmyɛ́ yò zhìlì. Kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ è lyì bí pɔr dwã nɛ bǝ̀ n'ê bwí dwã, kɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ wàr è la dɛ̃̌ zhǔ yé.¹⁸Á n'á wǝ̀l bǝ̀ wɔ́ Bǝzǝbul jàn à m'à n'â jì nǝ̀cílsí námmǝlwǎlsɛ́. Sǝ Shǝtana gǝ k'â n'ê bwí ǹdǝ́ è cìcì, etǝr è pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a tó né rǝ zhì? ¹⁹«Àmyɛ́ gǝ wɔ́ Bǝzǝbul jàn à m'à jì nǝ̀cílsí, sǝ ámyɛ̌ kwã-lyì bí, wɔ́ mɔ̌ lò jàn bǝ̀ m'ê jì sì? Wɔ́ bǝ̀myɛ́ cìcì bǝ̀ m'a kǝ́ á bùrsì. ²⁰Lwar-na bǝ̀ wɔ́ Yi jàn à m'â jì nǝ̀cílsí, sǝ rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yú á sono.²¹Nǝ̀jàl-bal gǝ kwè ń bɛlɛ wẽ̀ ń zhǐ ń nǝ́ ń yìlì ń kɛ̀lɛ́ nɛ, ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ zhǐ rǝ̀ yó w ga. ²²Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ńmyɛ jàn k'ê du mu gǝ túwǝ́, ń mà n zǝ mɔ n zwẽ ń bɛlɛ wẽ̀ ré ń yà ń zhe rǝ̀ zhǝ̀n mɔ́, n pwà ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ n mǝ n tǝ̀ lyì. ²³«Lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń tó àmyɛ́ nɛ, rǝ̀ ná-cí nǝ́ ń jí zùùrì ǹdǝ́ nɛ. Lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń sɛ̃ nɛ ń pɛ́ à pyììsí ń cĩ́ dwã yó, wɔ́ láá ń nǝ́ ń làà sɛ̀.»²⁴Yezu súlí n wɔ̀: «Nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ gǝ y'à ŋwɛ́nɛ́ lò wẽ́, e zɛ̃̀ e shǝ́r, è y'a vò è n'ê pyà jàà kɛ̀bɛ́ è wɔ́ jǝ́, mùnì ga e shǐrh gàà. È gǝ pyà pyà è gɔwa, è y'a wɔ̀: ‹À m'a k'a vò à jàà y nándwã́ y wa.› ²⁵È gǝ k'â kwẽ̀ è tú è pwírí bǝ̀ zwàr jàà y bǝ kwɛrhɛ ya. ²⁶Rǝ̀myɛ́ yó, è k'â n'ê kwẽ̀ è zhǝ̀l è zal è dwã nǝ̀cílsi shàlpyɛ̀, sǝ̀myɛ lwɛlɛ rɛ́ k'ê du èmyɛ́ nyǎn rɛ́, e m'e bà, sǝ tó dwã sǝ zù sǝ jòm lò mó wẽ́. Rǝ̀myɛ́ yi ní, ń zwini rí n'ê dwini shãã ga nyǎn rɛ́.»²⁷Yezu gǝ́ yà ń nǝ́ ń zɔ̀m rǝ̀myɛ́ yi ní, kɛ̃ mǝ̀dù zhì lyì-zhǎ bɛ́ wẽ́ n bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀ mɔ̀: «Wu-nyɔ̃̀ cǝ́kɛ̃ wɔ́ kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń zhĩ ǹ pwǐ y ń j'ǎ ŋwɔ̀ ń yil mó mó!» ²⁸Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Wál bǝ̀ wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́ wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, e jà bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê byili mú!»²⁹Lyì bí y'à tú dwã yó nánzhǝzhɔ̌. Rǝ̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí wɔ́ lwɛlɛ cìnǝ́. Bǝ̀ n'ê yǎl bǝ̀ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ màmyɔ bǝ̀ yírhǝ́ na, sǝ bǝ̀ t'â la màmyɔ nɔ, è gǝ dǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ Yi nyì-zwennǝ Zhɔnaasɛ nɛ mɔ́ dúdú. ³⁰Numbyíní Byǐ mà n yǝ̀ myɔrhɔ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yilǝ, ǹdǝ Zhɔnaasɛ gǝ́ yàl myɔrhɔ Niniivi lyì bí yil né.³¹«Lũ jǝ̀jĩ́ pyǝ̀-kɛ̃ mɔ́ shí lũ kùr w n bǝ̀ n cili surhǝ cǝ́bal Salǝmɔ zɔ̀mà nɛ́. E jà lò ŋwɛ́nɛ́ nyǝ̀má ń du Salǝmɔ. Rǝ̀myɛ́ ce, bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀, lũ jǝ̀jĩ́ pyǝ̀-kɛ̃ mɔ́ mà n zɛ̃̀ n cĩ́ dóó lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yó wǝ.³²«Niniivi lyì bí zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Zhɔnaasɛ yà ń nǝ́ ń bwǝ̀l mó, bǝ pyìrhí bǝ̀ wun. E jà lò ŋwɛ́nɛ́ nyǝ̀má ń du Zhɔnaasɛ. Rǝ̀myɛ́ ce, bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀, Niniivi lyì bí m'a zɛ̃̀ bǝ cĩ́ dóó lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yó wǝ.»³³Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: «Bǝ̀ t'â ji pàntɛ́mɛ́ bǝ̀ shèè, ráá bǝ pú y nǝ̀bwɛ́nɛ́ kùr w yé. Bǝ̀ gǝ ju yǝ, bǝ̀ y'a cĩ́ y pàntɛ́mɛ́ jàà wà, mùnì ga byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwì jì y wẽ́ mó yírhǝ́ nǝ nɛ́. ³⁴«Ǹ yírhǝ́ né wɔ́ ǹ yala nɛ́ pàntɛ́mɛ́. Ǹ yírhǝ́ né gǝ càn, ǹ yala nɛ́ námpúm ŋwɛ́nɛ́ pwẽ̀ wẽ́. Sǝ ǹ yírhǝ́ né gǝ bǝ càn, ǹ yala nɛ́ námpúm ŋwɛ́nɛ́ cǝ-byín wǝ. ³⁵Rǝ̀myɛ́ yilǝ, dɛ̃̌ ǹ cìnǝ̀, mùnì ga pwẽ̀ ré ǹ zhe mó bǝ̀k'a jǐrh cǝ-byín ǹ yil yé. ³⁶Ǹ yala nɛ́ námpúm gǝ ŋwɛ́nɛ́ pwẽ̀ wǝ̀, nǝ̀ kǝ̀kàlà èdù ga tɛ̀nɛ́ cǝ-byín wǝ, nǝ̀ námpúm m'a zǝ pwẽ̀ ǹdǝ pàntɛ́mɛ́ myǐn gǝ́ y'a yǝ̌r mó né.»³⁷Yezu gǝ́ zɔ̀m n zhɛ̀, Farɛzhɛ̃ɛ̃ mǝ̀dù byẽ̀ mò, bǝ̀ ń bǝ̀ n jí kùjú ń sõ. N zhǐr n vò n zù n jòm tɛ̃́ bǝ tó dwã bǝ̀ n'ê jí. ³⁸Kɔn jàr Farɛzhɛ̃ɛ̃ mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́, ń gǝ́ pwírí Yezu nǝ́ ń jí kùjú w ǹdǝ́ ń yǝ̀ ń jɛ̀sɛ́ sàm mɔ́ yilǝ.³⁹Cinnǝ mú zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Nyǐ-nǝ ámyɛ̌ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, á n'á shàrh zwɛ̌rh ǹdǝ́ nǝ̀zhǐr kwǝrh. Á wun ní j'à sú ǹdǝ́ ŋwɔ̀lɛ̀ e súlí bǝ̀cà tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ wẽ̀ dúdú. ⁴⁰Bǝ-surhǝ-zhe cìnǝ́, mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ kwã y mɔ́ dǝ̀ ńmyɛ̌ ń wɛ̀rhɛ́ wu w myɛ nà? ⁴¹Ámyɛ̌ wírí á pǝ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ á zɔ̌sɛ́ ǹd'á nǝ̀zhĩ̌sí wẽ́ mó nǝ̀mwà nɛ̀. Á gǝ wɛ̀rhɛ́ èta, kɔn gakó b'a yǝ̀ wárhgáá á yilǝ.⁴²«Sǝ zwini b'a zǝ ámyɛ̌ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, b'ǎ n'á vùr á dɔma lyǝ̀mbwǝ̀ǝ̀ré òdù shí gakó yó w á pɛ Yi ni. Á yẽ̌ wu-cángá tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ǹdǝ́ Yi sónó mó ne. E j'à wɔ́ rǝ̀myɛ́ á mǝ̌ s'á wɛ̀rhɛ́, s'á bǝ̀k'á yẽ̌ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́ myɛ nɛ yé.⁴³«Zwini b'a zǝ ámyɛ̌ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, b'ǎ gǝ zù dwã-gùlú jì y wǝ, á só yé né jǒm. Á j'ǎ só bǝ̀ lyì bí ce ába dwã-gùúlí jààsɛ́ wa. ⁴⁴Zwini b'a zǝ ába, b'ǎ nyɛ̌ ǹdǝ lú-bɔ̀là byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀dwǝ́ǝ́lé jé ta, lò wɔ̌ ń nǝ́ ń zhǝ̀l bǝ̀ yó, e jà ń yǝ̀l yé.»⁴⁵Rǝ̀myɛ́ yó, Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ mǝ̀dù wɔ̀ mɔ̀: «Yó-cǝ́bal, ǹ gǝ́ zɔ̀m èta mɔ́, wɔ́ nǝ́myɛ gakó ǹ ba.» ⁴⁶Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Zwini b'a zǝ ámyɛ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé, b'ǎ n'á ce lyì bí zhĩ zhĩĩ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dùm dɛ̃́dɛ̃́, e jà ámyɛ̌ t'á yǎl á dwǝ̀rh rè ǹd'á jǝ̀fɔ́lɛ́ myɛ cìcì yé.⁴⁷Zwini b'a zǝ ába, b'ǎ n'á lwì Yi nyì-zwennǝ bé lú-bɔ̀là bɛ́, e jà wɔ́ ámyɛ̌ nàmbala bɛ́ cìcì bǝ̀ gu bi. ⁴⁸Èta, á tùntwĩ̀ĩ̀ rí n'ê byili pamparɛ̃ɛ̃ b'ǎ só kɔn dɛ̀bɛ́ á nàmbala bɛ́ twĩ̀ mú. Wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀ gu Yi nyì-zwennǝ bé, ámyɛ̌ zɛ̃̀ á n'á lwì bǝ̀ lú-bɔ̀là bɛ́.⁴⁹«Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce Yi zɔ̀m ǹdǝ́ surhǝ rǝ wɔ̀: ‹À m'a twĩ̀ à nyì-zwennǝ bé ǹdǝ́ à tùntúmǝ́ bé bǝ̀ sono, sǝ bǝ̀ m'a gu jàlà, bǝ nwɛ̀nɛ̀ jàlà.› ⁵⁰Èta, Yi nyì-zwennǝ bé jal mɔ́ mǝ̀ ló tɛ̃́ lũ w kùr-ju yi ní ga, kɔn m'e yí èlǎsɛ̃́ mɔ́ yò w b'a jòm zà zà lũ w lyì bí yó wǝ. ⁵¹Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: kɔn ji kùr ǹdǝ́ Abyǝǝ gu mú, e m'e yí Zakarɛ bǝ̀ gu vwĩ̀-jìlú w ǹdǝ́ Yi jì y bwǝ̌l mó wẽ́ mó, ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ gakó m'a jòm zà zà lũ w lyì bí yó wǝ.⁵²«Zwini b'a zǝ ámyɛ, Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé, bǝ̀ lwar mɔ́ bwǝ̀l-byǐ y ŋwɛ́nɛ́ á jɔ̃̀ wà, á cìcì yǝ̀ mǝ̀ wẽ́ zwì yé, á j'ǎ cǝ̀r byɛ̀bɛ́ bǝ n'ê yǎl bǝ zù mú myɛ.»⁵³Yezu gǝ́ tú n zhǐr gàà yi ní, Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá lyimǝ zɛ̃̀ nǝ ji kùr nǝ̀ n'ê yì mù. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwǝ̀rh mò zɔ̀mà nánzhǝzhɔ̌. ⁵⁴Bǝ̀ n'ê yǎl bǝ̀ ń zɔ̌m n dó, sǝ bǝ tó gàà bǝ cĩ́ yò ń yó wǝ.

Chapter 12

¹Rǝ̀myɛ́ yi ní, lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ yàà y'à zhǐ bǝ kǝ́kɛ́lɛ́ Yezu, bǝ̀ y'à n'ê nɔ̀m dwã nǝ̀rh nè. N zɛ̃̀ n jɛ̀rɛ̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀. Á bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ myìnù tumǝ ǹdǝ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ta yé. Bǝ̀ myìnù mú nyɛ̌ ǹdǝ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ta.²Kɔn tɛ̀nɛ́ rǝ̀ shèè rǝ̀ t'â la pwẽ̀ nè du yé. Kɔn tɛ̀nɛ́ rǝ̀ wɔ́ shǝ kɔna, bǝ̀ t'â la rɛ lwar yé. ³Rǝ̀myɛ́ yilǝ, kɔn dɛ̀bɛ́ á zhì cǝ-byín w á zɔ̀m, rǝ̀ m'a du pwẽ̀ nè lyì gakó nyɛ̀ɛ̀ rɛ̀. Kɔn dɛ̀bɛ́ á sɔ́sɔ́mɛ́ dwã nɛ jìní kùr wǝ̀, bǝ̀ m'a jì lyarh w bǝ bwǝ̀l rè.⁴«À dɔwabá, à n'â wǝ̀l ába: á bǝ̀k'á dùr lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê gwi yala nɛ́ dúdú, e jà bǝ̀ wàr kaka dõ bǝ̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́ ywẽ yé. ⁵À m'a byili ába lò mó mɔ̀bɔ́ á mǝ̌ s'á dùr mó: dǔr-nǝ mɔ̀bɔ́ ń wɔ̌ ń ce ǹ zhǐr cɛ yó, e jà cu mú kwã nɛ́ myɛ, ń wɔ̌ ń ce mó myǐn-jù wǝ̀. À n'â wǝ̀l ába: wɔ́ ńmyɛ̌ á mǝ̌ s'á dùr.⁶Bǝ̀ gǝ la kúmsi námpɔ́lsɛ sǝ̀nu yǒ, sǝ̀ wɛ́rɛ́ y dǝ̀ nántwǝ̌ yé. E jà ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, Yi t'â swě èdù ga yò yé. ⁷Nyǐ-nǝ Yi yě á ywésé myɛ cìcì yó. Á bǝ̀k'á dùr ywẽ yé, b'ǎ cɔ̃̀ kúmsí námpɔ́lsɛ́ dɛ̃́dɛ̃́.⁸«À n'â wǝ̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zhì lyì bí yé né ń byili pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ ǹ zù àmyɛ́, Numbyíní Byǐ myɛ mà n zhì Yi màlɛ́kabá yé né n byili bǝ̀ ǹ wɔ́ ńmyɛ̌ lò. ⁹Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhì lyì bí yé né ń wɔ̀ bǝ̀ ǹ yǝ̀l à párá, àmyɛ m'a zhì Yi màlɛ́kabá yé né a wɔ̀ b'à yǝ̀l ǹ pár yé. ¹⁰«Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń zɔ̀m Numbyíní Byǐ yil námmǝlwɛ̀lɛ́, rǝ̀ ná-cí mà n nǝ sǔbri, sǝ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń tùrh Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́, rǝ̀ ná-cí tá ń la sǔbri nɔ gaga yé.¹¹«Bǝ̀ gǝ tú bǝ̀ zǝ ába bǝ̀ zhǝ̀l dwã-gùlú jìsí wẽ́, ráá bùrsì cìnǝ́ yé né, ráá cɔ w yó-cìnǝ́ bé yé né bùrsì yilǝ, s'á bǝ̀k'á zɛ̃̀ á n'á tɛ́rɛ́ á wẽ́, á n'á pyà á gǝ́ la nɛ́ zɔ̌m á m'á zwẽ á cìn yé, ¹²bǝ̀ rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ m'a byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ á mǝ̌ s'á zɔ̀m.»¹³Lò mǝ̀dù zɛ̃̀ n zhì lyì-zhǎ bɛ́ wẽ́ n wɔ̀ Yezu ni: «Yó-cǝ́bal, wál à da-byǐ mú ni bǝ̀ ń bǝ̀ nǝ́ tǝ̀ nǝ́ da jɛ̃̀-kɔn rɛ́ ń zhǐr n yẽ̌ n pǝ nǝ́ba mɔ́.» ¹⁴Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Bǝ̀ yǝ̀ nɛ cír b'à k'á bùrsì s'a tǝ̀ ába á wẽ̀ yé.» ¹⁵Yezu zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdǝ́ bǝ̀ gakó n wɔ̀: «Dɛ̃̌-na á cìn cɛ̀nɛ̀. Á bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ bwɛ̃̌-dǔr yé, bǝ̀ lò gǝ zhe nǝ̀cɛ̀ndɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ myɛ, rǝ̀ t'â súlí ǹ myǝ̌l dwɛ̀lɛ̀ yé.»¹⁶N zɛ̃̀ n ji sǝswalá n pǝ bɛ n wɔ̀: «Nǝ̀cɛ̀m-bal mǝ̀dù ń yà ń vwàl jíjí dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁷N zɛ̃̀ ń nǝ́ ń tɛ́rɛ́ ń wẽ́ ń zhe: ‹Bwǝ̌l tɛ̀nɛ́ à la m'a ce à jíjí rí gakó né yé, etǝr à m'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́?› ¹⁸N zɛ̃̀ n bù ń wẽ́ n wɔ̀: ‹À yě à gǝ́ m'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́: à m'a mà à bòbwèsé, a k'a lù sǝ̀ dwã nánfwàlsɛ̀ sǝ dwini shɛ̀bɛ́, à m'a ce à jíjí rí ǹdǝ́ à nɛrɛ́ y gakó né, ¹⁹a zɛ̃̀ a wɔ̀ à cìn nì: ǹ zhe nǝ̀cɛ̀ndɛ́ byinǝ nánzhǝzhɔ̌ yilǝ. Shǐrh, sǝ́ jí, ń nyɔ̀, ń fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀.›²⁰«Yi zɛ̃̀ rǝ wɔ̀ mɔ̀: ‹Bǝ surhǝ zhe cǝ́bal, cǝcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ cìcì, à m'a zwẽ ǹ myǝ̌l lé. Sǝ tɛ̀bɛ́ gakó ǹ tɛnɛ ń cĩ́ mú, mɔ̌ ń mà n cìní ri?›» ²¹Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: «Kɔn m'a yǝ̀ èta ǹdǝ́ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń pyà nǝ̀cɛ̀ndɛ̀ ń cĩ́ ń cìn yilǝ, n jà ń dǝ̀ nǝ̀cɛ̀m-bal Yi yírh w yé.»²²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à n'â wǝ̀l ába: á bǝ̀k'á tǝ̀ kùjú kɔ̀bɔ́ á la jú, ǹdǝ́ gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ á la co yil, á zɛ̃̀ á n'á cĩ́ á myǝ̌l ré zal twǝ́lǝ́ á wẽ́ yé. ²³Nyǐ-nǝ numbyíní myǝ̌l ré du kùjú; è yala nɛ́ du gɔ̀nɔ̀.²⁴Á gǝ n'á yǎl, s'á nyǐ kààrhɛ́. Rǝ̀ t'â dwì twã́ yé; rǝ̀ t'â jǝ̀r jíjí yé; rǝ̀ bǝ kùjú cṹ jàà ǹdǝ́ bòbwǝ̀rh zhe yé. E jà Yi n'ê kɔ̀n rɛ̀. Lwar-na b'ǎmyɛ̌ du kúmsí dɛ̃́dɛ̃́. ²⁵Wɔ́ mɔ̌ ń ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́, ń wɔ̌ ń mà n zǝ twǝ́lǝ́ né nyɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń cĩ́ ń wẽ́ mó, n mǝ n súlí ń myǝ̌l dwɛ̀lɛ̀ bá jǝ̀-tórhó yírh rǝ̀dù cìcì? ²⁶Á gǝ wàr á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ námpɔ́lɛ́ cìcì, è nǝ wɔ́ byè yil á n'á lyɛ̀ɛ̀ á cìn ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́?²⁷«Á gǝ n'á yǎl, s'á nyǐ gɔ pùnǝ́ né. Nǝ̀ t'â twĩ̀ yé; nǝ̀ t'â nywɛ̀ tǝ́tɔ̃̌ yé. Sǝ à n'â wǝ̀l ába: Salǝmɔ ǹdǝ́ ń nǝ̀cɛ̀ndɛ́ ga, ń yǝ̀ kàmǝ̀-zwǐ zwì è cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yú gɔ pùní rǝ̀dù ga yé. ²⁸Byè yil á yǝ̀ Yi ni zhí? Yi nǝ gǝ n'ê kwɛrhɛ gɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ zà, e jà nǝkɔl ǹdǝ́ ò jú myǐn mú èta, rǝ̀ t'â la ámyɛ̌ kɔrhɔ dwini òmyɛ́ dɛ̃́dɛ̃́?²⁹«Á bǝ̀k'á cĩ́ twǝ́lǝ́ á wẽ́, á n'á pyà tɛ̀bɛ́ á la jú ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ á la nyɔ́ mɔ́ yé. ³⁰Wɔ́ lũ w lyì bí bǝ̀ yǝ̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n mɔ́ pár mɔ́, wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ mɔ́ gakó pyǎ yò zù twéé gakó. Sǝ è gǝ wɔ́ ámyɛ̌ yilǝ, á Da mɔ́ yě b'ǎ zhe rǝ̀ tum.³¹Ce-nǝ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ nyí ni shɔ̀nɔ́ yò zù ába, s'á yẽ̌ bǝ̀ ń mà n pǝ ába tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́ n súlí. ³²«Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ à pyììsí mú, ǹd'á bǝ já ga, á bǝ̀k'á dùr ywẽ yé, b'ǎ Da mɔ́ nǝ́ ń yǎl n pǝ ába ń tǝnà yá.³³«Yě-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ á zhe mó, á pǝ rǝ̀ wársɛ́ nǝ̀mwà nɛ̀. Wɛ̀rhɛ́-na lɔ̀bsɛ̀ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ t'â cɔ̀ yé. Pyǎ-na á jɛ̃̀-kɔn rɛ́ á cĩ́ Yi tǝnà y wa, bǝ̀ ŋwɔ̀là tɛ̀nɛ́ gàà bǝ̀ la rɛ ŋwɔ́l, cɔ̃́ myɛ tɛ̀nɛ́ ò la rɛ jú yé. ³⁴Á jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ mǝ̀gã̌, wɔ́ gàà á wun bùlǝ̀ né myɛ ŋwɛ́nɛ́.»³⁵Yezu súlí n wɔ̀ bɛ: «Lyẽ-nǝ á cã̌-tàndɛ̀, s'á ji á pàntámsɛ́ myǐn á tɛnɛ á zhì kẽkẽ. ³⁶Yál-na ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yó-cǝ́bal zhǝ̀l kɛ̃-jú címsi jàà wà, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ jě bǝ̀ n'ê dɛ̃̀ ń twírí y ta. Ń gǝ tú ń yú n kɔ́kwá bòlò wǝ́, sǝ bǝ zɛ̃̀ bǝ pul làlà bǝ pɔ̃ n zù.³⁷Lyì bí bǝ̀myɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ gǝ tú n pwírí bǝ̀ n'ê dɛ̃̀ mɔ̀, bǝ̀ m'a yǝ̀ wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́. Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: ń mà n lyẽ ń cã̌-tɔ̀nɔ̀ n ce bǝ jòm tɛ̃́, n pǝ bɛ kùjú bǝ jí. ³⁸Ń gǝ tú cǝcɛ̃-swélé ne, ráá cǝ́-byǝ-cǐl yi ní, n pwírí bǝ̀ yírhǝ́ ŋwɛ́nɛ́, bǝ̀ m'a yǝ̀ wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́.³⁹«Lwar-na bǝ̀ kɛ̀lɛ́ cǝ́bal gǝ yà ń yě yi rí tɛ̀bɛ́ ŋwɔ̀l-bal bàn ń wẽ̀ ré ŋwɔ́l, ń yà ń tá ń la mɔ yõ̌ n zù ń sõ kɛ̀lɛ́ w yé. ⁴⁰Ámyɛ tɛnɛ-na á zhì, bǝ̀ Numbyíní Byǐ mà n bǝ̀ yi rí tɛ̀bɛ́ á t'á dɛ̃̀ mɔ̀ mɔ́.»⁴¹Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n bwǝ̀rh mò n wɔ̀: «Cinnǝ, wɔ́ nǝ́myɛ̌ dúdú ni ǹ ju sǝswalá y kɛ̀bɛ́ ń pǝ, ráá lyì bí gakó ne?» ⁴²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: «È nǝ wɔ́ mɔ̌ ń wɔ́ tùntùnnǝ̀ nántwǝ̌ ń zhe surhǝ? Lwar-na bǝ̀ wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yó-cǝ́bal kwè n cĩ́ ń kɛ̀lɛ́ lyì nyí ni, mùnì ga, kùjú yi gǝ yúwǝ́, sǝ n sùr ń dwã bɛ́ mɔ́. ⁴³Yó-cǝ́bal mɔ́ gǝ ká ń tú ń pwírí zhǝ̀n ga ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ èta, tùntùnnǝ̀ mó ńmyɛ̌ mɔ́ b'a nǝ ń cìnǝ̀. ⁴⁴Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: yó-cǝ́bal mɔ́ mà n cĩ́ mu ń nǝ̀cɛ̀ndɛ́ gakó nyí ni.⁴⁵«Sǝ kɛ̀lɛ́ tùntùnnǝ̀ mó ńmyɛ̌ gǝ zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bùl ń wẽ́ bǝ̀ ń yó-cǝ́bal mɔ́ nǝ́ ń dɛnɛ ǹdǝ́ tú, n zɛ̃̀ n ji kùr ń nǝ́ ń mà ń dwã bɛ́, bala ǹdǝ́ kana ga ń gùlí dwã, ń nǝ́ ń jí kùjú yààyàà, ń nǝ́ ń nywɛ̀ sɛ̃́ ń tutwi tɛ̃́, ⁴⁶tùntùnnǝ̀ mó ńmyɛ̌ yó-cǝ́bal mɔ́ mà n ká n bǝ̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń tá ń dɛ̃̀ mɔ̀ mɔ́, ǹdǝ́ yi rí tɛ̀bɛ́ ń yǝ̀l ń nyí ni mú. Sǝ ń mà n pɔ̃ còrhò-tum nánfɔ̀lɔ̀, n wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdǝ bǝ̀ gǝ y'a wɛ̀rhɛ́ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ t'â zwẽ bǝ̀ yó-cìnǝ́ nyí ni ta.⁴⁷«Tùntùnnǝ̀ mɔ̀bɔ́ ǹ yě kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ yó-cǝ́bal nǝ́ ń yǎl bǝ̀ ń wɛ̀rhɛ́, ń jà ǹ yǝ̀ kaka wɛ̀rhɛ́ rǝ̀ n'ê tó yó-cǝ́bal mɔ́ pùbùlǝ̀ nè, ǹ m'ǎ nǝ mààrɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. ⁴⁸Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ yǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ yó-cǝ́bal nǝ́ ń yǎl bǝ̀ ǹ wɛ̀rhɛ́, ń zɛ̃̀ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ mǝ̌ ǹdǝ́ còrhò-tum pɔ, bǝ̀ m'a mà mɔ́ kɔn myɛrhɛ, ǹ gǝ́ yǝ̀l mó yilǝ. Lò mɔ̀bɔ́ bǝ̀ pɔ mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ m'a bwǝ̀rh mó wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ yò. Sǝ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ cĩ́ mú wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ nyí ni, bǝ̀ m'a bwǝ̀rh mú rǝ̀ yò kɔn dwini.»⁴⁹Yezu súlí n wɔ̀: «À zǝ myǐn a bǝ̀ cɛ yó, sǝ à só ǹdǝ́ à wu gakó ǹdǝ́ mǝ̀ gǝ y'à ju èlǎsɛ̃́. ⁵⁰Nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mǝ̀dù ŋwɛ́nɛ́, kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ b'à mɔ́lɛ́ mǝ̀ wẽ́, sǝ à n'â pɔpɔrɛ ǹdǝ́ mǝ̀ wẽ́ mɔ́lɔ́ kɔn m'e yí mǝ pyìrh.⁵¹«Á n'á bùl b'à tú mùnì ga yǝ̀-zùlǝ́ yǝ̀ lũ w wǝ? À n'â wǝ̀l ába: è dǝ̀ èta yé. À tú mùnì ga pɔrá yǝ̀ lũ w wǝ. ⁵²Kɔn zhí èlǎsɛ̃́, lyì bǝ̀nu gǝ jě kɛ̀lɛ́ èdù wẽ́, bǝ̀ m'a pɔr dwã nɛ, bǝ̀tɔ̀ y yǝ̀ bǝ̀ dúdú, bǝ̀lyè y myɛ yǝ̀ bǝ̀ dúdú. ⁵³Da ǹdǝ́ ń byǐ m'a pɔr dwã nɛ, ná ǹdǝ́ ń bǝ̀kɔ́ m'a pɔr dwã nɛ, nyɛ̀ ǹdǝ́ ń byì-can m'a pɔr dwã nɛ.»⁵⁴Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ: «Á gǝ nɔ dwà è cìnì, á j'á wɔ̀ bǝ̀ dwà y m'a bà. E jà e bǝ̀ zhǝ̀n ga. ⁵⁵Á gǝ nɔ zho ò shí lũ w jǝ̀jĩ́ sõ, á wɔ̀ bǝ̀ cɛ y la bárhɛ́ yál. E jà e yǝ̀ bárhɛ́ zhǝ̀n ga. ⁵⁶Myìnù cìnǝ́, á yě kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ yó mó kùrǝ̀. È nǝ wɔ́ byè yil á yǝ̀l dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ cɛ yó èlǎsɛ̃́ mɔ́ kùrǝ̀?⁵⁷«Bǝ̀kɔ́n yil á wàr á n'á tɛ́rɛ́ á cìcì nì á lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ cángá párá? ⁵⁸Ǹ dõ gǝ co mó cà, n zɛ̃̀ n zǝ mɔ́ ń mǝ́ ń la bùrsì jàà wà, sǝ́ ce jàn nɛ́ á kwɛrhɛ yò w ǹdǝ́ dwã, ǹd'á gwẽ̌ yǝ̀ yí yé. È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, ń mà n zǝ mɔ́ n yí bùr-kárna mɔ́ yé né, bùr-kárna mɔ́ ce ń kwã-lyì bí zǝ mɔ́ bǝ ce byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀. ⁵⁹À n'â wǝ̀l mó: ǹ b'ǎ kwɛ̃̌ jim dí gakó ń zhɛ̀, fòró bǝ dwĩ̀ mú. Rǝ̀ tànká myɛ t'â la dǎl ǹ sõ yé.»

Chapter 13

¹Rǝ̀myɛ́ yi ní, lyì jàlà tú Yezu sono, bǝ byili mu Gǝlile lyì bí Pyǝlatɛ yà ń ce bǝ gu ǹdǝ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l vwǝ̃̀ né Yi jì y wẽ́ mó yò wǝ́. ²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: «Á n'á bùl bǝ̀ Gǝlile lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gu èta mɔ́ y'à dó du byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dàl mɔ́? ³À n'â wǝ̀l ába: è dǝ̀ èta yé. Á gǝ yǝ̀ á wun ní pyìrhí, ámyɛ gakó m'ǎ cì.⁴«Sǝ lyì bí shí ǹdǝ́ lyɛlɛ y Syilowe dɛ̃̌-yó jì y nánfwɛ̀lɛ̀ y y'à wǔr e pyárh tɛ̃́ e gu mú, á n'á bùl bǝ̀ bǝ̀ y'à dó du Zhǝrǝzalɛm lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dàl mɔ́? ⁵5 À n'â wǝ̀l ába: è dǝ̀ èta yé. Á gǝ yǝ̀ á wun ní pyìrhí, ámyɛ gakó m'ǎ cì.»⁶Yezu zɛ̃̀ n ji sǝswalá n pǝ bɛ n wɔ̀: «Nyǐ wɔ́ bal mǝ̀dù ń yà ń zhe épyìlú ń bɔ́ɔ́ wa. Dɛ̃ rǝ̀dù, n zɛ̃̀ ń bàn ò byǎ bɛ́ kõ, n bǝ̀ n pwírí ò yǝ̀ byǎ ce yé. ⁷N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɔ́ɔ́ w tùntùnnǝ̀ mó ne: ‹È zhe byinǝ nǝ̀tɔ̀ à n'â twí à byɛ́lɛ́ épyìlú w kɔ̀bɔ́, sǝ à gwẽ̌ yǝ̀ byǐ nɛ ò yó a kwẽ yé. Kǎ wa. Ò n'ô cǝ̀r cɛ y nánfò.›⁸«Bɔ́ɔ́ w tùntùnnǝ̀ mó zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: ‹Yó-cǝ́bal, yẽ̌ w dùl byin rí gwẽ̌. À m'a kù gɔ́rɔ́ a kǝ́kɛ́lɛ́ wa, a ce pùlú ò kùr wǝ̀. ⁹Dɛ̀ga byin ní ò m'a ce byǎ. Ò gǝ zɛ̃̀ o yǝ̀ byǎ ce, sǝ́ ce bǝ kà wà.›»¹⁰Shìrhǝ́ dɛ̃ rǝ̀dù yùwǝ̀, Yezu yà ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ dwã-gùlú jì èdù wẽ́. ¹¹Kɛ̃ mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà, nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ y'à zhe mo kɔn yú byinǝ shí ǹdǝ́ lyɛlɛ. Ń yà ń wàr ń nǝ́ ń kwẽ̌ dɛ̃̌ yé.¹²Yezu gǝ́ nɔ mɔ, n byẽ̀ mò, n wɔ̀: «Kɛ̃, ǹ címí y shǝ́r.» ¹³N zɛ̃̀ n cèlè ń jɛ̀sɛ́ n dwǝ̀rh mò. Twǝr rǝ̀dù sá, kɛ̃ mɔ́ já n wárh, n kwẽ̌ dɛ̃̌, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń cèrhé Yi. ¹⁴Dwã-gùlú jì y yó-cǝ́bal mɔ́ lyim zɛ̃̀, Yezu gǝ́ wárh kɛ̃ mɔ́ shìrhǝ́ y dɛ̃ rɛ́ yù w mú yilǝ. N zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ: «Dwã nyǝ̀ldù nǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ tum yilǝ. Bà-nà dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́ bǝ wárh ába, s'á bǝ̀k'á bǝ̀ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ yù w yé.»¹⁵Cinnǝ mú zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Myìnù cìnǝ́, ámyɛ̌ mǝ̀dù mǝ̀dù gakó tá ń lwǝ̌r ń nɔ̃ ráá ń bǝ̀na n vò n pǝ w nɛ̃̌ o nyɔ̀ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀? ¹⁶Abǝraham bǝ̀kɔ́ mɔ́ Shǝtana lyẽ byinǝ shí ǹdǝ́ lyɛlɛ wẽ́, kɔn y'à bǝ mǝ̌ bǝ̀ bǝ̀ lwǝ̌r mo lyẽẽ́sé sǝ̀myɛ́ wẽ́ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀?»¹⁷Ń gǝ́ zɔ̀m èta mɔ́ ce, cìzhìl zɔ ń zwǝ̀ bé gakó. Sǝ è gǝ wɔ́ lyì-zhǎ bɛ́ yilǝ, bǝ̀ wun y'à nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, màmyaarhɛ́ ń yà ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilǝ.¹⁸Yezu kǝ́ n wɔ̀: «Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ nyɛ̌ ǹdǝ bǝ̀kɔ́n ta? Bǝ̀kɔ́n à mà a m'a myɛrhɛ rɛ? ¹⁹Rǝ̀ nyɛ̌ dwã ǹdǝ cǒ byǐ námpɔ́lɛ́ ta lò kwè n dù bɔ́ɔ́ wa, e lyĩ, e jǐrh cǒ, kúmsi n'ê twí sǝ̀ cĩ́ sǝ̀ jàlá ò jɛ̀sɛ́ yó.»²⁰N kǝ́ n wɔ̀ kǝ́dò: «À m'a myɛrhɛ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹdǝ́ byè kǝ́dò? ²¹Rǝ̀ nyɛ̌ dwã ǹdǝ sã̀-nǝ̀byẽ̌ myɛ ta kɛ̃ nǝ́ ń kwè n ce búrú mún nánzhǝzhɔ̌ wẽ́, mǝ̀ gakó j'a zɛ̃̀.»²²Yezu yà ń la Zhǝrǝzalɛm, n zɛ̃̀ n tó cǝ-fwààlɛ́ ǹdǝ́ cǝ-byǐsí wẽ́, ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni ń mǝ́ ń la. ²³Lò mǝ̀dù zɛ̃̀ n bwǝ̀rh mò n wɔ̀: «Cinnǝ, wɔ́ lyì màngɛlɛ́ dúdú bǝ̀ m'a nǝ vwǎrh?»N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: ²⁴«Ce-nǝ jàn nɛ́ á tó bwǝ̀rǝ̀ y nánshǝ́shɛ́nɛ́ y á zù. À n'â wǝ̀l ába: lyì nánzhǝzhɔ̌ m'a pyà sǝ bǝ zù, sǝ bǝ̀ t'â la ŋwɔ̀nɔ́ yé.²⁵Kɛ̀lɛ́ y cǝ́bal mɔ́ gǝ zɛ̃̀ ń pyi ń bwǝ̀rǝ̀ y ǹd'á gwẽ̌ wɔ pwẽ̀ nè, á m'ǎ zɛ̃̀ á n'á kɔ́kwá bòlò w á m'á zhe: ‹Cinnǝ, pul bwǝ̀rǝ̀ y ń pǝ nǝ́ba nǝ́ zù.› Sǝ ń mà n wɔ̀ ába: ‹À yǝ̀l á gǝ́ shí má yé.› ²⁶Rǝ̀myɛ́ yi ní, á m'ǎ zɛ̃̀ á n'á wǝ̀lǝ̀: ‹È dǝ̀ nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ ǹmyɛ́ nǝ́ tó dwã nǝ́ jí kùjú, nǝ́ tó dwã nǝ́ nyɔ̀, ń j'ǎ cèrhè kàrmɔ̀ nǝ́ cɔ w wẽ́ nà?› ²⁷Sǝ ń mà n wɔ̀ ába: ‹À yǝ̀l á gǝ́ shí má yé. Zhǝl-nǝ kwã nɛ́ à nyí ni, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á wɔ́ lwɛlɛ cìnǝ́ mó.›²⁸«Á gǝ tú á nɔ Abǝraham ǹdǝ́ Yǝzakɛ ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ, ǹdǝ́ Yi nyì-zwennǝ bé gakó bǝ̀ jě Yi tǝnà y wa, e jà bǝ cìrh ámyɛ̌ bǝ ce pwẽ̀ nè, wɔ́ rǝ̀myɛ́ yi ní, á m'ǎ n'á kúrh ǹd'á n'á dɔ̀m á yǝ́lǝ́ dwã nɛ. ²⁹Lyì m'a shí yi-pwírhí wǝ ǹdǝ́ yi-zùr wǝ̀, lũ w jǝ̀jĩ́ ni ǹdǝ́ ò jǝ̀gwã̀ nɛ̀, bǝ b'e jòm Yi tǝnà y wẽ́ bǝ jí. ³⁰«Nyǐ-nǝ, nánkwaá bɛ́ jàlà m'a jǐrh nã́yǝ́ǝ́, sǝ nã́yǝ́ǝ́ bé jàlà m'a jǐrh nánkwaá.»³¹Rǝ̀myɛ́ yù w cìcì, Farɛzhɛ̃ɛ̃bá jàlà tú bǝ wɔ̀ Yezu ni: «Du cɔ w wa, ń vò jàà dõ wǝ. Nyǐ Erɔɔdɛ nǝ́ ń yǎl n gu mú.» ³²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Zhǝl-nǝ á wɔ̀ numbyín-yùrú w òmyɛ́ nɛ bǝ̀ nyǐ à n'â jì nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ, à n'â wárh nǝ̀bwànà zà, kɔn m'e la nǝkɔla. Sǝ dwã nǝ̀tɔ̀ y yùwǝ̀, à m'a zhɛ̀ à tum rí. ³³Sǝ wɔ́ nyɔ́ɔ́ ǹdǝ́ nɛ, b'à súlí à sɔ́má y zà ǹdǝ́ nǝkɔla ǹdǝ́ lyẽ̌ ne, bǝ̀ kɔn bǝ mǝ̌ bǝ̀ bǝ̀ gu Yi nyì-zwennǝ kwã nɛ́ ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ yé.³⁴«Zhǝrǝzalɛm lyì, Zhǝrǝzalɛm lyì, ámyɛ̌ á n'á gwi Yi nyì-zwennǝ bé, á n'á zǝ nǝ́kulǝ á dul byɛ̀bɛ́ Yi twĩ̀ á sono mó á gwi. Twǝr nánzhǝzhɔ̌ à byẽ̀ ába à la dwã yó co, ǹdǝ cóló gǝ́ y'a kɔ́kwá ò byǎ o ce ò kùr w né, sǝ á yǝ̀ shɛ̀nɛ́ yé. ³⁵Rǝ̀myɛ́ yilǝ, Yi m'a yẽ̌ ába á dúdú á cɔ w wa. «À n'â wǝ̀l ába: á k'á t'á la nɛ nɔ, kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á m'ǎ wɔ̀: ‹Cinnǝ mú mà n cĩ́ bwǝl mɔ̀bɔ́ ń bàn ń yil ré yil mó yó!›»

Chapter 14

¹Shìrhǝ́ dɛ̃ rǝ̀dù yùwǝ̀, Yezu yà ń zhǝ̀l Farɛzhɛ̃ɛ̃bá yó-cǝ́bal mǝ̀dù sõ, ń la kùjú jú, sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à wɔ gàà mɔ́ y'à n'ê myɛ̀lɛ́ mɔ. ²E jà bal mǝ̀dù yà ń zhǐ ń nyí ni, ń yà ń bǝ jɛ̀ yé, sǝ címí y y'à fùrh mò. ³Yezu zɛ̃̀ n bwǝ̀rh Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá n wɔ̀: «Shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́, lò zhe sɔ́má ń wárh nǝ̀bwẽ̀, ráá ń bǝ sɔ́má zhe?»⁴Sǝ bǝ̀ yǝ̀ lyár bǝ̀ kaka yé.N zɛ̃̀ n zǝ nǝ̀bwẽ̀ mɔ́ jɛ̃̀ nɛ̀, n wárh mɔ, n pɔ̃ sɔ́má bǝ̀ ń zhǝl. ⁵N zɛ̃̀ n kǝ́ n wɔ̀ bɛ: «Ámyɛ̌ mǝ̀dù byǐ ráá ń nɔ̃ gǝ tu bǔ w shìrhǝ́ y dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀, ń tá ń la ń byǐ mú ráá ń nɔ̃ w vǔr làlà?» ⁶Sǝ bǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ lyár bǝ̀ kaka yé.⁷Yezu gǝ́ pwírí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ byẽ̀ kùjú w yil mó n'ê pyà jààsɛ́ nã́yéésé bǝ̀ la nɛ́ jǒm, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ ń zhe: ⁸«Lò gǝ byẽ̀ mó kɛ̃-jú címsi jàà wà, sǝ bǝ̀ká vò ń jòm jàà nã́yǝ́ǝ́ y wẽ́ yé. Dɛ̀ga, ń gǝ ń byẽ̀ lò dõ ńmyɛ kǝ́ ń du ǹmyɛ́. ⁹Sǝ mɔ̀bɔ́ ń byẽ̀ ába mó gǝ tú ń wò mó: ‹Zɛ̃̀ ń yẽ̌ jàà y nɛ ń pǝ mɔ̀bɔ́ nɛ,› rǝ̀myɛ́ yi ní, ǹ m'ǎ zɛ̃̀ ń vò ń jòm kwã nɛ́ ǹdǝ́ cìzhìlǝ̀.¹⁰«Bǝ̀ gǝ byẽ̀ mó címsi jàà wà, ǹ gǝ yú, sǝ́ jòm kwã nɛ́. Èta, mɔ̀bɔ́ ń byẽ̀ mó mó gǝ túwǝ́, ń mà n wɔ̀ mɔ́: ‹À dɔwa, zɛ̃̀ ń bǝ̀ ń jòm yé né.› Sǝ rǝ̀myɛ́ b'a zhẽ̌ ǹ yó dɛ̃̌ lyì bí gakó yírh wǝ. ¹¹Lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ nǝ́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌, bǝ̀ m'a lwǝl mó tɛ̃́, sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ lwǝl ǹ cìn tɛ̃́, bǝ̀ m'a zhẽ̌ mó dɛ̃̌.»¹²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀bɔ́ ń byẽ̀ mò mó ne: «Ǹ gǝ tɛnɛ kùjú nǝ̀nyɔ́nɔ́ ráá dǝ̀dɛ̀nɛ́, sǝ ǹ bǝ̀ká byẽ̀ ǹ dɔwabá, ráá ǹ dwí lyì, ráá ǹ jǝ̀-dwã byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ nǝ̀cɛ̀nà yé, bǝ̀ bǝ̀myɛ wɔ̌ bǝ̀ byẽ̀ mó bǝ pɔ̃́ ń jí, sǝ rǝ̀myɛ́ b'a yǝ̀ ǹ kwǎndɛ.¹³Ǹ gǝ tɛnɛ címsi kùjú, sǝ́ byẽ̀ nǝ̀mwà ǹdǝ́ gwànsɛ̀ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twi cǝ́ ǹdǝ́ lyìlyǝ̌r. ¹⁴Ǹ gǝ wɛ̀rhɛ́ èta, ǹ m'ǎ yǝ̀ wu-nyɔ̃̀ cǝ́bal, bǝ̀ bǝ̀ wàr kaka bǝ̀ la mɔ́ cǎrh yé. Yi m'a càrh mɔ́ rɛ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wu-cángá cìnǝ́ la bùrhù mú yùwǝ̀.»¹⁵Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê jí kùjú w mú mǝ̀dù gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́, n wɔ̀ Yezu ni: «Wu-nyɔ̃̀ cǝ́bal wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń mà n jí kùjú Yi tǝnà y wa.» ¹⁶Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Bal mǝ̀dù ń yà ń tɛnɛ kùjú nánzhǝzhɔ̌, n byẽ̀ lyì nánjǝ̀jóló. ¹⁷Kùjú w yi gǝ́ tú e yí, n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀ mǝ̀dù, bǝ̀ ń zhǝl n wɔ̀ byɛ̀bɛ́ ń byẽ̀ mó ne bǝ̀ bǝ̀ bà, bǝ̀ kɔn gakó tɛnɛ rǝ zhɛ̀.¹⁸«Lò gakó zɛ̃̀ ń nǝ́ ń pɛ bwìrì ń cìn nì. Nã́yǝ́ǝ́ mó wɔ̀ mɔ̀: ‹Bǝ̀ pɔ nɛ cɛ. À n'â yǎl a vò a byɛ́lɛ́ ya. Rǝ̀myɛ́ ce, à n'â lwǝ̀l mó, ǹ gǝ yú sǝ́ wɔ̀ ǹ yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ bǝ̀ nyǐ à t'â la ŋwɔ̀nɔ́ a bǝ̀ yé.› ¹⁹«Bǝ̀lyè nyǎn mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: ‹À yè nǝ̀-vwààlɛ̀ nándùlǝ̀ shíyǝ́. À n'â yǎl a vò a dwẽ́ ne a nyì. Rǝ̀myɛ́ ce, à n'â lwǝ̀l mó, ǹ gǝ yú sǝ́ wɔ̀ ǹ yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ bǝ̀ nyǐ à t'â la ŋwɔ̀nɔ́ a bǝ̀ yé.› ²⁰«Bǝ̀tɔ̀ nyǎn mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: ‹À vùr kɛ̃ nándùl. Rǝ̀myɛ́ ce, à wàr à bàn yé.›²¹«Kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀ mó ká n kwẽ̀ n yí jè, n byili lò gakó gǝ́ lyár nɛ́ mɔ́ ń yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ. Yó-cǝ́bal mɔ́ lyim zɛ̃̀, n wɔ̀ mɔ̀: ‹Du làlà ń vò dwã-gùúlí jààsɛ́ wa, ǹdǝ́ sǝ-byǐsí yó, ń zǝ nǝ̀mwà, ǹdǝ́ gwànsɛ̀, ǹdǝ́ lyìlyǝ̌r, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twi cǝ́, ń mǝ́ bà.› ²²«Kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀ mó gǝ́ zhǝ̀lǝ̀, n ká n kwẽ̀ n bǝ̀ n wɔ̀ mɔ̀: ‹À yó-cǝ́bal, à wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ ǹ gǝ́ byili ní. Lyì bí túwǝ́, sǝ jààsɛ́ gwẽ̌ dàl.›²³«Yó-cǝ́bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: ‹Zhǝl sǝ-byesé ǹdǝ́ báárɛ́ sɔ́msɛ́ yó, ń nyɛ́ɛ́ lyì bí bǝ b'e zù à kɛ̀lɛ́ y wa, mùnì ga e sú. ²⁴À n'â wǝ̀l ába: byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jɛ̀rɛ̀ bǝ byẽ̀ mó mǝ̀dù ga tá ń la à kùjú w ń nyú w co yé.›»²⁵Lyì-zhǎ nánjǝ̀jóló y'à tó Yezu ni bǝ̀ n'ê zhǝ̀l sɔ́má yó. N zɛ̃̀ n pyìrhí n wɔ̀ bɛ: ²⁶«Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń bǝ̀ àmyɛ́ sono, ń jà ǹ bǝ nɛ só du ǹ da ǹdǝ́ ǹ ná ǹdǝ́ ǹ kɛ̃ ǹdǝ́ ǹ da-byǎ ǹdǝ́ ǹ nǝkwá, bá ǹ cìcì myǝ̌l ré, ǹ wàr ǹ m'ǎ yǝ̀ à kwã-lò yé. ²⁷Lò mɔ̀bɔ́ ǹ yǝ̀ ǹ dǝ̀-jɔrhɔ́ w kwè ń zhĩ ń mǝ́ tó à kùrǝ̀, ǹ wàr ǹ yàl à kwã-lò yé.²⁸«Ámyɛ̌ mǝ̀dù gǝ nǝ́ ń yǎl n lù jì nánfwɛ̀lɛ̀, ń tá ń la jɛ̀rɛ̀ n jòm tɛ̃́ n nyǐ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń zhe mó m'a yí jì y lú? ²⁹È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, ń gǝ ju jì y kùrǝ̀, n zɛ̃̀ ń yǝ̀ y lwì n zhɛ̀, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ la y nɔ mɔ́ b'a zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê mɔ̀n mɔ̀ bǝ̀ m'ê zhe: ³⁰‹Nyǐ-nǝ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ju ń jì kùrǝ̀, sǝ ń yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ n lù y n zhɛ̀ yé.›³¹«Ráá pyɔ̌ gǝ zǝ lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí ń mǝ́ ń la vò n bú ǹdǝ́ ń dõ pyɔ̌, ń dõ mó jà ń zhe lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shí-èlyè, ń tá ń la jɛ̀rɛ̀ n jòm tɛ̃́ n tɛ́rɛ́ n nyǐ ń wɔ̌ ń mà n bú ǹdǝ́ ń dõ mó? ³²Ń gǝ pwírí ń wàr, ń mà n twĩ̀ lyì bǝ vò bǝ jǝl ń dõ mó ǹdǝ́ ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ pyépyé, mùnì ga bǝ lwǝ̀l mò n yẽ̌ búlǝ́ né ne. ³³Èta myɛ, ámyɛ̌ wẽ́, lò mɔ̀bɔ́ ǹ tá ǹ yǎl ń yẽ̌ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ zhe mó ne, ǹ wàr àmyɛ́ kwã-lò ǹ la yál yé.³⁴«Nǝ̀kwǝ̃̌ nyɛ̀, sǝ è gǝ tárh, etǝr è m'a tó né e k'e zǝ nyí? ³⁵È bǝ càn ǹdǝ́ cɛ w ló, bǝ j'à wàr bǝ̀ la zǝ y bǝ wɛ̀rhɛ́ pùlú myɛ yé. Bǝ̀ m'a dwĩ̀ y pwẽ̀ nè. Lò ǹ la cilu, sǝ́ cili.»

Chapter 15

¹Myǝ̌l-kwã̌dɛ́ zwennǝ bé ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né mó gakó y'à n'ê twí Yezu sono bǝ̀ cili ń zɔ̀mà nɛ́. ²Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ŋwúŋwùní bǝ̀ zhe: Lò mó mɔ̀bɔ́ nǝ́ ń zwẽ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né mó ń sono, e jà ń nǝ́ ń tó be ń jí kùjú.³N zɛ̃̀ n ji sǝswalá n pǝ bɛ n wɔ̀: ⁴Ámyɛ̌ mǝ̀dù gǝ zhe pyììsi zɔ̌m, èdù zɛ̃̀ e jé, ń tá ń la shɛ̀bɛ́ shǝ́-nǝ̀bɔ́ ǹdǝ́ nǝ̀bɔ́ y nɛ yõ̌ n vò n pyà kɛ̀bɛ́ è jé mó n na? ⁵Ń gǝ tú ń nɔ ya, ń mà n kwè y n pyɛ̀lɛ́ ń pyǝ́pyǝla w ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀,⁶n ká n mǝ n bǝ̀ jè. Ń gǝ yú jè ń zhɛ̀, ń mà n byẽ̀ ń dɔwabá ǹdǝ́ ń jǝ̀-dwã bɛ́, n wɔ̀ bɛ: Wɛ̀rhɛ́-na nǝ́ wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀, b'à nɔ à pyìrhǝ́ y è y'à jé mó. ⁷Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: À n'â wǝ̀l ába: Yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ cǝ́bal mǝ̀dù gǝ nɔ wu-pyìrhú, wu-nyɔ̃̀ w òmyɛ́ mɔ́ dwí rí ŋwɛ́nɛ́ Arǝzana wa, ń wu-pyìrhú w yilǝ, du wu-cángá cìnǝ́ shǝ́-nǝ̀bɔ́ ǹdǝ́ nǝ̀bɔ́ y byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ wu-pyìrhú tum zhe mó.⁸Yezu zɛ̃̀ n kǝ́ n ji sǝswalá dõ n pǝ bɛ n wɔ̀: «Kɛ̃ mǝ̀dù gǝ zhe ń wársɛ shíyǝ́, èdù zɛ̃̀ e jé, ń tá ń la pàntɛ́mɛ́ ju, n zwàr ń jì y n zhìlì ń yala nɛ n pyà y n na? ⁹Ń gǝ tú ń nɔ ya, ń mà n byẽ̀ ń dɛ̃-kana bɛ́ ǹdǝ́ ń jǝ̀-dwã bɛ́, n wɔ̀ bɛ: ‹Wɛ̀rhɛ́-na nǝ́ wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀, b'à nɔ à wɛ́rɛ́ y è y'à jé mó.›» ¹⁰Yezu zɛ̃̀ n kǝ́ n súlí n wɔ̀: «À n'â wǝ̀l ába: yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ cǝ́bal mǝ̀dù gǝ nɔ wu-pyìrhú, wu-nyɔ̃̀ w òmyɛ́ dwí rí m'a zǝ Yi màlɛ́kabá ń wu-pyìrhú w yilǝ.»¹¹Yezu kǝ́ n wɔ̀ bɛ: Nyǐ wɔ́ bal mǝ̀dù ń yà ń zhe ń byǎ bǝ̀lyè. ¹²Dɛ̃ rǝ̀dù, Byǐ mú námpɔ́lɛ́ y zɛ̃̀ e wɔ̀ mɔ: À da, tǝ́l nǝ́ba ǹ jɛ̃̀-kɔn rɛ́, sǝ́ pɛ̃ à cǝl ré. Da mɔ́ zɛ̃̀ n kwè ń kɔn dɛ̀bɛ́ ń yà ń zhe mó n mǝ n tǝ̀ bɛ¹³Dwã màngɛlɛ́ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, byǐ mú námpɔ́lɛ́ y kwè ń cǝl ré yè, n zǝ rǝ̀ wársɛ n mǝ n vò cɔ kɔ̀bɔ́ ò nyɛ. N yí n jòm gàà, n zǝ sɛ n wɛ̀rhɛ́ yàà yàà sǝ zhɛ̀. ¹⁴Sǝ̀ gakó gǝ́ tú sǝ zhɛ̀ kwã nɛ́, nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ mǝ tu cɔ w òmyɛ́ wa. N zɛ̃̀ ń kǝ́ ń bǝ kaka zhe sǝ n jí yé.¹⁵N zɛ̃̀ n vò cɔ w òmyɛ́ lò mǝ̀dù sõ, n lwǝ̀l mò bǝ̀ ń pɔ̃ tum. Lò mó zɛ̃̀ n ce n vò ń nǝ́ ń yìlì ń kùkúr ni gɔ sono. ¹⁶Sǝ ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń yìlì kùkúúrí ni yi ní, ń yà ń nǝ́ ń yǎl kùjú w kɔ̀bɔ́ kùkúúrí n'ê jí mú myɛ cìcì n jí, sǝ lò lò yà ń tá ń pɛ mɔ yé.¹⁷N zɛ̃̀ ń nǝ́ ń tɛ́rɛ́ ń wẽ́, ń zhe: À da tùntùnnǝ bé gakó n'ê nɛ kùjú bǝ̀ jí bǝ̀ swí, e jà nɔrh n'ê gwi àmyɛ́ nyɔ̀nɔ̀. ¹⁸À m'ǎ k'a vò à da sono. Sǝ à gǝ yúwǝ́, à m'a wɔ̀ mɔ: À da, à gwar Yi, s'a gwar ǹmyɛ. ¹⁹Kɔn k'ê bǝ mǝ̌ bǝ̀ ǹ nyǐ ni ǹdǝ ǹ byǐ ta yé. Nyǐ ni ǹdǝ ǹ kɛ̀lɛ́ tùntùnnǝ ta.²⁰N zɛ̃̀ n ká ń bàn jè. Ń gǝ́ tú n bǝ̀ ń nǝ́ ń bwǝlse kɛ̀lɛ́ yá, Ń da zɛ̃̀ n nǝ mɔ. Ń nɔ̀nɔ̀ zǝ mɔ, n dùr n jǝl mo, n kwǝ̀ǝ̀lè mo. ²¹N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń da nɛ: À da, à gwar Yi; sǝ à gwar ǹmyɛ. Kɔn k'ê bǝ mǝ̌ bǝ̀ nyǐ ni ǹdǝ ǹ byǐ ta yé.²²Da mɔ zɛ̃̀ n wɔ̀ kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ bé ne: Pyǎ-na kàmǝ̀-zwǐ kɛ̀bɛ́ è càn á b'ǎ zù mu làlà, s'á pyà nǝ̀cìlǝ̀ á b'ǎ ce ń nèrh né, s'á pyà jǝ̀fɔ́lɛ́ cì-byǐbí á b'ǎ ce ń jǝ̀fɔ́lɛ́ nɛ. ²³Zǝ-na nǝ̀-cɛl rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ nù mú á gu, nǝ́ tɛnɛ kùjú nǝ́ jí, nǝ́ wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀, ²⁴b'à byǐ mú yà ń cùwǝ̀, sǝ ń ká n bwìrhì, ń yà ń jé, sǝ à k'a nǝ mɔ. Bǝ zɛ̃̀ bǝ ji kùr bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ címsi.²⁵Dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ yùwǝ̀, ń byǐ mú náncɛ y yà ń zhǝ̀l gɔ. Sǝ ń ká n shí gɔ w ń bànà, n bǝ̀ n bwǝlse jè sǝta, n nyɛ̀ɛ̀ wẽ̀ cǝl rǝ̀ n'ê dwí bǝ̀ sõ kɛ̀lɛ́ wa, lyì n'ê sɛ. ²⁶N zɛ̃̀ n nǝ kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ mǝ̀dù, n byẽ̀ mo n bwǝ̀rh n nyǐ wɔ́ bǝ̀kɔ́n wẽ̀ rǝ̀ n'e᷇ dwí kɛ̀lɛ́ wa? ²⁷Kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ mó zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Wɔ́ ǹ nyɛ̃́ mɔ́ ń ká n bà. Ǹ da zɛ̃̀ n ce nǝ́ nǝ́ zǝ nǝ̇cɛl rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ nù mú nǝ́ gu, ń gǝ́ ká n nǝ ń byǐ mú ǹdǝ́ bǝsàzùlí mú yilǝ.²⁸N zɛ̃̀ n kwè lyim, n wɔ̀ bǝ̀ ń tá ń la kɛ̀lɛ́ w zú yé. Ń da zɛ̃̀ n du ń nǝ́ ń lwǝ̀l mo bǝ̀ ń zwí kɛ̀lɛ́ wa. ²⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀: Àmyɛ́ j'â ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ́, à n'â twĩ̀ à pɛ mɔ́. À gwẽ̌ yǝ̀ ǹ nyí ni cẽ yé. E jà ǹ gwẽ̌ yǝ̀ bwɛ̀nɛ́ myɛ cìcì pɛ, a wɛ̀rhɛ́ címsi ǹdǝ́ à dɔwabá yé. ³⁰Wɔ́ ǹ byǐ mú mɔ̀bɔ́ ń zwẽ ǹ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ n vò n ywàl ǹdǝ́ kǝ-nǝ̀fwǝ̀ǝ́le mó yil, ǹ ce bǝ zǝ nǝ̀-cɛl rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ nù mú bǝ gu?³¹Da mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: À byǐ, ǹmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nɛ twéé twéé. À kɔn rɛ́ gakó wɔ́ ǹmyɛ́ nyǎn. ³²Sǝ kɔn mǝ̌ bǝ̀ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ wu-nyɔ̃̀, bǝ̀ ǹ nyɛ̃́ mɔ́ yà ń cùwǝ̀, sǝ ń ká n bwìrhì, ń yà ń jé, sǝ nǝ́ k'á nǝ mɔ.

Chapter 16

¹Yezu zɛ̃̀ n ji sǝswalá dõ n pǝ ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: «Nǝ̀cɛ̀m-bal mǝ̀dù ń yà ń kwè lò mǝ̀dù n cĩ́ ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ nyí ni ń nǝ́ ń yìlì. Lyì zɛ̃̀ bǝ b'e byili mu bǝ̀ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń yìlì ń jɛ̃̀-kɔn rɛ́ nɛ mɔ́ nǝ́ ń ywàl rɛ̀. ²N zɛ̃̀ n byẽ̀ mò n wɔ̀ mɔ̀: ‹Etǝr ǹ nǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ nɛ́? À nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ ǹ nǝ́ ǹ ywàl à jɛ̃̀-kɔn rɛ́. Byili ni kɔn gakó gǝ́ tó né, bǝ̀ kɔn zhí zà, ǹ kǝ́ ǹ tá ǹ la à jɛ̃̀-kɔn rɛ́ nɛ yìlù yé.›³«Jɛ̃̀-kɔn dɛ́ yìlnǝ̀ mó zɛ̃̀ n wɔ̀ ń wẽ́: ‹À yó-cǝ́bal mɔ́ nǝ́ ń vùr nè ń tum rí wǝ, e j'à bǝ jàn zhe à la vwál yé, e jà lwǝ̀lǝ́ y myɛ cìzhìl zhe ne. Wɔ́ etǝr à m'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ èlǎsɛ̃́? ⁴À yě à gǝ́ m'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́, mùnì ń gǝ vùr nè tum rí wǝ, s'a nǝ lyì bǝ zwẽ ne bǝ̀ sõ.›⁵«N zɛ̃̀ n byẽ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe ń yó-cǝ́bal mɔ́ jimǝ né mó mǝ̀dù mǝ̀dù, n bwǝ̀rh nã́yǝ́ǝ́ mó n wɔ̀: ‹Bǝ̀kɔ́n ǹ mǝ̌ sǝ́ càrhh à yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ?› ⁶Mɔ̀bɔ́ ń zhe jim rí mú zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: ‹Nwǝ̃̌ nǝ̀bwánsɛ zɔ̌m.› Nǝ̀cɛ̀ndɛ́ yìlnǝ̀ mó zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: ‹Zwẽ ǹ sɛ́bɛ́ rɛ́ ń jòm tɛ̃́ ń kɛ̃ làlà bǝ̀ wɔ́ nǝ̀bwánsɛ shí-ènu jim ǹ zhe.› ⁷«N bwǝ̀rh ń dõ mó n wɔ̀: ‹Bǝ̀kɔ́n ǹmyɛ mǝ̌ sǝ́ càrh à yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ?› N wɔ̀ mɔ̀: ‹Jíjí ywǝ́ǝ́le zɔ̌m.› Jɛ̃̀-kɔn rɛ́ yìlnǝ̀ mó zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: ‹Zwẽ ǹ sɛ́bɛ́ rɛ́ ń kɛ̃ bǝ̀ wɔ́ ywǝ́ǝ́le shǝ́-lyɛlɛ jim ǹ zhe.›⁸Yó-cǝ́bal mɔ́ cèrhé nǝ̀cɛ̀ndɛ́ yìlnǝ ǹdǝ́ ń yǔyǔ mú ga, surhǝ né nyɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilǝ. Nyǐ-nǝ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí zhe surhǝ ǹdǝ́ dwã du byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ pwẽ̀ ré lyì bí mú. ⁹Yezu wɔ̀ bɛ: Sǝ àmyɛ́ n'â wǝ̀l ába: Lũ w kɔ̀bɔ́ sǝ̀byǐ mú n'ê dwĩ̀ lò. Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, zǝ-nǝ mɔ á pyà yò-ècɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ lyì bí, mùnì ga mǝ̀ gǝ tú mǝ̀ mùrì ába yi ní, sǝ Yi zwẽ ába nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ jàà wa.¹⁰Lò mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ zhǝ̀n-cí kɔn námpɔ́lɛ́ yilǝ, rǝ̀ ná-cí mà n yǝ̀ zhǝ̀n-cí kɔn nánfɔ̀lɔ̀ myɛ yilǝ, sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń dǝ̀ zhǝ̀-cí kɔn námpɔ́lɛ́ yilǝ, ń tá ń la zhǝ̀n-cí yál kɔn nánfɔ̀lɔ̀ myɛ yil yé. ¹¹Ámyɛ̌ gǝ yǝ̀ zhǝ̀n-cìnǝ́ yàl lũ w kɔ̀bɔ́ sǝ̀byǐ mú yilǝ, wɔ́ mɔ̌ ń mà n pǝ ába nǝ̀cɛ̀ndɛ́ zhǝ̀n zhǝ̀n ga mɔ́. ¹²Á gǝ yǝ̀ zhǝ̀n-cìnǝ́ yàl ǹdǝ́ á dõ kɔn kɔna, wɔ́ mɔ̌ ń mà n pǝ ába tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ á cìcì nyǎn rɛ́ mɔ́?¹³Tùntùnnǝ mǝ̀dù wàr ń mà n tó yó-cìnǝ́ bǝ̀lyè pùbùlǝ̀ ne yé. Ń mà n súl mǝ̀dù, n swéné ń dõ mó, ráá ń mà n jòm ǹdǝ́ mǝ̀dù yǝ́, n fulsi ń dõ mó. Á wàr á m'ǎ tó Yi ni, á j'ǎ n'á tó sǝ̀byǎ myɛ nɛ yé.¹⁴Farɛzhɛ̃ɛ̃bá y'à n'ê cili Yezu zɔ̀mà nɛ́, sǝ bǝ̀ gǝ́ y'à só wársɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, bǝ̀ y'à n'ê mɔ̀n mɔ. ¹⁵Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Ámyɛ̌ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zǝ bǝ̀ cìn bǝ̀ yàl wu-cángá cìnǝ́ numbyínsi yírhǝ́ wǝ. E jà Yi yě á wun ní, bǝ̀ kɔn tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ kɔ̀-twǝ̌ numbyínsí yírhǝ́ wǝ, rǝ̀ wɔ́ kɔ̀-bǝyɔ̀lɔ̀ Yi yírh w yé.¹⁶Yezu kǝ́ n wɔ̀: Muyiisi nyǝ́ né ǹdǝ́ Yi nyì-zwennǝ bé yàl nɛ́, kɔn m'e yí Zhã-Bǝtiisi. Sǝ kɔn gǝ́ ju kùr rǝ̀myɛ́ yi ní ga, lò gakó nǝ́ ń pyà sǝ n zù Arǝzana tǝnà w ǹdǝ́ jàn. ¹⁷Dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ lyãɔ̃ wɔ́ nàná du Yi nyǝ́ né pwèrhè èdù myɛ cìcì tɛ̃́ tu.¹⁸Yezu kǝ́ n wɔ̀: Bal mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zɔ̃̀ ǹ kɛ̃ ń vùr mo, ń zɛ̃̀ ń jí dõ, wɔ́ fwǝ̌l ǹ nǝ́ ǹ fwǝ̀lǝ́, sǝ bal mɔ̀bɔ́ ń jú kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń byal zhɔ̃̀ wǝ, ńmyɛ nǝ́ ń fwǝ̀lǝ́¹⁹Yezu zɛ̃̀ n ji sǝswalá n pǝ bɛ n wɔ̀: Nyǐ wɔ́ nǝ̀cɛ̀m-bal mǝ̀dù ń yà ń ŋwɛ́nɛ́, ń nǝ́ ń zwì gàndɛ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn, rǝ̀ ye y jà é cɛ, ń nǝ́ ń jí kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ nyɛ̀ twéé gakó. ²⁰Sǝ nǝ̀mɔ̀ mǝ̀dù myɛ y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ ń yíl Lazaarɛ, ń yala nɛ́ gakó y'à wɔ́ nɔr dúdú, ń yà ń nǝ́ ń twí ń jòm nǝ̀cɛ̀m-bal mɔ́ bwǝ̀rǝ̀ y nyí ni. ²¹Ń yà ń nǝ́ ń yǎl n tó n jí n kùjú yǝwaalɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à n'ê lwé tɛ̃́ nǝ̀cɛ̀m-bal mɔ́ kùr w mó cìcì n jí, e jà kǔlsi myɛ y'à n'ê jǝ̀l ń yala ń nɔr rɛ́.²²Sǝ nǝ̀mɔ̀ mɔ́ gǝ́ tú n cì, màlɛ́kabá kwè mo bǝ vò bǝ cĩ́ Abǝraham yala nɛ Arǝzana wa. Nǝ̀cɛ̀m-bal mɔ́ myɛ bǝ̀ n cì. bǝ ce mo, sǝ ńmyɛ̌ zhǝ̀l nɔ̀nɔ̀ jàà . ²³N zɛ̃̀ n zhì gàà mɔ́ n kwẽ̌ ń la nyǔ n pwírí Abǝraham ń ŋwɛ́nɛ́ pyépyé. Lazaarɛ zhǐ ń yala nɛ.²⁴N zɛ̃̀ n búbwéé n wɔ̀: À da Abǝraham, dǔr à nɔ̀nɔ̀ sǝ́ twĩ̀ Lazaarɛ n mɔ́rh ń jǝ̀fɔ́lɛ́ nẽ̌ wa, n bǝ̀ n dwǝ̀rh à mǝ̀jòlò w yó o zhìlì. Nyǐ myǐn mú zù ni dɛ̃́dɛ̃́.²⁵Abǝraham zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: À byǐ, lyǐrh bǝ̀ ǹ jú nyɛ̀n ǹdǝ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó, sǝ Lazaarɛ jú zúzúnú. Sǝ èlǎsɛ̃́, wɔ́ ńmyɛ̌ wu ni Yi n'ê swẽ́, sǝ ǹmyɛ́ zhe nɔ̀nɔ̀. ²⁶Kɔn súlí myɛ, gɔ́rɔ́ nánlyilyùmú ŋwɛ́nɛ́ nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ ámyɛ̌ cǝcǝl wǝ. Rǝ̀myɛ́ ce, lò wàr ń zhì nyǝ̀má ń zhǝ̀l á sono yé, lò kǝ́ ń wàr ń zhì á sono ń twí nyǝ̀ma̰ yé.²⁷Nǝ̀cɛ̀m-bal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: À da, è gǝ wɔ́ èta, à n'â lwǝ̀l mó bǝ̀ ǹ twĩ̌ Lazaarɛ n vò cɛ yó à da sõ kɛ̀lɛ́ wa, ²⁸nyǐ à zhe da-byǎ bǝ̀nu, n byili bi, mùnì ga bǝ̀myɛ́ bǝ̀k'a bǝ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ w yé.²⁹Abǝraham zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Muyiisi ǹdǝ́ Yi nyì-zwennǝ né ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ bɛ. Bǝ̀ gǝ n'ê yǎl, sǝ bǝ cili bǝ̀myɛ́ zɔ̀mà nɛ́. ³⁰Nǝ̀cɛ̀m-bal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: È dǝ̀ èta yé, à da Abǝraham. Nyǐ lò gǝ shí cùùri wẽ́ ń zhǝ̀l bǝ̀ sõ, fòró bǝ zwẽ nyí bǝ pyìrhí bǝ̀ wun ní. ³¹Abǝraham zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Bǝ̀ gǝ yǝ̀ Muyiisi nyǝ́ né ǹdǝ́ Yi nyì-zwenna bé zɔ̀mà nɛ́ zwẽ, bá lò gǝ shí cùùri wẽ́ ń zhǝ̀l bǝ̀ sõ myɛ, bǝ̀ t'â la ń zɔ̀mà nɛ́ zõ yé.

Chapter 17

¹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «Lwar-na bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê ce lò lwɛlɛ wẽ́ t'â la jó yé, sǝ zwini b'a zǝ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń tó rǝ̀ dɛnnɛ ń cìrh ń dõ ń ce lwɛlɛ wẽ́. ²Bǝ̀ gǝ y'à lyẽ nǝ́kul-põ̀ nǝ́kulu nánfɔ̀lɔ̀ ń byã nɛ́ bǝ cìrh mò bǝ ji mwǝ̃́ w cɔ̃̀ ń gǝ cìrh byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ yírh swí mú mǝ̀dù cìcì ń co lwɛlɛ wa.³Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀!«Ǹ dõ gǝ gwar mɔ́, sǝ́ vò ń byili mu ń dóó wǝ́. Ń gǝ lwar bǝ̀ ń dówǝ́, sǝ́ pɔ̃ sǔbri. ⁴4 Ń gǝ gwar mɔ́ twǝr tàlpyɛ̀ dɛ̃ rǝ̀dù wẽ́, n jà ń ká ń nǝ́ ń twí ń lwǝ̀l mó sǔbri twǝr ré rǝ̀myɛ́ yó w ga, sǝ́ pɔ̃ sǔbri.»⁵Yezu tùntúmǝ́ bé zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Cinnǝ, ce nǝ́ kwɛrhɛ nǝ́ zhí Yi ni nǝ́ súlí.» ⁶N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Á Yi-ni-zhú mú gǝ y'à yú ǹdǝ cǒ byǐ námpɔ́lɛ́ ta, á y'ǎ m'ǎ wɔ̀ cǒ w kɔ̀bɔ́ nɛ b'ò mǔr ò cìn o vò o zhele nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ wẽ́, sǝ ò y'à m'a shɛ̀nɛ́ á nyí ni.»⁷Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: «Ámyɛ̌ mǝ̀dù gǝ zhe ǹ tùntùnnǝ̀ ń nǝ́ ń vwàlà, ráá ń nǝ́ ń kál ǹ vwàmá, ń gǝ shí gɔ ń nǝ́ ń yí, ǹ m'ǎ wɔ̀ mɔ̀ bǝ̀ ń bǝ̀ làlà n jòm tɛ̃́ n jí kùjú? ⁸Ǹ tá ǹ la mɔ wál èta yé. Ǹ m'ǎ wɔ̀ mɔ̀: ‹Lyɛ̃ ń kwɛrhɛ ǹ cìn ń zù gàndɛ dwã, ń tɛnɛ kùjú ń pɛ̃ a jí. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹmyɛ m'ǎ zɛ̃̀ ń jí.›⁹Yó-cǝ́bal mɔ́ nǝ mà n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń ce ń nǝ̀báná, ń gǝ́ zwẽ ń nyí ni mú yilǝ? Ń tá ń la ń nǝ̀bán co yé. ¹⁰Ámyɛ wɔ́ èta. Á gǝ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ pɔ ába nyí bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ na mɔ́ á zhɛ̀, s'á wɔ̀: ‹Nǝ́myɛ̌ wɔ́ tùntùnnǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ yírh swí. Tum rí tɛ̀bɛ́ bǝ̀ pɔ nǝ́ba mɔ́, wɔ́ rǝ̀myɛ́ nǝ́ twĩ̀.›»¹¹Yezu yà ń kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è n'ê tó Samarɛ ǹdǝ́ Gǝlile bwǝ̌l mó w mó ń mǝ́ ń la Zhǝrǝzalɛm. ¹²N bǝ̀ ń nǝ́ ń zwì cǝ-byǐ èdù wẽ́. Nɔr cìnǝ́ zɛ̃̀ bǝ̀ la mɔ jǝl, bǝ̀ y'à wɔ́ nunǝ shíyǝ́. Bǝ zhì kwã nɛ́, ¹³bǝ búbwéé bǝ byẽ̀ mò bǝ wɔ̀: «Yó-cǝ́bal Yezu, dǔr nǝ́ nɔ̀nɔ̀.»¹⁴Ń gǝ́ nɔ bɛ n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Zhǝl-nǝ á byili á cìn Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé ne.»Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ zhǐr bǝ̀ la, bǝ yí sɔ́má yó, bǝ wárh. ¹⁵Mǝ̀dù y gǝ́ pwírí ń wárh, n ká n kwẽ̀ ń nǝ́ ń bya ń mǝ́ ń cèrhé Yi. ¹⁶N yí Yezu sono, n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó Yezu yé né, n zǝ ń yé n pú tɛ̃́ n ce ń nǝ̀báná. E jà bal mɔ́ ńmyɛ̌ yà ń wɔ́ Samarɛ lyì bal.¹⁷Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: «È dǝ̀ shí y gakó bǝ̀ wárh nà? Byɛ̀bɛ́ nǝ̀bɔ́ y nǝ ŋwɛ́nɛ́ yẽ̀? ¹⁸E zɛ̃̀ wɔ́ zhǝ-bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ dúdú ń kwẽ̀ n bǝ̀ ń la Yi nǝ̀bán co?» ¹⁹N zɛ̃̀ n wɔ̀ bal mɔ́ nɛ: «Zɛ̃̀ ń vò. Ǹ gǝ́ zhí ni mú ce ǹ nɔ ǹ cìnǝ̀.»²⁰Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwǝ̀rh Yezu bǝ̀ wɔ́ dǒ yi ní Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a bà? N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ dǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ m'a bànà sǝ lyì yírhǝ́ nǝ rɛ yé. ²¹Bǝ̀ t'â la wál gaga bǝ̀ nyǐ-nǝ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ ráá jàà dõ w yé. Lwar-na bǝ̀ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́.»²²N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «Dwã ŋwɛ́nɛ́ nǝ̀ bànà, á m'ǎ n'á yǎl á nǝ Numbyíní Byǐ twírí y dɛ̃ rǝ̀dù cìcì, sǝ á t'á la rɛ nɔ yé. ²³Lyì jàlà m'a wɔ̀ ába bǝ̀ ń ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀, jàlà wɔ̀ bǝ̀ ń ŋwɛ́nɛ́ jàà dõ wǝ, s'á bǝ̀k'á dùr á vò yé. ²⁴Lwar-na bǝ̀ Numbyíní Byǐ twírí y m'a yǝ̀ ǹdǝ dwà gǝ́ y'a lyǝ́lyɔ̌ e yǝ̌r cǝ-yala gakó né.²⁵Sǝ nyɔ́ɔ́ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ ń jɛ̀rɛ̀ n nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí zhɛ̃̀ mɔ̀. ²⁶«Kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ yàl nɛ́ Nǝwee yi ní mú, wɔ́ rǝ̀myɛ́ cìcì rǝ̀ m'a yǝ̀ nɛ́ Numbyíní Byǐ twírí y myɛ yi ní. ²⁷Nǝwee yi ní, lyì bí y'à n'ê jí, bǝ̀ n'ê nywɛ̀, bala y'à n'ê jí kana, kana y'à n'ê jí byǝ́nǝ́, kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Nǝwee zù bǔ-bwǝl ré wǝ, dwà y nánfwɛ̀lɛ̀ y zɛ̃̀ e nyɔ̀, e gu lyì bí gakó mó.²⁸«Kɔn m'a yǝ̀ ǹdǝ Lɔtɛ myɛ yi ní ta. Lyì bí y'à n'ê jí, bǝ̀ n'ê nywɛ̀, bǝ̀ n'ê yè wẽ̀, bǝ̀ n'ê dɔr wẽ̀, bǝ̀ n'ê vwàlà, bǝ̀ n'ê lwì kǎlsɛ. ²⁹Sǝ Lɔtɛ gǝ́ shǝ́r Sɔdɔm nɛ́ yùwǝ̀, Yi ce myǐn nyɔ̀ cɔ w yó ǹdǝ dwà ta, mǝ gu lyì bí gakó.³⁰Sǝ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Numbyíní Byǐ mà n ká n bǝ̀ mɔ́ myɛ b'a yǝ̀ èta. ³¹«Dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ yùwǝ̀, lò mɔ̀bɔ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ lyarh wa, ǹ wẽ̀ j'à ŋwɛ́nɛ́ jù wǝ̀, sǝ ǹ bǝ̀ká pyà tɛ̃́ só ń pwà rɛ̀ yé. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ gɔ nɛ́ ǹ kɛ́lɛ́ wa, sǝ ǹmyɛ bǝ̀ká pyà jè zhǝl yé.³²Lyǐrh-nǝ kɔn gǝ́ tó né Lɔtɛ kɛ̃ mɔ́ yilǝ. ³³Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ pyà ǹ myǝ̌l lé shilu, rǝ̀ m'a jǝr, sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ǹ myǝ̌l ré jǝr, ǹ m'ǎ ká nǝ rɛ.»³⁴Yezu kǝ́ n súlí n wɔ̀: «À n'â wǝ̀l ába: dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ cǝcɛ̃ yá, lyì bǝ̀lyè gǝ tó dwã bǝ̀ pyě pyònò òdù wẽ́, bǝ̀ m'a zǝ mǝ̀dù y bǝ yẽ̌ ń dõ mó ne. ³⁵Kana bǝ̀lyè gǝ tó dwã bǝ̀ n'ê nɔ̀m mún, bǝ̀ m'a zǝ mǝ̀dù y bǝ yẽ̌ ń dõ mó ne. [ ³⁶Bala bǝ̀lyè gǝ tó dwã bǝ̀ n'ê twĩ̀ kɛ́lɛ́ èdù wẽ́, bǝ̀ m'a zǝ mǝ̀dù y bǝ yẽ̌ ń dõ mó ne.]» ³⁷Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «Cinnǝ, yẽ̀ rǝ̀myɛ́ mɔ́ la nɛ́ wɔ̀rhɔ́?»N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Kɔn gǝ cù rǝ̀ pyě mǝ̀gã̌, wɔ́ gàà myɛ zúmǝ́ né n'ê zhǝ̀l nǝ̀ nɛ dwã nɛ́.»³⁷Ń kwã-lyì bí zὲ bə bwərh mò bə wɔ: Cinu, yẽ rəmyέ mɔ la nέ wɔrhɔ? N zὲ n wɔ bɛ: Kɔn gə cù rə pyě məgã, wɔ gàà myɛ zúmə né n'ê zhəl nə nɛ dwã nέ.

Chapter 18

¹Yezu kǝ́ n ji sǝswalá n pǝ ń kwã-lyì bi ni, ń la mǝ n byili bǝ̀ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ̀ n'ê ce Yi twéé twéé bǝ̀ wun bǝ̀k'a gǝ yé, n wɔ̀: ²Nyǐ wɔ́ bù-kárna mǝ̀dù ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ cɔ òdù wẽ́. Ń yà ń tá ń dùr Yi, e jà ń tá ń nyàm lò lò myɛ yé.³Ejǝ̀-kɛ̃ mǝ̀dù myɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ cɔ w òmyɛ́ wẽ́, ń yà ń nǝ́ twí bù-kárna mɔ́ sono ń nǝ́ ń lwǝ̀l mo ń zhe: Àmyɛ́ ǹdǝ́ à dõ zhe zɔ̀mɛ̀ ǹdǝ́ dwã, sǝ à n'â lwǝ̀l mó bǝ̀ ǹ bǔr nǝ́ bùrsí cɛ̀nɛ̀ ń pɛ̃ bùrì. ⁴Sǝ bù-kárna mɔ́ yà ń tá ń cili ń sõ kɔn dɛnɛ. Dɛ̃ rǝ̀dù, n zɛ̃̀ n bù ń wẽ́ n wɔ̀: Ǹdǝ́ à t'â dùr Yi, à twǝ́r myɛ tɛnɛ́ ǹdǝ́ lò ga, ⁵à m'a bùr ejǝ̀-kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bùrsí a pɔ̃ ń bùrì. È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, ń mà ń nǝ́ ń twí ń lyɛ̀ɛ̀ nɛ.⁶Cǐnnǝ mó zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: Á nyɛ̀ɛ̀ bù-kárna námmǝlwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ gǝ́ zɔ̀m nɛ́? ⁷Yi zɛ̃̀ rǝ̀ gǝ n'ê dɛnɛ myɛ̌, rǝ̀ t'â la rǝ̀ lyì bí bǝ̀ n'ê byẽ̀ re cǝcɛ̃ ǹdǝ́ nǝ̀nyɔ́nɔ́ ga mɔ́ sõ cilu, rǝ sɛ̃ bɛ? ⁸À n'â wǝ̀l aba: rǝ b'a sɛ̃ bɛ làlà. Sǝ numbyíní byǐ gǝ ká ń túwǝ́, ń mà n nǝ lyì cɛ yó bǝ̀ gwẽ̌ zhí mu?⁹Yezu kǝ́ n ji sǝswalá n pǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê kwè bǝ̀ cìn ǹdǝ wu-cã́gá cìnǝ́ ta Yi yé né, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê fulsi bǝ̀ dwã bɛ́ mɔ́, n wɔ̀: ¹⁰wɔ́ lyì bǝ̀lyè bǝ̀ y'à zɛ̃̀ bǝ̀ vò Yi jù w bǝ̀ la Yi co. Mǝ̀dù y yà ń wɔ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃, mǝ̀dù y wɔ́ myǝ̌l-kwǎndɛ zwennǝ.¹¹Farɛzhɛ̃ɛ̃ mɔ́ yà ń zhǐ dɛ̃̌ ń nǝ́ ń ce Yi ń zhe: Yi, a n'â ce ǹ nǝ̀báná, à gǝ́ dǝ̀ ǹdǝ ŋwɔ̀l-bal, à dǝ̀ lyì-bǝlwɛ̀lɛ́, á dǝ̀ nǝfòló ǹdǝ lyì bí dwã bɛ́ ta, e j'à dǝ̀ ǹdǝ myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ mó mɔ̀bɔ́ ta mɔ́ yilǝ. ¹²À n'â lyẽ à nyí twǝr rǝ̀lyè dwã nyàlpyɛ̀ nyàlpyɛ̀ gakó. À n'â vùr kɔn dɛ̀bɛ́ à n'â nɛ mɔ́, rǝ̀dù shí gakó yó wǝ, à pɛ mɔ́.¹³È gǝ wɔ́ myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ mó yilǝ, ńmyɛ̌ yà ń zhǐ kwã nɛ́ n lwǝl ń yó tɛ̃́, ń nǝ́ twi tɔ̀mɔ̀, ń zhe: Yi, dǔr à nɔ̀nɔ̀, b'à wɔ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ cǝ́bal. ¹⁴Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: À n'â wǝ̀l ába: Myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ mó myɛ̌ nɔ sǔbri n ká n vò jè. Zhǝ̀nà, lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ nǝ́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn, bǝ̀ m'a lwǝl mó tɛ̃́, sǝ lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ nǝ́ ǹ lwǝl ǹ cìn tɛ̃́, bǝ̀ m'a zhẽ̌ mó dɛ̃̌¹⁵Lyì bí y'à n'ê zǝ byì-shɛ̌msɛ myɛ bǝ̀ twí Yezu sono mùnì ga n dwǝ̀rh se. Ń kwã-lyì bí gǝ́ nɔ sɛ, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ji si búlǝ́, ¹⁶sǝ Yezu ce bǝ zǝ bǝ̀sɔ́ná bɛ́ bǝ bǝ̀ ń yéné, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã'lyì bí ni: Yẽ̌-nǝ bǝ̀sɔ́ná bɛ́ nɛ bǝ bǝ̀ à sono, s'á bǝ̀k'á cǝ̀r be yé, bǝ̀ Yi tǝnà y wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ bǝ̀myɛ́ ta mɔ́ nyǎ. ¹⁷Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: Lò mɔ̀bɔ́ ǹ gǝ yǝ̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò shɛ̀nɛ́ ǹdǝ bǝ̀sɔ́ bwɛ̀lɛ́ ta, ǹ tá ǹ la rǝ̀ tǝnà y wẽ́ zú gaga yé.¹⁸Lyì-fɔ̀lɔ̀ òdù tú Yezu sono o bwǝ̀rh mo o wɔ̀. Yó-cǝ́bal nántwǝ̌, wɔ́ bǝ̀kɔ́n à mǝ̌ s'a wɛ̀rhɛ́, mùnì ga a nǝ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌? ¹⁹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Byẽ̀ yil ǹ nǝ́ ǹ byẽ̀ ne bǝ̀ lyì-twǝ̌? Lò tɛ̀nɛ́ ń wɔ́ lyì-twǝ̌ ǹdǝ́ è dǝ̀ Yi dúdú yé. ²⁰Ǹ yě Yi nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní. Nǝ̀ n'ê byili èta: Bǝká fwǝ̌l yé; bǝ̀ká gu lò yé; bǝ̀ká ŋwɔ̀ yé; bǝ̀ká gõ̀ kɔma ń ce ǹ dõ nyí ni bùrsi jàà w yé, nyám ǹ da ǹdǝ́ ǹ ná. ²¹Bal mɔ́ wɔ̀ mɔ: À zwẽ nyǝ́ né nǝ̀myɛ́ gakó à bǝ̀sɔ́nɛ́ ga kɔn m'e yí zà.²²Yezu gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Nyǐ wɔ́ kɔn rǝ̀dù rǝ̀ dàl ǹ mǝ̌ sǝ́ wɛ̀rhɛ́. Zhǝl ń kwè kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ zhe mó ń yè, ń zǝ rǝ̀ wársɛ́ ń mǝ́ tǝ̀ nǝ̀mwà, sǝ́ ká kwɛ̃̀ ń bǝ̀ ń tó ne, sǝ́ yẽ̌ bǝ̀ ǹ b'ǎ nǝ nǝ̀cɛ̀ndɛ dɛ̃̌ Arǝzana wa. ²³Bal mɔ́ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́, ń wu zhìlì dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ ń yà ń wɔ́ nǝ̀cɛ̀m-bal nánfɔ̀lɔ̀.²⁴Yezu gǝ́ pwírí bal mɔ́ wu zhìlì èta, n wɔ̀: Nǝ̀cɛ̀nà bɛ́ Yi tǝnà y wẽ́ zú m'a yǝ̀ zwini! ²⁵Yómó gǝ la gàmǝ-shǐm bɔ̀l tó o lyɛ̃ k'â wɔ́ nàná du nǝ̀cɛ̀m-bal la Arǝzana w zú.²⁶Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ wɔ̀: Wɔ́ mɔ̌ ń nǝ mà n nǝ vwǎrh? ²⁷Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ du numbyíní jàn, rǝ̀ bǝ Yi jàn du yé.²⁸Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Nyǐ nǝ́myɛ̌, nǝ́ yẽ̌ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó nǝ́ y'ǎ zhe mó ne, nǝ́ tó mó. ²⁹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ǹ yẽ̌ ǹ kɛ̀lɛ́ ǹdǝ́ ǹ kɛ̃ ǹdǝ́ ǹ da-byǎ, ǹdǝ́ ǹ da ǹdǝ́ ǹ ná ǹdǝ́ ǹ bǝ̀sɔ́ná nɛ, Yi tǝnà y yilǝ, ³⁰ǹ b'ǎ k'á nǝ rǝ̀myɛ́ gakó twǝr nánzhǝzhɔ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́, sǝ ǹ b'ǎ nǝ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ wa.³¹Yezu zǝ ń kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y n vò kwã nɛ́, n wɔ̀ bɛ: Nyǐ-nǝ nǝ́ la Zhǝrǝzalɛm, sǝ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yi nyì-zwennǝ bé y'à zɔ̀m Numbyíní Byǐ yil mó m'a pyìrh. ³²Bǝ̀ y'à byili bǝ̀ bǝ̀ m'a zǝ mɔ bǝ pǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá ne, bǝ fulsi mu, bǝ tùrh mo, bǝ pùrh tǝ̀tàr ń yó, ³³bǝ zǝ dànǝ̀shàárɛ bǝ mà mɔ, bǝ gu mu, sǝ ń mà n ká n bwìrhì ń dwã nǝ̀tɔ̀ yùwǝ̀.³⁴Sǝ ń kwã-lyì bí yǝ̀ rǝ̀ kùr swí námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì yé, bǝ̀ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ y'à nyɛ̌ ǹdǝ sǝswaálsɛ ta bǝ̀ yilǝ. Bǝ̀ y'à yǝ̀l nǝ̀ kùrǝ̀ yé.³⁵Yezu yà ń kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è la Zheriko mó. E jà lyìlyǒ òdù y'à jě sɔ́má y vɔ̃̀ nɛ cɔ w kùr nyí ni ò n'ô lwǝ̀lǝ̀. ³⁶Ò gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ lyì-zwǎ bɛ́ bǝ̀ y'à tó Yezu ni mú dweme ré, o zɛ̃̀ o bwǝ̀rh bǝ̀ wɔ́ bǝ̀kɔ́n rǝ̀ n'ê dom èta mɔ́? ³⁷Bǝ wɔ̀ mɔ bǝ̀ wɔ́ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu.³⁸Lyìlyǒ w zɛ̃̀ o búbwéé o wɔ̀: Dǝvyidi Byǐ Yezu, dǔr à nɔ̀nɔ̀. ³⁹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Yezu yé né mó zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ji lyìlyǒ w búlǝ́ b'ò yẽ̌ ò sɔ̀ w nɛ. O zɛ̃̀ o kwɛrhɛ o búbwéé dwini shãã ga mɔ́ o wɔ̀: Dǝvyidi Byǐ, dǔr à nɔ̀nɔ̀.⁴⁰Yezu swǝ́rh n zhì, n zɛ̃̀ n pǝ nyí bǝ̀ bǝ̀ zǝ w bǝ bà. Ò gǝ́ bwǝlse, n zɛ̃̀ n bwǝ̀rh w n wɔ̀: ⁴¹Bǝ̀kɔ́n ǹ nǝ́ ǹ yǎl b'à wɛ̀rhɛ́ ǹ yilǝ?Lyìlyǒ w wɔ̀ mɔ: Cǐnnǝ, à n'â lwǝ̀l mó bǝ̀ ǹ púr à yírhǝ́ né.⁴²Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Púr ǹ yírhǝ́ né ń nyǐ. Ǹ gǝ́ zhí ni mú ce ǹ nɔ ǹ cìnǝ̀. ⁴³Ò yírhǝ́ né j'a púr, o zɛ̃̀ o tó Yezu kùr ò m'ô cèrhé Yi. Lyì bí gakó gǝ́ nɔ rǝ̀myɛ́, bǝ̀myɛ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cèrhé Yi.

Chapter 19

¹Yezu yà ń tó Zheriko ń nǝ́ ń lyɛ̃. ²Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ cɔ w wa, ń yil Zǝshe, ń yà ń wɔ́ myǝ̌l-kwǎndɛ́ zwennǝ bé yó-cǝ́bal, n jà ń yà ń wɔ́ nǝ̀cɛ̀m-bal.³N zɛ̃̀ ń nǝ́ ń pyà ń gǝ́ mà n tó né n nǝ Yezu, n lwar ń párá. Sǝ ń gǝ́ ń yà ń nyɛ̌ nánkùkùlí, lyì bí myɛ j'à y'à já mɔ́ ce, ń yà ń wàr ń la mɔ nɔ yé. ⁴N zɛ̃̀ n dùr n tó yé n vò n jì cǒ òdù yó, Yezu gǝ́ la mǝ̀gã̌ tó n lyɛ̃ mɔ́, mùnì ga n ŋwɛ̀nɛ́ n nǝ mɔ.⁵Yezu gǝ́ tú n yí gàà, n kwẽ̌ n nyǐ dɛ̃̌ cǒ w yó, n wɔ̀ Zǝshe ne: «Ce jàn nɛ́ ń só tɛ̃́ làlà, bǝ̀ zà wɔ́ ǹmyɛ́ sõ kɛ̀lɛ́ w à la nɛ́ zul.» ⁶Zǝshe só tɛ̃́ ǹdǝ́ yǝ̀wǎl, n dùr n vò n zwẽ mo ń sõ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀. ⁷Byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ nɔ mɔ ń zhǝ̀l Zǝshe sõ mó zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ŋwúŋwùní bǝ̀ zhe: «Ń zhǝ̀l n zul lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń zwẽ Yi nyǝ́ né sõ kɛ̀lɛ́ wa.»⁸Zǝshe zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌, n wɔ̀ Cinu ni: «Yó-cǝ́bal, nyǐ à m'a bɔ̀n à kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ à zhe mó kǝ̀kàlà a pǝ nǝ̀mwà nɛ̀. Sǝ à gǝ myìnì lò a zwẽ ń wársɛ, à m'a k'a càrh mɔ̀ sɛ̀ twǝr rǝ̀na.» ⁹Yezu zɛ̃̀ n zɔ̀m ń yò n wɔ̀: «Kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ lyì bí nɔ Yi vwǎrh mɔ́ zà, bǝ̀ mɔ̀bɔ́ myɛ wɔ́ Abǝraham byǐ. ¹⁰Numbyíní Byǐ tú byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jé mó pyǎ sǝ n zwẽ bɛ.»¹¹Lyì bí y'à n'ê cili Yezu zɔ̀mà nɛ́. Sǝ ń gǝ́ tú n bwǝlse Zhǝrǝzalɛm n zhɛ̀, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a bǝ̀ èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́. Rǝ̀myɛ́ ce, n zɛ̃̀ n ji sǝswalá n pǝ bɛ n wɔ̀: ¹²«Bal mǝ̀dù ń dwí rí y'à wɔ́ pyǝ̀-dwí, n zɛ̃̀ ń la cɔ kɔ̀bɔ́ ò nyɛ, mùnì ga bǝ pɔ̃ pyɛ̀lɛ̀ gàà sǝ n ká n kwẽ̀ n bǝ̀ jè.¹³Ń gǝ́ tú ń la shǝ́r yó, n byẽ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀ shíyǝ́, n pǝ dwã zɔ̌m tum wársɛ lò gakó ne, n wɔ̀ bɛ: ‹Zwẽ-nǝ á m'á dɔ̌l, á m'á dɛ̃̀ à kwã̀ɔ̃̀ mɔ́.› ¹⁴«Sǝ ń cɔ w cìcì lyì bí y'à bǝ mǝ só yé. Bǝ zɛ̃̀ bǝ twĩ̀ lyì cɔ w kɔ̀bɔ́ ń la mɔ́ wa, bǝ̀ bǝ̀ zhǝl bǝ wɔ̀ cɔ w lyì bí ni, bǝ̀ bǝ̀myɛ́ t'â yǎl bǝ̀ ń yál bǝ̀ pyɔ̌ yé. ¹⁵«Sǝ ń gǝ́ yú cɔ w wẽ́, bǝ pɔ̃ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bǝ zhɛ̀, n zɛ̃̀ n ká n kwẽ̀ n bǝ̀ jè. N zɛ̃̀ n ce bǝ byẽ̀ kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀ bé byɛ̀bɛ́ ń yà ń pɔ bɛ wársɛ́ mɔ́, mùnì n lwar kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ dɔ̌l bǝ nǝ ǹdǝ́ sɛ mɔ́.¹⁶«Ń tùntùnnǝ̀ mó mɔ̀bɔ́ ń tó yé n yí mú wɔ̀ mɔ̀: ‹À yó-cǝ́bal, à zǝ wársɛ́ shɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ pɔ nɛ mɔ́, a nǝ wársɛ dwã sǝ̀ du si twǝr shíyǝ́.› ¹⁷Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: ‹Ǹ wɔ́ tùntùnnǝ̀ nántwǝ̌, bǝ̀ ǹ yàl wu-põ̀ cǝ́bal kɔn námpɔ́lɛ́ yilǝ. À m'a pɔ̃́ cɛmɛ shí ń cìní.›¹⁸«Ń kɛ̀lɛ́ tùntùnnǝ̀ bǝ̀lyè nyǎn mɔ́ bǝ̀ n wɔ̀ mɔ̀: ‹À yó-cǝ́bal, à zǝ wársɛ́ shɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ pɔ nɛ mɔ́, a nǝ wársɛ dwã sǝ̀ du si twǝr rǝ̀nu.› ¹⁹Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: ‹À m'a pǝ cɛmɛ nǝ̀nu ǹmyɛ nɛ ń cìní.›²⁰«Mɔ̀bɔ́ ń tà-kwã n yí mú wɔ̀: ‹À yó-cǝ́bal, nyǐ wársɛ́ ǹ yà ǹ pɔ nɛ mɔ́. À y'à co se kàmǝ̀-jɛ̃̀ wà, a lyẽ a cĩ́ dɛ̃̌. ²¹Ǹ gǝ́ zum dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, ywẽ zɔ nɛ, b'à yě bǝ̀ ǹ ya ń kwè kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ yǝ̀ cĩ́, ń jǝ̀r ǹ gǝ́ yǝ̀ má dwì.›²²«Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: ‹Ǹ dǝ̀ tùntùnnǝ̀ nántwǝ̌ yé. Wɔ́ ǹ cìcì nyì-zɔ̀mà nɛ́ à la m'a kǝ́ ǹ bùrsí. Ǹ yě b'à zum dɛ̃́dɛ̃́, à y'a kwè kɔn dɛ̀bɛ́ à yǝ̀ cĩ́, a jǝ̀r à gǝ́ yǝ̀ má dwì. ²³È nǝ wɔ́ byè yilǝ, ǹ yǝ̀ à wársɛ́ pɛ bǝ cĩ́ sǝ̀ gǝ́ m'a pù mǝ̀gã̌? Èta, à y'à m'a k'a kwẽ̀ a b'a zwẽ se ǹdǝ́ sǝ̀ twírí yǝ́.›²⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à zhǐ gàà mɔ́ nɛ: ‹Zwẽ-nǝ wársɛ́ námpɔ́lɛ́ y à y'à pɔ mɔ mɔ́ cìcì á pǝ mɔ̀bɔ́ ń zhe dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ nɛ.› ²⁵«Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ mɔ̀: ‹Yó-cǝ́bal, sǝ ń gǝ́ yà ń jɛ̀rɛ̀ ń zhe shí mú.›²⁶«Yó-cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: ‹À n'â wǝ̀l ába: mɔ̀bɔ́ ǹ zhe, bǝ̀ y'a pɔ̃́ ń mǝ́ súlí; sǝ mɔ̀bɔ́ ǹ bǝ zhe, bǝ̀ m'a zwẽ tɛ̀bɛ́ námpɔ́lɛ́ y ǹ zhe mó myɛ cìcì.› ²⁷N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: ‹Za-na byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à t'â yǎl b'à yál bǝ̀ pyɔ̌ mɔ́, á b'ǎ gu à yírh wǝ.›»²⁸Yezu gǝ́ byili rǝ̀myɛ́ n zhɛ̀, n zhǐr n tó bǝ̀ yé bǝ̀ m'ê la Zhǝrǝzalɛm.²⁹N bǝ̀ n bwǝlse Bɛtǝfazhɛ ǹdǝ́ Betǝni. Cɛmɛ nɛ́ nǝ̀myɛ́ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̀ w bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Olyivyǝ́r pyɔ̀ mɔ́ sǝta. N zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kwã-lyì bí bǝ̀lyè, n wɔ̀ bɛ: ³⁰«Zhǝl-nǝ cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ á yé né mó wǝ. Á gǝ tú á n'á zwì ò wẽ́, á m'ǎ nǝ bǝ̀nǝ-bwɛ̀lɛ́ è lyẽ tɛ̃́, lò gwẽ̌ yǝ̀ kùr è yó cĩ́ gaga yé. Lwǝ̌r-nǝ y á m'á bà. ³¹Lò gǝ bwǝ̀rh ába bǝ̀ wɔ́ byè yil á n'á lwǝ̌r yǝ, s'á wɔ̀: ‹Cinnǝ mú zhe è tum.›»³²Bǝ zhǐr bǝ vò bǝ yí bǝ nǝ kɔn gakó ǹdǝ ń gǝ́ byili bi ní. ³³Bǝ̀ gǝ́ y'à n'ê lwǝ̌r bǝ̀nǝ-bwɛ̀lɛ́ y yi ní, è cìnǝ́ bwǝ̀rh bè bǝ wɔ̀: «Byè yil á n'á lwǝ̌r bǝ̀nǝ-bwɛ̀lɛ́ yá?» ³⁴Bǝ wɔ̀: «Cinnǝ mú zhe è tum.» ³⁵Bǝ lwǝ̌r yǝ, bǝ zǝ y bǝ m'e bǝ̀ Yezu sono, bǝ lyɛ̀lɛ̀ bǝ̀ gàndɛ́ è yó, bǝ zɛ̃̀ bǝ ce n jòm. ³⁶N zhǐr ń la ǹdǝ́ lyì bí n'ê lyɛ̀lɛ̀ bǝ̀ gàndɛ́ tɛ̃́ sɔ́má y yó.³⁷Ń gǝ́ tú ń nǝ́ ń swé Olyivyǝǝré pyɔ̀ w n bǝ̀ ń nǝ́ ń bwǝlse Zhǝrǝzalɛm, ń kwã-lyì bí nánjǝ̀jóló w gakó j'a zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀, bǝ̀ n'ê kǎrh bǝ̀ m'ê cèrhé Yi màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à nɔ mɔ́ yilǝ. ³⁸Bǝ̀ y'à n'ê wǝ̀lǝ̀: «Cinu mà n cĩ́ bwǝl pyɔ̌ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń bàn ń yil ré yil mó yó!Sǝ yǝ̀-zùlǝ́ yǝ̀ Arǝzana wa!Sǝ Yi nǝ còrhó dɛ̃̌ Arǝzana wa!»³⁹Farɛzhɛ̃ɛ̃bá jàlà byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ lyì-zhǎ bɛ́ wẽ́ mó wɔ̀ Yezu ni: «Yó-cǝ́bal, bú ǹ kwã-lyì bí bǝ yẽ̌ bǝ̀ sɔ̀ɔ̀rɛ́ nɛ.» ⁴⁰N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «À n'â wǝ̀l ába: bǝ̀ gǝ yẽ̌ bǝ̀ sɔ̀ɔ̀rɛ́ nɛ, wɔ́ nǝ́kulǝ né nǝ̀ m'a bya.»⁴¹Yezu gǝ́ tú n bwǝlse Zhǝrǝzalɛm, n nǝ cɔ w kǎlsɛ́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń kúrh ò lyì bí ni ń zhe: ⁴²«Á yǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ m'a pǝ ába yǝ̀-zùlǝ́ mó lwar zà yé, á j'ǎ k'á wàr á la rɛ lwar èlǎsɛ̃́ yé.⁴³Nyǐ-nǝ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ bànà, á zwǝ̀ bé m'a kǝ́kɛ́lɛ́ á cɔ w púlǝ́púlǝ́, bǝ pyi á nyí ni. ⁴⁴Bǝ̀ m'a wǔr á jìsí gakó, bǝ pyárh ába bǝ gu. Bǝ̀ t'â la jì èdù ga nɛ yõ̌ e zhì dɛ̃̌ yé, b'ǎ yǝ̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi tú rǝ gwɛ̃ ába mɔ́ lwar yé.»⁴⁵Yezu zɛ̃̀ n zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, n ji kùr ń nǝ́ ń jì lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê yè wẽ̀ ré mó gakó n ce pwẽ̀ nè, n wɔ̀ bɛ: ⁴⁶«Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: ‹À jì y b'a yǝ̀ Yi-co jì.›» N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: «Ámyɛ̌ zɛ̃̀ á zǝ èmyɛ́ mɔ́ e jǐrh ŋwɔ̀là jàà.»⁴⁷Ń yà ń nǝ́ ń cèrhè bè kàrmɔ̀ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ twéé gakó, sǝ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ǹdǝ́ cɔ w yó-cìnǝ́ bé y'à n'ê pyà bǝ̀ gǝ́ m'a tó né bǝ gu mu. ⁴⁸Sǝ bǝ̀ y'à yǝ̀l bǝ̀ gǝ́ m'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bǝ zǝ mɔ yé, bǝ̀ cɔ w lyì bí gakó y'à n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́ náàcɛ̀nɛ́.

Chapter 20

¹Dɛ̃ rǝ̀dù, Yezu yà ń ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni, ń mǝ́ ń bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí. Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ǹdǝ́ náncɛsɛ́ zɛ̃̀ bǝ bǝ̀ ń sono, bǝ wɔ̀ mɔ̀: ²«Byili nǝ́ba ǹ gǝ́ nɔ sɔ́má mǝ̀gã̌ ǹ mǝ́ ǹ nǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ rǝ̀myɛ́. Mɔ̌ lò ń pɔ mɔ́ sɔ́má y èmyɛ́?»³N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Àmyɛ la ába kɔn rǝ̀dù bwǝ̌rh. ⁴Nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ Zhã yà ń nǝ́ ń mɔ́lɛ́ lyì bí ní mú, wɔ́ Yi sõ ń yà ń nɔ sɔ́má nɛ́, ráá numbyínsi sõ?»⁵Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ dwã bǝ̀ zhe: «Nǝ́ gǝ wò bǝ̀ wɔ́ Yi sõ ń yà ń nɔ sɔ́má nɛ́, ń mà n bwǝ̀rh nǝ́ba bǝ̀ wɔ́ byè yil nǝ́ yǝ̀ ń zɔ̀mà nɛ́ zwẽ? ⁶Nǝ́ gǝ k'é wò bǝ̀ wɔ́ numbyínsi sono ń nɔ sɔ́má nɛ́, lyì bí gakó m'a zǝ nǝ́kuuli bǝ dul nǝ́ba bǝ gu, bǝ̀ bǝ̀ gakó yě bǝ̀ ń yà ń wɔ́ Yi nyì-zwennǝ.»⁷Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀: «Nǝ́ yǝ̀l ń gǝ́ nɔ sɔ́má mǝ̀gã̌ yé.» ⁸Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Àmyɛ t'â la ába à gǝ́ nɔ sɔ́má y mǝ̀gã̌ à m'â wɛ̀rhɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ byilu yé.»⁹Yezu zɛ̃̀ n ji sǝswalá n pǝ lyì bí ni n wɔ̀: «Bal mǝ̀dù ń yà ń zhele cèmé nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zǝ nǝ̀ byǎ bɛ́ bǝ̀ m'ê wɛ̀rhɛ́ sɛ̃́ ń cɛ wẽ́ n zɛ̃̀ n kwè lyì n cĩ́ nǝ̀ nyí ni bǝ̀ n'ê nyǐ nǝ̀ yò, n zhǐr n vò jàà kɛ̀bɛ́ è nyɛ, n jòm gàà n dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁰«Cèmé né byǎ bɛ́ gǝ́ tú bǝ byì yi ní, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀ mǝ̀dù bǝ̀ ń zhǝl byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nyǐ cèmé né yò mó sõ, n zwẽ ń cǝl ré n bǝ̀ n pɔ̃, sǝ bǝ̀ zɔ mɔ bǝ mà, bǝ k'a càrhh mɔ̀ nánfò.¹¹N zɛ̃̀ n kǝ́ n twĩ̀ ń tùntùnnǝ̀ dõ bǝ̀ sõ. Bǝ mà mɔ̀, bǝ tùrh mò, bǝ càrhh ńmyɛ nánfò. ¹²N kǝ́ n twĩ̀ ń dõ bǝ̀ sõ kǝ́dò, sǝ bǝ̀ cɛ̀mɛ̀ ńmyɛ, bǝ jì mù bǝ ce pwẽ̀ nè.¹³«Cɛ y cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n bwǝ̀rh ń cìn n wɔ̀: ‹Byè à m'a wɛ̀rhɛ́ èlǎsɛ̃́? À m'a twĩ̀ à byì-sónó w bǝ̀ sõ. Dɛ̀ga bǝ̀ m'a nyɛ̀ ńmyɛ̌.› ¹⁴«Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nyǐ cèmé né yò mó gǝ́ nɔ mɔ ń bànà, bǝ wɔ̀ dwã nɛ: ‹Nyǐnǝ mɔ̀bɔ́ ń la bǝ̀ n cìní ń da jɛ̃̀-kɔn dɛ́ mɔ́. Bànà nǝ́ gu mu, sǝ nǝ́ cìní ri.›¹⁵Bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ mɔ bǝ du bɔ́ɔ́ w wa, bǝ gu.»Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n bwǝ̀rh lyì bí n wɔ̀: «Wɔ́ etǝr cɛ y cǝ́bal mɔ́ mà n wɛ̀rhɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nyǐ ń cèmé né yò w mó né? ¹⁶Ń mà n vò n gu bi, n zɛ̃̀ n cĩ́ lyì dwã ń cɛ y nyí ni.» Lyì bí byɛ̀bɛ́ Yezu yà ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ mɔ́ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀: «Kɔn wàr yé.»¹⁷N kwẽ̌ n nyǐ bi n wɔ̀: «Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: ‹Wɔ́ nǝ́kulu w kɔ̀bɔ́ jì-lùrnǝ̀ bé y'à vùr bǝ dwĩ̀ kwã nɛ́ mɔ́, ò jǐrh jì y jàn nǝ́kulu wǝ́.› Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ kùr wɔ́ byè? ¹⁸Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń tu nǝ́kulu w òmyɛ́ yó, ń mà n cɛ̀mɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, sǝ lò mɔ̀bɔ́ nǝ́kulu w òmyɛ́ tu ń yó, ò m'a bɔbwɛlɛ mɔ n jǐrh ǹdǝ shó ta.»¹⁹Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ǹdǝ́ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé lwar bǝ̀ wɔ́ bǝ̀myɛ́ yil Yezu ju sǝswalá y èmyɛ́. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê pyà bǝ̀ gǝ́ m'a tó né sǝ bǝ zǝ mɔ, sǝ lyì bí ywẽ y'à zhe be. ²⁰Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê yìlì mù, bǝ twĩ̀ lyì ń sõ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ wɔ́ wu-cángá cìnǝ́ ta, bǝ̀ la zhẽ̀ mò ǹdǝ́ zɔ̀mà, mùnì bǝ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ tó gàà bǝ zǝ mɔ bǝ pǝ cɔ w yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ, bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń zhe ŋwɔ̀nɔ́.²¹Bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh Yezu bǝ wɔ̀: «Yó-cǝ́bal, nǝ́ yě bǝ̀ ǹ còrhò mó wɔ́ cángá, ǹ tá ǹ cír lò ǹdǝ numbyínǝ́ bé ta yé, ǹ nǝ́ ǹ cèrhè Yi sɔ́má y zhǝ̀n zhǝ̀nà. ²²Sɔ́má ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ nǝ́ pǝ myǝ̌l-kwǎndɛ́ Sǝzaarɛ nɛ, ráá sɔ́má tɛ̀nɛ́?»²³Sǝ Yezu lwar bǝ̀ wɔ́ zhẽ́ bǝ̀ n'ê yǎl bǝ̀ zhẽ̀ mò, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: ²⁴«Zǝna wár-kùlì èdù á bǝ̀ a nyìwé. Èsǝ̃̌yùlú w ǹdǝ́ yil ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ è yó mó wɔ́ mɔ̌ nyǎn?»Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Wɔ́ Sǝzaarɛ nyǎn.»²⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «È gǝ́ wɔ́ èta, s'á pǝ Sǝzaarɛ nɛ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ ń nyǎn dɛ́ mɔ́, s'á pǝ Yi myɛ nɛ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ rǝ̀ nyǎn dɛ́ mɔ́.» ²⁶Bǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ zǝ mɔ ń zɔ̀mà nɛ́ wẽ́ lyì bí yé né yé, bǝ̀ ń lyǝ́lyɛ́ɛ́rɛ́ jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. Bǝ̀ k'ê yǝ̀ kɔn dõ zɔ̀m yé.²⁷Lyì jàlà y'à ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Sadǝsǝnyɛbá, bǝ̀ t'â zwẽ nyí bǝ̀ cùùrì m'a bwìrhì yé. Lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ jàlà zɛ̃̀ bǝ bǝ̀ Yezu sõ, bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: ²⁸«Yó-cǝ́bal, nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́, Muyiisi pɔ nǝ́ba nyí n wɔ̀: ‹Lò gǝ jú kɛ̃ n zɛ̃̀ n cì n yẽ̌ ń kɛ̃ mɔ́ nɛ, ǹdǝ́ ń yǝ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdǝ́ mɔ, sǝ ń nyɛ̃́ jí ń kɛ̃ mɔ́, n zǝ mɔ n lù bǝ̀sɔ́ná mɔ̀bɔ́ ń cù mú yilǝ.›²⁹«E jà byǎ bwàlpyɛ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ da nɛ. Bǝ̀ náncɛ y jí kɛ̃, n cì n yẽ̌ kɛ̃ mɔ́ nɛ ǹdǝ́ ń yǝ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdǝ́ mɔ yé. ³⁰Mɔ̀bɔ́ ń pú mu mú zɛ̃̀ n jí kɛ̃ mɔ́, ńmyɛ cì n yẽ̌ mo. ³¹Mɔ̀bɔ́ ń kǝ́ n pú mú myɛ jí kɛ̃ mɔ́. Èta èta, bǝ̀myɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga jú kɛ̃ mɔ́, bǝ cì bǝ yẽ̌ mo. Mǝ̀dù ga yǝ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ yé. ³²Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, kɛ̃ mɔ́ myɛ zɛ̃̀ n cì. ³³Sǝ cùùrí nǝ gǝ tú è bwìrhì, bǝ̀myɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga j'a jí kɛ̃ mɔ́, wɔ́ mɔ̌ ń mà n cìní mu?»³⁴Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Bala ǹdǝ́ kana n'ê jí dwã lũ w kɔ̀bɔ́ wa, ³⁵sǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ Yi la ce bǝ bwìrhì bǝ nǝ lũ w kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ k'ê t'â la dwã jú yé. ³⁶Bǝ̀ gǝ́ bwìrhì mú ce, bǝ̀ m'a yǝ̀ ǹdǝ màlɛ́kabá ta, bǝ yǝ̀ Yi byǎ. Bǝ̀ k'ê wàr bǝ̀ la cú yé.³⁷«È gǝ wɔ́ cùùrì bùrhù yò w shò-kwã nɛ́ mɔ́, wɔ́ Muyiisi cìcì ń byili rǝ̀myɛ́ pamparɛ̃ɛ̃ ń sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́, bǝ̀ ń gǝ́ zɔ̀m sɔ̀lɔ̀ w myǐn mú y'à zhe ò wẽ́ mó zɔ̀mà yi ní, ń byẽ̀ Cinu bǝ̀ ‹Abǝraham Yi, ǹdǝ́ Yǝzakɛ Yi, ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ Yi.›» ³⁸Yezu súlí n wɔ̀: «Yi wɔ́ lyì-nyìrh Yi, rǝ̀ dǝ̀ lyì-cùùrì Yi yé, bǝ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ wɔ́ Yi lyì mú wɔ́ lyì-nyìrh rǝ̀ yé né.»³⁹Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé jàlà zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Yó-cǝ́bal, ǹ zɔ̀m cɛ̀nɛ̀.» ⁴⁰Ń gǝ́ zɔ̀m èta mɔ́ ce bǝ̀ k'ê kwàl sǝ bǝ bwǝ̀rh mò kɔn dõ yé.⁴¹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Etǝr bǝ̀ tó né bǝ̀ n'ê wǝ̀l bǝ̀ Kristǝ mó wɔ́ Dǝvyidi byǐ? ⁴²Dǝvyidi cìcì zɔ̀m Nwíísí sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n wɔ̀:‹Cinnǝ Yi wò à Cinnǝ mú ni:bǝ̌ jòm à jǝ̀jĩ́ ni, ⁴³kɔn m'e yí a ce ǹ nɔ̀ ǹ zwǝ̀ bé ǹ nǝ̀rh kùr wǝ̀.› ⁴⁴Etǝr Kristǝ mó mà n zɛ̃̀ n tó né ń yǝ̀ Dǝvyidi byǐ, Dǝvyidi cìcì jà n byẽ̀ mò bǝ̀ Cinnǝ?»⁴⁵Lyì bí gakó y'à n'ê cili Yezu zɔ̀mà nɛ́. Ń zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: ⁴⁶«Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀. Á bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé ta yé. Bǝ̀ só kàmǝ̀-zù-èdwààlɛ̀ zú bǝ m'e jíl. Bǝ̀ só sǝ lyì bí ce be náàcɛ̀nɛ́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wa. Bǝ̀ gǝ yú dwã-gùlú jìsí wẽ́, bǝ̀ só sǝ bǝ jòm yé né. Bǝ̀ gǝ yú címsi kùjú jàà wà, bǝ̀ só sǝ bǝ jòm lyì-fwààlɛ́ jààsɛ́ wa. ⁴⁷Bǝ̀ n'ê kɔkɔlɛ ejǝ̀nǝ̀ jɛ̃̀-kɔn gakó bǝ̀ yẽ̌ be. Bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ Yi-cǝr nándǝ̀dwààlɛ̀ mùnì ga lyì bí nyǐ bi ǹdǝ lyì-twǝ̌rh ta. Bǝ̀ m'a nǝ còrhò-tum nánfɔ̀lɔ̀ du lyì bí dwã bɛ́.»

Chapter 21

¹Yezu kwẽ̌ ń yé dɛ̃̌, n nǝ nǝ̀cɛ̀nà bɛ́ bǝ̀ n'ê lwé bǝ̀ wársɛ́ Yi jì y pansɛ́ ló jàà y wa. ²N nǝ ejǝ̃̀-kɛ̃ mǝ̀dù ń yà ń wɔ́ zúzúnú cí, ńmyɛ ló wársɛ sǝ̀lyè né. ³Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: «Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: ejǝ̃̀-kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ zúzúnú cí, sǝ ń ló du lyì bí gakó. ⁴Lyì bí dwã bɛ́ wɔ́ wársɛ́ shɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ sǝ̀ tum zhe mó bǝ̀ ló né, sǝ ńmyɛ̌ gǝ́ bǝ zhe mó, wɔ́ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ ń yà ń zhe ń la mǝ n yìlì ń cìn mú gakó ń ló né.»⁵Lyì jàlà y'à n'ê zɔ̀m Yi jì y cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yò, bǝ̀ zhe bǝ̀ bǝ̀ lù y ǹdǝ́ nǝ́kulǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ càn, bǝ̀ kwɛrhɛ y ǹdǝ́ wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ lyì bí pɔ Yi ni mú. ⁶Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: «Dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ bànà, tɛ̀bɛ́ á nǝ mɔ́ gakó m'a wǔr rǝ ló tɛ̃́. Nǝ́kulu òdù ga t'â la ò dõ yó mãɔ̃ yé.»⁷Bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «Yó-cǝ́bal, dǒ rǝ̀myɛ́ m'a wɛ̀rhɛ́? Sǝ wɔ́ myɔrhɔ kɔ̌ ò m'a byili dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀myɛ́ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́?» ⁸N wɔ̀ bɛ: «Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀. Á bǝ̀k'á yẽ̌ bǝ jǝ́jɛ̀rɛ́ ába yé. Lwar-na bǝ̀ lyì nánzhǝzhɔ̌ m'a bǝ̀ ǹdǝ́ àmyɛ́ yil lé, sǝ lò gakó mà n wɔ̀ bè wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Kristǝ mó, bǝ̀ kɔn gakó zhɛ̀ rǝ zhɛ̀, s'á bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ á tó be yé. ⁹Á gǝ tú á nyɛ̌ bǝ̀ n'ê zɔ̀m búlǝ́ yò, bǝ̀ n'ê zɔ̀m bǝ̀ lyì bí bǝ shɛ̀ bǝ̀ yó-cìnǝ́ bé nyí ni zõ, s'á bǝ̀k'á dùr ywẽ yé, bǝ̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ sǝ rǝ̀myɛ́ jɛ̀rɛ̀ rǝ wɛ̀rhɛ́, sǝ è t'â la lũ zhɔ̌ yál gwẽ̌ yé.¹⁰Cɛmɛ m'a zɛ̃̀ búlǝ́ ǹdǝ́ dwã; tǝnǝ̀rh m'a zɛ̃̀ búlǝ́ ǹdǝ́ dwã; ¹¹cɛ y m'a zhízhǐ dɛ̃́dɛ̃́; nɔrh ǹdǝ́ címsi m'a yǝ̀ jààsɛ̀ nánzhǝzhɔ̌ wẽ́; màmyaarhɛ ǹdǝ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni m'a wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ yi wǝ.¹²«Sǝ bǝ̀ m'a jɛ̀rɛ̀ bǝ zǝ ámyɛ̌, bǝ nwɛ̀nɛ̀ ába, bǝ zǝ ába bǝ vò dwã-gùúlí jìsí wǝ, bǝ kǝ́ á bùrsì, bǝ ce ába byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀. Bǝ̀ m'a zǝ ába bǝ vò pyǎ ǹdǝ́ cɛmɛ nɛ́ yó-cìnǝ́ sono àmyɛ́ yilǝ. ¹³Rǝ̀myɛ́ gakó m'a ce á yǝ̀ à zhǝ̀n-cínnǝ.¹⁴«Á bǝ̀k'á zɛ̃̀ á n'á tɛ́rɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ á la zɔ̌m á m'á zwẽ á cìn mú á wẽ́ yé. ¹⁵Wɔ́ àmyɛ́ cìcì à m'a pǝ ába surhǝ á m'á zɔ̀m, á zwǝ̀ bé t'â la ŋwɔ̀nɔ́ bǝ̀ zhì á yé né, bǝ mà nyǝ̀-pɔ̌ yé.¹⁶Á dabá ǹd'á nábá ǹd'á da-byǎ bɛ́ ǹd'á dwí lyì bí ǹd'á dɔwabá cìcì b'a myìnì ába bǝ pǝ bǝ za. Bǝ̀ m'a gu á jàlà. ¹⁷Lyì bí gakó m'a tǝ̀ àmyɛ́ yil bǝ jí zùùrì ǹd'ába, ¹⁸sǝ á ywésé èdù ga t'á la jó á yó w yé. ¹⁹Pyɛ́nɛ́-na á cìn á zhì, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ m'a zwẽ ába.»²⁰Yezu súlí n wɔ̀: «Á gǝ tú á nɔ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ sǝ̀ tú sǝ kǝ́kɛ́lɛ́ Zhǝrǝzalɛm, s'á lwar bǝ̀ cɔ w cɔ̌ mɔ́ yú mǝ zhɛ̀. ²¹Rǝ̀myɛ́ yi ní, lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ Zhide né sǝ bǝ dùr bǝ vò pyàr rɛ́ wa. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ cɔ w cìcì wẽ́, sǝ bǝ du bǝ dùr bǝ vò yé né. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ gɔ nɛ́, sǝ bǝ̀ bǝ̀k'a k'e bǝ̀ cɔ w wẽ́ yé. ²²Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ m'a yǝ̀ còrhò-tum pɔ dwã, mùnì tɛ̀bɛ́ rǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó gakó pyìrh.²³«Dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́, zwini b'a zǝ kana byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe pǔrh ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê ŋwɔ̀ byǎ mɔ́. Zúzúnú nánfɔ̀lɔ̀ m'a jòm cɔ w lyì bí yó, Yi lyim gǝ́ zɛ̃̀ ǹdǝ́ bɛ mɔ́ yilǝ. ²⁴Bǝ̀ m'a zǝ búlǝ́ shù bǝ m'e gu bǝ̀ jàlà, bǝ pwà bǝ̀ jàlà bǝ làà lũ w cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́, sǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá m'a jí pyɛ̀lɛ̀ Zhǝrǝzalɛm yó, bǝ nɔ̀ w tɛ̃́ ǹdǝ́ bǝ̀ nǝ̀rh, kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ m'a k'a zhɛ̀.»²⁵Yezu súlí n wɔ̀: «Màmyaarhɛ m'a du nǝ̀nyɔ́nɔ́ ǹdǝ́ cànà ǹdǝ́ cã̀mǝ́sɔ̌rh wa. Numbyínǝ́ bé wun b'a zhizhiri cɛ yó, nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w m'a ce sɔ̀, o fùù o zɛ̃̀ lyì wun ni. ²⁶Lyì bí kúr m'a cì kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bàn lũ w wẽ́ mó ywẽ dǔr yilǝ, bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w mú b'a zhízhǐ.²⁷Sǝ rǝ̀myɛ́ yó, bǝ̀ m'a nǝ Numbyíní Byǐ ń ŋwɛ́nɛ́ bǝ́bɔ̃ wẽ́ ń bàn ǹdǝ́ jàn ǹdǝ́ zùwǝ́ nánfɔ̀lɔ̀. ²⁸Rǝ̀myɛ́ gakó gǝ tú rǝ̀ ju kùr rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́, s'á kwẽ̌, á zhẽ̌ á ywẽ́ dɛ̃̌, b'ǎ vwǎrh mɔ́ dɛ̃ rɛ́ bwǝlse.»²⁹Yezu zɛ̃̀ n ji sǝswalá n pǝ bɛ n wɔ̀: «Nyǐnǝ épyìlú w ǹdǝ́ cèmé né dwã bɛ́ gakó. ³⁰Nǝ̀ gǝ tú nǝ̀ n'ê púr vɔr, á cìcì yě bǝ̀ shí rí bwǝlse. ³¹Èta myɛ, á gǝ tú á nɔ ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ nǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́, s'á lwar bǝ̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwǝlse.³²Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l ába: zà zà lũ w lyì bí t'â la lyɔ̃ ǹdǝ́ ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ gakó yǝ̀ wɛ̀rhɛ́ yé. ³³Dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ y m'a lyɛ̃, sǝ àmyɛ́ zɔ̀mà nɛ́ t'â la lyɔ̃ gaga yé.»³⁴Yezu súlí n wɔ̀: «Dɛ̃̌na á cìnǝ̀. Á bǝ̀k'á zɛ̃̀ á n'á jí, á m'á jí kùjú á dwini á cìnǝ̀, á n'á nywɛ̀ sɛ̃́, á m'á wɛ̀rhɛ́ yààyàà yé. Kɔn súlí myɛ, s'á bǝ̀k'á yẽ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ̀ dé pyǎ yò zù ába yé, ³⁵bǝ̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Numbyíní Byǐ ká n bàn mɔ́ b'a jàr ába ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ y'a pã̀ cɔ̀bɔ́ bǝ m'e zǝ gɔ vwǎm ta.³⁶Á bǝ̀k'á yẽ̌ jan jí ába yé, s'á lwǝ̀l Yi twéé twéé, mùnì ga á zǝ jàn á lú kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bàn dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ yù w mú yé né, s'á ŋwɛ̀nɛ́ á zhì Numbyíní Byǐ yé né.»³⁷Yezu yà ń nǝ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ nǝ̀nyɔ́nɔ́ nɛ. Sǝ dǝ̀dɛ̀nɛ́ yi gǝ yúwǝ́, ń ya n vò n mɛ̃ pyɔ̀ w bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Olyivyǝ́r pyɔ̀ mɔ́ yó n zɔ̃̀. ³⁸Sǝ lyì bí gakó y'à n'ê dùlí bǝ̀ twí Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, bǝ̀ cili ń zɔ̀mà nɛ́.

Chapter 22

¹Búrú w bǝ̀ yǝ̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ò wẽ́ ce mó címsí bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Pakɛ mɔ́ y'à bwǝlse. ²Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé y'à n'ê pyà bǝ̀ gǝ́ la nɛ́ wɔ̀rhɔ́ bǝ m'e zǝ Yezu bǝ gu, bǝ̀ bǝ̀ y'à n'ê dùr cɔ w lyì bí ywẽ.³Shǝtana zɛ̃̀ e zù Yezu kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y mǝ̀dù wẽ́ ń yíl Zhidǝ Esǝkarǝyɔtɛ. ⁴N zɛ̃̀ n vò n nǝ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê yìlì Yi jì y ni mú yó-cìnǝ́ bé, bǝ pyà ń gǝ́ mà n tó né n zǝ Yezu n pǝ bɛ.⁵Bǝ̀ wun yǝ̀ nyɛ̀n dɛ̃́dɛ̃́, bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝl mo nyí bǝ̀ bǝ̀ m'a pɔ̃ sǝ̀byǐ. ⁶N shɛ̀nɛ́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń pyà ń gǝ́ mà n tó né n zǝ Yezu n pǝ bǝ zǝ ǹdǝ́ lyì-zhǎ bɛ́ yǝ̀l yé.⁷Búrú w bǝ̀ yǝ̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ò wẽ́ ce mó címsí dɛ̃ rɛ́ bǝ̀ n'ê gwi pyì-bwǎlsɛ Pakɛ y címsí jú yil mó gǝ́ yúwǝ́, ⁸Yezu zɛ̃̀ n twĩ̀ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã n wɔ̀ bɛ: «Zhǝl-nǝ á tɛnɛ Pakɛ y címsí kùjú w á cĩ́ nǝ́ba, nǝ́ b'ě jí.» ⁹Bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «Yẽ̀ ǹ nǝ́ ǹ yǎl bǝ̀ nǝ́ zhǝl nǝ́ tɛnɛ w nɛ́?»¹⁰n wɔ̀ bɛ: «Á gǝ tú á n'á zwì cɔ w wa, á m'ǎ nǝ bal mǝ̀dù ń zhĩ nɛ̃̌ kɔ̀lɔ́. Kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ ń la è wẽ́ zú mú, s'á tó mó á zù, ¹¹á wɔ̀ kɛ̀lɛ́ y cǝ́bal mɔ́ nɛ: ‹Nǝ́ yó-cǝ́bal mɔ́ wò bǝ̀ nǝ́ bwǝ̌rh mó bǝ̀ wɔ́ yẽ̀ jì y ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí la Pakɛ y címsí ní jú mú ŋwɛ́nɛ́?›¹²S'á yẽ̌ bǝ̀ ń mà n byili ába dɛ̃̌-yó jì nánfwɛ̀lɛ̀. Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á zhe rǝ̀ tum mú ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́. Wɔ́ gàà á m'ǎ tɛnɛ címsí kùjú w ní.» ¹³Bǝ zhǐr bǝ vò bǝ nǝ kɔn gakó ǹdǝ Yezu gǝ́ byili bi ní, bǝ tɛnɛ címsí kùjú wǝ́.¹⁴Kùjú w yi gǝ́ tú e yí, Yezu ǹdǝ́ ń tùntúmǝ́ bé zɛ̃̀ bǝ jě tɛ̃́ bǝ̀ n'ê jí. ¹⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «À só ǹdǝ́ à wu gakó s'a jí Pakɛ y kɛ̀bɛ́ kùjú w ǹd'ába s'a m'a zù à nɔ̀nɔ̀ wẽ́. ¹⁶À n'â wǝ̀l ába: à k'â t'â la w jú ǹd'ába kǝ́dò kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Pakɛ y kùr ré m'a yǝ̀ pamparɛ̃ɛ̃ Yi tǝnà y wa.»¹⁷N zɛ̃̀ n kwè kǎ-zɔ̌m ǹdǝ́ sɛ̃́ mǝ̀ wẽ́, n ce Yi nǝ̀báná, n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Zwẽnǝ á nyɔ̀ á pǝ dwã nɛ. ¹⁸À n'â wǝ̀l ába: kɔn zhí èlǎsɛ̃́ à k'â t'â la sɛ̃́ cǒ byǎ nɛ̃̌ nyɔ́, kɔn m'e yí Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú.»¹⁹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n kwè búrú, n ce Yi nǝ̀báná, n kǝ́ w dwã wa, n pǝ bɛ n wɔ̀: «Tɛ̀bɛ́ wɔ́ à yala nɛ́ à la pɔ á yilǝ. Wɛ̀rhɛ́na rǝ̀myɛ́ á m'á lyǐrh à yò.» ²⁰Bǝ̀ gǝ́ jú kùjú w bǝ zhɛ̀, n kwè sɛ̃́ kǎ-zɔ̌m dõ n pǝ bɛ, n wɔ̀: «Kǎ-zɔ̌m mɔ́ mɔ̀bɔ́ n'ê byili bǝ̀ Yi dɔbrɛ́ nándùl lé wɔ́ zhǝ̀nà. Wɔ́ à jal mɔ́ mǝ̀ la tɛ̃́ ló á yil mó dɛnnɛ rǝ̀ tó né rǝ zǝ dɔbrɛ́ rǝ̀myɛ́ ǹd'ába.²¹«Sǝ nyǐ-nǝ, mɔ̀bɔ́ ń la ce bǝ zǝ nɛ mɔ́ tó ne ń nǝ́ ń jí kùjú w kɔ̀bɔ́. ²²Numbyíní Byǐ la ǹdǝ Yi pùbùlǝ̀ né gǝ́ n'ê yǎl nɛ́, sǝ zwini m'a zǝ lò mó mɔ̀bɔ́ ń la mɔ myìnù n pǝ bǝ zǝ mɔ́!» ²³Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwǝ̀rh dwã bǝ̀ la nyǐ, wɔ́ mɔ̌ lò ń ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀myɛ́ wẽ́ ń la rǝ̀myɛ́ wɔ̀rhɔ́?²⁴Bǝ̀ y'à n'ê mà nyǝ̀-pǎr ǹdǝ́ dwã myɛ, bǝ̀ la m'e lwar lò mɔ̌ ná-yil ń mà n yǝ̀ bǝ̀ yé né cǝ́bal. ²⁵Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Lũ w tǝnèsé pyǎ bɛ́ n'ê jí pyɛ̀lɛ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cǐ mú yó, bǝ ce bǝ̀ n'ê byẽ̀ bè bǝ̀ lyì-twǝ̌rh.²⁶Sǝ ámyɛ̌ bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ èta yé. Lò mɔ̀bɔ́ ń la á yé né yál, sǝ n yǝ̀ ǹdǝ á gakó nyɛ̃́ ta, n twĩ̀ n pǝ ába. ²⁷Wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń jě tɛ̃́ ń nǝ́ ń jí mú ń wɔ́ náncɛ, ráá wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń tɛnɛ ń pɛ mɔ́? Wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń jě tɛ̃́ ń nǝ́ ń jí mú ń wɔ́ náncɛ yá. E jà àmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ǹdǝ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń tɛnɛ ń pɛ ta.²⁸«Á yàl nɛ́ ǹdǝ́ nɛ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ zɔ nɛ mɔ́ wẽ́. ²⁹À n'â tɛnɛ tǝnà y à la ába cṹ, ǹdǝ à Da gǝ́ tɛnɛ y n cĩ́ àmyɛ́ yil né. ³⁰Á m'ǎ jí, á nyɔ̀ à tǝnà y wẽ́, à gǝ́ la à pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú mǝ̀gã̌ mɔ́. Á m'ǎ jòm pyɛ̀lɛ̀ dǝ̀gwǝ́rh yó á bùr Esǝrayɛl kwálsɛ́ shí ǹdǝ́ sǝ̀lyè y bùrsì.»³¹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: «Shǝmɔ, Shǝmɔ, cili: Shǝtana lwǝ̀l sɔ́má è la ába dṍ e nyǐ ǹd'á gǝ m'ǎ zhì á nà y yó. ³²Sǝ à zɔ à Da cã̌ nɛ ǹ yilǝ, mùnì ǹ wu bǝ̀k'a gǝ yé. Sǝ ǹ gǝ ká ǹ tú ǹ kwɛrhɛ ǹ yò ǹdǝ́ nɛ, sǝ́ zǝ ǹ da-byǎ bɛ́ wun ni.»³³Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Cinnǝ, bǝ̀ gǝ la mɔ́ byǝ̀nǝ́-jù w co myɛ, à m'a tó mó a zù. È gǝ wɔ́ cú ǹ la cú myɛ, à m'a tó mó a cì.» ³⁴Yezu wɔ mɔ̀: «Pyɛɛrɛ, à n'â wǝ̀l mó: zà cìcì cǝ́-bya m'à la m'e kúrh ǹdǝ́ wɔ́ twǝr rǝ̀tɔ̀ ǹ wò bǝ̀ ǹ yǝ̀l à pár yé.»³⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: «À gǝ́ y'à twĩ̀ ába á yǝ̀ wɛ́rɛ́ ǹdǝ́ nǝ̀cìl ǹdǝ́ lɔ̀bɔ̀ zal mɔ́, kɔn y'à mwìrì ába?»Bǝ wɔ̀ bǝ̀ kaka y'à yǝ̀ bɛ̀ mwìrì yé. ³⁶N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Èlǎsɛ̃́, lò ǹ zhe wɛ́rɛ́ ǹdǝ́ lɔ̀bɔ̀ ǹ la kǒ, sǝ́ kwè. Lò ǹ bǝ shù zhe, sǝ́ yè ǹ kàmǝ̀-zwǐ y ń mǝ́ yè shù.³⁷kɛ̃ yí zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: ‹Bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdǝ lyì-bǝlwɛ̀lɛ́ ta.› À n'â wǝ̀l ába: zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ m'a pyìrh à yilǝ. Zhǝ̀nà, kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ kɛ̃ à yil mó wɛ̀rhɛ́ rǝ báásɛ.» ³⁸Ń kwã-lyì bí wɔ̀ mɔ̀: «Cinu, nyǐ shìmì nǝ̀lyè.»N wɔ̀: «Kɔn mǎ.»³⁹Yezu shǝ́r n vò Olyivyǝǝré pyɔ̀ w yó ǹdǝ twéé twéé ta. Ń kwã-lyì bí tó mo. ⁴⁰Ń gǝ́ yú gàà mɔ́, n wɔ̀ bɛ: «Lwǝ̌lnǝ Yi mùnì Shǝtana bǝ̀k'a ŋwɛ̀nɛ́ e swèlè ába yé.»⁴¹N zɛ̃̀ n zhǐr n yẽ̌ be, n vò ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ y'a dul jɛ̃̀ nǝ́kulu o myɛrhɛ nɛ́. N jòm ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó n lwǝ̀l Yi n wɔ̀: ⁴²«À Da, kɔn gǝ wɔ́ ǹ bùlǝ̀, sǝ́ ce nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ vò kwã nɛ́, ò bǝ̀k'a yí ni yé. Sǝ kɔn yǝ̀ ǹmyɛ́ pùbùlǝ̀, è bǝ̀k'a yǝ̀ àmyɛ́ pùbùlǝ̀ yé.»⁴³Rǝ̀myɛ́ yó né, màlɛ́ka shí dɛ̃̌ e lyí mu, e zǝ ń wu ni. ⁴⁴Wu-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀ zǝ mɔ, n lwǝ̀l Yi dɛ̃́dɛ̃́ n súlí. Ń cícírhǝ́ né jǐrh ǹdǝ jal ta nǝ̀ n'ê dwi nǝ̀ twǝrh tɛ̃́.]⁴⁵N zɛ̃̀ n shí Yi-co w jàà wa, n kǝ́ n bǝ̀ ń kwã-lyì bí sono, n pwírí bǝ̀ dɛ̌ ǹdǝ́ wu-zhìlù. ⁴⁶N wɔ̀ bɛ: «Byè yil á dɛ̌? Zɛ̃̀nà dɛ̃̌ á lwǝ̀l Yi, mùnì Shǝtana bǝ̀k'a ŋwɛ̀nɛ́ e swèlè ába yé.»⁴⁷Lyì nánjǝ̀jóló j'a yí ǹdǝ́ Yezu yà ń gwẽ̌ nǝ́ ń zɔ̀mà. Wɔ́ ń kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y mǝ̀dù ń yíl Zhidǝ ń zǝ bɛ n bà. N zɛ̃̀ n yí Yezu nyí ni, ń la mɔ kwǝ̀ǝ̀lè. ⁴⁸Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Zhidǝ, ǹ nǝ́ ǹ kwǝ̀ǝ̀lè Numbyíní Byǐ ǹ la bǝ́ myìnì mù?»⁴⁹Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à zhǐ ǹdǝ́ Yezu mú gǝ́ nɔ kɔn dɛ̀bɛ́ lyì bí la wɔ̀rhɔ́ mɔ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «Cinnǝ, nǝ́ wɔ̌ nǝ́ zǝ nǝ́ shìmì ní nǝ́ m'é bú ǹdǝ́ bɛ?» ⁵⁰Mǝ̀dù zɛ̃̀ n fwǝ̌rh ń shù n za Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y tùntùnnǝ̀ mǝ̀dù jǝ̀jĩ́ zhɛ̃̌ n pyir. ⁵¹Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Yẽ̌nǝ èta, bǝ̀ kɔn mǎ.» N zǝ ń jɛ̃̀ n dwǝ̀rh lò mó zhɛ̃̌ rɛ́ nɛ, rǝ wárh.⁵²Wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ Yi jì y yìlnǝ̀ bé yó-cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ cɔ w náncɛsɛ́ gakó bǝ̀ y'à tú Yezu zal. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Á zɔ shìmì ǹdǝ́ màngwǝ̌rh á m'á bàn nɛ̀ zal ǹdǝ ŋwɔ̀l-bal ta? ⁵³E jà dɛ̃ gakó, à y'à tó ába à ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, s'á yǝ̀ nɛ zal yé. Sǝ èlǎsɛ̃́, á yi yúwǝ́, mùnì cǝ-byín cǝ́bal mɔ́ ŋwɛ̀nɛ́ n twĩ̀ ń tum.»⁵⁴Bǝ zǝ Yezu bǝ m'e vò Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y sõ kɛ̀lɛ́ wa. Pyɛɛrɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ kwã nɛ́ kwã nɛ́ ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀. ⁵⁵Bǝ̀ y'à jéé myǐn tɛ̃́ kɛ̀lɛ́ wa, bǝ̀ n'ê ywǝ̀lǝ̀. Pyɛɛrɛ yí n tó be ń jě tɛ̃́ ń nǝ́ ń ywǝ̀l myǐn mú.⁵⁶Kɛ̃-byǐ èdù è n'ê twĩ̀ kɛ̀lɛ́ y wẽ́ nǝ mɔ ń jě myǐn mú yala nɛ, e zɛ̃̀ e nyǐ mu shɛ́shɛ́ n wɔ̀: «Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ Yezu mú kwã-lò.» ⁵⁷Pyɛɛrɛ mà nyǝ̀-pɔ̌, n wɔ̀: «À yǝ̀l ń pár yé.» ⁵⁸Kɔn yǝ̀ námpɔ́lɛ́, lò dõ nǝ mɔ, n wɔ̀: «Ǹmyɛ wɔ́ bal mɔ́ kwã-lyì bí mǝ̀dù.»Pyɛɛrɛ wɔ̀: «À dǝ̀ ń kwã-lò yé.»⁵⁹Kɔn dɛnɛ námpɔ́lɛ́, lò dõ kǝ́ n wɔ̀: «Zhǝ̀n zhǝ̀nà, bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yà ń wɔ́ Yezu mú kwã-lò. Ń gaga mɔ́ wɔ́ Gǝlile lò.» ⁶⁰Pyɛɛrɛ wɔ̀: «À yǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń wɔ̀ mɔ́ kùr yé.»Rǝ̀myɛ́ yó cìcì, cǝ́-bya kúrh ǹdǝ́ ń gwẽ̌ nǝ́ ń zɔ̀mà.⁶¹Cinnǝ mú pyìrhí n nyǐ Pyɛɛrɛ shɛ́shɛ́. Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n lyǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú yà ń zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ mɔ́: «Zà cìcì cǝ́-bya m'à la m'e kúrh ǹdǝ́ ǹ wò twǝr rǝ̀tɔ̀ bǝ̀ ǹ yǝ̀l à pár yé.» ⁶²N zɛ̃̀ n du pwẽ̀ nè ń nǝ́ ń kúrh wu-zhìlù cǐl.⁶³Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê yìlì Yezu ni mú zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê mà mɔ̀, bǝ̀ m'ê mɔ̀n mɔ̀. ⁶⁴Bǝ zǝ kàmǝ̀-jɛ̃̀ bǝ pyi ń yé ne, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wǝ̀lǝ̀: «Lwar lò mɔ̌ ná-yil ń mà mɔ́.» ⁶⁵Bǝ tùrh mò ǹdǝ́ tùùrhì dwí dwã nánzhǝzhɔ̌.⁶⁶Cɛ y gǝ́ lɔ́wá, náncɛsɛ́ ǹdǝ́ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé jòm dwã yó, bǝ zɛ̃̀ bǝ ce bǝ zǝ Yezu bǝ m'e bǝ̀ bǝ̀ dwã-gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w yé né, mùnì bǝ kǝ́ ń bùrsì. ⁶⁷Bǝ wɔ̀ mɔ̀: «È gǝ wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristǝ mó, sǝ́ wɔ̀ nǝ́ba.»N wɔ̀ bɛ: «À gǝ wò ába bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Kristǝ mó myɛ, á t'á la nyí zõ yé. ⁶⁸À gǝ bwǝ̀rh ába zɔ̀mɛ̀ myɛ, á t'á la nɛ lyár yé.⁶⁹Sǝ kɔn zhí èlǎsɛ̃́, Numbyíní Byǐ mà n jòm Yi jàn cǝ́bal mɔ́ jǝ̀jĩ́ ni.» ⁷⁰Bǝ̀ gakó zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwǝ̀rh mò bǝ̀ zhe: «Ǹ nǝ wɔ́ Yi Byǐ?»N wɔ̀ bɛ: «Ǹdǝ á gǝ́ zɔ̀m nɛ́, à wɔ́ Yi Byǐ.» ⁷¹Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀: «Nǝ́ k'é bǝ zhǝ̀n-cìnǝ́ tum zhe kǝ́dò yé. Nǝ́ cìcì nyɛ̀ɛ̀ ń nyì-zɔ̀mà nɛ́.»

Chapter 23

¹Náncɛsɛ́ ǹdǝ́ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé zɛ̃̀ bǝ zǝ Yezu bǝ vò Pyǝlatɛ sono. ²Bǝ̀ gǝ́ yú gàà, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cĩ́ yò ń yó wǝ, bǝ̀ zhe: «Nǝ́ nɔ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń cìrh nǝ́ dwí rí ń ce né, ń nǝ́ ń wǝ̀l bǝ̀, bǝ̀ bǝ̀k'a pǝ myǝ̌l-kwǎndɛ́ Sǝzaarɛ nɛ yé. Ń nǝ́ ń byili myɛ bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Kristǝ mó, e jà Kristǝ kùr wɔ́ pyɔ̌.»³Pyǝlatɛ zɛ̃̀ n bwǝ̀rh mò n wɔ̀: «Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́?»Yezu wɔ̀ mɔ̀: «Wɔ́ èta, ǹdǝ ǹ gǝ́ wò né.» ⁴Pyǝlatɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ: «À bǝ kaka nɛ rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ bal mɔ́ dó yé.» ⁵Bǝ gwẽ̌ súlí bǝ wɔ̀: «Ń còrhò mó ce nǝ́ dwí rí k'ê t'â la Sǝzaarɛ nyǝ́ né zõ yé. Ń ju kùr Gǝlile nɛ, n tó Zhide cɛmɛ nɛ́ púlǝ́púlǝ́ wǝ, n mǝ n yí Zhǝrǝzalɛm nyɔ̀nɔ̀.»⁶Pyǝlatɛ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́, n zɛ̃̀ n bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ Gǝlile lò nà?» ⁷E jà pyɔ̌ Erɔɔdɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́. Pyǝlatɛ gǝ́ tú n lwar bǝ̀ Yezu shí Erɔɔdɛ tǝnà y wa, n ce bǝ k'a zǝ mɔ bǝ vò Erɔɔdɛ sono.⁸Erɔɔdɛ yà ń jɛ̀rɛ̀ ń nyɛ̌ Yezu yò. Rǝ̀myɛ́ ce ń yà ń nǝ́ ń yǎl n nǝ mɔ. Sǝ ń gǝ́ nɔ mɔ n zhɛ̀, n wu zǝ nyɛ̀n dɛ̃́dɛ̃́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ ń mà n wɛ̀rhɛ́ màmyɔ mùnì ga ńmyɛ yírhǝ́ na. ⁹N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh bwǝ̀rh mò, sǝ Yezu yǝ̀ kaka lyár yé. ¹⁰Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé y'à zhǐ gàà, bǝ gwẽ̌ súlí bǝ̀ n'ê cĩ́ yò ń yó w ǹdǝ́ jàn.¹¹Erɔɔdɛ ǹdǝ́ ń shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ fulsi mu, bǝ zɛ̃̀ bǝ kwè pyɔ̌ kàmǝ̀-zwǐ bǝ zù mù, bǝ mɔ̀n mɔ̀. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Erɔɔdɛ zɛ̃̀ n ce bǝ k'a zǝ mɔ bǝ vò Pyǝlatɛ sono. ¹²Rǝ̀myɛ́ yùwǝ̀, Erɔɔdɛ ǹdǝ́ Pyǝlatɛ jǐrh dwã dɔwabá, e jà shãã ga zùùrì y'à ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ cǝcǝl wǝ.¹³Pyǝlatɛ zɛ̃̀ n byẽ̀ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ cɔ w lyì bí ǹdǝ́ bǝ̀ yó-cìnǝ́ bé gakó dwã yó, ¹⁴n wɔ̀ bɛ: «Á zǝ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ á b'à sono, á byili bǝ̀ ń nǝ́ ń cìrh cɔ w lyì bí ń la ce bǝ̀ k'ê t'â la pyɔ̌ mɔ́ nyǝ́ né zõ yé, sǝ à bwǝ̀rh mò á gakó yírh w èlǎsɛ̃́. À yǝ̀ kaka nɛ tɛ̀bɛ́ gakó á zhe bǝ̀ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́ rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ ń dó yé.¹⁵Erɔɔdɛ myɛ cìcì yǝ̀ ń dóó nɛ yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce n ká n ce n bǝ̀ nǝ́ sono. Rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ kaka tɛ̀nɛ́ dɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wẽ́ rǝ̀ m'a ce bǝ gu mu yé. ¹⁶Rǝ̀myɛ́ yilǝ, à m'a ce bǝ mà mɔ̀, s'a yẽ̌ mo n vò.»[ ¹⁷E jà Pakɛ címsi gakó, Pyǝlatɛ ya n vùr byǝ̀nǝ́-jì lò mǝ̀dù.]¹⁸Lyì bí gakó zɛ̃̀ bǝ bya bǝ wɔ̀: «Ce bǝ gu mu, sǝ́ vùr Barabaasɛ ń pǝ nǝ́ba!» ¹⁹Zɔ̀mà y'à zɛ̃̀ cɔ w wẽ́, Barabaasɛ mɔ́ zɛ̃̀ n gu lò. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil bǝ̀ y'à co mo byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀.²⁰Pyǝlatɛ gǝ́ yà ń nǝ́ ń yǎl n yẽ̌ Yezu ni mú ce, n kǝ́ n zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ. ²¹Bǝ zɛ̃̀ bǝ kwɛrhɛ bǝ bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ bǝ wɔ̀: «Ce bǝ pǝpa mɔ dǝ̀-jɔrhɔ́ yó! Ce bǝ pǝpa mɔ dǝ̀-jɔrhɔ́ yó!» ²²Pyǝlatɛ zɛ̃̀ n kǝ́ n bwérhé n bwǝ̀rh bè n wɔ̀: «Bǝ̀kɔ́n lwɛlɛ ń wɛ̀rhɛ́? Àmyɛ́ bǝ ń dóó nɛ ò m'a ce bǝ gu mu yé. Rǝ̀myɛ́ ce, à m'a ce bǝ mà mɔ̀, s'a yẽ̌ mo n vò.»²³Bǝ̀ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ce sɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ n'ê yǎl bǝ̀ ń ce bǝ pǝpa mɔ dǝ̀-jɔrhɔ́ yó. Bǝ̀ nyǝ́ né ŋwɛ̀nɛ́ Pyǝlatɛ, ²⁴n zɛ̃̀ n pǝ bǝ nyí bǝ̀ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. ²⁵N ce bǝ vùr Barabaasɛ, mɔ̀bɔ́ zɔ̀mà nɛ́ wɛ̀rhɛ́ cɔ w wẽ́ n zɛ̃̀ n gu lò mó mó, byǝ̀nǝ́-jì y wǝ, bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ lyì bí lwǝ̀l. N zɛ̃̀ n pǝ bɛ sɔ́má bǝ̀ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ Yezu ǹdǝ bǝ̀myɛ́ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́.²⁶Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gǝ́ tú sǝ zǝ Yezu sǝ zhǐr sǝ̀ la ń gu mú jàà y wa, sǝ̀ jǝl Shǝrɛnɛ lyì bal mǝ̀dù ń yíl Shǝmɔ, ń yà ń shí gɔ. Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ zǝ mɔ n zwẽ Yezu dǝ̀-jɔrhɔ́ w n zhĩ n mǝ n pú ń kùrǝ̀.²⁷Cɔ w lyì bí nánjǝ̀jóló y'à tó mo bǝ̀ n'ê zhǝ̀lǝ̀. Kana jàlà y'à ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ wẽ́ bǝ̀ n'ê wɔ́wɛ́lɛ́, bǝ m'ê kúrh mo. ²⁸Yezu zɛ̃̀ n pyìrhí n nyǐ bi, n wɔ̀: «Zhǝrǝzalɛm lyì kana, bǝ̀k'á kúrh àmyɛ́ nɛ yé. Kúrhnǝ á cìcì ǹd'á byǎ bɛ́ nɛ.²⁹Nyǐnǝ dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ bànà, bǝ̀ m'a wɔ̀: ‹Wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́ wɔ́ kana byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ kǝ-ejur ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ byǎ lùl bǝ pú nyí bǝ̀ nǝ̀báná nɛ!› ³⁰Sǝ rǝ̀myɛ́ yó, lyì bí m'a wɔ̀ pyàr rɛ́ nɛ: ‹Púrhnǝ á ló nǝ́ yó á pyi nǝ́ba tɛ̃́!› ³¹Sǝ bǝ̀ gǝ n'ê wɛ̀rhɛ́ dǝ̀-lyɔ̀ èta, etǝr bǝ̀ m'a wɛ̀rhɛ́ dǝ̀-kùlù myɛ̌ nɛ́?»³²Bǝ̀ y'à zɔ lyì-bǝlwǎlsɛ sǝ̀lyè bǝ súlí Yezu ni bǝ̀ la vò e gu.³³Bǝ yí jàà èdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ «Yó-kóló jàà», bǝ pǝpa Yezu dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó, bǝ zɛ̃̀ bǝ pǝpa lyì-bǝlwǎlsɛ́ dǝ̀-jaárhɛ dwã yó, mǝ̀dù ń jǝ̀jĩ́ ni, mǝ̀dù ń jǝ̀gwã̀ nɛ̀. ³⁴Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: «À Da, pǝ bɛ sǔbri, bǝ̀ bǝ̀ yǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ kùr yé.»Bǝ zɛ̃̀ bǝ tǝ́ tántɛ́ɛ́ bǝ̀ m'e tǝ̀ ń gàndɛ́.³⁵Lyì bí y'à zhǐ gàà bǝ̀ n'ê nyǐ. Bǝ̀ yó-cìnǝ́ bé myɛ y'à zhǐ gàà bǝ̀ n'ê fulsi mu bǝ̀ zhe: «Ń zwẽ lyì dwã. Ń gǝ wɔ́ Kristǝ, mɔ̀bɔ́ Yi cír mó, sǝ n zwẽ ń cìn èlǎsɛ̃́.»³⁶Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ myɛ yí sǝ pɔ̃ sɛ̃́ kárɛ́, ³⁷sǝ zɛ̃̀ sǝ̀ n'ê mɔ̀n mɔ̀ sǝ̀ zhe: «Ǹ gǝ wɔ́ Zhwifubá pyɔ̌, sǝ́ zwẽ ǹ cìnǝ̀!» ³⁸Bǝ̀ y'à kɛ̃ bwèlè yó bǝ̀: «Wɔ́ Zhwifubá pyɔ̌», bǝ fwar bwèlè y dǝ̀-jɔrhɔ́ w nɛ Yezu yǝ́-pɛ̀lɛ́ wa.³⁹Lyì-bǝlwǎlsɛ́ bǝ̀ y'à súlí bǝ pǝpa dǝ̀-jaárhɛ́ dwã bɛ́ yó mó mǝ̀dù zɛ̃̀ ń nǝ́ ń tùrh Yezu ń zhe: «È dǝ̀ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristǝ mó nà? Zwẽ ǹ cìnǝ̀, sǝ́ zwẽ nǝ́myɛ!» ⁴⁰Mǝ̀dù y zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bwí ń dõ mó ń zhe: «Ǹ tá ǹ nyàm Yi? Ǹmyɛ nǝ́ ǹ tó ǹ nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w òmyɛ́. ⁴¹È gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌, wɔ́ rǝ̀ yé. Kɔn mǝ̌ bǝ̀ nǝ́ zwẽ nǝ́ tumǝ né kwǎndɛ́, sǝ ńmyɛ̌ yǝ̀ lwɛlɛ dǝ́-byǐ wɛ̀rhɛ́ yé.»⁴²N zɛ̃̀ n wɔ̀: «Yezu, ǹ gǝ ká ǹ tú ǹ la ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú, sǝ́ lyǐrh à yò.» ⁴³Yezu wɔ̀ mɔ̀: «Zhǝ̀nà, à n'â wǝ̀l mó: zà cìcì ǹ m'ǎ yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ nɛ Arǝzana wa.»⁴⁴Yi rí gǝ́ tú rǝ yí yǝ́-pɛ̀lɛ́ ecǝl wǝ, nǝ̀nyɔ́nɔ́ w pwẽ̀ dé jé, cɛ y gakó jǐrh námbyṹ kɔn m'e yí yi-kár nɛ. ⁴⁵Gɔ̀nɔ̀ w ò y'à bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ kǎr ò cǝcǝl wǝ.⁴⁶Yezu bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀: «À Da, à n'â ce à ywǝ́lǝ́ y ǹ jɔ̃̀ wà.» Ń gǝ́ zɔ̀m èta n zhɛ̀, n já n cì. ⁴⁷Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɔ̌m yó-cǝ́bal mɔ́ gǝ́ nɔ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń cèrhé Yi ń zhe: «Bal mɔ̀bɔ́ yà ń wɔ́ wu-cángá cǝ́bal zhǝ̀nà!»⁴⁸Byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à zhǐ gàà bǝ̀ n'ê nyǐ mú, k'a kwẽ̀ bǝ lwǝl bǝ̀ ywẽ́ tɛ̃́ bǝ̀ la jè ǹdǝ́ wu-zhìlù. ⁴⁹Sǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à yě Yezu pár mɔ́, ǹdǝ́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à tó mo bǝ shí Gǝlile mó y'à zhǐ kwã nɛ́, bǝ̀ n'ê nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́.⁵⁰Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Zhwifubá bùrsí gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w wẽ́, ń yíl Zhozefu. Ń shí Zhwifubá cɔ òdù wẽ́, ò yíl Arǝmatɛ. ⁵¹Ń yà ń wɔ́ wu-cángá cǝ́bal nántwǝ̌. Ń yǝ̀ ń twǝ́r ce kɔn dɛ̀bɛ́ bùrsí gùlú w lyì bí kɔ́ Yezu yil mó wẽ́ ce yé. Bǝ̀ ń yà ń nǝ́ ń dɛ̃̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ twírí yǝ́.⁵²N zɛ̃̀ n vò Pyǝlatɛ sono n lwǝ̀l mò sɔ́má, ⁵³n swàr Yezu dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó, n zǝ gɔ̀nɔ̀ n pyípyílí mu, n kwè mò n vò n ce lú-bɔ̀l wà. Bǝ̀ kù lú-bɔ̀l mɔ́ mǝ̀myɛ́ pyɔ̀ wà. Bǝ̀ y'à gwẽ̌ yǝ̀ lò lò mǝ̀ wẽ́ ce yé.⁵⁴È y'à wɔ́ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ tɔnɔ mó yùwǝ̀, bǝ̀ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ y'à yú rǝ zhɛ̀. ⁵⁵Kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à tó Yezu ni bǝ shí Gǝlile mó zɛ̃̀ bǝ tó Zhozefu ni bǝ vò lú-bɔ̀l mɔ́ yó, bǝ nyǐ bǝ̀ gǝ́ cĩ́ Yezu mǝ̀ wẽ́ né. ⁵⁶Bǝ k'a kwẽ̀ bǝ vò jè bǝ̀ la nǔrh ǹdǝ́ cǝ́mǝ́ bǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ tɔnɔ bǝ m'e bǝ̀ ń yala nɛ́ kɔrhɔ yilǝ. Sǝ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ gǝ́ tú rǝ yí, bǝ yẽ̌ bǝ̀ tumǝ dwí gakó ne, ǹdǝ Yi nyí rí gǝ́ n'ê byili ní.

Chapter 24

¹Shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ jǝ̀máásɛ́ yùwǝ̀, kana bɛ́ pyẽ̀ pyẽ̀ bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ nǔsí sǝ̀ lwẽ́ nã́-nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ y bǝ̀ y'à tɛnɛ mɔ́, bǝ m'e vò lú-bɔ̀l mɔ́ yó. ²Bǝ yí bǝ pwírí nǝ́kulu w ò y'à pyi lú-bɔ̀l mɔ́ nyí ni mú byíbyílí ò pyě sarh nɛ. ³Bǝ zù mǝ̀ wẽ́ bǝ pwírí Yezu tɛ̀nɛ́ mǝ̀ wẽ́ yé.⁴Bǝ wun zɛ̃̀, bǝ̀ gǝ́ y'à yǝ̀l bǝ́ m'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ yilǝ. Rǝ̀myɛ́ yó, bala bǝlyè lyí bi, bǝ̀ y'à zù kàmǝ̀-zǔrh sǝ̀ n'ê jǝ́jɛ̀mɛ́. ⁵Ywẽ zǝ bɛ, bǝ zǝ bǝ̀ yérh bǝ pú tɛ̃́. Bala bɛ́ wɔ̀ bɛ: Byẽ̀ yil á n'á pyà mɔ̀bɔ́ ń yírhǝ́ mɔ́ cùùri wẽ́?⁶Ń tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ yé. Ń bwìrhì. Lyǐrh-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ ń yà ń byili ába ǹdǝ́ ń yà ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ Gǝlile né mó. ⁷Ń byili bǝ̀ nyɔ́ɔ́ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ bǝ̀ zǝ Numbyíní Byǐ bǝ pǝ lwɛlɛ cìnǝ́ ne, bǝ pǝpa mɔ dǝ̀-jɔrhɔ́ yó n cì, n ká n bwìrhì ń dwã nǝ̀tɔ̀ yùwǝ̀.»⁸Kana bɛ́ lyǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ Yezu yà ń byili mú, ⁹bǝ zhǐr lú-bɔ̀l mɔ́ yó, bǝ vò bǝ cĩ́ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ nɔ mɔ́ tùntúmǝ́ bé shí ǹdǝ́ mǝ̀dù y ǹdǝ́ lyì bí dwã bɛ́ nɛ. ¹⁰Kana bɛ́ bǝ̀myɛ́ mɔ́ y'à wɔ́ Magǝdala lyì bǝ̀kɔ́ Marɛ ǹdǝ́ Zhããnɛ ǹdǝ́ Zhakɛ ná Marɛ. Kana bɛ́ dwã bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ bɛ mɔ́ myɛ cĩ́ yò w òmyɛ́ cìcì Yezu tùntúmǝ́ bé ne.¹¹Tùntúmǝ́ bé y'à n'ê cili bǝ̀ zɔ̀mà nɛ́ ǹdǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ kùr zhe ta. Bǝ̀ yǝ̀ nɛ zwẽ yé. ¹²Pyɛɛrɛ n dùr n vò lú-bɔ̀l mɔ́ yó. Ń gǝ́ yú n gwɛ̃ mǝ̀ wẽ́, n pwírí kàmǝ̀-jɛ̀sɛ́ dúdú sǝ̀ pyě né. Kɔn jàr mɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́, n ká n kwɛ̃̀ ń nǝ́ ń bwǝ̀rh ń cìn n nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ yú èta mɔ́, n lyɛ̃ n vò jè.¹³Rǝ̀myɛ́ yù w cìcì, Yezu kwã-lyì bí bǝlyè y'à la cɔ òdù ò yíl Emǝyuusi. Òmyɛ́ ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛm wɔ́ coló shí ǹdǝ́ òdù. ¹⁴Bǝ̀ y'à n'ê zɔ̀m kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ yò ǹdǝ́ dwã.¹⁵Bǝ̀ gǝ́ y'à n'ê zɔ̀m bǝ̀ m'ê mà nyǝ̀-pàr rɛ́ ǹdǝ́ dwã yi ní, rǝ̀myɛ́ yó, Yezu cìcì yú n tó be ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀. ¹⁶Bǝ nǝ mɔ, sǝ bǝ̀ surhǝ né y'à pyi. Bǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ lwar ń pár yé.¹⁷N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh be n wɔ̀: Bǝ̀kɔ́n nyǝ̀-pǎr á n'â zhǝ̀l á m'á mà ǹdǝ́ dwã? Bǝ swǝ́rh bǝ zhì bǝ̀ yǝ́rh pɔn kókó. ¹⁸Mǝ̀dù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Kǝlɛyɔpaasɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Ǹmyɛ́ dúdú ǹ ŋwɛ́nɛ́ Zhǝrǝzalɛm nɛ, ǹ yǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ wẽ́?¹⁹N bwǝ̀rh be n wɔ̀: Bǝ̀kɔ́n yò? Bǝ wɔ̀ mɔ: Wɔ́ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu yò wǝ́. Ń tumǝ né ǹdǝ́ ń zɔ̀mà nɛ́ y'à n'ê byili Yi yé né, bǝ̀ ń wɔ́ Yi nyì-zwennǝ mɔ̀bɔ́ ń zhe jàn. ²⁰Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ cɔ w yé né cìnǝ́ bé zɔ mɔ, bǝ pǝ bǝ kǝ́ ń bùrsi bǝ̀ ń mǝ̌ ǹdǝ́ gu, bǝ pǝpa mɔ́ dǝ̀-jɔrhɔ́ yó n cì.²¹E jà nǝ́myɛ̌ y'ǎ n'é bùl bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń la Esǝrayɛl lyì bí zõ bǝ̀ zúzúnú w wẽ́. Sǝ rǝ̀myɛ́ gakó wẽ́, zà wɔ́ dwã nǝ̀tɔ̀ yò w òmyɛ́ gǝ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́.²²Zhǝ̀nà, kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba mɔ́ jàlà ce nǝ́ wun zɛ̃̀. Bǝ̀ y'à dulí nǝkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã bǝ vò lú-bɔ̀l mɔ́ yó, ²³sǝ bǝ̀ pwírí ń tɛ̀nɛ́ yé. Bǝ k'a bà, bǝ byili nǝ́ba bǝ̀ màlɛ́bá lyí bi, bǝ wɔ̀ bǝ̀ ń bwìrhì. ²⁴Nǝ́ lyì jàlà zhǐr bǝ vò bɔ̀l mɔ́ yó, bǝ pwírí kɔn gakó wɔ́ ǹdǝ kana bɛ́ gǝ́ byili ní, sǝ bǝ̀ yǝ̀ Yezu cìcì mú nɛ yé.²⁵Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Bǝ surhǝ zhe cìnǝ́! Á pyɛn ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennǝ bé byili mú zõ. ²⁶Á yǝ̌l bǝ̀ kɔn y'à mǝ̌ bǝ̀ Kristǝ mó nwɛ̀nɛ̀ n cì, n zɛ̃̀ n zù ń zùwǝ́ y wẽ́? ²⁷N zɛ̃̀ n byili bi kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ y'à kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ ń yil mó. N ji kùr ǹdǝ́ Muyiisi sábá nɛ́, e m'e vò Yi nyì-zwennǝ bé sábá nɛ́ gakó.²⁸Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ bwǝlse cɔ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ la la mɔ́, Yezu zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ ń nǝ́ ń yǎl n lyɛ̃ n vò yé né ta. ²⁹Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cǝ̀r mo bǝ zhe: Zhǐ ń mɛ̃ nǝ́ sono. Yi rí zùwǝ̀, cɛ y n'ê yìì. N zɛ̃̀ n shɛ̀nɛ́ n mɛ̃ bǝ̀ sono.³⁰Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ̀ la kùjú jú yi ní, n kwè búrú n ce Yi nǝ̀báná, n kǝ́ w dwã w n pǝ bɛ. ³¹Rǝ̀myɛ́ yó, bǝ̀ yírhǝ́ né zɛ̃̀ nǝ púr, bǝ̀ la ń pár lwar. N zɛ̃̀ n jé bǝ̀ yé né. ³²Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ dwã bǝ̀ zhe: Ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ nǝ́ba sɔ́má y yó yi ní, ń mǝ́ ń byili nǝ́ba Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ kùrǝ̀, kɔn y'à dǝ̀ ǹdǝ wɔ́ myǐn mǝ̀ n'ê jí nǝ́ wun ní wẽ́ ta?³³Rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, bǝ zɛ̃̀ bǝ k'a vò Zhǝrǝzalɛm, bǝ yí bǝ nǝ Yezu kwã-lyì bí shí ǹdǝ́ mǝ̀dù y ǹdǝ́ bǝ̀ tó-dwã bɛ́, bǝ̀ jě dwã yó. ³⁴Yezu kwã̃-lyì zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ bɛ: Cǐnnǝ mó bwìrhì zhǝ̀n ga. Ń byili ń cìn Shǝmɔ myɛ nɛ. ³⁵Bǝ̀myɛ zɛ̃̀ bǝ byili kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à wɛ̀rhɛ́ sɔ́má y yó mó Yezu kwã-lyì bí ni, ǹdǝ́ bǝ̀ gǝ́ tó né bǝ lwar ń pár búrú w kɔ́ yi ní mú.³⁶Yezu cìcì bǝ̀ n zhì bǝ̀ cǝcǝl w ǹdǝ́ bǝ̀ gwẽ̌ n'ê zɔ̀mà, n wɔ̀ bɛ: Yǝ̀-zùlǝ́ yál nɛ́ ǹd'ába. ³⁷Bǝ̀ y'à n'ê bùl bǝ̀ wɔ́ ywǝ́lǝ́ bǝ̀ nɔwa. Ywẽ zɛ̃̀ rǝ̀ zhe be dɛ̃́dɛ̃́.³⁸N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Byè yil á n'á ce tǝ́tɔ̀ná á m'á kǝkǝ èta? ³⁹Wɔ́ àmyɛ́ cìcì. Nyǐ-nǝ à jɛ̀sɛ́ ǹdǝ́ à nèsé. Tǝ́tɛ́mɛ́-na nɛ á nyì. Ywǝ́lǝ́ bǝ nàmá ǹdǝ́ kúr zhe ǹdǝ àmyɛ́ ta yé. ⁴⁰Ń gǝ́ zɔ̀m rǝ̀myɛ́ yó, n byili ń jɛ̀sɛ́ ǹdǝ́ ń nèsé.⁴¹Bǝ̀ wun zǝ nyɛ̀n. Sǝ rǝ̀ gǝ́ y'à wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ jàr bɛ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, bǝ̀ y'à t'â zwẽ nyí yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Kùjú ŋwɛ́nɛ́ á sõ nyǝ̀má? ⁴²Bǝ kwè émwǎ kùkùl rǝ̀ wòwǝ̀, bǝ b'e pɔ̃. ⁴³N zwẽ n dɔ̃̀ bǝ̀ yírh wǝ.⁴⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à y'à byili ába ǹdǝ́ à y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹd'ába: Bǝ̀ kɔn tɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ kɛ̃ Muyiisi nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ ǹdǝ́ ǹdǝ́ Yi nyì-zwennǝ bé ǹdǝ́ Nwíísí sábá nɛ́ wẽ́ àmyɛ́ yil mó, nyɔ́ɔ́ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ rǝ̀myɛ́ gakó pyǐrh.⁴⁵N pul bǝ̀ surhǝ mùnì ga bǝ lwar Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ kùrǝ̀. ⁴⁶N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Bǝ̀ y'à kɛ̃ bǝ̀ Krsitǝ mó mà n nwɛ̀nɛ̀ n cì, n bwìrhì ń dwã nǝ̀tɔ̀ yùwǝ̀, n zɛ̃̀ n du cùùri wẽ́, ⁴⁷bǝ̀ bǝ̀ m'a bwǝ̀l ń yò bǝ byili nunǝ dwí gakó ne bǝ pyìrhí bǝ̀ wun, mùnì bǝ nǝ bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri ńmyɛ̌ yil ré yilǝ, sǝ bǝ̀ m'a ji kùr Zhǝrǝzalɛm nɛ́.⁴⁸Á wɔ́ rǝ̀myɛ́ gakó zhǝ̀n-cínnǝ, ⁴⁹sǝ á m'a twĩ̀ tɛ̀bɛ́ à Da bwǝl rǝ̀ nyí mú rǝ bà. Mɛ̃-na cɔ w wa, kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ jàn b'a shí dɛ̃̌ Yi sõ, rǝ só á yó á yó mó.⁵⁰Yezu zǝ ń tùntúmǝ́ bé n vò Bǝtani sǝta, n zɛ̃̌ ń jɛ̀rh dẽ̌ n cĩ́ bwǝl bǝ̀ yó. ⁵¹Ń gǝ́ tú ń nǝ́ ń cĩ́ bwǝl ré bǝ̀ yó yi ní, Yi kwè mo bǝ̀ cǝcǝl wǝ, n vò Arǝzana wa.⁵²Bǝ wùlì ń yé né bǝ cèrhé mo, bǝ zɛ̃̀ bǝ k'a kwɛ̃̀ bǝ vò Zhǝrǝzalɛm ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀. ⁵³Bǝ̀ y'à n'ê zhǝ̀l Yi jì y w twéé gakó, bǝ̀ n'ê cèrhé Yi bǝ̀ m'ê ce rǝ̀ nǝ̀báná.

Acts

Chapter 1

¹Cofyil, à zɔ̀m kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yezu wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ́ dɛ̀bɛ́ gakó ń cèrhè lyì bí ni kùr-ju yi ní, ²kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi kwè mò n vò Arǝzana w mɔ́ yò, à sɛ́bɛ́ rɛ́ nã́yéé ré à kɛ̃ mɔ́ wẽ́. Ń byili ń zɔ̀mà nɛ́ tùntúmǝ́ bé ń cír mó ne ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ ŋwɔ̀nɔ́. ³Wɔ́ bǝ̀myɛ́ nɛ ń byili ń cìn ń cu mú kwã nɛ́, n wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ n ce bǝ lwar pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ ń ŋwɛ́nɛ́, tǝ́tɔ̀ná tɛ̀nɛ́ yé. Ń lyí bi dwã shǝ́-èna, sǝ ń zɔ̀m Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò ǹdǝ́ bɛ.⁴Dɛ̃ rǝ̀dù, ń yà ń nǝ́ ń tó be ń jí kùjú, n zɛ̃̀ n pǝ bɛ nyí n wɔ̀: «Mɛ̃-na Zhǝrǝzalɛm nɛ́, á dɛ̃̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à Da bwǝl rǝ̀ nyí mú, dɛ̀bɛ́ à byili ába mó. ⁵Zhã wɔ́ nɛ̃̌ w ń yà ń nǝ́ ń mɔ́lɛ́ lyì bí ní, sǝ nyɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ dwã màngɛlɛ́ ámyɛ̌ wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ wẽ́ bǝ̀ la ába nɛ́ mɔ́lɔ́.»⁶Dɛ̃ rǝ̀dù, Yezu ǹdǝ́ ń tùntúmǝ́ bé y'à jě dwã yó. Bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «Cinnǝ, wɔ́ èlǎsɛ̃́ ǹ b'ǎ zwẽ Esǝrayɛl lyì bí cɔ w ń pǝ bɛ bǝ̀ cìn-cìnú?» ⁷N wɔ̀ bɛ: «Rǝ̀myɛ́ yi rí ǹdǝ́ rǝ̀ dɛ̃ rɛ́ lwar mɔ́ dǝ̀ ámyɛ̌ yé yé. Wɔ́ à Da ǹdǝ́ ń sǝ̀pwà jàn ń cír rǝ̀myɛ́ n cĩ́. ⁸Sǝ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ gǝ tú è só á yó w yi ní, á m'ǎ nǝ jàn, sǝ á m'ǎ yǝ̀ à zhǝ̀n-cínnǝ Zhǝrǝzalɛm nɛ́, ǹdǝ́ Zhide ǹdǝ́ Samarɛ tǝnèsé púlǝ́púlǝ́ wǝ, kɔn m'e yí lũ w cǝ-yala gakó.»⁹Ń gǝ́ tú n zɔ̀m n zhɛ̀, Yi kwè mò ń la dɛ̃̌ ǹdǝ́ bǝ̀ gwẽ̌ zhǐ bǝ̀ n'ê nyǐ mu. Ébɔ̃ círhí mu, bǝ̀ k'ê bǝ mɔ nɛ yé. ¹⁰Lyì bǝ̀lyè bǝ̀ y'à zù gã̀-pwẽ̀ bǝ̀ bǝ lyí bi, ǹdǝ́ bǝ̀ gwẽ̌ zhǐ bǝ̀ n'ê nyǐ ń jàà wà. ¹¹Lyì bí wɔ̀ bɛ: «Gǝlile lyì, byè yil á zhǐ á n'á nyǐ dɛ̃̌ èta? Yezu mɔ̀bɔ́ Yi kwè ń la Arǝzana w mɔ́, ń mà n ká n bǝ̀ èta, ǹdǝ á gǝ́ nǝ mɔ ń la nɛ́.»¹²Rǝ̀myɛ́ yó, tùntúmǝ́ bé k'a shí pyɔ̀ w bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Olyivyǝ́r pyɔ̀ mɔ́ yó bǝ só tɛ̃́ bǝ vò Zhǝrǝzalɛm. Pyɔ̀ w òmyɛ́ ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛm bǝ nyɛ ǹdǝ́ dwã yé. Kɔn b'a myɛrhɛ ǹdǝ coló òdù ta. ¹³Bǝ̀ gǝ́ yúwǝ́, bǝ vò dɛ̃̌-yó jì y bǝ̀ n'ê gùlí dwã è wẽ́ twéé twéé mó wǝ. È y'à wɔ́ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã ǹdǝ́ Zhakɛ, ǹdǝ́ Andǝrɛ ǹdǝ́ Shilipu, ǹdǝ́ Tɔma ǹdǝ́ Bǝtǝlǝmyi ǹdǝ́ Mǝco, ǹdǝ́ Alǝfɛ byǐ Zhakɛ ǹdǝ́ yǝ̀wǎl cìnǝ́ bé gùlú w lò mǝ̀dù ń yíl Shǝmɔ e súlí Zhakɛ byǐ Zhidǝ. ¹⁴Bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ kana jàlà, ǹdǝ́ Yezu ná, ǹdǝ́ Yezu da-byǎ bɛ́ y'à wɛ̀rhɛ́ wu òdù bǝ̀ n'ê gùlí dwã bǝ̀ ce Yi twéé twéé.¹⁵Dɛ̃ rǝ̀dù, lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à zù Yezu Kristǝ mó y'à tú dwã yó; bǝ̀ y'à yú lyì zɔ̌m ǹdǝ́ shí-èlyè. Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n zhì bǝ̀ gakó yé né n wɔ̀ bɛ: ¹⁶«Da-byǎ, bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Dǝvyidi yà ń dámǎ n zɔ̀m kɔn rǝ̀dù Zhidǝ shò-kwã nɛ́. Wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ pyǐrh. Wɔ́ Zhidǝ mó ńmyɛ̌ ń zǝ lyì bí n bǝ̀ bǝ zǝ Yezu mú.¹⁷Ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ wẽ́ ń nǝ́ ń tó nǝ́ba ń twĩ̀ tum rí Cinnǝ mú co nǝ́ jɔ̃̀ w mɔ́.( ¹⁸Ń zǝ wársɛ́ shɛ̀bɛ́ bǝ̀ kwɛ̃̌ mɔ n zɛ̃̀ n mǝ n twĩ̀ ń lwɛlɛ rɛ́ mɔ́ n vò n mǝ n ye cɛ. Sǝ ń tu tɛ̃́ cɛ y èmyɛ́ wẽ́, ń pwǐ y lá, ń lyuuré gakó sàrh rǝ̀ pyě tɛ̃́. ¹⁹Zhǝrǝzalɛm lyì bí gakó nyɛ̀ɛ̀ yò w òmyɛ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, bǝ̀ co cɛ y èmyɛ́ yil ǹdǝ́ bǝ̀ lũ zɔ̀mà nɛ́ bǝ̀ Akɛlǝdama. Rǝ̀ kùr wɔ́: «Jal cɛ».)²⁰«E jà bǝ̀ y'à kɛ̃ Nwíísí sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:‹Ń kɛ̀lɛ́ y kùr b'a jé;lò lò tá ń la gàà jǒm kǝ́dò yé.›Bǝ̀ kɛ̃ rǝ̀ jàà dõ myɛ wẽ́ bǝ wɔ̀:‹Sǝ lò dõ mà n zhì ń jàà wà.›»²¹Pyɛɛrɛ súlí n wɔ̀: «È gǝ́ wɔ́ èta, kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ lò dõ zwí nǝ́ wẽ́, n tó nǝ́ba n yǝ̀ Yezu bùrhù mú zhǝ̀n-cínnǝ. Lyì ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ y'à n'ê tó nǝ́ba Cinnǝ Yezu gǝ́ yà ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́, nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ ńmyɛ̌ n'é tó dwã nǝ́ zhǝ̀l cɛmɛ nɛ́ wa, ²²Zhã gǝ́ pɔ mɔ nɛ̃̌-shɔ mɔ́ yi ní, kɔn m'e yí Yi gǝ́ kwè mò n vò Arǝzana w mɔ́; nǝ́ b'ǎ cír bǝ̀myɛ́ mǝ̀dù.» ²³Bǝ vùr lyì bǝ̀lyè. È y'à wɔ́ Zhozefu mú mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Barsabaasɛ mɔ́, ń yà ń zhe yil dõ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Zhusǝtuusi; sǝ ń dõ mó yà ń yíl Macaasɛ.²⁴Bǝ̀ gakó zɛ̃̀ bǝ tó dwã bǝ lwǝ̀l Yi bǝ wɔ̀: «Cinnǝ, ǹmyɛ́ ǹ yě lò gakó wu. Byili nǝ́ba mɔ̀bɔ́ ǹ cír byɛ̀bɛ́ bǝ̀lyè y wẽ́ ²⁵bǝ̀ ń yál tùntúm n zhì Zhidǝ jàà y wa, n twĩ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ Zhidǝ zhǐr n yẽ̌ n vò ń sǝ̀pwà jàà y w mɔ́.» ²⁶Bǝ zɛ̃̀ bǝ tǝ́ tántɛ́ɛ́ bǝ̀ la m'e cír mǝ̀dù, sǝ tántɛ́ɛ́ y zɔ Macaasɛ. Wɔ́ ńmyɛ̌ bǝ̀ ce ń zù tùntúmǝ́ bé shí ǹdǝ́ mǝ̀dù y wẽ́.

Chapter 2

¹Pantǝkɔtɛ y dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀, bǝ̀ gakó y'à gùlí dwã jàà èdù wẽ́. ²Twǝr rǝ̀dù sá, sɔ̀ ǹdǝ zho nánfɔ̀lɔ̀ ò n'ô wùl ta shí dɛ̃̌, o bǝ̀ o sú jì y bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó. ³Bǝ j'a zɛ̃̀ bǝ nǝ wẽ̀ rǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ mǝ̀jǝ̀ǝ̀le ǹdǝ́ rǝ̀ myǐn ta, rǝ̀ pɔr pɔr dwã nɛ òdù òdù rǝ̀ só lò gakó yó wǝ. ⁴Bǝ̀ gakó sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m dwǝ́ dwã zɔ̀mà ǹdǝ Eshirhǝ gǝ́ pɔ bɛ bǝ̀ bǝ̀ zɔ̌m nɛ́.⁵Zhwifuba dwã y'à shí tǝnèsé gakó bǝ bǝ̀ Zhǝrǝzalɛm. Bǝ̀ y'à wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ só Yi. ⁶Bǝ̀ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ sɔ̀ wá, bǝ bǝ̀ dwã yó nánzhǝzhɔ̌, ⁷sǝ kɔn jàr bɛ, bǝ̀ lò gakó yà ń nyɛ̌ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ń dwí rí zɔ̀mà nɛ́. Rǝ̀myɛ́ jàr bɛ dɛ̃́dɛ̃́, bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀: Lyì bí byɛ̀bɛ́ èta bǝ̀ n'ê zɔ̀m mɔ́, bǝ̀ gakó dǝ̀ Gǝleli lyì nà?⁸Etǝr nǝ́ mǝ̀dù mǝ̀dù gakó tó né ń nyɛ̌ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ń dwí rí zɔ̀mà nɛ́? ⁹E jà nǝ́ wɔ́ dwǝ́ dúdúmǝ́ dúdúmǝ́: Partɛ ǹdǝ́ Mɛɛdɛ ǹdǝ́ Elam lyì ŋwɛ́nɛ́; Mǝzopotǝmyi ǹdǝ́ Zhide ǹdǝ́ Kapadɔɔsɛ lyì súlí bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́, Pɔ̃ ǹdǝ́ Azhi lyì ŋwɛ́nɛ́; ¹⁰Pǝrǝzhi ǹdǝ́ Pǝ̃fyili lyì myɛ ŋwɛ́nɛ́, Ezhipti ǹdǝ́ Lyibi tǝnà y cɔ ò yíl Shǝrɛnɛ mɔ́, òmyɛ lyì ŋwɛ́nɛ́, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ shí Orɔm bǝ̀ b'è jě nyǝ̀má mɔ́ myɛ ŋwɛ́nɛ́; ¹¹Kɔrɛtɛ ǹdǝ́ Arǝbyi lyì myɛ súlí bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Zhwifubá páá mɔ́ ŋwɛ́nɛ́, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Zhwifubá Yi-sɔ́má y myɛ ŋwɛ́nɛ́; e jà nǝ́ gakó nyɛ̌ bǝ̀ n'ê zɔ̀m Yi tùm-fwààlɛ́ yò ǹdǝ́ nǝ́ dwǝ́ né zɔ̀mà nɛ́.¹²Bǝ̀ gakó wun 'yà zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́. Bǝ̀ k'ê yǝ̀l bǝ̀ gǝ́ m̰'a bù ní yé. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ dwã bǝ̀ zhe: Bǝ̀kɔ́n ywẽ ǹdǝ́ nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ dwí rí? ¹³Sǝ jàlà y'à n'ê fulsi tùntúmǝ́ bé bǝ̀ zhe: Nyǐ wɔ́ sǝ̀-nyɔ̀ɔ́rɛ.¹⁴Rǝ̀myɛ́ yó né, Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ tùntúmǝ́ bé dwã bɛ́ shí ǹdǝ́ mǝ̀dù y zɛ̃̀ bǝ zhì dɛ̃̌, Pyɛɛrɛ zɔ̀m dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀: Ámyɛ̌ Zhwifubá, ǹdǝ́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á jě Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́, cili-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu mú, s'á lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ kùrǝ̀. ¹⁵Nyǐ-nǝ byɛ̀bɛ́ á nǝ èta mɔ́ yǝ̀ sɛ̃́ nywɛ̀ ǹdǝ á gǝ́ n'á bùl né yé. Nyǐ yi rí gwẽ̌ yǝ̀ dɛ̃̌ yǝ̀ dɛ̃̌ twí yé.¹⁶Nyǐ wɔ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennǝ Zhowǝǝ yà ń byili mú rǝ̀ n'ê pyìrh èlǎsɛ̃́. ¹⁷Ń yà ń wòwǝ̀: Dwã nɛ́ nánkwaá nɛ́ gǝ tú nǝ̀ yúwǝ́, à b'a ce à Eshirhǝ y só lyí bí gakó yó wǝ. Á byǎ bɛ́ ǹd'á bǝ̀kwá bɛ́ m'a zòm zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ à byili mú. À m'a ce á bɔ́bwá-dàlá bé yírhǝ́ nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ numbyíní yírhǝ́ wàr nǝ̀ nɛ. À m'a byili á náncɛsɛ́ nɛ dàrhà wẽ́.¹⁸Zhǝ̀nà; rǝ̀myɛ́ yi ní, à m'a ce à Eshirhǝ y só bala bɛ́ ǹdǝ́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ à tùntùnnǝ bé mó yó wǝ, sǝ bǝ̀ m'a zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ à byili bi mú . ¹⁹À m'a ce wò-jààrɛ du dɛ̃̌ yi wǝ, a ce màmyaarhɛ wɛ̀rhɛ́ tɛ̃́ cɛ yó: Jal ǹdǝ́ myǐn b'a yǝ̀ nɛ́, nyɛ̀h b'a du dɛ̃̌ ǹdǝ bǝ́ban ta;²⁰Nǝ̀nyɔ́nɔ́ b'a jǐrh námbyṹ; cànà y b'a jǐrh nánshɔ̃̀ ǹdǝ jal ta, fòró Cǐnnǝ mó dɛ̃ rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w zɛ̃̀ rǝ yí. ²¹Sǝ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń lwǝ̀l ǹdǝ́ Cǐnnǝ mó yil ré mó mà n nǝ vwǎrh.²²Esǝrayɛl lyì, cili-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu mú: Nyǐ wɔ́ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu yò wǝ́. Ámyɛ cìcì mú yě bǝ̀ Yi tó màmyaarhɛ ǹdǝ́ wò-jààrɛ tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ á sõ mó dɛnnɛ rǝ byili ába ń gǝ́ wɔ́ lò ná-dwí yilǝ. ²³Wɔ́ ámyɛ̌ nɛ bǝ̀ myìnì mu bǝ pǝ á za, á ce lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'a tó Yi nyǝ́ né ne bǝ pǝpa mɔ dǝ̇-jɔrhɔ́ bǝ gu. Yi y'à kɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ cĩ́, rǝ̀ yě rǝ̀ nyí ni, ²⁴sǝ rǝ̀ bwìrhì mu, n du cu zúzúnú w wẽ́, bǝ̀ cu mú y'à wàr mɔ mǝ̀ la cǝ̌r n mɛ̃ mǝ̀ wẽ́ yé..²⁵Dǝvydi cìcì yà ń ń zɔ̀m ń yò n wɔ̀: À nǝ Cǐnnǝ mó ń ŋwɛ́nɛ́ à nyí ni dɛ̃ gakó; ń zhǐ à sarh nɛ mùnì ga à jàn rɛ́ bǝ̀k'a gǝ yé. ²⁶Rǝ̀myɛ́ ce, à wu nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́; wu-nyɔ̃̀ zɔ̀mà n'ê shí à nyú wǝ; à yala nɛ́ cìcì mú myɛ b'a pyẽ̀ nǝ shǐrh nǝ̀ m'ê dɛ̃̀ kɔn Yi sõ.²⁷Bǝ̀ ǹ tá ǹ la nɛ yõ̌ a mɛ̃ cùùri wẽ́ yé, ǹ tá ǹ la shɔ̀nɔ́ ǹ lyì-twǝ̌ y dɛ̀rhɛ̀ lú-bɔ̀l w yé. ²⁸Ǹ byili ni nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ sɔ́má. Ǹ b'ǎ ce a nǝ wu-nyɔ̃̀ námpúm ǹ sõ.²⁹Pyɛɛrɛ súlí n wɔ̀: Da-byǎ, yẽ̌-nǝ a zɔ̀m nǝ́ nàmbal Dǝvyidi yò pamparɛ̃ɛ̃. Ń cuwǝ, sǝ bǝ̀ co mo; ń lú-bɔ̀l mɔ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ zà zà nǝ́ dǒ sõ, ³⁰ń yà ń wɔ́ Yi nyì-zwennǝ; ń yà ń yě bǝ̀ Yi y'à bwǝl mo nyí rǝ wɔ̀: Ǹ cìcì nɔ̃̌ b'a jí pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. ³¹Dǝvyidi dámǎ n lwar Kristǝ bùrhù mú yò. N zɛ̃̀ n wɔ̀: Yi yǝ̀ mɔ yẽ̌ n mɛ̃ cùùri wẽ́ yé.³²Pyɛɛrɛ kǝ́ n súlí n wɔ̀: Wɔ́ Yezu mú ńmyɛ̌ Yi bùrhì mú, sǝ nǝ́ gakó wɔ́ yò w òmyɛ́ zhǝ̀n-cínnǝ. ³³Sǝ Yi kwè mo n vò dɛ̃̌ ń jě rǝ̀ jǝ̀jĩ́ ni. Ń nɔ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ y ń Da yà ń bwǝl mo è nyí mú, n ce e só nǝ́ yó èlǎsɛ̃́. Wɔ́ èmyɛ́ tumǝ né á yírhǝ́ na, á zhã̌ j'a nyɛ̌ mɔ́.³⁴Sǝ è gǝ wɔ́ Dǝvyidi cìcì mú, Yi yǝ̀ mo kwè n vò dɛ̃̌ Arǝzana w ǹdǝ́ ń yírhǝ́ yé. N jà n wɔ̀: Cǐnnǝ mó wò à Cǐnnǝ mó ne: ³⁵Bǝ̀ ń jòm à jǝ̀jĩ́ ni; à b'a ce ń nɔ̀ ǹ zwǝ̀ bé tɛ̃́ ǹ nèrh kùr wǝ. ³⁶Esǝrayɛl dwí rí lyì bí gakó mǝ̌ sǝ rǝ lwar pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ Yezu mú á pǝpa dǝ̀-jɔrhɔ́ yó mó, Yi ce n jǐrh Cǐnnǝ ǹdǝ́ Kristǝ mó.³⁷Bǝ̀ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́, bǝ̀ wun kwẽ bǝ̀ wẽ́. Bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ tùntúmǝ́ bé dwã bɛ́ bǝ wɔ̀: Da-byǎ, wɔ́ bǝ̀kɔ́n nǝ́ b'ǎ wɛ̀rhɛ́? ³⁸Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Pyìrhí-nǝ á wun, s'á mǝ̀dù mǝ̀dù gakó shɛ̀nɛ́ bǝ mɔ́lɛ́ mɔ nɛ̃̌ wa, Yezu Kristǝ yil ré yilǝ, mùnì Yi pǝ ába á yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri, sǝ rǝ pǝ ába Eshirhǝ náàcɛ̀nǝ́. ³⁹Cǐnnǝ nǝ́ Yi rí nyí rí rǝ̀ bwǝl mó wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó ń la byõ̌ mó yilǝ. Wɔ́ ámyɛ̌ ǹd'á byǎ bɛ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ pyépyé mó myɛ yilǝ.⁴⁰Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n súlí ń nǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà dwã nánzhǝzhɔ̌ ń mǝ́ ń zal bǝ̀ wun ni, mùnì bǝ zwẽ nyí. Ń yà ń zhe: Lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí wɔ́ lwɛlɛ cìnǝ́. Wǔr-nǝ á cìn bǝ̀ wẽ́, mùnì ga á nǝ vwǎrh. ⁴¹Byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ Pyɛɛrɛ zɔ̀mà nɛ́ mɔ́, bǝ j'a mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ wa. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ súlí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jɛ̀rɛ̀ bǝ zù Kristǝ dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ yù w mú y'à bwǝlse nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ rǝ̀tɔ̀. ⁴²Bǝ̀ y'à zhe yǝ̀wǎl, bǝ̀ t'â kwàrh ǹdǝ́ tùntúmǝ́ bé kàrmɔ́ cilu yé; bǝ̀ zhe dwã twéé twéé ǹdǝ da-byǎ ta, bǝ̀ só dwã, bǝ̀ nyí wɔ́ rǝ̀dù; bǝ̀ y'à n'ê kɛ́ búrú w bǝ̀ tǝ̀l dwã nɛ, bǝ̀ y'à n'ê tó dwã bǝ̀ ce Ti.⁴³Yi y'à n'ê tó tùntúmǝ́ bé dɛnnɛ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ǹdǝ́ wò-jààrɛ nánzhǝzhɔ̌, sǝ rǝ̀myɛ́ y'à n'ê jàr lò gakó. ⁴⁴Byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à zù Kristǝ mó y'à zhe nyì-dwìì ǹdǝ́ dwã; bǝ̀ y'à n'ê ce bǝ̀ kɔn gakó dwã yó. ⁴⁵Bǝ̀ y'à n'ê yè bǝ̀ cɛsɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀ wẽ̀ ré, bǝ zɛ̃̀ bǝ tǝ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ bǝ̀ nɔ mɔ́ bǝ̀ gakó ne, bǝ pǝ lò gakó kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń zhe rǝ̀ tum mú.⁴⁶Bǝ̀ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dú, bǝ̀ y'à n'ê gùlí dwã Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ dɛ̃ gakó bǝ̀ ce Yi. Bǝ̀ y'à n'ê kɛ́ búrú w bǝ̀ tǝ̀l dwã bǝ̀ sõ kǎlsɛ́ wẽ́; bǝ̀ y'à n'ê jí bǝ̀ kùjú w ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀; bǝ̀ bǝ zwini zhe ǹdǝ́ dwã yé. ⁴⁷Bǝ̀ y'à n'ê cèrhé Yi, sǝ lyì bí gakó y'à só be. Dɛ̃ gakó, Cǐnnǝ mó yà ń nǝ́ ń ce byɛ̀bɛ́ ń vwǎrh mɔ́ twí bǝ̀ súlí bǝ̀ gùlú w ni.

Chapter 3

¹Dɛ̃ rǝ̀dù, Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã zɛ̃̀ bǝ tó dwã bǝ̀ la Yi jì wǝ, bǝ̀ la Yi co; yi-kár bɔ̀l w yi-co wǝ́. ²Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ ń ná lùl mo gwànà. Twéé gakó, bǝ̀ y'à n'ê kwè mo bǝ̀ twí è cĩ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w bwǝ̀rǝ̀ y bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ : Bwǝ̀rǝ̀ náàcɛ̀nɛ́ y mɔ́ nyí ni, ń mǝ́ ń lwǝ̀l wársɛ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwì Yi jì y w mú ni. ³Ń gǝ́ nɔ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã bǝ̀ n'ê lyɛ̃ bǝ̀ la zú, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń lwǝ̀l be kɔna.⁴Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã bǝ pyìrhí bǝ nyǐ mu shɛ́shɛ́, bǝ wɔ̀ mɔ: Nyǐ nǝ́ba! ⁵Bal mɔ́ já n zɛ̃̀ n kwɛrhɛ ń nǝ́ ń nyǐ bi, ń gǝ ń yà ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ wɔ́ kɔn bǝ̀ la mɔ pɔ. ⁶Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Àmyɛ́ bǝ sánǝ́má ráá sǝ̀byì-kùlì zhe à la mɔ́ pɔ yé. Sǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à zhe mó, wɔ́ rǝ̀myɛ́ à la mɔ́ pɔ: Nazarɛtɛ lyì bal Yezu Kristǝ yil ré yilǝ, zɛ̃̀ ń vò.⁷N cèlè ń jɛ̃̀ y n zǝ bal mɔ́ jǝ̀jĩ́ ni, n zhẽ̌ mo dɛ̃̌. Rǝ̀myɛ́ yó né cìcì, bal mɔ́ nèsé j'a k'a bǝ̀ sǝ jàà y w náàcɛ̀nɛ́, ⁸n zɛ̃̀ pá ń zhǐ ń nèsé yó ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀. N tó Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã nɛ n zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀, ń nǝ́ ń fwɛ̃́, ń mǝ́ ń cèrhé Yi.⁹Lyì-zhǎ bɛ́ gakó nǝ mɔ ǹdǝ́ ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀ ǹdǝ́ ń mǝ́ ń cèrhé Yi. ¹⁰Lyì bí gǝ́ lwar bǝ̀ wɔ́ ńmyě ń yà ń nǝ́ ń jòm Yi jì y kɔ̀nɔ́ w bwǝ̀rǝ̀ y bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ : Bwǝ̀rǝ̀ náàcɛ̀nɛ́ y mɔ́ nyí ni ń lwǝ̀l mó, bǝ̀ wun zɛ̃̀, ywẽ zɛ̃̀ rǝ̀ zhe be, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ yilǝ.¹¹Bal mɔ́ kǝ́ ń yǝ̀ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã kwã nɛ́ kwɛ̃̀ yé. Kɔn jàr lyì-zhǎ bɛ́ dɛ̃́dɛ̃́. Bǝ dùr bǝ vò Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã sono, zɔ́nɔ́ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀: Salǝmɔ zɔ́nɔ́ mɔ́ wẽ́. ¹²Pyɛɛrɛ gǝ́ nɔ rǝ̀myɛ́ n wɔ̀ lyì-zhǎ bɛ́ nɛ: Esǝrayɛl lyì, byè yil kɔn rɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta jàr ába? Byè yil á n'á nyǐ nǝ́ba èta ǹdǝ bal mɔ́ wɔ́ nǝ́myɛ̌ sǝ̀pwà jàn, ráá nǝ́ gǝ́ zhí Yi ni ǹdǝ́ nǝ́ wun gakó mó è ce n wárh èta?¹³Lwar-na bǝ̀ wɔ́ nǝ́ nàmbala bɛ́, Abǝraham ǹdǝ Yǝzakɛ ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ, ǹdǝ́ bǝ̀ dwã bɛ́ gakó Yi rí rǝ̀ ce rǝ̀ tùntùnnǝ Yezu zùwǝ́ y du. Wɔ́ ámyɛ̌ cìcì á zɔ mɔ á pǝ cɔ w yé né cìnǝ́ bé ne. Pyǝlatɛ yà ń nǝ́ ń yǎl n yẽ̌ mo, sǝ á yǝ̀ shɛ̀nɛ́ yé. ¹⁴Á zhɔ̃̀ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Yi lò, n jà ń bǝ dóó zhe mó, á zɛ̃̀ á lwǝ̀l Pyǝlatɛ nɛ n vùr mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lyì-gurnǝ mó byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀.¹⁵Á ce bǝ gu mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń pɛ nyǔ mú, sǝ Yi k'a bwìrhì mu n du cùùri wẽ́. Nǝ́myɛ̌ wɔ́ rǝ̀myɛ́ zhǝ̀n-cínnǝ. ¹⁶Nǝ́ zhí Yezu yil ré ne. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce n pǝ jàn bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ á na, á j'ǎ yě ń pár èta mɔ́ nɛ. Wɔ́ Yezu ni zhú mú è ce bal mɔ́ ń zhǐ á yé né èta mɔ́ nǝ bǝsàzùlí námpúm.¹⁷Zǝ̀nà, da-byǎ, à yě bǝ̀ ámyɛ̌ ǹdǝ́ á yó-cìnǝ́ bé ga yǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ Yezu ni èta mɔ́ kùr yé. ¹⁸Sǝ Yi tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ rǝ pyìrh kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à tó rǝ̀ nyì-zwennǝ bé gakó dɛnnɛ rǝ byili mú. Rǝ̀ byili bǝ̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ Kristǝ mó mà n nwɛ̀nɛ̀.¹⁹Rǝ̀myɛ́ ce, pyìrhí-nǝ á wun, s'á k'á bǝ̀ Yi sono, mùni rǝ pǝ ába á yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri. ²⁰Èta, Cǐnnǝ mó mà n twĩ̀ Kristǝ n bǝ̀ n súlí á jàn. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Zwennǝ mó ń yà ń tɛnɛ á yil mó.²¹Ń gwẽ̌ mà n jòm Arǝzana w kɔn m'e yí kɔn gakó gǝ tú è kwɛrhɛ. Yi tó rǝ̀ nyì-zennǝ bé dɛnnɛ rǝ byili rǝ̀myɛ́ shãã shãã ga. ²²Muyiisi yà ń wòwǝ̀: Cǐnnǝ à Yi rí mà n cír lò á wẽ́ n jǐrh ń nyì-zwennǝ ǹdǝ àmyɛ́ ta, s'á cili kɔn tɛ̀bɛ́ gakó ń la ába byilu mú. ²³Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń gǝ yǝ̀ nyì-zennǝ mó ńmyɛ̌ zɔ̀mà nɛ́ zwẽ, bǝ̀ m'a vùr mo Yi dwí rí wẽ́ bǝ gu.²⁴Pyɛɛrɛ súlí n wɔ̀: Yi nyì-zwennǝ bé byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ lyɛ̃, kɔn zhì Samǝwǝǝ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yàl yàl nyí-zwennǝ ń kwã nɛ́ mɔ́ gakó jɛ̀rɛ̀ bǝ zɔ̀m kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ wẽ́ mó yò. ²⁵Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi y'à tó rǝ̀ nyì-zwennǝ bé dɛnnɛ rǝ bwǝl rǝ̀ nyí wɔ́ ámyɛ̌ ylǝ. Nyǐ á twǝ́r ŋwɛ́nɛ́ dɔbrɛ́ Yi zɔ ǹdǝ́ á nàmbala bɛ́ mɔ́ myɛ wẽ́. Rǝ̀ zɔ̀m ǹdǝ́ Abǝraham rǝ wɔ̀: À b'a tó ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ dɛnnɛ a cĩ́ bwǝl lũ w lyì bí gakó yó wǝ. ²⁶Lwar-na bǝ̀ è jɛ̀rɛ̀ wɔ́ ámyɛ̌ yil Yi byẽ̀ rǝ̀ tùntùnnǝ mó, rǝ zɛ̃̀ rǝ twĩ̀ mu á sõ, mùnì n cĩ́ bwǝl á yó, sǝ n ce á mǝ̀dù mǝ̀dù gakó pyìrhí ń wu n yẽ̌ ń tùntùm-bǝjǝ́ǝ́lé ne.

Chapter 4

¹Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé ǹdǝ́ Yi jì y yìlnǝ bé ǹdǝ́ Sadǝsǝnyɛbá bǝ̀ ǹdǝ́ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã gwẽ̌ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ lyì bí. ²Bǝ̀ lyimǝ zɛ̃̀ nǝ̀ n'ê yì Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ gǝ́ n'ê cèrhè kàrmɔ́ lyì bí ni, bǝ̀ n'ê byili bǝ̀ Yezu gǝ́ bwìrhì mú ce cùùrí myɛ m'a bwìrhì mú yilǝ. ³Bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã. Sǝ cɛ y gǝ́ y'à yìì mú ce, bǝ ce be byǝ̀nǝ́-jù wǝ, bǝ̀ m'ê dɛ̃̀ cǝ-lár. ⁴Ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cili Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã kàrmɔ́ mɔ́ nánzhǝzhɔ̌ zù Kristǝ; sǝ bala bɛ́ y'à mù dwã nɛ bǝ̀ y'à yú nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ rǝ̀nu.⁵E zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ y yùwǝ̀, Zhwifubá yó-cìnǝ́ bé ǹdǝ́ náncɛsɛ́, ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé byẽ̀ dwã Zhǝrǝzalɛm nɛ́, ⁶bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y Annɛ, ǹdǝ́ Kǝyifu ǹdǝ́ Alǝsãdǝrɛ, e súlí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé dwí rí wẽ́, ⁷bǝ ce bǝ zǝ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã bǝ bǝ̀ bǝ̀ yé né, bǝ bwǝ̀rh be bǝ wɔ̀: Mɔ̌ lò ń pɔ mɔ́ ŋwɔ̀nɔ́, ráá mɔ̌ lò yil yil á wárh nǝ̀bwɛ̃̀ mɔ́?⁸Rǝ̀myɛ́ yó, Pyɛɛrɛ sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́, zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: ⁹Nǝ́ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ nǝ̀bwɛ̃̀ mǝ̀dù ni. Ámyɛ̌ cɔ w yó-cìnǝ́ bé ǹdǝ́ ámyɛ̌ náncɛsɛ́ zɛ̃̀ á n'á bwǝ̀rh nǝ́ba zà, á la lwar ń gǝ́ tó né n mǝ n wárh. ¹⁰Ámyɛ̌ gakó, e súlí Esǝrayɛl lyì bí gakó, lwar-na pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ wɔ́ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu Kristǝ mó á pǝpa dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó n cì, Yi k'a bwìrhì mu n du cù̀ùri wẽ́ mó, wɔ́ ńmyɛ̌ yil ré jàn yil bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wárh ń zhǐ á yé né.¹¹Nyǐ bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Wɔ́ nǝ́kulu w kɔ̀bɔ́ jì-lùrnǝ bé vùr bǝ dwĩ̀ kwã nɛ́ mɔ́, ò jǐrh jì y jàn nǝ́kulu wǝ́. Wɔ́ ámyɛ̌ á wɔ́ jì-lùrnǝ bé bǝ̀myɛ́ mɔ́. Wɔ́ Yezu ń wɔ́ nǝ́kulu wǝ́. ¹²Wɔ́ ńmyɛ̌ dúdú ń wɔ̌ ń mà n vwǎrh nǝ́ba. Lũ w púlǝ́púlǝ́ wẽ́, Yi yǝ̀ lò dõ lyì bí ni pɛ ń wɔ̌ ń mà n vwǎrh nǝ́ba yé.¹³Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã y'à n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ wu-jɔ̀. Bùrsí gùlú w lyì bí j'a pwírí bǝ̀ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ sɛ́bɛ́ cèrhè yé. Rǝ̀myɛ́ jàr bɛ, bǝ zɛ̃̀ bǝ lwar myɛ, bǝ̀ bǝ̀ y'à n'ê tó Yezu ni. ¹⁴Bǝ nǝ bal mɔ́ ń wárh mɔ́ myɛ ń zhǐ dɛ̃̌ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã nyí ni. Bǝ̀ k'ê yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ lyár bǝ̀ kaka yé.¹⁵Bǝ ce bǝ du bùrsí jì y wǝ, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ dwã bǝ̀ zhe: ¹⁶Etǝr nǝ́ b'ǎ wɛ̀rhɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ nɛ́? Zhǝrǝzalɛm lyì bí gakó yírhǝ́ nɔ màmyɔ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ce nǝ́ wàr nyǝ̀-pɔ̌ nǝ́ la mǎ yé. ¹⁷Sǝ wɔ́ búlǝ́ nǝ́ m'ǎ ji bi, nǝ́ m'é cǝ̀r be, bǝ̀ bǝ̀k'a k'e zɔ̀m Yezu yò ǹdǝ́ lò gaga yé, mùnì lyì bí bǝ̀k'a kwɛrhɛ bǝ nyɛ̀ɛ̀ yò w kɔ̀bɔ́ kǝ́dò yé. ¹⁸Bǝ zɛ̃̀ bǝ k'a byẽ̀ be, bǝ pǝ bɛ nyí, bǝ̀ bǝk'a k'e zɔ̀m, ráá bǝ cèrhè lyì bí ni Yezu yil ré shò-kwã nɛ́ yé.¹⁹Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã wɔ̀ bɛ: È gǝ wɔ́ Yi yil mó, ámyɛ tɛ́rɛ́-na á nyǐ, wɔ́ ámyɛ̌ nyí ni nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ shɛ̀nɛ́, ráá wɔ́ Yi nyí ni? ²⁰È gǝ wɔ́ nǝ́myɛé yilǝ, nǝ́ wàr nǝ́ b'ǎ yẽ̌ kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ yírhǝ́ nɔwa, nǝ́ zhã̌ j'a nyɛ̀ɛ̀ mɔ́ byilu mú ni yé.²¹Bùrsí gùlú lyì bí yǝ̀ kaka nɛ rǝ̀ b'a ce bǝ pǝ bɛ còrhò-tum yé. Bǝ k'e ji bi búlǝ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ yẽ̌ be, bǝ̀ lyì bí y'à n'ê cèrhé Yi, kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilǝ. ²²Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ wárh èta mɔ́, yà ń du byinǝ shǝ́-èna, s'e yàl kɔ̀-jàrma lyì bí yilǝ.²³Bǝ̀ gǝ́ yẽ̌ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã nɛ kwã nɛ́, bǝ shǝ́r, bǝ vò bǝ̀ tó-dwã bɛ́ sono, bǝ byili bi nyí rí tɛ̀bɛ́ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ náncɛsɛ́ pɔ bɛ mɔ́. ²⁴Bǝ̀ tó-dwã bɛ́ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ gakó mù dwã nɛ bǝ̀ n'ê lwǝ̀l Yi bǝ̀ zhe: Cǐnnǝ, ǹmyɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ y ǹdǝ́ mwǝ̃́ y ǹdǝ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wẽ́ mó, ²⁵wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ tó Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ dɛnnɛ ń ce nǝ́ nàmbal Dǝvyidi, ń wɔ́ ǹ tùntùnnǝ mó, zɔ̀m n wɔ̀: Byè yil lũ w tǝnèsé lyì bí n'ê ŋwɔ́ŋwɔ̌? Byè yil bǝ̀ n'ê bùl bùlǝ̀ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ kùr zhe?²⁶Lũ w pyǎ bɛ́ gakó zɛ̃̀ bǝ wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dù, bǝ̀ la m'e bú ǹdǝ́ Cǐnnǝ mó ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ ǹ cír mó.²⁷Zhǝ̀n ga, Erɔɔdɛ ǹdǝ́ Pyǝlatɛ, e súlí lũ w tǝnèsé dwã bɛ́ lyì bí, ǹdǝ́ Esǝrayɛl lyì bí gakó wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dù cɔ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ bǝ m'e bú ǹdǝ́ ǹ tùntùnnǝ nántwǝ̌ Yezu, mɔ̀bɔ́ ǹ cír mó. ²⁸Bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta, bǝ m'e pyìrh kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ yà ǹ kɔ́ ń cĩ́ shãã ga ǹdǝ́ ǹ jàn rɛ́, ǹdǝ ǹ gǝ́ nǝ́ ǹ yǎl nɛ́ mɔ́.²⁹Cǐnnǝ, nyǐ bǝ̀ gǝ́ n'ê wɛ̀rhɛ́ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ wɔ́ ǹ tùntùnnǝ bé né èlǎsɛ̃́. Sɛ̃ nǝ́ba nǝ́ bwǝ̀l ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ǹdǝ́ wu-jɔ̀. ³⁰Cèlè ǹ jɛ̃̀ nǝ́ yó, ń ce nǝ́ wárh nǝ̀bwànà, sǝ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ǹdǝ́ wò-jààrɛ, ǹ tùntùnnǝ nántwǝ̌ Yezu mú yil yilǝ. ³¹Bǝ̀ gǝ́ lwǝ̀l Yi bǝ zhɛ̀, jàà y kɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó j'a zhízhǐ. Bǝ̀ gakó j'a sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ǹdǝ́ wu-jɔ̀.³²Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à zù Kristǝ mó wun ní y'à wɔ́ rǝ̀dù. Bǝ̀ bùlǝ̀ né myɛ y'à wɔ́ rǝ̀dù. Mǝ̀dù ga y'ǎ tá ń wǝ̀l bǝ̀ ńmyɛ̌ kɔn rɛ́ wɔ́ ń dúdú ń cǐ yé. Rǝ̀ y'à wɔ́ bǝ̀ gakó nyǎn. ³³Tùntúmǝ́ bé y'à n'ê byili zhǝ̀n Cǐnnǝ mó bùrhù mú shò-kwã nɛ́ ǹdǝ́ jàn nánfɔ̀lɔ̀. Sǝ Yi y'à n'ê cĩ́ bwǝl bǝ̀ gakó yó dɛ̃́dɛ̃́.³⁴Bǝ̀myɛ́ mǝ̀dù ga yà ń tá ń mwìrì kɔn dɛ̀bɛ́ ń zhe rǝ̀ tum yé, bǝ̀ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à zhe cɛrh ǹdǝ́ kǎlsɛ mɔ́ y'à n'ê yè se, bǝ zǝ sǝ̀ wársɛ́ bǝ bà, ³⁵bǝ pǝ sɛ tùntúmǝ́ bé ne, bǝ tǝ̀ bǝ pǝ lò gakó ne shɛ̀bɛ́ ń zhe sǝ̀ tum mú.³⁶Lò mǝ̀dù myɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ wẽ́ ń yíl Zhozefu, ń yà ń wɔ́ Levyi dwí rí lò, ń shí Shipiri. Tùntúmǝ́ y'à co ń yi-lyéré bǝ̀ Barnabaasɛ: Rǝ̀ kùr wɔ́: Cícírnǝ. ³⁷Ń yà ń zhe cɛ. N kwè y n yè, n zǝ è wársɛ́ n bǝ̀ n pǝ tùntúmǝ́ bé ne.

Chapter 5

¹Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Ananyaasɛ, ǹdǝ́ ń kɛ̃ Safǝra. Ń yà ń zhe cɛ. Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ bǝ zɔ̀m nyí rǝ̀dù n mǝ n yè yǝ̀. ²N bɔ̀n è wársɛ́ n cĩ́, n zɛ̃̀ n zǝ sǝ̀ kùr ré n vò n pǝ tùntúmǝ́ bé ne, sǝ ń kɛ̃ mɔ́ myɛ yà ń yě.³Pyɛɛrɛ bwǝ̀rh mò n wɔ̀: «Ananyaasɛ, bǝ̀kɔ́n yil ǹ yẽ̌ Shǝtana zù ǹ wẽ́, e ce ń bɔ̀n cɛ y wársɛ́ kǝ̀kàlà y ń cĩ́, ń zɛ̃̀ ń gõ̀ kɔma ń pǝ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ nɛ? ⁴Ǹ yǝ̀l bǝ̀ ǹ cɛ y y'à wɔ́ ǹmyɛ́ nyǎ nà? Ǹ gǝ́ kǝ́ yè y mó, è wársɛ́ dǝ̀ ǹmyɛ́ ǹ cǐ si nà? Ǹ yà ǹ wɔ̌ ǹ zǝ sɛ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ ǹ gǝ́ nǝ́ ǹ yǎl nɛ́. È nǝ zɛ̃̀ wɔ́ etǝr ǹ tɛ́rɛ́ nɛ́ ǹ wẽ́ ń mǝ́ twĩ̀ èta mɔ́? Lwar b'è dǝ̀ numbyíní ni ǹ gòm kɔma bɛ́ ń pǝ yé. Wɔ́ Yi ni ǹ gòm ń pa.» ⁵Ananyaasɛ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́, n tu tɛ̃́ n cì. Sǝ ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ nyɛ̀ɛ̀ yò w òmyɛ́ mɔ́. ⁶Ébwá-dàlá bǝ̀ bǝ kwè mò bǝ pyípyílí ǹdǝ́ gɔ̀nɔ̀ bǝ vò bǝ ce.⁷Kɔn dɛnɛ ǹdǝ lùr rǝ̀tɔ̀ ta, ń kɛ̃ mɔ́ myɛ bà. Sǝ ń yà ń yǝ̀l kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yé. ⁸Pyɛɛrɛ bwǝ̀rh mò n wɔ̀: «Wɔ́ á cɛ y á yè mó wársɛ́ ga èta?»Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀: «Wɔ́ sǝ̀ ga.»⁹Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Etǝr á tɛ́rɛ́ nɛ́ á wẽ́, á m'á wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dù á pyà Cinu Eshirhǝ y nyí? Lwar bǝ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ kwè ǹ byal mɔ́ bǝ vò e ce mó zhǐ bwǝ̀rǝ̀ y nyí ni. Bǝ̀ m'a kwè ǹmyɛ bǝ vò bǝ ce.» ¹⁰N já n tu Pyɛɛrɛ yé né rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì n cì. Ébwá-dàlá bɛ́ zù kɛ̀lɛ́ wa, bǝ pwírí ń cùwǝ̀, bǝ kwè mò bǝ vò bǝ ce ń byal mɔ́ nyí ni. ¹¹Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zǝ Kristǝ-lyì gùlú w ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ nyɛ̀ɛ̀ yò w òmyɛ́ mɔ́.¹²Tùntúmǝ́ bé y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ǹdǝ́ wò-jààrɛ̀ nánzhǝzhɔ̌ lyì bí wẽ́. Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à zù Kristǝ mó gakó y'à n'ê gùlí dwã Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́, Salǝmɔ zɔ́nɔ́ w wa. ¹³Lò dõ yà ń kwàl bǝ̀ wẽ́ ń nǝ́ ń zwì ní yé, sǝ lyì bí gakó y'à n'ê cèrhé be dɛ̃́dɛ̃́.¹⁴Bala ǹdǝ́ kana nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê zwì Cinnǝ mú bǝ̀ súlí bi. ¹⁵Lyì y'à n'ê zǝ nǝ̀bwànà bǝ̀ twí bǝ̀ cĩ́ sɔ́msɛ́ vɔ̃̀ nɛ̀ pala ǹdǝ́ pyǝ̀ndè wẽ́, mùnì Pyɛɛrɛ gǝ tú ń nǝ́ ń lyɛ̃, sǝ ń sǝ̀sǝ̃̌yùlú w myɛ cìcì círhí bǝ̀ jàlà. ¹⁶Lyì nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê zǝ nǝ̀bwànà ǹdǝ́ lyì byɛ̀bɛ́ nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ zhe, bǝ̀ m'ê shí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bwǝ́l ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛm mɔ́ myɛ wẽ́ bǝ̀ twí, sǝ bǝ̀ gakó y'à n'ê wárhá.¹⁷Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y ǹdǝ́ ń kwã-lyì Sadǝsǝnyɛbá gakó zɛ̃̀ tùntúmǝ́ bé yó, bǝ̀ n'ê dùr bǝ̀ bwɛ̃̌. ¹⁸Bǝ ce bǝ zǝ bɛ lyì bí gakó yírh w bǝ ce byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀.¹⁹Sǝ cɛ y gǝ́ tú e yìì, Cinnǝ mú màlɛ́ka bǝ̀ e pul byǝ̀nǝ́-jì y bwǝ̀ǝ̀lé, e ce tùntúmǝ́ bé du pwẽ̀ nè, e wɔ̀ bɛ: ²⁰«Zhǝl-nǝ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́, á bwǝ̀l nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ zɔ̀mà nɛ́ á byili lyì bí ni.» ²¹Bǝ zwẽ nyí, bǝ zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã bǝ vò bǝ̀ n'ê cèrhè kàrmɔ̀ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa. Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí ce bǝ byẽ̀ cɔ w náncɛsɛ́ gakó dwã yó, bǝ jòm bǝ̀ bùrsí gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ wá. Bǝ zɛ̃̀ bǝ pǝ nyí bǝ̀ bǝ̀ zhǝl bǝ vùr tùntúmǝ́ bé byǝ̀nǝ́-jù w bǝ m'e bà.²³Sǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ twĩ̀ mú gǝ́ yú byǝ̀nǝ́-jì y wǝ, bǝ pwírí tùntúmǝ́ bé tɛ̀nɛ́ yé. Bǝ k'a kwɛ̃̀ bǝ vò bùrsí gùlú w lyì bí yé né, bǝ wɔ̀: ²²«Nǝ́ yú nǝ́ nǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê yìlì byǝ̀nǝ́-jì y ni mú bǝ̀ jě è nyí ni. Nǝ́ pwírí bwǝ̀ǝ̀lé gakó sàásɛ náàcɛ̀nɛ́. Sǝ nǝ́ gǝ́ pul bwǝ̀ǝ̀lé, nǝ́ pwírí lò lò tɛ̀nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù w yé.»²⁴Yi jì y yìlnǝ̀ bé yé né cǝ́bal mɔ́, ǹdǝ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ tùntúmǝ́ bé tɛ̀nɛ́, rǝ jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́; bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê tɛ́rɛ́ yò w gǝ́ la nɛ́ yál. ²⁵Lò zɛ̃̀ n bǝ̀ n wɔ̀ bɛ: «Nyǐ-nǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ á y'ǎ co byǝ̀nǝ́-jù w mú bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ bǝ̀ n'ê cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni!»²⁶Yi jì y yìlnǝ̀ bé yé né cǝ́bal mɔ́ ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ rǝ̀myɛ́ yó cìcì, bǝ vò bǝ zǝ tùntúmǝ́ bé bǝ k'a m'e bà. Bǝ̀ gǝ́ y'à n'ê dùr ywẽ bǝ̀ lyì bí b'a zǝ nǝ́kulǝ bǝ dul be mó ce, bǝ̀ yǝ̀ tùntúmǝ́ bé jàn wɛ̀rhɛ́ yé. ²⁷Bǝ̀ gǝ́ zǝ be bǝ bǝ̀ bùrsí gùlú w lyì bí yé né bǝ zhɛ̀, vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y bwǝ̀rh bè n wɔ̀: ²⁸«Nǝ́ y'ǎ pɔ ába nyí b'ǎ gǝ la á kàrmɔ́ wɔ̀rhɔ́, s'á bǝ̀k'á k'á byẽ̀ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yil ré yé. Á zɛ̃̀ á cẽ, á zǝ á kàrmɔ́ mǝ̀myɛ́ mɔ́ á sú Zhǝrǝzalɛm púlǝ́púlǝ́, á zɛ̃̀ á n'á yǎl á cĩ́ ń cu mú yò w nǝ́myɛ̌ yó wǝ!»²⁹Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ tùntúmǝ́ bé dwã bɛ́ wɔ̀: «Wɔ́ Yi nyí ni nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ shɛ̀nɛ́ nɛ́, sǝ è dǝ̀ numbyínsi nyí ni yé. ³⁰Wɔ́ ámyɛ̌ á pǝpa Yezu mú dǝ̀-jɔrhɔ́ yó á gu, sǝ nǝ́ nàmbala bɛ́ Yi rí bwìrhì mù, ³¹rǝ zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ ń jě rǝ̀ jǝ̀jĩ́ ni Arǝzana wa, rǝ ce ń wɔ́ pyɔ̌ ǹdǝ́ Zwennǝ, mùnì ga Esǝrayɛl lyì bí pyìrhí bǝ̀ wun bǝ nǝ bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri. ³²Nǝ́myɛ̌ wɔ́ rǝ̀myɛ́ gakó zhǝ̀n-cínnǝ, nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ y Yi pɔ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê shɛ̀nɛ́ rǝ̀ nyí ni mú ni mú.»³³Bùrsí gùlú w lyì bí gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́, bǝ̀ lyimǝ zɛ̃̀, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê pyà tùntúmǝ́ bé gu. ³⁴Bùrsí gùlú w lò mǝ̀dù ń yà ń yíl Gamalǝyǝǝ, ń yà ń wɔ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃, n jà ń yà ń wɔ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ, lyì bí gakó y'à n'ê nyàm mɔ; ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌, n wɔ̀ bǝ̀ bǝ̀ ce tùntúmǝ́ bé du pwẽ̀ nè námpɔ́lɛ́.³⁵N zɛ̃̀ n wɔ̀ bùrsí gùlú w lyì bí ni: «Esǝrayɛl lyì, dɛ̃̌-na á cìn ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ á n'á yǎl á wɛ̀rhɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ nɛ mɔ́. ³⁶Á cìcì yě bǝ̀ bal mǝ̀dù yà ń fwĩ́ tɛ̃́ kɔn gwẽ̌ bǝ nyɛ yé, ń yà ń yíl Tɛda; ń yà ń zhe bǝ̀ ńmyɛ̌ wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀. Sǝ bǝ̀ gu mu. Lyì y'à yú ǹdǝ zwã̌-àna ta bǝ̀ n'ê tó mo, sǝ lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ gakó làà dwã nɛ. Bǝ̀ k'ê t'â zɔ̀m ń yò yé. ³⁷Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, gál mɔ́ yi ní, wɔ́ Gǝlile lyì bal Zhidǝ, ńmyɛ zɛ̃̀ n vwɛ̃ lyì nánzhǝzhɔ̌ bǝ̀ n'ê tó mo; sǝ bǝ̀ gu ńmyɛ. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê tó mo mó gakó làà dwã nɛ.³⁸Nyǐ-nǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à n'â yǎl a byili ába èlǎsɛ̃́ mɔ́: á bǝ̀k'á ce á cìn byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ yò w wẽ́ yé. Yẽ̌-nǝ bǝ vò, bǝ̀ tum rí ǹdǝ́ bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né gǝ́ wɔ́ numbyínǝ́ nyǝ̀ná, sǝ́ nyǐ nǝ̀ t'â la zhǔ yé. ³⁹Sǝ nǝ̀ gǝ wɔ́ Yi nyǝ̀ná, sǝ́ nyǐ á wàr nɛ̀ á la cǝ̌r yé. Rǝ̀myɛ́ ce, dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, á bǝ̀k'á jǐrh Yi zwǝ̀ yé.» Sǝ bùrsí gùlú w lyì bí shɛ̀nɛ́ tɛ̀bɛ́ ń byili mú.⁴⁰Bǝ zɛ̃̀ bǝ k'a byẽ̀ tùntúmǝ́ bé, bǝ ce bǝ mà bɛ̀, bǝ pǝ bɛ nyí, bǝ̀ bǝ̀ bǝ̀k'a k'e zɔ̀m Yezu yò kǝ́dò yé. Bǝ zɛ̃̀ bǝ dwĩ̀ bì. ⁴¹Tùntúmǝ́ bé zhǐr bùrsí gùlú w lyì bí yé né ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀, bǝ̀ Yi ce bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀, bǝ fulsi bi Yezu yil ré yilǝ. ⁴²Sǝ bǝ̀ y'à cǝ̀ǝ̀lè bǝ̀ n'ê bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí dɛ̃ gakó Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, ǹdǝ́ kǎlsɛ́ wẽ́, bǝ̀ m'ê byili bǝ̀ wɔ́ Yezu ń wɔ́ Kristǝ mó.

Chapter 6

¹Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́ Kristə kwã-lyì bí yó w y'à n'ê súlí. Bə̀ zɛ̃̀ bə̀ gə n'ê tə̀l kùjú w dɛ̃ gakó, Zhwǐfubá byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zɔ̀m Ebərə mó n'ê swě byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zɔ̀m gə̀rɛ́kɛ mɔ́ ejə̀nə̀ bé yò. Rə̀myɛ́ ce bə zɛ̃̀ bə̀ n'ê ŋwúŋwùní.²Rə̀myɛ́ ce, Tùntúmə́ bé zɛ̃̀ bə byẽ̀ Yezu kwã-lyì bí nánjə̀jóló dwã yó bə wɔ̀ bɛ : «Kɔn bə mə̌ sə nə́myɛ̌ yẽ̌ Yi zɔ̀mà rɛ́ bwə̌l ne nə̀k'á n'é tə̀l kùjú yé. ³Rə̀myɛ́ ce, da-byǎ, cír-nə nunə bwàlpyɛ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê zɔ̀m bə̀ yil náàcɛ̀nɛ́, bə̀ zhe surhə, bə̀ sú ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́, nə́ pə bɛ tum rí rə̀myɛ́, ⁴sə nə́myɛ̌ zhílí ǹdə́ Yi-co w ǹdə́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bwə̌l tum rí.⁵Lyì bí gakó shɛ̀nɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ tùntúmə́ bé byili mú ; rə̀myɛ́ yó, bə zɛ̃̀ bə cír Ecẽẽ, ń wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń zhí Yi ni, ń sú ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́, ǹdə́ Shilipu, ǹdə́ Pərəkɔrɛ, ǹdə́ Nəkanɔɔrɛ, ǹdə́ Təmɔ̃, ǹdə́ Nəkwəə, Ancɔɔsɛ lyì bal ń yà ń zù Zhwǐfubá Yi-sɔ̀má yá. ⁶Bə zɛ̃̀ bə zhə bɛ bə bə̀ tùntúmə́ bé sono, bə ce Yi bə̀ yilə, bə zɛ̃̀ bə cĩ́ jɛ̀rh bə̀ yó.⁷Rə̀myɛ́ yi ní, dɛ̃ gakó Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ j'á rə̀ n'ê yí jààsɛ́ gakó wə. Yezu kwã-lyì zɛ̃̀ bə̀ n'ê súlí dɛ̃́dɛ̃́ Zhərəzalɛm nɛ́, vwĩ̀-zwə́lnə nánjə̀jóló shɛ̀nɛ́ bə zwẽ nyí bə zù Kristə.⁸Yi y'à cĩ́ bwəl Ecẽẽ yó rə pɔ̃ jàn nánfɔ̀lɔ̀, ń nə́ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ǹdə́ wò-jààrɛ dwí rí wẽ́. ⁹Rə̀myɛ́ yó né, Zhwǐfubá dwã-gùlú w lyì jàlà byɛ̀bɛ́ bə̀ n'ê wə̀l bə̀ bə̀ nɔ bə̀ cìn-cìnú, bə̀ shí Shərɛnɛ ǹdə́ Alɛsãdəri, e súlí lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ shí Shilisi ǹdə́ Azhi tənèsé w mó bə̀ n'ê mà nyə̀-pɔ̌ ǹdə́ mo.¹⁰Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ gə̀ y'à n'ê pɛ mɔ surhə ń mə́ ń zɔ̀m mɔ́ ce, ń yà ń nə́ ń zɔ̀m ń ji bi tɛ̃́. ¹¹Bǝ zɛ̃̀ bǝ kɔ̃̀ lyì. Lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ̀: Nǝ́ nyɛ̀ɛ̀ ń nyú w ń nǝ́ ń tùrh Muyiisi ǹdǝ́ Yi ga.¹²Cɔ w lyì bí ǹdǝ́ náncɛsɛ́ ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé lyimǝ zɛ̃̀, bǝ zǝ mɔ bǝ m'e vò bùrsí gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w lyì bí yé né, ¹³bǝ ce lyì dwã myɛ yí bǝ̀ n'ê gòm kɔma bǝ̀ ce ń nyí ni bǝ̀ zhe: Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ já ń nǝ́ ń fulsi Yi jì y ǹdǝ́ Muyiisi nyǝ́ né ga. ¹⁴Nǝ́ nyɛ̀ɛ̀ ń nyú w ń zɔ̀m bǝ̀ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu mà n wǔr Yi jì y n jà n lyǝ́r lùl-epwírí y nyǝ́ né nyɛ̀bɛ́ Muyiisi byili nǝ́ba mɔ́. ¹⁵Rǝ̀myɛ́ yó, bùrsí gùlú w lyì bí gakó kwẽ̌ bǝ̀ n'ê nyǐ mu shɛ́shɛ́, bǝ pwírí ń yé y nyɛ̌ ǹdǝ màlɛ́ka yé ta.

Chapter 7

¹Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y zɛ̃̀ e bwǝ̀rh mò e wɔ̀: «Cà y kɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê ce ǹ nyí ni mú gakó wɔ́ zhǝ̀nà?» ²Ecẽẽ wɔ̀: «À dabá ǹdǝ́ à da-byǎ, cili-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu. Zùwǝ́ cǝ́bal Yi byili ń cìn nǝ́ nàmbal Abǝraham nɛ, ǹdǝ́ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ Mezopotǝmyi ní, fòró n zɛ̃̀ n vò n jòm Arã nɛ́. ³Yi y'à wò mò: ‹Zhǐr ń yẽ̌ ǹ da-dǒ wǝ́, ǹdǝ́ ǹ dwí lyì bí ni, n vò cɔ w kɔ̀bɔ́ à la mɔ́ byilu mú wẽ́.›⁴N shɛ̀nɛ́ n zhǐr Kalǝdɛ lyì bí cɔ w wa, n vò n jòm Arã nɛ́. Ń da gǝ́ cùwǝ̀, rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yi ce n zhǐr Arã nɛ́ n bǝ̀ n jòm cɔ w kɔ̀bɔ́ á ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ zà zà mɔ́ wa. ⁵Sǝ Yi yǝ̀ mɔ̀ jàà pɛ cɔ w òmyɛ́ wẽ́ bá námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì yé, sǝ rǝ̀ bwǝl mo nyí bǝ̀ rǝ̀ b'a pɔ̃ cɔ w òmyɛ́ púlǝ́púlǝ́ n cìní. Bá ń gǝ tú ń cù ń tɛ̀nɛ́ myɛ, ń byǎ b'a cìní wǝ. E jà rǝ̀myɛ́ yó, ǹdǝ́ ń yà ń gwẽ̌ bǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ zhe yé.⁶Rǝ̀ wò mò: ‹Ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ b'a jòm cɔ kɔ̀bɔ́ ò dǝ̀ bǝ̀myɛ́ nyɔ̃̌ wẽ́, bǝ jǐrh yómǝ́ gàà mɔ́. Lyì m'a nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀ byinǝ zwã̌-àna.› ⁷Yi súlí rǝ wɔ̀: ‹À b'a kǝ́ cɔ w kɔ̀bɔ́ ò lyì bí la zǝ ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ bǝ wɛ̀rhɛ́ yómǝ́ mó bùrsì, a pǝ w ò còrhò-tum. Sǝ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ǹ nɛ̀mɛ́ nɛ́ b'a k'a zhǐr gàà, bǝ b'e cèrhé ne nyɔ̀nɔ̀.› ⁸«Rǝ̀myɛ́ yó, Yi zɔ dɔbrɛ ǹdǝ́ Abǝraham. Rǝ pɔ̃ nyí bǝ̀ ń góm ń byǎ bɛ́, e yǝ̀ dɔbrɛ́ rǝ̀myɛ́ myɔrhɔ. Abǝraham zɛ̃̀ n lù ń byǐ Yǝzakɛ, n gõ̀ mò ń dwã lyɛlɛ yùwǝ̀. Yǝzakɛ lù ń byǐ Zhakɔɔbɛ, n gõ̀ mò. Zhakɔɔbɛ lù ń byǎ bɛ́ shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè y bǝ̀ wɔ́ nǝ́ nàmbala bɛ́ mɔ́, n gõ̀ bè.⁹Nǝ́ nàmbala bɛ́ dùr bǝ̀ nyɛ̃́ Zhozefu bwɛ̃̌, bǝ zǝ mɔ bǝ yè. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yè mò mó zǝ mɔ bǝ vò Ezhibti yómde jè, sǝ Yi y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ, ¹⁰rǝ zwẽ mo ń nɔ̀nɔ̀ w wẽ́, rǝ ce n sú Ezhibti pyɔ̌ Faraɔ̃ yírh, rǝ pɔ̃ surhǝ ń mǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ. Faraɔ̃ pɔ̃ pyɛ̀lɛ̀, ń nǝ́ ń nyǐ Ezhibti púlǝ́púlǝ́ ǹdǝ́ ńmyɛ̌ Faraɔ̃ cìcì kɛ̀lɛ́ y ga yò.¹¹Sǝ nɔrh nánfɔ̀lɔ̀ tú mǝ tu Ezhibti ǹdǝ́ Kanãã tǝnèsé púlǝ́púlǝ́ wẽ́. Kɔn y'à zum dɛ̃́dɛ̃́, nǝ́ nàmbala bɛ́ y'à k'ê yír kaka bǝ̀ n'ê jí yé. ¹²Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ jíjí ŋwɛ́nɛ́ Ezhibti ní, n zɛ̃̀ n twĩ̀ nǝ́ nàmbala bɛ́ gàà. ¹³Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n kǝ́ n twĩ̀ bì kǝ́dò. Zhozefu zɛ̃̀ n byili ń pár ń zhǝ̀m-má bɛ́ nɛ. Pyɔ̌ Faraɔ̃ zɛ̃̀ n lwar Zhozefu dwí rí párá.¹⁴Zhozefu ce bǝ zǝ ń da ǹdǝ́ ń byǎ bɛ́ púlǝ́púlǝ́ bǝ m'e bà, sǝ bǝ̀ gakó y'à wɔ́ shǝ́-shàlpyɛ̀ ǹdǝ́ bǝ̀nu. ¹⁵Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n bǝ̀ Ezhibti. Wɔ́ gàà ń cù ní. Nǝ́ nàmbala bɛ́ myɛ wɔ́ gàà bǝ̀ cù ní. ¹⁶Sǝ bǝ̀ zɔ bɛ bǝ k'a m'e vò Shǝkɛm, bǝ ce be bɔ̀l mɔ́ mɔ̀bɔ́ Abǝraham yà ń yè ǹdǝ́ wársɛ Amɔɔrɛ byǎ bɛ́ sõ mó wẽ́.¹⁷Sǝ Yi nyí rí rǝ̀ y'à bwǝl Abǝraham nɛ mɔ́ pyǐrh mó yi gǝ́ tú e bwǝlse, nǝ́ dwí rí pùl dɛ̃́dɛ̃́ Ezhibti ní. ¹⁸Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, lò dõ tú n jǐrh Ezhibti pyɔ̌, sǝ ńmyɛ̌ mɔ́ yǝ̀ Zhozefu pár lwar yé. ¹⁹Ń myìnì nǝ́ dwí rí, n nwɛ̀nɛ̀ nǝ́ nàmbala bɛ́. Ń yà ń nǝ́ ń nyɛ́ɛ́ bɛ ń ce bǝ̀ pwà bǝ̀ byì-shɛ̌msɛ́ bǝ̀ dwĩ̀, mùnì ga sǝ̀ bǝ̀k'a yǝ̀ nɛ́ yé.²⁰Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yi ní bǝ̀ lùl Muyiisi. Ń yà ń wɔ́ ébɔ́, Yi y'à só mo, sǝ ń ná kɔ̀n mɔ̀ ń da sõ kɛ̀lɛ́ w cànsɛ̀ sǝ̀tɔ̀. ²¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, bǝ kwè mò bǝ vò e dwĩ̀, sǝ pyɔ̌ Faraɔ̃ bǝ̀kɔ́ nɔ mɔ n kwè, n vò n kɔ̃̀ ǹdǝ ń cìcì byǐ ta.²²N lwar Ezhibti lyì bí tumǝ né gakó yé-shò, n jǐrh lyì-fɔ̀lɔ̀ ń zɔ̀mà nɛ́ ǹdǝ́ ń tumǝ né gakó wẽ́. ²³«Muyiisi gǝ́ tú n yí byinǝ shǝ́-èna, dɛ̃ rǝ̀dù, n zɛ̃̀ n jòm tɛ̃́, n bù bǝ̀ ń mà n nyǐ ń da-byǎ bɛ́ yò. ²⁴N zɛ̃̀ n nǝ Ezhibti lò mǝ̀dù ń nǝ́ ń nwɛ̀nɛ̀ Esǝrayɛl lò, n sɛ̃ Esǝrayɛl lò mó ne, sǝ ń gu Ezhibti lò mó. ²⁵Ń yà ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ Esǝrayɛl lyì bí m'a tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ lwar bǝ̀ Yi n'ê yǎl rǝ tó ń dɛnnɛ rǝ vwǎrh bɛ, sǝ bǝ̀ yǝ̀ lwar yé.²⁶È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ y yùwǝ̀, ń nɔ Esǝrayɛl lyì bǝ̀lyè bǝ̀myɛ n'ê bwí dwã. N zɛ̃̀ ń la bɛ pɔr, sǝ bǝ nyɛ̀ɛ̀ dwã zɔ̀mà kùrǝ̀. N wɔ̀ bɛ: ‹À lyì, nyǐnǝ ámyɛ̌ wɔ́ da-byǎ wɛ̀, wɔ́ byè yil á zɛ̃̀ á n'á bwí dwã?› ²⁷Sǝ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nǝ́ ń nwɛ̀nɛ̀ ń dõ mó mó cìrh Muyiisi n ce kwã nɛ́, n wɔ̀: ‹Mɔ̌ ń pɔ mɔ́ nyí bǝ̀ ǹ yál nǝ́ pyɔ̌ ń kǝ́ nǝ́ bùrsì? ²⁸Ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń gu àmyɛ ǹdǝ ǹ gǝ́ gu Ezhibti lò mó dǝ̀lànɛ̀ nɛ́?›²⁹Muyiisi gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, n dùr n vò cɔ òdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Majã. N jòm gàà n lù byǎ bǝ̀lyè. ³⁰«È byinǝ shǝ́-èna yó, màlɛ́ka b'e zhì sɔ̀lɔ̀ wẽ́ gɔ-elũ èpòlò w wǝ, Sǝnǝyi pyɔ̀ w sǝta, e lyí mu. E jà myǐn y'à zhe sɔ̀lɔ̀ w wẽ́.³¹Muyiisi gǝ́ nɔ rǝ̀myɛ́, ń wu zɛ̃̀, n twẽ̌ n bwǝlse ń la nyǔ, sǝ ń nyɛ̀ɛ̀ Cinnǝ mú cǝl rǝ̀ wò mò: ³²‹À wɔ́ ǹ nàmbala bɛ́ Abǝraham ǹdǝ́ Yǝzakɛ ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ Yi.› Ywẽ zɛ̃̀ rǝ̀ zhe Muyiisi ń nǝ́ ń kǝkǝ, ń kǝ́ ń kwàl sǝ n nyǐ gàà yé.³³Cinnǝ mú wɔ̀ mɔ̀: ‹Vǔr ǹ nǝ̀cìlǝ̀ né, bǝ̀ jàà y kɛ̀bɛ́ ǹ zhǐ è wẽ́ mó wɔ́ àmyɛ́ jàà. ³⁴Zhǝ̀nà, à nǝ à dwí rí nɔ̀nɔ̀ w rǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ Ezhibti ní mú. À nyɛ̌ rǝ̀ wɔ́wɔ́lɔ́ mɔ́, sǝ à só tɛ̃́ à la rɛ zõ. Èlǎsɛ̃́ à la mɔ́ tũ̌ Ezhibti ní.›³⁵Wɔ́ Muyiisi mú mɔ̀bɔ́ Esǝrayɛl lyì bí y'à zhɔ̃̀, bǝ wɔ̀: ‹Wɔ́ mɔ̌ lò ń pɔ mɔ́ nyí bǝ̀ ǹ yál nǝ́ pyɔ̌ ń kǝ́ nǝ́ bùrsì?› Wɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ cìcì Yi tó màlɛ́ka y è tú e zhì sɔ̀lɔ̀ w wẽ́ e lyí mu mú dɛnnɛ rǝ zwẽ be. ³⁶Wɔ́ ńmyɛ̌ ń vùr Esǝrayɛl lyì bí Ezhibti ní. Ń wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ǹdǝ́ wò-jààrɛ̀ Ezhibti ní, ǹdǝ́ mwǝ̃́ y nánshɔ̃̀ w wẽ́, ǹdǝ́ gɔ-elũ èpòlò w wǝ, byinǝ shǝ́-èna wẽ́. ³⁷Wɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ gwẽ̌ ń wò Esǝrayɛl lyì bí ni: ‹Yi b'a cír lò mǝ̀dù á wẽ́ n jǐrh rǝ̀ nyì-zwennǝ ǹdǝ àmyɛ́ ta.›³⁸Esǝrayɛl lyì bí gǝ́ y'à zhǐ dwã yó gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ yi ní, ń yà ń tó ń ŋwɛ́nɛ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ màlɛ́ka y tó né e zɔ̀m ǹdǝ́ nǝ́ nàmbala bɛ́ Sǝnǝyi pyɔ̀ w yó. Wɔ́ èta ń tó né n mǝ n zwẽ Yi zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀ n'ê pɛ nyǔ mú n byili nǝ́ba. ³⁹«Sǝ nǝ́ nàmbala bɛ́ y'à cẽ, bǝ̀ k'ê t'â yǎl bǝ zwẽ ń nyí rí yé. Bǝ̀ k'â n'ê yǎl bǝ kwɛ̃̀ bǝ vò Ezhibti. ⁴⁰Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ Arɔ̃ nɛ: ‹Zwìrhì wẽ̀ rǝ yǝ̀ ǹdǝ yǝ ta rǝ tó nǝ́ yé, bǝ̀ Muyiisi mú mɔ̀bɔ́ ń ce nǝ́ shǝ́r Ezhibti ní mú, nǝ́ yǝ̀l ń gǝ́ tó mǝ̀gã̌ yé.›⁴¹Bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ sánǝ́má bǝ zwìrhì ku ǹdǝ nũ̌-bwǝ̀lǝ̀ ta, bǝ m'e wɛ̀rhɛ́ bǝ̀ yi, bǝ zwǝ́l vwĩ̀ bǝ pǝ rɛ. Bǝ zɛ̃̀ bǝ fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀, kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ bǝ̀ cìcì wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀ jɛ̀rh mɔ́ yilǝ. ⁴²Yi zɛ̃̀ rǝ pyìrhí rǝ̀ kwã rǝ m'e zǎ bɛ, rǝ yẽ̌ be bǝ̀ n'ê cèrhé cã̀mǝ́sɔ̌sɛ́ sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w mú. Bǝ̀ kɛ̃ Yi nyì-zwennǝ bé sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:‹Esǝrayɛl lyì, á pansɛ́ ǹd'á vwàmá nɛ́ á y'ǎ m'á zwǝ́l vwǝ̃̀ né gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ byinǝ né shǝ́-èna y wẽ́ mó,wɔ́ àmyɛ́ nɛ á y'ǎ n'á zwǝ́l ne á pɛ nà? È dǝ̀ àmyɛ́ nɛ yé.⁴³Wɔ́ yi rí bǝ̀ y'à n'ê byẽ̀ bǝ̀ Mɔlɔkɛ mɔ́ nɛ á zwǝ́l vwǝ̃̀ né á pa.Wɔ́ rǝ̀myɛ́ kòrhó w á y'ǎ n'á zhĩ.Á y'ǎ n'á zhĩ á yi rí á n'á byẽ̀ bǝ̀ Erǝfã mɔ́ myɛ cã̀mǝ́sɔ̀wá yá.Rǝ̀myɛ́ gakó wɔ́ wẽ̀ á zwìrhì á n'á wùlì tɛ̃́ rǝ̀ yé né.Rǝ̀myɛ́ ce, à b'a ce lyì zǝ ába bǝ vò jàà kɛ̀bɛ́ è nyɛ du Babyǝlɔnɛ mɔ́ wẽ́.›⁴⁴Nǝ́ nàmbala bɛ́ y'à pú kòrhó gɔ-elũ èpòlò w wǝ. Muyiisi yà ń ce bǝ pú w ǹdǝ Yi gǝ́ y'à byili mu ní. Yi dɔbrɛ́ kùlkṍ w ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́. ⁴⁵Nǝ́ nàmbala bɛ́ kwã nɛ́, wɔ́ bǝ̀ byǎ bɛ́ nɛ bǝ̀ yẽ̌ kòrhó w òmyɛ́ nɛ bǝ pa, Zhozwe yǝ̀ bǝ̀ yé né, bǝ zǝ w bǝ vò cɔ w kɔ̀bɔ́ Yi y'à bwǝl be ò nyí mú wẽ́. Sǝ Yi jì cɔ w òmyɛ́ mɔ́ lyì bí, rǝ̀ zwẽ bǝ̀ cɔ w rǝ pǝ nǝ́ nàmbala bɛ́ nɛ. Kòrhó w mɛ̃ gàà kɔn m'e yí Dǝvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jú. ⁴⁶Dǝvyidi yà ń sú Yi yírh. N zɛ̃̀ n lwǝ̀l lè sɔ́má ń la jàà lú n pǝ Zhakɔɔbɛ Yi rí ni,⁴⁷sǝ wɔ́ Salǝmɔ ń tú n lù jì n pǝ rɛ. ⁴⁸E jà Yi dɛ̃̌ cǝ́bal mɔ́ tá ń zwì jì kɛ̀bɛ́ numbyínsi lù ǹdǝ́ bǝ̀ jɛ̀rh mɔ́ wẽ́ yé. ⁴⁹Rǝ̀ tó rǝ̀ nyì-zwennǝ mǝ̀dù dɛnnɛ rǝ wɔ̀:‹Dɛ̃̌ yi rí wɔ́ à dǝ̀gwã́,cɛ y wɔ́ à nǝ̀rh cṹ jàà.Jì dwí tɛ̌ á wɔ̌ á la lú á pɛ̃?Wɔ́ jàà kɛ̌ è b'a yǝ̀ à jòmǝ́ jàà? ⁵⁰È dǝ̀ àmyɛ́ à wɛ̀rhɛ́ rǝ̀myɛ́ gakó ǹdǝ́ à nà?›»⁵¹Ecẽẽ zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bùrsí gùlú w lyì bí ni: «Á wɔ́ yó-kùùlì cìnǝ́. Á bǝ shɛ̀ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cilu s'á zwẽ nyí yé. Twéé gakó á n'á cẽ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ nyí ni ǹdǝ á nàmbala bɛ́ ta. ⁵²Yi nyì-zwennǝ mǝ̀dù ga tɛ̀nɛ́ á nàmbala bɛ́ yǝ̀ nwɛ̀nɛ̀ yé. Bǝ̀ gaga mɔ́ gu byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à dámǎ bǝ̀ n'ê bwǝ̀l wu-cángá cǝ́bal mɔ́ twírí y yò mó. Èlǎsɛ̃́, wɔ́ wu-cángá cǝ́bal mɔ́ ńmyɛ̌ á myìnì á gu. ⁵³Yi tó màlɛ́kabá dɛnnɛ rǝ byili ába rǝ̀ nyǝ́ né, sǝ á yǝ̀ nɛ zwẽ yé.»⁵⁴Bùrsí gùlú w lyì bí gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ lyimǝ zɛ̃̀ ǹdǝ́ Ecẽẽ, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê pupwiri tɛ̃́ bǝ̀ m'ê dɔ̀m bǝ̀ yǝ́lǝ́ dwã nɛ. ⁵⁵Ecẽẽ yà ń sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́, n kwẽ̌ ń la dɛ̃̌ nyǔ, n nǝ Yi zùwǝ́ y ǹdǝ́ Yezu ń zhǐ rǝ̀ jǝ̀jĩ́ ni. Ecẽẽ bya n wɔ̀: ⁵⁶«Nyǐ-nǝ à nǝ dɛ̃̌ yi rí rǝ̀ pul, sǝ à nǝ Numbyíní Byǐ ń zhǐ Yi jǝ̀jĩ́ ni.»⁵⁷Bǝ shĩ bǝ̀ zhã̌, bǝ zɛ̃̀ bǝ búbwéé, bǝ tó dwã bǝ dùr bǝ cĩ́ jɛ̃̀ ń yó, ⁵⁸bǝ zǝ mɔ bǝ du cɔ w wa, bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ nǝ́kulǝ bǝ dul mo bǝ ji tɛ̃́. Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dul mo mó y'à vùr bǝ̀ gàndɛ́ bǝ cĩ́ tɛ̃́ ébɔ́-dǎl mǝ̀dù nyí ni, ń yíl Swǝǝ.⁵⁹Bǝ̀ gǝ́ y'à n'ê dul nǝ́kulǝ né yi ní, Ecẽẽ yà ń nǝ́ ń lwǝ̀l Yi ń zhe: «Cinu Yezu, zwẽ à ywǝ́lǝ́ y Arǝzana wa.» ⁶⁰N zɛ̃̀ n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó, n bya n wɔ̀: «Cinu, bǝ̀ká nyǐ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ ǹdǝ yò ta yé.» Ń gǝ́ zɔ̀m rǝ̀myɛ́, ń shíshìrhǝ́ né j'á gu.

Chapter 8

¹Kɔn zhí dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ yùwǝ̀, bǝ j'a zɛ̃̀ bǝ ji kùr bǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ Zhǝrǝzalɛm Kristǝ-lyì gùlú w dɛ̃́dɛ̃́. Kristǝ-lyì bí gakó dùr bǝ làà dwã nɛ bǝ vò Zhide ǹdǝ́ Samarɛ tǝnèsé wẽ́; è gǝ dǝ̀ tùntúmǝ́ bé dúdú bǝ̀ mɛ̃. ²Lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Yi lyì mú jàlà kúrh Ecẽẽ ne dɛ̃́dɛ̃́, bǝ zɛ̃̀ bǝ kwè mò bǝ vò bǝ ce. ³Sǝ è gǝ wɔ́ Swǝǝ myɛ̌ yilǝ, ń yà ń nǝ́ ń pyà Kristǝ-lyì gùlú w cɔ̌ ǹdǝ́ ń wu gakó. Ń nǝ́ ń tó kǎlsɛ́ wẽ́ ń pwà bala ǹdǝ́ kana byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Kristǝ-lyì mú ń pɛ bǝ̀ ce byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀.⁴Kristǝ-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à dùr bǝ làà dwã nɛ mɔ́ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zhǝ̀l jààsɛ́ gakó w bǝ̀ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí ri. ⁵Shilipu myɛ̌ yà ń zhǝ̀l Samarɛ cǝ-fɔ̀lɔ̀ w wa, ń nǝ́ ń bwǝ̀l Kristǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí ń byili lyì bí ni.⁶Lyì bí gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò, bǝ̀ cìcì yírhǝ́ j'à n'ê nɛ rɛ mɔ́ ce, bǝ̀ y'à n'ê twí dwã yó nánzhǝzhɔ̌, sǝ bǝ̀ y'à n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́ náàcɛ̀nɛ́. ⁷Nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ́ y'à n'ê búbwéé nyí sǝ̀ dwi lyì nánzhǝzhɔ̌ wẽ́. Gwànsɛ ǹdǝ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twi cǝ́ y'à n'ê wárhá. ⁸Sǝ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ cɔ w òmyɛ́ wẽ́ zhǝ̀n zhǝ̀nà.⁹Bal mǝ̀dù yà ń jɛ̀rɛ̀ ń ŋwɛ́nɛ́ cɔ w òmyɛ́ wẽ́ ń yíl Shǝmɔ. Ń yà ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ jǝ̀-myaárhɛ rǝ̀ jàr Samarɛ lyì bí, sǝ ń yà ń zhe bǝ̀ ńmyɛ̌ zhe jàn. ¹⁰Lyì bí gakó, bǝ̀sɔ́ná ǹdǝ́ náncɛrh, y'à n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́ náàcɛ̀nɛ́, sǝ bǝ̀ y'à n'ê wǝ̀l bǝ̀ Yi jàn rɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ, jàn rɛ̀ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀: Jàn nánfɔ̀lɔ̀ w mɔ́. ¹¹Ń gǝ́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà ń nǝ́ ń jàr lyì bí ǹdǝ́ jǝ̀-myaárhɛ́ èta mɔ́ kɔn dɛnɛ mɔ́ ce, bǝ̀ y'à n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́ náàcɛ̀nɛ́.¹²Sǝ Shilipu gǝ́ tú n bwǝ̀l Yezu Kristǝ yil ré ǹdǝ́ Yi pɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò n byili bi mú, bala bɛ́ ǹdǝ́ kana bɛ́ ga zù Kristǝ, bǝ mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ wa. ¹³Shǝmɔ myɛ cìcì mú zwẽ nyí bǝ mɔ́lɛ́ mɔ nɛ̃̌ wa, n já n zɛ̃̀ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ Shilipu twéé gakó, sǝ màmyaárhɛ́ ǹdǝ́ wò-jààrɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń nǝ́ ń nɛ Shilipu wɛ̀rhɛ́ mɔ́ y'à n'ê jàr mɔ dɛ̃́dɛ̃́.¹⁴Tùntúmǝ́ bé byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ Samarɛ lyì bí zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ twĩ̀ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã bǝ̀ sõ. ¹⁵Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã gǝ́ yú Samarɛ, bǝ lwǝ̀l Yi byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó yilǝ, mùnì Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só bǝ̀ yó, ¹⁶bǝ̀ wɔ́ Cǐnnǝ Yezu yil ré dúdú bǝ̀ y'à m'e mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ wa, sǝ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ y'à gwẽ̌ yǝ̀ bǝ̀myɛ́ mǝ̀dù ga yó swé yé. ¹⁷Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã zɛ̃̀ bǝ cĩ́ jɛ̀rh bǝ̀ yó. Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ zɛ̃̀ e só bǝ̀ yó.¹⁸Shɔmɔ gǝ́ pwírí Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ tó tùntúmǝ́ dɛnnɛ e só byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó yó, n vùr wársɛ ń nǝ́ ń pɛ bɛ, ¹⁹n wɔ̀: Zwẽ-nǝ s'á pǝ ŋwɔ̀nɔ́ w òmyɛ́ àmyɛ nɛ, mùnì ga lò mɔ̀bɔ́ àmyɛ gǝ cĩ́ jɛ̃̀ ń yó, sǝ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só ń yó²⁰Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Yi m'a cɔ̀ ǹmyɛ́ ǹdǝ́ ǹ wársɛ́ ga, ǹ gǝ́ ǹ bùl bǝ̀ Yi paánsɛ́ wɔ̌ sǝ̀ yè mó yilǝ. ²¹Ǹ twǝ́r tɛ̀nɛ́ yò w kɔ̀bɔ́ wẽ́ yé; ǹ bǝ cǝl zhe ò wẽ́ myɛ yé, bǝ̀ ǹ wu dǝ̀ cángá Yi yé né yé. ²²Rǝ̀myɛ ce, pyìrhí ǹ wu, ń lwǝ̀l Cǐnnǝ mó ne. Dǝ̀ga, ń mà n pɔ̃́ ǹ bùlǝ̀ námmǝlwǎlsɛ́ sǔbri, ²³b'à pwírí lwɛlɛ rɛ́ wɔ̀rhɔ́ shil sú ǹ wu wǝ́, ǹ jǐrh rǝ̀ yóm.²⁴Shɔmɔ zɛ̃̀ n wɔ̀ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã nɛ: Ámyɛ̌ cìcì lwǝ̌l-nǝ Yi à yilǝ, mùnì tɛ̀bɛ́ á n'á byili èta mɔ́ rǝ̀dù ga bǝ̀k'a zǝ nɛ yé.²⁵Sǝ Pyɛɛrɛ ǹdǝ́ Zhã bwǝ̀l Cǐnnǝ mó zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bǝ byili lyì bí ni. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, bǝ k'a kwɛ̃̀ bǝ̀ la Zhǝrǝzalɛm, sǝ bǝ̀ y'à n'ê bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí Samarɛ tǝnà y cɛmɛ nɛ́ wẽ́ bǝ̀ m'ê la.²⁶Cǐnnǝ mó màlɛ́ka wɔ̀ Shilipu ni: Zɛ̃̀ ń kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è shí Zhǝrǝzalɛm e tó gɔ-elũ w e lyɛ̃ è la Gaza mɔ́ ń vò lũ jǝ̀jĩ́ sõ. ²⁷Shilipu já n yǝ́yɛ́lɛ́ n lyɛ̃. Ń gǝ́ yú sɔ́má yó, n nǝ Ecopyi tǝnà y lò mǝ̀dù, ń yà ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń yà ń nǝ́ ń yìlì Ecopyi pyǝ-kɛ̃ mɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Kandaasɛ mɔ́ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ nɛ. Ń yà ń zhǝ̀l Zhǝrǝzalɛm n vò n cèrhé Yi, ²⁸n zɛ̃̀ n ká n kwɛ̃̀ ń la jè. Ń yà ń jě ń shǝshǎ zhírǝ́ wẽ́, ń nǝ́ ń kàrmǝ Yi nyì-zwennǝ Ezǝyi sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́.²⁹Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ zɔ̀m ǹdǝ́ Shilipu e wɔ̀: Dǔr ń yí zhírǝ́ y kɛ̀bɛ́ èta mɔ́ nyí ni, ³⁰Shilipu dùr n yí zhírǝ́ y nyí ni, n nyɛ̀ɛ̀ bal mɔ́ gǝ́ nǝ́ ń kàrmɔ Yi nyì-zwennǝ Ezǝyi sɛ́bɛ́ rɛ́ nɛ́. N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh mo n wɔ̀: Ǹ nyɛ̌ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ kàrmɔ mɔ́ kùrǝ̀? ³¹Bal mɔ́ wɔ̀ mɔ: Etǝr à b'a tó né a nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀ kùr ǹdǝ́ lò gǝ yǝ̀ nɛ byili. N zɛ̃̀ n lwǝ̀l Shilipu ni bǝ̀ ń zú zhírǝ́ y wẽ́ n jòm ń yala nɛ.³²Bǝ̀ y'à kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ ń yà ń nǝ́ ń kàrmɔ mɔ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Bǝ̀ zɔ mɔ ǹdǝ pyìrhǝ́ kɛ̀bɛ́ bǝ zɔ bǝ̀ m'e la è gu jàà w ta. N shĩ̌ ń nyí ndǝ pyì-bwɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê gɔrh è jà è t'â kúrh ta. ³³Bǝ̀ yǝ̀ mɔ nyǐ ǹdǝ lò ta yé; bǝ̀ yǝ̀ mɔ bùrì pɛ yé. Bǝ̀ vùr ń myǝ̌l cɛ yó. Wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n zɔ̀m ń dwí rí yò?³⁴Bal mɔ́ zɛ̃̀ n bwǝ̀rh Shilipu n wɔ̀: À n'â lwǝ̀l mó, wɔ́ mɔ̌ yò Yi nyì-zwennǝ mó nǝ́ ń zɔ̀mà? Wɔ́ ńmyɛ̌ cìcì yò ń nǝ́ ń zɔ̀m ráá wɔ́ lò dõ yò ń nǝ́ ń zɔ̀mà? ³⁵Shilipu já n tó Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ dɛnnɛ n bwǝ̀l Yezu yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí n byili mu.³⁶Bǝ vò vò bǝ yí jàà èdù wǝ, bǝ nǝ bwǐ èdù, nɛ̃̌ y'à ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́. Bal mɔ́ wɔ̀ Shilipu ni: Nyǐ nɛ̃̌, à wàr à m'a mɔ́lɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ w nà? ³⁷Shilipu wɔ̀ mɔ: Ǹ gǝ zwẽ nyí ń zù Kristǝ ǹdǝ́ ǹ wu gakó, ǹ wɔ̌ ǹ m'ǎ mɔ́lɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ wa. Bal mɔ́ wɔ̀ mɔ: À zwẽ nyí bǝ̀ Yezu Kristǝ wɔ́ Yi Byǐ. ³⁸N zɛ̃̀ n ce bǝ zǝ zhírǝ́ y e zhì. Ńmyɛ̌ Shilipu ga tó dwã bǝ só tɛ̃́ bǝ zù bwǐ y wǝ, Shilipu mɔ́lɛ́ mɔ nɛ̃̌ mɔ́ wa.³⁹Bǝ̀ gǝ́ k'a shí bwǐ y wẽ́ bǝ du, Cǐnnǝ mó Eshirhǝ y kwè Shilipu e m'e jé. Bal mɔ́ kǝ́ ń yǝ̀ mɔ nɛ yé, sǝ ń lyɛ̃ n súlí ń sɔ́má y ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀. ⁴⁰È gǝ wɔ́ Shilipu yilǝ, bǝ̀ k'a vò bǝ nǝ mɔ cɔ òdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Azɔtɛ nɛ́, n lyɛ̃ ń nǝ́ ń tó cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́, ń nǝ́ ń bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí ń mǝ́ ń la Sazarɛ.

Chapter 9

¹Swǝǝ yà ń wɔ́ Cǐnnǝ mó kwã-lyì bí nɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ bǝ̀ gu bùlǝ̀ nǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ń wẽ́, n zɛ̃ n vò n nǝ Yi jì y yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ yá, ²n lwǝ̀l mo sɛ́bɛ́ ń mǝ́ ń la Zhwifubá dwã-gùúlí jìsí sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Damaasɛ nɛ́ mɔ́ wẽ́, ń gǝ yú ń gǝ nɔ lyì bǝ̀ n'ê tó Yezu Kristǝ sɔ́má yá, è gǝ wɔ́ bala, è wɔ́ kana myɛ, sǝ n zǝ bɛ n lyẽ n ká n mǝ n bǝ̀ Zhǝrǝzalam.³Ń yà ń wɔ sɔ́má yó ń la Samaasɛ. Ń gǝ́ tú n bwǝlse, pwẽ̀ shí dɛ̃̌ rǝ yǝ̌r rǝ kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ. ⁴N tu tɛ̃́, n zɛ̃̀ n nyɛ̀è cǝl rǝ̀ n'ê wǝ̀l mo: Swǝǝ, Swǝǝ, byè yil ǹ nǝ́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ nɛ?⁵Swǝǝ bwǝ̀rh n wɔ̀: Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ lò yó-cǝ́bal: Cǝl ré wɔ̀ mɔ: Àmyɛ́ wɔ́ Yezu, mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ mɔ́. ⁶Zɛ̃̀ ń zù cɔ w wẽ́. Ǹ gǝ yúwǝ́, bǝ̀ m'a byili mú kɔn tɛ̀bɛ́ ǹ mǝ̌ sǝ́ wɛ̀rhɛ́. ⁷Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à tó mo bǝ̀ la mɔ́ zhǐ bǝ̀ nyǝ́ dɛ̃, bǝ̀ yǝ̀ kaka wǝ̀l yé. Bǝ̀ y'à nyɛ̌ cǝl ré, sǝ bǝ̀ y'à bǝ lò lò nɛ yé.⁸Swǝǝ shí tɛ̃́ n zɛ̃̀, ń yírhǝ́ né y'à shǐrh, nǝ j'à bǝ nǝ́ nɛ yé. Bǝ zǝ ń jɛ̃̀ nɛ bǝ m'e vò Damaasɛ. ⁹N jòm gàà mɔ́ dwã nǝ̀tɔ̀ ǹdǝ́ ń yírhǝ́ né bǝ nǝ́ nɛ yé.Ń yà ń tá ń jí kùjú ń tá ń nywɛ̀ nɛ̃̌ myɛ yé.¹⁰Kristǝ-lò mǝ̀dù myɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ Damaasɛ nɛ́ ń yíl Ananyaasɛ. Cǐnnǝ mó lyí mu, n wɔ̀ mɔ: Ananyaasɛ! N wɔ̀: Cǐnnǝ, nyǐ ni. ¹¹Cǐnnǝ mó wɔ̀ mɔ: Zɛ̃̀ ń kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê byè bǝ̀ Sɔ́má cángá mɔ́, ń vò Zhide sõ kɛ̀lɛ́ wa. Nyǐ Tarsɛ lyì bal mǝ̀dù ŋwɛ́nɛ́ gàà ń yíl Swǝǝ, ń nǝ́ ń ce Yi. Ǹ gǝ yú sǝ́ bwǝ̀rh ń yò. ¹²À ce n nǝ bal mǝ̀dù ń Yi co wẽ́ ń yíl Ananyaasɛ ń nǝ́ ń zwì jù w ń la jɛ̀rh ń yó cṹ, mùnì ga ń yírhǝ́ né púr.¹³Anayaasɛ wɔ̀ : Cǐnnǝ, nyǐ lyì nánzhǝzhɔ̌ zɔ̀m bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yò ǹdǝ́ nɛ. Bǝ̀ byili ń gǝ́ nǝ́ ń nwɛ̀nɛ̀ ǹ kwã-lyì bí Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́. ¹⁴Wɔ́ Yi jì y vwì-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé bǝ̀ pɔ mɔ nyí bǝ̀ ń bǝ̀ nyɔ̀nɔ̀ n zǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ n'ê cèrhé mó mó. ¹⁵Cǐnnǝ mó zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Zhǝl, bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ cicì à cír bal mɔ́ ńmyɛ̌ à la ce n bwǝ̀l à yil ré n byili lũ w tǝnèsé dwã bɛ́ lyì bí ǹdǝ́ bǝ̀ pyǎ bɛ́, ǹdǝ́ Esǝrayɛl lyì bí ni. ¹⁶Àmyɛ́ cìcì m'a byili mu ń gǝ́ mǝ̌ sǝ n nwɛ̀nɛ̀ à yil ré yil né.¹⁷N zɛ̃̀ n vò, n yí n zù kɛ̀lɛ́ wa, n cĩ́ ń jɛ̀rh Swǝǝ yó, n wɔ̀: Da-byǐ, Swǝǝ, wɔ́ Yezu mú mɔ̀bɔ́ ń lyí mú sɔ́má y yó ǹdǝ́ ǹ bàn mɔ́ ń twĩ̀ ni ǹ sõ, mùnì ga ǹ yírhǝ́ né púr, sǝ́ sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́. ¹⁸Rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, wẽ̀ shí Pwǝǝ yírhǝ́ né w ǹdǝ pùnǝ́ ta nǝ ló tɛ̃́. Ń yírhǝ́ né j'a púr, bǝ zɛ̃̀ bǝ mɔ́lɛ́ mɔ nɛ̃̌ mɔ́ wa. ¹⁹Bǝ pɔ̃ kùjú n jí, ń yala nɛ́ k'a zhǐ kẽkẽ. N mɛ̃ Kristǝ kwã-lyì bí bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Damaasɛ nɛ́ mɔ́ sõ n wɛ̀rhɛ́ dwã màngɛlɛ́.²⁰Swǝǝ já n zɛ̃̀ n ji kùr rǝ̀myɛ́ yi ní ń nǝ́ ń bwǝ̀l Zhwifubá dwã-gùúlí wẽ́, bǝ̀ Yezu wɔ́ Yi Byǐ, ²¹sǝ kɔn jàr lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ zhe: È dǝ̀ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nǝ́ ń nwɛ̀nɛ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cèrhé Yezu Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́ nà? È gǝ è dǝ̀ surhǝ ń wɛ̀rhɛ́ ń bǝ̀ nyɔ̀nɔ̀ ń la bɛ zal n mǝ n vò n pǝ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́l-nǝ bé yé né cìnǝ́ bé ne? ²²Sǝ Swǝǝ cǝ̀ǝ̀le ń nǝ́ ń bwǝ̀l nyí rí ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀. Ń nǝ́ ń byili Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Damaasɛ nɛ́ mɔ́ nɛ bǝ̀ Yezu wɔ́ Kristǝ mó zhǝ̀nà, sǝ bǝ̀ y'à k'é yǝ̀l bǝ̀ gǝ́ m'a lyár mɔ nɛ yé.²³Dwã màngɛlɛ́ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Zhwifubá zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê pyà Swǝǝ gu, ²⁴sǝ ń lwar. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê yìlì cɔ w kɔ̀nɔ́ w nyí rí ni cǝcɛ̃ ǹdǝ́ nǝ̀nyɔ́nɔ́ ga, mùnì ga bǝ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ zǝ mɔ bǝ gu. ²⁵Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ tó cǝcɛ̃ nɛ bǝ kwè mo bǝ ce sǝ́yǎ wa; bǝ tó byílí kwã nɛ́ bǝ cĩ́ pwẽ̀ ne.²⁶Swǝǝ lyɛ̃ n vò Zhǝrǝzalɛm. Ń gǝ́ yú gàà, ń yà ń nǝ́ ń yǎl n zù Kristǝ kwã-lyì bí wẽ́, sǝ bǝ̀ gakó y'à n'ê dùr ywẽ. Bǝ̀ y'à t'â zwẽ nyí bǝ̀ ń jǐrh kristǝ-lò zhǝ̀n ga yé, ²⁷sǝ Barnabaasɛ zɛ̃̀ n zǝ mɔ n vò Ktistǝ tùntúmǝ́ bé sõ. N yí n byili bi Swǝǝ gǝ́ nɔ Cǐnnǝ mó sɔ́má y yó né, ǹdǝ́ Cǐnnǝ mó gǝ́ zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ nɛ́. N byili myɛ, bǝ̀ Swǝǝ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí Damaasɛ nɛ́ ǹdǝ́ wu-jɔ̀ Yezu yil ré yilǝ.²⁸Kɔn zhí rǝ̀myɛ́ yi ní, Swǝǝ já n mɛ̃ tùntúmǝ́ bé sõ Zhǝrǝzalɛm nɛ́. Ń yà ń nǝ́ ń tó ń zhǝ̀l ń bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí ǹdǝ́ wu-jɔ̀, Cǐnnǝ mó yil ré yilǝ. ²⁹Ń yà ń nǝ́ ń zhǝ̀l Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zɔ̀m gǝ̀rǝ́kɛ mɔ́ sõ, ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ, sǝ bǝ̀ y'à n'ê yǎl bǝ gu mu. ³⁰Kristǝ-lyì bí gǝ́ lwar rǝ̀myɛ́, bǝ zǝ mɔ bǝ vò Sǝzarɛ, bǝ ce n lyɛ̃ n vò Tarsɛ.³¹Yǝ̀-zùlǝ́ y'à zɛ̃̀ nǝ̀ zhe Kristǝ-lyì bí gùlú w Zhide púlǝ́púlǝ́ ǹdǝ́ Gǝlile ǹdǝ́ Samarɛ tǝnèsé wẽ́ mó, sǝ ò lyì bí jàn y'à n'ê súlí, bǝ̀ n'ê nyàm Cǐnnǝ mó ǹdǝ́ bǝ̀ wun gakó, sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ y'à n'ê pùl ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn. ³²Pyɛɛrɛ yà ń nǝ́ ń byɛ́lɛ́ cɛmɛ nɛ́ gakó. N byɛ́lɛ́ byɛ́lɛ́ n bǝ̀ n yí cɔ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Lyidǝ mó kristǝ-lyì bí sõ.³³N nǝ bal mǝ̀dù ń yíl Ene, ń nèsé y'à cùwǝ̀, n wɛ̀rhɛ́ byinǝ lyɛlɛ ǹdǝ́ wɔ́ tɛ̃́ ń pyě né. ³⁴Pyɛɛrɛ wɔ̀ mɔ: Ene, Yezu Kristǝ wárh mɔ́. Zɛ̃̀ ń pyípyílí ń pyònò wǝ́. N já n shí tɛ̃́ n z:ẽ̀ rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì. ³⁵Lyidǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Sarɔ̃ cɛmɛ nɛ́ púlǝ́púlǝ́ wẽ́ mó gǝ́ nɔ yò w òmyɛ́, bǝ pyìrhí bǝ̀ wun bǝ zù Cǐnnǝ mó³⁶Kɛ̃ mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Zhope né ń wɔ́ Kristǝ kwã-lò ń yíl Tabyǝta, rǝ̀ kùr ǹdǝ́ gǝ̀rɛ́kɛ wɔ́: Dɔrɛkaasɛ. Ń yà ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́; ń nǝ́ ń sɛ̃ nǝ̀mwà nɛ. ³⁷Sǝ ń tú n tu címí dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́ n cì. Bǝ̀ gǝ́ shɛ mɔ nɛ̃̌ bǝ zhɛ̀, bǝ kwè mo bǝ vò bǝ cĩ́ dɛ̃̌-yó jì wǝ.³⁸Lyidǝ ǹdǝ́ Zhope bwǝ́l dwã nɛ. Rǝ̀myɛ́ ce Krist-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhope né mó lwar bǝ̀ Pyɛɛrɛ ŋwɛ́nɛ́ Lyidǝ né, bǝ zɛ̃̀ bǝ twĩ̀ lyì bǝ̀lyè ń sõ, bǝ wɔ̀ bǝ̀ ń bǝ̀ làlà. ³⁹Pyɛɛrɛ já n zhǐr rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì n tó be. ń gǝ́ tú n yí, bǝ zǝ mɔ bǝ vò dɛ̃̌-yó jì y wǝ. Ejǝ̀nǝ̀ bé gakó j'a twẽ̌ bǝ yí ń nyí ni ǹdǝ́ yǝ́-nàná, bǝ byili mu kàmǝ̀-zwǐsí shɛ̀bɛ́ dwí gakó Dɔrǝkaasɛ yà ń nyal ǹdǝ́ ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́.⁴⁰Pyɛɛrɛ ce lyì bí gakó du pwẽ̀ ne, n zɛ̃̀ n jòm ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó n lwǝ̀l Yi. N zɛ̃̀ n pyìrhí ń yé n zǎ kɛ̃ mɔ́ ń cù mú, n wɔ̀ mɔ: Tabyǝta, zɛ̃̀ dɛ̃̌! Kɛ̃ mɔ́ púr ń yírhǝ́ n nǝ Pyɛɛrɛ, n zɛ̃̀ n jòm ń kùr yó. ⁴¹Pyɛɛrɛ zǝ ń jɛ̃̀ nɛ, n zhẽ̌ mo dɛ̃̌. N zɛ̃̀ n byẽ̀ lyì bí ǹdǝ́ ejǝ̀nǝ̀ bé n byili bi kɛ̃ mɔ́ ń bwìrhì mú. ⁴²Cɔ w lyì bí gakó nyɛ̀ɛ̀ yò w òmyɛ́, bǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ j'a zwẽ nyí bǝ zù Cǐnnǝ mó. ⁴³Pyɛɛrɛ mɛ̃ Zhope né bal mǝ̀dù sõ kɔn dɛnɛ. Bal mɔ́ ńmyɛ̌ yà ń yíl Shǝmɔ. Ń yà ń nǝ́ ń twĩ̀ tàndɛ tum.

Chapter 10

¹Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Sǝzarɛ nɛ́ ń yíl Kɔrnɛɛ. Ń yà ń wɔ́ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cǝ́bal, gùlú w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ «Yitǝlyi shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ» mɔ́ wẽ́. ²Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó y'à só Yi, bǝ̀ n'ê nyàm rɛ̀. Ń yà ń nǝ́ ń sɛ̃ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à wɔ́ nǝ̀mwà mɔ́ nɛ. Ń yà ń nǝ́ ń ce Yi twéé twéé.³Dɛ̃ rǝ̀dù, n nǝ Yi màlɛ́ka pamparɛ̃ɛ̃ è tú e lyí mu ń sõ kɛ̀lɛ́ w yi-kár bɔ̀l wà, e byẽ̀ mò e wɔ̀: «Kɔrnɛɛ.» ⁴N kwẽ̌ n nyǐ màlɛ́ka yá, ń wu zɛ̃̀, n wɔ̀: «Yó-cǝ́bal, wɔ́ bǝ̀kɔ́n yò?»Màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ̀: «Yi zwẽ ǹ lwǝ̌l mó, sǝ ǹ sɛ̃ɛ̃́ y ǹ nǝ́ ǹ sɛ̃ nǝ̀mwà bɛ́ nɛ mɔ́ yú rǝ̀ bùlǝ̀, ce rǝ̀ t'â swě ǹ yò yé. ⁵Sǝ twĩ̌ lyì Zhope né èlǎsɛ̃́, lò mǝ̀dù ŋwɛ́nɛ́ gàà ń yíl Shǝmɔ Pyɛɛrɛ, bǝ wɔ̀ mɔ̀ bǝ̀ ń bà. ⁶Ń ŋwɛ́nɛ́ lò mǝ̀dù sõ, ńmyɛ yíl Shǝmɔ, sǝ ńmyɛ̌ mɔ́ nǝ́ ń twĩ̀ tàndɛ̀ tum. Ń kɛ̀lɛ́ y ŋwɛ́nɛ́ mwǝ̃́ y nyí ni.»⁷Màlɛ́ka y è y'à n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ Kɔrnɛɛ mɔ́ gǝ́ zhǐr, n byẽ̀ ń tùntùnnǝ̀ bǝ̀lyè e súlí ń shǝ̀dáá èdù, è y'à zhe yǝ̀wǎl ǹdǝ́ ń tumǝ né, e j'à y'à só Yi, ⁸n byili bi kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ n ce bǝ zhǐr bǝ̀ la Zhope yǝ́.⁹Bǝ vò vò bǝ zɔ̃̀ sɔ́má yó, bǝ dùlí bǝ̀ la m'e yí Zhope, ǹdǝ́ yi rí yú yǝ́-pɛ̀lɛ́ ecǝl wǝ. Rǝ̀myɛ́ yi ní, ǹdǝ́ Pyɛɛrɛ myɛ zɛ̃̀ n jì lyarh w ń la Yi co. ¹⁰Nɔrh zɛ̃̀ mǝ̀ zhe mo, ń nǝ́ ń yǎl kùjú n jí. Kɛ̀lɛ́ y lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê tɛnɛ kùjú bǝ̀ la mɔ pɔ. Rǝ̀myɛ́ yi ní, kɔn j'a wɛ̀rhɛ́ mɔ. ¹¹N nǝ dɛ̃̌ yi rí rǝ̀ pul, n pwírí ku òdù ò nyɛ̌ ǹdǝ kàmǝ̀-jɛ̃̀ nánfwɛ̀lɛ̀ ta, ò nyǝ́ né nǝ̀na y ga lyẽ dwã nɛ, ò shí dɛ̃̌ ò bàn tɛ̃́. ¹²Wẽ̀ dwí gakó y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́: vwàmá ǹdǝ́ dɔma ǹdǝ́ dɛ̃̌ kúmsi.¹³N nyɛ̀ɛ̀ cǝl rǝ̀ wò mò: «Pyɛɛrɛ, zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń gu wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ń shɛ̃̀ ń dɔ̃̀.» ¹⁴Pyɛɛrɛ wɔ̀: «Cinnǝ, ɔ̃́'ɔ̃, à gwẽ̌ yǝ̀ kùjú kɔ̀bɔ́ ò súl ǹdǝ́ jú, o jà ò n'ô pɛ jìmdì mú à nyú w ce gaga yé.» ¹⁵Cǝl ré k'e wɔ̀ mɔ̀: «Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi zǝ rǝ yǝ̀ kɔ̀-ècɛ̀nɛ́, sǝ ǹmyɛ́ bǝ̀ká wɔ̀ bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ jìmdì yé.» ¹⁶Kɔn wɛ̀rhɛ́ èta twǝr rǝ̀tɔ̀, ku w j'a k'a vò dɛ̃̌.¹⁷Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ ń nǝ́ ń tɛ́rɛ́ ń wẽ́, ń mǝ́ ń pyà kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń nɔ èta mɔ́ kùrǝ̀. Rǝ̀myɛ́ yi ní, ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ Kɔrnɛɛ twĩ̀ mú bwǝ̀rh bwǝ̀rh bǝ byili bi Shǝmɔ kɛ̀lɛ́ y shò, bǝ b'è zhǐ bwǝ̀rǝ̀ y wǝ. ¹⁸Bǝ ce, bǝ zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh bǝ̀ wɔ́ nyɔ̀nɔ̀ Shǝmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Pyɛɛrɛ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́?¹⁹Rǝ̀myɛ́ yi ní, ǹdǝ́ Pyɛɛrɛ yà ń gwẽ̌ nǝ́ ń tɛ́rɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń nɔ èta mɔ́ kùr ré, Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ wɔ̀ mɔ̀: «Nyǐ lyì bǝ̀tɔ̀ tú bǝ̀ n'ê pyà mɔ́. ²⁰Zɛ̃̀ ń só tɛ̃́ làlà ń tó be, ǹ bǝ̀ká ce tǝ́tɔ̀ná yé, bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ à twĩ̀ bì.» ²¹Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n só tɛ̃́ n vò bǝ̀ sõ n wɔ̀ bɛ: «Wɔ́ àmyɛ́ á n'á pyà nà? Nyǐ-nǝ ne. Náncɔ̀nɔ̀ á n'á pyà nɛ̀?»²²Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Wɔ́ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cǝ́bal mǝ̀dù ń yíl Kɔrnɛɛ ń twĩ̀ nǝ́ba. Ń wɔ́ wu-cángá cǝ́bal, ń nǝ́ ń nyàm Yi. Zhwifubá gakó n'ê zɔ̀m ń yil náàcɛ̀nɛ́. Yi màlɛ́ka tú e wɔ̀ mɔ̀ bǝ̀ ń byẽ̌ mó ń bǝ̀ ń sõ, sǝ n cili kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ la mɔ byilu mú.»²³23 Pyɛɛrɛ ce bǝ zù kɛ̀lɛ́ wa, n pǝ bɛ jàà bǝ zɔ̃̀.²⁴Bǝ vò vò bǝ zɔ̃̀ sɔ́má yó, bǝ dùlí bǝ yí Sǝzarɛ. Sǝ Kɔrnɛɛ yà ń byẽ̀ ń dwí lyì ǹdǝ́ ń dɔwabá byɛ̀bɛ́ ń só, bǝ b'è jě tɛ̃́ bǝ̀ n'ê dɛ̃̀ bɛ̀.²⁵Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ̀ n'ê yí bwǝ̀rǝ̀ y wǝ, Kɔrnɛɛ zɛ̃̀ n jǝl Pyɛɛrɛ, n tu ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó n wùlì ń yé né. ²⁶Pyɛɛrɛ zhẽ̌ mo dɛ̃̌ n wɔ̀ mɔ̀: «Zɛ̃̀ dɛ̃̌, bǝ̀ àmyɛ wɔ́ numbyíní.»²⁷Bǝ zǝ dwã bǝ̀ n'ê zwì kɛ̀lɛ́ w ǹdǝ́ ń gwẽ̌ nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ Kɔrnɛɛ. Bǝ̀ gǝ́ zù bǝ zhɛ̀, n pwírí lyì nánzhǝzhɔ̌ bǝ̀ jě dwã yó. ²⁸N wɔ̀ bɛ: «Á yě bǝ̀ Zhwifubá nyǝ́ né wẽ́, Zhwifu bǝ sɔ́má zhe ń nǝ́ ń dɛ̃ lò mɔ̀bɔ́ ń dǝ̀ Zhwifu ni, ráá n zù ń sõ kɛ̀lɛ́ w yé; sǝ Yi byili àmyɛ́ nɛ b'à bǝ̀k'a nyǐ lò mǝ̀dù ga, a wɔ̀ bǝ̀ ń zhe jìmdì, à bǝ mǝ̌ s'a jí ǹdǝ́ mɔ yé. ²⁹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, á gǝ́ twĩ̀ bǝ byẽ̀ nè mó, à túwǝ́, à yǝ̀ tǝ́tɔ̀ná ce yé. A zɛ̃̀ à n'â yǎl s'á byili ni byǝ̀l ré kùrǝ̀.»³⁰Kɔrnɛɛ wɔ̀ mɔ̀: «À y'à ŋwɛ́nɛ́ à sõ jù w à n'â ce Yi, è zhe dwã nǝ̀tɔ̀ zà, e j'à y'à wɔ́ yi-kár nɛ ǹdǝ èlǎsɛ̃́ ta. Bal mǝ̀dù já n bǝ̀ n zhì à yé né, ń gàndɛ́ y'à n'ê jǝ́jɛ̀mɛ́, n wɔ̀: ³¹‹Kɔrnɛɛ, Yi zwẽ ǹ lwǝ̌l mó, sǝ rǝ̀ t'â swě ǹ sɛ̃ɛ̃́ y ǹ nǝ́ ǹ sɛ̃ nǝ̀mwà bɛ́ nɛ mɔ́ yò yé. ³²Sǝ twĩ̌ lyì Zhope né, bǝ vò e byẽ̀ Shǝmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Pyɛɛrɛ mɔ́ n bà. Ń ŋwɛ́nɛ́ lò mǝ̀dù sõ, ńmyɛ yíl Shǝmɔ, sǝ ńmyɛ̌ mɔ́ nǝ́ ń twĩ̀ tàndɛ̀ tum. Ń kɛ̀lɛ́ y ŋwɛ́nɛ́ mwǝ̃́ y nyí ni.› ³³A j'a zhízhílí a twĩ̀ lyì bí rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì bǝ̀ bǝ̀ zhǝl bǝ byẽ̀ mó ń bà. Sǝ ǹ gǝ́ tú mú, ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀. Èlǎsɛ̃́, nǝ́ gakó zhǐ Yi yé né nǝ́ la kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú pɔ mɔ́ rǝ̀ nyí bǝ̀ ǹ byili nǝ́ba mó cilu.»³⁴Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Zhǝ̀n zhǝ̀nà, à lwar bǝ̀ lyì bí gakó wɔ́ rǝ̀dù Yi yírh wǝ. ³⁵Lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ nǝ́ ǹ nyàm Yi, ǹ tumǝ né j'à wɔ́ cángá, bá ǹ gǝ dǝ̀ Zhwifu myɛ, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ sú Yi yírhǝ́.³⁶Yi zɔ̀m ǹdǝ́ Esǝrayɛl lyì bí. Rǝ̀ tó Yezu Kristǝ dɛnnɛ rǝ bwǝ̀l yǝ̀-zùlǝ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí. Wɔ́ Yezu mú ńmyɛ̌ ń wɔ́ lyì bí gakó Cinnǝ mú. ³⁷Á yě kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ Zhide tǝnà y púlǝ́púlǝ́ w mó, sǝ kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ Gǝlile tǝnà y wẽ́ rǝ̀ ju kùr né, Zhã gǝ́ yà ń nǝ́ ń bwǝ̀l ń byili lyì bí ni bǝ̀ bǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ mɔ́lɛ́ bɛ́ nɛ̃̌ w mɔ́ kwã nɛ́. ³⁸Á yě bǝ̀ Yi ce Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só Nazarɛtɛ lyì bal Yezu mú yó, e pɔ̃ jàn. Ń yà ń nǝ́ ń byɛ́lɛ́ cɛmɛ nɛ́ gakó, ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀, n jà ń nǝ́ ń wárh lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Shǝtana jɔ̃̀ w mɔ́, bǝ̀ Yi y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ.³⁹Nǝ́myɛ̌ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń wɛ̀rhɛ́ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ ǹdǝ́ Zhwifubá cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ wẽ́ mó zhǝ̀n-cínnǝ. Bǝ̀ pǝpa mɔ dǝ̀-jɔrhɔ́ yó bǝ gu, ⁴⁰sǝ Yi k'a bwìrhì mù ń dwã nǝ̀tɔ̀ yùwǝ̀, rǝ ce n byili ń cìn lyì bí ni. ⁴¹Sǝ è dǝ̀ lyì bí gakó ne ń byili ń cìn yé. Wɔ́ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ Yi jɛ̀rɛ̀ rǝ cír nǝ́ wɔ́ ń zhǝ̀n-cínnǝ mó ne ń byili ń cìnǝ̀. Nǝ́ tó mo nǝ́ jí, nǝ́ nyɔ̀, ń gǝ́ bwìrhì n zɛ̃̀ cùùrì wẽ́ mó kwã nɛ́.⁴²Sǝ ń pɔ nǝ́ba nyí bǝ̀ nǝ́ bwǝ̌l nǝ́ byili Zhwifubá ne, bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ Yi cír rǝ pɔ̃ ŋwɔ̀nɔ́ bǝ̀ ń kǝ́ lyì-nyìrh ǹdǝ́ cùùrì bùrsì. ⁴³Wɔ́ ńmyɛ̌ yò Yi nyì-zwennǝ bé gakó zɔ̀m bǝ byili, bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zwẽ ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́, ǹ b'ǎ nǝ ǹ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri ńmyɛ̌ yil ré yilǝ.»⁴⁴Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à n'ê cili Pyɛɛrɛ zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ yó ǹdǝ́ ń gwẽ̌ nǝ́ ń zɔ̀mà. ⁴⁵Kristǝ-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Zhwifubá, bǝ̀ tó Pyɛɛrɛ nɛ bǝ bǝ̀ mɔ́ gǝ́ pwírí Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ y è n'ê shí Yi sõ mó só byɛ̀bɛ́ bǝ dǝ̀ Zhwifubá mó myɛ yó, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́,⁴⁶bǝ̀ bǝ̀ y'à nyɛ̌ zɔ̀mà dwí dwã bǝ̀ n'ê zɔ̀mà, bǝ̀ m'ê cèrhé Yi. ⁴⁷Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Byɛ̀bɛ́ èta Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só bǝ̀ yó ǹdǝ nǝ́ ta mɔ́, lò wɔ̌ ǹ b'ǎ cǝ̀r bǝ̀ nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ yé ne?» ⁴⁸N zɛ̃̀ n pǝ nyí bǝ̀ bǝ̀ pǝ bɛ mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ w Yezu Kristǝ yil ré yilǝ. Bǝ zɛ̃̀ bǝ lwǝ̀l mò bǝ̀ ń mɛ̃ bǝ̀ sõ dwã màngɛlɛ́.

Chapter 11

¹Tùntúmǝ́ bé ǹdǝ́ Kristǝ-lyì bí dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Zhide né mó nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá myɛ zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́. ²Pyɛɛrɛ gǝ́ ká n bǝ̀ Zhǝrǝzalɛm, Kristǝ-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Zhwifubá mó zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwí mu bǝ̀ zhe: ³«Byè yil ǹ shɛ̀nɛ́ ń vò ń zù lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá sõ kɛ̀lɛ́ w ń tó be ń jí kùjú?»⁴Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n byili bi kɔn gǝ́ tó né mó gakó, n wɔ̀: ⁵«À y'à zhǝ̀l Zhope, sǝ dɛ̃ rǝ̀dù, à y'à n'â wɛ̀rhɛ́ Yi-co. Kɔn j'a wɛ̀rhɛ́ nɛ ǹdǝ dàrhà ta. A nǝ ku òdù ò nyɛ̌ ǹdǝ kàmǝ̀-jɛ̃̀ nánfwɛ̀lɛ̀ ta, ò shí dɛ̃̌ yi w ò bàn à sǝta. Ò nyǝ́ né nǝ̀na y ga lyẽ dwã nɛ. Ò gǝ́ tú o yí à nyí ni, ⁶a nyǐ ò wẽ́ shɛ́shɛ́, a pwírí wɔ́ vwàmá dwí gakó ǹdǝ́ dɔma ǹdǝ́ dɛ̃̌ kúmsi sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́.⁷A zɛ̃̀ a nyɛ̀ɛ̀ cǝl rǝ̀ wò nè: ‹Pyɛɛrɛ, zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń gu wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ń shɛ̃̀ ń dɔ̃̀.› ⁸A wɔ̀: ‹Cinnǝ, ɔ̃́'ɔ̃, à gwẽ̌ yǝ̀ kùjú kɔ̀bɔ́ ò súl ǹdǝ́ jú, o jà ò n'ô pɛ jìmdì mú à nyú w ce gaga yé.› ⁹Cǝl ré k'e wɔ̀ nɛ̀: ‹Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi zǝ rǝ yǝ̀ kɔ̀-ècɛ̀nɛ́, sǝ ǹmyɛ́ bǝ̀ká wɔ̀ bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ jìmdì yé.› ¹⁰Kɔn wɛ̀rhɛ́ èta twǝr rǝ̀tɔ̀. Rǝ̀ gakó j'a k'a vò dɛ̃̌.¹¹Rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, ǹdǝ́ bǝ̀ twĩ̀ lyì bǝ̀tɔ̀ bǝ shí Sǝzarɛ bǝ bǝ̀ bǝ̀ zhǐ kɛ̀lɛ́ y à y'à ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó bwǝ̀rǝ̀ y nyí ní. ¹²Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ wɔ̀ nɛ̀: ‹Tó be ń vò, bǝ̀ká ce tǝ́tɔ̀ná yé.› Nǝ́ da-byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bwǝ̀ldù y à zǝ a bǝ̀ èta mɔ́ y'à tó ne bǝ vò Sǝzarɛ, nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ vò Kɔrnɛɛ sõ kɛ̀lɛ́ wa. ¹³Sǝ Kɔrnɛɛ byili nǝ́ba bǝ̀ màlɛ́ka tú e lyí mu ń sõ kɛ̀lɛ́ w e wɔ̀ mɔ̀ bǝ̀ ń twĩ̌ lyì Zhope né, bǝ̀ lò mǝ̀dù ŋwɛ́nɛ́ gàà ń yíl Shǝmɔ Pyɛɛrɛ, bǝ wɔ̀ mɔ̀ bǝ̀ ń bà, ¹⁴bǝ̀ ńmyɛ̌ gǝ túwǝ́, ń mà n byili mu zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ b'a ce ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó nǝ bǝ̀ cìn vwǎrh.¹⁵Kɔrnɛɛ gǝ́ zɔ̀m n zhɛ̀, a zɛ̃̀ a ji kùr à n'â zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ. Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ j'a só bǝ̀ yó ǹdǝ è gǝ́ ju kùr e só nǝ́myɛ yó né. ¹⁶A zɛ̃̀ a lyǐrh kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú yà ń byili mú. Ń yà ń wòwǝ̀: ‹Zhã wɔ́ nɛ̃̌ w ń yà ń mɔ́lɛ́ ába nɛ́, sǝ ámyɛ̌ wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ wẽ́ á b'ǎ mɔ́lɛ́ nɛ́.¹⁷Yi pɔ bɛ pɛnɛ́ y kɛ̀bɛ́ rǝ̀ pɔ nǝ́myɛ nɛ nǝ́ gǝ́ zù Cinnǝ Yezu Kristǝ yi ní mú. Àmyɛ́ nǝ wɔ̌ à b'a cǝ̀r Yi tum rí?» ¹⁸Pyɛɛrɛ gǝ́ wò èta, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ k'ê yǝ̀ kaka wǝ̀l yé. Bǝ zɛ̃̀ bǝ cèrhé Yi bǝ wɔ̀: «Zhǝ̀nà, rǝ̀ pɔ sɔ́má byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó myɛ nɛ, bǝ̀ wɔ̌ bǝ̀ pyìrhí bǝ̀ wun bǝ zù nyǔ nántwǝ̌ wẽ́.»¹⁹Ecẽẽ gu mú kwã nɛ́, bǝ̀ y'à ji kùr bǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ Kristǝ-lyì bí. Bǝ̀ làà dwã nɛ, jàlà vò Fenishi, jàlà vò Shipiri, jàlà vò Ancɔɔsɛ, Siri tǝnà y wa. Sǝ bǝ̀ y'à n'ê bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bǝ̀ byili Zhwifubá dúdú ni. ²⁰20 Kristǝ-lyì dwã y'à ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ wẽ́, bǝ̀myɛ́ y'à wɔ́ Shipiri ǹdǝ́ Shǝrɛnɛ lyì. Bǝ̀myɛ́ jàlà vò Ancɔɔsɛ, bǝ̀ n'ê bwǝ̀l Cinnǝ Yezu yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bǝ̀ byili lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá ne myɛ. ²¹21 Cinnǝ mú jàn rɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ bɛ, sǝ lyì nánzhǝzhɔ̌ zwẽ nyí bǝ pyìrhí bǝ̀ wun bǝ zù mù.²²Zhǝrǝzalɛm Kristǝ-lyì lyì bí gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ twĩ̀ Barnabaasɛ Ancɔɔsɛ nɛ́. ²³Ń gǝ́ yú n pwírí Yi twĩ̀ rǝ̀ sónó tum rí ǹdǝ́ Ancɔɔsɛ Kristǝ-lyì bí èta, ń wu yǝ̀ nyɛ̀n. N cící bǝ̀ gakó bǝ̀ bǝ̀ j'a zhì bǝ̀ nà y yó bǝ zhí Cinnǝ mú ni kẽkẽ. ²⁴Barnabaasɛ cìcì mú yà ń wɔ́ lyì-twǝ̌, ń sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́, n jà n zhí Cinnǝ mú ni ǹdǝ́ ń wu gakó. Sǝ lyì nánzhǝzhɔ̌ zù Cinnǝ mú.²⁵Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Barnabaasɛ lyɛ̃ n vò Swǝǝ kwã nɛ́ Tarsɛ nɛ́. ²⁶Ń gǝ́ yú n nǝ mɔ, n ká n zǝ mɔ n bǝ̀ Ancɔɔsɛ. Bǝ wɛ̀rhɛ́ byin námpúm gàà, Kristǝ-lyì gùlú w wẽ́, sǝ bǝ̀ byili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ lyì nánzhǝzhɔ̌ nɛ. Wɔ́ gàà bǝ̀ ju kùr bǝ byẽ̀ Yezu kwã-lyì bí, bǝ̀ Kristǝ-lyì mú.²⁷Dɛ̃ rǝ̀dù, Yi nyì-zwennǝ jàlà shí Zhǝrǝzalɛm bǝ bǝ̀ Ancɔɔsɛ. ²⁸Mǝ̀dù zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌, ń yíl Agǝbuusi. Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ ce n wɔ̀ bǝ̀ nɔrh b'a yǝ̀ lũ w púlǝ́púlǝ́ wẽ́. Sǝ zhǝ̀n ga, nɔrh mɔ́ mǝ̀myɛ́ mɔ́ yàl nɛ́ Orɔm pyɔ̌ Kolote pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní.²⁹Kristǝ kwã-lyì bí zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ bǝ̀ lò gakó sǝ́ pǝ ǹ jɛ̃̀-kɔn ǹdǝ ǹ gǝ́ zhe né, mùnì ga bǝ pǝ rǝ vò bǝ̀ da-byǎ bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhide tǝnà y wẽ́ mó sõ bǝ m'e sɛ̃ bɛ. ³⁰Sǝ zhǝ̀n ga bǝ̀ pɔ bǝ̀ sɛ̃ɛ̃́ y Barnabaasɛ ǹdǝ́ Swǝǝ ne bǝ vò bǝ pǝ Kristǝ-lyì gùúlí yé né cìnǝ́ bé ne.

Chapter 12

¹Rǝ̀myɛ́ yi ní, pyɔ̌ Erɔɔdɛ zɛ̃̀ n ji kùr n ce bǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ Kristǝ-lyì gùlú w lyì bí jàlà. ²N ce bǝ gu Zhã zhǝ̀m-bal Zhakɛ ǹdǝ́ shù.³N pwírí rǝ̀myɛ́ yàl Zhwifubá wu-nyɔ̃̀, n ce bǝ zǝ Pyɛɛrɛ myɛ. È y'à wɔ́ búrú w bǝ̀ yǝ̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ò wẽ́ ce mó címsí yùwǝ̀. ⁴Bǝ̀ gǝ́ zɔ Pyɛɛrɛ bǝ zhɛ̀, n ce bǝ ce mo byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀. N ce shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ sǝ̀na sǝ̀na kùrǝ̀ nǝ̀na n'ê yìlì mù. Ń yà ń nǝ́ ń yǎl sǝ Pakɛ y gǝ lyɛ̃, sǝ n bùr ń bùrsì lyì bí gakó yé né.⁶Pyɛɛrɛ gǝ́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù w yi ní, Kristǝ-lyì bí y'à n'ê lwǝ̀l Yi ń yil twéé twéé ǹdǝ́ bǝ̀ wun gakó. ⁵Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Erɔɔdɛ yà ń nǝ́ ń yǎl n bùr Pyɛɛrɛ bùrsí mú gǝ́ tú e dǎl nǝkɔla, bǝ̀ y'à zǝ nyáná nǝ̀lyè bǝ lyẽ Pyɛɛrɛ. Bǝ cĩ́ lyì byǝ̀nǝ́-jì y nyí ni bǝ̀ n'ê yìlì. Cɛ y gǝ́ tú e yìì, Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ ń pyě tɛ̃́ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ sǝ̀lyè cǝcǝl w ń dɛ̌.⁷Rǝ̀myɛ́ yó, Cinnǝ mú màlɛ́ka j'a du. Pwẽ̀ yǝ̌r rǝ sú jì y kɛ̀bɛ́ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó. Màlɛ́ka y yí e dwǝ̀rh ń sǝ́pún ni, e zhàrh mɔ̀, e wɔ̀ mɔ̀: «Zɛ̃̀ tɛ̃́ làlà.»Nyáná nɛ́ j'a sá ń jɛ̀rh nɛ́ rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì nǝ ló tɛ̃́. ⁸Màlɛ́ka y wɔ̀ mɔ̀: «Kwě ǹ cã̌-tɔ̀nɔ̀ w ń lyẽ ǹ cã̌ nɛ́, sǝ́ ce ǹ nǝ̀cìlǝ̀ né ǹ nǝ̀rh né.»Pyɛɛrɛ zwẽ nyí. E k'e wɔ̀ mɔ̀: «Kwě ǹ kàmǝ̀-zwǐ y ń zù, sǝ́ tó à kùrǝ̀.»⁹Pyɛɛrɛ zhǐr n tó màlɛ́ka y nɛ n du byǝ̀nǝ́-jì y wǝ, sǝ ń yà ń tá ń bùl bǝ̀ tɛ̀bɛ́ màlɛ́ka y n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wɔ́ zhǝ̀n ga yé. Ń yà ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ wɔ́ dàrhà. ¹⁰Bǝ yí bǝ tó byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê yìlì byǝ̀nǝ́-jì y mú kùr rǝ̀dù nyí ni bǝ lyɛ̃. Bǝ vò bǝ yí bǝ tó bǝ̀ dwã myɛ nyí ni bǝ lyɛ̃. Bǝ yí bwǝ̀rǝ̀ èdù è zǎ cɔ w wa. Bǝ̀ co cɔ̀bɔ́ bòlò né, sǝ ò pul ò cìcì nì. Bǝ du, bǝ vò vò bǝ yí sɔ́má èdù yó, màlɛ́ka y j'a jé Pyɛɛrɛ yé né.¹¹Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n lwar kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ kùrǝ̀. N wɔ̀: «Èlǎsɛ̃́, à lwar bǝ̀ wɔ́ Cinnǝ mú ń twĩ̀ màlɛ́ka e b'e zwẽ ne Erɔɔdɛ jɔ̃̀ wà, ǹdǝ́ lwɛlɛ rɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Zhwifubá y'à n'ê pyà bǝ̀ la nɛ wɔ̀rhɔ́ mɔ́ yẽ́.» ¹²Ń gǝ́ lwar rǝ̀ kùrǝ̀, n zhǐr n vò n zù Zhã-Markɛ ná Marɛ sõ kɛ̀lɛ́ wa. Sǝ́ nyǐ lyì nánzhǝzhɔ̌ jě dwã yó gàà bǝ̀ n'ê lwǝ̀l Yi.¹³N yí n kɔ́kwá bòlò wǝ́. Kɛ̃-byǐ èdù è y'à wɔ́ kɛ̀lɛ́ y tùntùnnǝ̀, è yíl Oroode, èmyɛ́ mɔ́ twẽ̌ e yí bòlò w nyí ni, e bwǝ̀rh bǝ̀ wɔ́ mɔ̌ ń nǝ́ ń kɔ́kwá bòlò wǝ́? ¹⁴È gǝ́ lwar bǝ̀ wɔ́ Pyɛɛrɛ, è wu yǝ̀ nyɛ̀n dɛ̃́dɛ̃́. E swě bòlò w pul mó yò, e k'a kwɛ̃̀ e vò e byili lyì bí dwã bɛ́ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ nɛ bǝ̀ wɔ́ Pyɛɛrɛ ń ŋwɛ́nɛ́ pwẽ̀ nè. ¹⁵Bǝ wɔ̀ yà: «Nyǝ̀nyààrɛ̀ zhe mó nà?»E kwɛrhɛ e byili bi bǝ̀ nyǐ wɔ́ zhǝ̀n è n'ê zɔ̀mà. Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀: «Rǝ̀myɛ́ sǝ́ nyǐ wɔ́ ń màlɛ́ka.»¹⁶Sǝ rǝ̀myɛ́ yi ní, ǹdǝ́ Pyɛɛrɛ yà ń gwẽ̌ nǝ́ ń kɔ́kwá bòlò wǝ́. Bǝ zɛ̃̀ bǝ pul wǝ. Bǝ̀ gǝ́ nɔ mɔ, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁷N zǝ ń jɛ̃̀ n yíyí bi bǝ̀ bǝ̀ zhǐ shɛ́ɛ́, n ji kùr n byili bi Cinnǝ mú gǝ́ tó né n vùr mò byǝ̀nǝ́-jì y wǝ. N zɛ̃̀ n pǝ bɛ nyí bǝ̀ bǝ̀ byili Zhakɛ ǹdǝ́ Kristǝ-lyì bí dwã bɛ́ nɛ. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n ká n du n vò jàà dõ wǝ.¹⁸Cɛ y gǝ́ tú e lá, shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ tà-kwã sǝ zɛ̃̀ sǝ̀ n'ê zhizhiri dɛ̃̌ byǝ̀nǝ́-jì y wǝ, sǝ̀ n'ê ce sɔ̀ sǝ̀ m'ê bwǝ̀rh Pyɛɛrɛ gǝ́ tó mǝ̀gã̌. ¹⁹Erɔɔdɛ ce bǝ pyà pyà mɔ̀ bǝ ga. N ce bǝ bwǝ̀rh shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ n'ê yìlì byǝ̀nǝ́-jì y ni mú kɔn gǝ́ tó né Pyɛɛrɛ mǝ n du mú. N zɛ̃̀ n pǝ nyí shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ dwã nɛ bǝ̀ sǝ̀ gu byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê yìlì mù mú. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Erɔɔdɛ zhǐr Zhide né n vò Sǝzarɛ, n mɛ̃ gàà.²⁰Zùùrì y'à ŋwɛ́nɛ́ Erɔɔdɛ ǹdǝ́ Tiiri ǹdǝ́ Shǝdɔ̃ lyì bí bwǝ̌l wǝ. E j'à wɔ́ Erɔɔdɛ tǝnà y wẽ́ bǝ̀ nyí kùjú y'à n'ê shí ní. Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dù bǝ̀ la vò bǝ nǝ Erɔɔdɛ mùnì ga bǝ ce dwã yó. Sǝ bǝ̀ gǝ́ yúwǝ́, bǝ̀ jɛ̀rɛ̀ bǝ zǝ dɔbrɛ ǹdǝ́ Erɔɔdɛ kɛ̀lɛ́ y yìlnǝ̀ mǝ̀dù ń yíl Bǝlǝsǝtuusi. ²¹Bǝ zɛ̃̀ bǝ vùr dɛ̃. Sǝ dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ gǝ́ tú e yí, Erɔɔdɛ zù ń pyɛ̀lɛ̀ kàmǝ̀-zwǐ yǝ́, n jòm ń dǝ̀gwã́ y yó, n zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ lyì bí gakó yé né.²²Bǝ̀ gakó zɛ̃̀ bǝ bya bǝ wɔ̀: «Nyǐ wɔ́ Yi rǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ nǝ́ba, sǝ è dǝ̀ numbyíní yé.» ²³23 Cinnǝ mú màlɛ́ka j'a mà mɔ̀ rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì. Zǝ̀zɔ̀mɛ́ j'a zù ń wẽ́, nǝ dɔ̃̀ mɔ̀ nǝ gu, ń gǝ́ ce bǝ cèrhé mo ǹdǝ Yi ta mɔ́ yilǝ.²⁴Sǝ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ y'à j'â n'ê yí jààsɛ́ gakó wǝ. ²⁵Barnabaasɛ ǹdǝ́ Swǝǝ gǝ́ twĩ̀ bǝ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à twĩ̀ bì rǝ̀ yil Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́ bǝ zhɛ̀, bǝ k'a kwɛ̃̀. Bǝ zǝ Zhã mɔ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ y'à n'ê byẽ̀ bǝ̀ Markɛ mɔ́ myɛ n tó be.

Chapter 13

¹Yi nyì-zwennǝ ǹdǝ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ byilnǝ y'à ŋwɛ́nɛ́ Ancɔɔsɛ Kristǝ-lyì gùlú w wẽ́. È y'à wɔ́ Barnabaasɛ ǹdǝ́ Shǝmǝnyɔ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ y'à n'ê byẽ̀ bǝ̀ «Bal námbyín» mú, ǹdǝ́ Shǝrɛnɛ lyì bal Lushuusi, ǹdǝ́ Manayɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ kɔ̀n Gǝlile pyɔ̌ Erɔɔdɛ da sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́, ǹdǝ́ Swǝǝ. ²Dɛ̃ rǝ̀dù, bǝ̀ y'à lyẽ bǝ̀ nyí, bǝ gùlí dwã bǝ̀ n'ê cèrhé Cinnǝ mú. Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ zɛ̃̀ e wɔ̀ bɛ: «Vǔr-nǝ Barnabaasɛ ǹdǝ́ Swǝǝ á cĩ́ kwã nɛ́, bǝ twĩ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ à byẽ̀ bè rǝ̀ yil mó.» ³Bǝ gwẽ̌ súlí bǝ̀ nyì-lyõṍ wǝ́, ǹdǝ́ bǝ̀ Yi-co wǝ́. Bǝ zɛ̃̀ bǝ cĩ́ bǝ̀ jɛ̀rh Barnabaasɛ ǹdǝ́ Swǝǝ yó, bǝ yẽ̌ be bǝ vò.⁴Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ gǝ́ twĩ̀ Barnabaasɛ ǹdǝ́ Swǝǝ, bǝ zhǐr bǝ vò Sǝlwisi. Bǝ zhì gàà bǝ zù bǔ-bwǝl bǝ lyɛ̃ bǝ̀ la cɔ òdù ò ŋwɛ́nɛ́ nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w cǝcǝl wǝ, ò yíl Shipiri. ⁵Bǝ zǝ zǝ bǝ yí Shipiri, bǝ só Shipiri cɔ òdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Sǝlǝmyini wẽ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ ji kùr bǝ̀ n'ê bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Zhwifubá dwã-gùúlí jìsí wǝ, sǝ Zhã-Markɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ bɛ ń nǝ́ ń sɛ̃ bɛ.⁶Bǝ vò vò bǝ lyɛ̃ Shipiri nyí rí bǝ yí Pafɔɔsɛ. Bǝ nǝ Zhwifu mǝ̀dù ń yíl Baarɛ-Yezu. Ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ jǝ̀-myaárhɛ, ń yà ń ce bǝ̀ n'ê nyǐ mu ǹdǝ Yi nyì-zwennǝ ta. ⁷Ń yà ń wɔ́ tǝnà y èmyɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ kwã-lò. Yó-cǝ́bal mɔ́ yà ń yíl Sǝrzhuusi-Pwǝǝ. Ń yà ń wɔ́ surhǝ cǝ́bal, e jà ń yà ń nǝ́ ń yǎl Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ n cili, n zɛ̃̀ n ce bǝ byẽ̀ Barnabaasɛ ǹdǝ́ Swǝǝ bǝ bǝ̀ ń sõ. ⁸Jǝ̀-myaárhɛ cǝ́bal Elǝmaasɛ yà ń tá ń yǎl bǝ̀ cɔ w cǝ́bal mɔ́ zwẽ nyí n zù Kristǝ yé. Rǝ̀myɛ́ ce, ń yà ń bǝ shɛ̀ bǝ̀ Barnabaasɛ ǹdǝ́ Swǝǝ zɔ̌m yé. Wɔ́ Baarɛ-Yezu mú Gǝrɛkɛbá y'à n'ê byẽ̀ bǝ̀ Elǝmaasɛ.⁹Swǝǝ yà ń zhe yil dõ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Pwǝǝ. Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só ń yó wǝ, n zɛ̃̀ n nyǐ Elǝmaasɛ shɛ́shɛ́, ¹⁰n wɔ̀ mɔ̀: «Ǹ wɔ́ Shǝtana kwã-lò. Ǹ tɛ̀nɛ́ zhǝ̀n sɔ́má yó yé, ǹ nǝ́ ǹ yǔr lyì bí. Ǹ wɔ́ cɛ̀nɛ̀ dwí gakó zù-bal. Cinnǝ mú sɔ́má y wɔ́ cángá, sǝ ǹmyɛ́ nǝ́ ǹ jélé yǝ. Ǹ tá ǹ la rǝ̀myɛ́ mɔ́ nɛ yõ̌?¹¹Èlǎsɛ̃́, lwar bǝ̀ Yi la mɔ́ còrhò-tum pɔ. Ǹ b'ǎ jǐrh lyìlyǒ. Ǹ kǝ́ ǹ tá ǹ la nǝ̀nyɔ́nɔ́ nɔ ń nyǐ yé, sǝ rǝ̀myɛ́ b'a yǝ̀ dwã màngɛlɛ́ wẽ́.»Elǝmaasɛ yírhǝ́ né j'a lǝ́ rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì. Cɛ y jǐrh námbyṹ, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń tǝ́tɛ̀lɛ́ ń mǝ́ ń pyà lò ń la mɔ vwãɔ̃. ¹²Cɔ w cǝ́bal mɔ́ gǝ́ nɔ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́, n já n zwẽ nyí n zù Yezu Kristǝ. Sǝ Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ kàrmɔ́ bǝ̀ y'à n'ê cèrhè Cinnǝ mú shò-kwã nɛ́ mɔ́ myɛ jàr mɔ̀.¹³Pwǝǝ ǹdǝ́ ń tó-dwã bɛ́ zhǐr Pafɔɔsɛ nɛ́ bǝ zù bǔ-bwǝl bǝ byɛrhɛ bǝ vò Pǝ̃fyili tǝnà y cɔ òdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Pɛrzhɛ. Sǝ Zhã-Markɛ zhǐr n yẽ̌ be gàà, n ká n vò Zhǝrǝzalɛm. ¹⁴Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ j'a lyɛ̃ bǝ vò Ancɔɔsɛ, Pyisidi tǝnà y wa. Shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ gǝ́ yúwǝ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ vò Zhwifubá dwã-gùlú jì y wẽ́, bǝ tó bǝ̀ jě tɛ̃́. ¹⁵Lò mǝ̀dù zɛ̃̀ n kàrmǝ̀ Muyiisi nyǝ́ né ǹdǝ́ Yi nyì-zwennǝ bé sábá nɛ́. Dwã-gùlú jì y yé né cǝ́bal mɔ́ ce lò zɛ̃̀ n yí Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ nyí ni, n wɔ̀ bɛ: «Da-byǎ, á gǝ zhe cícú á la lyì bí ni pɔ, á wɔ̌ á byili èlǎsɛ̃́.»¹⁶Pwǝǝ zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌, n zhẽ̌ ń jɛ̃̀ n wɔ̀: «Esǝrayɛl lyì, ǹd'ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á n'á nyàm Yi mú, cili-nǝ. ¹⁷Nǝ́myɛ̌ Esǝrayɛl lyì Yi rí, wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ cír nǝ́ nàmbala bɛ́, rǝ ce bǝ vò bǝ jòm Ezhibti ní, bǝ yǝ̀ zhǝlǝ gàà, bǝ pù. Sǝ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, rǝ̀ k'a vùr bè ǹdǝ́ rǝ̀ jàn rɛ́, ¹⁸sǝ rǝ̀ nyǐ bǝ̀ yò gɔ-elũ èpòlò w wǝ, byinǝ shǝ́-èna wẽ́.¹⁹Rǝ cɔ̀ dwǝ́ kùrǝ̀ nyàlpyɛ̀ Kanãã nɛ́, rǝ zwẽ nǝ̀ cɛmɛ nɛ́ rǝ pǝ nǝ́ nàmbala bɛ́ nɛ bǝ cìní. ²⁰Sǝ rǝ̀myɛ́ gakó wɛ̀rhɛ́ kɔn m'e yí byinǝ zwã̌-àna ǹdǝ́ shí-ènu.«Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, rǝ̀ pɔ bɛ bùr-kárna bǝ cìní bi, kɔn m'e yí rǝ̀ nyì-zwennǝ Samǝwǝǝ.²¹Nǝ́ nàmbala bɛ́ zɛ̃̀ bǝ lwǝ̀l Yi ni bǝ̀ rǝ̀ pǝ bɛ pyɔ̌, sǝ rǝ cír Cisi byǐ Sǝyuli Bɛ̃zhamɛ kwálá y wẽ́ rǝ pǝ bɛ. N cìní bi byinǝ shǝ́-èna wẽ́. ²²Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, rǝ yẽ̌ Sǝyuli ni, rǝ zɛ̃̀ rǝ cír Dǝvyidi rǝ pǝ bɛ bǝ̀ ń yál bǝ̀ pyɔ̌. Rǝ zɔ̀m ń yò rǝ wɔ̀: ‹À pwírí Zhese byǐ Dǝvyidi sú à yírh. Ń mà n wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à n'â yàlá.›²³Wɔ́ Dǝvyidi dwí rí wẽ́ Yi cír Zwennǝ rǝ pǝ Esǝrayɛl lyì bí ni ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ y'à bwǝl nyí ní. Sǝ Zwennǝ mó ńmyɛ̌ mɔ́ wɔ́ Yezu. ²⁴Zhã-Bǝtiisi yà ń nǝ́ ń bwǝ̀l ń byili Esǝrayɛl lyì bí ni ǹdǝ́ Yezu gwẽ̌ yǝ̀ twí yé, bǝ̀ bǝ̀ pyìrhí bǝ̀ wun bǝ zwẽ nɛ̃̌-shɔ. ²⁵Sǝ Zhã-Bǝtiisi tum dí gǝ́ tú è n'ê zhɛ̀ yi ní, ń wòwǝ̀: ‹Á n'á bùl bǝ̀ àmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ lò? Nyǐnǝ àmyɛ́ dǝ̀ mɔ̀bɔ́ á n'á dɛ̃̀ mɔ́ yé. Ńmyɛ̌ mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ kwã nɛ́ ń bànà. Àmyɛ́ yǝ̀ yírh swí s'a lwǝ̌r ń nà nǝ̀cìl myɛ cìcì yé.›²⁶«Da-byǎ, ámyɛ̌ Abǝraham nɛ̀mɛ́ nɛ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ bǝ̀ só Yi mú, wɔ́ nǝ́myɛ̌ gakó vwǎrh yil zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ shí Yi sõ rǝ bà. ²⁷Sǝ Zhǝrǝzalɛm lyì bí ǹdǝ́ bǝ̀ yé né cìnǝ́ bé yǝ̀ lwar Yezu gǝ́ wɔ́ lò ná-dwí yil yé. Bǝ̀ y'à n'ê kàrmǝ̀ Yi nyì-zwennǝ bé sábá nɛ́ shìrhǝ́ dɛ̃ gakó, sǝ bǝ̀ yǝ̀ nǝ̀ kùrǝ̀ swí yé. Sǝ bǝ̀ gǝ́ kɔ́ Yezu bùrsí mú, bǝ̀ pyìrh kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ gakó nǝ̀ n'ê byili mú.²⁸Ǹdǝ́ bǝ̀ yǝ̀ yò nɛ ń wɛ̀rhɛ́ ò m'a ce bǝ gu mu ga, bǝ̀ lwǝ̀l Pyǝlatɛ nɛ bǝ̀ ń ce bǝ gu mu. ²⁹Bǝ̀ gǝ́ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó gakó bǝ zhɛ̀, bǝ̀ só mo tɛ̃́ dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó bǝ ce lú-bɔ̀l wà³⁰Sǝ Yi bwìrhì mù n zɛ̃̀ n du cùùrì wẽ́, ³¹n lyí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à tó mo bǝ zhì Gǝlile né bǝ vò Zhǝrǝzalɛm mɔ́ dwã nánzhǝzhɔ̌ wẽ́. Wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀ jǐrh ń zhǝ̀n-cínnǝ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ń yò ǹdǝ́ Esǝrayɛl lyì bí èlǎsɛ̃́.³²Nǝ́ tú nǝ́ r'é bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ nǝ́ byili ába, bǝ̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ Yi y'à bwǝl nǝ́ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́, ³³rǝ̀ bwìrhì Yezu rǝ m'e pyìrh nyí-bwǝl ré rǝ̀myɛ́ mɔ́ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ wɔ́ bǝ̀ nɛ̀mɛ́ mɔ́ yilǝ. Bǝ̀ kɛ̃ Nwíísí sɛ́bɛ́ rɛ́ kǝ̀kàlsɛ̀ sǝ̀lyè nyǎ y wẽ́ bǝ wɔ̀:‹Ǹ wɔ́ à byǐ;kɔn zhí zà, à jǐrh ǹ Da.› ³⁴Yi bwìrhì Yezu n zɛ̃̀ n du cùùrì wẽ́, mùnì ga ń bǝ̀ká n kǝ́ ń vò lú-bɔ̀l w n dɛ̀rhɛ̀ yé. Rǝ̀ y'à wòwǝ̀:‹À m'a pǝ ába à cìcì wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ à y'à bwǝl rǝ̀ nyí Dǝvyidi ni mú.À nyí-bwǝl lé t'â la kwǎrh yé.›³⁵Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce bǝ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ jàà dõ myɛ wẽ́ bǝ wɔ̀:‹Ǹ tá ǹ la ǹ lyì-twǝ̌ y ne yõ̌ e dɛ̀rhɛ̀ lú-bɔ̀l w yé.› ³⁶«E jà Dǝvyidi gǝ́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ yi ní, ń yàl Yi tùntùnnǝ̀ n twĩ̀ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Ń gǝ́ tú n cì, bǝ̀ co mo ń nàmbala bɛ́ yala nɛ, sǝ ń mɛ̃ lú-bɔ̀l w n dɛ̀rhɛ̀. ³⁷Sǝ è gǝ wɔ́ Yezu yilǝ, Yi bwìrhì mù. Ń yǝ̀ lú-bɔ̀l w mɛ̃ n dɛ̀rhɛ̀ yé.³⁸Da-byǎ, kɔn rǝ̀dù ŋwɛ́nɛ́ á mǝ̌ s'á lwar: Muyiisi nyǝ́ né yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ ce á cẽ dwǝ́ǝ́re zal yé, sǝ nǝ́ r'é bwǝ̀l nǝ́ byili ába zà b'ǎ wɔ̌ á b'ǎ nǝ á yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri Yezu jàn yilǝ, ³⁹bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń zù Yezu, ń kǝ́ ń bǝ dóó zhe yé.⁴⁰Sǝ dɛ̃̌na á cìnǝ̀, mùnì ga kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennǝ bé byili mú bǝ̀k'a zǝ ába yé. ⁴¹Bǝ̀ byili bǝ̀:‹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á fulsi á dwã bɛ́ mɔ́,nyǐnǝ à la kɔn rǝ̀dù nánfɔ̀lɔ̀ wɔ̀rhɔ́.Bá bǝ̀ gǝ byili ába rǝ̀ gǝ́ wɔ́ kɔn ná-dwí yil myɛ,á t'á la nyí zõ yé.Rǝ̀ b'a jàr ába, sǝ á b'ǎ jé tɛ̃́.›»⁴²Pwǝǝ gǝ́ zɔ̀m èta n zhɛ̀, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ Barnabaasɛ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê shǝ́r dwã-gùlú jì y wẽ́. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ lwǝ̀l bè bǝ̀ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ dwã nyàlpyɛ̀ y zà mɔ́, sǝ bǝ k'a zɔ̀m yò w òmyɛ́ cìcì kǝ́dò. ⁴³Lyì bí gǝ́ tú bǝ̀ n'ê làà, Zhwifubá nánzhǝzhɔ̌, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à zù bǝ̀ Yi-sɔ́má y bǝ̀ só Yi mú zhǐr bǝ tó Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ nɛ. Sǝ Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ y'à n'ê cící bi bǝ̀ bǝ̀ j'a cǝ̀ǝ̀lè bǝ zhí Yi pɛnɛ́ y nánfò w ne kẽkẽ.⁴⁴È dwã nyàlpyɛ̀ shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ kǝ́dò, è y'à nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ cɔ w lyì bí púlǝ́púlǝ́ bǝ̀ tú dwã yó ta, Cinnǝ mú zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cilu yilǝ. ⁴⁵Zhwifubá gǝ́ nɔ lyì bí nánjǝ̀jóló w èta mɔ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê dùr bwɛ̃̌. Bǝ̀ n'ê tùrh Pwǝǝ bǝ̀ m'ê fulsi ń zɔ̀mà nɛ́.⁴⁶Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ zǝ wu-jɔ̀ bǝ zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ pamparɛ̃ɛ̃ bǝ wɔ̀: «Wɔ́ ámyɛ̌ Zhwifubá ne nǝ́ y'ǎ mǝ̌ sǝ nǝ́ jɛ̀rɛ̀ nǝ́ bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nǝ́ byili, sǝ á bǝ shɛ̀ rǝ̀ cilu yé. Èta, á n'á byili b'ǎ bǝ mǝ̌ ǹdǝ́ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ mɔ́ yé. Rǝ̀myɛ́ ce, wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó sõ nǝ́ la nɛ́ èlǎsɛ̃́. ⁴⁷Wɔ́ rǝ̀myɛ́ nyí Cinnǝ mú pɔ nǝ́ba ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. Ń wòwǝ̀:‹À cír mó bǝ̀ ǹ yál pwẽ̀ lũ w lyì bí gakó yilǝ,mùnì ga ń zǝ à vwǎrh mɔ́ ń yí lũ w cǝ-yala gakó.›»⁴⁸Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ wun yǝ̀ nyɛ̀n, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cèrhé Cinu ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ yilǝ. Sǝ byɛ̀bɛ́ gakó Yi cír nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ yil mó zwẽ nyí bǝ zù Yezu Kristǝ. ⁴⁹Cinnǝ mú zɔ̀mɛ̀ rɛ́ j'a yí tǝnà y èmyɛ́ púlǝ́púlǝ́ wǝ.⁵⁰Zhwifubá zɛ̃̀ bǝ cìrh kana byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dwí rí wɔ́ lyì-fwààlɛ̀ dwí, bǝ j'à só Yi mú, ǹdǝ́ cɔ w lyì-fwààlɛ́ bǝ ce né, bǝ̀ lyimǝ zɛ̃̀ ǹdǝ́ Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ, bǝ jì bi bǝ du bǝ̀ tǝnà y wa. ⁵¹Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ pwà bǝ̀ nǝ̀rh Ancɔɔsɛ nɛ́ bǝ yẽ̌ Zhwifubá ne, bǝ lyɛ̃ bǝ vò Yǝkɔnǝyɔm. ⁵²Sǝ è gǝ wɔ́ Ancɔɔsɛ Kristǝ kwã-lyì bí yilǝ, bǝ̀ y'à sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́, sǝ bǝ̀ wun y'à nyɛ̀.

Chapter 14

¹Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ gǝ́ tú bǝ yí Yǝ kɔnǝyɔm, kɔn yàl ǹdǝ Ancɔɔsɛ nɛ́ ta: Bǝ lyɛ̃ bǝ vò Zhwifubá dwã-gùlú jì y wẽ́, bǝ bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́. Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ zhwifubá mó nánzhǝzhɔé zwẽ nyí bǝ zù Kristǝ, ²sǝ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ nyí zwẽ mó cìrh byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mɔ́ bǝ ce né, mùnì ga bǝ bù lwɛlɛ ǹdǝ́ Kristǝ kwã-lyì bí.³Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ jòm Yǝkɔnǝyɔm nɛ́ kɔn dɛnɛ. Bǝ y'à zhí Cǐnnǝ mó ne dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ n'ê bwǝ̀l ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ǹdǝ́ wu-jɔ̀. Ń yà ń nǝ́ pɛ bɛ ŋwɔ̀nɔ́ bǝ̀ m'ê wɛ̀rhɛ́ wo̱-jààrɛ ǹdǝ́ màmyaarhɛ. Ń tó rǝ̀ dɛnnɛ n byili bǝ̀ Yi pɛnɛ́ y nánfò w zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bǝ̀ n'ê bwǝ̀l mó wɔ́ zhǝ̀nà. ⁴Cɔ w lyì bí pɔr dwã nɛ. Jàlà zù Zhwifubá, jàlà zù tùntúmǝ́ bé.⁵Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó, e súlí bǝ̀ yé né cìnǝ́ bé zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê pyà Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ nɔ̀nɔ̀ sǝ bǝ dul be ǹdǝ́ nǝ́kulǝ bǝ gu. ⁶Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ gǝ́ tú bǝ lwar, bǝ dùr bǝ vò Lyiditiiri ǹdǝ́ Dɛrbɛ; ǹdǝ́ jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ bwǝ́l gàà mɔ́ wa, Lyikǝwoni tǝnà y wa, ⁷bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ gàà mɔ́ myɛ.⁸Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ Lyisitiiri ní, ń nèsé cù ń bǝ̀sɔ́nɛ́ yi ní ga. Ń yà ń wàr ń nǝ́ ń zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ ń zhǝ̀l yé. ⁹Dɛ̃ rǝ̀dù, Pwǝǝ yà ń nǝ́ zɔ̀mà, sǝ bal mɔ́ yà ń nǝ́ ń cili ń zɔ̀mà nɛ́. Pwǝǝ nyǐ mu shɛ́shɛ́ n pwírí ń zhí Yi ni, bǝ̀ rǝ̀ wɔ̌ rǝ̀ b'a wárh mɔ. ¹⁰N zɛ̃̀ n bya n wɔ̀: Zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌! Bal mɔ́ já n shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ pá, ń zhǐ ń nèsɛ́ yó ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀.¹¹Lyì zhǎ bɛ́ gǝ́ nɔ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, Bǝ bya ndǝ́ lyǝkǝwoni lyi bí zɔma nɛ́ bǝ wɔ̀: Nyǐ wɔ́ yǝ nǝ̀ jǐrh numbyínsi nǝ só tɛ̃́ nǝ́ sõ. ¹²Bǝ zɛ̃̀ bǝ ce Barnabaasɛ yil bǝ̀ Zǝyuusi. È gǝ́ wɔ́ Pwǝǝ ń yà ń nǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ ce, bǝ̀ co ń yil bǝ̀ Erǝmɛɛsɛ. ¹³Zǝyuusi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ mó n zǝ nǝ̀-byerh bǝ̀ co pùnǝ́ sǝ̀ ywẽ́ né ne, n mǝ n bǝ̀ cɔ w bwǝ̀rǝ̀ y nyí ni. Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ lyì-zhǎ bɛ́ la m'e zwǝ́l vwĩ̀ bǝ pǝ Barnabaasɛ ǹdǝ́ Pwǝǝ ne.¹⁴Tùntúmǝ́ bé gǝ́ lwar bǝ̀ wɔ́ bǝ̀myɛ́ nɛ bǝ̀ la vwĩ̀ rí zwǝ́l bǝ pa, bǝ kǎr bǝ̀ gàndɛ́, bǝ dùr bǝ zù lyì-zwǎ bɛ́ wẽ́, bǝ bya bǝ wɔ̀: ¹⁵Nǝ́ lyì, wɔ́ byè yil á n'á wɛ̀rhɛ́ eta mɔ́? Nǝ́myɛ wɔ́ numbyínsi ǹdǝ á ta. Wɔ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí nǝ́ tú nǝ́ n'é bwǝ̀l nǝ́ byili ába. Yẽ̌-nǝ yǝ né nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ kùr zhe mó ne, s'á pyìrhí á wun á zù Yi nã́nyì yǝ́, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ y ǹdǝ́ nǝ̇̀-fɔ̀lɔ̀ wá; ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wẽ́. ¹⁶Shãã ga mɔ́ Yi y'à yẽ̌ lyì bí gakó ne bǝ̀ n'ê tó bǝ̀ sǝ̀pwà sɔ́msɛ,¹⁷e jà rǝ zhì dɛ̃̌ rǝ ce dwà y n'ê nywɛ̀ á yilǝ; fɔ̀ yi gǝ yúwǝ́, rǝ ce á jòró w yǝ̀ cɛ̀nɛ̀, rǝ pǝ ába á nyí kùjú; rǝ ce á wun yǝ̀ nyɛ̀n dɛ̃́dɛ̃́. Rǝ̀ tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ rǝ byili ába rǝ̀ sónó wǝ́. ¹⁸Bǝ̀ gǝ́ zɔ̀m èta, bǝ cǝ̀r lyì-zwǎ bɛ́ yé ne, bǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ zwǝ́l vwĩ̀ rí yé, sǝ kɔn yǝ̀ nàná yàl yé.¹⁹Rǝ̀myɛ́ yó, Zhwifubá shí Ancɔɔsɛ ǹdǝ́ Yǝkɔnǝyɔm, bǝ b'e cìrh lyì-zwǎ bɛ́ bǝ ce né, bǝ zǝ nǝ́kulǝ bǝ dul Pwǝǝ bǝ ji tɛ̃́, bǝ̀ y'à n'ê bùl bǝ̀ ń cùwǝ̀, bǝ fwàl mɔ tɛ̃́ bǝ m'e du cɔ w wa, bǝ ji tɛ̃́, bǝ zhǐr bǝ yẽ̌ mo. ²⁰Sǝ Kristǝ-lyì bí tú bǝ kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ. N shí tɛ̃́ n zɛ̃̀ n ká n zù cɔ w wa. È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ yá, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ Barnabaasɛ vò Dɛrbɛ.²¹Pwǝǝ ndǝ́ Barnabaasɛ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí Dɛrbɛ nɛ́, sǝ lyì nánzhǝzhɔ̌ jǐrh Kristǝ-lyì. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, bǝk'a vò Lyisitiiri, bǝ lyɛ̃ bǝ vò Yǝkɔnǝyɔm, bǝ zhì gàà bǝ lyɛ̃ bǝ vò Ancɔɔsɛ, Pyisidi tǝnà y wa. Bǝ̀ y'à n'ê cící Kristǝ-lyì bí bǝ̀ n'ê zal bǝ̀ wun ni, ²²mùnì ga bǝ zhí Yi ni kẽkẽ. Bǝ̀ y'à wǝ̀lǝ̀: Kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ nǝ́ nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, mùnì ga nǝ́ zù Yi tǝnà y wa.²³Bǝ zɛ̃̀ bǝ cír lyì bǝ cĩ́ Kristǝ-lyì gùlú òdú gakó yé né, bǝ zɛ̃̀ bǝ lyẽ bǝ̀ nyí, bǝ lwǝ̀l Cǐnnǝ mó ne bǝ̀ ń yìlì bi, bǝ̀ gǝ́ zhí mu mú yilǝ. ²⁴Bǝ zɛ̃̀ bǝ tó Pyisidi, bǝ lyɛ̃ bǝ vò Pǝ̃fyili, ²⁵bǝ bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Pɛrzhɛ nɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ zhǐr bǝ vò Atǝlyi. ²⁶Bǝ zhì gàà bǝ zù bǔ-bwǝl, bǝ vò Ancɔɔsɛ, Siri tǝnà y wa. Wɔ́ cɔ w òmyɛ́ wẽ́ Kristǝ-lyì gùlú w yé né cìnǝ́ bé y'à lwǝ̀l Yi ní bǝ̀ rǝ̀ yìlì Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ nɛ bǝ m'e twĩ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́.²⁷Bǝ̀ gǝ́ yú Ancɔɔsɛ, bǝ byẽ̀ Kristǝ-lyì bí gakó bǝ cĩ́ dwã yó. Bǝ byili bi kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yi tó bǝ̀ dɛnnɛ rǝ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, bǝ súlí bǝ byili bi myɛ Yi gǝ́ tó né rǝ pul sɔ́má rǝ pǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó ne bǝ zù Kristǝ né. ²⁸Sǝ bǝ̀ mɛ̃ Kristǝ kwã-lyì bí sõ gàà kɔn dɛnɛ.

Chapter 15

¹Zhide lyì jàlà y'à tú Ancɔɔsɛ, sǝ bǝ̀ y'à zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cèrhè kàrmɔ̀ Kristǝ-lyì bí ni bǝ̀ zhe: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ yǝ̀ ce bǝ gõ̀ mó ǹdǝ Muyiisi nyí rí gǝ́ n'ê byili ní, ǹ tá ǹ la ǹ cìn²Sǝ Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ cẽ, bǝ̀ yǝ̀ bǝ̀ nyǝ̀ná nɛ́ zwì yé. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê mà dwã nyǝ̀-pǎr dɛ̃́dɛ̃́ rǝ̀myɛ́ shò-kwã nɛ́. Bǝ̀ gakó zɛ̃̀ bǝ wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dù, bǝ wɔ̀ bǝ̀ Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ ǹdǝ́ Kristǝ-lyì jàlà b'a vò Zhǝrǝzalɛm bǝ byili yò w òmyɛ́ tùntúmǝ́ bé ǹdǝ́ Kristǝ-lyì gùlú w yé né cìnǝ́ bé ne.³Ancɔɔsɛ Kristǝ-lyì gùlú w pǝ bɛ sɔ́má. Bǝ zɛ̃̀ bǝ tó Fenishi, bǝ lyɛ̃ bǝ tó Samarɛ bǝ̀ m'ê la, ǹdǝ́ bǝ̀ n'ê byili Kristǝ-lyì bí ni bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó myɛ pyìrhí bǝ̀ wun bǝ zù Kristǝ. Kristǝ-lyì bí gakó wun yǝ̀ nyɛ̀n rǝ̀myɛ́ yilǝ. ⁴Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ yí Zhǝrǝzalɛm, Kristǝ-lyì bí ǹdǝ́ tùntúmǝ́ bé ǹdǝ́ yé né cìnǝ́ bé zwẽ bǝ̀ zhǝǝle. Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ byili kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yi tó bǝ̀ dɛnnɛ rǝ wɛ̀rhɛ́ mɔ́.⁶Farɛzhɛ̃ɛ̃bá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó jàlà zɛ̃̀ bǝ̀ zhe: «Kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ bǝ̀ góm Kristǝ-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó, sǝ bǝ pǝ bɛ nyí bǝ̀ bǝ̀ zwẽ Muyiisi nyǝ́ né.» ⁵Tùntúmǝ́ bé ǹdǝ́ yé né cìnǝ́ bé zɛ̃̀ bǝ jòm dwã yó mùnì ga bǝ nyǐ yò w òmyɛ́ mɔ́ yò.⁷Bǝ zɔ̀m ǹdǝ́ dwã bǝ dɛnɛ. Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ n wɔ̀: «Da-byǎ, á yě bǝ̀ Yi cír ne á wẽ́ kɔn dɛnɛ, b'à bwǝ̌l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí a byili byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó ne, mùnì ga bǝ nyɛ̀ɛ̀ rɛ̀, sǝ bǝ zwẽ nyí bǝ zù Yezu Kristǝ. ⁸Yi yě numbyíní gakó wu. Rǝ̀ pɔ bɛ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ nǝ́myɛ ta, rǝ m'e byili bǝ̀ rǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ̀ yò. ⁹È gǝ wɔ́ rǝ̀ yilǝ, nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga wɔ́ kɔn rǝ̀dù. Rǝ̀ vùr bǝ̀ lwɛlɛ rɛ́ rǝ yẽ̌ be wárhgáá, bǝ̀ gǝ́ zù Kristǝ mó yilǝ.¹⁰Zhĩĩ tɛ̀bɛ́ nǝ́ nàmbala bɛ́ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ zhĩ, s'e b'e zɔ̀m nǝ́myɛ̌ zɔ̀mà mɔ́, byè yil á n'á yǎl á cĩ́ ri Kristǝ kwã-lyì bí yó wǝ, á m'á n'á zhẽ̀ Yi? ¹¹Nǝ́ r'é zwẽ nyí bǝ̀ wɔ́ Cinnǝ Yezu pɛnɛ́ y nánfò w dɛnnɛ nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga tó né nǝ́ nǝ vwǎrh.»¹²Lyì bí gakó y'à jě shɛ́shɛ́ bǝ̀ n'ê cili Barnabaasɛ ǹdǝ́ Pwǝǝ zɔ̀mà nɛ́, sǝ bǝ̀ byili màmyaarhɛ́ ǹdǝ́ wò-jààrɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó Yi tó bǝ̀ dɛnnɛ rǝ wɛ̀rhɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó sõ mó.¹³Barnabaasɛ ǹdǝ́ Pwǝǝ gǝ́ zɔ̀m bǝ zhɛ̀, Zhakɛ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Da-byǎ, cili-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu: ¹⁴Shǝmɔ byili nǝ́ba Yi gǝ́ tó né ǹdǝ́ rǝ̀ cìcì pùbùlǝ̀, kùr-ju yi ní ga, rǝ m'e cír lyì, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó wẽ́, bǝ̀ la yǝ̀ rǝ̀myɛ́ lyì.¹⁵Sǝ rǝ̀myɛ́ yàl ǹdǝ Yi nyì-zwennǝ bé gǝ́ y'à byili ní. Bǝ̀ kɛ̃ bǝ̀ Yi wòwǝ̀: ¹⁶‹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, à m'a k'a bà,sǝ à m'a k'a lù Dǝvyidi kɛ̀lɛ́ y è ló tɛ̃́ mɔ́;a kwɛrhɛ ń jǝ̀-bwǝ̀ǝ̀ré a cĩ́ dɛ̃̌, ¹⁷sǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dàl mɔ́ gakóǹdǝ́ tǝnèsé shɛ̀bɛ́ gakó à byẽ̀ sǝ̀ lyì bí bǝ jǐrh àmyɛ́ lyì mú b'a pyà nɛ̀.Wɔ́ Cinnǝ mú ń zɔ̀m èta. ¹⁸Wɔ́ ńmyɛ̌ ń byili ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ kùr-ju yi ní ga.›»¹⁹Zhakɛ súlí n wɔ̀: «Àmyɛ́ n'â bùl bǝ̀, è gǝ wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá, bǝ̀ pyìrhí bǝ̀ wun bǝ zù Yi mú yilǝ, kɔn bǝ mǝ̌ sǝ bǝ ce be zwini wẽ́ yé. ²⁰Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, bà-nà nǝ́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ nǝ́ pǝ bɛ nǝ́ m'é byili bi bǝ̀ bǝ̀ bǝ̀k'a dɔ̃̀ vwàmá nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ zwǝ́l wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi yó nàmá yé, bǝ̀ nàmá bɛ́ bǝ̀myɛ́ n'ê pɛ jìmdì; sǝ bǝ̀ bǝ̀k'a fwǝ̌l yé, sǝ bǝ̀ bǝ̀k'a dɔ̃̀ vwǎm mɔ̀bɔ́ shǐ yǝ̀ mǝ̀ byã w ce yé, sǝ bǝ̀ bǝ̀k'a jí jal yé. ²¹Kùr-ju yi ní ga, lyì ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ n'ê bwǝ̀l Muyiisi nyǝ́ né cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́, bǝ̀ n'ê kàrmǝ̀ nɛ̀ bǝ̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́ shìrhǝ́ dɛ̃ gakó, kɔn m'e yí zà.»²²Rǝ̀myɛ́ yó, tùntúmǝ́ bé ǹdǝ́ yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ gùlú w lyì bí púlǝ́púlǝ́ wɔ̀ bǝ̀ bǝ̀ m'a cír lyì bǝ̀myɛ́ cìcì wẽ́, bǝ tó Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ nɛ bǝ vò Ancɔɔsɛ. Bǝ zɛ̃̀ bǝ cír Zhidǝ mó mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Barsabaasɛ mɔ́ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ, bǝ̀ bǝ̀myɛ́ bǝ̀lyè y y'à zhe nyɔ̀mɔ̀ Kristǝ-lyì bí wẽ́. ²³Bǝ kɛ̃ sɛ́bɛ́ bǝ pǝ bɛ bǝ̀ bǝ̀ zhǝl bǝ pǝ Ancɔɔsɛ Kristǝ-lyì bí ni. Bǝ̀ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Nǝ́myɛ̌ Kristǝ tùntúmǝ́ bé ǹdǝ́ Kristǝ-lyì gùlú w yé né cìnǝ́ bé nǝ́ r'é ce ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ nǝ́ da-byǎ á ŋwɛ́nɛ́ Ancɔɔsɛ nɛ́, ǹdǝ́ Siri ǹdǝ́ Shilishi tǝnèsé wẽ́, á dǝ̀ Zhwifubá mó.²⁴Nǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ lyì shí nǝ́ sõ ǹdǝ́ bǝ̀ sǝ̀pwà zɔ̀mà bǝ b'è n'ê jǝ́jɛ̀rɛ́ ába bǝ̀ m'ê zhízhǐ á surhǝ né. Sǝ lwar-na b'è dǝ̀ nǝ́myɛ̌ nǝ́ twĩ̀ bì yé. ²⁵Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ́ gakó wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dù nǝ́ vùr lyì bǝ̀ bǝ̀ tó nǝ́ da-byǎ nántwǝ̌rh Barnabaasɛ ǹdǝ́ Pwǝǝ ne bǝ bǝ̀ á sõ. ²⁶Nyǐ-nǝ Barnabaasɛ ǹdǝ́ Pwǝǝ zhɔ̃̀ bǝ̀ myǝ̀lǝ́ né nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ yilǝ.²⁷È gǝ wɔ́ Zhidǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ yilǝ, nǝ́ twĩ̀ bì mùnì ga bǝ byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó ǹdǝ́ bǝ̀ nyí bǝ súlí. ²⁸«Nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ cìcì n'ê bùl bǝ̀ kɔn bǝ mǝ̌ bǝ̀ nǝ́ pǝ ába zhĩĩ dõ ǹdǝ́ è dǝ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ nyɔ́ɔ́ mɔ́ yé: ²⁹á bǝ̀k'á dɔ̃̀ vwàmá nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ zwǝ́l wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi yó nàmá yé; á bǝ̀k'á jí jal yé; á bǝ̀k'á dɔ̃̀ vwǎm mɔ̀bɔ́ shǐ yǝ̀ mǝ̀ byã w ce yé; á bǝ̀k'á fwǝ̌l yé. Á gǝ dɛ̃̀ á cìn ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ gakó, á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɔ́ nyɔ́ɔ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ nǝ́ y'ǎ n'é yǎl nǝ́ byili ába. Yi b'a sɛ̃ ába.»³⁰Byɛ̀bɛ́ tùntúmǝ́ bé twĩ̀ mú zhǐr bǝ vò Ancɔɔsɛ. Bǝ̀ gǝ́ yúwǝ́, bǝ ce bǝ byẽ̀ Kristǝ-lyì bí gakó dwã yó, bǝ kwè sɛ́bɛ́ rɛ́ bǝ pǝ bɛ. ³¹Bǝ zwẽ re bǝ kàrmɔ̀, sǝ bǝ̀ gakó wun yàl nyɛ̀n, bǝ̀ gǝ́ pɔ bɛ cícú èta mɔ́ yilǝ. ³²Zhidǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ cìcì mú gǝ́ y'à wɔ́ Yi nyì-zwennǝ mó ce, bǝ̀myɛ súlí bǝ cící bi, bǝ zǝ bǝ̀ wun ni ǹdǝ́ zɔ̀mà nánzhǝzhɔ̌.³³Bǝ dɛnɛ gàà námpɔ́lɛ́ fòró bǝ nǝ sɔ́má bǝ k'a kwɛ̃̀ ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́ bǝ vò byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à twĩ̀ bì mú sõ. ³⁴[Sǝ Shǝlaasɛ pwírí kɔn mǝ̌ bǝ̀ ń mɛ̃ gàà.] ³⁵Pwǝǝ ǹdǝ́ Barnabaasɛ mɛ̃ Ancɔɔsɛ nɛ́. Bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ lyì dwã nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê bwǝ̀l Cinǝ mú zɔ̀mɛ̀ rɛ́, sǝ bǝ̀ y'à n'ê cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni.³⁶Dwã màngɛlɛ́ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Pwǝǝ wɔ̀ Barnabaasɛ nɛ: «Bǝ̀ nǝ́ k'á tó cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó nǝ́ bwǝ̀l Cinnǝ mú zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nǝ̀ wẽ́ mó wǝ, nǝ́ byɛ́lɛ́ Kristǝ-lyì bí, nǝ́ nyǐ wɔ́ etǝr kɔn nyɛ̌ nɛ́ bǝ̀ yilǝ.» ³⁷Barnabaasɛ yà ń nǝ́ ń yǎl n zǝ Zhã mɔ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Markɛ mɔ́ n tó be. ³⁸Sǝ Zhã-Markɛ gǝ́ yà ń pɔr bǝ̀ kwã nɛ́ Pǝ̃fyili ní, ń yǝ̀ bǝ̀ tó n twĩ̀ bǝ̀ tumǝ né mó ce, Pwǝǝ pwírí kɔn dǝ̀ sɔ́má bǝ̀ ń tó be yé.³⁹Sǝ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ Barnabaasɛ yǝ̀ dwã yó lwé yé, bǝ pɔr dwã nɛ. Barnabaasɛ zǝ Markɛ bǝ vò e zù bǔ-bwǝl bǝ byɛrhɛ bǝ vò Shipiri. ⁴⁰40 Pwǝǝ zɛ̃̀ n zǝ Shǝlaasɛ. Kristǝ-lyì bí lwǝ̀l Cinnǝ mú bǝ̀ ń yìlì mù. ⁴¹41 N zhǐr n tó Siri ǹdǝ́ Shilishi tǝnèsé wǝ, n cící Kristǝ-lyì gùúlí, n pǝ bɛ wu-jɔ̀.

Chapter 16

¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Pwǝǝ zhǝ̀l Dɛrbɛ, n lyɛ̃ n vò Lyisitiri. Kristǝ kwã-lò mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà, ń yíl Timote. Ń da yà ń dǝ̀ Zhwifu yé. Wɔ́ ń ná ń yà ń wɔ́ Zhwifu, sǝ ń yà ń zù Kristǝ. ²Kristǝ-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ Lyisitiri ǹdǝ́ Yǝkɔnǝyɔm nɛ́ mɔ́ y'à n'ê zɔ̀m Timote yil náàcɛ̀nɛ́. ³Pwǝǝ yà ń nǝ́ ń yǎl bǝ̀ ń tó mo. Rǝ̀myɛ́ ce, ń zɔ mɔ n vò n gõ̀, Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ yilǝ, bǝ̀ bǝ̀ gakó y'à yě bǝ̀ ń da dǝ̀ Zhwifu yé.⁴Pwǝǝ ǹdǝ́ ń tó-dwã bɛ́ y'à n'ê tó cɛmɛ nɛ́ w bǝ̀ byili nyǝ́ né nyɛ̀bɛ́ tùntúmǝ́ bé ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛm Kristǝ-lyì bí yé né cìnǝ́ bé vùr mó bǝ̀ da-byǎ bɛ́ nɛ. Sǝ bǝ̀ y'à n'ê lwǝ̀l bè bǝ̀ bǝ̀ zwẽ ne. ⁵Kristǝ-lyì gùúlí y'à zhí Yi ni dɛ̃́dɛ̃́, sǝ lyì dwã y'à n'ê twí bǝ̀ súlí bi twéé twéé.⁶Pwǝǝ ǹdǝ́ ń tó-dwã bɛ́ y'à la Azhi tǝnà y wẽ́ tó bǝ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, sǝ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ cǝ̀r bè. Rǝ̀myɛ́ ce, bǝ̀ tó Fǝrizhi ǹdǝ́ Galǝshi tǝnèsé wẽ́ bǝ lyɛ̃. ⁷Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ bwǝlse Myizhi tǝnà yá, bǝ̀ y'à n'ê yǎl bǝ vò Byitini tǝnà y wa, sǝ Yezu Eshirhǝ y yǝ̀ sɔ́má pɛ yé. ⁸Bǝ zɛ̃̀ bǝ tó Myizhi bǝ lyɛ̃ bǝ vò Tǝrǝwaasɛ.⁹Cǝcɛ̃ èdù Pwǝǝ dàrh Masɛdwanɛ lyì bal mǝ̀dù ń tú n zhì ń yó w n lwǝ̀l mò ǹdǝ́ ń wu gakó bǝ̀ ń bǝ̀ Masɛdwanɛ n sɛ̃ bɛ. ¹⁰Nǝ́ j'á zɛ̃̀ nǝ́ r'é pyà sǝ nǝ́ vò Masɛdwanɛ, bǝ̀ nǝ́ y'ǎ yě pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ wɔ́ Yi rǝ̀ n'ê byẽ̀ nǝ́ba bǝ̀ nǝ́ zhǝl gàà mɔ́ nǝ́ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí.¹¹Nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ zù bǔ-bwǝl Tǝrǝwaasɛ nɛ́, nǝ́ byɛrhɛ nǝ́ j'á vò cɔ òdù ò ŋwɛ́nɛ́ nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w cǝcǝl w bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Samɔtǝraasɛ. Nǝ́ mɛ̃ gàà nǝ́ zɔ̃̀, nǝ́ dùlí nǝ́ vò Neyǝpoli. ¹²Nǝ́ zhì gàà, nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ vò cɔ Orɔm lyì bí y'à já ò wẽ́, bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Shilipu cɔ mɔ́ wa. Ò y'à ŋwɛ́nɛ́ Masɛdwanɛ tǝnà y nyí rí nã́yéé ré wẽ́. Nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã màngɛlɛ́ gàà. ¹³Shìrhǝ́ y dɛ̃ rɛ́ gǝ́ yúwǝ́, nǝ́ du cɔ w wa, nǝ́ vò bwǐ èdù nà nɛ̀. Nǝ́ y'ǎ n'é bùl bǝ̀ dɛ̀ga Zhwifubá Yi-co jàà ŋwɛ́nɛ́ gàà. Nǝ́ yí nǝ́ pwírí kana jàlà y'à jě dwã yó gàà, nǝ́ jòm tɛ̃́ nǝ́ zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ.¹⁴Kɛ̃ mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ wẽ́ ń yíl Lyidi. Ń shí cɔ òdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Tiyǝtiiri. Kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń nǝ́ ń dɔ̌l kàmǝ̀-jɛ̃̀-shɛ̃̀rh, sǝ̀ y'à càn dɛ̃́dɛ̃́. Ń yà ń só Yi. Ń yà ń nǝ́ ń cili nǝ́ zɔ̀mà nɛ́, sǝ Cinnǝ mú pul ń surhǝ n zwẽ kɔn dɛ̀bɛ́ Pwǝǝ yà ń nǝ́ ń byili mú. ¹⁵Bǝ j'a mɔ́lɛ́ Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí ga nɛ̃̌ wa. N zɛ̃̀ n wɔ̀ nǝ́ba: «Á gǝ n'á bùl b'à zù Cinnǝ mú zhǝ̀nà, s'á bǝ̀ á zul à sõ.» N zɔ̀m zɔ̀m èta, n ŋwɛ̀nɛ́ n ce nǝ́ vò ń sõ kɛ̀lɛ́ wa.¹⁶Dɛ̃ rǝ̀dù, nǝ́ y'ǎ zɛ̃̀ nǝ́ la Yi-co jàà y wa. Kɛ̃-byǐ èdù è y'à wɔ́ kɛ̀lɛ́ tùntùnnǝ̀ zɛ̃̀ e bǝ̀ e jǝl nǝ́ba. Nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ y'à zhe yǝ, e ce è wɔ̌ è n'ê byili ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bànà. È y'à n'ê tó ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ byilu dɛnnɛ è nɛ wársɛ nánzhǝzhɔ̌ è pɛ è yó-cìnǝ́ ne. ¹⁷E zɛ̃̀ e j'a tó nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ Pwǝǝ kùrǝ̀, è m'ê bya è zhe: «Lyì bí byɛ̀bɛ́ wɔ́ Dɛ̃̌ cǝ́bal mɔ́ tùntùnnǝ̀. Bǝ̀ tú bǝ̀ n'ê byili ába sɔ́má kɛ̀bɛ́ á b'ǎ tó á vwǎrh á cìn mú.» ¹⁸Kɛ̃-byǐ y wɛ̀rhɛ́ èta dwã nánzhǝzhɔ̌, sǝ Pwǝǝ lyim zɛ̃̀, n pyìrhí n zɔ̀m ǹdǝ́ nǝ̀cílí y è zhe kɛ̃-byǐ y mú n wɔ̀: «À n'â pɛ mɔ́ nyí Yezu Kristǝ yil ré yilǝ: yẽ̌ kɛ̃-byǐ y ni.» E j'a yẽ̌ kɛ̃-byǐ y ni rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì.¹⁹Kɛ̃-byǐ y yó-cìnǝ́ bé gǝ́ pwírí è k'ê t'â la wársɛ nɔ e pǝ bɛ, bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ bǝ m'e vò cɔ w yé né cìnǝ́ bé sõ, cɔ w lyì bí dwã-joló jàà y wa, ²⁰bǝ zǝ bɛ bǝ lyɛ̃ bǝ vò Orɔm bùr-kárna bɛ́ yé né, bǝ wɔ̀: «Lyì bí byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ wɔ́ Zhwifubá. Bǝ̀ n'ê gù cɔ w lyì bí dwã nɛ. ²¹Bǝ̀ n'ê byili lùl-e-pwírí dõ, e jà nǝ́myɛ̌ Orɔm lyì bí lùl-e-pwírí y bǝ shɛ̀ rǝ̀myɛ́ yò yé.»²²Lyì-zhǎ bɛ́ lyim zɛ̃̀ rǝ̀ n'ê yì Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ. Bùr-kárna bɛ́ ce bǝ lwǝ̌r bǝ̀ kàmǝ̀-zwǐsí bǝ mà bɛ̀ ǹdǝ́ dànǝ̀shàárɛ. ²³Bǝ mà bɛ̀ twǝr nánzhǝzhɔ̌, bǝ ce be byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀, bǝ pǝ nyí byǝ̀nǝ́-jì y yìlnǝ̀ mó ne bǝ̀ ń yìlì bì cɛ̀nɛ̀. ²⁴Ń gǝ́ nɔ nyí rí rǝ̀myɛ́, n zɛ̃̀ n zǝ bɛ n vò n cĩ́ byǝ̀nǝ́-jì y tǝtwã y kùr wǝ̀, n zǝ bǝ̀ nèsé n mǝ n lyẽ dǎr nɛ.²⁵Cɛ y gǝ́ tú e swǝl yi ní, Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ce Yi, bǝ̀ n'ê nún bǝ̀ m'ê cèrhé re. Bǝ̀ dwã byǝ̀nǝ́-jì lyì bí y'à n'ê cili bǝ̀ gǝ́ n'ê nún bǝ̀ m'ê cèrhé Yi ní. ²⁶Rǝ̀myɛ́ yó, cɛ y j'a zhìzhì e zhízhǐ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdǝ́ byǝ̀nǝ́-jì y ga. Bwǝ̀ǝ̀lé gakó pul, nyáná nɛ́ bǝ̀ y'à m'e lyẽ byǝ̀nǝ́-jì y lyì bí mú sá nǝ yẽ̌ be.²⁷Byǝ̀nǝ́-jì y yìlnǝ̀ mó shí jɛ̃ w n zɛ̃̀, n pwírí bwǝ̀ǝ̀lé gakó pul, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ byǝ̀nǝ́-jì y lyì bí gǝ è shǝ́r bǝ dùr. N zɛ̃̀ n kwè ń búlǝ́ shù ń mǝ́ ń la ń cìn gu. ²⁸Pwǝǝ zɛ̃̀ n zhì jì y wẽ́ n bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀: «Nǝ́ gakó ŋwɛ́nɛ́. Lò lò yǝ̀ dùr yé. Bǝ̀ká gu ǹ cìn yé.»²⁹Byǝ̀nǝ́-jì y yìlnǝ̀ mó zɛ̃̀ n lwǝ̀l myǐn, n mǝ n dùr n zù jì y wẽ́ ǹdǝ́ ń gakó nǝ́ ń pǝ́pǎ. N jòm ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ yé né, ³⁰n ce bǝ du pwẽ̀ nè, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń lwǝ̀l bè ń zhe: «À lyì, wɔ́ etǝr à m'a tó né a nǝ vwǎrh?» ³¹Bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Zwẽ nyí ń zù Cinnǝ Yezu. Èta, ǹmyɛ́ ǹdǝ́ ǹ kɛ̀lɛ́ y lyì bí ga b'ǎ nǝ vwǎrh.»³²Bǝ j'a tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bǝ byili ńmyɛ̌ ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ ń sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ nɛ. ³³Byǝ̀nǝ́-jì y yìlnǝ̀ mó já n zǝ bɛ rǝ̀myɛ́ yó cìcì, n shàrh bǝ̀ yala nɛ́ gǝ́ y'à mɔ̌r mɔ̌r mǝ̀gã̌ mɔ́ gakó cǝcɛ̃ y wẽ́. Bǝ j'a yǝ́yɛ́lɛ́ bǝ pǝ nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kɛ̀lɛ́ lyì bí gakó ne. ³⁴Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n ce Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ zù ń sõ jù wǝ̀, bǝ pǝ bɛ kùjú bǝ jí. Sǝ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ zɔ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kɛ̀lɛ́ lyì bí gakó, bǝ̀ gǝ́ zwẽ nyí bǝ zhí Yi ni èta mɔ́ yilǝ.³⁵Cɛ y gǝ́ tú e lá, bùr-kárna bɛ́ zɛ̃̀ bǝ twĩ̀ lyì byǝ̀nǝ́-jì y yìlnǝ̀ mó sõ bǝ̀ ń vǔr Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ. ³⁶Byǝ̀nǝ́-jì y yìlnǝ̀ mó myɛ zɛ̃̀ n byili Pwǝǝ ne n wɔ̀: «Bùr-kárna bɛ́ pɔ nyí bǝ̀ bǝ̀ vǔr ába. Rǝ̀myɛ́ ce, á nɔ sɔ́má. Du-nǝ á vò.»³⁷Pwǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí bùr-kárna bɛ́ twĩ̀ mú ni: «Nǝ́myɛ̌ wɔ́ Orɔm lyì, bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ nǝ́ba. Bǝ̀ yǝ̀ jɛ̀rɛ̀ bǝ bùr nǝ́ bùrsí ǹdǝ kɔn gǝ́ n'ê tó né yé, sǝ bǝ̀ ce bǝ mà nǝ́ba lyì bí gakó yírh wǝ, bǝ yǝ́yɛ́lɛ́ bǝ ce nǝ́ba byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀. Èlǎsɛ̃́ bǝ zɛ̃̀ bǝ shèè bǝ̀ la nǝ́ba vǔr ǹdǝ́ lò lò yǝ̀l yé. È gǝ wɔ́ èta, kɔn wàr yé. Rǝ̀myɛ́ yilǝ, sǝ bǝ̀ cìcì bǝ̀ bǝ vùr nǝ́ba.» ³⁸Lyì bí k'a vò bǝ cĩ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Pwǝǝ zɔ̀m mɔ́ bùr-kárna bɛ́ nɛ. ³⁹Bùr-kárna bɛ́ gǝ́ lwar bǝ̀ Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ wɔ́ Orɔm lyì, bǝ̀ wun zɛ̃̀, bǝ zɛ̃̀ bǝ bǝ̀ Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ sõ, bǝ lwǝ̀l bè sǔbri, bǝ ce bǝ du byǝ̀nǝ́-jì y wǝ, bǝ lwǝ̀l bè bǝ̀ bǝ̀ du cɔ w wa.⁴⁰Bǝ̀ gǝ́ du byǝ̀nǝ́-jì y wẽ́ bǝ zhɛ̀, bǝ j'a lyɛ̃ bǝ vò Lyidi sono, bǝ yí gàà be nǝ bǝ̀ da-byǎ bɛ́, bǝ cící bi bǝ zǝ bǝ̀ wun ni. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, bǝ̀ k'e lyɛ̃ bǝ zhílí bǝ̀ sɔ́má y bǝ̀ la.

Chapter 17

¹Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ tó Anfyipoli ǹdǝ́ Apoloni bǝ lyɛ̃ bǝ vò Tesǝloniki. Zhwifubá dwã-gùlú jì èdù y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà. ²Shìrhǝ́ y dɛ̃ rɛ́ gǝ́ tú e yí, Pwǝǝ zɛ̃̀ n vò dwã-gùlú jì y wǝ, ǹdǝ ń gǝ́ ya n wɛ̀rhɛ́ nɛ́, sǝ ń zhǝ̀l gàà twǝr rǝ̀tɔ̀ n zhǝrh ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ shò-kwã nɛ́. E j'à wɔ́ shìrhǝ́ dɛ̃ dɛ̃ ń yà ń nǝ́ ń zhǝ̀lǝ̀.³Ń yà ń nǝ́ ń byili bi bǝ̀ bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Kristǝ mó mà n nwɛ̀nɛ̀ n cì, sǝ ń mà n ká n bwìrhì. N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bǝ̀ wɔ́ Yezu mú mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń bwǝ̀l ń yò w èta mɔ́ ń wɔ́ Kristǝ mó. ⁴Zhwifubá jàlà shɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ zɔ̀mà nɛ́. Gǝrɛkɛbá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à só Yi mú myɛ nánzhǝzhɔ̌ zwẽ nyí, e súlí kana nánzhǝzhɔ̌ bǝ̀ y'à wɔ́ lyì-fwààlɛ̀.⁵Zhwifubá dwã bɛ́ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê dùr bwɛ̃̌. Bǝ byẽ̀ cɔ w lyì-bǝywààlɛ̀ jàlà ǹdǝ́ lyì dwã nánzhǝzhɔ̌ bǝ cĩ́ dwã yó. Lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ ǹdǝ́ Zhwifubá ga ce dweme cɔ w wa, bǝ vò Zhasɔ̃ sõ kɛ̀lɛ́ wa, bǝ̀ n'ê pyà Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ, bǝ̀ la m'e vò cɔ w lyì bí yé né, ⁶sǝ bǝ̀ pyà pyà bɛ̀ bǝ ga. Bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ Zhasɔ̃ ǹdǝ́ Kristǝ-lyì dwã bǝ m'e vò cɔ w bùr-kárna bɛ́ yé né. Bǝ̀ gǝ́ zǝ bɛ bǝ yí bǝ zhɛ̀, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bya bǝ̀ zhe: «Lyì bí byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ wɔ́ cǝ-lwǝǝ́re jààsɛ́ gakó wǝ, sǝ bǝ̀ zǝ bǝ̀ cǝ-lwǝǝ́ré bǝ yí nyɔ̀nɔ̀. ⁷Bǝ̀ gakó n'ê cẽ Orɔm pyɔ̌ mɔ́ nyǝ́ né; bǝ̀ n'ê byili bǝ̀ pyɔ̌ dõ ŋwɛ́nɛ́ ń yíl Yezu, sǝ Zhasɔ̃ zwẽ be ń sõ kɛ̀lɛ́ wa.»⁸Zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ lyì-zhǎ bɛ́ ǹdǝ́ cɔ w bùr-kárna bɛ́ lyimǝ ne, ⁹sǝ bùr-kárna bɛ́ ce Zhasɔ̃ ǹdǝ́ Kristǝ-lyì bí dwã bɛ́ kwɛ̃̌, fòró bǝ dwĩ̀ bì.¹⁰Cɛ y gǝ́ yìì, Kristǝ-lyì bí j'a ce Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ lyɛ̃ bǝ vò Bere. Bǝ̀ gǝ́ yú gàà, bǝ lyɛ̃ bǝ vò Zhwifubá dwã-gùlú jì y wẽ́. ¹¹Sǝ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ pwèlè bǝ̀ wun du byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Tesǝloniki ní mú, bǝ zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ náàcɛ̀nɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê tɛ́rɛ́ rɛ, bǝ̀ la nyǐ rǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó wɔ́ rǝ̀dù, mùnì ga bǝ lwar ǹdǝ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Pwǝǝ nǝ́ ń byili mú gǝ wɔ́ zhǝ̀nà, ¹²sǝ bǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ zù Kristǝ. Gǝrɛkɛbá kana byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ lyì-fwààlɛ̀ ǹdǝ́ bǝ̀ bala nánzhǝzhɔ̌ myɛ shɛ̀nɛ́ bǝ zù Kristǝ.¹³Tesǝloniki Zhwifubá gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ Pwǝǝ nǝ́ ń bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Bere né myɛ, bǝ twèlé bǝ vò gàà, bǝ ce lyì bí zɛ̃̀ bǝ ce dweme. ¹⁴Kristǝ-lyì bí j'a zhì dɛ̃̌ bǝ ce bǝ zhìì Pwǝǝ bǝ cĩ́ mwǝ̃́ y sɔ́má y yó. Sǝ Shǝlaasɛ ǹdǝ́ Timote mɛ̃ Bere né. ¹⁵Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê zhìì Pwǝǝ mó j'a zǝ mɔ bǝ yí Atɛnnɛ. N zɛ̃̀ n lwǝ̀l bè, bǝ̀ bǝ̀ gǝ k'â yúwǝ́, sǝ bǝ wɔ̀ Shǝlaasɛ ǹdǝ́ Timote ne, bǝ̀ bǝ̀ ce jàn nɛ́ bǝ bǝ̀ ń sõ làlà.¹⁶Pwǝǝ gǝ́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ Atɛnnɛ nɛ́ ń nǝ́ ń dɛ̃̀ Shǝlaasɛ ǹdǝ́ Timote yi ní, n pwírí cɔ w òmyɛ́ lyì bí wɔ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi dúdú bǝ̀ n'ê zwǝ́lǝ́. Rǝ̀myɛ́ ce ń wu zhìlì dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁷N zù Zhwifubá dwã-gùlú jì y wẽ́ ń nǝ́ ń zhǝrh ǹdǝ́ bɛ, ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá bǝ j'à só Yi mú, sǝ ń yà ń nǝ́ ń zhǝrh ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó ń yà ń nǝ́ ń nɛ cɔ w lyì bí dwã-joló jààsɛ́ wẽ́ mó twéé twéé.¹⁸Surhǝ cìnǝ́ kùrǝ̀ nǝ̀lyè myɛ y'à ŋwɛ́nɛ́, bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Epyiciriyẽbá ǹdǝ́ Esǝtoyishẽbá. Bǝ̀myɛ́ mɔ́ jàlà zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ. Bǝ̀ jàlà y'à zhe: «Wɔ́ bǝ̀kɔ́n sɔ̀ mɔ̀bɔ́ nǝ́ ń ce myɛ̌?» Bǝ̀ dwã myɛ y'à zhe: «È nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ yǝ dwã yò ń nǝ́ ń zɔ̀m ta.» E j'à wɔ́ Yezu ǹdǝ́ cùùrì bùrhù yò Pwǝǝ yà ń nǝ́ ń bwǝ̀lǝ̀. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m èta.¹⁹Bǝ zǝ mɔ bǝ vò cɔ w cìnǝ́ bé gùlú w yé né. Bǝ bwǝ̀rh mò bǝ wɔ̀: «Ǹ wɔ̌ ǹ b'ǎ byili nǝ́ba kàrmɔ́ nándùl mó ǹ tú ǹ nǝ́ ǹ cèrhè mó kùrǝ̀? ²⁰Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ byili nǝ́ba mó wɔ́ kɔn nándùl, e zɛ̃̀ nǝ́ só sǝ nǝ́ lwar rǝ̀ kùrǝ̀.» ²¹Atɛnnɛ lyì bí ǹdǝ́ zhǝlǝ bé byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à tó be bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ gakó y'à j'â wɔ́ kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ nándùl ré dúdú bǝ̀ n'ê cili, bǝ j'à n'ê byili ri dwã nɛ myɛ.²²Pwǝǝ zɛ̃̀ n zhì cɔ w cìnǝ́ bé gùlú w yé né n wɔ̀: «Atɛnnɛ lyì, à pwírí á wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ á n'á pyà Yi kɔn gakó wẽ́. ²³À y'à tó á cɔ w wa à n'â byɛ́lɛ́ wa, à n'â nyǐ vwĩ̀-jùúlí tɛ̀bɛ́ á n'á zwǝ́l á vwǝ̃̀ né rǝ̀ yó á m'á cèrhé á yǝ né mó. À nɔ vwĩ̀-jìlú òdù bǝ̀ kɛ̃ ò yó bǝ wɔ̀: ‹Nǝ́ yǝ̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ pár yé.› Lwar-na bǝ̀ Yi rí tɛ̀bɛ́ á yǝ̀l rǝ̀ párá, á j'ǎ n'á zwǝ́l vwǝ̃̀ á m'á cèrhé re mó, wɔ́ rǝ̀myɛ́ yò à tú à n'â bwǝ̀l à byili ába.²⁴Wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ lũ w ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó, rǝ̀ cǐ dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ yá. Rǝ̀ t'â jòm jì kɛ̀bɛ́ numbyínǝ́ lù wẽ́ yé. ²⁵Rǝ̀ bǝ numbyíní sɛ̃ɛ̃́ tum zhe yé, bǝ̀ kaka yǝ̀ rǝ̀ mwìrì yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ gaga mɔ́ rǝ̀ ce numbyíní ŋwɛ́nɛ́; rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ y myǝ̌l ǹdǝ́ kɔn gakó.²⁶Rǝ̀ tó lò mǝ̀dù sásá dɛnnɛ rǝ wɛ̀rhɛ́ numbyínǝ́ bé dwǝ́ né gakó, mùnì ga bǝ jòm lũ w cǝ-yala nɛ́ gakó wǝ. Rǝ pǝ dwí gakó jàà; rǝ ce shí ǹdǝ́ fɔ̀ ǹdǝ́ nǝpwã̀ ŋwɛ́nɛ́. ²⁷«Rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta, mùnì ga numbyínǝ́ bé pyà rɛ̀, sǝ dɛ̀ga ǹdǝ́ bǝ̀ gǝ tú bǝ̀ la rɛ pyǎ, sǝ bǝ tǝ́tɛ̀lɛ́ rɛ bǝ na. Sǝ è gǝ wɔ́ zhǝ̀n yilǝ, Yi bǝ nyɛ ǹdǝ́ nǝ́myɛ̌ mǝ̀dù ga yé,²⁸bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ nǝ́ba myǝ̌l; rǝ̀myɛ́ rǝ̀ ce nǝ́ ŋwɛ́nɛ́; rǝ̀myɛ́ rǝ̀ ce nǝ́ wɔ̌ nǝ́ zhẽ̌ nǝ́ nà nǝ́ ji. Á surhǝ cìnǝ́ jàlà myɛ kɛ̃ bǝ wɔ̀: ‹Zhǝ̀nà, nǝ́ wɔ́ rǝ̀ byǎ.› ²⁹«Sǝ nǝ́ gǝ wɔ́ Yi byǎ, nǝ́ bǝ mǝ̌ sǝ nǝ́ bù bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ numbyíní n'ê tɛ́rɛ́ e zɛ̃̀ e zǝ sánǝ́má, ráá kã̀mɔ, ráá nǝ́kulu e wɛ̀rhɛ́ mɔ́ nyɛrhɛ dwã ǹdǝ́ Yi yé.³⁰Lyì bí y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ mɔ́ shãã ga, bǝ̀ gǝ́ y'à yǝ̀l Yi gǝ́ wɔ́ kɔn ná-dwí yil né mó yilǝ, sǝ rǝ̀ k'ê t'â nyǐ shãã ga nyǝ̀ná nɛ́ nǝ̀ lyɛ̃ mɔ́ ǹdǝ yò ta yé. Rǝ̀ n'ê byẽ̀ lyì bí gakó jààsɛ́ gakó wẽ́ èlǎsɛ̃́, bǝ̀ bǝ̀ pyìrhí bǝ̀ wun, ³¹bǝ̀ rǝ̀ vùr dɛ̃ rǝ̀ la m'e tó mɔ̀bɔ́ rǝ̀ cír mó dɛnnɛ rǝ bùr lyì bí gakó bùrsì ǹdǝ́ cángá. Rǝ̀ bwìrhì mu, rǝ m'e byili lyì bí gakó ne bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń la bùrsí kɔ́.»³²Bǝ̀ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ Pwǝǝ nǝ́ ń zɔ̀m cùùrì bùrhù yò, bǝ̀ jàlà zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê fulsi mu; jàlà zɛ̃̀ bǝ̀ zhe: «Ǹ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ wɔ́ dɛ̃ dõ nǝ́ b'ǎ cili ni.» ³³Sǝ Pwǝǝ zhǐr n yẽ̌ be. ³⁴Ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, bǝ̀ màngɛlɛ́ zwẽ nyí, bǝ zhǐr bǝ tó ń kùrǝ̀, bǝ zù Kristǝ. Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ wẽ́, ń yíl Dǝni, ń yà ń wɔ́ Atɛnnɛ yé né cìnǝ́ bé gùlú w lò, ǹdǝ́ kɛ̃ mǝ̀dù ń yà ń yíl Damarɛ, e súlí lyì dwã.

Chapter 18

¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Pwǝǝ zhǐr n vó Kɔrɛ̃tɛ. ²ń gǝ́ yú gàà, n nǝ Zhwifu mǝ̀dù ń yíl Akǝlaasɛ, ń Pɔ̃ tǝnà y lò. Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kɛ̃ Pǝrrishii y'à shí Yitǝlyi bǝ bǝ̀ dùlìdùlì, bǝ Orɔm pyɔ̌ Kolote yà ń pɔ nyí bǝ̀ Zhwifubá gakó du Orɔm nɛ́. Pwǝǝ lyɛ̃ n vò bǝ̀ sõ. ³Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga tum rí y'à wɔ́ rǝ̀dù: Bǝ̀ y'à n'ê swɛ̃̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bǝ̀ m'ê pwí kwǝ̀ǝ́rhé mó. Ń yà ń nǝ́ ń zwɛ̃̀ bǝ̀ sõ, bǝ̀ m'ê tó dwã bǝ̀ twĩ̀.⁴Shìrhǝ́ dɛ̃ gakó, Pwǝǝ yà ń nǝ́ ń zhǝ̀l Zhwifubá dwã-gùlú jì y wǝ, ń nǝ́ ń zhǝrh ǹdǝ́ Zhwifubá ńdǝ́ Gǝrɛkɛbá, munì ga n pul bǝ̀ surhǝ. ⁵Shǝlaasɛ ǹdǝ́ Timote shí Masɛdwaanɛ bǝ lyɛ̃ bǝ bà. Pwǝǝ já n yẽ̌ tumǝ né dwã bɛ́ gakó ne, ń nǝ́ ń bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́. Ń yà ń nǝ́ ń byili Zhwifubá ne pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ wɔ́ Yezu ń wɔ́ Kristǝ mó. ⁶Sǝ Zhwifubá y'à t'â cili kɔn dɛ̀bɛ́ Pwǝǝ yà ń nǝ́ ń byili mú yé. Bǝ̀ y'à n'ê tùrh mo. N zɛ̃̀ n sǝ̃̀ ń jɛ̀rh n yẽ̌ be, n wɔ̀: Á gǝ dwĩ̀ á cìnǝ̀, wɔ́ ámyɛ̌ cìcì yò. Rǝ̀myɛ́ k'ê dǝ̀ àmyɛ́ yò yé. Sǝ kɔn zhí èlǎsɛ̃́, wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mɔ́ sõ à la nɛ́.⁷N zhǐr gàà n vò bal mǝ̀dù sõ. Bal mɔ́ yíl Ticuusi Zhusǝtuusi. Ń yà ń só Yi. Ń kɛ̀lɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ dwã-gùlú w jì y nyí ni. ⁸Dwã-gùlú jì y yó-cǝ́bal Krisipuusi ǹdǝ́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí gakó j'a zù Cǐnnǝ mó. Kɔrɛ̃tɛ lyì nánzhǝzhɔ̌ gǝ́ cili Pwǝǝ zɔ̀mà nɛ́, bǝ̀myɛ j'a zù Kristǝ, bǝ j'a mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ wa⁹Cǝcɛ̃ èdù, Cǐnnǝ mó lyí mu, n wɔ̀ mɔ: Bǝ̀ká shĩ̌ ǹ nyí yé. Zɔ̌m; sǝ ǹ bǝ̀ká dùr ywẽ yé, ¹⁰bǝ̀ àmyɛ́ cìcì ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ́. Lò lò wàr ń la mɔ́ zal n wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ yé, bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ lyì mú já cɔ w kɔ̀bɔ́ wa. ¹¹Pwǝǝ mɛ̃ Kɔrɛ̃tɛ n wɛ̀rhɛ́ byin ǹdǝ́ fwã́, ń mǝ́ ń byili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ lyì bí ni.¹²Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, bal mǝ̀dù ń yíl Galyɔ jǐrh Akǝyi tǝnà y yó-cǝ́bal. Zhwifubá zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê jí zùzùri ndǝ́ Pwǝǝ. Bǝ wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dù bǝ zǝ mɔ bǝ m'e vò bùrsí gùlú w yé né, ¹³bǝ wɔ̀: Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nǝ́ ń cìrh lyì bí ń ce né, mùnì ga bǝ̀ bǝ̀k'a k'e cèrhé Yi ǹdǝ nǝ́ nyǝ́ né gǝ́ n'e byili ní yé.¹⁴Pwǝǝ zɛ̃̀ ń la lyár. Galyɔ̃ já n wɔ̀ bɛ: Ámyɛ̌ Zhwifibá cili-nǝ. È gǝ y'à wɔ́ èmà-bǔr tumǝ ń twĩ̀, ráá yò kɔ̀bɔ́ ò jɛ̀ ń wɛ̀rhɛ́, à y'à m'a cili á zɔ̀mà nɛ́ ǹdǝ kɔn gǝ́ mǝ̌ nɛ́. ¹⁵Sǝ è wɔ́ ámyɛ zɔ̀mà, ǹd'á nyǝ́ né shò-kwã nɛ́ á n'á mà nǝ̀-pǎr nɛ́ mɔ́, rǝ̀myɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ámyɛ̌ jɔ̃̀ wa. Àmyɛ́ wàr gàà à la nɛ́ zú yé.¹⁶N jì bi bùrsí jì y wẽ́ n ce pwẽ̀ ne. ¹⁷Bǝ yǝ́yɛ́lɛ́ bǝ zǝ dwã-gùlú w yó-cǝ́bal Sɔsǝtɛnnɛ bùrsí jì y nyí ni cìcì bǝ mà. Sǝ Galyɔ̃ yǝ̀ rǝ̀ so nyǐ yé.¹⁸Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Pwǝǝ mɛ̃ Kɔrɛ̃tɛ nɛ́ gwẽ̌ n dɛnɛ, fòró n zɛ̃̀ n zhǐr n yẽ Kɔrɛ̃tɛ lyì bí ni, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ Pǝrishii ǹdǝ́ Akǝlaasɛ, bǝ vò Sǝncere. Ń yà ń bwǝl kɔn nyí Yi ni. Rǝ̀myɛ́ ce, bǝ̀ gǝ́ yú gàà, n fɔ̃̀ ń yó wǝ́. Bǝ zɛ̃̀ bǝ zù bǔ-bwǝl bǝ̀ la mwǝ̃́ byɔrhɔ bǝ lyɛ̃ bǝ̀ vò Siri. ¹⁹Bǝ̀ gǝ́ byɛrhɛ mwǝ̃́ y bǝ zhɛ̀, bǝ só Efɛɛzɛ nɛ́. N wɔ̀ Pǝrishii ǹdǝ́ Akǝlaasɛ nɛ bǝ̀ bǝ̀ mɛ̃ gàà. N zɛ̃̀ n lyɛ̃ n vò Zhwifubá dwã-gùlú jì y wẽ́ n zhǝrh ǹdǝ́ bɛ.²⁰Sǝ bǝ̀ y'à n'ê lwǝ̀l mo bǝ̀ ń mɛ̃ bǝ̀ sõ dwã màngɛlɛ́. N cẽ, n wɔ̀ bɛ: Kɔn gǝ wɔ́ Yi pùbùlǝ̀, à m'a k'a bà. ²¹Pwǝǝ zɛ̃̀ n zhǐr Efɛɛzɛ nɛ́ n kǝ́ n zù bǔ-bwǝl²²n byɛrhɛ n vò Sǝzarɛ. N zhì gàà n vò Zhǝrǝzalɛm, n ce Kristǝ-lyì bí, n zɛ̃̀n ká n vò Ancɔɔsɛ, ²³n dɛnɛ námpɔ́lɛ́. N kǝ́ n zhǐr n tó Galashi ǹdǝ́ Fǝrizhi tǝnèsé wǝ, mùnì ga n cící Kristǝ kwã-lyì bí gàà mɔ́ gakó, n súlí bǝ̀ wu-jɔ̀.²⁴Zhwifu mǝ̀dù yà ń tú Efɛɛzɛ ń yíl Apɔlɔɔsɛ. Ń yà ń wɔ́ Alǝsãdǝri lyì bal. Ń yà ń zhe surhǝ, ń yě Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ náàcɛ̀nɛ́. ²⁵Bǝ̀ y'à byili mu Cǐnnǝ mó sɔ́má yá. Sǝ è wɔ́ nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ shò-kwã nɛ́, wɔ́ Zhã nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ dúdú yò ń yà ń yě. Ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, ń yà ń nǝ́ ń bwǝ̀l Yezu yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí ǹdǝ́ ń wu gakó, ń nǝ́ ń byili rǝ̀ kùr ré náàcɛ̀nɛ́. ²⁶N vò Zhwifubá dwã-gùlú jì y wẽ́, n ji kùr ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ wu-jɔ̀. Sǝ Pǝrishii ǹdǝ́ Akǝlaasɛ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ ń zɔ̀mà nɛ́, bǝ zǝ mɔ bǝ vò bǝ̀ sõ, bǝ kwɛrhɛ bǝ byili Yi sɔ́má y yé-shò pamparɛ̃ɛ̃.²⁷Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń yǎl n vò Akǝyi tǝnà y wa. Efɛɛzɛ Kristǝ-lyì bí wɔ̀ bǝ̀ kɔn càn. Bǝ zɛ̃̀ bǝ kɛ̃ sɛ́bɛ́ bǝ pɔ̃, bǝ̀ ń gǝ yú sǝ n pǝ tǝnà èmyɛ́ Kristǝ-lyì bí ni, mùnì ga bǝ zwẽ ń zhǝǝle cɛ̀nɛ̀. Ń gǝ́ yú gàà, Yi sɛ̃ mɔ n ŋwɛ̀nɛ́ n sɛ̃ Kristǝ-lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ nɛ dɛ̃́dɛ̃́. ²⁸Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ Zhwifubá gǝ la zɔ̌m gakó, ń yà n zɔ̀m n ji bi tɛ̃́ lyì bí gakó yírh wǝ. Sǝ ń yà ń nǝ́ ń tó Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ ń byili bǝ̀ wɔ́ Yezu ń wɔ́ Kristǝ mó.

Chapter 19

¹Pwǝǝ zhǐr ǹdǝ́ Apɔlɔɔsɛ ŋwɛ́nɛ́ Kɔrɛ̃tɛ nɛ́, n tó cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ payààrɛ́ w mɔ́ wa, n lyɛ̃ n vò Efɛɛzɛ. N yí n nǝ Kristǝ-lyì jàlà gàà. ²N bwǝ̀rh be n wɔ̀: Á gǝ́ zù Kristǝ mó Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só á yó? Bǝ wɔ̀ mɔ: Nǝ́ gwẽ̌ yǝ̀l bǝ̀ Yi twĩ̀ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ e bǝ̀ yé.³N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh be n wɔ̀: Nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ̌ bǝ̀ mɔ́lɛ́ ába mǝ̀ wẽ́? Bǝ wɔ̀ mɔ: Wɔ́ Zhã nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́. ⁴Pwǝǝ wɔ̀ bɛ: Zhã yà wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ pyìrhí bǝ̀ wun ní, ń yà ń nǝ́ ń mɔ́lɛ́ nɛ̃̌ wa, ń yà ń nǝ́ wǝ̀l Esǝrayɛl lyì bí ni bǝ̀ bǝ̀ zú mɔ̀bɔ́ ń la tà-kwã n bǝ̀ mɔ́. Wɔ́ Yezu yò ń yà ń nǝ́ ń zɔ̀mà.⁵Bǝ̀ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ j'a ce bǝ mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ w Cǐnnǝ Yezu yil ré yilǝ, ⁶Pwǝǝ zɛ̃̀ n cĩ́ ń jɛ̀rh bǝ̀ yó, Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só bǝ̀ yó. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m zɔ̀mà dwí dwã, ǹdǝ́ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi byili bi mú myɛ. ⁷Bǝ̀ gakó y'à yú nunǝ shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè.⁸Pwǝǝ wɛ̀rhɛ́ cànsɛ sǝ̀tɔ̀ ǹdǝ́ ń nǝ́ ń zhǝ̀l Zhwifubá dwã-gùlú jì y wẽ́, ń nǝ́ ń zɔ̀m ndǝ́ wu-jɔ̀ ń nǝ́ ń bwǝ̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò, sǝ ń yà ń nǝ́ ń ce jàn nɛ́ mùnì ga byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cili ń zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ zwẽ nyí bǝ zù Kristǝ. ⁹Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, jàlà y'à wɔ́ yó-kùùli cìnǝ́. bǝ cẽ, bǝ̀ yǝ̀ nyí zwẽ yé. Bǝ̀ y'à n'ê zɔ̀m bǝ̀ m'ê fulsi cǐnnǝ mó sɔ́má y lyì bí gakó yé né, sǝ Pwǝǝ zǝ Kristǝ kwã-lyì bí n zhǐr n vò ń nǝ́ ń cèrhè be kàrmɔ jì èdù wẽ́, è cǝ́bal yà ń yíl Tirǝnuusi. ¹⁰Ń cèrhè kàrmɔ́ byinǝ nǝ̀lyè. Èta, Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Azhi tǝnà y wẽ́ mó gakó nyɛ̀ɛ̀ Cǐnnǝ mó zɔ̀mɛ̀ rɛ́.¹¹Yi y'à n'ê tó Pwǝǝ dɛnnɛ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ. ¹²Bá bǝ̀ gǝ zǝ ń yala gàndɛ́, ráá kàmǝ̀-jɛ̀rh shɛ̀bɛ́ ń dwǝ̀rh ǹdǝ́ ń jɛ̃̀ myɛ cìcì bǝ̀ dwǝ̀rh nǝ̀bwànà bɛ́, bǝ̀ y'à wárh. Nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ myɛ yẽ̌ byɛ̀bɛ́ sǝ̀ y'à zhe mó ne.¹³Zhwifubá jàlà y'à ŋwɛ́nɛ́ bǝ́ wɔ́ cǝ́mǝ́ cìnǝ́, bǝ̀ y'à n'ê tó dɛ̃̌ bǝ̀ zhǝ̀lǝ̀. Sǝ bǝ̀myɛ́ mɔ́ y'à n'ê yǎl bǝ Cǐnnǝ Yezu yil ré bǝ jì nǝ̀cílsi námmǝlwǎlsɛ. Bǝ̀ y'à n'ê wǝ̀l nǝ̀cílsí ni: À n'â wǝ̀l mó Yezu mú mɔ̀bɔ́ Pwǝǝ nǝ́ ń bwǝ̀l ń yò w mó yil ré yilǝ: du! ¹⁴È y'à wɔ́ Zhwifubá vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cǝ́bal mǝ̀dù ń yíl Sɛva. Wɔ́ ńmyɛ̌ byǎ bwàlpyɛ̀ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́.¹⁵Sǝ nǝ̀cílí námmǝlwɛ̀lɛ́ y'à zhe bal mǝ̀dù. E zɛ̃̀ e wɔ̀ bɛ: À yě Yezy párá. À yě Pwǝǝ gǝ́ wɔ́ lò ná-dwí yilǝ. Sǝ ámyɛ̌, yẽ̀ lyì ǹd'ába? ¹⁶Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nǝ̀cílí y y'à zhe mó já n zɛ̃̀ bǝ̀ yó wǝ, n ŋwɛ̀nɛ́ bǝ̀ gakó, n nwɛ̀nɛ̀ bɛ, n cɛ̀mɛ̀ bɛ. Bǝ dùr bǝ du pwẽ̀ ne nánlwǝ̀rh. ¹⁷Efɛɛzɛ Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bǝ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ gakó wun zɛ̃̀. Sǝ kɔn zhí dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́, Cǐnnǝ Yezu yil ré nɔ còrhó.¹⁸Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê twí bǝ̀ byili bǝ̀ tumǝ né pamparɛ̃ɛ̃. ¹⁹Jǝ̀-myaárhɛ cìnǝ́ nánzhǝzhɔ̌ pwà bǝ̀ jǝ̀-myaárhɛ́ sábá nɛ́ bǝ b'e ji myǐn lyì bí gakó yírh wǝ. Sǝ bǝ̀ jǝ̀ǝ̀le sábá nɛ́ nǝ̀myɛ́ gakó ye yǝ́, bǝ pwírí nǝ̀ wársɛ́ gakó y'à yú byinǝ zɔ̌m ǹdǝ́ shí-ènu tum wársɛ. ²⁰Èta, Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ y'à n'ê yí jààsɛ́ gakó wẽ́ ǹdǝ́ Cǐnnǝ mó jàn.²¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Pwǝǝ tɛ́rɛ́ ń wẽ́ bǝ̀ ń mà n zhǐr n tó Masɛdwanɛ, n lyɛ̃ n tó Akǝyi n vò Zhǝrǝzalɛm, bǝ̀ sǝ ń gǝ yú gàè, kɔn mǝ̌ bǝ̀ ń lyɛ̃ n vò Orɔm. ²²Ń gǝ́ tɛ́rɛ́ èta n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń sanna bǝ̀lyè bǝ tó yé bǝ vò Masɛdwanɛ, è wɔ́ Timote ǹdǝ́ Eraasɛ. Sǝ ń cìcì mú mɛ̃ Azhi tǝnà y wẽ́ gwẽ̌ n wɛ̀rhɛ́ dwã màngɛlɛ́.²³Rǝ̀myɛ́ yi ní, lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ce sɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́ Cǐnnǝ mó sɔ́má y shò-kwã nɛ́. ²⁴Sǝ̀byì-zùrhnǝ mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ ń yíl Dǝmǝtǝrǝyuusi. Ń yà ń nǝ́ ń sǝ̀byì-kùlì ń wɛ̀rhɛ́ yi rí tɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê byẽ̀ bǝ̀ Arǝtǝmyiisi mú jì y nyaarhɛ námpɔ́lsɛ. Sǝ yi rí rǝ̀myɛ́ mɔ́ y'à wɔ́ kɛ̃. ²⁵Sǝ Dɛ̃ rǝ̀dù, Dǝmǝtǝrǝyuusi zɛ̃̀ n byẽ̀ ń tó-dwã bɛ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀myɛ y'à n'ê twĩ̀ tum rí rǝ̀myɛ́ mɔ́ dwã yó, n wɔ̀ bɛ: Á yě bǝ̀ wɔ́ nǝ́ tum rí èta mɔ́ wẽ́ nǝ́ n'é nɛ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ nɛ́.²⁶Sǝ á yírhǝ́ na, á zhã̌ myɛ j'à nyɛ̌ bǝ̀ Pwǝǝ mó zhe bǝ̀ yǝ né nyɛ̀bɛ́ numbyínsi n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ bǝ kùr zhe yé, sǝ Efɛɛzɛ lyì nánzhǝzhɔ̌ zwẽ ń zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀ myɛ́ mɔ́. S'e dǝ̀ Efɛɛzɛ lyì bí dúdú yé. Kɔn nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ Azhi tǝnà y púlǝ́púlǝ́ ta. ²⁷Sǝ rǝ̀myɛ́ b'a ce nǝ́ tum rí k'ê t'â la kùr zal yé. Rǝ̀ b'a ce Arǝtǝmyiisi còrhó w jì y myɛ k'ê t'â la kùr zal yé. E jà Azhi tǝna y lyì bí ǹdǝ́ lũ w púlǝ́púlǝ́ n'ê cèrhé Arǝtǝmyiisi.²⁸Bǝ̀ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀mɛ́, bǝ̀ lyimǝ zɛ̃̀, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bya bǝ̀ zhe: Efɛɛzɛ lyì yi Arǝtǝmyiisi jàn bǝ swɛ̃́ zhe yé! ²⁹Cɔ w púlǝ́púlǝ́ j'a dom. Bǝ zǝ Gǝyuusi ǹdǝ́ Arǝsǝtarkɛ bǝ m'e vò cɔ w lyì bí dwã-jóló jàà y wa. Bǝ̀myɛ́ bǝ̀lyè y y'à wɔ́ Masɛdwanɛ lyì bǝ̀ tó Pwǝǝ ne.³⁰Pwǝǝ yà ń nǝ́ ń yǎl n vò n zɔ̀m ǹdǝ́ lyì bí, sǝ Kristǝ kwã-lyì bí dwã bɛ́ yǝ̀ shɛ̀nɛ́ yé. ³¹Azhi tǝnà y lyì-fwààlɛ́ jàlà y'à wɔ́ Pwǝǝ dɔwabá, bǝ̀myɛ twĩ̀ bǝ̀ bǝ̀ wál mɔ bǝ̀ ń bǝ̀ká n vò dwã-joló w jàà y wẽ́ yé. ³²Lyí gakó y'à n'ê bya, lò gakó ǹdǝ́ ń nyǝ̀ná. E jǐrh sɔ̀ dúdú, sǝ bǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ y'à yǝ̀l bǝ̀ dwa{ yó twírí y kùr yé.³³Zhwifubá vùr lò mǝ̀dù lyì-zwǎ bɛ́ wẽ́ ń yíl Allɛsãdǝrɛ, bǝ cìrh mo bǝ ce yé né. Bǝ̀ jàlà zɛ̃̀ bǝ byili mu kɔn gǝ́ tó né. N zɛ̃̀ n zhẽ̌ ń jɛ̃̀ ń nǝ́ ń yǎl n zɔ̀m ǹdǝ́ lyì bí ń mǝ́ ń zwẽ Zhwifubá nyí ni. ³⁴Lyì-zhǎ gǝ́ tú bǝ lwar bǝ̀ ń wɔ́ Zhwifu, bǝ zɛ̃̀ bǝ tó dwã bǝ̀ n'ê bya bǝ̀ zhe: Efɛɛzɛ lyì yi Arǝtǝmyiisi jàn bǝ swɛ̃́ zhe yé! Sǝ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta, kɔn bwǝlse lùr rǝ̀lyè.³⁵Sǝ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń nyǐ cɔ w sábá nɛ́ yò mó ŋwɛ̀nɛ́ n ce bǝ yẽ̌ bǝ̀ sɔ̀ w nɛ. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: Efɛɛzɛ lyì, lyì bí gakó yě bǝ̀ wɔ́ nǝ́myɛ̌ Efɛɛzɛ lyì bí nǝ́ r'é yìlì yi rí nánfɔ̀lɔ̀ w bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Arǝtǝmyiisi mú ǹdǝ́ rǝ̀ nyɔrhɔ w ò shí dɛ̃̌ o swǝ́rh tɛ̃́ mɔ́ jì y ni. ³⁶Lò lò wàr rǝ̀myɛ́ nyǝ̇-pɔ̌ ń la mǎ yé. Rǝ̀myɛ́ ce, yẽ̌-nǝ á sɔ̀ w nɛ, á zhì shɛ́shɛ́ á tɛ́rɛ́ á wẽ́. ³⁷Á zǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ á bǝ̀ nyɔ̀nɔ̀, bǝ j'à yǝ̀ lwɛlɛ nǝ́ yi rí jì y ni wɛ̀rhɛ́ yé, bǝ̀ yǝ̀ nǝ́ yi rí myɛ tùrh yé.³⁸Dǝmǝtǝrǝyuusi ǹdǝ́ ń kwã-lyì bí gǝ n'ê yǎl bǝ ce cà lò nyí ni, bùr-kárna bɛ́ ŋwɛ́nɛ́, bùrsí myɛ zhe dɛ̃, sǝ bǝ zǝ mɔ bǝ̀ vò gàà. ³⁹È gǝ k'ê wɔ́ kɔn dõ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ la byilu, dwã-gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w lyì bí m'a nyǐ rǝ̀ yò. ⁴⁰È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ b'a cĩ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ zà èta mɔ́ yò w nǝ́ yó wǝ, bǝ wɔ̀ bǝ̀ nǝ́ t'á nyàm cɔ w yó-cìnǝ́ bé yé. E jà kɔn tɛ̀nɛ́ nǝ́ m'ǎ byili bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce nǝ́ bǝ̀ dwã yó yé. ⁴¹Ń gǝ́ zɔ̀m èta n zhɛ̀, n já n ce lyì bí làà dwã nɛ.

Chapter 20

¹Lyì-zhǎ bɛ́ gǝ́gǎm mɔ́ gǝ́ zhɛ̀ kwã nɛ́, Pwǝǝ zɛ̃̀ n byẽ̀ Kristǝ kwã-lyì bí n cĩ́ dwã yó n bǝ bɛ cícú, n ce bǝ̀ nǝ̀báná, n zɛ̃̀ n zhǐr ń la Masɛdwanɛ tǝnà y wa. ²Ń gǝ́ yú gàà mɔ́, ń tó cɛmɛ nɛ́ wa, n zhǝrh ǹdǝ́ Kristǝ-lyì bi n dɛnɛ, n mǝ n pǝ bɛ cícú, n zɛ̃̀ n lyɛ̃ n vò Gǝrɛsɛ tǝnà y wa. ³N mɛ̃ gàà n wɛ̀rhɛ́ cànsɛ sǝ̀tɔ̀, sǝ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń yà ń nǝ́ ń yǎl n byɛrhɛ ǹdǝ́ bǔ-bwǝl n vò Siri. Sǝ ń pwírí Zhwifubá shǝ̀l ǹdǝ́ dwã bǝ̀ n'ê yǎl bǝ zǝ mɔ, n jà ń gu ń wẽ́ bǝ̀ ń mà n ká n kwɛ̃̀ n tó Masɛdwanɛ.⁴Ń tó-dwã bɛ́ y'à wɔ́: Bere lyì bal Pyiruusi byǐ Sɔpatɛɛrɛ, ǹdǝ́ Tǝsǝloniki lyì byǎ Arǝsǝtarkɛ ǹdǝ́ Sǝkunduusi, ǹdǝ́ Dɛrbɛ lyì bal Gǝyuusi, ǹdǝ́Timote, e súlí Azhi lyì byǎ Tishiki ǹdǝ́ Tǝrofyimi. ⁵Bǝ̀myɛ́ tó yé bǝ vò bǝ dɛ̃̀ nǝ́ba Tǝrǝwaasɛ nɛ́. ⁶È gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ yilǝ, búrú ò yǝ̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ ò wẽ́ ce mó címsí gǝ́ tú e lyɛ̃, nǝ́ zù bǔ-bwǝl Shilipu cɔ w wa, nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã nǝ̀nu nǝ́ byɛrhɛ nǝ́ vò bǝ̀ sõ Tǝrǝwaasɛ nɛ́, nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã nyàlpyɛ̀ gàà.⁷Shìrhǝ́ y dɛ̃ rɛ́ dǝ̀dɛ̀nɛ́ y nǝ́ gùlí dwã mùnì ga nǝ́ kǝ́ búrú w nǝ́ tǝ̀ ǹdǝ́ dwã. Pwǝǝ yà ń mǝ̌ sǝ n zhǐr gàà è zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ yá. Rǝ̀myɛ́ ce, n zhǝrh ǹdǝ́ Kristǝ-lyì bí kɔn m'e yí ecǝ̃-swélé. ⁸Nǝ́ y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌-yó jì èdù wẽ́. Pàntámsɛ nánzhǝzhɔ̌ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́.⁹Ébɔ́-dǎl mǝ̀dù yà ń jě túkwǝ́rǝ́ y yó, ń yíl Etiki. Jan y'à zù mu dɛ̃́dɛ̃́, sǝ Pwǝǝ zɔ̀mà nɛ́ gǝ́ dɛnɛ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, n dɛ̀ɛ̀ dɛ̀ɛ̀ n shí gàà n tu tɛ̃́. Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ̀ la mɔ kǒ, bǝ pwírí ń cùwǝ̀. ¹⁰Pwǝǝ já n só tɛ̃́, n lwǝl n kwè mo, n wɔ̀: Á wun bǝ̀k'a zɛ̃̀ yé, ń yǝ̀ cì yé.¹¹Pwǝǝ gǝ́ ká n jì dɛ̃̌-yó jì y wǝ, n kwè búrú w n kǝ́ dwã w nǝ́ tǝ̀ ǹdǝ́ dwã, n zɛ̃̀ n jí kùjú, n kǝ́ n ji zɔ̀mà nɛ́ kùr n zɔ̀m zɔ̀m kɔn m'e yí c;-lár, n zɛ̃̀ n zhǐr. ¹²È gǝ wɔ́ Ébɔ́-dǎl mɔ́ yilǝ, bǝ̀ zǝ mɔ bǝ kwɛ̃̀ ǹdǝ́ ń yírhǝ́. Sǝ rǝ̀myɛ́ zɔ lyì bí gakó wun ni.¹³Rǝ̀myɛ́ yó, Pwǝǝ yà ń byili bǝ̀ ń mà n kwè sɔ́má y ǹdǝ́ ń nèrh, nǝ́myɛ̌ zɛ̃̀ nǝ́ zù bǔ-bwǝl nǝ́ tó yé nǝ́ la Asɔɔsɛ; nǝ́ gǝ́ yú gàà, sǝ nǝ́ kwè mo. ¹⁴Nǝ́ gǝ́ yúwǝ́, Pwǝǝ bǝ̀ n nǝ nǝ́ba gàà, nǝ́ kwè mo ǹdǝ́ bǔ-bwǝl ré nǝ́ m'e vò Myǝtǝlɛ̃ɛ̃.¹⁵Nǝ́ zhì gàà nǝ́ kwè bǔ-bwǝl. È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ y yùwǝ̀, nǝ́ bwǝlse Cɔɔsɛ. È lyẽ̌ yù w nǝ́ yí Samɔɔsɛ, è dwã nǝ̀tɔ̀ yù w nǝ́ yí Myǝlɛ. ¹⁶Pwǝǝ yà ń tá ń yǎl n jíjírhí Azhi tǝnà y wẽ́ yé. Ń yírh y'à lum. Bǝ̀ ń yà ń nǝ́ ń yǎl ǹdǝ́ Yi gǝ sɛ̃ sǝ n yí Zhǝrǝzalɛm Pantekɔtɛ címsi yilǝ. Rǝ̀myɛ́ ce, ń yǝ̀ Efɛɛzɛ tó yé.Nǝ́ zhì gàà nǝ́ k'é kwè bǔ-bwǝl. È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ y yùwǝ̀,¹⁷Pwǝǝ zɛ̃̀ n zhì Myǝlɛ nɛ́ n twĩ̀ bǝ byẽ̀ Efɛɛzɛ Kristǝ-lyì gùlú w yé né cìnǝ́ bé. ¹⁸Bǝ̀ gǝ́ túwǝ́, n wɔ̀ bɛ: À gǝ́ tú Azhi tǝnà y wẽ́ mó, á yě à tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né gǝ́ yàl nɛ́ ǹd'ába. ¹⁹À twĩ̀ Cǐnnǝ mó tum rí ǹdǝ́ cìn-lwǝl ǹdǝ́ yǝ́-nàná, ǹdǝ́ nɔ̀nɔ̀, bǝ̀ Zhwifubá y'à n'ê pyà lwɛlɛ ǹdǝ́ nɛ. ²⁰À byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ wɔ̌ rǝ̀ b'a sɛ̃ ába. A bwǝl Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ a byili ába á sõ kǎlsɛ́ wẽ́, ǹdǝ́ lyi bí gakó yé né, à byili ába rǝ̀ kùrǝ̀. ²¹À ce Zhwifubá ǹdǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ Zhwifubá mó lwar bǝ̀ bǝ̀ mǝ̌ sǝ pyìrhí bǝ̀ wun bǝ zǎ Yi, sǝ bǝ zù nǝ́ Cǐnnǝ Yezu.²²Èlǎsɛ̃́, à la Zhǝrǝzalɛm, sǝ wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ è n'ê nyɛ́ɛ́ nɛ b'à zhǝl. À yǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ la wɔ̀rhɔ́ gàà yé. ²³Sǝ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó à tó nǝ̀ wẽ́ mó, Eshirhǝ́ náàcɛ̀nɛ́ n'ê byili bǝ̀ bǝ̀ m'a nwɛ̀nɛ̀ nɛ, bǝ ce ne byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ dúdú à yě. ²⁴Sǝ è wɔ́ àmyɛ́ yilǝ, è wɔ́ cu ráá à gǝ :nwɛ́nɛ́ myɛ, rǝ̀myɛ́ dǝ̀ kaka à yil yé, àmyɛ́ wírí a bwǝ̀l Yi pɛnɛ́ nánfò w yò-cɔ̀nɔ̀ nyí rí a báásɛ, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ Cǐnnǝ Yezu pɔ nɛ b'à wɛ̀rhɛ́.²⁵À jòm á sono a bwǝ̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò wǝ́. Sǝ èlǎsɛ̃́, à yě bǝ̀ ámyɛ̌ mǝ̀dù ga kǝ́ ń tá ń la nɛ nɔ yé. ²⁶Rǝ̀myɛ́ ce, à n'â wǝ̀l ába zà: á gǝ zɛ̃̀ á tú á yẽ̌ kɔn dɛ̀bɛ́ à bwǝ̀l a byili ába mó ne, rǝ̀myɛ́ k'ê dǝ̀ àmyɛ́ yò yé, ²⁷b'à byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yi n'ê yàlá. À yǝ̀ ába kaka shèè yé.²⁸Ámyɛ̌ cìcì mú dɛ̃̌-na á cìnǝ̀. Yìlì-nǝ lyì bí Eshirhǝ náàcɛ̀nǝ́ pɔ ába bǝ̀ yìlì-nǝ mó, ǹdǝ vwã̌-ènɔ̀n gǝ́ nǝ́ ń yìlì ń vwàmá ta, s'á nyǐ Yi gùlú w lyì bí yò. Yi tó rǝ̀ cìcì Byǐ mú jal mɔ́ mǝ̀ ló tɛ̃́ dɛnnɛ rǝ̀ cǐ mú. ²⁹À yě bǝ̀ àmyɛ́ gǝ tú à k'â tɛ̀nɛ́, lyì b'a fwĩ́ tɛ̃́ ǹdǝ gɔ-kǔl-bǝlwǎlsɛ ta, sǝ bǝ̀ t'â la vwàmá nɛ́ nɛ yõ̌ yé. ³⁰Èta myɛ, lyì b'a zɛ̃̀ ámyɛ̌ cìcì wẽ́ ǹdǝ́ kɔma , bǝ m'e vwɛ̃ Kristǝ kwã-lyì nánzhǝzhɔ̌ bǝ tó bǝ̀ kùrǝ̀.³¹Rǝ̀myɛ́ ce, dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, s'á lyǐrh b'à yàl nɛ́ ǹd'ába byinǝ nǝ̀tɔ̀, sǝ à y'à n'â cící ába twéé twéé ǹdǝ́ yǝ́-nàná. ³²Èlǎsɛ̃́, à n'â yẽ̌ ába à ce Yi jɔ̃̀ wa, sǝ rǝ pɛnɛ́ nánfò w zɔ̀mɛ̀ rɛ́ yìlì ába, bǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ wɔ̌ rǝ̀ b'a súlí á jàn, rǝ ce á n:a cǝl nǝ̀cɛ̀ndɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi cĩ́ rǝ̀ lyì bí ni mú wẽ́.³³À yǝ̀ lò wɛ́rɛ́ ǹdǝ́ lò sánǝ́má ǹdǝ́ lò gɔ̀nɔ̀ yǎl yé. ³⁴Á cìcì yě bà wɔ́ à jɛ̀sɛ́ shɛ̀bɛ́ èta mɔ́ à m'a twĩ̀ á nǝ àmyɛ́ ǹdǝ à tó-dwã bɛ́ ga nyí kùjú. ³⁵À byili ába twéé gakó bǝ̀ twĩ̌-nǝ èta, mùnì á ŋwɛ̀nɛ́ á sɛ̃ nǝ̀mwà nɛ, s'á lyǐrh Cǐnnǝ Yezu cìcì zɔ̀mɛ̀ rɛ́. Ń wòwǝ̀: Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń pɛ, ń wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cí du lò mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê pɛ mɔ mɔ́.³⁶Pwǝǝ gǝ́ wò èta, n jòm ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga tó dwã bǝ̀ n'ê ce Yi. ³⁷Bǝ̀ gakó zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê kúrhǝ́, bǝ̀ n'ê kwǝ̀ǝ̀le mo. ³⁸Wɔ́ Pwǝǝ gǝ́ yà ń wò bǝ̀ bǝ̀ k'ê t'â la mɔ nɔ mɔ́ è ce bǝ̀ wun zhìlì dɛ̃́dɛ̃́. Bǝ zɛ̃̀ bǝ zhìì mu bǝ vò e ce bué-bwǝl ré wǝ.

Chapter 21

¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, nǝ́ zhǐr nǝ́ yẽ̌ Efɛɛzɛ Kristǝ-lyì gùlú w yé né cìnǝ́ bé ne, nǝ́ zù bǔ-bwǝl nǝ́ byɛrhɛ nǝ́ vò Hɔɔsɛ. È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ y nǝ́ vò Oroode, nǝ́ zhì gàà nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ vò Patara. ²Nǝ́ gǝ́ yú gàà, nǝ́ nǝ bǔ-bwǝl rǝ̀ la Fenishi, nǝ́ j'á zù rǝ̀myɛ́, nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ la.³Nǝ́ gǝ́ tú nǝ́ yí nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w cǝcǝl wǝ, nǝ́ cǝ̀r Shilipu nǝ́ ce nǝ́ jǝ̀gwã̀ nɛ, nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ la Siri. Nǝ́ yí nǝ́ só Tiiri ní, bǝ̀ wɔ́ gàà bǝ̀ y'à mǝ̌ sǝ bǝ só bǔ-bwǝl ré wẽ̀ ré né. ⁴Nǝ́ nǝ gàà Kristǝ kwã-lyì bí, sǝ nǝ́ mɛ̃ bǝ̀ sõ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã nyàlpyɛ̀. Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ ce bǝ wɔ̀ Pwǝǝ ne bǝ̀ ń bǝ̀ká n vò Zhǝrǝzalɛm yé.⁵Dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y yùwǝ̀, nǝ́ zhǐr gàaè, sǝ bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀ kana ǹdǝ́ bǝ̀ bǝ̀sɔ́ná gakó zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zhìì nǝ́ba. Nǝ́ gǝ́ tú nǝ́ n'é dwi cɔ w wa, nǝ́ jòm nǝ́ nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó bù-cǔ w yó nǝ́ lwǝ̀l Yi, ⁶nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ ce dwã nǝ̀báná, bǝ k'â la jè, nǝ́yɛ j'á zù bǔ-bwǝl ré.⁷Nǝ́ zhǐr Tiiri ní ǹdǝ́ bǔ-bwǝl ré nǝ́ vò Tǝlǝmǝyiisi, nǝ́ j'á du nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ gàà, nǝ́ vò e ce Kristǝ-lyì bí. Nǝ́ mɛ̃ bǝ̀ sõ nǝ́ zɔ̃̀. ⁸Cɛ y gǝ́ tú e lá, nǝ́ lyɛ̃ ǹdǝ́ nǝ́ nèrh nǝ́ vò Sǝzarɛ, yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̀lnǝ Shilipu sõ kɛ̀lɛ́ wa, nǝ́ mɛ̃ ń sõ. Ń yà ń wɔ́ lyì bí bwàlpyɛ̀ y bǝ̀ y'à cír Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́ mǝ̀dù. ⁹Ń yà ń zhe bǝ̀kwá bǝ̀na, bǝ̀ yǝ̀ byǝ́nǝ́ jí yé. Bǝ̀ y'à wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi byili mú.¹⁰Nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã nánzhǝzhɔ̌ gàà, sǝ dɛ̃ rǝ̀dù Yi nyì-zwennǝ mǝ̀dù shí Zhide n bǝ̀ cɔ w wa, ń yíl Agǝbuusi. ¹¹N lyɛ̃ n bǝ̀ nǝ́ sõ, n kwè Pwǝǝ cã̌-tɔ̀nɔ̀ w n lyẽ ń cìcì nèsé ǹdǝ́ ń jɛ̀sɛ́ n wɔ̀: Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ wòwǝ̀: Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́ b'a zǝ cã̌-tɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ cǝ́-bal mɔ́ bǝ lyẽ èta, bǝ pǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá ne.¹²Nǝ́ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, nǝ́myɛ̌ Szarɛ cɔ w Kristǝ-lyì bí zɛ̃̀ nǝ́ n'é lwǝ̀l Pwǝǝ ne sǝ n yẽ̌, ń bǝ̀ká n vò Zhǝrǝzalɛm yé. ¹³Pwǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀: Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil á n'á kúrhǝ́, á la m'a zhìlì à wu ní? Bǝ̀ gǝ la nɛ zal bǝ lyẽ, bǝ̀ la nɛ zal bǝ gu Zhǝrǝzalɛm nɛ́ myɛ Cǐnnǝ Yezu yil ré yilǝ, à m'a shɛ̀nɛ́. ¹⁴Nǝ́ gǝ́ pwírí nǝ́ cǝ̀r cǝ̀r mo nǝ́ ga, ń yǝ̀ shɛ̀nɛ́ mɔ́ ce nǝ́ j'á yẽ̌ mo, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ wɔ̀ bǝ̀ kɔn yál Cǐnnǝ mó pùbùlǝ̀.¹⁵Nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã màngɛlɛ́ Sǝzarɛ nɛ́, sǝ dwã nɛ́ nǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ tɛnɛ nǝ́ zhǐr nǝ́ la Zhǝrǝzalɛm. ¹⁶Sǝzarɛ cɔ w Kristǝ-lyì bí jàlà zɛ̃̀ bǝ zhìì nǝ́ba bǝ m'e vò bal mǝ̀dù sõ, ń shí Shipiri, ń yíl Manasɔ̃, wɔ́ ńmyɛ̌ sõ nǝ́ y'ǎ mǝ̌ sǝ nǝ́ zul né. Ń yà ń wɔ́ Kristǝ-kwã lò. Sǝ ń gǝ́ jǐrh Kristǝ-lò mó d,ɛnɛ.¹⁷Nǝ́ gǝ́ tú nǝ́ yí Zhǝrǝzalɛm yi ní, Kristǝ-lyì bí zwẽ nǝ́ba ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀. ¹⁸È nǝkɔkɔ́lɛ́ y yùwǝ̀, Pwǝǝ zǝ nǝ́ba n mǝ n vò Zhakɛ sõ. Wɔ́ gàà mɔ́ Kristǝ-gùlú w yé né cìnǝ́ bé gakó y'à gùlí dwã nɛ́. ¹⁹Pwǝǝ ce be, n zɛ̃̀ n byili bi kɔn dɛ̀bɛ́ Yi tó ń tum rí dɛnnɛ rǝ wɛ̀rhɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá ne mó gakó yilǝ.²⁰Bǝ̀ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ Pwǝǝ byili bi mú bǝ zhɛ̀, bǝ zɛ̃̀ bǝ cèrhé Yi, bǝ wɔ̀ Pwǝǝ ne: Da-byǐ, lwar bǝ̀ Zhwifubá mɔ̀ɔ̀rhɛ nánzhǝzhɔ̌ zù Yezu Kristǝ. Bǝ̀ zhe yǝ̀wǎl, bǝ̀ gakó j'à n'ê zwẽ Muyiisi nyǝ́ né cɛ̀nɛ̀. ²¹Sǝ bǝ̀ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ ǹ nǝ́ ǹ byili Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ wẽ́ mó ne, bǝ̀ bǝ̀ yẽ̌ Muyiisi nyǝ́ né ne; ǹ nǝ́ ǹ byili bǝ̀ bǝ̀ bǝ̀k'a gõ̀ bǝ̀ bǝ̀sɔ́ná bɛ́ yé; sǝ bǝ̀k'a zwẽ Zhwifubá lùl-e-pwírí y nyǝ́ né.²²Wɔ́ etǝr nǝ́ b'ǎ wɛ̀rhɛ́ nɛ́? Bǝ̀ m'a pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ ǹ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀, ²³sǝ nǝ́ la mɔ́ kɔn rǝ̀dù byilu ń wɛ̀rhɛ́. Nǝ́ zhe lyì bǝ̀na nyɔ̀nɔ̀ bǝ̀ y'à bwǝl kɔn nyí Yi ni. ²⁴Zǝ bɛ ń mǝ́ vò, sǝ́ tó ń vò bǝ̀ gǝ́ la bǝ̀ yò w kɔrhɔ ǹdǝ́ Yi mǝ̀gã̌. Kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe rǝ̀ tum yò w kɔrhɔ yilǝ, sǝ́ kwɛ̃̌ rɛ ń pǝ bɛ, mùnì bǝ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ pǎr bǝ̀ bǝ̀ ywẽ́ né. Ǹ gǝ wɛ̀rhɛ́ èta, lyì bí gakó b'a lwar bǝ̀ ǹmyɛ́ cìcì nǝ́ ǹ zwẽ Muyiis nyǝ́ né, sǝ bǝ̀ b'a pwírí kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹ yil mó dǝ̀ zhǝ̀n yé.²⁵Sǝ è wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá bǝ̀ jǐrh Kristǝ-lyì mú yilǝ, nǝ́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ nǝ́ pɛ bɛ nǝ́ byili kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́. Nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ byili bi mú: Á bǝ̀k'á dɔ̃̀ vwàmá nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ zwǝ́l vwẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi yó nàmá yé, á bǝ̀k'á jí jal yé, á bǝ̀k'á dɔ̃̀ vwǎm mɔ̀bɔ́ shǐ yǝ̀ mǝ̀ byã w ce yé: á bǝ̀ká fwǝ̌l yé. ²⁶Rǝ̀myɛ́ yó, Pwǝǝ zɛ̃̀ n zǝ lyì bí bǝ̀myɛ́ bǝ̀na yá. È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ y yùwǝ̀, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga kwɛrhɛ bǝ̀ yò ǹdǝ́ Yi, n zɛ̃̀ n vò Yi jì y kɔ̀nɔ̀ w wa, n byili dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ yò w kɔrhɔ ǹdǝ́ Yi mú tumǝ né la zhɔ̌ mɔ́. Wɔ́ dɛ̃ rɛ́ yù w bǝ̀ la bǝ̀myɛ́ bǝ̀na mǝ̀dù mǝdù gakó vwĩ̀ rí zwǝ́l.²⁷Dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y bǝ̀ kwɛrhɛ bǝ̀ yò ǹdǝ́ Yi nǝ̀ wẽ́ mó gǝ́ tú nǝ bwǝlse zhɔ̌, Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bƎ shí Azhi tǝnà y wẽ́ mó jàlà nǝ Pwǝǝ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa. Bǝ zɛ̃̀ bǝ cìrh lyì-zhǎ bɛ́ bǝ ce né, bǝ zɛ̃̀ sɔ̀ nɛ Pwǝǝ yó wǝ, bǝ j'a tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ zǝ mɔ. ²⁸Sǝ bǝ̀ y'à n'ê búbwéé bǝ̀ zhe: Esǝrayɛl lyì, bà-nà á sɛ̃ nǝ́ba. Nyǐ wɔ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń tó jààsɛ́ gakó wǝ, ǹdǝ́ lyì bí gakó sõ, ń nǝ́ ń cèrhè lyì bí ni bǝ̀ nǝ́ dwí rí ǹdǝ́ rǝ̀ nyǝ́ né ǹdǝ́ Yi jì y bǝ kùr zhe mó. Sǝ èlǎsɛ̃́, ń gaga mɔ́ kwɛrhɛ cɛ n zǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá n zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w jàà y kɛ̀bɛ́ Zhwifubá dúdú zhe sɔ́má bǝ̀ zwì ní mú n cɔ̀ ya. ²⁹Bǝ̀ y'à nɔ Efɛɛzɛ lyì bal Terofyimi Pwǝǝ kwã nɛ́ cɔ w wa, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ y'à n'ê bùl bǝ̀ ń gǝ ń zǝ mɔ n zù jàà y èmyɛ́ wa. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce bǝ̀ zɔ mɔ.³⁰Cɔ w gakó j'a dom. Lyì dùr bǝ shí jààsɛ́ gakó w bǝ bà, bǝ zǝ Pwǝǝ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ bǝ m'e du pwẽ̀ ne. Bǝ yǝ́yɛ́lɛ́ bǝ pyi bwǝ̀ǝ̀ ré. ³¹Bǝ̀ y'à n'ê yǎl bǝ gu mu, sǝ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ dweme n'ê dom Zhǝrǝzalɛm púlǝ́púlǝ́ wǝ,³²n já n zɛ̃̀ n zǝ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ ǹdǝ́ sǝ̀ yé né cìnǝ́ jàlà n dùr n vò dweme ré gǝ́ n'ê dom mǝ̀ gã̌ mɔ́.Lyì-zhǎ bɛ́ gǝ́ nɔ shǝ̀dɛ́ɛ́s:é ǹdǝ́ sǝ̀ yó-cǝ́bal mɔ́ , bǝ̀ k'ê yǝ̀ Pwǝǝ mà yé. ³³Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ yí Pwǝǝ nyí ni, n ce bǝ zǝ mɔ bǝ lyẽ ǹdǝ́ nyáná nǝ̀lyè. N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh bǝ̀ wɔ́ yẽ̀ lò n[dǝ́ mɔ, sǝ wɔ́ bǝ̀kɔ́n ń wɛ̀rhɛ́?³⁴Lyì-zhǎ bɛ́ gakó zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bya, lò gakó ǹdǝ́ ń nyǝ̀ná. Bǝ̀ sɔ̀ɔ̀rɛ́ ce shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ yà ń kǝ́ ń bǝ bǝ̀ zɔ̀mà nɛ́ kùrǝ̀ nyɛ̌ yé. N ce bǝ zǝ Pwǝǝ bǝ vò shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ jàà y wa. ³⁵Pwǝǝ gǝ́ yú shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ jàà y nyí ni, sǝ̀ gǝ́ n'ê tó mǝ̀gã̌ sǝ̀ jìl mó, sǝ kwè mo sǝ m'e jì, lyì-zhǎ bɛ́ gǝ́ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ jàn mɔ́ yilǝ. ³⁶Lyì bí gakó y'à pú ń kùr bǝ̀ n'ê bya bǝ̀ zhe: Gu-nǝ mo! Gu-nǝ mo!³⁷Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ̀ n'ê yǎl bǝ zǝ Pwǝǝ bǝ zù shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ jàà y wa, n zɛ̃̀ n wɔ̀ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ: À n'â lwǝ̀l mó sǝ́ yẽ̌ a byili mú zɔ̀mɛ̀. Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ bwǝ̀rh n wɔ̀: Ǹ nyɛ̌ gǝ̀rɛ́kɛ? ³⁸È dǝ̀ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Ezhipti lyì bal mɔ́ ǹ ce zɔ̀mà nɛ́ jòm cɔ w wa, ń zǝ lyi̇gurnǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ rǝ̀na ń vò gɔ-elũ èpòlò w w kɔn gwẽ̌ yǝ̀ dɛnɛ mɔ́ nà?³⁹Pwǝǝ wɔ̀ : Àmyɛ́ wɔ́ Zhwifu. Bǝ̀ lùl ne Tarsɛ nɛ́, Shilishi tǝnà y wa. À da-dǒ w cǝ-fɔ̀lɔ̀. À n'â lwǝ̀l mó sǝ́ yẽ̌ a zɔ̀m ǹdǝ́ lyì bí. ⁴⁰Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n pɔ̃ sɔ́má bǝ̀ ń zɔ̌m ǹdǝ́ lyì bí. Pwǝǝ zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ gàà n zhẽ̌ ń jɛ̃̀ n ce lyì bí ni. Bǝ yẽ̌ bǝ̀ sɔ̀ w nɛ, n zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ ǹdǝ́ Zhwifubá zɔ̀mà nɛ́ n wɔ̀:

Chapter 22

¹«À dabá, à zhǝ̀m-má ǹdǝ́ à nyáná, cili-nǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à la ába byilu mú à cìn-vwǎrh yilǝ...» ²Bǝ̀ gǝ́ pwírí Pwǝǝ wɔ́ bǝ̀ dwí rí zɔ̀mà nɛ́ ń nǝ́ ń zɔ̀mà, bǝ j'a kwɛrhɛ bǝ̀ zhǐ shɛ́shɛ́. Pwǝǝ súlí n wɔ̀:³«À wɔ́ Zhwifu. Bǝ̀ lùl nè Tarsɛ nɛ́, Shilishi tǝnà y wa, sǝ wɔ́ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ bǝ̀ kɔ̀n nɛ̀ nɛ́. Wɔ́ Gamalǝyǝǝ ń byili ni nǝ́ dabá lùl-e-pwírí y nyǝ́ né pamparɛ̃ɛ̃. À y'à n'â ce yǝ̀wǎl nɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdǝ́ Yi tum rí ǹdǝ ámyɛ gakó gǝ́ n'á wɛ̀rhɛ́ nɛ́ zà mɔ́. ⁴À y'à n'â nwɛ̀nɛ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê tó Yezu Kristǝ sɔ́má y mɔ́. À y'à n'â ce bǝ̀ zal bǝ̀ bala ǹdǝ́ bǝ̀ kana ga bǝ lyẽ bǝ ce byǝ̀nǝ́-jù wǝ. À y'à n'â ce bǝ̀ gwi jàlà myɛ. ⁵Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y ǹdǝ́ Zhwifubá náncɛsɛ́ gakó yě bǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n à n'â zɔ̀mà. Bǝ̀ y'à pɔ nɛ sábá à m'â la vò a pǝ nǝ́ da-byǎ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Damaasɛ nɛ́ mɔ́ nɛ, mùnì ga a ŋwɛ̀nɛ́ a zǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Yezu mú a k'a m'a bǝ̀ Zhǝrǝzalɛm bǝ pǝ bɛ còrhò-tum.⁶«À gǝ́ kwè sɔ́má y a b'à n'â bwǝlse, twǝr rǝ̀dù sá, nǝ̀nyɔ́nɔ́ cǝcǝl wǝ, pwẽ̀ nánfɔ̀lɔ̀ rǝ̀ n'ê jǝ́jɛ̀mɛ́ shí dɛ̃̌ rǝ yǝ̌r rǝ kǝ́kɛ́lɛ́ nɛ. ⁷A tu tɛ̃́ a j'a nyɛ̀ɛ̀ cǝl rǝ̀ n'ê wǝ̀l nè: ‹Swǝǝ, Swǝǝ, byè yil ǹ nǝ́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀?› ⁸A zɛ̃̀ a bwǝ̀rh a wɔ̀: ‹Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ lò yó-cǝ́bal?› Cǝl ré wɔ̀: ‹Àmyɛ́ wɔ́ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu, mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ mɔ́.›⁹Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à tó ne mó nǝ pwẽ̀ ré, sǝ bǝ̀ yǝ̀ mɔ̀bɔ́ ń yà ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ mɔ́ cǝl ré nyɛ̀ɛ̀ yé. ¹⁰A zɛ̃̀ a wɔ̀: ‹Cinnǝ, wɔ́ bǝ̀kɔ́n à mǝ̌ s'a wɛ̀rhɛ́?› N wɔ̀ nɛ̀: ‹Zɛ̃̀ ń vò Damaasɛ. Ǹ gǝ yú gàà, bǝ̀ m'a byili mú kɔn dɛ̀bɛ́ Yi n'ê yǎl bǝ̀ ǹ wɛ̀rhɛ́.› ¹¹Pwẽ̀ ré gǝ́ y'à n'ê jǝ́jɛ̀mɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, rǝ lyǝ̌r à yírhǝ́ né, nǝ̀ y'à k'ê bɛ̃́ nɛ yé, sǝ à tó-dwã bɛ́ zɔ à jɛ̃̀ nɛ̀ bǝ m'e vò Damaasɛ.¹²«Bal mǝ̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà ń yíl Ananyaasɛ. Ń yà ń nǝ́ tó Yi ni ǹdǝ́ ń wu gakó, ń nǝ́ ń zwẽ rǝ̀ nyǝ́ né náàcɛ̀nɛ́, sǝ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ gakó y'à n'ê zɔ̀m ń yil náàcɛ̀nɛ́. ¹³N zɛ̃̀ n bǝ̀ à sõ n wɔ̀: ‹Da-byǐ Swǝǝ, ǹ yírhǝ́ né m'a k'a púr!› À yírhǝ́ né j'a púr rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì, a nǝ mɔ pamparɛ̃ɛ̃.¹⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ̀: ‹Nǝ́ nàmbala bɛ́ Yi rí cír mó shãã ga, mùnì ga ń lwar rǝ̀ pùbùlǝ̀ né, sǝ́ nǝ wu-cángá cǝ́bal Yezu ǹdǝ́ ǹ yírhǝ́, sǝ́ nyɛ̀ɛ̀ ń cìcì nyì-zɔ̀mɛ̀, ¹⁵bǝ̀ ǹ b'ǎ yǝ̀ ń zhǝ̀n-cínnǝ lyì bí gakó yé né, sǝ ǹ b'ǎ bwǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ yírhǝ́ nɔwa, ǹ zhã̌ j'a nyɛ̀ɛ̀ mɔ́ ń byili. ¹⁶Èlǎsɛ̃́, bǝ̀kɔ́n ǹ kǝ́ ǹ jě ǹ nǝ́ ǹ dɛ̃̀? Zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń zù Cinnǝ mú, ń zwẽ nɛ̃̌-mɔ́lɔ́, mùnì ga ń nǝ ǹ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri.›¹⁷«Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, a k'a kwɛ̃̀ a vò Zhǝrǝzalɛm. Dɛ̃ rǝ̀dù, à y'à ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, à n'â ce Yi. Kɔn j'a wɛ̀rhɛ́ nɛ ǹdǝ dàrhà ta. ¹⁸A nǝ Cinnǝ mú, n wɔ̀ nɛ̀: ‹Zɛ̃̀ ń du Zhǝrǝzalɛm nɛ́ làlà, bǝ̀ ò lyì bí t'â la shɔ̀nɔ́ bǝ zwẽ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ la byilu à shò-kwã nɛ́ mɔ́ yé.›¹⁹A zɛ̃̀ a wɔ̀: ‹Cinnǝ, bǝ̀ cìcì mú yě b'à y'à n'â zhǝ̀l bǝ̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́, a ce bǝ zǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ zù ǹmyɛ́ mɔ́, bǝ ce bé byǝ̀nǝ́-jù w bǝ mà. ²⁰Bǝ̀ gǝ́ gu ǹ zhǝ̀n-cínnǝ Ecẽẽ yi ní, àmyɛ́ cìcì y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà, sǝ à nyí y'à ŋwɛ́nɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gu mu mú kwã. Wɔ́ àmyɛ́ à y'à n'â yìlì bǝ̀ kàmǝ̀-zwǐsí ni.› ²¹Cinnǝ mú zɛ̃̀ n wɔ̀ nɛ̀: ‹Zhǝl! À n'â twĩ̀ mú yé né yé né, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó sono.›»²²Lyì-zhǎ bɛ́ cili cili Pwǝǝ zɔ̀mà nɛ́ kɔn m'e yí ń gǝ́ wò bǝ̀ Cinnǝ mú twĩ̀ mù byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá sõ mó, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bya bǝ̀ zhe: «Ce bǝ gu bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ n jé lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́! Ń bǝ mǝ̌ sǝ n yǝ̀ nɛ́ kǝ́dò yé.» ²³Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê búbwéé, bǝ̀ n'ê vùr bǝ̀ kàmǝ̀-zǔrh bǝ̀ dul dɛ̃̌, bǝ̀ n'ê tɛ̃́ shó bǝ̀ lɛ dɛ̃̌. ²⁴Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n pǝ nyí bǝ̀ bǝ̀ zǝ Pwǝǝ bǝ zù shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ jàà y wa, sǝ bǝ̀ mà mɔ̀ ǹdǝ́ dànǝ̀shàárɛ, mùnì ga n byili kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ce lyì-zhǎ bɛ́ n'ê búbwéé bǝ̀ m'ê pyà ń lwɛlɛ èta mɔ́.²⁵Bǝ̀ gǝ́ lyẽ mo ǹdǝ́ nyínsí bǝ̀ la mǎ, n wɔ̀ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cǝ́bal mɔ́ ń yà ń zhǐ gàà mɔ́ nɛ: «Á wɔ̌ á mà Orɔm lò ǹd'á yǝ̀ ń bùrsì bùr?» ²⁶Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cǝ́bal mɔ́ gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, n zhǐr n vò n wɔ̀ sǝ̀ gakó yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ: «Nyǐ ǹ yà ǹ la yò pyǎ. Bal mɔ́ wɔ́ Orɔm lò.»²⁷Sǝ̀ yó-cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n yí n wɔ̀ Pwǝǝ ne: «Ǹ gǝ wɔ́ Orɔm lò zhǝ̀n ga, sǝ́ wɔ̀ nɛ̀.»Pwǝǝ wɔ̀ mɔ̀: «À wɔ́ Orɔm lò.» ²⁸Yó-cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Àmyɛ́ yil wɔ́ wársɛ nánzhǝzhɔ̌ à kwɛ̃̌ a b'a jǐrh Orɔm lò.»Pwǝǝ wɔ̀ mɔ̀: «Àmyɛ́ da wɔ́ Orɔm lò.» ²⁹Rǝ̀myɛ́ yó, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à la mɔ mǎ mɔ́ j'a làà dwã nɛ bǝ yẽ̌ mo. Yó-cǝ́bal mɔ́ gǝ́ tú n lwar bǝ̀ Pwǝǝ wɔ́ Orɔm lò, ń wu zɛ̃̀, ń gǝ́ ce bǝ zǝ mɔ bǝ lyẽ ǹdǝ́ nyáná mɔ́ yilǝ.³⁰Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cǝ́bal mɔ́ yà ń nǝ́ ń yǎl n lwar kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ è ce Zhwifubá n'ê ce cà Pwǝǝ nyí ni mú kùr pamparɛ̃ɛ̃. Rǝ̀myɛ́ ce, è zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ yá, n ce bǝ byẽ̀ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ Zhwifubá bùrsí gùlú w lyì bí bǝ bǝ̀ dwã yó. N zɛ̃̀ n ce bǝ lwǝ̌r nyáná nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à m'e lyẽ Pwǝǝ mó, n ce bǝ zǝ mɔ bǝ bǝ̀ bùrsí gùlú w lyì bí yé né.

Chapter 23

¹Pwǝǝ nyǐ bùrsí gùlú w lyì bí shɛ́shɛ́ n wɔ̀: «Da-byǎ, à tó Yi ni ǹdǝ́ wu òdù kɔn m'e yí zà.» ²Sǝ Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ Ananyaasɛ pǝ nyí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à zhǐ Pwǝǝ yala nɛ mɔ́ nɛ bǝ̀ bǝ̀ mǎ ń nyí rí ni. ³Pwǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «Myìnù cǝ́bal, ǹ nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ byílí kɛ̀bɛ́ bǝ̀ pwèlè ta. Ǹ jě gàà ǹ la àmyɛ́ bùrsí bǔr ǹdǝ nyí rí gǝ́ n'ê byili ní, ń zɛ̃̀ ń wɔ̀ bǝ̀ bǝ̀ mǎ nɛ. Nyí rí j'à t'â byili èta yé. Ǹmyɛ́ wɔ́ Yi rǝ̀ la mɔ́ mǎ.»⁴Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à zhǐ Pwǝǝ nyí ni mú wɔ̀ mɔ̀: «Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y ǹ nǝ́ ǹ tùrhǝ̀?» ⁵Pwǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀: «Da-byǎ, à yǝ̀ lwar bǝ̀ wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y yé. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: ‹Ǹ bǝ mǝ̌ sǝ́ tùrh ǹ dwí rí yó-cǝ́bal yé.›»⁶Pwǝǝ gǝ́ yà ń yě bǝ̀ bùrsí gùlú w lyì bí wɔ́ Sadǝsǝnyɛbá ǹdǝ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, n bya n wɔ̀: «Da-byǎ, àmyɛ́ wɔ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃, à dabá myɛ wɔ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá. À n'â zwẽ nyí ǹdǝ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ta, bǝ̀ cùùrì b'a bwìrhì. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil bǝ̀ zǝ nɛ bǝ̀ n'ê bùrǝ̀.» ⁷Ń gǝ́ wò èta, Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdǝ́ Sadǝsǝnyɛbá j'a zɛ̃̀ nyǝ̀-pǎr nɛ ǹdǝ́ dwã, bǝ pɔr dwã nɛ. ⁸(Sadǝsǝnyɛbá y'à n'ê wǝ̀l bǝ̀ cùùrì t'â la bùrhù yé. Bǝ̀ t'â zwẽ nyí bǝ̀ màlɛ́ka ǹdǝ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ numbyíní yírhǝ́ wàr nǝ nɛ ŋwɛ́nɛ́ yé. E jà Farɛzhɛ̃ɛ̃bá y'à n'ê zwẽ nyí bǝ̀ rǝ̀myɛ́ gakó ŋwɛ́nɛ́.)⁹Bǝ j'a zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ce sɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́. Muyiisi nyǝ́ né byilnǝ bé byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à wɔ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá mɔ́ jàlà zɛ̃̀ bǝ cẽ yò w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê cĩ́ Pwǝǝ yó w mó, bǝ wɔ̀: «Nǝ́myɛ̌ bǝ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ dóó nɛ yé, sǝ è nǝ gǝ wɔ́ màlɛ́ka ráá kɔn dõ rǝ̀ zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ?» ¹⁰Sɔ̀ɔ̀rɛ́ j'a kwɛrhɛ rǝ nyáásɛ. Ywẽ zǝ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cǝ́bal mɔ́, bǝ̀ dɛ̀ga bǝ̀ b'a mà Pwǝǝ bǝ zhǝzhɛrɛ dwã jɛ̀rh wà. Rǝ̀myɛ́ ce, n pǝ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ nyí bǝ̀ sǝ̀ só tɛ̃́ sǝ zǝ mɔ sǝ m'e du lyì bí wẽ́ sǝ k'a m'e vò sǝ̀ jàà y wa.¹¹Cǝcɛ̃ y èmyɛ́ yù w cìcì, Cinnǝ mú bǝ̀ n lyí Pwǝǝ n wɔ̀ mɔ̀: «Kám ǹ wu. Ǹ yàl à zhǝ̀n-cínnǝ Zhǝrǝzalɛm nɛ́; ǹ gwẽ̌ b'ǎ yǝ̀ à zhǝ̀n-cínnǝ Orɔm nɛ́ myɛ.»¹²Cɛ y gǝ́ tú e lá, Zhwifubá jàlà zɔ̀m nyí rǝ̀dù bǝ bwǝl nyí Yi yé né bǝ wɔ̀: «Nǝ́ gǝ yǝ̀ Pwǝǝ gwi, kùjú ǹdǝ́ nɛ̃̌ t'â la nǝ́ nyí ni dwǝ̌rh yé.» ¹³Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ nyì-bwelé y èmyɛ́ mɔ́ y'à du nunǝ shǝ́-èna.¹⁴Bǝ zɛ̃̀ bǝ vò e nǝ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ Zhwifubá náncɛsɛ́ bǝ wɔ̀ bɛ: «Nǝ́ bwǝl nyí Yi yé né bǝ̀, nǝ́ gǝ yǝ̀ Pwǝǝ gwi, kùjú ǹdǝ́ nɛ̃̌ t'â la nǝ́ nyí ni dwǝ̌rh yé. ¹⁵Èlǎsɛ̃́, è dǎl ámyɛ̌. Zhǝlnǝ á nǝ bùr-kárna bɛ́ dwã bɛ́ á wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dù á vò á lwǝ̀l shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ bǝ̀ ń ce bǝ k'a zǝ Pwǝǝ bǝ bà, ǹdǝ wɔ́ ń yò w á n'á yǎl á kwɛrhɛ á nyǐ náàcɛ̀nɛ́ ta, s'á yẽ̌ bǝ̀ nǝ́myɛ̌ yě nǝ́ gǝ́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ nǝ́ gu mu ǹdǝ́ ń gwẽ̌ yǝ̀ bùrsí jàà y w yí yé.»¹⁶Sǝ Pwǝǝ nǝkɔ́-byǐ mǝ̀dù lwar bǝ̀ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ surhǝ bǝ̀ n'ê yǎl bǝ gu mu. N zɛ̃̀ n vò shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ jàà y wa, n kù mù jǝ̀fɔ́. ¹⁷Pwǝǝ já n byẽ̀ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cìnǝ́ bé mǝ̀dù n wɔ̀ mɔ̀: «Zǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ ń mǝ́ vò á yó-cǝ́bal mɔ́ sõ. È zhe zɔ̀mɛ̀ è la mɔ byilu.»¹⁸Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɔ̌m yó-cǝ́bal mɔ́ zǝ y n vò bǝ̀ gakó yó-cǝ́bal mɔ́ sõ n wɔ̀: «Pwǝǝ mó ń ŋwɛ́nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù w mú ń byẽ̀ nè n wɔ̀ b'à zǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ a bǝ̀ ǹ sõ, è la mɔ́ zɔ̀mɛ̀ byilu.» ¹⁹Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n zǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y jɛ̃̀ nɛ̀ n mǝ n vò kwã nɛ́ bǝ̀ dúdú, n bwǝ̀rh yǝ̀: «Wɔ́ bǝ̀kɔ́n zɔ̀mɛ̀ ǹ zhe ǹ la nɛ byilu?»²⁰Bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y wɔ̀: «Zhwifubá wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dù bǝ̀ bàn mɔ́ lwǝ̌l bǝ̀ ǹ ce bǝ zǝ Pwǝǝ bǝ bǝ̀ bùrsí gùlú w lyì bí yé né nǝkɔla, bǝ kwɛrhɛ bǝ nyǐ ń yò w ma náàcɛ̀nɛ́. ²¹Bǝ̀ gǝ túwǝ́, sǝ ǹ bǝ̀ká cili bǝ̀ zɔ̀mà nɛ́ yé. Lyì ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ du shǝ́-èna bǝ̀ n'ê dɛ̃̀ Pwǝǝ bǝ̀ la gu. Bǝ̀myɛ́ mɔ́ bwǝl nyí Yi yé né bǝ̀, bǝ̀ gǝ yǝ̀ Pwǝǝ gwi, kùjú ǹdǝ́ nɛ̃̌ t'â la bǝ̀ nyí ni dwǝ̌rh yé. Bǝ̀ tɛnɛ bǝ zhɛ̀. Èlǎsɛ̃́ wɔ́ ǹmyɛ́ nyí bǝ̀ n'ê dɛ̃̀.»²⁴Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y nɛ, bǝ̀ è k'a vò jè, sǝ è bǝ̀k'a byili lò dõ ne yé. ²³Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n byẽ̀ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cìnǝ́ bǝ̀lyè n wɔ̀ bɛ̀: «Zhǝl-nǝ á zǝ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ zwã̌-àlyè, ǹdǝ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ n'ê pàr eshesé mó shǝ́-shàlpyɛ̀, ǹdǝ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ zhe swǝ́ né mó zwã̌-àlyè á tɛnɛ sɛ. Dǝ̀dɛ̀nɛ́ lùr nǝ̀bɔ́ gǝ yúwǝ́, s'á zhìì shǝshesé cìnǝ́ bé á cĩ́ Sǝzarɛ sɔ́má y yó. ²²Pyǎ-na shǝshǝrh á m'á kwè Pwǝǝ, mùnì á zǝ mɔ á yí cɔ w cǝ́bal Fyilisi sõ ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́.»²⁵Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n kɛ̃ sɛ́bɛ́ n pǝ bɛ, bǝ̀ gǝ yúwǝ́, sǝ bǝ pǝ cɔ w cǝ́bal mɔ́ nɛ. Ń kɛ̃ rǝ̀ wẽ́ n wɔ̀: ²⁶«Àmyɛ́ Kolote Lǝzhaasɛ à n'â ce ǹmyɛ́ cɔ cǝ́bal Fyilisi. ²⁷Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ à ce bǝ zǝ bǝ bǝ̀ ǹ sõ èta mɔ́, wɔ́ Zhwifubá bǝ̀ y'à zɔ mɔ bǝ̀ la gu. Sǝ à gǝ́ lwar bǝ̀ wɔ́ Orɔm lò ǹdǝ́ mɔ, a zɛ̃̀ a zǝ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ nánzhǝzhɔ̌ a vò a zwẽ mo.²⁸À y'à n'â yǎl a lwar ń yò w kùrǝ̀. À ce bǝ zǝ mɔ bǝ vò bǝ̀ bùrsí gùlú w lyì bí yé né. ²⁹Sǝ à pwírí yò w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê cĩ́ ń yó w mó wɔ́ bǝ̀myɛ́ sǝ̀pwà Yi-sɔ́má nyǝ́, sǝ è dǝ̀ yò kɔ̀bɔ́ ò b'a ce bǝ gu mu, ráá bǝ ce mo byǝ̀nǝ́-jù w yé. ³⁰À nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ Zhwifubá zɔ̀m nyí rǝ̀dù bǝ̀ n'ê yǎl bǝ gu mu. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à ce bǝ zǝ mɔ bǝ bǝ̀ ǹ sõ làlà, sǝ à pɔ nyí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cĩ́ yò w ń yó w mó ne, bǝ̀ bǝ̀ zhǝl ǹ sõ. Yi b'a sɛ̃ mɔ́.»³¹Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ zǝ Pwǝǝ sǝ m'e kwè sɔ́má y cǝcɛ̃ y èmyɛ́ cìcì, sǝ m'e yí Antipǝtiri ǹdǝ sǝ̀ yó-cǝ́bal mɔ́ gǝ́ byili ní. ³²È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ yá, bǝ ce shǝshesé cìnǝ́ bé zǝ Pwǝǝ bǝ m'e lyɛ̃. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dàl mɔ́ gakó k'a kwɛ̃̀ bǝ bǝ̀ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ jàà y wa. ³³Shǝshesé cìnǝ́ bé gǝ́ yú Sǝzarɛ, bǝ pǝ sɛ́bɛ́ rɛ́ cɔ w cǝ́bal Fyilisi ni, bǝ pɔ̃ Pwǝǝ myɛ.³⁴Ń gǝ́ kàrmǝ̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n bwǝ̀rh Pwǝǝ: «Tǝnà kɛ̌ lò ǹdǝ́ mɔ́?»Pwǝǝ wɔ̀: «À wɔ́ Shilishi lò.» ³⁵Fyilisi gǝ́ lwar, n wɔ̀ mɔ: «Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cĩ́ yò w ǹ yó w mó gǝ túwǝ́, à b'a zɛ̃̀ a bwǝ̀rh mó ǹ yò kùrǝ̀.» N zɛ̃̀ n pǝ nyí bǝ̀ bǝ̀ ce Pwǝǝ Erɔɔdɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jì y wǝ, sǝ bǝ yìlì mù.

Chapter 24

¹Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gǝ́ zǝ Pwǝǝ sǝ vò sǝ pǝ cɔ w cǝ́bal Fyilisi ni, è dwã nǝ̀nu yùwǝ̀, Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y Ananyaasɛ ǹdǝ́ Zhwifubá náncɛsɛ́ jàlà zɛ̃̀ bǝ vò bǝ nǝ cɔ w cǝ́bal mɔ́, bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ lò mǝ̀dù ń nyí yě zɔ̀mà bùrsì jàà wà, ń yíl Tǝrtuluusi, mùnì ga bǝ cĩ́ yò Pwǝǝ yó w cɔ w cǝ́bal mɔ́ yé né. ²Bǝ ce bǝ byẽ̀ Pwǝǝ n bà. Tǝrtuluusi zɛ̃̀ n ji kùr ń nǝ́ ń cĩ́ yò Pwǝǝ yó w ń zhe: «Cɔ cǝ́bal, nǝ́ zhe yǝ̀-zùlǝ́ nántwǝ̌ nǝ́ cɔ w wẽ́, sǝ wɔ́ ǹmyɛ́ jàn yilǝ. Ǹ tumǝ né ce nǝ́ cɔ w kwɛrhɛ dɛ̃́dɛ̃́. ³Nǝ́ nǝ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ twéé twéé, jààsɛ́ gakó, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ r'é ce ǹ nǝ̀bán dɛ̃́dɛ̃́ rǝ̀myɛ́ gakó yilǝ.⁴À t'â yǎl a lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́ yé, sǝ à n'â lwǝ̀l mó ǹ wu-bɔ̀nɔ̀ w yilǝ, sǝ́ cili kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ la byilu mú námpɔ́lɛ́. ⁵«Nǝ́ pwírí bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ lyì-bǝlwɛ̀lɛ́. Ń nǝ́ ń lwe Zhwifubá dwã nɛ lũ w púlǝ́púlǝ́ wẽ́. E jà ń wɔ́ Nazarɛtɛ lyì bí gùlú w yé né cǝ́bal. ⁶Ń gaga mɔ́ yà ń nǝ́ ń yǎl n wɛ̀rhɛ́ ywẽ̀ jàlà rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ ń tá ń nyàm Yi jì y yé. Nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ zǝ mɔ. [Nǝ́ y'ǎ n'é yǎl nǝ́ bùr ń bùrsí sǝ tó ǹdǝ nǝ́ nyí rí gǝ́ n'ê byili ní,⁷sǝ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal Lǝzhaasɛ zwẽ mo nǝ́ jɔ̃̀ w ǹdǝ́ jàn. ⁸N zɛ̃̀ n pǝ nǝ́ba nyí bǝ̀ nǝ́ zǝ mɔ nǝ́ b'ě byili yò w ǹmyɛ́ nɛ.] Bwǝ̌rh mo ǹ cìcì ni. Ǹ b'ǎ lwar bǝ̀ tɛ̀bɛ́ gakó nǝ́ r'é byili bǝ̀ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ wɔ́ zhǝ̀nà.» ⁹Sǝ Zhwifubá swéné tɛ̀bɛ́ Tǝrtuluusi byili mú. Bǝ wɔ̀ bǝ̀ wɔ́ èta cìcì.¹⁰Cɔ w cǝ́bal mɔ́ zɛ̃̀ n zhẽ̌ ń jɛ̃̀ dɛ̃̌ n wɔ̀ Pwǝǝ ne bǝ̀ ń zɔ̌m. Pwǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: «À yě bǝ̀ ǹ gǝ́ wɔ́ dwí rí tɛ̀bɛ́ bùr-kárna mɔ́ byinǝ né já. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à zhǐ ǹ yé né à n'â byili mú à yò w kùr ǹdǝ́ wu-jɔ̀, b'à yě bǝ̀ ǹ b'ǎ nyɛ̀ɛ̀ ò kùrǝ̀. ¹¹Ǹ cìcì mú wɔ̌ ǹ lwar rɛ: à gǝ́ tú Zhǝrǝzalɛm Yi còrhó yil mó bǝ dwã shí ǹdǝ́ nǝ̀lyè du yé. ¹²Bǝ̀ yǝ̀ nɛ nɛ à zhǐ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w ráá Zhwifubá dwã-gùúlí jìsí wǝ, ráá cɔ w wa, àmyɛ́ ǹdǝ́ lò n'é mà dwã nyǝ̀-pǎr, ráá à ce lyì-zhǎ n'ê bwí dwã yé. ¹³Ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ n'ê cĩ́ à yó w mó, kaka tɛ̀nɛ́ rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ nǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n yé.¹⁴«Cili kɔn dɛ̀bɛ́ à la mɔ́ byilu mú: àmyɛ́ n'â tó Yezu Kristǝ sɔ́má y à b'â cèrhé nǝ́ nàmbala bɛ́ Yi rí. À j'à n'â zwẽ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ kɛ̃ Muyiisi nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́, ǹdǝ́ Yi nyì-zwennǝ bé sábá nɛ́ wẽ́ mó nyí. Bǝ̀myɛ́ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wǝ̀l bǝ̀ sɔ́má y èmyɛ́ dǝ̀ zhǝ̀n yé. ¹⁵Kɔn rǝ̀dù à n'â dɛ̃̀ Yi sõ: byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cĩ́ ywẽ̀ né à yó w mó myɛ n'ê dɛ̃̀ kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́. Nǝ́myɛ̌ ga yě bǝ̀ Yi b'a bwìrhì wu-cángá cìnǝ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ wu-cángá cìnǝ́ ga. ¹⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce àmyɛ n'â ce jàn nɛ́ twéé gakó mùnì ga à bǝ̀k'a gwar Yi ráá lò yé.¹⁷«À zhǐr Zhǝrǝzalɛm nɛ́, a wɛ̀rhɛ́ byinǝ nánzhǝzhɔ̌ ǹdǝ́ à k'â yǝ̀ gàà zhǝ̀l yé. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, a zɛ̃̀ a zǝ sǝ̀byǐ a bǝ̀ à la m'a sɛ̃ à dwí rí ni, s'a pǝ à jɛ̃̀-kɔn Yi ni. ¹⁸À gǝ́ tó a wɛ̀rhɛ́ jìmdì vǔr tum rí a zhɛ̀, wɔ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ bǝ̀ nɔ nɛ nɛ́. Lyì-zhǎ y'à tɛ̀nɛ́ gàà, búlǝ́ myɛ y'à tɛ̀nɛ́ gàà yé. ¹⁹«Azhi tǝnà y Zhwifubá jàlà y'à ŋwɛ́nɛ́ gàà. Kɔn gǝ y'à ŋwɛ́nɛ́, wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀ y'à mǝ̌ sǝ bǝ zhì ǹ yé né èlǎsɛ̃́ bǝ byili ri.²⁰Ráá bǝ̀ gǝ́ zǝ nɛ bǝ vò Zhwifubá bùrsí gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w lyì bí yé né mó yi ní, lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ gǝ pwírí à wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ càn, sǝ bǝ byili wɛ̀. ²¹À zhì bùrsí cìnǝ́ yé né a bya a wɔ̀: ‹E zɛ̃̀ wɔ́ à gǝ́ wò bǝ̀ nyǐ à n'â zwẽ nyí bǝ̀ Yi b'a bwìrhì cùùrì mú yil bǝ̀ zǝ nɛ bǝ b'ǎ yé né?› Wɔ́ rǝ̀myɛ́ dúdú à zɔ̀m.»²²Bǝ̀ y'à zɔ̀m Yezu Kristǝ sɔ́má y zɔ̀mà Fyilisi sõ ń yě è yò zhǝ̀nà. Sǝ ń yǝ̀ bùrsí kɛ́ rǝ̀myɛ́ yó yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhwifubá ne: «Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ gakó yó-cǝ́bal Lǝzhaasɛ gǝ túwǝ́, à b'a nyǐ á yò w ma.» ²³N zɛ̃̀ n pǝ nyí shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ bǝ̀ ń yìlì Pwǝǝ ne, sǝ ń bǝ̀ká n lyẽ mo yé, bǝ̀ ń dɔwabá gǝ tú bǝ̀ n'ê yǎl bǝ sɛ̃ mɔ, sǝ ń bǝ̀ká n cǝ̀r be yé.²⁴Dwã màngɛlɛ́ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, cɔ cǝ́bal Fyilisi ǹdǝ́ ń kɛ̃ Dǝrǝshii bà. Ń kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń wɔ́ Zhwifubá bǝ̀kɔ́. N zɛ̃̀ n ce bǝ byẽ̀ Pwǝǝ n bǝ̀ ń nǝ́ ń zɔ̀m Yezu Kristǝ ne zhú mú yò, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń cili. ²⁵Sǝ Pwǝǝ yà ń nǝ́ ń byili lò gǝ́ mǝ̌ sǝ́ zǝ ǹ cìn ní, ǹdǝ́ ǹ gǝ́ mǝ̌ sǝ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́, mùnì ga ǹ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né sú Yi yírhǝ́. Sǝ ń byili n súlí bǝ̀ nyǐ Yi b'a kǝ́ lyì bí gakó bùrsì. Rǝ̀myɛ́ ce ywẽ zǝ Fyilisi, n zɛ̃̀ n wɔ̀ Pwǝǝ ne: «Yẽ̌ èta sǝ́ vò. À gǝ tú à zhe ǹ tum dɛ̃, à m'a byẽ̀ mó.»²⁶Ń yà ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ Pwǝǝ gǝ ń mà n pɔ̃ wársɛ. Rǝ̀myɛ́ ce, ń yà ń nǝ́ ń byẽ̀ mò ń twí ń sõ bǝ̀ zhǝrhǝ. ²⁷Kɔn wɛ̀rhɛ́ byinǝ nǝ̀lyè, rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Porǝshuusi Fesǝtuusi bǝ̀ n zwẽ Fyilisi jàà yá. Sǝ Fyilisi gǝ́ yà ń nǝ́ ń yǎl n wɛ̀rhɛ́ Zhwifubá pùbùlǝ̀ mó ce, ń já n yẽ̌ Pwǝǝ ne byǝ̀nǝ́-jì y wǝ.

Chapter 25

¹Fesǝtuusi gǝ́ tú tǝnà y èmyɛ́ wa, ń dwã nǝ̀tɔ̀ yùwǝ̀, n zɛ̃̀ n zhì Sǝzarɛ n vò Zhǝrǝzalɛm. ²Ń gǝ́ yú gàà, Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́l bé yé né cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ Zhwifubá lyì-fwààlɛ́ bǝ̀ ń sõ, bǝ̀ n'ê cĩ́ mu Pwǝǝ yò wǝ́. ³Bǝ cǝ̀ǝ̀le bǝ̀ n'ê lwǝ̀l Fesǝtuusi ni bǝ̀ ń ce bǝ k'a zǝ Pwǝǝ bǝ m'e bǝ̀ Zhǝrǝzalɛm. Bǝ̀ y'à wɛ̀rhɛ́ nyí rǝ̀dù bǝ̀ n'ê yǎl bǝ shèè bǝ gu Pwǝǝ sɔ́má yó⁴Fesǝtuusi wɔ̀ bɛ: Pwǝǝ ŋwɛ́nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù w Sǝzarɛ nɛ́, sǝ àmyɛ́ cìcì mú k'â n'â yǎl a vò dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ. ⁵Nd'á jàlà gǝ wɔ̌, sǝ bǝ bǝ̀ bǝ tó ne bǝ vò. Bǝ̀ gǝ yúwǝ́, kɔn dɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ rǝ̀ wɔ́ lwɛlɛ, bǝ̀ m'a byili.⁶Sǝ Fesǝtuusi yǝ̀ dwã lyɛlɛ ráá dã shí lyɛ̃ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ yé, n ká n kwɛ̃̀ n vo Sǝzarɛ. Ń gǝ́ yú gàà, è zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ y yùwǝ̀, n vò n jòm bùrsí jàà y wa. N ce bǝ zǝ Pwǝǝ bǝ bà. ⁷Pwǝǝ gǝ́ tú n yí, Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ tó bǝ shí Zhǝrǝzalɛm mɔ́ zɛ̃̀ bǝ kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ, bǝ̀ n̰'ê cĩ́ ywẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ jɛ̀ ń yó wǝ. E j'à wàr kaka bǝ̀ n'ê byili bǝ̀ ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ zhǝ̀n yé. ⁸Pwǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀: À yǝ̀ Zhwifubá nyǝ́ né lyɛ̃ yé. À yǝ̀ Yi y cɔ̀ yé. À yǝ̀ Orɔm pyɔ̌ mɔ́ myɛ dwé yé.⁹Sǝ Fesǝtuusi yà ń nǝ́ ń yǎl n wɛ̀rhɛ́ Zhwifubá pùbùlǝ̀. N zɛ̃̀ n bwǝ̀rh Pwǝǝ n wɔ̀: Ǹ b'ǎ vò Zhǝrǝzalɛm bǝ vò e bùr ǹ bùrsí à yírh w gàà? ¹⁰Pwǝǝ wɔ̀: Wɔ́ Orɔm pyɔ̌ mɔ́ bùrsí jì y wẽ́ bǝ̀ zǝ nɛ bǝ zù ní. Wɔ́ gàà à bùrsí mǝ̌ sǝ sǝ bùr né. Ǹmyɛ̌ cìci mú yě náàcɛ̀nɛ́ b'à yǝ̀ Zhwifubá ne dwé yé.¹¹À gǝ y'à dó dóó kɔ̀bɔ́ ò b'a ce bǝ gu ni, à y'à t'â la à gu mú yò cõ yé. Sǝ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cĩ́ à yó w mó òdù ga gǝ dǝ̀ zhǝ̀nà, lò bǝ sɔ́má zhe ń mà n zǝ nɛ n pǝ Zhwifubá ne yé.À n'â yǎl bǝ̀ orɔm pyɔ̌ mɔ́ bǔr à bùrsí. ¹²Fesǝtuusi zɛ̃̀ n zɔ̀m ǹdǝ́ ń sanna bɛ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀ Pwǝǝ ne: Ǹ gǝ́ wò bǝ̀ ǹ nǝ́ ǹ yǎl bǝ̀ Orɔm pyɔ̌ mɔ́ bǔr ǹ bùrsí mú ce, wɔ́ ńmyɛ̌ sõ ǹ b'ǎ vò né.¹³Dwã màngɛlɛ́ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, pyɔ̌ Agǝrǝpa ǹdǝ́ ń nǝkɔ́ Bereniisi bǝ̀ Sǝzarɛ bǝ̀ la Fesǝtuusi co, ¹⁴sǝ bǝ̀ dɛnɛ gàà. Fesǝtuusi já n byili bi Pwǝǝ yò w pyɔ̌ mɔ́ nɛ n wɔ̀: Fyilisi yẽ̌ lò mǝ̀dù ni byǝ̀nǝ́-jù w nyɔ̀nɔ̀. ¹⁵À gǝ́ zhǝ̀l Zhǝrǝzalɛm yó, Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ Zhwifubá náncɛsɛ́ zɔ̀m ń yò ǹdǝ́ nɛ. Bǝ̀ n'ê yǎl b'à kǝ́ ń bùrsi a pɔ̃ dóó, ¹⁶sǝ à wò be bǝ̀ nyǐ Orɔm lyì bí t'â pɛ sɔ́má bǝ̀ kɛ́ lò bùrsi èta yé. Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cĩ́ yò ń yó w mó ga mǝ̌ sǝ bǝ jòm tɛ̃́, ńmyɛ cĩ́ ń nyí yò.¹⁷Bǝ j'a zɛ̃̀ bǝ tó ne bǝ bà. È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ yá, a vo a jòm bùrsí jàa y wa, a ce bǝ zǝ bal mɔ́ bǝ bà. ¹⁸Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cĩ́ yò w ń yó mó myɛ bà. Àmyɛ́ y'à n'â bùl bǝ̀ wɔ́ yò kɔ̀bɔ́ ò jɛ̀ ń wɛ̀rhɛ́, sǝ à pwírí è dǝ̀ èta yé. ¹⁹Wɔ́ bǝ̀myɛ Yi-sɔ́má nyǝ̀ná nyǝ̀-pǎr bǝ̀ y'à n'ê mà, e súlí lò mǝ̀dù ń yíl Yezu, sǝ lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ cùwǝ̀. Pwǝǝ zɛ̃̀ ń zhe bǝ̀ ń ŋwɛ́nɛ́. ²⁰Ámyɛ́ yǝ̀l à gǝ́ m'ǎ bùr bùrsí sǝ̀myɛ́ mɔ́ dwí rí ní yé. Rǝ̀myɛ́ ce, à bwǝ̀rh a nyǐ ǹdǝ́ ń gǝ nǝ́ ń yǎl n vò Zhǝrǝzalɛm bǝ bùr ń bùrsí gàà.²¹Sǝ ń wò bǝ̀ ń nǝ́ ń yǎl bǝ̀ Orɔm pyɔ̌ mɔ́ bǔr si. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à ce bǝ yẽ̌ mo byǝ̀nǝ́-jù w gwẽ̌, sǝ à b'a wɛ̀rhɛ́ a ce bǝ zǝ mɔ bǝ vò Orɔm pyɔ̌ mɔ́ sõ. ²²Agǝrǝpa zɛ̃̀ n wɔ̀ Fesǝtuusi ni: Àmyɛ n'â yǎl a cili ń zɔ̀mà nɛ́. Fesǝtuusi wɔ̀ mɔ: Nǝkɔl à b'a ce bǝ zǝ mɔ bǝ̀ n zɔ̀m ń cili.²³È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ y yùwǝ̀, Agǝrǝpa ǹdǝ́ Bereniisi ǹdǝ́ bǝ̀ kwã-lyì bí b'e zù bùrsí jì y wǝ, bǝ jòm tɛ̃́, bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ cɔ w lyì-fwààlɛ́. Fesǝtuusi zɛ̃̀ n pǝ nyí bǝ zǝ Pwǝǝ bǝ bà. ²⁴N zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ: Pyɔ̌ Agǝrǝpa, ǹd'ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á tó nǝ́ba á jě nyɔ̀nɔ̀ mɔ́, nyǐ-nǝ wɔ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yil Zhwifubá nánzhǝzhɔ̌ tú à sõ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ ǹdǝ́ nyɔ̀nɔ̀ ga, bǝ̀ n'ê búbwéé bǝ̀ ń mǝ̌ ǹdǝ́ gu.²⁵sǝ àmyɛ́ pwírí kaka tɛ̀nɛ́ rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ ń mǝ̌ ǹdǝ́ gu yé. Sǝ ń cìcì byili bǝ̀ ń nǝ́ ń yǎl bǝ̀ Orɔm pyɔ̌ mɔ́ bǔr ń bùr bùrsí. Rǝ̀myɛ́ ce, à b'a ce n vò gàà. ²⁶Kɔn j'à tɛ̀nɛ́ à nǝ pamparɛ̃ɛ̃ à b'a kɛ̃ a byili pyɔ̌ nɛ ń yil yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à ce bǝ zǝ mɔ bǝ bǝ̀ á yé né. Kɔn du, ń zhǐ ǹ yé né pyɔ̌ Agǝrǝpa. Bwǝ̌rh mo. Ń gǝ byili kɔn gǝ́ wɔ́ nɛ́, à m'a zɛ̃̀ a nǝ kɔn a kɛ̃. ²⁷È wɔ́ àmyɛ́ yilǝ, ǹ gǝ ce byǝ̀nǝ́ jì lò zhǝ̀l pyɔ̌ yé né ǹdǝ́ ǹ yǝ̀ yò w kùr nǝ ń byili, rǝ̀ bǝ kùr zhe yé.

Chapter 26

¹Agǝrǝpa wɔ̀ Pwǝǝ ne: «Ǹ wɔ̌ ǹ zɔ̀m èlǎsɛ̃́.»Pwǝǝ zɛ̃̀ n zhẽ̌ ń jɛ̃̀ dɛ̃̌ n wɔ̀: ²«Pyɔ̌ Agǝrǝpa, à gǝ́ zhǐ ǹ yé né zà à la byili ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó Zhwifubá n'ê cĩ́ à yó w mó ce à wu nyɛ̀, ³bǝ̀ ǹ yě bǝ̀ lùl-e-pwírí y ǹdǝ́ bǝ̀ nyǝ̀-pàárɛ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́ náàcɛ̀nɛ́. Rǝ̀myɛ́ ce, à n'â lwǝ̀l mɔ́, sǝ́ zhìlì ǹ yala nɛ ń cili kɔn dɛ̀bɛ́ à la zɔ̌m.⁴«Zhwifubá gakó yě à gǝ́ yàl nɛ́ à bǝ̀swɛ́nɛ́ yi ní ga à dwí rí wẽ́ ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛm nɛ́. ⁵Bǝ̀ yě à pár kɔn dɛnɛ. Bǝ̀ yě b'à wɔ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃, e j'à wɔ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá bǝ̀ zum dɛ̃́dɛ̃́ Muyiisi nyǝ́ né zõ mó yil du bǝ̀ dwã bɛ́. Zhwifubá gǝ n'ê yàlá, bǝ̀ wɔ̌ bǝ̀ byili bǝ̀ nyǐ rǝ̀myɛ́ wɔ́ zhǝ̀nà.⁶À n'â dɛ̃̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl rǝ̀ nyí nǝ́ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil bǝ̀ zɔ nɛ èlǎsɛ̃́ bǝ̀ m'ê bùrǝ̀. ⁷Nǝ́ dwí rí kwálsɛ́ shí ǹdǝ́ sǝ̀lyè y lyì bí n'ê dɛ̃̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl rǝ̀ nyí mú, bǝ̀ m'ê cèrhé Yi cǝcɛ̃ ǹdǝ́ nǝ̀nyɔ́nɔ́. Pyɔ̌ Agǝrǝpa, àmyɛ n'â dɛ̃̀ kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil Zhwifubá n'ê cĩ́ ywẽ̀ à yó wǝ. ⁸Wɔ́ byè yil ámyɛ̌ Zhwifubá nǝ t'á yǎl á zwẽ nyí bǝ̀ nyǐ Yi m'a bwìrhì cùùrì?⁹«Àmyɛ́ cìcì mú y'à n'â bùl b'à mǝ̌ s'a wɛ̀rhɛ́ à gǝ́ wɔ̌ nɛ́ gakó a cɔ̀ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu yil ré. ¹⁰Wɔ́ èta à y'à n'â wɛ̀rhɛ́ nɛ́ Zhǝrǝzalɛm nɛ́. Yi jì y vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé y'à pɔ nɛ sɔ́má à n'â zal Yi lyì nánzhǝzhɔ̌ à ce byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀. Sǝ bǝ̀ gǝ pɔ nyí bǝ̀ bǝ̀ mǝ̌ ǹdǝ́ gu, à wu y'a zǝ nyɛ̀n rǝ̀ yilǝ. ¹¹À y'à n'â tó Zhwifubá dwã-gùúlí jìsí wẽ́ à nwɛ̀nɛ̀ Kristǝ-lyì bí, à n'â yǎl a nyɛ́ɛ́ bɛ bǝ yẽ̌ Yezu ni zhú mú ni. À lyim y'à zɛ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdǝ́ bɛ. A twèlé a vò a nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀ cɛmɛ dwã w myɛ.¹²«Dɛ̃ rǝ̀dù, vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé y'à twĩ̀ nì à la Damaasɛ a vò a zǝ Kristǝ-lyì bí. ¹³Pyɔ̌ Agǝrǝpa, à tú a yí sɔ́má yó, ǹdǝ́ yi rí yú yǝ́-pɛ̀lɛ́ ecǝl wǝ, a j'a nǝ pwẽ̀ nánfɔ̀lɔ̀ rǝ̀ shí dɛ̃̌, rǝ yǝ̌r rǝ kǝ́kɛ́lɛ́ àmyɛ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à tó ne mó ga. Rǝ̀ y'à du nǝ̀nyɔ́nɔ́ pwẽ̀. ¹⁴Nǝ́ gakó j'a ló tɛ̃́. A nyɛ̀ɛ̀ cǝl rǝ̀ byẽ̀ nè ǹdǝ́ nǝ́ dwí rí zɔ̀mà rǝ wɔ̀: ‹Swǝǝ, Swǝǝ, byè yil ǹ nǝ́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀? Byè yil ǹ nǝ́ ǹ jíjǐ ǹdǝ vwǎm mɔ̀bɔ́ mǝ̀ cǝ́bal nǝ́ ń mà ǹdǝ́ dǝ̀-dɔ̀lɔ̀ ta?›¹⁵«A zɛ̃̀ a bwǝ̀rh a wɔ̀: ‹Yó-cǝ́bal, ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ lò?› N wɔ̀ nɛ̀: ‹Àmyɛ́ wɔ́ Yezu. Wɔ́ àmyɛ́ ǹ nǝ́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ mɔ́. ¹⁶Zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌, b'à cír mó ǹ la yǝ̀ à tùntùnnǝ̀. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à byili mú à cìnǝ̀. Ǹ b'ǎ yǝ̀ à zhǝ̀n-cínnǝ, mùnì ga ń byili lyì bí dwã bɛ́ nɛ kɔn gǝ́ tó né ń bǝ́ nǝ nɛ zà, sǝ́ byili bi kɔn dɛ̀bɛ́ à gwẽ̌ la ce ǹ yírhǝ́ nǝ mɔ́ myɛ. ¹⁷À b'a yìlì mú Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó wẽ́. Wɔ́ bǝ̀myɛ́ sõ à la mɔ́ nɛ́ tũ̌, ¹⁸mùnì ń púr bǝ̀ yírhǝ́, bǝ du cǝ-byín wẽ́ bǝ bǝ̀ pwẽ̀ wǝ̀; bǝ du Shǝtana jɔ̃̀ w bǝ zù Yi, mùnì bǝ nǝ bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri, sǝ bǝ nǝ cǝl jàà y kɛ̀bɛ́ Yi cĩ́ rǝ̀ lyì bí ni mú wẽ́.›¹⁹«Pyɔ̌ Agǝrǝpa, kɔn zhí rǝ̀myɛ́ yi ní ga, à yǝ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi zhì dɛ̃̌ rǝ byili ni èta mɔ́ cẽ yé. ²⁰À jɛ̀rɛ̀ a bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ a byili Damaasɛ lyì bí ni; a zɛ̃̀ a bwǝ̀l rè a byili Zhǝrǝzalɛm lyì bí ni; rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, a bwǝ̀l rè a byili Zhide tǝnà y lyì bí gakó ne; a zɛ̃̀ a bwǝ̀l rè a byili cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ lyì bí ni, bǝ̀ bǝ̀ pyìrhí bǝ̀ wun bǝ zù Yi, sǝ bǝ twĩ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ b'a byili bǝ̀ bǝ̀ pyìrhí bǝ̀ wun zhǝ̀nà. ²¹«Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce Zhwifubá zǝ nɛ ǹdǝ́ à ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, bǝ̀ y'à n'ê yǎl bǝ gu ni.²²Sǝ Yi sɛ̃ nɛ kɔn m'e yí zà, à gwẽ̌ zhǐ à wɔ́ rǝ̀ zhǝ̀n-cínnǝ lyì-fwààlɛ̀ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ lyì-fwààlɛ̀ ga yé né. Wɔ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennǝ bé ǹdǝ́ Muyiisi byili bǝ̀ rǝ̀ mǝ̌ sǝ rǝ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò à n'â zɔ̀mà, sǝ è dǝ̀ kɔn dõ yé. ²³Bǝ̀ wò bǝ̀ bǝ̀ m'a nwɛ̀nɛ̀ Kristǝ mó, sǝ wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n yǝ̀ nã́yǝ́ǝ́ mó n bwìrhì n zɛ̃̀ n du cùùrì wẽ́, n bwǝ̀l pwẽ̀ ré yò n byili Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó ne.»²⁴Pwǝǝ gwẽ̌ nǝ́ ń byili kɔn gǝ́ tó né mó, sǝ Fesǝtuusi bya n wɔ̀ mɔ̀: «Ǹ cèrhè dɛ̃́dɛ̃́; rǝ̀myɛ́ ce ǹ wu w jé ń jǐrh nyǝ̀nyà.» ²⁵Pwǝǝ wɔ̀ mɔ̀: «À yó-cǝ́bal mɔ́ sõ, à yǝ̀ nyǝ̀nyà jǐrh yé. Zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à n'â byili mú wɔ́ zhǝ̀nà. Nǝ̀ dǝ̀ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ kùr zhe yé. ²⁶Pyɔ̌ Agǝrǝpa dǝ̀ zhǝ-bal ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ wẽ́ yé. Ń yě nǝ̀ yé-shò. Nǝ̀ yǝ̀ shèè gɔ́gwã́ w nǝ m'e wɛ̀rhɛ́ yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à m'a zɔ̀m kɔn gakó ń yé né ǹdǝ́ à wu gakó.²⁷Pyɔ̌ Agǝrǝpa, ǹ nǝ́ ǹ zwẽ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennǝ bé byili mú nyí? À n'â bùl bǝ̀ nyǐ ǹ nǝ́ ǹ zwẽ rǝ̀ nyí.» ²⁸Agǝrǝpa wɔ̀: «Ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń ce a jǐrh Kristǝ-lò ǹ kùr yó èlǎsɛ̃́?» ²⁹Pwǝǝ wɔ̀ mɔ̀: «È gǝ wɔ́ èlǎsɛ̃́, ráá kɔn m'a dɛnɛ ń mǝ́ jǐrh Kristǝ-lò myɛ, àmyɛ́ n'â lwǝ̀l Yi ni s'e bǝ̀k'a yǝ̀ ǹ dúdú yé, s'e yǝ̀ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á zhǐ zà á n'á cili à zɔ̀mà nɛ́ mɔ́, mùnì ga ámyɛ jǐrh ǹdǝ àmyɛ ta. Sǝ à t'â yǎl bǝ̀ bǝ̀ zǝ ámyɛ bǝ lyẽ ǹdǝ àmyɛ́ ta yé.»³⁰Rǝ̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ ǹdǝ́ cɔ w cǝ́bal mɔ́ ǹdǝ́ Bereniisi, e súlí lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à tó bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ gakó shí tɛ̃́ bǝ zɛ̃̀, ³¹bǝ zǝ dwã bǝ vò kwã nɛ́, bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ dwã bǝ̀ zhe: «Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yǝ̀ kaka wɛ̀rhɛ́ rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ ń mǝ̌ ǹdǝ́ gu, ráá byǝ̀nǝ́-jù w co yé.» ³²Agǝrǝpa zɛ̃̀ n wɔ̀ Fesǝtuusi ni: «Ń gǝ yà ń yǝ̀ wǝ̀l bǝ̀ wɔ́ Orɔm pyɔ̌ mɔ́ ń mà n bùr ń bùrsí, nǝ́ y'ǎ b'ǎ dwĩ̀ mù.»

Chapter 27

¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ pǝ nǝ́ba sɔ́má bǝ̀ nǝ́ zhǝl nǝ́ zù bǔ-bwǝl nǝ́ byɛrhɛ nǝ́ vò Yitǝlyi. Bǝ ce Pwǝǝ ǹdǝ́ byǝ̀nǝ́-jì lyì dwã màngɛlɛ́ tó shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cǝ́bal mǝ̀dù ń yíl Zhilyuusi ni. Ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ ŋwɛ́nɛ́ gùlú w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ y'à n'ê byẽ̀ bǝ̀ «Orɔm pyɔ̌ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ» mɔ́ wẽ́. ²Nǝ́ yí nǝ́ nǝ bǔ-bwǝl rǝ̀dù rǝ̀ y'à shí cɔ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Adǝrǝmyiiti mú, rǝ̀ n'ê zhǐr rǝ̀ la Azhi tǝnà y cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bwǝ́l nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w nɛ mɔ́ wa. Masɛdwanɛ tǝnà y cɔ w bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Tesǝloniki mú lyì bal mǝ̀dù yà ń tó nǝ́ba. Ń yíl Arǝsǝtarkɛ.³È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ yá, nǝ́ yí Shǝdɔ̃. Zhilyuusi yà ń zhe Pwǝǝ náàcɛ̀nɛ́. N pɔ̃ sɔ́má n vò n nǝ ń dɔwabá, bǝ sɛ̃ mɔ ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ ń zhe rǝ̀ tum. ⁴Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, nǝ́ zhǐr gàà nǝ́ la, sǝ nǝ́ pwírí zho w zǎ né yé. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ k'á byǝ́byɛ́lɛ́ nǝ́ tó cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ cǝcǝl w ò yíl Shipiri mú kwã nɛ́. ⁵Nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ tó nɛ̃̌ mɔ́ w kɔn zǎ Shilishi tǝnà y ǹdǝ́ Pǝ̃fyili tǝnà y sǝta nǝ́ m'é yí Myǝra, Lyisi tǝnà y wa. ⁶Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ yó-cǝ́bal mɔ́ nǝ bǔ-bwǝl rǝ̀dù gàà rǝ̀ y'à shí cɔ w bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Alɛsãdǝri mú, rǝ̀ n'ê zhǐr rǝ̀ la Yitǝlyi, n já n ce nǝ́ zù rǝ̀myɛ́.⁷Nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã nánzhǝzhɔ̌ ǹdǝ́ bǔ-bwǝl ré n'ê zhǝ̀l námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́. Nǝ́ nwɛ̀nɛ̀ nwɛ̀nɛ̀ nǝ́ b'ě bwǝlse cɔ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Ciniidi mú. Zho w gǝ́ y'à zǎ nǝ́ yé mó ce, nǝ́ k'á tó jàà èdù sǝta è yíl Salǝmɔnnɛ. Nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ byǝ́byɛ́lɛ́ nǝ́ tó cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ cǝcǝl w bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Kǝrɛtɛ mɔ́ kwã nɛ́. ⁸Nǝ́ kwè Kǝrɛtɛ bù-cǔ w dwɛ̀lɛ̀, nǝ́ nwɛ̀nɛ̀ nwɛ̀nɛ̀ ǹdǝ́ bǔ-bwǝl ré nǝ́ vò nǝ́ yí jàà èdù bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ «Bǔ-bwǝlǝ zhǔ jàà kɛ̀bɛ́ è càn». Jàà y èmyɛ́ ǹdǝ́ cɔ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Lazɛ mɔ́ bwǝ́l dwã nɛ.⁹Nǝ́ gǝ́ dɛnɛ mɔ́ ce, yi-byíní cànà y nyì-lyõṍ w y'à lyɛ̃. Kɔn zɛ̃̀ e jǐrh zwini ǹdǝ́ bǔ-bwǝl m'e vò jàà wà. ¹⁰Pwǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀: «À lyì, à yě bǝ̀ zwini la nɛ́ yál dɛ̃́dɛ̃́ sɔ́má y yó. Bǔ-bwǝl ré ǹdǝ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wẽ́ mó la zhìlù. Sǝ nǝ́myɛ̌ cìcì mú gǝ yǝ̀ dɛ̃̀, nǝ́ t'á la lú yé.» ¹¹Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ yó-cǝ́bal mɔ́ yà ń zhe lò mó mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń dùr bǔ-bwǝl ré mó ǹdǝ́ bǔ-bwǝl ré cǝ́bal mɔ́ zhǝ̀n du Pwǝǝ zɔ̀mà nɛ́.¹²Kɔn súlí myɛ, è gǝ́ y'à wɔ́ wàr yi mú ce, bǝ̀ y'à wàr bǝ̀ b'a mɛ̃ jàà y èmyɛ́ wẽ́ yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwǝl ré wẽ́ mó nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê yǎl sǝ bǝ zhǐr gàà ǹdǝ́ kɔn gǝ wɔ̌, sǝ bǝ lyɛ̃ bǝ yí bǔ-bwǝlǝ jàà dõ wǝ. Bǝ̀ n'ê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ bǝ̀ Fǝnishi. Èmyɛ ŋwɛ́nɛ́ Kǝrɛtɛ nɛ́. È zǎ yi-zùr sǝta. Wɔ́ gàà bǝ̀ y'à n'ê yǎl bǝ mɛ̃ nɛ́ bǝ dɛ̃̀ wàr yi rí gǝ tú è lyɛ̃. ¹³Rǝ̀myɛ́ yi ní, zho zɛ̃̀ o shí nǝ́ jǝ̀gwã̀ nɛ̀ ò n'ô ce námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwǝl ré w mó pwírí kɔn b'a yǝ̀ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Bǝ j'a zhǐr ǹdǝ́ bǔ-bwǝl ré bǝ kwè Kǝrɛtɛ bù-cǔ w dwɛ̀lɛ̀ bǝ̀ m'ê la.¹⁴Nǝ́ gǝ́ zhǐr námpɔ́lɛ́, zho nánfɔ̀lɔ̀ k'a shí nǝ́ jǝ̀jĩ́ ni, Kǝrɛtɛ pyàr rɛ́ sǝta, o zɛ̃̀ ò n'ô ce. ¹⁵Zho w j'a zǝ bǔ-bwǝl ré ò la. O ce rǝ̀ k'ê wàr sǝ rǝ zǎ nǝ́ gǝ́ y'ǎ n'é yǎl má yé. O j'a zǝ nǝ́ba ò m'ô la. ¹⁶Cǝ-bwɛ̀lɛ́ èdù ŋwɛ́nɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ cǝcǝl wǝ, è yíl Kɔda. Nǝ́ vò nǝ́ tó è sǝta nǝ́ r'é lyɛ̃. Bǔ-bwǝl námpɔ́lɛ́ y'à lyẽ nánfɔ̀lɔ̀ w kwã ǹdǝ́ nyínsi lyì bí zõ yilǝ. Sǝ nǝ́ gǝ́ yú cǝ-bwɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ sǝta, e cǝ̀r zho w yé ne, ce nǝ́ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ nwɛ̀nɛ̀ nwɛ̀nɛ̀ nǝ́ vwɛ̃ vwɛ̃ bǔ-bwǝl ré námpɔ́lɛ́ yá,¹⁷nǝ́ kwè y nǝ́ cĩ́ nánfɔ̀lɔ̀ w wa. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê dùr rè mó zɛ̃̀ bǝ zǝ nyínsi bǝ lyẽ nánfɔ̀lɔ̀ wá, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ bǔ-bwǝl ré gǝ è bwǝlse nyɔ̀rhɔ́ w ò ŋwɛ́nɛ́ Lyibyi bù-cǔ w sǝta mɔ́ nɛ. Ywẽ zɛ̃̀ rǝ̀ zhe be bǝ̀, dɛ̀ga rǝ̀ b'a yí nyɔ̀rhɔ́ w nɛ rǝ tu. Dɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ òdù y'à ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wẽ́. Ywẽ ré ce bǝ lyẽ w bǔ-bwǝl ré ne, bǝ ji nɛ̃̌ mɔ́ wa, o zǝ rɛ o zǎ zho w gǝ́ la mǝ̀gã̌ mɔ́. ¹⁸Zho w j'a gwẽ̌ cǝ̀ǝ̀lè ò n'ô nwɛ̀nɛ̀ nǝ́ba dɛ̃́dɛ̃́, rǝ̀myɛ́ zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ yá, lyì bí zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê vùr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwǝl ré wẽ́ mó bǝ̀ lwé nɛ̃̌ mɔ́ wa.¹⁹È lyẽ̌ yùwǝ̀, bǝ pwà bǔ-bwǝl ré cìcì wu w wẽ̀ ré bǝ dwĩ̀ nɛ̃̌ mɔ́ wa. ²⁰Nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã nánzhǝzhɔ̌ ǹdǝ́ yi rí yǝ̀ dwi lò nǝ rɛ ǹdǝ́ ń yírh yé; cã̀mǝ́sɔ̀wá myɛ yǝ̀ dwi cǝcɛ̃ nɛ lò nǝ y ǹdǝ́ ń yírh yé. Zho w y'à gwẽ̌ n'ô ce dɛ̃́dɛ̃́. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ y'ǎ k'é t'á bùl bǝ̀ nǝ́ b'ǎ lú gaga yé.²¹Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwǝl ré wẽ́ mó j'a dɛnɛ ǹdǝ́ kùjú jú. Rǝ̀myɛ́ yó, Pwǝǝ zɛ̃̀ n zhì lyì bí gakó yé né n wɔ̀ bɛ: «À lyì, á gǝ y'ǎ cili à zɔ̀mà nɛ́, nǝ́ mɛ̃ Kǝrɛtɛ nɛ́, nǝ́ y'ǎ t'á la zwini rí tɛ̀bɛ́ nɔ yé, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ jé mó myɛ y'à t'â la jó yé. ²²Sǝ èlǎsɛ̃́, à n'â lwǝ̀l ába s'á zǝ á wun, bǝ̀ lò mǝ̀dù ga tá ń la cú á wẽ́ yé. Bǔ-bwǝl ré dúdú rǝ̀ m'a jé.²³Yi rí tɛ̀bɛ́ à n'â cèrhé, rǝ̀ cǐ ni mú twĩ̀ rǝ̀ màlɛ́ka cǝcɔ̃ wa, ²⁴e wɔ̀ nɛ̀: ‹Pwǝǝ, bǝ̀ká dùr ywẽ yé. Bǝ̀ m'a zǝ mɔ́ bǝ vò bǝ m'e bùr Orɔm pyɔ̌ mɔ́ yé né. Yi m'a tǝ̀ ǹmyɛ́ yil rǝ ce lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ tó mó bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwǝl ré wẽ́ mó gakó lú.›» ²⁵N súlí n wɔ̀ bɛ: «Rǝ̀myɛ́ ce, à lyì, zǝ-na á wun, b'à yě pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ dɛ̀bɛ́ Yi byili ni mú b'a yǝ̀ zhǝ̀nà. ²⁶Sǝ cɔ òdù ŋwɛ́nɛ́ nɛ̃̌ mɔ́ cǝcǝl wǝ. Nɛ̃̌ mɔ́ b'a dul bǔ-bwǝl ré ò bù-cǔ w yó, ǹdǝ́ nǝ́ ga.»²⁷Dwã shí ǹdǝ́ nǝ̀na ǹdǝ́ nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́, zho w y'à n'ô lyɛ̀ɛ̀ nǝ́ba. Èmyɛ́ cǝcɛ̃ y wẽ́, cɛ y gǝ́ tú e swǝl, lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê dùr bǔ-bwǝl ré mó y'à n'ê bùl bǝ̀ rǝ̀ bwǝlse cɛ y nɛ. ²⁸Bǝ zɛ̃̀ bǝ kwè nyíní y è y'à ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwǝl ré wẽ́, bǝ̀ lyẽ cɔ̀bɔ́ nɛ mɔ́, bǝ ji nɛ̃̌ mɔ́ w bǝ m'e myɛrhɛ mǝ̀ lyìmì rí. Bǝ pwírí mǝ̀ lyìmì rí yú mɛ́tǝrɛ shǝ́-ètɔ̀ ǹdǝ́ bwàlpyɛ̀. Bǝ̀ gǝ́ twẽ̌ bǝ yí yé né námpɔ́lɛ́, bǝ k'e myɛrhɛ nɛ̃̌ mɔ́ lyìmì rí, bǝ pwírí rǝ̀ bɔ̀, rǝ jǐrh mɛ́tǝrɛ shí-èlyè ǹdǝ́ lyɛlɛ. ²⁹Ywẽ y'à zhe be, bǝ̀ dɛ̀ga bǔ-bwǝl ré b'a zhǝ̀r nǝ̀myìn-pyàr nɛ̀. Bǝ zɛ̃̀ bǝ kwè nyínsi sǝ̀na sǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwǝl ré wẽ́, bǝ̀ lyẽ cǝ̌brɛ nánfwààlɛ̀ nɛ́, bǝ zǝ rɛ bǝ lyẽ bǔ-bwǝl ré kwã nɛ́ bǝ ló nɛ̃̌ mɔ́ wa, mùnì ga bǔ-bwǝl ré ŋwɛ̀nɛ́ rǝ zhì, bǝ̀ m'ê dɛ̃̀ cǝ-lár ǹdǝ́ cǝ̀cɔ̀rɔ́.³⁰Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê dùr bǔ-bwǝl ré mó y'à n'ê yǎl bǝ shǝ́r bǝ dùr mùnì ga bǝ lú. Bǝ zɛ̃̀ bǝ shèè bǝ vùr bǔ-bwǝl ré námpɔ́lɛ́ y bǝ ji nɛ̃̌ mɔ́ wa, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ wɔ́ cǝ̌brɛ dwã bǝ̀ la bǔ-bwǝl ré yé né lyõ bǝ ló nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ ta. ³¹Pwǝǝ wɔ̀ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdǝ́ sǝ̀ yó-cǝ́bal mɔ́ nɛ: «Á gǝ yẽ̌ lyì bí byɛ̀bɛ́ èta mɔ́ shǝ́r bǔ-bwǝl ré wǝ, á t'á la lú yé.» ³²Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sǝ gõ̀ nyínsí shɛ̀bɛ́ sǝ̀ lyẽ bǔ-bwǝl ré námpɔ́lɛ́ y nɛ mɔ́, nɛ̃̌ mɔ́ zǝ rɛ mǝ lyɛ̃.³³Pwǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí gakó ne ǹdǝ́ cɛ y gwẽ̌ yǝ̀ lɛ́, bǝ̀ bǝ̀ jí kùjú. Ń wòwǝ̀: «Á gǝ́ n'á dɛ̃̀ bǝ̀ zho w kwi mú, zà wɔ́ dwã shí ǹdǝ́ nǝ̀na, ǹd'á gwẽ̌ yǝ̀ kùjú á nyú w ce yé. ³⁴A zɛ̃̀ à n'â lwǝ̀l ába s'á jí kùjú á b'á zwẽ á myǝ̌l ré, b'ǎ mǝ̀dù ga ywǝ́ èdù myɛ cìcì t'â la tɛ̃́ tu yé.» ³⁵Ń gǝ́ wò èta, n zɛ̃̀ n kwè búrú, n ce Yi nǝ̀bán lyì bí gakó yé né, n zɛ̃̀ n kǝ́ w dwã w ń nǝ́ ń dɔ̀mà.³⁶Bǝ̀ gakó wun za, bǝ̀myɛ zɛ̃̀ bǝ jí kùjú. ³⁷Sǝ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwǝl ré wẽ́ mó gakó y'ǎ wɔ́ nunǝ zwã̌-àlyè ǹdǝ́ shǝ́-shàlpyɛ̀ ǹdǝ́ bwǝ̀ldù. ³⁸Bǝ̀ gǝ́ jú bǝ sú, bǝ pwà jíjí-ywǝ́ǝ́lé bǝ ló nɛ̃̌ mɔ́ wa, mùnì ga bǔ-bwǝl ré jǐrh fúlǝ́ǝ́.³⁹Cɛ y gǝ́ lɔ́wá, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê dùr bǔ-bwǝl ré mó nǝ bù-cǔ wǝ́, sǝ bǝ̀ y'à yǝ̀l bù-cǔ w òmyɛ́ mɔ́ pár yé. Bǝ zɛ̃̀ bǝ nǝ nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w gɔ́gwã́ èdù ǹdǝ́ nyɔ̀rhɔ́ ò pyě dǝ̀dóló nɛ̃̌ mɔ́ wa, sǝ bǝ̀ y'à n'ê yǎl ǹdǝ́ bǝ̀ gǝ wɔ̌ sǝ bǝ zǝ bǔ-bwǝl ré bǝ yí gàà, sǝ bǝ ce rǝ zhì. ⁴⁰Bǝ zɛ̃̀ bǝ lwǝ̌r cǝ̌brɛ́ bǝ ló mwǝ̃́ y wǝ, bǝ j'a zhízhílí bǝ bwèlé bǔ-bwǝl ré nǝ̀núsí nyínsí, bǝ zɛ̃̀ bǝ twẽ̌ bǔ-bwǝl ré kàmǝ̀-jɛ̃̀ y nánfwɛ̀lɛ̀ y e bǝ̀ dɛ̃̌, zho w zɛ̃̀ ò n'ô cìrh rè rǝ zǎ nyɔ̀rhɔ́ w sǝta. ⁴¹Nɛ̃̌ mɔ́ y'à n'ê dùr mǝ̀ jǝl dwã jàà èdù wẽ́, sǝ mǝ̀ y'à pwà nyɔ̀rhɔ́ mǝ cĩ́ dwã yó gàà. Bǔ-bwǝl ré gǝ́ yú gàà, rǝ̀ yé y mɔ́rh. Rǝ̀ k'ê wàr sǝ rǝ twẽ̌ yé, sǝ nǝ̀-zha y y'à n'ê wǔr rǝ̀ kwã yá.⁴²Shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sǝ̀ n'ê yǎl sǝ gu byǝ̀nǝ́-jì lyì bí, mùnì mǝ̀dù ga bǝ̀ká n tu nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ n ŋwɛ̀nɛ́ n yɛ n jé yé. ⁴³Sǝ shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cǝ́bal mɔ́ gǝ́ yà ń nǝ́ ń yǎl n zwẽ Pwǝǝ mó ce, ń yǝ̀ shɛ̀nɛ́ sǝ gu bi yé. N pǝ nyí shǝ̀dɛ́ɛ́sɛ́ ǹdǝ́ byǝ̀nǝ́-jì lyì bí ga nɛ, bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gǝ yě nɛ̃̌ yɔ, sǝ bǝ zɛ̃̀ bǝ fwɛ̃́ nɛ̃̌ mɔ́ wa, bǝ vò bù-cǔ w ni, ⁴⁴sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dàl mɔ́ zǝ táàbàr, ráá bǔ-bwǝl ré yǝywaalɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́ bǝ m'e vò. Wɔ́ èta nǝ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ nǝ́ b'é ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ yí bù-cǔ w ni sǝ nǝ́ gakó lú.

Chapter 28

¹Nǝ́ gǝ́ lú nǝ́ zhɛ̀, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ lwar bǝ̀ cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w cǝcǝl w mó yíl Maltɛ. ²Sǝ ò lyì bí zɔ nǝ́ba náàcɛ̀nɛ́. Dwà y'à n'ê nywɛ̀. Rǝ̀myɛ́ ce wàr rɛ́ y'à ŋwɛ́nɛ́. Bǝ zɛ̃̀ bǝ jéé myǐn tɛ̃́, bǝ byẽ̀ nǝ́ba, nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga kǝ́kɛ́lɛ́ mɔ nǝ́ r'é ywǝ̀lǝ̀.³Pwǝǝ zɛ̃̀ n pwà dǝ̀-bwàálɛ ń la myǐn mú w co, sǝ́ nyǐ kùwǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ dǝ̀-bwàálɛ́ wa. Myǐn mú lumi rí gǝ́ kwǝ̀l yǝ̀, e j'a shǝ́r e byǝ́byɛ́lɛ́ ń jɛ̃̀ nɛ̀. ⁴Cɔ w lyì bí gǝ́ nɔ kùwǝ̀ y è byǝ́byɛ́lɛ́ ń jɛ̃̀ y nɛ, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ dwã bǝ̀ zhe: «Dǒ dǒ myɛ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ mà n yǝ̀ lyì-gurnǝ. Ń lú nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w wa, sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, Yi gǝ́ wɔ́ cángá mɔ́ ce, rǝ̀ t'â yǎl bǝ̀ ń yál nɛ́ yé.»⁵Pwǝǝ zhɛ́rhɛ́ kùwǝ̀ y n ji myǐn mú wǝ, sǝ è yǝ̀ mɔ kaka wɛ̀rhɛ́ yé. ⁶Bǝ̀ gakó y'à n'ê bùl bǝ̀ ń mà n nyǝ̀lɛ̀, ráá ń mà n tu tɛ̃́ n já n cì. Sǝ bǝ̀ dɛ̃̀ dɛ̃̀ rǝ̀myɛ́ bǝ ga, kɔn dɛnɛ, bǝ pwírí kaka yǝ̀ mɔ̀ wɛ̀rhɛ́ yé. Bǝ̀ bùlǝ̀ né k'a zhízhílí, bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ bǝ̀ ń wɔ́ yi.⁷Cɔ w lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ du lyì bí gakó mó yà ń zhe jàà bwǝ́lbwǝ́l gàà. Lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ yà ń yíl Pubyiliyuusi. Ńmyɛ̌ mɔ́ ce nǝ́ bǝ̀ ń sõ kɛ̀lɛ́ wa, nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã nǝ̀tɔ̀, sǝ ń zɔ nǝ́ba cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ ń dɔwabá ta. ⁸Ń da jà ń yà ń bǝ jàn zhe yé. Pɔ̃̀ɔ̃́ ǹdǝ́ sábá y'à zhe mo ń pyě tɛ̃́. Pwǝǝ vò n nǝ mɔ, n cĩ́ jɛ̀rh ń yó, n lwǝ̀l Yi ń yilǝ, n wárh. ⁹Rǝ̀myɛ́ yó, cɔ w nǝ̀bwànà dwã nánzhǝzhɔ̌ y'à n'ê twí Pwǝǝ sõ, ń wárh bɛ. ¹⁰Sǝ rǝ̀myɛ́ ce lyì bí y'à n'ê nyàm nǝ́ba. Nǝ́ gǝ́ tú nǝ́ r'é zhìrǝ́, bǝ pǝ nǝ́ba kɔn dɛ̀bɛ́ gakó nǝ́ zhe rǝ̀ tum sɔ́má y kǒ yilǝ.¹¹Nǝ́ wɛ̀rhɛ́ cànsɛ̀ sǝ̀tɔ̀ Maltɛ nɛ́, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ zhǐr. Bǔ-bwǝl rǝ̀dù y'à shí Alɛsãdǝri, sǝ è gǝ́ y'à wɔ́ wàr yi mú ce rǝ̀ y'à mɛ̃ Maltɛ nɛ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ nǝ́ j'á zù. Bǝ̀ y'à n'ê byẽ̀ dè bǝ̀ «Kasǝtɔɔrɛ», bǝ j'à n'ê byẽ̀ dè bǝ̀ «Poluusi» myɛ. ¹²Nǝ́ gǝ́ yú Sǝrǝcuusi, nǝ́ mɛ̃ gàà nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã nǝ̀tɔ̀.¹³Nǝ́ zhì gàà nǝ́ k'é zù bǔ-bwǝl ré nǝ́ tó bù-cǔ w vɔ̃̀ nɛ̀, nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ vò Erǝjo. È zɛ̃̀ nǝkɔkɔ́lɛ́ y yùwǝ̀, zho w j'a shí nǝ́ kwã ò n'ô cìrh nǝ́ba, nǝ́ j'á yí Puzoole nǝ́ dwã nǝ̀lyè yùwǝ̀. ¹⁴Sǝ nǝ́ nɔ Kristǝ-lyì cɔ w òmyɛ́ wẽ́. Bǝ lwǝ̀l nǝ́ba bǝ̀ nǝ́ mɛ̃ bǝ̀ sõ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ dwã nyàlpyɛ̀. Wɔ́ èta nǝ́ Orɔm y zhǝl mó tó né. ¹⁵Cɛmɛ nǝ̀lyè y'à ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má y yó; òdù w zhe ya, bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Apyuusi-ya; ò dõ mó yíl Zulǝ́-jààsɛ̀-sǝ̀tɔ̀. Sǝ Orɔm Kristǝ-lyì bí gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ nǝ́ bànà, bǝ b'e jǝl nǝ́ba jààsɛ́ sǝ̀myɛ́ wẽ́. Pwǝǝ gǝ́ nɔ bɛ, n ce Yi nǝ̀báná, sǝ ń wu k'a za.¹⁶Nǝ́ gǝ́ yú Orɔm, bǝ pǝ jàà Pwǝǝ ne ń dúdú, ǹdǝ́ shǝ̀dáá èdù è la mɔ yìlù. ¹⁷Pwǝǝ gǝ́ yú Orɔm n zhɛ̀, ń dwã nǝ̀tɔ̀ yù w n zɛ̃̀ n byẽ̀ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Orɔm nɛ́ mɔ́ yé né cìnǝ́ bé bǝ bǝ̀ ń sõ. Bǝ̀ gǝ́ tú bǝ nǝ dwã ń sõ bǝ zhɛ̀, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «À yǝ̀ nǝ́ dwí rí gwar, a j'à yǝ̀ nǝ́ nàmbala bɛ́ lùl-e-pwírí y myɛ nǝ dwé yé. E jà ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, bǝ̀ zɔ nɛ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ bǝ pǝ Orɔm lyì bí ni. ¹⁸Orɔm lyì bí zɛ̃̀ bǝ bwǝ̀rh nè kɔn gǝ́ tó né, bǝ pwírí à yǝ̀ kaka wɛ̀rhɛ́ rǝ̀ n'ê byili b'à mǝ̌ ǹdǝ́ gu yé. Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ k'â n'ê yǎl bǝ dwĩ̀ nì.¹⁹Zhwifubá zɛ̃̀ bǝ̀ t'â yǎl bǝ̀ bǝ̀ dwĩ̀ nì yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce a zɛ̃̀ a byili bǝ̀ wɔ́ Orɔm pyɔ̌ mɔ́ à n'â yǎl bǝ̀ ń bǔr à bùrsí, sǝ à yǝ̀ shɛ̀nɛ́ a tǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil a cĩ́ yò à dwí rí yó w yé. ²⁰Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à n'â yǎl sǝ nǝ́ nǝ dwã, a byili ába bǝ̀ wɔ́ à gǝ́ zhí mɔ̀bɔ́ Esǝrayɛl lyì bí n'ê dɛ̃̀ mɔ́ ni mú è ce bǝ zǝ nɛ bǝ lyẽ ǹdǝ́ nyáná nɛ́.»²¹Bǝ zɛ̃̀ bǝ wɔ̀ mɔ̀: «Bǝ̀ yǝ̀ sɛ́bɛ́ rǝ̀dù ga kɛ̃ rǝ shí Zhide rǝ bǝ̀ nǝ́ sõ nyɔ̀nɔ̀ rǝ zɔ̀m ǹ yò yé. Nǝ́ dwí rí lò mǝ̀dù ga myɛ kǝ́ ń yǝ̀ twí n wɔ̀ nǝ́ba kaka, ráá n zɔ̀m ǹ yil námmǝlwɛ̀lɛ́ yé. ²²Nǝ́ yě bǝ̀ jààsɛ́ gakó lyì bí bǝ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ ǹ zù mú só yé. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ r'é yǎl sǝ ǹmyɛ́ cìcì mú byili nǝ́ba kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ bùlǝ̀.»²³Bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ Pwǝǝ ga zɛ̃̀ bǝ pǝ dɛ̃ bǝ̀ la k'e m'e nǝ dwã. Dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ yù w Zhwifubá bǝ̀ Pwǝǝ sõ nánzhǝzhɔ̌ dwini shãã ga mɔ́. Pwǝǝ byili zɔ̀mà nánzhǝzhɔ̌; ń yà ń nǝ́ ń zɔ̀m Yezu yò ń byili bi, sǝ ń yà ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ ń gǝ́ wɔ̌ nɛ́, ń tó Muyiisi nyǝ́ né ǹdǝ́ Yi nyì-zwennǝ bé sábá nɛ́ dɛnnɛ ń byili bi, mùnì ga bǝ zwẽ nyí bǝ zù Yezu Kristǝ. Sǝ bǝ̀ jòm bǝ cili zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ nǝkɔkɔ́lɛ́ kɔn m'e yí dǝ̀dɛ̀nɛ́. ²⁴Lyì jàlà shɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ kɔn dɛ̀bɛ́ Pwǝǝ byili mú nyí, sǝ jàlà yǝ̀ nyí zwẽ yé.²⁵Bǝ zɛ̃̀ bǝ k'â la jè ǹdǝ́ bǝ̀ bǝ dwã zɔ̀mà kùr nyɛ̌ yé.Pwǝǝ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: «Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ gǝ́ tó Yi nyì-zwennǝ Ezǝyi dɛnnɛ e zɔ̀m ǹdǝ́ nǝ́ nàmbala bɛ́ mɔ́, è y'a zhe bwìrì. ²⁶È tó ń dɛnnɛ e wɔ̀:‹Zhǝl ń wɔ̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ nɛ:Á m'ǎ cili náàcɛ̀nɛ́, sǝ á t'á la nǝ̀ kùrǝ̀ nyɔ̀ɔ̀ yé.Á m'ǎ nyǐ náàcɛ̀nɛ́, sǝ á yírhǝ́ t'â la kaka nɔ yé.²⁷Bǝ̀ dwí rí tɛ̀bɛ́ lyì bí jǐrh yó-kùùlì cìnǝ́.Bǝ̀ shĩ bǝ̀ zhã̌ nɛ́,bǝ pyi bǝ̀ yírhǝ́ né,mùnì ga bǝ̀ yírhǝ́ bǝ̀k'a na,sǝ bǝ̀ zhã̌ bǝ̀k'a nyɛ̀ɛ̀,sǝ bǝ̀ surhǝ né myɛ bǝ̀k'a pul,bǝ pyìrhí bǝ̀ wun bǝ k'a b'à sõ yé.Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ a wárh bɛ yé.›»²⁸Pwǝǝ súlí n wɔ̀: «Lwarna bǝ̀ Yi ce bǝ̀ n'ê byili rǝ̀ vwǎrh mɔ́ yò w lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó ne, sǝ lyì bí bǝ̀myɛ́ m'a cili.» ²⁹[Pwǝǝ gǝ́ zɔ̀m n zhɛ̀, Zhwifubá zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê ce sɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdǝ́ dwã bǝ̀ m'ê la jè.]³⁰Pwəə wὲrhέ byinə nǝ̀lyè jàà ń yà ń zwẽ ń ŋwέnέ è wẽ́ mó wə, ǹdǝ́ ń nǝ́ ń zwẽ lyì bí byὲbέ gakó bə n'ê twí ń sono mó. ³¹Ń yà ń nǝ́ ń bwǝ̀l Yi pyὲlὲ rέ yò w ń byili bi, ń súlí ń byili kɔn rέ dὲbέ rǝ̀ ŋwέnέ Yezu Kristə shò-kwã mɔ́ ǹdǝ́ wu-jɔ̀, sə lòlò yà ń tá ń cǝ̀r mo yé.

Romans

Chapter 1

¹Wɔ́ àmyɛ́ Pwǝǝ à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la ába pɔ. À wɔ́ Yezu Kristǝ tùntùnnǝ̀. Yi byẽ̀ nè b'à yál ń tùntúm, rǝ̀ cír ne rǝ̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l yilǝ. ²Rǝ̀ tó rǝ̀ nyì-zwennǝ bé dɛnnɛ rǝ bwǝl yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀myɛ́ mɔ́ nyí shãã shãã ga rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́. ³Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ n'ê zɔ̀m Yi Byǐ nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ yò. Ń kwè numbyíní yala, bǝ lù mù Dǝvyidi dwí rí wẽ́.⁴Sǝ ń gǝ́ bwìrhì Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn yil mó n'ê byili bǝ̀ ń wɔ́ Yi Byǐ ń zhe jàn nánfɔ̀lɔ̀. ⁵Yi sɛ̃ nɛ, rǝ ce a jǐrh rǝ̀ tùntúm, Yezu Kristǝ jàn yilǝ, mùnì ga tǝnǝ̀rh dwí gakó lyì ŋwɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ nyí bǝ zù mù, sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ ń pùbùlǝ̀, ń yil ré còrhó yilǝ. ⁶Yi gǝ́ byẽ̀ ámyɛ á jǐrh Yezu Kristǝ lyì mú ce, á ŋwɛ́nɛ́ lyì bí bǝ̀myɛ́ wẽ́.⁷Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á ŋwɛ́nɛ́ Orɔm nɛ́ mɔ́, Yi só ába, rǝ byẽ̀ ába á jǐrh rǝ̀ lyì. Nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ b'a cĩ́ bwǝl á yó, sǝ bǝ pǝ ába yǝ̀-zùlǝ́!⁸À b'a jɛ̀rɛ̀ a tó Yezu Kristǝ dɛnnɛ a ce à Yi rí nǝ̀bán á gakó yilǝ, bǝ̀ lyì bí n'ê zɔ̀m á Yi-ni-zhú mú yò lũ w púlǝ́púlǝ́ wẽ́. ⁹À n'â bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí à m'â twĩ̀ Yi tum rí ǹdǝ́ à wu gakó. À gǝ n'â lwǝ̀l rè gakó, à t'â swě á yò yé, sǝ Yi cìcì yě bǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n à n'â zɔ̀mà. ¹⁰À n'â lwǝ̀l rè twéé twéé, ǹdǝ́ kɔn gǝ wɔ́ rǝ̀myɛ́ pùbùlǝ̀, s'a ŋwɛ̀nɛ́ a bǝ̀ á sono.¹¹À n'â yǎl ǹdǝ́ à wu gakó a bà, mùnì ga Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ tó à dɛnnɛ e pǝ ába è paánsɛ́, mùnì á ŋwɛ̀nɛ́ á zhí Yi ni kẽkẽ. ¹²Kɔn du, à yě bǝ̀ à gǝ tú á sono, á Yi-ni-zhú mú b'a pɛ̃ wu-jɔ̀, sǝ àmyɛ nyǎn mɔ́ b'a pǝ wu-jɔ̀ ámyɛ nɛ.¹³Da-byǎ, à n'â yǎl b'ǎ lwar bǝ̀ twǝr nánzhǝzhɔ̌ à y'à n'â yǎl a bǝ̀ á sõ, sǝ wɔ́ kɔn rǝ̀ cǝ̀r nè; wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à gwẽ̌ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ a bǝ̀ yé. À y'à n'â yǎl b'à tum rí zǝ kùr á sõ ǹdǝ cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ wẽ́ mó ta. ¹⁴Kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ ǹdǝ́ nɛ b'à twĩ̌ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yírhǝ́ púr bǝ̀ yě sɛ́bɛ́ mɔ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yírhǝ́ yǝ̀ púr bǝ̀ yǝ̀l sɛ́bɛ́ mɔ́ ga yilǝ. ¹⁵Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à n'â yǎl a bǝ̀ a bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí a byili ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ Orɔm nɛ́ mɔ́ myɛ nɛ.¹⁶À t'â dùr cìzhìl ǹdǝ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l yé, bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ Yi jàn rǝ̀ m'ê vwǎrh lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zhí Yi ni, e ji kùr ǹdǝ́ Zhwifubá e m'e yí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó. ¹⁷Yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí n'ê byili bǝ̀ lò gǝ zhí Yi ni, rǝ̀ n'ê vùr ǹ dwǝ́ǝ́ré, bǝ̀ kɔn gakó wɔ́ ǹdǝ́ Yi-ni-zhú mú jàn. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhí Yi ni, ǹ kǝ́ ǹ bǝ dóó zhe yé. Ǹ b'ǎ zǝ nyǔ.»¹⁸Yi zhǐ Arǝzana w rǝ̀ lyim n'ê yì lyì bí yǝ̀-bǝlwàálɛ́ ǹdǝ́ lwɛlɛ tɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ǹdǝ́ bǝ̀ tùntùm-bǝywààlɛ́ rǝ̀ n'ê cǝ̀r zhǝ̀n rɛ́ yé ne mó yilǝ. ¹⁹Lò gǝ́ wɔ̌ ń mà n tó né n lwar Yi gǝ́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ wɔ́ pamparɛ̃ɛ̃ ǹdǝ́ bɛ, bǝ̀ rǝ̀ cìcì mú byili ri bi.²⁰Rǝ̀ jàn rɛ́ rǝ̀ bǝ swɛ̃́ zhe mó ǹdǝ́ rǝ̀ gǝ́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ y'à shèè, sǝ lũ w kùr-ju yi ní ga, lyì bí wɔ̌ bǝ tó wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ dɛnnɛ bǝ nǝ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à shèè mó ǹdǝ́ bǝ̀ surhǝ. Rǝ̀myɛ́ ce, lò ǹ gǝ zɛ̃̀ ǹ wò bǝ̀ ǹ bǝ rǝ̀myɛ́ nɛ, wɔ́ ǹmyɛ́ yò. ²¹Lyì bí yě Yi párá, sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, bǝ̀ t'â cèrhé re, bǝ̀ j'à t'â ce rǝ̀ nǝ̀bán ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ y'à mǝ̌ sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ yé. Bǝ̀ surhǝ né gǝ́ yǝ̀ pul, kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ wẽ́ mó myɛ j'à bǝ kùr zhe mó ce, bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ cǝ-byṹ wẽ́.²²Bǝ̀ zhe bǝ̀ bǝ̀myɛ́ lɔ́wá, bǝ j'à yǝ̀ lɛ́ yé. ²³Bǝ̀ t'â cèrhé Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ cu kɔn gaga mɔ́ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ y'à mǝ̌ sǝ bǝ cèrhé re né yé. Bǝ̀ k'â n'ê wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ rǝ̀ nyɛrhɛ numbyíní y è t'â mɛ̃ nɛ́ mɔ́, bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ rǝ̀ nyɛrhɛ kúmsi myɛ, rǝ̀ tɛ̀ nyɛrhɛ nǝ̀rh sǝ̀na wẽ̀, rǝ̀ tɛ̀ nyɛrhɛ dɔma, bǝ̀ n'ê cèrhé.²⁴Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, Yi yẽ̌ be bǝ j'â n'ê twĩ̀ tùntùm-bǝywààlɛ́ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́, bǝ̀ m'ê cɔ̀ bǝ̀ yala nɛ́ bǝ̀ cìcì nì ǹdǝ́ bǝ̀ cìzhìl tumǝ né. ²⁵Bǝ̀ kwè zhǝ̀n rɛ́ bǝ m'e lyǝ́r kɔma, bǝ̀ k'â n'ê wùlì tɛ̃́ bǝ̀ cèrhé wẽ̀ tɛ̀bɛ́ Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́, bǝ yẽ̌ rǝ̀ Wǎrhna mɔ́ cìcì mú ni. E jà wɔ́ ńmyɛ̌ ń mǝ̌ dwã ǹdǝ́ còrhó byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ! Amɛ̀n!²⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, Yi yẽ̌ be bǝ̀ cìzhìl tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né shilǝ né wẽ́. Bǝ̀ kana bɛ́ yẽ̌ bǝ̀ gǝ́ y'à mǝ̌ sǝ bǝ pyẽ̀ né ǹdǝ́ bǝ̀ byǝ́nǝ́ bé mó ne, bǝ̀ k'â n'ê zǝ dwã bǝ̀ pyẽ̀. Numbyíní j'à bǝ mǝ̌ s'e wɛ̀rhɛ́ èta yé. ²⁷Bǝ̀ bala bɛ́ myɛ yẽ̌ kana bɛ́ nɛ, k'â wɔ́ bǝ̀ dwã bala bɛ́ shil rǝ̀ zù bì, bǝ̀ n'ê zǝ dwã bǝ̀ pyẽ̀. Bǝ̀ n'ê twĩ̀ tùm-bǝywààlɛ̀ ǹdǝ́ dwã, e jà numbyíní bǝ mǝ̌ s'e wɛ̀rhɛ́ èta yé. Sǝ bǝ̀ cìcì tùm-bǝywààlɛ́ ce bǝ̀ n'ê nɛ còrhò-tum.²⁸Bǝ̀ gǝ́ yǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ tó Yi ni mú ce, Yi yẽ̌ be bǝ tó bǝ̀ surhǝ né námbǝjǝ́ǝ́lé kùrǝ̀, bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ mǝ̌ sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́.²⁹Bǝ̀ wun ní sú ǹdǝ́ tùntùm-bǝjǝ́ǝ́le dwí gakó. Bǝ̀ n'ê twĩ̀ lwɛlɛ; bǝ̀ wɔ́ sǝ̀cír-nyǝla; bǝ̀ n'ê dùr bǝ̀ dwã bɛ́ bwɛ̃̌. Bǝ̀ wun nyɛ̌ bárhɛ́; bǝ̀ wɔ́ lyì-gurnǝ; bǝ̀ wɔ́ búlǝ́ cìnǝ́; bǝ̀ n'ê myìnì bǝ̀ dwã bɛ́; bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ yààyàà. ³⁰Bǝ̀ n'ê shèè bǝ̀ dwã bɛ́, bǝ̀ m'ê zɔ̀m bǝ̀ sõ. Bǝ̀ wɔ́ Yi zwǝ̀. Bǝ̀ n'ê fulsi bǝ̀ dwã bɛ́; bǝ̀ zhe cìn-còrhó; bǝ̀ n'ê zhẽ̌ bǝ̀ cìn dɛ̃̌. Bǝ̀ wɔ́ surhǝ námmǝlwǎlsɛ cìnǝ́; bǝ̀ t'â zwẽ bǝ̀ dabá ǹdǝ́ bǝ̀ nábá nyí ni yé. ³¹Bǝ̀ wɔ́ bǝ-surhǝ-zhe cìnǝ́; bǝ̀ t'â pyìrh bǝ̀ nyì-bwelé yé. Bǝ̀ wɔ́ bǝ-wun-zhe cìnǝ́; bǝ̀ wɔ́ wu-kùùlì cìnǝ́.³²Ǹdǝ́ bǝ̀ yě bǝ̀ nyǐ Yi b'a kǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ bùrsì ǹdǝ́ cu ga, bǝ̀myɛ́ cìcì mú n'ê wɛ̀rhɛ́ èta, bǝ j'à só lyì bí dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀myɛ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́.

Chapter 2

¹Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ kɛ́ ǹ dwã bɛ́ bùrsì bǝ̀ bǝ̀ dó mó, wɔ́ ǹ cìcì nyɛ̌sɛ́ ǹ nǝ́ ǹ kɛ́. Bá ǹ gǝ wɔ́ nɛ́ yil myɛ, ǹ gǝ nǝ́ ǹ kɛ́ ǹ dwã bɛ́ bùrsì, ǹmyɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né j'à wɔ́ rǝ̀dù mú ce, ǹ tá ǹ la bwìrì nɔ yé. ²Nǝ́ yě bǝ̀ Yi n'ê bùr lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ bùrsí ǹdǝ́ zhǝ̀nà.³Ǹ nǝ́ ǹ bùl bǝ̀ ǹ gǝ nǝ́ ǹ kɛ́ ǹ dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ bùrsì, ǹmyɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né j'à wɔ́ rǝ̀dù, ǹ b'ǎ lú Yi bùrsí yé né? ⁴Yi wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cí, rǝ̀ t'â pɔpwɛrɛ ǹdǝ́ yò yé. Sǝ ǹ nǝ bǝ̀ká tǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil ń fulsi ri yé. Lwar bǝ̀ rǝ̀ gǝ́ n'ê wɛ̀rhɛ́ wu-bɔ̀nɔ̀ èta mɔ́, wɔ́ yál rǝ̀ n'ê yǎl bǝ̀ ǹ pyìrhí ǹ wu.⁵Sǝ ǹ nǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ yó-kùlù, ǹ bǝ shɛ̀ ǹ wu pyìrhú yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, Yi lyim b'a zɛ̃̀ ǹdǝ́ mɔ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ la bùrsí kɔ́ ǹdǝ́ zhǝ̀n mɔ́ yùwǝ̀. ⁶Rǝ̀ b'a kwɛ̃̌ lò gakó kɔn mɛrhɛ ǹdǝ́ ǹ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né. ⁷Rǝ̀ b'a pǝ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê ce jàn nɛ́ ǹdǝ́ cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́, bǝ̀ m'ê pyà zùwǝ́ ǹdǝ́ còrhó ǹdǝ́ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌.⁸Sǝ rǝ̀ lyim b'a cààsɛ̀ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â shɛ̀nɛ́ rǝ̀ nyí ni, bǝ j'à bǝ shɛ̀ zhǝ̀n rɛ́ yò mó, bǝ̀ gǝ́ n'ê yẽ̌ bǝ̀ cìn nì bǝ̀ pɛ lwɛlɛ rɛ́ nɛ mɔ́ yilǝ. ⁹Lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ nǝ́ ǹ twĩ̀ lwɛlɛ, zwini ǹdǝ́ wu-zhìlù b'a zǝ mɔ́, sǝ wɔ́ Zhwifubá bǝ̀ m'a yǝ̀ nã́yǝ́ǝ́ bé, lyì bí dwã bɛ́ zɛ̃̀ bǝ pú.,¹⁰Sǝ Yi b'a pǝ zùwǝ́ ǹdǝ́ còrhó ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ mɔ́ mǝ̀dù mǝ̀dù gakó ne, sǝ wɔ́ Zhwifubá bǝ̀ m'a k'e yǝ̀ nã́yǝ́ǝ́ bé, lyì bí dwã bɛ́ zɛ̃̀ bǝ pú. ¹¹Zhǝ̀nà, bǝ̀myɛ́ ga wɔ́ kɔn rǝ̀dù Yi yé né. ¹²Byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ ǹdǝ́ bǝ̀ yǝ̀l Muyiisi nyǝ́ né ga mɔ́ myɛ b'a cì, ǹdǝ́ nyǝ́ né yǝ̀ bǝ̀ bùrsì kɛ́ yé. Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yě ne, bǝ j'à n'ê wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ mɔ́, Yi b'a kǝ́ bǝ̀ bùrsì ǹdǝ nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní.¹³È dǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ só Muyiisi nyǝ́ né cilu mú bǝ̀ k'ê bǝ dóó zhe yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cili ni, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nǝ̀ gǝ́ n'ê byili ní mú bǝ̀ bǝ dóó zhe yé. ¹⁴Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá, bǝ̀ yǝ̀l Muyiisi nyǝ́ né, bǝ̀ j'à n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nǝ̀ gǝ́ n'ê byili ní mú, ǹdǝ́ bǝ̀ yǝ̀l nè ga, wɔ́ bǝ̀ cìcì mú bǝ̀ j'â wɔ́ nɛ.¹⁵Sǝ bǝ̀ n'ê tó bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ̀ byili bǝ̀ Yi nyǝ́ né kɛ̃ bǝ̀ wun ní wẽ́. Bǝ̀ yě rǝ̀myɛ́ bǝ̀ wẽ́ pamparɛ̃ɛ̃. Bǝ̀ zhe surhǝ né nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ ce, bǝ̀ gǝ dó myɛ, bǝ̀ yě, bǝ̀ gǝ yǝ̀ dwé myɛ, bǝ̀ yě. Rǝ̀myɛ́ cìcì n'ê byili bǝ̀ nyǝ́ né kɛ̃ bǝ̀ wẽ́. ¹⁶Rǝ̀myɛ́ gakó b'a yǝ̀ pamparɛ̃ɛ̃ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi la tó Yezu Kristǝ dɛnnɛ rǝ kǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ shèè numbyíní wu w wẽ́ mó bùrsí mú, ǹdǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí à n'â bwǝ̀l mó gǝ́ n'ê byili ní.¹⁷Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ wǝ̀l bǝ̀ ǹ wɔ́ Zhwifu, ǹ zhí Muyiisi nyǝ́ né ne, ǹ nǝ́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌ bǝ̀ ǹ wɔ́ Yi lò, ¹⁸ǹ yě rǝ̀ pùbùlǝ̀ né, ǹ nǝ́ ǹ tó kɔn dɛ̀bɛ́ nyǝ́ né n'ê byili mú dɛnnɛ ǹ cír tɛ̀bɛ́ rǝ̀ mǎ. ¹⁹Ǹ nǝ́ ǹ bùl bǝ̀ ǹ wɔ́ lyìlyǝ̌r vwanna, bǝ̀ ǹ wɔ́ pwẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ cǝ-byín wẽ́ mó yilǝ, ²⁰bǝ̀ ǹ nǝ́ ǹ pul yǝ̀l-nǝ̀-kùrǝ̀ cìnǝ́ surhǝ, bǝ̀ ǹ wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ ǹdǝ bǝ̀sɔ́ná ta mɔ́ cǝ̀rhnǝ̀. Ǹ nǝ́ ǹ bùl ǹdǝ́ ǹ wu gakó bǝ̀ nyǝ́ né pul zhǝ̀n ǹdǝ́ kɔn gakó lwar sɔ́má nǝ pɔ̃́.²¹Ǹmyɛ́ yě ǹ dwã bɛ́ còrhò, byè yil ǹ nǝ zɛ̃̀ ǹ wàr ǹ cìn ǹ nǝ́ ǹ cèrhè? Ǹ zhe bǝ̀ lò bǝ̀ká n ŋwɔ̀ yé, ǹmyɛ́ cìcì mú jà ǹ nǝ́ ǹ ŋwɔ̀là. ²²Ǹ nǝ́ ǹ byili bǝ̀ lò bǝ̀ká n fwǝ̌l yé, ǹmyɛ́ cìcì mú jà ǹ nǝ́ ǹ fwǝ̀lǝ́. Wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi mú zwǝ́l wɔ́ súsúlú ǹ sõ, ń jà ǹ nǝ́ ǹ ŋwɔ̀l wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ mɔ́ jìsí wẽ́ mó ǹ yè.²³Ǹ nǝ́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌ bǝ̀ ǹ yě nyǝ́ né, ń jà ǹ tá ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nǝ̀ gǝ́ n'ê byili ní yé. Lwar bǝ̀ èta mɔ́ wɔ́ Yi ǹ nǝ́ ǹ fulsi. ²⁴Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Wɔ́ ámyɛ̌ Zhwifubá á ce byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó n'ê tùrh Yi.»²⁵Ǹ gǝ nǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní, ǹ góm mó zhe kùrǝ̀, sǝ ǹ gǝ tá ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nǝ̀ gǝ́ n'ê byili ní, ǹmyɛ́ ǹdǝ́ lò mɔ̀bɔ́ ń yǝ̀ gòm ga wɔ́ kɔn rǝ̀dù. ²⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń yǝ̀ gòm, n jà ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní, Yi t'â la mɔ nyǔ ǹdǝ lò mɔ̀bɔ́ ń gòm ta? ²⁷Mɔ̀bɔ́ ń yǝ̀ gòm, n jà ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní mú, ń mà n byili ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ tá ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní mú ni bǝ̀ ǹ dówǝ́, ń j'ǎ gõ̀, ǹ zhe nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́.²⁸È dǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né wɔ́ ǹdǝ Zhwifu ta lyì bí yírhǝ́ w mó ń wɔ́ Zhwifu páá yé. È dǝ̀ góm mó mɔ̀bɔ́ lyì bí yírhǝ́ nǝ mɔ́ mǝ̀ wɔ́ góm mó páá mɔ́ yé. ²⁹Zhwifu páá mɔ́, wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Zhwifu ń wu w wẽ́ mó. Góm mó páá mɔ́ myɛ wɔ́ mɔ̀bɔ́ mǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹ wu w wẽ́, mǝ̀ n'ê shí Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ sõ mó, sǝ è dǝ̀ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ kɛ̃ nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó ta mɔ́ yé. Zhwifu páá tá ń pyà còrhó numbyínsí sõ yé. Wɔ́ Yi sõ ń nǝ́ ń nɛ còrhó né.

Chapter 3

¹È gǝ wɔ́ èta, wɔ́ bǝ̀kɔ́n ǹdǝ́ rǝ̀ dõ Zhwifubá myɛ̌ m'ê du lyì bí dwã bɛ́? Nà góm mó myɛ̌ zhe kùrǝ̀? ²Zhǝ̀nà, rǝ̀ zhe kùr wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ wẽ́. Nã́yéé ré, wɔ́ Zhwifubá ne Yi jɛ̀rɛ̀ rǝ pǝ rǝ̀ nyǝ́ né, mùnì ga nǝ yǝ̀ bǝ̀ sõ.³Sǝ jàlà gǝ zɛ̃̀ bǝ̀ yǝ̀ nyí zwẽ, rǝ̀myɛ́ nǝ wɔ̌ rǝ̀ m'a ce Yi zhɛ́rhɛ́ rǝ̀ nyì-bwelé yǝ́? ⁴Kɔn wàr yé. Lwar-na bǝ̀ numbyíní gǝ n'ê gòm kɔma myɛ, Yi t'â gòm kɔma yé. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Bǝ̀ n'ê tó ǹ zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ bǝ lwar bǝ̀ ǹ bǝ dóó zhe yé. Ǹ gǝ yú bùrsi jàà wa, ǹ nǝ́ ǹ jí bwìrì.⁵Nǝ́myɛ̌ lwɛlɛ rɛ́ gǝ n'ê ce bǝ̀ lwar bǝ̀ Yi wɔ́ cángá cí, wɔ́ bǝ̀kɔ́n nǝ́ b'ǎ wɔ̀? Nǝ́ wɔ̌ nǝ́ b'ǎ wɔ̀ bǝ̀ rǝ̀ tumǝ né dǝ̀ cángá, rǝ̀ lyim gǝ́ n'ê zɛ̃̀ nǝ́ yó w mó yilǝ? À zɔ̀mà nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ wɔ́ numbyíní zɔ̀mà. ⁶Zhǝ̀nà, Yi wɔ́ cángá cí. È gǝ y'à dǝ̀ rǝ̀myɛ́, etǝr rǝ̀ y'à b'a tó né rǝ bùr lũ w bùrsì?⁷Àmyɛ́ kɔma bɛ́ gǝ ce lyì bí lwar pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ Yi wɔ́ cángá cí, rǝ̀ còrhó yilǝ, bǝ̀kɔ́n à bùrsi nǝ b'a k'e kǝ́ ǹdǝ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ cí ta? ⁸Lyì jàlà n'ê gòm kɔma bǝ̀ ce nǝ́ nyí ni bǝ̀ nǝ́ n'é wǝ̀lǝ̀: Wɛ̀rhɛ́-na nǝ́ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, munì cɛ̀nɛ̀ tó rǝ̀ dɛnnɛ rǝ yǝ̀ nɛ́. È nǝ gǝ y'à wɔ́ zhǝ̀nà, bǝ̀kɔ́n yil nǝ́myɛ̌ cìcì mú nǝ́ t'á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ? Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zɔ̀m èta mǝ̌ dwã ǹdǝ́ còrhò-tum pɔ⁹À nǝ m'a wɔ̀ bǝ̀ byè? Nǝ́myɛ̌ Zhwifubá ǹdǝ́ lyì bí dwã bɛ́ gakó wɔ́ lwɛlɛ yómǝ́ ¹⁰Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Lò mǝ̀dù ga tɛ̀nɛ́ ń wɔ́ cángá.¹¹Lò mǝ̀dù ga myɛ tɛ̀nɛ́ ń zhe surhǝ yé. Lò tɛ̀nɛ́ ń nǝ́ ń pyà Yi yé. ¹²Bǝ̀ gakó mù dwã nɛ bǝ ywǝ̀r bǝ yẽ̌ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è càn mɔ́ nɛ bǝ jé bǝ tu pɔ̀rɔ́ wa. Mǝ̀dù ga tá ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ yé.¹³Bǝ̀ byã-mǝ́gɔ̀ɔ́lɛ́ nyɛ̌ ǹdǝ lú-bɔ̀là byɛ̀bɛ́ bǝ̀ nyǝ́ né pyi ta. Bǝ̀ n'ê zǝ bǝ̀ mǝ̀jǝ̀ǝ̀lé bǝ̀ yǔr lyì bí. Bǝ̀ nyí-zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀ n'ê dwi bǝ̀ nyú w mú wɔ́ ǹdǝ kùwǝ̀ swã̀ ta. ¹⁴Bǝ̀ nyǝ́ né sú ǹdǝ́ zɔ̀m-yàr ǹdǝ́ bwǝlse dúdú.¹⁵Bǝ̀ nèrh lum ǹdǝ́ e vò e ló jal tɛ̃́. ¹⁶Bǝ̀ gǝ tó mǝ̀gã̌ gakó, wɔ́ cɛ cɔ̌ ǹdǝ́ zúzúnú dúdú. ¹⁷Bǝ̀ yǝ̀l yǝ̀-zùlǝ́ sɔ́má y shò yé. ¹⁸Bǝ̀ t'â dùr Yi yé.¹⁹E jà nǝ́myɛ̌ yě bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó nyǝ́ né n'ê byili mú, wɔ́ byɛ̀bɛ́ nǝ̀ cǐ mú yilǝ. Èta, numbyíní èdù ga wàr è b'a púr è nyí e jí bùrì yé, b'è gǝ wɔ́ Yi yilǝ, lyì bí gakó zhe dwǝ́ǝ́re. ²⁰Lò tɛ̀nɛ́ ń mà n zhì Yi yé né n jí bwìrì ń gǝ́ ń zwẽ rǝ́ nyǝ́ né yil yé, bǝ̀ nyǝ́ né tum rí wɔ́ nǝ ce numbyíní lwar b'è wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ cí.²¹Èlǎsɛ̃́, Yi byili rǝ̀ gǝ́ n'ê tó né rǝ̀ ce nǝ́ k'é bǝ dwǝ́ǝ́re zhe mó, sǝ rǝ̀myɛ́ dǝ̀ nyǝ́ né jàn yil yé. Nyǝ́ né cìcì mú ǹdǝ́ Yi nyì-zwennǝ bé jɛ̀rɛ̀ bǝ ji rǝ̀ yǝ̀-bya. ²²Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ zhí Yezu Kristǝ ne mó Yi ce bǝ̀ k'ê bǝ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé. Wɔ́ èta rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ zhí mu mú, bǝ̀ lyì bí gakó wɔ́ kɔn rǝ̀dù.²³Lyì bí gakó wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ ce bǝ̀ twǝ́r k'ê tɛ̀nɛ́ Yi yùwǝ́ y wẽ́ yé. ²⁴Sǝ Yi pɔ bɛ rǝ̀ pɛnɛ́ y nánfò. Rǝ̀ ce bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe rǝ̀ wu-bɔ̀nɔ̀ jàn yilǝ, bǝ̀ wɔ́ Yezu Kristǝ ń vùr bǝ̀ lwɛlɛ rɛ́²⁵Wɔ́ Yezu Kristǝ Yi cír n yǝ̀ vwĩ̀-kɔna, ń jal mɔ́ ló tɛ̃́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù mú yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri nɔ yilǝ. Yi tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ rǝ byili bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ Cángá cí. Shãã ga, rǝ̀ zhìlì rǝ̀ yala nɛ rǝ̀ yǝ̀ lyì bí còrhò-tum pɛ bǝ̀ dwǝ́ǝ́ré yil yé. ²⁶Sǝ rǝ̀ gwẽ̌ n'ê yǎl rǝ byili èlǎsɛ̃́ bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ cángá cí, rǝ̀ ce lò mɔ̀bɔ́ ń zù Yezu kǝ́ ń bǝ dóó zhe yé²⁷È nǝ gǝ wɔ́ èta, lò kǝ́ ń wɔ̌ ń mà n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌? Ɔ̃́'ɔ̃, kɔn wàr yé Sǝ wɔ́ byè yilǝ? È dǝ̀ nyǝ́ né zõ mó è n'ê jí yé. Wɔ́ Kristǝ zú mú. ²⁸Nǝ́ yě bǝ̀ lò gǝ zhí Kristǝ ne, Yi n'ê ce rǝ̀ ná-cí kǝ́ ń bǝ dóó zhe yé, sǝ è dǝ̀ nyǝ́ né zõ yil yé.²⁹Yi rí wɔ́ Zhwifubá dúdú yil rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nà? Rǝ̀ tɛ̀nɛ́ lyì bí dwã bɛ́ yil nà? Lwar-na zhǝ̀n zhǝ̀nà, bǝ̀ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ lyì bí dwã bɛ́ myɛ yilǝ, ³⁰Bǝ̀ Yi rí wɔ́ rǝ̀dù sá. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê ce Zhwifubá k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe, bǝ̀ gǝ́ zhí Kristǝ ne mó yilǝ, e jà wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê ce lyì bí dwã bɛ́ myɛ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe bǝ̀ gǝ́ zhí mu mú yilǝ.³¹Nǝ́myɛ̌ gǝ́ zhí Kristǝ ne mó, wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ nǝ b'a zɛ̃̀ rǝ ce nǝ́ wɔ̀ bǝ̀ nyǝ́ né bǝ kùr zhe? È dǝ̀ èta yé. Nǝ́myɛ̌ gaga mɔ́ n'é byili pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ nǝ̀ wɔ́ zhǝ̀nà.

Chapter 4

¹Abǝraham wɔ́ nǝ́myɛ̌ Zhwifubá nàmbal. Bǝ̀kɔ́n nǝ́ b'ǎ zɔ̀m ń shò-kwã nɛ́? Wɔ́ bǝ̀kɔńn ń nɔwa? ²È gǝ y'à wɔ́ ń tùm-ècɛ̀nà yil Yi nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta, ń yà ń wɔ̌ ń mà n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌. Sǝ è dǝ̀ Yi yé né ń mà n zhẽ̌ ń cìn ní yé. ³Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Abǝraham zɔ Yi zhǝ̀nà. Rǝ zɛ̃̀ rǝ nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta, ń gǝ́ zhí Yi ni mú yilǝ.⁴Lò gǝ twĩ̀ tum, bǝ zɛ̃̀ bǝ kwɛ̃̌ mɔ, nyǐ è dǝ̀ kɔn bǝ̀ pɔ mɔ nánfò yé. ⁵E jà lò mɔ̀bɔ́ ń yǝ̀ tùm-ècɛ̀nà wɛ̀rhɛ́, n zɛ̃̀ n zhí Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê ce yǝ̇-bǝlwàálɛ cìnǝ́ k'ê bǝ dǝ́ǝ́re zhe mó ne, rǝ̇ b'a nyǐ rǝ̀ ná-cí ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta.⁶Dǝvyidi myɛ byili bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ Yi nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta, rǝ̀ ná-cí wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cí, sǝ è dǝ̀ ń tùm-ècɛ̀nà yil yé. ⁷Dǝvyidi wòwǝ̀: Wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ Yi pɔ bɛ bǝ̀ dwǝ́ǝ́ré sǔbri, rǝ̀ vùr bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́. ⁸Wu-nyɔ̃̀ cí wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ Cǐnnǝ mó yǝ̀ ń dwǝ́ǝ́ré yò bwǝ̀rh.⁹Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gòm mó dúdú yil wu-nyɔ̃ w òmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́, ráá wɔ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ gòm mó ga yilǝ? Nǝ́ jɛ̀rɛ̀ nǝ́ byili bǝ̀ Abǝraham ya ń zhí Yi ni. ¹⁰Sǝ wɔ́ dǒ yi ní Yi nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta? Wɔ́ ń gǝ́ gòm mó kwã nɛ́, ráá ǹdǝ́ bǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ mɔ gom? Wɔ́ ǹdǝ́ ń yǝ̀ gòm yé.¹¹Abǝraham yà ń zhí Yi ni. Rǝ̀myɛ́ yil Yi nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń zɛ̃̀ n gõ̀ né. Sǝ góm mó mǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ myɔrhɔ ò n'ô byili bǝ̀ Yi jɛ̀rɛ̀ rǝ nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta, ń gǝ́ zhí ri mú yilǝ. Rǝ̀myɛ zɛ̃̀ rǝ ce n jǐrh byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gòm bǝ j'à zhí Yi ni mú gakó da. Bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil Yi nyǐ bi ǹdǝ bǝ̀ bǝ dwǝ́ǝ́re zhe ta. ¹²Abǝraham jǐrh byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gòm mó myɛ da, sǝ è dǝ̀ bǝ̀ góm yil yé. Wɔ́ bǝ̀ gǝ́ zhí Yi ni ǹdǝ ń ta mɔ́ yilǝ, bǝ̀ ńmyɛ̌ cìcì mú ju kùr n zhí Yi fòró n zɛ̃̀ n gõ̀.¹³È dǝ̀ Abǝraham gǝ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní mú è ce Yi bwǝl nyí bǝ̀ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń nɛ̀mɛ́ nɛ́ b'a cìní lù w yé. Wɔ́ ń gǝ́ Yi ni rǝ zɛ̃̀ rǝ nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta mɔ́ yilǝ. ¹⁴È gǝ y'à wɔ́ byɛ̀bɛ́ Yi pɔ bɛ bǝ̀ nyǝ́ né mó bǝ̀ b'a cìní kɔn dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl rǝ̀ nyí mú, sǝ́ nyǐ Yi-ni-zhú mú y'à wɔ́ nánfò, rǝ̀ nyì-bwǝlé y myɛ y'à bǝ kùr zhe yé, ¹⁵bǝ̀ wɔ́ nyǝ́ né nǝ̀ n'ê ce Yi lyim zɛ̃̀. Sǝ nyǝ́ gǝ́ tɛ̀nɛ́ mǝ̀gã̌, lò myɛ tá ń la cõ yé.¹⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, Yi bwǝl rǝ̀ nyí rí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhí ri mú ni. Sǝ rǝ̀myɛ́ wɔ́ pɛnɛ́ nánfò Yi pɔ bɛ, mùnì rǝ̀ nyì-bwǝlé y zǝ kùr Abǝraham nɛ̀mɛ́ nɛ́ gakó yilǝ. È dǝ̀ byɛ̀bɛ́ Yi pɔ bɛ rǝ̀ nyǝ́ mó dúdú yil yé. wɔ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhí ri ǹdǝ Abǝraham ta mɔ́ ga yilǝ. Abǝraham wɔ́ nǝ́ gakó da. ¹⁷Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ Yi wòwǝ̀: À ce ń jǐrh dwǝ́ nánzhǝzhɔ̌ da. Wɔ́ Abǝraham gǝ́ zhí Yi ni mú è ce n jǐrh nǝ́ gakó da. Wɔ́ Yi rǝ̀ n'ê pɛ nyǔ cùùri ni, rǝ ce kɔn d,ɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à tɛ̀nɛ́ yǝ̀ nɛ́.¹⁸Abǝraham zhí Yi ni, n shɛ̀nɛ́ n dɛ̃̀ kɔn dɛ̀bɛ́ ń yà ń kǝ́ ń yǝ̀l rǝ̀ nyí ni mú. Rǝ̀myɛ́ ce, ń jǐrh dwǝ́ nánzhǝzhɔ̌ da. bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Ǹ b'ǎ lù byǎ nánzhǝzhɔ̌. ¹⁹Abǝraham yà ń yú byinǝ zɔ̌m. Ń yà ń yě bǝ̀ ń cɛ ń bwǝlse cu, Sara myɛ yà ń kǝ́ ń wàr ń la lúl yé. Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, ń yà ń zhí ni kẽkẽ.²⁰Ń yǝ̀ Yi bwelé y tǝ́tɔ̀ná ce rǝ̀myɛ́ gakó wẽ́ yé. Ń Yi-ni-zhú mú gaga kwɛrhɛ e súlí ń jàn n cèrhé Yi. ²¹Ń yà ń yě náàcɛ̀nɛ́ bǝ̀ Yi wɔ́ jàn cǝ́bal, rǝ̀ wɔ̌ rǝ̀ b'a pyìrh rǝ̀ nyì-bwelé yǝ́. ²²Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil Yi nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta.²³Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀ bǝ̀: Yi nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta mɔ́, rǝ̀myɛ́ dǝ̀ Abǝraham dúdú yò bǝ̀ zɔ̀m yé. ²⁴Wɔ́ ǹdǝ́ nǝ́myɛ̌ ga yò bǝ̀ zɔ̀m. Wɔ́ nǝ́ Yi- ni- zhú mú Yi n'ê nyǐ, bǝ̀ nǝ́ zhí rǝ̀myɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ bwìrhì nǝ́ Cǐnnǝ Yezu mú ni. ²⁵wɔ́ nǝ́myɛ̌ dwǝ́ǝ́ré yil bǝ̀ zɔ Yezu bǝ pǝ bǝ gu, sǝ Yi bwìrhì mu rǝ b'e ce nǝ́ k'é bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé.

Chapter 5

¹Nǝ́ gǝ́ Yi ni mú ce nǝ́ k'é bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé. Èlǎsɛ́, yǝ̀-zùlǝ́ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ bwǝ̌l wǝ, nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ jàn yilǝ. ²Ń ce nǝ́ tó nǝ́ Yi-ni-zhú mú dɛnnɛ nǝ́ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ lwar rǝ̀ sónó gǝ́ nyɛ̌ nɛ́. Eta, nǝ́ zhǐ ò wẽ́ kẽkẽ. Nǝ́ wun j'à nyɛ̀, bǝ̀ nǝ́ yě bǝ̀ nǝ́ b'ǎ nǝ cǝl rǝ̀ zùwǝ́ y wǝ.³Sǝ kɔn du, nǝ́ wun gǝ́ nyɛ̀ mɔ́, wɔ́ nǝ́ yě bǝ̀ gǝ́ n'é nwɛ̀nɛ̀ myɛ, nɔ̀nɔ̀ w òmyɛ b'a ce nǝ́ pyɛ́nɛ́ nǝ́ zhì kẽkẽ. ⁴Sǝ cìn-pyɔ́nɔ́ mɔ́ mǝ̀myɛ́ b'a ce, nǝ́ zhì nǝ́ nà yó yò-còlȯ yi ní. Èta, nǝ́ gǝ pyɛ́nɛ́ nǝ́ zhì nǝ́ nà y yó, nǝ́ b'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ dɛ̃̀ Yi nyì-bwelé y pyǐrh mó. ⁵E jà rǝ̀ nyì-bwelé y nǝ́ n'é dɛ̃̀ è pyǐrh mó dǝ̀ jǝ̀jɔ̀rɔ́ kɔn yé, bǝ̀ Yi ce rǝ̀ sónó w sú nǝ́ wun ní, rǝ̀ Eshirhǝ y rǝ̀ pɔ nǝ́ba mɔ́ jàn yilǝ.⁶Zhǝ̀nà, yi rí tɛ̀bɛ́ Yi y'à cír mó gǝ́ tú e yí, ǹdǝ́ nǝ́ y'ǎ gwẽ̌ wɔ́ bǝ-jàn-zhǝǝre cìnǝ́, Kristǝ cù lyì-bǝlwǎlsɛ́ yilǝ. ⁷Kɔn zum ǹdǝ́ lò la shɛ̀nɛ́ n cì wu-cángá cí yilǝ, sǝ dɛ̀ga, lò wɔ̌ ń cì lyì-twǝ̌ yilǝ.⁸Sǝ ǹdǝ́ nǝ́ y'ǎ gwẽ̌ wɔ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ cìnǝ́ yi ní, Kristǝ cù nǝ́ yilǝ. Wɔ́ èta Yi tó né rǝ byili nǝ́ba rǝ̀ sónó wǝ́. ⁹Ń jal mɔ́ mǝ̀ ló tɛ̃́ mɔ́ ce nǝ́ k'é bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé; sǝ kɔn du, nǝ́ yě pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ ń mà n zwẽ nǝ́ba Yi lyim rí yé né.¹⁰Nǝ́ y'à wɔ́ Yi zwǝ̀, sǝ rǝ̀ tó rǝ̀ Byǐ mú cu mú dɛnnɛ rǝ kwɛrhɛ nǝ́ yò ǹdǝ́ rǝ̀ cìcì. Sǝ kɔn du èlǎsɛ̃́, nǝ́ yò gǝ́ kwɛrhɛ ǹdǝ́ rɛ mɔ́ ce, rǝ̀ b'a tó rǝ̀ Byǐ mú bùrhù mú dɛnnɛ rǝ vwǎrh nǝ́ba. ¹¹Sǝ èdǝ̀ rǝ̀myɛ́ dúdú yé. Nǝ́ wun nyɛ̀ ǹdǝ́ Yi, nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ jàn yilǝ, bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ jàn yil nǝ́ yò kwɛrhɛ ǹdǝ́ Yi.¹²Wɔ́ lò mǝ̀dù sásá dɛnnɛ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ tó né o zù lũ w wẽ́. Lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ wɔ́ Adama. Sǝ wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ ò zǝ cu o bà. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce lyì bí gakó n'ê cì, bǝ̀ bǝ̀ gakó wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ. ¹³Yi gǝ́ pɔ rǝ̀ nyǝ́ né Muyiisi ni mú, ǹdǝ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ y'à jɛ̀rɛ̀ ò ŋwɛ́nɛ́ lũ w wǝ. Sǝ nyǝ́ né gǝ́ y'à tɛ̀nɛ́ mɔ́ ce, Yi y'à t'â nyǐ rǝ̀myɛ́ ǹdǝ yò ta yé.¹⁴E jà kɔn zhí Adama e m'e yí Muyiisi yi ní, cu mú zɔ jàn. Adama cẽ Yi nyí ni. Bá lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à yǝ̀ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ ń ta mɔ́ myɛ cìcì y'à n'ê cì. Adama yà ń wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yà ń mǝ̌ sǝ n bǝ̀ mɔ́ nyɔrhɔ. ¹⁵Sǝ Yi pɛnɛ́ y nánfò w ǹdǝ́ Adama yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w bǝ dwã mǝ̌ yé. Zhǝ̀nà, lò mǝ̀dù sásá dóó ce lyì nánzhǝzhɔ̌ n'ê cì, sǝ Yi pɛnɛ́ y nánfò w zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́ du. Wɔ́ Yezu Kristǝ jàn yil Yi wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdǝ́ lyì nánzhǝzhɔ̌.¹⁶Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi n'ê pɛ mɔ́ ǹdǝ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w lò mǝ̀dù mǝ n bǝ̀ mɔ́ nyǎn rɛ́ dǝ̀ rǝ̀dù yé. Yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ lò mǝ̀dù mǝ n bǝ̀ mɔ́ ce Yi kǝ́ lyì bí bùrsi, rǝ pǝ bɛ còrhò-tum. Zhǝ̀nà, lyì bí wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ nánzhǝzhɔ̌, sǝ Yi ce bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé, rǝ̀ gǝ́ pɔ bɛ rǝ̀ pɛnɛ́ y nánfò mó yilǝ. ¹⁷Lò mǝ̀dù sásá dóó yilǝ, cu mú zɔ jàn, sǝ Yi tó Yezu Kristǝ dúdú sá dɛnnɛ rǝ̀ n'ê pɛ paánsɛ nánzhǝzhɔ̌ numbyínǝ́ bé ne. Yi n'ê wɛ̀rhɛ́ bɛ cɛ̀nɛ̀, rǝ ce bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé, sǝ bǝ̀ b'a nǝ nyǔ bǝ tó bǝ jí pyɛ̀lɛ̀ Kristǝ jàn yilǝ.¹⁸Lò mǝ̀dù sásá dóó ce lyì bí gakó nǝ còrhò-tum. Èta myɛ, lò mǝ̀dù sásá cángá tumǝ ce bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé, sǝ bǝ̀ zhe nyǔ myɛ ń jàn yilǝ. ¹⁹Shãã ga, wɔ́ lò mǝ̀dù sásá ń yà ń cẽ Yi nyí ni, lyì nánzhǝzhɔ̌ zɛ̃̀ bǝ jǐrh yǝ̀-bǝlwàálɛ cìnǝ́. Èta myɛ, wɔ́ lò mǝ̀dù sásá ń shɛ̀nɛ́ Yi nyí ni, lyì nánzhǝzhɔ̌ zɛ̃̀ bǝ jǐrh lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ dwǝ́ǝ́re zhe.²⁰Yi nyǝ́ né túwǝ́, dwǝ́ǝ́ré j'a zɛ̃̀ rǝ̀ n'ê súlí, rǝ jǐrh nánzhǝzhɔ̌. Sǝ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ gǝ súlí dɛ̃́dɛ̃́ mǝ̀gã̌, Yi pɛnɛ́ y nánfò w súlí dɛ̃́dɛ̃́ e bɔrh du. ²¹Yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ y'à zhe ŋwɔ̀nɔ́ ò n'ô gwi lyì bí. Èta myɛ, Yi pɛnɛ́ nánfò w zhe ŋwɔ̀nɔ́ ò n'ô ce nǝ́ k'é bǝ dwǝ́ǝ́re zhe, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ zhe nǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ jàn yilǝ.

Chapter 6

¹Sǝ wɔ́ bǝkɔ́n nǝ́ b'ǎ wɔ̀? Nǝ́ b'ǎ tǝ̀ rǝmyɛ́ yil nǝ́ j'á n'é wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ, sǝ Yi pɛnɛ́ nánfò w m'e súlí e bɔrh? ²Ɔ̃́'ɔ̃, nǝ́ wàr nǝ́ b'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta yé. Nǝ́myɛ̌ nyɛ̌ ǹdǝ nǝ́ cù nǝ́ k'á shǝ́r yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ wẽ́ ta. Bǝ̀kɔ́n yil nǝ́ gwẽ̌ m'ǎ cǝ̀ǝ̀le nǝ́ n'é wɛrhɛ́ wa? ³Á yǝ̀l bǝ̀ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ mɔ́lɛ́ nɛ̃̌ w Yezu Kristǝ wẽ́ mó, nǝ́ mù dwã nɛ ǹdǝ́ mɔ nǝ́ mɔ́lɛ́ ń cu mú wẽ́ nà?⁴Bǝ̀ tó nɛ̃̌ w mɔ́lɔ́ mɔ́ dɛnnɛ bǝ mù nǝ́ba dwã nɛ ǹdǝ́ Kristǝ, ń cu mú wẽ́, bǝ ce nǝ́ba lú-bɔ̀l mɔ́ wa. Sǝ Kristǝ bwìrhì ǹdǝ́ ń Da zùwǝ́ y nánfɔ̀lɔ̀ w jàn rɛ́, mùnì ga nǝ́myɛ bwìrhì, nǝ́ tùntwĩ̀ĩ̀ rí jǐrh nándùl. ⁵Zhǝnà, nǝ́ gǝ́ mù dwã nɛ ǹdǝ́ mɔ nǝ́ cì ń cu mú dwí rí mú, nǝ́myɛ m'ǎ bwirhì ǹdǝ ń ta.⁶Nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ lwar kɔn rǝ̀dù: Bǝ̀ mù nǝ́ shãã ga tùntwĩ̀ĩ̀ rí Kristǝ ne bǝ súlí bǝ pǝpa dǝ̀-jɔrhɔ́ yó, mùnì yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w swã̀ y cì, sǝ nǝ́ bǝ̀k'á yǝ̀ ò yómǝ́ yé. ⁷Nǝ́ yě bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń cùwǝ̀, ń kǝ́ ń dǝ̀ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ yóm yé.⁸Nǝ́ gǝ́ tó Kristǝ ne nǝ́ cì mú ce, nǝ́ zwẽ nyí bǝ̀ nǝ́ b'ǎ tó mo nǝ́ nǝ nyǔ myɛ. ⁹Nǝ́ j'ǎ yě bǝ̀ Kristǝ gǝ́ bwìrhì mú, ń kǝ́ ń tá ń la cú yé, cu k'ê bǝ ń yàlà zhe yé.¹⁰Wɔ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ vǔr yil ń cù twǝr rǝ̀dù sá. Sǝ èlǎsɛ̃́, ń bwìrhì ń ŋwɛ́nɛ́ Yi yil námpúm. ¹¹Ámyɛ wɔ́ èta. Lwar-na b'ǎ nyɛ̌ ǹdǝ á cù á shǝ́r lú-bɔl wẽ́ ta, a zɛ̃̀ á tó Kristǝ dɛnnɛ nɛ á bwìrhì á jǐrh Yi lyì.¹²Rǝ̀myɛ́ ce, á bǝ̀k'á k'á yẽ̌ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ cìní á yala nɛ́ yé, b'ǎ la cú: s'á bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ á shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ yò yé. ¹³Á bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ á zǝ á yala nɛ́ kǝ̀kàlsɛ́ á m'á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ yé. Á gaga mɔ́ mǝ̌ s'á ce á cìn Yi jɔ̃̀ ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù bǝ k'a bwìrhì ta. Èlǎsɛ̃́, zǝ-nǝ á yala nɛ́ á twĩ̀ cángá tumǝ. ¹⁴È k'ê dǝ̀ nyǝ́ né nǝ̀ cǐ ába yé. Wɔ́ Yi pɛnɛ́ y nánfò w ò cǐ ába. Rǝ̀myɛ́ ce, yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ k'ô bǝ á yàlà zhe yé.¹⁵È k'ê dǝ̀ nyǝ́ né nǝ̀ cǐ ába yé. Wɔ́ Yi pɛnɛ́ y nánfò w ò cǐ ába. Nǝ́ nǝ b'ǎ tǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ n'é twĩ̀ lwɛlɛ? Ɔ̃́'ɔ̃, nǝ́ wàr nǝ́ b'ǎ wɛ̀rhɛ́ èta yé. ¹⁶Lwar-na bǝ̀ lò gǝ zwẽ nyí n ce ń cìn lò jɔ̃̀ w ń nǝ́ ń twĩ̀ ń pɛ mɔ, ń jǐrh rǝ̀ ná-cí yóm. Èta myɛ, á gǝ zwẽ nyí á tó yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w nɛ, wɔ́ cu jàà w ò zǝ ába ò la nɛ́; sǝ á gǝ n'á tó Yi ni, á k'á t'á la dwǝ́ǝ́re zal yé.¹⁷Ce-nǝ nǝ́ ce Yi nǝ̀báná! Á y'ǎ wɔ́ yǝ̀- bǝlɔ̀lɔ́ yómǝ́ shãã ga, sǝ èlǎsɛ̃́, á shɛ̀nɛ́ á zwẽ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ cèrhè ába mɔ́ ǹd'á wun gakó. ¹⁸Yi zwẽ ába yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ yóm ré wẽ́, á zɛ̃̀ á n'á twĩ̀ cángá tumǝ.¹⁹Á wàr á n'á nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà kùr nàná mɔ́ ce, à n'â zɔ̀m ǹd'ába ǹdǝ́ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ numbyíní wɔ̌ è b'a nyɛ̀ɛ̀ nǝ̀ kùrǝ̀. Shãã ga, á y'ǎ shɛ̀nɛ́ á jǐrh yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ yómǝ́ námpúm á m'á twĩ̀ pwarha tumǝ, á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né gakó jǐrh yààyàà. Sǝ èlǎsɛ̃́, zǝ-nǝ á cìn námpúm á yǝ̀ Yi yómǝ́ á twĩ̀ cángá tumǝ. Èta, á m'ǎ yǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ sú Yi yírhǝ́. ²⁰Á gǝ́ y'ǎ wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ yómǝ́ yi ní, cángá tumǝ né y'à dǝ̀ á yé yé, ²¹Sǝ wɔ́ bǝ̀kɔ́n tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ pɔ ába? Zà mɔ́, nǝ̀ cìzhìl zhe ába, bǝ̀ nǝ̀ yó gurǝ́ y wɔ́ cu.²²Sǝ èlǎsɛ̃́, Yi zwẽ ába yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ yómré wẽ́, á zɛ̃̀ á n'á twĩ̀ tumǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ sú Yi yírhǝ́, sǝ nǝ̀ yó gurǝ́ y wɔ́ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌. ²³Zhǝ̀nà, Yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ kwǎndɛ́ wɔ́ cu, sǝ pɛnɛ́ y nánfò w Yi n'ê pɛ mɔ́, wɔ́ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌, nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ jàn yilǝ.

Chapter 7

¹Da-byǎ, á yě nyǝ́ né. Rǝ̀myέ ce, à n'â bùl b'ǎ yě kɔn rέ dὲbέ à n'â yǎl a byili ába mó: Lò gə gwẽ̌ yǝ̀ cì, nyǝ́ né cǐ mú.²À m'a byili ába myɔrhɔ òdù: kɛ̃ gǝ jú byal, byal mɔ́ gǝ gwẽ̌ yǝ̀ cì, nyǝ́ né ce ń bǝ mǝ̌ sǝ n kǝ́ n jí byal dõ yé. Sǝ byal mɔ́ gǝ tú ń cùwǝ̀, kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ ń cǐ ń cìnǝ̀. Nyǝ́ né k'ê t'â cǝ̀r ń yé ne yé. ³Ń gǝ jú byal dõ, ǹdǝ́ ń byal mɔ́ cìcì mú gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́, bǝ̀ y'a byẽ̀ kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ bǝ̀ kǝ-nǝ̀fòló. Sǝ byal mɔ́ gǝ cùwǝ̀, nyǝ́ né k'ê t'â cǝ̀r rǝ̀myɛ́ yé. N zɛ̃̀ ń cǐ ń cìnǝ̀. Ń wɔ̌ n jí byal dõ, bǝ̀ rǝ̀myɛ́ dǝ̀ fwǝ̌l yé.⁴Da-byǎ, kɔn wɔ́ èta ǹd'ámyɛ. Á mù dwã nɛ Kristǝ yala nɛ́ wẽ́, e jǐrh ǹdǝ wɔ́ cú á cù ta, á du nyǝ́ né wẽ́, á jǐrh ń lyì, ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń cù n ká n bwìrhì mú, mùnì ga nǝ́ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ twĩ̀ tumǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ sú Yi yírhǝ́. ⁵Zhǝ̀nà, shãã ga, nǝ́ gǝ́ y'ǎ gwẽ̌ n'ê twĩ̀ nǝ́ yala nɛ́ pùbùlǝ̀ yi ní, nyǝ́ né y'à ce shilǝ námmǝlwǎlsɛ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ wẽ́. Sǝ rǝ̀myɛ́ yó-gurǝ́ y y'à wɔ́ cu.⁶Sǝ èlǎsɛ̃́, nǝ́ cǐ nǝ́ cìnǝ̀, nyǝ́ né k'ê bǝ nǝ́ba cǐ yé, bǝ̀ è nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ cú nǝ́ cù ta, nǝ́ du kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à ce nǝ́ wɔ́ ǹdǝ yómǝ́ ta mɔ́ wẽ́. Èlǎsɛ̃́, nǝ́ yẽ̌ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à kɛ̃ nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ shãã ga mɔ́ nɛ, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ ji kùr nǝ́ r'é twĩ̀ Yi pùbùlǝ̀ ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn⁷Sǝ rǝ̀myɛ́ nǝ n'ê yǎl e wɔ̀ bǝ̀ byè? Nyǝ́ né wɔ́ kɔ̀-bǝlwɛ̀lɛ́? Gaga! Wɔ́ nyǝ́ né nǝ̀ ce a lwar yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ yò. Nyǝ́ né gǝ y'à yǝ̀ bwɛ̃̌-dǔr mó yò zɔ̀m, à y'à t'â la lwar bǝ̀ mǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ yé. Nyǝ́ né wòwǝ̀: «Bǝ̀ká yǎl ǹ dõ kɔn ǹdǝ́ bwɛ̃̌-dǔr yé.» ⁸Yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ j'a tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ o ce bwɛ̃̌-dǔr dwí gakó à wẽ́. Nyǝ́ né gǝ y'à tɛ̀nɛ́, yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ y'à nyɛ̌ ǹdǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ cù ta.⁹Shãã ga, nyǝ́ né gǝ́ y'à tɛ̀nɛ́ mɔ́, à y'à ŋwɛ́nɛ́. À wu t'â zɛ̃̀ yé. Sǝ nyǝ́ né gǝ́ tú kwã nɛ́, yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ zɛ̃̀ ò ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́. ¹⁰A zɛ̃̀ a jǐrh ǹdǝ cùù ta. Nyǝ́ né nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ y'à tú ni nyǔ pɔ mɔ́, k'â wɔ́ cu nǝ̀ pɔ nɛ.¹¹Yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ tó kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nyǝ́ né n'ê byili bǝ̀ rǝ̀ súl mó dɛnnɛ o swèlè nè o ce a jǐrh ǹdǝ cùù ta. ¹²È jà nyǝ́ né cìcì mú wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn; kɔn dɛ̀bɛ́ gakó nǝ̀ n'ê byili mú càn, rǝ̀ wɔ́ cángá, rǝ̀ mǎ.¹⁴Sǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn wɔ̌ rǝ̀ b'a ce àmyɛ́ jǐrh ǹdǝ wɔ́ cú à cù ta? Gaga! Wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ ò tó kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn dɛnnɛ o ce a jǐrh ǹdǝ wɔ́ cú à cù ta. Ò tó nyǝ́ né dɛnnɛ o byili ni ò lwɛlɛ rɛ́ jàn rɛ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́. ¹³Zhǝ̀nà, nǝ́ yě bǝ̀ nyǝ́ né wɔ́ Yi sõ nǝ̀ shí ní. Sǝ àmyɛ́ wɔ́ numbyíní, à jàn yǝ̀ yí yé, à wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ yóm.¹⁵À yǝ̀l kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à n'â wɛ̀rhɛ́ mɔ́ kùr yé. À t'â wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à n'â yǎl mɔ́ yé. Wɔ́ tɛ̀bɛ́ à t'â yǎl mɔ́ à n'â wɛ̀rhɛ́. ¹⁶Sǝ è gǝ wɔ́ tɛ̀bɛ́ à t'â yǎl mɔ́ à n'â wɛ̀rhɛ́, sǝ́ nyǐ à n'â tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ à byili bǝ̀ nyǝ́ né càn.¹⁷Sǝ è gǝ wɔ́ zhǝ̀n yilǝ, rǝ̀myɛ́ dǝ̀ àmyɛ́ ǹdǝ́ à sǝ̀pwà à n'â twĩ̀ rǝ̀myɛ́ yé. Wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w ò ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́ mó ò n'ô twĩ̀. ¹⁸À yě b'à jàn rɛ́ gǝ́ yǝ̀ yí mú ce, kɔ̀-ècɛ̀nɛ́ dǝ́-byǐ tɛ̀nɛ́ à wẽ́ yé. À n'â yǎl cɛ̀nɛ̀ rɛ́ a twĩ̀, sǝ à wàr yé,¹⁹b'à t'â wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ à n'â yǎl mɔ́ yé. Wɔ́ lwɛlɛ rɛ́ à t'â yǎl mɔ́ à n'â wɛ̀rhɛ́. ²⁰Sǝ è gǝ wɔ́ tɛ̀bɛ́ à t'â yǎl mɔ́ à n'â wɛ̀rhɛ́, rǝ̀myɛ́ dǝ̀ àmyɛ́ ǹdǝ́ à sǝ̀pwà à n'â twĩ̀ yé. Wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w ò ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́ mó ò n'ô twĩ̀ ǹdǝ́ nɛ. ²¹Èta, à pwírí kɔn rǝ̀dù ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nɛ: rǝ̀myɛ́ ce, à gǝ n'â yǎl cɛ̀nɛ̀ a twĩ̀ gakó, k'â wɔ́ lwɛlɛ rɛ́ rǝ̀ n'ê twĩ̀.²²À só Yi nyǝ́ né à wu w wẽ́ dɛ̃́dɛ̃́, ²³sǝ à pwírí kɔn dõ ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́. Kɔn dɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ ce a jǐrh yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́ mó yóm. E jà kɔn dɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ bǝ shɛ̀ tɛ̀bɛ́ à yě à surhǝ né wẽ́ bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n mɔ́ yò yé.²⁴Zwini zhe ne! À yala nɛ́ wɔ́ numbyíní yala nǝ̀ la cú. Wɔ́ mɔ̌ ń mà n zwẽ ne? ²⁵Bà-nà nǝ́ tó nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ dɛnnɛ nǝ́ ce Yi nǝ̀báná!Sǝ rǝ̀myɛ́ gakó n'ê yǎl rǝ byili b'à surhǝ né wẽ́, à n'â shɛ̀nɛ́ Yi nyǝ́ né yò. Sǝ à gǝ́ wɔ́ numbyíní mú ce, à n'â shɛ̀nɛ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w nyí ni.

Chapter 8

¹Èlǎsɛ̃́, Yi k'ê t'â la byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Yezu Kristǝ mó bùrsì kɔ́ rǝ pǝ bɛ còrhò-tum yé, ²bǝ̀ lò gǝ zù Yezu Kristǝ, Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn rɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ nyǔ mú zwẽ mó yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w ǹdǝ́ cu mú jɔ̃̀ wà.³Muyiisi nyǝ́ né yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ zwẽ numbyíní y è wɔ́ bǝ-jàn-zhǝǝre cí mú yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ ǹdǝ́ cu jɔ̃̀ w yé. Sǝ Yi twĩ̀ rǝ̀ cìcì Byǐ mú n bǝ̀ ǹdǝ́ yala nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ numbyíní y è wɔ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ cí mú nyǝ̀ná nɛ́ ta, n mǝ n zhìlì yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w ò ŋwɛ́nɛ́ numbyíní yala nɛ́ wẽ́ mó yò. ⁴Rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta, mùnì ga nǝ́ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ twĩ̀ ǹdǝ nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní, bǝ̀ nǝ́ yẽ̌ nǝ́ yala nɛ́ pùbùlǝ̀ né wɔ̀rhɔ́ nɛ, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ r'é tó Eshirhǝ y pùbùlǝ̀ né ne. ⁵Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twĩ̀ ǹdǝ bǝ̀ yala nɛ́ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́ mɔ́, wɔ́ bǝ̀ yala nɛ́ pùbùlǝ̀ né tũ̌ yò ò zù bì. Byɛ̀bɛ́ myɛ bǝ̀ n'ê twĩ̀ ǹdǝ Eshirhǝ y gǝ́ n'ê yǎl nɛ́ mɔ́, wɔ́ Eshirhǝ y pùbùlǝ̀ né tũ̌ yò ò zù bì.⁶Ǹ gǝ nǝ́ ǹ twĩ̀ ǹ yala nɛ́ pùbùlǝ̀, wɔ́ cu sɔ́má yó ǹ ŋwɛ́nɛ́. Sǝ ǹ gǝ nǝ́ ǹ twĩ̀ Eshirhǝ y pùbùlǝ̀, wɔ́ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́ sɔ́má yó ǹ ŋwɛ́nɛ́. ⁷Èta myɛ, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twĩ̀ bǝ̀ yala nɛ́ pùbùlǝ̀ né mó wɔ́ Yi zwǝ̀; bǝ̀ t'â zwẽ Yi nyǝ́ né yé; bǝ̀ wàr nɛ̀ bǝ̀ la zõ myɛ yé. ⁸Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twĩ̀ bǝ̀ yala pùbùlǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né mó wàr bǝ̀ m'a sú Yi yírh yé.⁹Sǝ ámyɛ̌ k'á t'á twĩ̀ á yala nɛ́ pùbùlǝ̀ yé. Wɔ́ Yi Eshirhǝ y pùbùlǝ̀ á n'á twĩ̀, bǝ̀ è ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́. Lò mɔ̀bɔ́ Kristǝ Eshirhǝ y tɛ̀nɛ́ ǹ wẽ́, Kristǝ bǝ mɔ́ cǐ yé. ¹⁰Kristǝ gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ mó ce, bá yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ gǝ ce á yala nɛ́ la cu myɛ, á gǝ́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe mó ce, Eshirhǝ y n'ê pɛ ába nyǔ.¹¹Yi bwìrhì Yezu n du cùùrì wẽ́. Rǝ̀ Eshirhǝ y gǝ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́, rǝ̀ m'a bwìrhì á yala nɛ́ náncùùrí rǝ pǝ ába nyǔ, rǝ̀ Eshirhǝ y è ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ mó jàn yilǝ, ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ bwìrhì Kristǝ né.¹²Èta myɛ, da-byǎ, kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ nǝ́ twĩ̌ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ pùbùlǝ̀, sǝ nǝ́ bǝ̀k'á twĩ̀ nǝ́ yala nɛ́ pùbùlǝ̀ yé. ¹³Á gǝ twĩ̀ á yala nɛ́ pùbùlǝ̀, á b'ǎ cì. Sǝ á gǝ gu á yala nɛ́ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ǹdǝ́ Eshirhǝ y jàn, á b'ǎ zǝ nyǔ.¹⁴Lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ n'ê shɛ̀nɛ́ bǝ̀ tó kɔn dɛ̀bɛ́ Yi Eshirhǝ y n'ê byili bi mú, bǝ̀ wɔ́ Yi byǎ. ¹⁵Eshirhǝ y kɛ̀bɛ́ è só á yó w mó dǝ̀ yómde éshìrhǝ́ è la ce á j'á gwẽ̌ n'á dùr ywẽ ǹdǝ shãã ga mɔ́ ta yé. È ce á jǐrh Yi byǎ; e zɛ̃̀ è n'ê sɛ̃ nǝ́ba nǝ́ zhẽ̌ nǝ́ cǝlǝ dɛ̃̌ nǝ́ byẽ̀ Yi bǝ̀ «Aba», rǝ̀ kùr wɔ́: «À Da»¹⁶Yi Eshirhǝ y cìcì n'ê byili nǝ́ wun ní wẽ́ pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ nǝ́ wɔ́ Yi byǎ. ¹⁷Nǝ́ gǝ́ wɔ́ Yi byǎ mɔ́ ce, nǝ́ b'ǎ tó Kristǝ ne nǝ́ nǝ cǝl cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi bwǝl rǝ̀ nyí rǝ̀ lyì bí ni mú wẽ́. Zhǝ̀nà, nǝ́ gǝ tó Kristǝ ne nǝ́ nwɛ̀nɛ̀, nǝ́ b'ǎ tó mo nǝ́ zù ń zùwǝ́ y myɛ wẽ́.¹⁸À n'â bùl bǝ̀ zùwǝ́ y kɛ̀bɛ́ Yi la ce e du nǝ́ yírhǝ́ nǝ mɔ́ zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́ nǝ́ yilǝ, b'è du nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ nǝ́ r'é nwɛ̀nɛ̀ èlǎsɛ̃́ mɔ́. ¹⁹Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́ n'ê dɛ̃̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi la ce rǝ̀ byǎ bɛ́ zùwǝ́ y du mú. Sǝ wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ n'ê yǎl sǝ dɛ̃ rɛ́ yí làlà.²⁰Lũ w ŋwɛ́nɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ kùr zhe jɔ̃̀ wà, sǝ rǝ̀myɛ́ yǝ̀ ò cìcì sõ shí yé. Wɔ́ Yi sõ rǝ̀ shí ní. Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, dɛ̃ bànà Yi la w vwǎrh. ²¹Dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ yùwǝ̀, Yi b'a vwǎrh lũ w kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ kùr zhe mó jɔ̃̀ wà, o tó Yi byǎ bɛ́ nɛ o nǝ ò cìn Yi zùwǝ́ y wǝ. ²²Nǝ́ yě bǝ̀, shãã ga kɔn m'e yí zà, zwini zhe lũ w wẽ̀ ré púlǝ́púlǝ́, rǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ ǹdǝ kɛ̃ pwǐ gǝ́ y'a yì ní.²³È dǝ̀ wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ dúdú rǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ yé. Nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ Yi pɔ nǝ́ba rǝ̀ Eshirhǝ y è wɔ́ rǝ̀ nyì-bwelé y kɔn nã́yéé ré mó myɛ n'é nwɛ̀nɛ̀. Sǝ wɔ́ nǝ́ wun ní wẽ́ nǝ́ r'é nwɛ̀nɛ̀ nɛ́, nǝ́ m'é dɛ̃̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi la ce nǝ́ jǐrh rǝ̀ byǎ, sǝ rǝ ce nǝ́ nǝ nǝ́ cìn páá mɔ́. ²⁴Zhǝ̀nà, nǝ́ nɔ vwǎrh, sǝ rǝ̀ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ gwẽ̌ n'é dɛ̃̀ rǝ̀ bànà. Lò yírh gǝ jòm kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ dɛ̃̀ yó ǹ zhɛ̀, rǝ̀ k'ê dǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ dɛ̃̀ yé. Lò tá ǹ dɛ̃̀ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ yírhǝ́ nǝ yé. ²⁵Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce nǝ́ r'é pyɛ́nɛ́ nǝ́ cìn nǝ́ zhì, nǝ́ dɛ̃̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nǝ́ yírhǝ́ bǝ nɛ mɔ́.²⁶Nǝ́ wɔ́ numbyínsi, nǝ́ wɔ́ bǝ-jàn-zhǝǝre cìnǝ́. Nǝ́ yǝ̀l kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nǝ́ b'ǎ lwǝ̀l nǝ́ Yi-co wẽ́ sǝ kɔn tó rǝ̀ sɔ́má y yé. Wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ è n'ê twí è sɛ̃ nǝ́ba nǝ́ Yi-co wẽ́. Eshirhǝ y n'ê zal Yi cã̌ nɛ nǝ́ yilǝ, sǝ lò wàr ń mà n byili kɔn dɛ̀bɛ́ Eshirhǝ y n'ê lwǝ̀l Yi ni mú ǹdǝ́ ń nyì-zɔ̀mà yé. ²⁷Yi gǝ́ nǝ numbyíní wu w mú ce, rǝ̀ yě kɔn dɛ̀bɛ́ Eshirhǝ y n'ê yàlá. È n'ê zal rǝ̀ cã̌ nɛ, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ rǝ̀ lyì bí mú yilǝ, kɔn yí rǝ̀ bùlǝ̀.²⁸Nǝ́ yě bǝ̀ Yi n'ê twĩ̀ kɔn gakó wẽ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ só re mó cɛ̀nɛ̀ yilǝ. Wɔ́ bǝ̀myɛ́ rǝ̀ byẽ̀ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ y'à gu rǝ̀ wẽ́ rǝ cĩ́ ní. ²⁹Zhǝ̀nà, byɛ̀bɛ́ Yi dámǎ rǝ cír mó, rǝ̀ dámǎ rǝ gu rǝ̀ wẽ́ bǝ̀ rǝ̀ b'a ce bǝ nyɛrhɛ rǝ̀ Byǐ mú, mùnì ga dwí nánzhǝzhɔ̌ jǐrh ń da-byǎ, n yǝ̀ bǝ̀ náncɛ. ³⁰Byɛ̀bɛ́ rǝ̀ dámǎ rǝ cír èta mɔ́, rǝ̀ byẽ̀ bè. Sǝ bǝ̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ rǝ̀ byẽ̀ mó, rǝ̀ ce bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé. Bǝ̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ rǝ̀ ce bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe mó, rǝ̀ ce bǝ zù rǝ̀ zùwǝ́ y wẽ́.³¹Nǝ́ wál bǝ̀ byè kǝ́dò? Yi gǝ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba, mɔ̌ lò ń zhe nǝ́ yàlà? ³²Rǝ̀ yǝ̀ nǝ́ba rǝ̀ cìcì Byǐ mú vòm yé. Rǝ̀ shɛ̀nɛ́ lyì zǝ mɔ bǝ gu nǝ́ gakó yilǝ. Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil rǝ̀ nǝ b'a cẽ nǝ́ba kɔn gakó pɔ rǝ̀ Byǐ mú ńmyɛ̌ jàn yilǝ?³³Mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n cĩ́ yò byɛ̀bɛ́ Yi cír mó yó wǝ? Wɔ́ Yi cìcì rǝ̀ ce bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé. ³⁴Mɔ̌ ń nǝ wɔ̌ ń mà n kǝ́ bǝ̀ bùrsì n pǝ bɛ còrhò-tum? Yezu Kristǝ cùwǝ̀; sǝ kɔn du, ń ká n bwìrhì, ń jě Yi jǝ̀jĩ́ ni, ń nǝ́ ń zal rǝ̀ cã̌ nɛ nǝ́ yilǝ.³⁵Bǝ̀kɔ́n rǝ̀ wɔ̌ rǝ̀ b'a cǝ̀r Kristǝ ǹdǝ́ nǝ́ba sónó? Zwini ráá wu-zɛ̃̀ɛ̃́ ráá nɔ̀nɔ̀? Nɔrh ráá nǝ̀mɔ̀ɔ̀rɛ̀? Yò-cǝ̀ǝ̀lè ráá cu? ³⁶Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:«Nǝ́ zhǐ cu nyí ni dɛ̃ gakó ǹmyɛ́ yilǝ.Bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ nǝ́ba ǹdǝ pyììsì shɛ̀bɛ́ bǝ̀ m'ê la gu jàà w ta.»³⁷Ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, nǝ́ jú bɛlɛ rǝ̀myɛ́ gakó yó, mɔ̀bɔ́ ń só nǝ́ba mó jàn yilǝ. ³⁸Zhǝ̀nà, à yě bǝ̀ nǝ́ gǝ cùwǝ̀, ráá nǝ́ gǝ ŋwɛ́nɛ́ myɛ, màlɛ́kabá ǹdǝ́ ŋwɔ̀nɔ́ cìnǝ́ bé, ráá ŋwɔ̀nɔ́ cìnǝ́ byɛ̃̌byɛ̃̌, kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ èlǎsɛ̃́, ǹdǝ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ gwẽ̌ bàn ga, ³⁹dɛ̃̌ jàn cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ cɛ y kùr w jàn cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ wẽ̀ dwã tɛ̀bɛ́ gakó Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́; rǝ̀dù ga wàr rǝ̀ b'a cǝ̀r sónó w kɔ̀bɔ́ Yi tó nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ dɛnnɛ rǝ byili nǝ́ba mɔ́ yé.

Chapter 9

¹À n'â zɔ̀m zhǝ̀n Kristǝ wẽ́. Rǝ̀myɛ́ ce kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à la byilu mú wɔ́ zhǝ̀nà; à t'â la kɔma góm yé. Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ myɛ n'ê byili rǝ̀myɛ́ à wẽ́ bǝ̀ wɔ́ zhǝ̀nà: ²wu-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne, ò n'ô nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀ twéé gakó.³À y'à só sǝ Yi zhìlì àmyɛ́ yò, a pɔr Kristǝ kwã nɛ́, à da-byǎ Zhwifubá vwǎrh yilǝ. Àmyɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga wɔ́ dwí rǝ̀dù. ⁴Bǝ̀ wɔ́ Esǝrayɛl lyì; Yi ce bǝ jǐrh rǝ̀ byǎ; rǝ̀ byili bi rǝ̀ zùwǝ́ yǝ́; rǝ zǝ dɔbrɛ ǹdǝ́ bɛ; rǝ pǝ bɛ rǝ̀ nyǝ́ né; rǝ byili bi bǝ̀ gǝ́ m'a cèrhé re né; rǝ bwǝl be nyǝ́. ⁵Bǝ̀ wɔ́ nǝ́ dwí rí nàmbala bɛ́ náncɛsɛ́ nɛ̀mɛ́. Wɔ́ dwí rí rǝ̀myɛ́ wẽ́ bǝ̀ lùl Kristǝ mó né. Ń wɔ́ Yi, ń du kɔn gakó. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mǝ̌ dwã ǹdǝ́ còrhó byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ! Amɛ̀n!⁶Sǝ rǝ̀myɛ́ gakó t'â yǎl e wɔ̀ bǝ̀ Yi nyì-bwelé y yǝ̀ pyìrh yé. Lwar-na bǝ̀ è dǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Esǝrayɛl nɛ̀mɛ́ nɛ́ mɔ́ gakó bǝ̀ wɔ́ Esǝrayɛl lyì páá yé. ⁷È dǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Abǝraham myɛ nɛ̀mɛ́ nɛ́ mɔ́ gakó bǝ̀ wɔ́ ń byǎ páá yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil Yi zɔ̀m ǹdǝ́ Abǝraham rǝ wɔ̀: «Byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ à bwǝl mó bǝ̀ nyí mú, wɔ́ Yǝzakɛ ń la bɛ lúl.»⁸Rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ è dǝ̀ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bal ǹdǝ́ kɛ̃ lùl mó gakó bǝ̀ wɔ́ Yi byǎ yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ lul ré tó ǹdǝ́ Yi nyì-bwelé y mó bǝ̀ wɔ́ rǝ̀ byǎ. ⁹Yi bwǝl nyí rǝ wɔ̀: «Byin ní èta yi, à m'a k'â bàn ǹdǝ́ Sara lùl byǐ.»¹⁰10 Kɔn gwẽ̌ yǝ̀ zhɛ̀ yé. Bǝ̀myɛ́ bǝ̀lyè y ga y'à wɔ́ nǝ́ nàmbal Yǝzakɛ nyǝ̀ná. ¹¹Rǝ̀myɛ́ yi ní ǹdǝ́ bǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ bǝ̀sɔ́ná bɛ́ gaga mɔ́ lùl, s'e m'e zɔ̀m bǝ̀ m'a wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ráá lwɛlɛ yò yé. Sǝ tɛ̀bɛ́ Yi y’à byili Yǝzakɛ nɛ mɔ́ m’e pyìrh yé. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń byẽ̀ mú pùbùlǝ̀ ¹²Yi byili Yǝzakɛ nɛ bǝ̀ « zhǝ̀m-bal mɔ́ bà n yǝ̀ nyɛ̃́ mɔ́ tùntùnnǝ̀ ». ¹³Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀ : «À swéné Zhakɔɔbɛ a yẽ̌ Ezǝyu ni.»¹⁴Rǝ̀myɛ́ nǝ n'ê yǎl e wɔ̀ bǝ̀ byè? È n'ê yǎl e byili bǝ̀ Yi dǝ̀ cángá? È dǝ̀ èta yé. ¹⁵Zhǝ̀nà, Yi zɔ̀m ǹdǝ́ Muyiisi rǝ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ à n'â yǎl a dùr ń nɔ̀nɔ̀, wɔ́ ńmyɛ̌ nɔ̀nɔ̀ à m'a dùr. Lò mɔ̀bɔ́ à n'â yǎl a dùr ń yǝ́-zhìl, wɔ́ ńmyɛ̌ yǝ́-zhìl à m'a dùr.» ¹⁶Yi gǝ la lò nɔ̀nɔ̀ dǔr, kɔn t'â tó ǹdǝ́ rǝ̀-ná-cí pùbùlǝ̀, ráá ń tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ yé. Kɔn n'ê tó ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ cìcì nɔ̀nɔ̀-dǔr mó.¹⁷Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Yi wò Ezhibti lyì pyɔ̌ mɔ́ nɛ: «À ce ń jǐrh pyɔ̌, mùnì ga a tó ǹ dɛnnɛ a byili à jàn rɛ́, sǝ à yil ré du lũ w cǝ-yala gakó wǝ.» ¹⁸Rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ Yi n'ê yǎl rǝ dùr ń nɔ̀nɔ̀ mɔ́, wɔ́ ńmyɛ̌ nɔ̀nɔ̀ rǝ̀ n'ê dùrǝ̀. Lò mɔ̀bɔ́ myɛ rǝ̀ n'ê yǎl rǝ kù ń wu wǝ́, wɔ́ ńmyɛ̌ wu w rǝ̀ n'ê kùlǝ̀.¹⁹Sǝ lò gǝ bwǝ̀rh nè bǝ̀ è nǝ wɔ́ byè yil Yi k'ê n'ê ji lyì bí búlǝ́, bǝ̀ lò tɛ̀nɛ́ ń wɔ̌ ń mà n cẽ rǝ̀ pùbùlǝ̀ né, ²⁰sǝ wɔ́ yẽ̀ lò ǹdǝ́ ǹmyɛ́ ǹ la mǝ́ mà nyǝ̀-pɔ̌ ǹdǝ́ Yi? Nǝ̀zhĩ̌ m'a bwǝ̀rh lò mó mɔ̀bɔ́ ń mɔ y mɔ́ bǝ̀ wɔ́ byè yil ń mɔ y èta? ²¹Dǝ-mɔrna wàr ń wɛ̀rhɛ́ ń gǝ́ ń nǝ́ ń yǎl nɛ́ ǹdǝ́ ń dɔ wá? Ń wàr ń mà n zǝ òmyɛ́ cìcì n mɔ nǝ̀zhĩ̌ kɛ̀bɛ́ è càn n cĩ́ dɛ̃̌, n jà n zǝ w n mɔ nǝ̀zhĩ̌ nánfò n cĩ́ tɛ̃́ náá tǝra?²²Yi y'à n'ê yǎl rǝ byili bǝ̀ nyǐ rǝ̀ lyim n'ê yì, sǝ rǝ ce lyì bí lwar rǝ̀ jàn rɛ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́ mɔ́. Sǝ rǝ̀ zɛ̃̀ rǝ k'a zhìlì rǝ̀ yala nɛ dɛ̃́dɛ̃́ ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ rǝ̀ lyim y'à n'ê yì mú, bǝ j'à y'à mǝ̌ ǹdǝ́ còrhò-tum pɔ, ²³rǝ zɛ̃̀ rǝ̀ n'ê yǎl rǝ byili rǝ̀ zùwǝ́ y nánfɔ̀lɔ̀ w byɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê dùr bǝ̀ nɔ̀nɔ̀ mɔ́ yilǝ. Rǝ̀ y'à dámǎ rǝ tɛnɛ lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ rǝ̀ zùwǝ́ y èmyɛ́ nɔ yilǝ. ²⁴Wɔ́ nǝ́myɛ̌ nǝ́ wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ Yi n'ê dùr bǝ̀ nɔ̀nɔ̀ mɔ́, sǝ è dǝ̀ Zhwifubá dúdú wẽ́ rǝ̀ byẽ̀ nǝ́ba nɛ́ yé. Rǝ̀ byẽ̀ nǝ́ba byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó myɛ wẽ́.²⁵Yi zɔ̀m rǝ̀myɛ́ yò rǝ̀ nyì-zwennǝ Oze sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ rǝ wɔ̀:«Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à dǝ̀ à lyì mú,wɔ́ bǝ̀myɛ́ à la byõ̌ b'à lyì.Tǝnà y kɛ̀bɛ́ à y'à bǝ só mó,wɔ́ èmyɛ́ à la byõ̌ bǝ̀ tǝnà à só. ²⁶Bǝ̀ gǝ́ y'à byili bi bǝ̀ bǝ̀ dǝ̀ àmyɛ́ lyì mǝ̀gã̌ mɔ́,wɔ́ gàà cìcì bǝ̀ m'a byẽ̀ bè né bǝ̀ Yi nã́nyì byǎ.»²⁷Ezǝyi myɛ bwǝ̀l Esǝrayɛl lyì bí shò-kwã nɛ́ n wɔ̀: «Bá Esǝrayɛl lyì bí gǝ pùl bǝ jǐrh nánzhǝzhɔ̌ ǹdǝ nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w nyɔ̀rhɔ́ w ta myɛ, wɔ́ bǝ̀ kǝ̀kàlà bǝ̀ m'a nǝ vwǎrh. ²⁸Zhǝ̀nà, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú byili bǝ̀ ń la wɔ̀rhɔ́ mɔ́, t'â la jíjírhú yé. Ń mà n wɛ̀rhɛ́ rǝ̀ gakó làlà cɛ yó.» ²⁹Ezǝyi yà ń jɛ̀rɛ̀ n wɔ̀:«Cinnǝ jàn-bǝ-swɛ̃́-zhe cǝ́bal mɔ́ ce nǝ́ dwí rí kǝ̀kàlà dàl.È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, nǝ́myɛ y'ǎ b'ǎ jǐrh ǹdǝ Sɔdɔm ǹdǝ́ Gɔmɔɔrɛ ta.»³⁰Rǝ̀myɛ́ nǝ n'ê yǎl e wɔ̀ bǝ̀ byè? Wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó Yi ce bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe, bǝ̀ gǝ́ zhí ri mú yilǝ, e jà bǝ̀ y'à t'â pyà rǝ̀myɛ́ yé. ³¹Esǝrayɛl lyì bí y'à n'ê pyà nyǝ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ b'a ce bǝ̀ bǝ̀k'a k'e zǝ dwǝ́ǝ́re mó, sǝ bǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nǝ̀ gǝ́ n'ê byili ní yé.³²Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil bǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́? Bǝ̀ yǝ̀ lwar bǝ̀ wɔ́ Yi ni bǝ̀ gǝ zhí fòró Yi ce bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé. Bǝ̀ y'à n'ê bùl bǝ̀ wɔ́ nyǝ́ né zõ mó è m'a ce bǝ̀ k'ê t'â la dwǝ́ǝ́re zal yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, bǝ̀ mà bǝ̀ nǝ̀rh nǝ́kulu w ò n'ô ce lyì bí lwé tɛ̃́ mɔ́ nɛ. ³³Bǝ̀ zɔ̀m nǝ́kulu w òmyɛ́ mɔ́ yò Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Yi wòwǝ̀:«À n'â cĩ́ nǝ́kulu Sǝyɔ̃ nɛ́ ò n'ô lwé lyì tɛ̃́,sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhí wǝ, cìzhìl t'â la mɔ́ jú yé.»

Chapter 10

¹Da-byǎ, à n'â yǎl ǹdǝ́ à wu gakó bǝ̀ Zhwifubá nǝ vwǎrh. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ à n'â lwǝ̀l Yi ni bǝ̀ yilǝ. ²Zhǝ̀nà, à yě bǝ̀ bǝ̀ zhe Yi-ni-tó mó yǝ̀wǎl dɛ̃́dɛ̃́. Sǝ ǹdǝ́ bǝ̀ yǝ̀wǎl rɛ́ ga, bǝ̀ yǝ̀ zhǝ̀n rɛ́ pár lwar pamparɛ̃ɛ̃ yé. ³Bǝ̀ yǝ̀ Yi gǝ́ n'ê tó né rǝ̀ ce numbyíní k'ê bǝ dóó zhe mó kùr swí yé. Rǝ̀myɛ́ ce, bǝ̀ y'à zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê pyà ǹdǝ́ bǝ̀ sǝ̀pwà jàn sǝ bǝ̀ bǝ̀k'a k'e zǝ dwǝ́ǝ́re yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce bǝ yẽ̌ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ Yi n'ê tó rǝ̀ b'ê ce numbyíní k'ê bǝ dóó zhe mó ne.⁴Wɔ́ Kristǝ dɛnnɛ Muyiisi nyǝ́ né tó né nǝ pyìrh, mùnì lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zhí Kristǝ ne, sǝ Yi ce ǹ bǝ̀ká kǝ́ zǝ dóó yé. ⁵È gǝ wɔ́ numbyíní gǝ́ b'a tó nyǝ́ né zõ dɛnnɛ è bǝ̀k'a k'e zǝ dóó mó yilǝ, Muyiisi kɛ̃ n wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó nyǝ́ né byili mú, ǹ b'ǎ zǝ nyǔ nyǝ́ né jàn yilǝ.»⁶Ń zɔ̀m Yi gǝ́ m'a ce numbyíní k'ê t'â la dóó zal è gǝ́ zhí ri jàn yil mó yò. Ń wòwǝ̀: «Bǝ̀ká zɔ̀m ǹ wẽ́ ń wɔ̀: wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ Arǝzana wa?» (Sǝ rǝ̀myɛ́ n'ê yǎl e wɔ̀ bǝ̀ wɔ́ mɔ̌ ń mà n zǝ Kristǝ n ká n mǝ n bǝ̀ cɛ yó?) ⁷«Sǝ ǹ bǝ̀ká zɔ̀m ǹ wẽ́ ń wɔ̀: wɔ́ mɔ̌ lò ń mà n zù tɛ̃́ cɛ y kùr wǝ?» (Sǝ rǝ̀myɛ́ n'ê yǎl e wɔ̀ bǝ̀ wɔ́ mɔ̌ ń mà n vùr Kristǝ cùùrì wẽ́ n du pwẽ̀ nè?)⁸Wɔ́ bǝ̀kɔ́n bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ byili rǝ̀myɛ́ yilǝ? Bǝ̀ wòwǝ̀: «Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bǝ̀ bwǝ̀l mó ŋwɛ́nɛ́ ǹ nyú wǝ, ǹdǝ́ ǹ wu w wẽ́.» Wɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ r'é bwǝ̀l nǝ́ byili Yi-ni-zhú mú shò-kwã nɛ́ mɔ́. ⁹Ǹ gǝ púr ǹ nyí ǹ byili bǝ̀ Yezu wɔ́ Cinnǝ mú, ǹ gǝ zwẽ nyí ǹ wu w wẽ́ bǝ̀ Yi bwìrhì mu, ǹ b'ǎ nǝ vwǎrh. ¹⁰Zhǝ̀nà, numbyíní gǝ zhí Yi ni è wẽ́, rǝ̀ n'ê ce è k'ê bǝ dóó zhe yé. È gǝ púr è nyí è byili bǝ̀ Yezu wɔ́ Cinnǝ mú, Yi n'ê vwǎrh ya.¹¹Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhí Yi ni, cìzhìl t'â la mɔ́ jú gaga yé.» ¹²Rǝ̀myɛ́ ce, Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá ga jǐrh kɔn rǝ̀dù. Wɔ́ Cinnǝ mú ńmyɛ̌ mǝ̀dù y ń cǐ bǝ̀ gakó, ń nǝ́ ń pɛ ń nǝ̀cɛ̀ndɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê lwǝ̀l mò mó ne. ¹³Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ jàà dõ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ lwǝ̀l Cinnǝ mú sãɔ̃, ń mà n vwǎrh mɔ́.»¹⁴Sǝ lò nǝ gǝ yǝ̀ Cinnǝ mú zwì, wɔ́ etǝr ǹ b'ǎ tó né ń lwǝ̀l ń sãɔ̃? Bǝ̀ gǝ yǝ̀ ń yò zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ́, wɔ́ etǝr ǹ b'ǎ tó né ń zù mù? Sǝ bǝ̀ gǝ yǝ̀ ń yò bwǝ̀l bǝ byili, wɔ́ etǝr lò mà n tó né n nyɛ̀ɛ̀ ń yò wǝ́? ¹⁵Sǝ bǝ̀ gǝ yǝ̀ lò twĩ̀ ń yò bwǝ̌l e byili yilǝ, wɔ́ etǝr ò b'a tó né o bwǝ̀l? Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Ǹ gǝ nɔ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí mú bǝ̀ n'ê zhǝ̀l bǝ̀ bànà, ǹ já ǹ só.»¹⁶Ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, lyì bí gakó yǝ̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí zwẽ yé. Zhǝ̀nà, Ezǝyi bwǝ̀l n wɔ̀: «Cinnǝ, wɔ́ mɔ̌ ń zwẽ nyí rí nǝ́ byili mú?» ¹⁷Lwar-na bǝ̀ wɔ́ Kristǝ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bwǝ̌l e byili mú lò ya n cili, n zɛ̃̀ n zhí Yi ni rǝ̀myɛ́ jàn yilǝ¹⁸Sǝ è gǝ wɔ́ èta, à n'â yǎl a bwǝ̀rh a nyǐ Zhwifubá yǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̀ɛ̀ nà? Zhǝ̀nà, bǝ̀ nyɛ̀ɛ̀ rɛ̀. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:«Bǝ̀ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bwǝ̀lnǝ̀ bé cǝlǝ bǝ̀ bwǝ̀l re rǝ yí lũ w cǝ-yala gakó.»¹⁹Zɔ̀mɛ̀ dõ ŋwɛ́nɛ́ à n'â yǎl a bwǝ̀rh kǝ́dò: Esǝrayɛl lyì bí yǝ̀ rǝ̀myɛ́ kùr nyɛ̀ɛ̀ nà? Yi tǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil rǝ tó Muyiisi dɛnnɛ rǝ zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ rǝ wɔ̀:«À m'a ce á yírh zù lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ à lyì mú.À m'a ce á lyimǝ zɛ̃̀ bǝ̀ yó, bǝ j'à wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l nǝ̀ kùrǝ̀ yé.»²⁰Ezǝyi gaga mɔ́ kwɛrhɛ n bwǝ̀l n byili bǝ̀ Yi wòwǝ̀:«Wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à t'â pyà nɛ̀ mɔ́, wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀ nɔ nɛ.À byili à cìn byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à t'â lwǝ̀l nè kaka mɔ́ nɛ.» ²¹Ń zɔ̀m Esǝrayɛl lyì bí yò gwẽ̌, n wɔ̀ bǝ̀ Yi wòwǝ̀: «Cɛ gǝ lɔ́ gakó, à y'à cèlè à jɛ̀rh a byẽ̀ byẽ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ yó-kùùlì cìnǝ́ mó yi rí vò rǝ zù, sǝ bǝ̀ bǝ shɛ̀ nyí zõ yé.»

Chapter 11

¹A zɛ̃̀ à n'â yǎl a bwǝ̀rh a nyìwé: Yi nǝ zɛ̃̀ wɔ́ zhɔ̃́ rǝ̀ zhɔ̃̀ rǝ̀ lyì bí? Gaga! Àmyɛ́ cìcì mú dǝ̀ Esǝrayɛl lò nà? Wɔ́ Abǝraham nɔ̃̌ Bɛ̃zhamɛ kwálá y wẽ́ bǝ̀ lùl nè né. ²Yi yǝ̀ rǝ̀ lyì bí rǝ̀ dámǎ rǝ cír mó zhɛ̃̀ yé. Lyǐrh-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ m'e zɔ̀m Elyi yò, ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń zhǝrh ǹdǝ́ Yi Esǝrayɛl lyì bí shò-kwã nɛ́ ǹdǝ́ wu-zhìlù mú yò. ³Ń wòwǝ̀: «Cinnǝ, bǝ̀ gu ǹ nyì-zwennǝ bé gakó, bǝ wǔr ǹ vwĩ̀-jùúlí. Wɔ́ àmyɛ́ dúdú à dàl. Sǝ bǝ̀ n'ê pyà àmyɛ bǝ̀ la gu.»⁴Wɔ́ bǝ̀kɔ́n Yi zɛ̃̀ rǝ byili? Rǝ̀ wòwǝ̀: «Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ wùlì yi rí tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Baalɛ yé né mó wɔ́ nunǝ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ tàlpyɛ̀. Wɔ́ bǝ̀myɛ́ à cír à cìcì yilǝ.» ⁵Zà zà myɛ gwẽ̌ wɔ́ èta. Lyì màngɛlɛ́ gwẽ̌ dàl, sǝ wɔ́ Yi pɛnɛ́ nánfò w ò ce rǝ cír be.⁶È dǝ̀ bǝ̀ tùm-ècɛ̀nà yil rǝ̀ cír be yé. Wɔ́ rǝ̀ rǝ̀ pɛnɛ́ y nánfò w dúdú yilǝ. È gǝ y'à wɔ́ bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ yilǝ, sǝ́ nyǐ rǝ̀ pɛnɛ́ y nánfò w y'à dǝ̀ pɛnɛ́ y nánfò páá yé. ⁷Wɔ́ bǝ̀kɔ́n nǝ́ nǝ b'ǎ wɔ̀? Esǝrayɛl lyì bí yǝ̀ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê pyà mɔ́ nɛ yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ Yi cír mó dúdú bǝ̀ nɔ rɛ, sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dàl mɔ́ y'à t'â yǎl bǝ sú rǝ̀ kùr yé. ⁸Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Rǝ̀myɛ́ yi ní ga, Yi pyi bǝ̀ surhǝ, rǝ pyi bǝ̀ yírhǝ́, rǝ shĩ bǝ̀ zhã̌, kɔn m'e yí zà.»⁹Dǝvyidi myɛ wòwǝ̀:«Kùjú kɔ̀bɔ́ bǝ̀ la jú b'a yǝ̀ zhẽ́ bǝ̀ la b'e zhẽ̀ bè;ò yǝ̀ gɔ́rɔ́ bǝ tu ò wẽ́, bǝ nǝ còrhò-tum. ¹⁰Bǝ̀ yírhǝ́ b'a pyi, bǝ jǐrh lyìlyǝ̌r,sǝ dǝ̀-kúrhú b'a kǝ́ bɛ, bǝ̀ k'ê wàr bǝ kwẽ̌ yé.»¹¹È gǝ wɔ́ èta, à n'â yǎl a bwǝ̀rh gwẽ̌: Zhwifubá tu tɛ̃́. Sǝ rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ bǝ̀ k'ê wàr bǝ̀ la zã̀ɔ̃̀ gaga nà? Ɔ̃́'ɔ̃, è dǝ̀ èta yé. Zhǝ̀nà, bǝ̀ dówǝ́; byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mɔ́ zɛ̃̀ bǝ tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ nǝ vwǎrh. Zhwifubá tǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil bǝ̀ n'ê dùr bwɛ̃̌. ¹²Zhwifubá dóó w ce lũ w lyì bí dwã bɛ́ nǝ cɛ̀nɛ̀. Bǝ̀ gǝ́ tu tɛ̃́ mɔ́ myɛ ce byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó nǝ cɛ̀nɛ̀. È gǝ wɔ́ èta, sǝ́ nyǐ Zhwifubá púlǝ́púlǝ́ gǝ k'a tú bǝ̀ zù Yi, rǝ̀ b'a pǝ bɛ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ.¹³Èlǎsɛ̃́, wɔ́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á dǝ̀ Zhwifubá mó à ba. Wɔ́ ámyɛ̌ yil à wɔ́ Yezu Kristǝ tùntúm. Sǝ tum rí rǝ̀myɛ́ ń pɔ nɛ mɔ́ zhe kùr à yilǝ. ¹⁴Sǝ à n'â bùl bǝ̀ à dwí lyì bí b'a tǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê dùr bwɛ̃̌. Èta, bǝ̀ jàlà b'a tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ nǝ vwǎrh.¹⁵Zhǝ̀nà, Yi y'à yẽ̌ Zhwifubá ne rǝ m'e kwɛrhɛ lũ w lyì bí dwã bɛ́ yò ǹdǝ́ rǝ̀ cìcì. Sǝ rǝ̀ gǝ k'â tú rǝ̀ zwẽ be, etǝr kɔn b'a yǝ̀ nɛ́? Kɔn m'a yǝ̀ ǹdǝ lò gǝ́ ya n cì, n zɛ̃̀ n ká n bwìrhì ní! ¹⁶Bǝ̀ gǝ fɔ́n búrú kǝ̀kàlà bǝ̀ pɔ Yi ni, ò kùr ré rǝ̀ dàl mɔ́ gakó wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ cǐ. Bǝ̀ gǝ pɔ cǒ nǝ̀rh Yi ni, sǝ́ lwar bǝ̀ rǝ̀ j'â cǐ ǹdǝ́ ò jɛ̀sɛ́ myɛ ga.¹⁷Esǝrayɛl lyì bí nyɛ̌ ǹdǝ cǒ bǝ̀ zhele ta. Bǝ zɛ̃̀ bǝ gõ̀ ò jɛ̀sɛ́ jàlà. Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ dǝ̀ Zhwifu mú nyɛ̌ ǹdǝ cǒ kɔ̀bɔ́ ò lyĩ tɛ̃́ nánfò jɛ̃̀ ta, bǝ̀ gòm bǝ m'e lyǝ́r kɔ̀bɔ́ ò zhele mó jɛ̀sɛ́ sǝ̀ gòm mó. Èlǎsɛ̃́, ǹmyɛ zɛ̃̀ ǹ nǝ́ ǹ tó ǹ jí kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ n'ê shí cǒ w bǝ̀ zhele mó nèsé wẽ́ mó. ¹⁸Rǝ̀myɛ́ ce, ǹ bǝ mǝ̌ sǝ́ zhẽ̌ ǹ cìn cǒ w jɛ̀sɛ́ bǝ̀ gòm mó sono yé. Ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń zhẽ̌ ǹ cìnǝ̀, lwar b'è dǝ̀ ǹmyɛ́ ǹ zǝ cǒ w nèsé ǹ zhǐ yé. Wɔ́ sǝ̀myɛ́ sǝ̀ zǝ mɔ́ sǝ̀ zhǐ.¹⁹Dɛ̀ga, ǹ b'ǎ wɔ̀: «Bǝ̀ gòm cǒ w jɛ̀sɛ́ mùnì ga bǝ kwè àmyɛ́ bǝ m'e lyǝ́r se.» ²⁰Ǹ gǝ byili èta, rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀nà. Wɔ́ cǒ w jɛ̀sɛ́ gǝ́ yǝ̀ Yi ni zhí yil bǝ̀ gòm sè, ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ǹ zhǐ sǝ̀ jàà w ǹ gǝ́ zhí Yi ni mú yilǝ. Sǝ bǝ̀ká zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌ yé. Ǹ gaga mɔ́ mǝ̌ sǝ́ ce ywẽ zǝ mɔ́. ²¹Zhǝ̀nà, Yi gǝ gòm cǒ w kɔ̀bɔ́ ò zhele mó jɛ̀sɛ́, sǝ́ lwar bǝ̀ rǝ̀ t'â la ǹmyɛ nɛ yõ̌ yé.²²Lwar bǝ̀ Yi wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cǝ́bal, rǝ j'à zum myɛ. Rǝ̀ n'ê gwirhi rǝ̀ yé ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ tu tɛ̃́ mɔ́. Sǝ è gǝ wɔ́ ǹmyɛ́ yilǝ, rǝ̀ zhe wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ mɔ́. Ǹ mǝ̌ sǝ́ já ǹ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wu-bɔ̀nɔ̀ w wẽ́. È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, rǝ̀ b'a gõ̀ ǹmyɛ ǹdǝ cǒ jɛ̃̀ ta rǝ ji tɛ̃́.²³Sǝ è gǝ wɔ́ Zhwifubá yilǝ, bǝ̀ gǝ tú bǝ̀ k'â shɛ̀nɛ́ bǝ̀ zwẽ nyí bǝ zhí Yi ni, rǝ̀myɛ́ yi ní, bǝ̀ m'a lyǝ́r be cǒ w ne bǝ zhì ǹdǝ shãã ga mɔ́ ta; bǝ̀ Yi zhe jàn, rǝ̀ wɔ̌ rǝ̀ b'a k'a lyǝ́r be cǒ w ne kǝ́dò. ²⁴Zhǝ̀nà, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ dǝ̀ Zhwifu, ǹ wɔ́ cǒ kɔ̀bɔ́ ò lyĩ tɛ̃́ nánfò jɛ̃̀ bǝ̀ gòm bǝ m'e lyǝ́r kɔ̀bɔ́ bǝ̀ zhele mó, e j'à dǝ̀ èta kɔn mǝ̌ sǝ rǝ tó né yé. Sǝ è gǝ wɔ́ Zhwifubá yilǝ, bǝ̀myɛ́ wɔ́ cǒ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ zhele mó jɛ̀rh. Rǝ̀myɛ́ ce, Yi m'a lyǝ́r be cǒ w bǝ̀ y'à jɛ̀rɛ̀ bǝ̀ zhǐ ò yó mó ne nàná.²⁵Da-byǎ, nyǐ-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à shèè. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ à n'â yǎl a ce á lwar, mùnì ga á bǝ̀k'á wɔ̀ b'ǎ zhe surhǝ á yě kɔn gakó yé. Yi ce Esǝrayɛl lyì bí kǝ̀kàlà yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ sú rǝ̀ kùr yé, kɔn la m'e yí lũ w lyì bí dwã bɛ́ gakó ŋwɛ̀nɛ́ bǝ nǝ vwǎrh mɔ́.²⁶Rǝ̀myɛ́ yi ní, Esǝrayɛl lyì bí púlǝ́púlǝ́ b'a zɛ̃̀ bǝ nǝ vwǎrh. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Yi wòwǝ̀:«Zwennǝ mó mà n shí Sǝyɔ̃,sǝ ń mà n vùr Zhakɔɔbɛ kwálá y lyì bí yó-kùùlí. ²⁷Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɔ́ dɔbrɛ́ à la zal ǹdǝ́ bɛ mɔ́,à gǝ tú à vùr bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ yi ní.»²⁸Bǝ̀ yǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí yé, bǝ jǐrh Yi zwǝ̀, sǝ rǝ̀myɛ́ yàl kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ sɛ̃ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á dǝ̀ Zhwifubá mó ne. E jà wɔ́ bǝ̀myɛ́ Yi tǝ̀ bǝ̀ nàmbala bɛ́ yil rǝ cír bǝ̀ wɔ́ rǝ̀ lyì rǝ̀ só. ²⁹Bǝ̀ Yi t'â pɛ rǝ̀ k'â zwẽ yé. Lyì byɛ̀bɛ́ rǝ̀ byẽ̀, rǝ̀ k'ê t'â zhɛ̃̀ bɛ̀ yé.³⁰Shãã ga, á y'ǎ cẽ Yi nyí ni. Sǝ zà zà, Zhwifubá gǝ́ yǝ̀ rǝ̀ nyí ni zwẽ mó yilǝ, rǝ̀ dùr á nɔ̀nɔ̀. ³¹Bǝ̀ cẽ Yi nyí ni, rǝ̀ m'ê dùr á nɔ̀nɔ̀ èlǎsɛ̃́, sǝ rǝ dùr bǝ̀myɛ nɔ̀nɔ̀. ³²Yi ce numbyínǝ́ bé gakó cẽ rǝ̀ nyí ni, mùnì rǝ dùr bǝ̀ gakó nɔ̀nɔ̀.³³Nyǐ-nǝ Yi cǐ kɔn gakó námpúm! Rǝ̀ surhǝ né ǹdǝ́ rǝ̀ lwar mɔ́ bǝ swɛ̃́ zhe yé. Mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n lwar kɔn dɛ̀bɛ́ Yi kɔ́ rǝ cĩ́ rǝ̀ surhǝ wẽ́? Mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n lwar rǝ̀ gǝ́ n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ yé-shò? ³⁴Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:«Mɔ̌ ń wɔ̌ ń mà n lwar kɔn dɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú nǝ́ ń bùlǝ̀?Mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n yǝ̀ ń cícírnǝ?³⁵Mɔ̌ lò ń jɛ̀rɛ̀ n pǝ kɔn Yi ni,sǝ rǝ̀myɛ́ zɛ̃̀ rǝ k'a m'e càrhh mɔ̀?» ³⁶Kɔn gakó wɔ́ Yi sõ rǝ̀ n'ê shí ní; wɔ́ Yi rǝ̀ ce kɔn gakó ŋwɛ́nɛ́, e j'à wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil kɔn gakó ŋwɛ́nɛ́. Yi mǝ̌ dwã ǹdǝ́ còrhó byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ! Amɛ̀n!

Chapter 12

¹Da-byǎ, Yi zhe wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ nǝ́ba dɛ̃́dɛ̃́. Rǝ̀myɛ́ ce, à n'â lwǝ̀l ába: zǝ-na á cìn á yǝ̀ vwĩ̀-kɔn dɛ̀bɛ́ Yi cǐ, rǝ j'a yí rǝ̀ pùbùlǝ̀, á pǝ rɛ. Wɔ́ èta á mǝ̌ s'á cèrhé re né zhǝ̀n zhǝ̀nà. ²Á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né bǝ̀k'a yǝ̀ ǹdǝ lũ w kɔ̀bɔ́ nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ mó tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ta yé. Yẽ̌-nǝ Yi pyìrhí á surhǝ né námpúm, mùnì ga á ŋwɛ̀nɛ́ á lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê yàlá: tɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn, rǝ̀ só, e jà rǝ̀ yú rǝ̀ pùbùlǝ̀.³Yi wu-bɔ̀nɔ̀ w ce rǝ̀ pɔ nɛ rǝ̀ pɛnɛ́ y nánfò. Rǝ̀myɛ́ yilǝ, à n'â byili ába: á mǝ̀dù ga bǝ̀ká n cĩ́ ń cìn jàà kɛ̀bɛ́ è du mu wẽ́ yé. Lò gakó sǝ́ cĩ́ ǹ cìn jàà y kɛ̀bɛ́ è mǝ̌ ǹdǝ́ mɔ́ wẽ́, ǹdǝ Yi gǝ́ ce ǹmyɛ zhí ri ní mú.⁴Zhǝ̀nà, nǝ́ yala nɛ́ kǝ̀kàlsɛ́ já, sǝ kǝ̀kàlà èdù gakó zhe è tum. ⁵Wɔ́ èta, ǹdǝ́ nǝ́myɛ já ga, nǝ́ mù dwã nɛ Kristǝ wẽ́ nǝ́ jǐrh kɔn rǝ̀dù. Lò gakó zhǐ ń jàà wà, ǹdǝ numbyíní yala nɛ́ kǝ̀kàlsɛ́ ta.⁶Yi pɔ rǝ̀ paánsɛ dúdúmǝ́ dúdúmǝ́ nǝ́ mǝ̀dù mǝ̀dù gakó ne, rǝ̀ gǝ́ só nǝ́ba yilǝ. Rǝ̀myɛ́ ce, lò mɔ̀bɔ́ ǹ nɔ Yi nyì-zwennǝ pɛnɛ́, sǝ́ twĩ̀ kɔn mɛrhɛ ǹdǝ́ ǹ Yi-ni-zhú mú. ⁷Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nɔ sãɔ̃ pɛnɛ́, sǝ́ sɛ̃ ǹ dwã bɛ́ nɛ. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nɔ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ còrhò pɛnɛ́, sǝ́ cèrhè rè ǹ dwã bɛ́ nɛ. ⁸Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nɔ cícú pɛnɛ́, sǝ́ cící ǹ dwã bɛ́. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ pɛ ǹ kɔna, sǝ́ pwèlè ǹ wu ń pa. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ Kristǝ-lyì gùlú w yé né cǝ́bal, sǝ́ twĩ̀ ǹ tum rí ǹdǝ́ yǝ̀wǎl. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ sɛ̃ nǝ̀mwà nɛ̀, sǝ́ sɛ̃ bɛ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀.⁹Á mǝ̌ s'á swéné dwã ǹdǝ́ wu-põ̀. Bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yò gaga yé. Wɛ̀rhɛ́-na cɛ̀nɛ̀ twéé twéé. ¹⁰Swéné-nǝ dwã ǹd'á wun gakó ǹdǝ da-byǎ ta. Ce-nǝ yǝ̀wǎl nɛ́, á nyɛ̀ dwã.¹¹Twĩ̌-nǝ wárhɛ́ wárhɛ́; bǝ̀k'á cĩ́ nǝ̀wàcɔ̀rɔ̀ yé. Twĩ̌-nǝ Cinnǝ mú tum rí náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ yǝ̀wǎl. ¹²Ce-nǝ á wun yǝ̀ nyɛ̀n á gǝ́ n'á dɛ̃̀ Cinnǝ mú nyì-bwelé y pyǐrh mó yilǝ. Nɔ̀nɔ̀ gǝ tú myɛ, s'á pyɛ́nɛ́ á zhì kẽkẽ. Lwǝ̌l-nǝ Yi twéé twéé, á wun bǝ̀k'a gǝ yé. ¹³Á gǝ pwírí á da-byǎ Kristǝ-lyì jàlà zhe á sɛ̃ɛ̃́ tum, s'á sɛ̃ bɛ. Lò gǝ tú á sõ, s'á zwẽ ń zhǝǝlé cɛ̀nɛ̀.¹⁴Lwǝ̌l-nǝ Yi bǝ̀ rǝ̀ cĩ́ bwǝl byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ ába mɔ́ yó, sǝ rǝ̀ bǝ̀k'a zhìlì bǝ̀ yò yé. ¹⁵Lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe wu-nyɔ̃̀, s'á tó be á ce á wun yǝ̀ nyɛ̀n. Lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê kúrhǝ́, s'á tó be á kúrh. ¹⁶Ce-nǝ á nyí yǝ̀ rǝ̀dù, s'á bǝ̀k'á zhẽ̌ á cìn dɛ̃̌ yé. Lwǝl-nǝ á cìn tɛ̃́; á bǝ̀k'á nyǐ á cìn ǹdǝ surhǝ cìnǝ́ ta yé.¹⁷Lò gǝ wɛ̀rhɛ́ ába lwɛlɛ, s'á bǝ̀k'á càrhh mɔ̀ lwɛlɛ yé. Ce-nǝ jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn lyì bí gakó yírh w mó. ¹⁸Wɛ̀rhɛ́-na á gǝ́ wɔ̌ nɛ́ á jòm ǹdǝ́ lyì bí gakó ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́.¹⁹À dɔwabá nántwǝ̌rh, á bǝ̀k'á pyà á jim cṹ yé. Yẽ̌nǝ bùrsí sǝ̀myɛ́ nɛ á ce Yi jɔ̃̀ wà. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Cinu wòwǝ̀: «Wɔ́ àmyɛ́ à b'a kǝ́ lò gakó bùrsì a pɔ̃ còrhò-tum.» ²⁰Bǝ̀ kɛ̃ rǝ̀ jàà dõ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Nɔrh gǝ zhe ǹ zù-bal, sǝ́ pɔ̃ kùjú n jí. Nǝ̀nyɛ̀lsɛ̀ gǝ zhe mo, sǝ́ pɔ̃ nɛ̃̌ n nyɔ̀. Èta, kɔn nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ myìn-cala bárhɛ́ ǹ ló ń yó w ta.» ²¹Bǝ̀ká yẽ̌ ǹ cìn nì lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ wẽ́ yé. Wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ń mǝ́ cǝ̀r lwɛlɛ yé ne.

Chapter 13

¹Lò galó mǝ̌ sǝ n zwẽ cɔ w yé né cìnǝ́ bé nyǝ́ né , bǝ̀ lò wàr ǹ mà ń jí pyɛ̀lɛ̀ ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ Yi rǝ̀ pɔ mɔ yé. Pyɛ̀lɛ̀ dwí gakó wɔ́ Yi sò rǝ̀ n'ê shí ní. ²Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń cẽ cɔ w yé né cìnǝ́ bé nyǝ́ né, wɔ́ Yi nyí ni ń nǝ́ ń cẽ né. Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń cẽ Yi nyí ni, ń bà n nǝ còrhò-tum.³Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀, cɔ w yé né cìnǝ́ bé ywẽ bǝ mɔ́ zhe yé. Sǝ ǹ gǝ nǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, bǝ̀ ywẽ zhe mó. Ǹ gǝ tá ǹ yǎl bǝ̀ bǝ̀ ywẽ zǝ mɔ́, sǝ́ twĩ̀ cɛ̀nɛ̀. Èta, bǝ̀ m'a cèrhé mó. ⁴Zhǝ̀nà, wɔ́ Yi rǝ̀ cĩ́ bi ní bǝ̀ n'ê twĩ̀, mùnì bǝ sɛ̃ mɔ́ ǹmyɛ twĩ̀ cɛ̀nɛ̀. Ǹ gǝ zɛ̃̀ ǹ nǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sǝ bǝ̀ ywẽ zǝ mɔ́. È dǝ̀ nánfò yil bǝ̀ zhe ŋwɔ̀nɔ́ bǝ̀ n'ê pɛ còrhò-tum lyì bí ni yé. Bǝ̀ gǝ pɔ còrhò-tum lò nè, wɔ́ Yi tum bǝ̀ twĩ̀, mùnì ga bǝ tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ byili mu bǝ̀ Yi lyim n'ê yì mù. ⁵Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, cɔ w yé né cìnǝ́ bé nyǝ́ né zõ n'ê nyɛ́ɛ́ nǝ́ba. È dǝ̀ nǝ́ la m'é lú Yi lyim rí yé né dúdú yil yé. Wɔ́ nǝ́ gǝ́ yě nǝ́ wun ní wẽ́ bǝ̀ wɔ́ èta nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́ myɛ yilǝ.⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ cìcì mú è ce á n'á pɛ á myǝ̌l-kwǎndɛ́. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ vùr bǝ cĩ́ ní bǝ̀ n'ê zwẽ myǝ̌l-kwǎndɛ́ mɔ́, wɔ́ Yi tum bǝ̀ n'ê twĩ̀. ⁷Lò mɔ̀bɔ́ gakó á mǝ̌ s'á pɔ̃ kɔna, s'á pɔ̃ rɛ. È gǝ wɔ́ myǝ̌l-kwǎndɛ́ lɔrɔ́ yilǝ, pa-na rɛ mɔ̀bɔ́ á mǝ̌ s'á pɔ̃ rɛ mɔ́ nɛ. È gǝ wɔ́ byɛ̀bɛ́ á mǝ̌ s'á zwẽ bǝ̀ nyǝ́ né mó yilǝ, zwẽ-nǝ bǝ̀ nyǝ́ né, s'á nyɛ̀ bɛ.⁸Á bǝ̀k'á zǝ lò jim yé. Á gǝ la lò jim zal, s'e yǝ̀ sónó á mǝ̌ s'á swéné dwã mɔ́, bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń só ń dwa bɛ́, wɔ́ nyǝ́ né gakó ń nǝ́ ń zwẽ. ⁹Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Bǝ̀ká fwǝ̌l yé, bǝ̀ká gu lò yé; bǝ̀ká ŋwɔ̀ yé: bǝ̀ká yǎl ǹ dõ kɔn ǹdǝ́ bwɛ̃̌ dǔr yé. Nyǝ́ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ ǹdǝ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ dàl mɔ́ kùr wɔ́: Swéné ǹ dõ ǹdǝ ǹ cìcì ta. ¹⁰Lò mɔ̀bɔ́ ń só ń dõ tá ń wɛ̀rhɛ́ mɔ lwɛlɛ yé. Ǹ gǝ só ǹ dõ wɔ́ Yi nyǝ́ né gakó ǹ nǝ́ ǹ zwẽ.¹¹Á yě yi rí tɛ̀bɛ́ nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wẽ́ èlǎsɛ̃́ mɔ́. Kɔn yú b'ǎ zɛ̃̀ á jan rɛ́ wa, bǝ̀ yi rí tɛ̀bɛ́ Yi la lyì bí vwǎrh mɔ́ bwǝlse du nǝ́ gǝ́ ju kùr nǝ́ zù Yezu Kristǝ yi ní mú. ¹²Cǝcɛ̃ y n'ê lyɛ̃, cɛ y bwǝ́l lɔ́. Rǝ̀myɛ́ ce, bà-nà nǝ́ yẽ̌ cǝ-byín tumǝ né ne, sǝ nǝ́ pwà búlǝ́ wẽ̀ ré nǝ́ lyɛ̃̀ nǝ́ m'é bú pwẽ̀ ré wẽ́.¹³Bà-nà nǝ́ zǝ nǝ́ cìn náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ nǝ́ gǝ́ n'é zal nǝ́ cìn nǝ̀nyɔ́nɔ́ nɛ nɛ́, sǝ nǝ́ bǝ̀k'á yǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê jí dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ nɛ yé. Nǝ̀ bǝ̀k'á nyɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ yé. Nǝ́ yẽ̌ fwǝ̌l ǹdǝ́ dǝdaálsɛ námmǝlwǎlsɛ dwí gakó ne, sǝ nǝ́ yẽ̌ búlǝ́ ǹdǝ́ bwɛ̃̌-dǔr ne. ¹⁴Zwí-nǝ Cǐnnǝ Yezu ǹdǝ́ kàmǝzwǐ ta, s'á bǝ̀k'á yẽ̌ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ yò zù ába yé.

Chapter 14

¹Zwẽ-nǝ lò mɔ̀bɔ́ ń Yi-ni-zhú mú gwẽ̌ dǝ̀ kẽkẽ mó cɛ̀nɛ̀, s'á bǝ̀k'á wɔ̀ bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń bùl mó bǝ càn yé. ²Dɛ̀ga lò mwǝ̌lbǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ ń wɔ̌ ń jí kùjú dwí gakó, sǝ mɔ̀bɔ́ ń Yi-ni-zhú mú gwẽ̌ dǝ̀ kẽkẽ mɔ́ bǝ̀ shɛ̀ nàmá dɔ́m yò yé́, wɔ́ dǝ̀-vɔr ń nǝ́ ń jí.³Mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń jí kùjú dwí gakó bǝ mǝ̌ sǝ n fulsi mɔ̀bɔ́ ń tá ń jí kùjú dwí gakó mó yé, sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń jí kùjú dwí gakó mó bǝ mǝ̌ sǝ n fulsi mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń jí kùjú dwí gakó mó yé? bǝ̀ Yi shɛ̀nɛ́ n zù ri. ⁴Ǹmyɛ́ wɔ́ mɔ̌ ǹd'ám ǹ mǝ́ ǹ kɛ́ ǹ dõ tùntùnnǝ bùrsi? Ń zhǐ kẽkẽ, ń gǝ bǝ zhǐ kẽkɛ̃ myɛ, wɔ́ ń yó-cǝ́bal rǝ̀ cǝ̀l. E jà ń mà n zhì kẽkẽ, bǝ̀ Cǐnnǝ mó zhe jàn ń wɔ̌ ń mà n sɛ̃ mɔ.⁵Lò mwǝ̀lbǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ń nǝ́ ń bùl bǝ́ dwã ŋwɛ́nɛ́ nǝ̀ du nǝ̀ dwã bɛ́, ń dõ myɛ zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ dwã nɛ́ gakó wɔ́ kɔn rǝ̀dù: Rǝ̀myɛ́ ce, kɔn dɛ̀bɛ́ lò gakó nǝ́ ń bùl mó, s'e yǝ̀ ǹdǝ́ ń wu gakó. ⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ dwã ŋwɛ́nɛ́ nǝ̀ du nǝ̀ dwã bɛ́, wɔ́ Cǐnnǝ mó yil ń nǝ́ ń bùl èta. Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń jí kùjú dwí gakó, ńmyɛ wɔ́ Cǐnnǝ mó yil ń nǝ́ ń jí èta, bǝ̀ wɔ́ Yi ń nǝ́ ń ce ń mǝ́ ń jí. Lò mɔ̀bɔ́ ńmyɛ tá ń jí wẽ̀ dwí gakó, wɔ́ Cǐnnǝ mó yil ńmyɛ nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ èta, bǝ̀ ńmyɛ nǝ́ ń ce Yi rǝ̀ yilǝ.⁷Nǝ́ mǝ̀dù ga tɛ̀nɛ́ ń cìn yil yé. Èta myɛ, nǝ́ mǝ̀dù ga tá Ń la cú ń cìn yil yé; ⁸nǝ́ gǝ ŋwɛ́nɛ́ myɛ wɔ́ Cǐnnǝ yil nǝ́ ŋwɛ́nɛ́; nǝ́ gǝ k'é tɛ̀nɛ́ myɛ, wɔ́ Cǐnnǝ mó yil nǝ́ cùwǝ̀. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ gǝ ŋwɛ́nɛ́ ráá nǝ́ gǝ cù myɛ, wɔ́ Cǐnnǝ mó ń cǐ nǝ́ba. ⁹Bǝ̀ Kristǝ gǝ́ cù n ká n bwìrhì mú, wɔ́ mùnì ga n cìní cùùrí ǹdǝ́ lyì-nyìsí ga.¹⁰Sǝ ǹmyɛ́, wɔ́ byè yil ǹ nǝ́ ǹ cĩ́ dóó ǹ da-byǐ mú yó wǝ? Sǝ ǹmyɛ́, wɔ́ byè yil ǹ nǝ́ ǹ fulsi ǹ da-byǐ mu:? Nǝ́ gakó b'ǎ zhì Yi yé né rǝ kǝ́ nǝ́ bùrsi. ¹¹Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Cǐnnǝ mó wòwǝ̀: Wɔ́ àmyɛ́ Cǐnnǝ mó, à wɔ́ nã́nyì. Á n'â wǝ̀l bǝ̀ nunǝ dwí gakó b'a wùlì tɛ̃́ à yé né, bǝ cèrhé ne.¹²Èta, nǝ́ mǝ̀dù mǝ̀dù gakó b'ǎ byili Yi yé né kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ cìcì wɛ̀rhɛ́. ¹³Yẽ̌-nǝ nǝ́ yẽ̌ dwã bùrsi kɔ́ nɛ Nyǐ-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ á mǝ̌ s'á wɛ̀rhɛ́: Bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ b'a ce á da-byǐ mà ń nà n tu lwɛlɛ wẽ́ yé.¹⁴À gǝ́ zhí Cǐnnǝ Yezu ni mú ce, À yě kɔn rǝ̀dù rǝ̀ wɔ́ pamparɛ̃ɛ̃: Bǝ̀ kɔn tɛ̀nɛ́ rǝ̀ súl ǹdǝ́ jú yé. Wɔ́ lò ǹ gǝ bùl bǝ̀ kɔn súl ǹdǝ́ jú, fòró rǝ zɛ̃̀ rǝ̀ zhe súsúlú ǹ yilǝ. ¹⁵Ǹ gǝ nǝ́ ǹ jí kùjú, ǹ da-byǐ tǝ̀ rǝ̀ yil ń wu zhìli, sǝ́ lwar bǝ̀ rǝ̀myɛ́ dǝ̀ sónó tum yé. Ǹ bǝ̀k'á tǝ̀ kùjú yil ń zhìlì ǹ da-byǐ mú Kristǝ cù ń yil mó yò yé.¹⁶Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ámyɛ̌ n'á bùl bǝ̀ rǝ̀ càn mɔ́ bǝ̀k'a jǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ càn lyì dwã la tó rǝ̀ dɛnnɛ bǝ zɔ̀m á yil námmǝlwɛ̀lɛ́ yé. ¹⁷Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ dǝ̀ e jí ráá e nyɔ̀ nyǝ̀ná yé. Rǝ̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ kùr wɔ́: Nǝ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ Yi gǝ́ n'ê yǎl nɛ́, nǝ́ yǝ̀ cángá, nǝ́ zǝ yǝ̇zùlǝ́ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn yilǝ.¹⁸Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ tó Kristǝ ne èta, rǝ̀ ná-cí sú Yi yírh, lyì bí j'à só mo. ¹⁹Rǝ̀myɛ́ ce, pyǎ-na nǝ́ pyà kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ b'a ce yǝ̀-zùlǝ́ yǝ̀ nɛ́, sǝ rǝ j'a súlí nǝ́ gùlú w jàn.²⁰Zhǝ̀nà, kùkú gakó wɔ̌ ò jí. Sǝ kùjú kɔ̀bɔ́ lò jú, ǹ dõ zɛ̃̀ n tó ò dɛnnɛ n tu lwɛlɛ wẽ́ mó, bǝ càn yé. Rǝ̀myɛ́ ce, lò bǝ̀ká tǝ̀ kùjú yil ń cɔ̀ Yi tum rí yé. ²¹Ǹ gǝ pwírí ǹ gǝ dɔ̀m nàmá, ráá ǹ gǝ nyɔ̀ sɛ̃́, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ gǝ la jú, rǝ̀ wɔ̌ rǝ̀ b'a ce ǹ da-byǐ tu lwɛlɛ wẽ́, sǝ́ yẽ̌ rǝ̀ jú ni.Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn.²²Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ: ńmyɛ́ cìcì mú zɛ̃̀ ǹ yě yò w òmyɛ́ shò-kwã nɛ́ mɔ́, sǝ́ zǝ rɛ ǹ wẽ́ ǹmyɛ́ ǹdǝ́ Yi. Lò gǝ zɛ̃̀ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn, rǝ̀ dǝ̀ dóó ń wẽ́, wu-nyɔ̃̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ rǝ̀ ná-cí. ²³Sǝ lò gǝ nǝ́ ń jí kùjú, n jà n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ ń gǝ́ nǝ́ ń jí w mú, ń tá ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ , Yi m'a pǝ rǝ̀ ná-cí dóó, bǝ̀ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ t'â tó ǹdǝ ń Yi-ni-zhú gǝ́ n'ê yǎl nɛ́ yé. E jà lò gǝ nǝ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ t'â tó ǹdǝ ń Yi-ni-zhú mú gǝ́ n'ê yǎl nɛ́, wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́.

Chapter 15

¹Nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ zhí Yi ni kẽkẽ mó, mǝ̌ sǝ nǝ́ sɛ̃ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ Yi ni zhú mú dǝ̀ kẽkẽ mó ne. Nǝ́ bǝ mǝ̌ sǝ nǝ́ pyǎ wu-nyɔ̃̀ nǝ́ cìn yil yé. ²Nǝ́ mǝdù mǝ̀dù gakó mǝ̌ sǝ nǝ́ pyà kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ b'a pǝ wu-nyɔ̃̀ ń dwã bɛ́ nɛ.³Kristǝ yǝ̀ ń cìcì wu-nyɔ̃̀ pyà yé. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Yi wòwǝ̀: Lyì bí tùùrhí tɛ̀bɛ́ mó mó, wɔ́ àmyɛ́ bǝ̀ ba. ⁴Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́ kùr-ju yi ní ga mɔ́, wɔ́ nǝ́myɛ̌ yil bǝ̀ kɛ̃ nɛ, mùnì ga rǝ byili nǝ́ba sɔ́má kɛ̀bɛ́ è càn. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ nǝ́ba cìn-pyɔ́nɔ́ ǹdǝ́ wu-jɔ̀ nǝ́ m'é dɛ̃̀ Yi nyì-bwelé y pyǐrh mó.⁵Wɔ́ Yi rǝ̀ n'ê pɛ nǝ́ba wu-jɔ̀ ǹdǝ́ cìn-pyɔ́nɔ́. Rǝ̀ b'a ce á nyì-dwìì ǹdǝ́ dwã, á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ Yezu Kristǝ ta, ⁶mùnì á mù dwã nɛ á púr á nyí á cèrhé Yi rí rǝ̀ wɔ́ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ Da mɔ́. ⁷Zwẽ-nǝ á dwã bɛ́ cɛ̀nɛ̀, ǹdǝ Kristǝ gǝ́ zwẽ ámyɛ nɛ́, Yi còrho: yilǝ.⁸Zhǝ̀nà, à n'â lwǝ̀l ába, Kristǝ jǐrh tuntùnnǝ Zhwifubá yilǝ, n mǝ n pyìrh Yi nyì-bwelé rǝ̀ y'à bwǝl nǝ́ nàmbala bɛ nɛ mɔ́. Ń tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ n byili bǝ̀ Yi nyì-bwelé y t'â kwàrh yé. ⁹Kristǝ tú mùnì ga byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó myɛ cèrhé Yi rǝ̀ wu-bɔ̀nɔ̀ w yilǝ. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yilǝ, à b'a cèrhé mo nunǝ dwí gakó cǝcǝl wǝ; à m'a nún a cèrhé ń yil ré.¹⁰Bǝ̀ kɛ̃ rǝ̀ wẽ́ kǝ́dò bǝ wɔ̀: Ámyɛ̌ tǝnèsé dwã bɛ́ lyì bí, zɛ̃̀-na á tó Cǐnnǝ mó lyì bí ni á fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀. ¹¹Bǝ̀ k'ê kɛ̃ kǝ́dò bǝ wɔ̀: Tǝnèrh gakó lyì, zɛ̃̀-na á cèrhé Cǐnnǝ mó, Cɛmɛ gakó lyì, cèrhė-nǝ Cǐnnǝ mó.¹²Ezǝyi myɛ kɛ̃ n wɔ̀: Bǝ̀ m'a lù lò mǝ̀dù Zhese dwí rí wẽ́, ń mà n zɛ̃̀ n cìní tǝnèsé dwã bɛ́ lyì bí, sǝ bǝ̀ b'a zhí mu ǹdǝ́ bǝ̀ wun gakó, bǝ m'e dɛ̃̀ ń sɛ̃ɛ̃́.¹³Á gǝ́ zhí Yi ni mú ce, rǝ̀ m'a pǝ ába yǝ̀-zùlǝ́ ǹdǝ́ wu-jɔ̀ námpúm, bǝ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á n'á dɛ̃̀ mɔ́, wɔ́ Yi sõ rǝ̀ la nɛ́ shú. Èta, á b'ǎ dɛ̃̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl rǝ̀ nyí mú, Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn yilǝ.¹⁴Da-byǎ, à cìcì mú yě pamparɛ̃ɛ̃ b'ǎ wɔ́ yò-cɔ̀nɔ̀ cìnǝ́ twéé twéé, á yě wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌, á j'ǎ wɔ̌ dwã á m'ǎ cící.¹⁵Sǝ ǹdǝ́ ràmyɛ́ ga, à zɔ̀m à sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ jààsɛ jàlà wẽ́ pamparɛ̃ɛ̃, à m'ǎ lyǐrh ába kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á jɛ̀rɛ̀ á yě mó. Wɔ́ Yi pɛnɛ́ y rǝ̀ pɔ nɛ mɔ́ è ce a ŋⱳɛ̀nɛ́ a zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́. ¹⁶Rǝ̀ ce a jǐrh Yezu Kristǝ tùntùnnǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ dǝ̀ Zhwifubǝ́ mɔ́ yilǝ. Rǝ̀ cír ne rǝ pɛ̃ ŋwɔ̀nɔ́, mùnì ga a bwǝ̀l rǝ̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí a byili byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mɔ́ ne, mùnì ga bǝ jǐrh vwĩ̀-kɔn tɛ̀bɛ́ rǝ̀ sú Yi yírh. Vwĩ̀-kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ jǐrh Yi kɔn Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn yilǝ.¹⁷Rǝ̀myɛ́ ce, à wɔ̌ à b'a zhẽ̌ à cìn Yezu Kristǝ wẽ́ Yi yé né. ¹⁸Sǝ à gǝ púr à nyí à zɔ̀m zɔ̀mɛ̀, sǝ̀ nyǐ è dǝ̀ kɔn dõ yò à n'â zɔ̀m yé. Wɔ́ tɛ̀bɛ́ Kristǝ tó à dɛnnɛ n wɛ̀rhɛ́ mɔ́ dúdú. Wɔ́ àmyɛ́ dɛnnɛ ń tó né n ce byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó zù Yi, bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ rǝ̀ pùbùlǝ̀. Sǝ wɔ́ à zɔ̀mà nɛ́ ǹdǝ́ à tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né, ¹⁹ǹdǝ́ à màmyaarhɛ́ nánfwààlɛ́ ǹdǝ́ wò-jààrɛ́; wɔ́ rǝ̀myɛ́ gakó dɛnnɛ à tó né a twĩ̀ èta, ǹdǝ́ Yi Eshirhǝ y jàn. Sǝ kɔn ju kùr Zhǝrǝzalɛm nɛ́ e m'e vò Yiliri tǝnà y wa, à bwǝ̀l Kristǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí námpúm jààsɛ́ sǝ̀myɛ́ gakó wẽ́²⁰Èta, à gǝ la yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l gakó, à só s'a vò a bwǝ̀l re a byili cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ Kristǝ yò zɔ̀m nǝ̀ wẽ́ mó lyí bí ni, mùnì ga à bǝ̀k'a twĩ̀ a pyɛ̀lɛ́ lò dõ tum yó yé. ²¹À n'â wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ gǝ́ byili ní Bǝ̀ kɛ̃ rǝ̀ wẽ́ bǝ wɔ̀: Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à yǝ̀ ń yò bwǝ̀l bǝ byili gaga mɔ́, b'a nǝ mɔ ǹdǝ́ bǝ̀ yírhǝ́, sǝ byɛ̀bɛ́ ń yò yǝ̀ bǝ̀ zhɛ̃̌ w twi mú b'a nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀ kùrǝ̀²²Wɔ́ tum rí rǝ̀myɛ́ rǝ̀ cǝ̀r ne twǝr nánzhǝzhɔ̌, rǝ ce à yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ a bǝ̀ á sõ yé, ²³sǝ à twĩ̀ á tum rí ga a zhɛ̀ cɛmɛ nɛ́ nǝ̀myɛ́ wẽ́ èlǎssɛ̃́ Á sõ twírí y yò gǝ́ zù ni dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ byinǝ né já.²⁴À n'â yǎl a vò Esǝpanyɛ; sǝ à gǝ tú à la gàà yi ní, à b'a tó á sono. Zhǝ̀nà, à n'â bùl bǝ̀ à gǝ tú à la à b'a tó á sono, a wɛ̀rhɛ́ dã màngɛlɛ́, munì ga á sɛ̃ nɛ a m'a vò. ²⁵Sǝ è gǝ wɔ́ Èlǎsɛ̃́-lǎsɛ̃́ mɔ́ yilǝ, à la Zhǝrǝzalɛm a sɛ̃ Yi lyì bí bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ nɛ,²⁶bǝ̀ Masɛdwaanɛ ǹdǝ́ Akǝyi Kristǝ-lyì bí zɔ̀m nyí rǝ̀dù bǝ ji bǝ̀ jɛ̃̀-kɔn dwã yó bǝ̀ la Kristǝ-lyì bǝ̀ wɔ́ nǝ̀mwà Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́ nɛ pɔ. ²⁷Bǝ̀ shɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀ pùbùlǝ̀ bǝ̀ la bɛ sãɔ̃; e jà bǝ̀ gǝ la nyǔ, bǝ̀ m'a pwírí bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ sɛ̃ bɛ. Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jǐrh Kristǝ-lyì Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́ sɛ̃ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mɔ́ nɛ ǹdǝ́ Yi nyǝ̀ná nɛ́, ce byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mɔ́ myɛ mǝ̌ sǝ bǝ sɛ̃ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jǐrh Kristǝ-lyì mú ni ǹdǝ́ bǝ̀ jɛ̃̀-kɔna.²⁸À gǝ kwɛrhɛ yò w òmyɛ́, a pǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ bǝ̀ pɔ nɛ b'à zhǝl a pǝ Zhǝrǝzalɛm Kristǝ-lyì bí ni mú à zhɛ̀, rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, à m'a zɛ̃̀ a tó á sõ a m'a lyɛ̃ a vò Esǝpanyɛ. ²⁹Sǝ à yě b'à gǝ tú á sõ, Kristǝ mà n tó à dɛnnɛ n pǝ ába ń paánsɛ́ dwí gakó.³⁰Da-byǎ, á gǝ n'á lwǝ̀l Yi à yilǝ, sǝ ámyɛ̌ ǹdǝ́ àmyɛ́ ga wu yǝ̀ òdù nǝ́ m'é lwǝ̀l re ǹdǝ́ nǝ́ wun gakó. Á n'â lwǝ̀l ába rǝ̀myɛ́, nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ yil ré yilǝ, ǹdǝ́ sónó w kɔ̀bɔ́ ò n'ô shí Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ sõ mó jàn yilǝ. ³¹Lwǝ̌l-nǝ Yi a yilǝ, mùnì ga lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhide né, bǝ̀ bǝ shɛ̀ Kristǝ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zõ mó bǝ̀k'a wɛ̀rhɛ́ nɛ lwɛlɛ yé. Lwǝ̌l-nǝ Yi á súlí, mùnì ga à gǝ yú Zhǝrǝzalɛm ǹdǝ́ sɛ̃ɛ̃́ yá, sǝ lyì bí pwèlè bǝ̀ wun bǝ zwẽ yǝ. ³²Èta, ǹdǝ́ Yi gǝ pɔ sɔ́má, à m'a ŋwɛ̀nɛ́ a yí á sono ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀, a mɛ̃ á sono a shǐrh námpɔ́lɛ́.³³Wɔ́ Yi rǝ̀ n'ê pɛ yǝ̀-zùlǝ́. Rǝ̀ m'a yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ á gakó! Amɛn!

Chapter 16

¹À n'â yǎl a ce á lwar bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ cìcì à twĩ̀ nǝ́ nǝkɔ́ Febe á sõ. Ń ŋwɛ́nɛ́ Kristǝ-gùlú w ò ŋwɛ́nɛ́ Shǝnkere né mó wẽ́ ń nǝ́ ń twĩ̀. ²Zwẽ-nǝ ń zhǝǝle Cǐnnǝ mó yil ré yilǝ, ǹdǝ Kristǝ-lyì gǝ́ mǝ̌ sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ nɛ́. Ń gǝ zhe kɔn tum á sõ gakó, s'á sɛ̃ mɔ, bǝ̀ ń sɛ̃ lyì nánzhǝzhɔ̌ nɛ, sǝ ń sɛ̃ àmyɛ́ nɛ kɔn du.³Ce-nǝ Pǝrshii ǹdǝ́ Akǝlaasɛ á pɛ̃. Bǝ̀ tó ne bǝ twĩ̀ Yezu Kristǝ tum rí. ⁴Bǝ̀ zhɔ̃̀ bǝ̀ myǝ́lǝ́ né bǝ m'e zwẽ à nyǎn rɛ́. È dǝ̀ àmyɛ́ dúdú ni bǝ wɛ̀rhɛ́ cɛnɛ̀ yé. Bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ Kristǝ-gùlú lyì bí bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mɔ́ myɛ nɛ. Rǝ̀myɛ́ ce, wɔ́ nǝ́ gakó nǝ́ n'é ce bǝ̀ nǝbáná. ⁵Ce-nǝ Kristǝ-lyì bí bǝ̀ n'ê gùlí dwã bǝ̀ sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ myɛ á pɛ̃. Ce-nǝ à da-byǐ Epǝnɛɛtɛ. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń yàl nã́yǝ́ǝ́ mó Azhi tǝnà y w n zù Kristǝ.⁶Ce-nǝ Marɛ, bǝ̀ ń twĩ̀ dɛ̃́dɛ̃́ n pǝ ába. ⁷Ce-nǝ Andǝronikuusi ǹdǝ́ Zhǝnyaasɛ. Àmyɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ wɔ́ dwí. Nǝ́ tó dwã nǝ́ twĩ̀ byǝ̀nǝ́-jì. Bǝ̀ jɛ̀rɛ̀ nɛ bǝ zù Kristǝ, sǝ bǝ̀ jǐrh ń tùnttúmǝ́. Lyì bí n'ê zɔ̀m bǝ̀ yil náàcɛ̀nɛ́. ⁸Ce-nǝ Ampǝlyǝtuusi. Ń wɔ́ à dɔwa Cǐnnǝ mó wẽ́.⁹Ce-nǝ nǝ́ tó-dõ Yǝrǝbɛ̃ mɔ́ nǝ́ n'é twĩ̀ Kristǝ tum rí mú, e súlí nǝ́ da-byǐ nántwǝ̌ Sǝtsciisi. ¹⁰Ce-nǝ Apɛlɛsɛ. Ń tumǝ né n'ê byili bǝ̀ ń zhí Yi ni zhǝ̀nà. Ce-nǝ Arǝsǝtǝbuuli kɛ̀lɛ́ y lyì bí. ¹¹Ce-nǝ Erɔjɔɔnɛ. Àmyɛ́ ǹdǝ́ ńmyɛ̌ wɔ́ dwí. Ce-nǝ Narshiisi kɛ̀lɛ́ y lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Cǐnnǝ mó mó.¹²Ce-nǝ Tǝrǝfɛɛnɛ ǹdǝ́Tǝrǝfɔɔnɛ. Bǝ̀ twĩ̀ dɛ̃́dɛ̃́ Cǐnnǝ mó yilǝ. Ce-nǝ à bǝ̀kɔ́ nántwǝ̌ Pǝrshiidi. Ńmyɛ twĩ̀ dɛ̃́dɛ̃́ Cǐnnǝ mó yilǝ. ¹³Ce-nǝ Orofyiisi. Ń wɔ́ Cǐnnǝ mó tùntùnnǝ námpúm. Ce-na ń ná mɔ́ myɛ, bǝ̀ ń ná mɔ́ wɔ́ àmyɛ ná. ¹⁴Ce-nǝ Asǝ̃kiriiti ǹdǝ́ Fǝlǝgɔ̃ ǹdǝ́ Erǝmɛɛsɛ ǹdǝ́ Pǝtǝrabaasɛ ǹdǝ́ Erǝmaasɛ, e súlí nǝ́ da-byǎ bɛ́ dwã bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ sõ mó.¹⁵Ce-nǝ Shǝlǝlooge ǹdǝ́ Zhǝli ǹdǝ́ Nere, e súlí ń nǝkɔ́ mɔ́, ǹdǝ́ Olɛépaasɛ, e súlí Kristǝ-lyì bí dwã bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ sõ mó gakó. ¹⁶Ce-nǝ dwã, á bwǝ̀ǝ̀le dwã náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ da-byǎ ta. Kristǝ gùlú gakó lyì bí n'ê ce ába.¹⁷Da-bǎ, à n'â lwǝ̀l ába: Dɛ̃̌-na á cìn ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zǝ pɔrá bǝ̀ twí mú. Lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ bǝ shɛ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ bǝ̀ byili ába á zwẽ rǝ̀ nyí mú yò yé. Èta, bǝ̀ n'ê dwĩ̀ Kristǝ-lyì bí. Rǝ̀myɛ́ ce, á bǝ̀k'á tó bǝ̀ kùr yé. ¹⁸Lyì bí bǝ̀myɛ́ dwí rí t'â twĩ̀ nǝ́ Cǐnnǝ Kristǝ yil yé. Wɔ́ bǝ̀ sǝ̀pwà sǔlné yil bǝ̀ n'ê twĩ̀. Bǝ̀ n'ê jǝ́jɛ̀rɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bwàl nyí zõ mó ǹdǝ́ nyì-gwàl ǹdǝ́ zɔ̀m-fwààlɛ tɛ̀bɛ́ lyì bí só cilu mú.¹⁹Lyì bí gakó yě b'ǎ n'á twĩ̀ ǹdǝ Kristǝ gǝ́ byili ní. Rǝ̀myɛ́ ce, à wu nyɛ̀ á yilǝ. Sǝ à n'â yǎl b'ǎ zǝ surhǝ á m'á twĩ̀ cɛ̀nɛ̀, s'á dɛ̃̀ á cìn twéé twéé á bǝ̀k'á zù lwɛlɛ wẽ́ yé. ²⁰Kɔn k'ê t'â la dɔnɔ yé, Yi rí rǝ̀ n'ê pǝ yǝ̀-zùlǝ́ mó b'a zhìlì Shǝtana yò á nèrh kùr wǝ. Cǐnnǝ Yezu mà n cĩ́ bwǝl á yó!²¹Timote mó àmyɛ́ ǹdǝ́ ńmyɛ̌ n'é twĩ̀ Cǐnnǝ mó tum rí mú nǝ́ ń ce ába. Lushuusi ǹdǝ́ Zhasɔ̃ ǹdǝ́ Sɔsǝpatɛɛrɛ myɛ n'ê ce ába, bǝ̀ àmyɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ wɔ́ dwí. ²²Wɔ́ àmyɛ́ Tǝrǝcuusi Pwǝǝ ce a kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́, à n'â ce ába Cǐnnǝ mú ń ce nǝ́ mù dwã nɛ mɔ́ yil ré yilǝ.²³Gǝyuusi nǝ́ ń ce ába. Wɔ́ ńmyɛ̌ sõ à n'â zwɛ̃̀ nɛ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ sõ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó gakó n'ê gùlú dwã nɛ́. Eraasɛ mɔ́ ń nǝ́ ń nyǐ cɔ w sǝ̀byǐ mú yò mó ǹdǝ́ nǝ́ da-byǐ Kǝrǝtuusi n'ê ce ába. ²⁴Cǐnnǝ Yezu Kristǝ mà n cĩ́ bwǝl á gakó yó!²⁵Cèrhé-nǝ nǝ́ cèrhé Yi. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɔ̌ rǝ̀ b'a tó Yezu Kristǝ yò-ėcɔ̀nɔ̀ nyí rí à bwǝ̀l a byili ába mɔ́ dɛnnɛ rǝ ce á zhí mu kẽkẽ. Rǝ̀ tó rǝ̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀myɛ́ mɔ́ dɛnnɛ rǝ byili kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à shèè shãã ga mɔ́. ²⁶Sǝ èlǎsɛ́, Yi nyì-zwennǝ bé byili kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ kùr pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ sábá nɛ́ wẽ́, ǹdǝ Yi rí rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé gǝ́ pɔ nyí ní, mùnì ga tǝnèrh dwí gakó lyì bí lwar rɛ, sǝ bǝ shɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ nyí bǝ zù mu.²⁷Yi dúdú rǝ̀ wɔ́ surhǝ cǝ́bal. Bà-nà nǝ́ tó Yezu Kristǝ dɛnnɛ nǝ́ cèrhé re twéé twéé byinǝ nǝ̀ zhɔ̌ zhe yilǝ! Amɛn!

1 Corinthians

Chapter 1

¹Àmyɛ́ Pwǝǝ, Yi byẽ̀ ne ǹdǝ́ rǝ̀ pùbùlǝ̀ b'à yál Yezu Kristǝ tùntúm. ²wɔ́ àmyɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ da-byǐ Sɔsǝtɛnnɛ nǝ́ n'é kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ la ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ Yi gùlú w lyì bí, á ŋwɛ̀nɛ̀ Kɔrɛ̃tɛ nɛ́ mɔ́ nɛ pɔ. Yi byẽ̀ ába b'à yál rǝ̀ lyì Yezu Kristǝ jàn yilǝ, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ jààsɛ́ gakó wẽ́, bǝ̀ n'ê cèrhé Yezu Kristǝ mó, ń wɔ́ nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga Cǐnnǝ mó. ³Nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ b'a cĩ́ bwǝl á yó, sǝ bǝ pǝ ába Yǝ̀-zùlǝ́!⁴À n'â ce Yi nǝ̀bán á yil twéé gakó yò-ècɛ̀nà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ába Yezu Kristǝ jàn yil mó yilǝ. ⁵Zhǝ̀nà, Yi pɔ ába rǝ̀ paánsɛ nánzhǝzhɔ̌ Yezu Kristǝ yilǝ. Sǝ kɔn du, rǝ̀ pɔ ába rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bwǝ̌l mó, rǝ j'a pǝ ába lwar. ⁶Bǝ̀ bwǝ̀l Kristǝ yò w bǝ byili ába, sǝ á zwẽ ò nyí zhǝ̀nà.⁷Rǝ̀myɛ́ ce, Yi pɛnɛ́ èdù ga yǝ̀ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á dɛ̃̀ nǝ̀ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ twírí mú mwìrì yé. ⁸Wɔ́ Yi rǝ̀ b'a ce á zhì kẽkẽ kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ mà n ká n bǝ̀ mɔ́, sǝ yò t'â la á yó yál ń twírí y yù w yé. ⁹Yi wɔ́ zhǝ̀n-cí, wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ byẽ̀ ába b'ǎ mú rǝ̀ Byǐ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ ne mó.¹⁰Da-bǎ, à n'â lwǝ̀l ába nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ yil ré yilǝ: Nyɛ̀ɛ̀-na dwã zɔ̀mà kùrǝ̀; pɔrá bǝ̀k'a yǝ̀ á bwǝ̌l w yé, ce-nǝ á nyí yǝ̀ rǝ̀dù námpúm, ce-nǝ á pùbulǝ̀ né yǝ̀ rǝ̀dù, sǝ á surhǝ né myɛ yǝ̀ rǝ̀dù. ¹¹Zhǝ̀nà, da-byǎ, lyì shí Kolowe dǒ sõ bǝ b'e byili ni b'à nyí bǝ dwã mǝ̌ yé.¹²Kɔn dɛ̀bɛ́ à n'â yǎl a wɔ̀ mɔ́, wɔ́: Á jàlà n'â wǝ̀l bǝ̀ bǝ̀myɛ́ wɔ́ Pwǝǝ kwã-lyì, jàlà zhe bǝ̀ bǝ̀myɛ́ wɔ́ Apɔlɔɔsɛ kwã-lyì, jàlà myɛ zhe bǝ̀ bǝ̀myɛ wɔ́ Kɛfaasɛ kwã-lyì, jàlà zɛ̃̀ bǝ̀ zhe bǝ̀ bǝ̀myɛ́ wɔ́ Kristǝ kwã-lyì. ¹³Kristǝ bɔ̀n dwã nɛ nà? Wɔ́ Pwǝǝ bǝ̀ pǝpa dǝ̀-jórhɔ́ w yó á yil nà? Nà wɔ́ Pwǝǝ yil ré yil bǝ̀ mɔ́lɛ́ ába nɛ̃̌ w nà?¹⁴Àmyɛ́ n'â ce Yi nǝ̀báná, à gǝ́ yǝ̀ ámyɛ̌ mǝ̀dù ga nɛ̃̌ w mɔ́lɛ́ yilǝ. Wɔ́ Kǝrǝsǝpuusi ǹdǝ́ Gǝyuusi dúdú à mɔ́lɛ́ nɛ̃̌ wa. ¹⁵Età, lò lò wàr ń mà n wɔ̀ bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ yil ré yil bǝ̀ mɔ́lɛ́ mɔ nɛ̃̌ w yé. ¹⁶Zhǝ̀nà, à mɔ́lɛ́ Sǝtǝfwanaasɛ kɛ̀lɛ́ y lyì bí nɛ̃̌ wa, sǝ à t'â bul b'à mɔ́lɛ́ lò dõ nɛ̃̌ w yé.¹⁷Kristǝ yǝ̀ nɛ twĩ̀ lyì nɛ̃̌ w mɔ́lɔ́ yil yé. Ń twĩ̀ ni b'à bwǝ̌l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, sǝ à bǝ̀k'a bwǝ̀l re ǹdǝ́ numbyísi lárma zɔ̀mà yé. Èta, ń cu mú dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó t'â la nánfò yál yé¹⁸Bǝ̀ gǝ́ n'ê wǝ̀l bǝ̀ Kristǝ cu dǝ̇-jɔrhɔ́ yó mó, zɔmà nɛ́ nǝ̀myɛ́ nyɛ̌ ǹdǝ nyǝ̀nyààrɛ ta byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yò n'ô zhìlì mú yilǝ. Sǝ è gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ vwǎrh sɔ́má y yó mó yilǝ, nǝ̀ wɔ́ Yi jàn. ¹⁹Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Yi wòwǝ̀: À b'a cɔ̀ surhǝ cìnǝ́ bé surhǝ né; a ce lárma cìnǝ́ bé lárma mɔ́ jǐrh nánfò.²⁰Surhǝ cǝ́bal nǝ kǝ́ ń zhe kùrǝ̀? Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê byili nyǝ́ né bǝ̀ dwã bɛ́ nɛ mɔ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yě lũ w kɔ̀bɔ́ zɔ̀mà nɛ́ zɔ̌m, bǝ̀myɛ nǝ k'ê zhe kùrǝ̀? Nyǐ-nǝ Yi ce lũ w surhǝ né jǐrh nyǝ̀nyààrɛ kɔna. ²¹Lũ w lyì bí nɔ Yi surhǝ né sǝ bǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ lwar Yi pár ǹdǝ́ bǝ̀ cìcì surhǝ né yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ nyǝ̀nyààrɛ kɔn ta mɔ́, Yi pwírí kɔn mǝ̌ bǝ̀ rǝ̀ vwǎrh lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù ri zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ jàn yil mó.²²Zhwifubá n'ê yǎl bǝ nǝ màmyaarhɛ; byɛ̀bɛ́ bǝ̀ Zhwifubá mó n'ê yǎl surhǝ zɔ̀mà. ²³Sǝ nǝ́myɛ̌ wɔ́ Kristǝ mó bǝ̀ pǝpa dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó mó yò nǝ́ n'é bwǝ̀l nǝ́ byili. Zhwifubá bǝ shɛ̀ rǝ̀myɛ́ yò yé; rǝ̀ wɔ́ nyǝ̀nyààrɛ kɔn byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mɔ́ yilǝ.²⁴Sǝ è gǝ wɔ́ byɛ̀bɛ́ Yi byẽ̀ mó yilǝ, rǝ̀ ná-cí gǝ wɔ́ Zhwifu, ń gǝ dǝ̀ Zhwifu myɛ, Kristǝ wɔ́ Yi jàn ǹdǝ́ rǝ̀ surhǝ. ²⁵Tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ nyǝ̀nyààrɛ kɔn Yi yil mó, du numbyíní surhǝ; tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ rǝ́ wɔ́ nǝ̀bwɛ̀nɛ̀ kɔn Yi yil mó, du nmbyíní jàn.²⁶Da-byǎ, nyǐ-nǝ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ Yi byẽ̀ mó wẽ́ á nyìwé: È gǝ wɔ́ lũ w nyǝ̀nɛ́ nɛ́ yilǝ, surhǝ cìnǝ́ bǝ já á wẽ́ yé, jàn cìnǝ́ myɛ bǝ já á wẽ́ yé. ²⁷Sǝ Yi cír kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ nyǝ̀nyààrɛ kɔn lũ w yil mó, rǝ b'e ce surhǝ cìnǝ́ cìzhìlǝ̀. Rǝ̀ cír kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ bǝ-jàn-zhǝǝre kɔn lũ w yil mó, rǝ b'e ce jàn cìnǝ́ cìzhìlǝ̀.²⁸Yi cír kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ kùr zhe, tɛ̀bɛ́ rǝ̀ yǝ̀ yírh swí, tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ kaka lũ w yilǝ mó, rǝ m'e cɔ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe kùr ò yil mó. ²⁹Rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta, mùní ga lò lò bǝ̀ká n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ rǝ̀myɛ́ yé né yé.³⁰Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ mù ába dwã nɛ ǹdǝ́ Yezu Kristǝ. Wɔ́ Yezu Kristǝ ń jǐrh surhǝ né nǝ̀ n'ê shí Yi sõ nǝ́myɛ̌ yil mó. Wɔ́ ńmyɛ̌ jàn yil Yi ce nǝ́ k'é bǝ dwǝ́ǝ́re zhe, rǝ ce nǝ́ jǐrh rǝ̀myɛ́ lyì námpúm, rǝ zwẽ nǝ́ba nǝ́ yǝ̇bǝlwàálɛ́ wẽ́, ³¹mùnì kɔn yǝ̀ ǹdǝ bǝ̀ kɛ̃ nɛ́, bǝ̀ kɛ̃ bǝ wɔ̀, Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń cèrhé ǹ cìnǝ̀, sǝ́ cèrhé ǹ cìn kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Cǐnnǝ mó wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilǝ.

Chapter 2

¹Da-byǎ, à gǝ́ y'à tú á sõ a bwǝ̀l Yi zhǝ̀n rɛ́ rǝ̀ y'à shèè a byili ába mó, à yǝ̀ rɛ̀ bwǝ̀l ǹdǝ́ nyì-gwàl ráá lũ w surhǝ yé. ²Rǝ̀myɛ́ yi ní, kaka dõ yò y'à yǝ̀ nɛ̀ zwì, è súlí Yezu Kristǝ yò w ne yé; kɔn du, Yezu Kristǝ dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó pǝpa mɔ́ yò w ò zù nì.³Kɔn súlí myɛ, à gǝ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ á sõ yi ní, à yǝ̀ à cìn zǝ a yǝ̀ kàndɔ yé, ywẽ y'à zhe ne à n'â kǝkǝ. ⁴À yǝ̀ à kàrmɔ́ cèrhè a bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí ǹdǝ́ nyì-gwàl ǹdǝ́ numbyíní surhǝ yé. Wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ è y'à n'ê byili è jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w pamparɛ̃ɛ̃ à kàrmɔ́ wẽ́. ⁵Èta, á Yi-ni-zhú mú yǝ̀ numbyíní surhǝ wẽ́ shí yé; wɔ́ Yi jàn rɛ́ wẽ́ mǝ̀ shí ní.⁶E jà wɔ́ surhǝ nǝ́ r'é bwǝ̀l nǝ́ byili lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jǐrh námpwǝ̀lǝ́ Yi-ni-zhú mú wẽ́ mó ne. Sǝ è dǝ̀ lũ w kɔ̀bɔ́ surhǝ né, ráá ò pyǎ bɛ́ bǝ̀ la tɛ̃́ jó mó surhǝ yé. ⁷Wɔ́ surhǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ n'ê shí Yi sõ, sǝ nǝ̀ shèè numbyínsí yé né. Yi y'à dámǎ rǝ tɛnɛ surhǝ né nǝ̀myɛ́ rǝ cĩ́ ǹdǝ́ lũ w y'à gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ yé, rǝ̀ la b'e ce nǝ́ tó nǝ́ nǝ rǝ̀ zùwǝ́ yǝ́.⁸Lũ w kɔ̀bɔ́ pyɔ̌ mǝ̀dù ga yǝ̀ surhǝ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ nɛ yé. Bǝ̀ gǝ y'à nɔ nɛ, bǝ̀ gǝ yǝ̀ Cǐnnǝ mú ń wɔ́ zùwǝ́ cǝ́bal mɔ́ dǝ̀-jɔrhɔ́ yó pǝpa yé. ⁹Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:«Yi tɛnɛ kɔn rǝ̀dù byɛ̀bɛ́ bǝ̀ só re mó yilǝ,sǝ lò yírh gwẽ̌ yǝ̀ rɛ nɛ yé,lò zhɛ̃̌ gwẽ̌ yǝ̀ rɛ̀ nyɛ̀ɛ̀ yé,numbyíní gwẽ̌ yǝ̀ rǝ̀ bùl è wẽ́ myɛ yé.»¹⁰Wɔ́ nǝ́myɛ̌ nɛ Yi byili ri ǹdǝ́ rǝ̀ Eshirhǝ y jàn, bǝ̀ Eshirhǝ y n'ê nyǐ kɔn gakó, bá tɛ̀bɛ́ rǝ̀ shèè Yi surhǝ wẽ́ mó myɛ. ¹¹Mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ numbyíní wu wẽ́? È gǝ dǝ̀ è cìcì, lò lò wàr ń mà n lwar yé. Èta myɛ, wɔ́ mɔ̌ ń mà n lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Yi wẽ́? Lò lò wàr ń mà n lwar, ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ rǝ̀ Eshirhǝ y yé.¹²È dǝ̀ lũ w éshìrhǝ́ y nǝ́myɛ̌ nɔ yé. Wɔ́ Yi Eshirhǝ yǝ́. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ wɔ̌ nǝ́ lwar paánsɛ́ shɛ̀bɛ́ Yi pɔ nǝ́ba mɔ́ kùrǝ̀. ¹³Nǝ́ t'á zɔ̀m paánsɛ́ sǝ̀myɛ́ mɔ́ yò ǹdǝ́ lũ w surhǝ né yé. Nǝ́ r'é zɔ̀m sǝ̀ yò ǹdǝ́ surhǝ né nyɛ̀bɛ́ Yi cìcì Eshirhǝ y n'ê pɛ nǝ́ba mɔ́. Èta, nǝ́ r'é zɔ̀m Eshirhǝ y yò ǹdǝ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èmyɛ́ cìcì byili nǝ́ba mɔ́.¹⁴Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ bùl lũ w nyǝ̀ná nɛ́ dúdú, ǹ tá ǹ zwẽ Yi Eshirhǝ y nyǝ̀ná nɛ́ yé. Yi Eshirhǝ y nyǝ̀ná nɛ́ nyɛ̌ ǹdǝ nyǝ̀nyààrɛ̀ ta ǹ yilǝ; ǹ wàr nǝ̀ kùrǝ̀ ǹ la lwar yé. Wɔ́ Eshirhǝ y dúdú è n'ê ce lò ŋwɛ̀nɛ́ ń lwar è nyǝ̀ná nɛ́ ǹdǝ́ lũ w nyǝ̀ná nɛ́ pár dwã wa. ¹⁵Lò mɔ̀bɔ́ Yi Eshirhǝ y ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ mɔ́, ǹ wɔ̌ ǹ lwar kɔn gakó pár dwã wa, sǝ lò wàr ń mà n lwar ǹmyɛ́ yé-shò yé. ¹⁶Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:«Mɔ̌ lò ń yě kɔn dɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú nǝ́ ń bùlǝ̀?Mɔ̌ lò ń wɔ̌ ń mà n pɔ̃ cícú?»Sǝ nǝ́myɛ̌ wɔ̌ nǝ́ lwar Kristǝ bùlǝ̀ né.

Chapter 3

¹Da-byǎ, à yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ a zɔ̀m ǹd'ába ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ bɛ ta yé. À zɔ̀m ǹd'ába ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê tó lũ w nyǝ̀ná nɛ́ nɛ ta. Á y'ǎ gwẽ̌ wɔ́ ǹdǝ bǝ̀sɔ́ná ta Kristǝ ne zhú mú wẽ́. ²2 Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, è y'à nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ yil à n'â pɛ ába á nywɛ̀ ta; è y'à dǝ̀ kùjú nánkùlù yé. Á y'ǎ wàr w á la zõ yé; ǹdǝ́ zà myɛ cìcì, á gwẽ̌ wàr w á la zõ yé.³Á gwẽ̌ n'á tó lũ w nyǝ̀ná nɛ́ nɛ. Bwɛ̃̌-dǔr ǹdǝ́ búlǝ́ gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ á cǝcǝl w mó, dǝ̀ lũ w nyǝ̀ná nɛ́ nɛ á n'á tó? Á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né dǝ̀ numbyínsi nyǝ̀ná gwẽ̌? ⁴Jàlà zhe bǝ̀ bǝ̀myɛ́ wɔ́ Pwǝǝ kwã-lyì, jàlà wɔ̀ bǝ̀ bǝ̀myɛ́ wɔ́ Apɔlɔɔsɛ kwã-lyì. Zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ mɔ́ dwí rí dǝ̀ numbyínsi nyǝ̀ná? ⁵Apɔlɔɔsɛ myɛ̌ wɔ́ byè? Àmyɛ́ Pwǝǝ wɔ́ byè? Nǝ́myɛ̌ wɔ́ Yi tùntùnnǝ̀ á tó nǝ́ dɛnnɛ á zù Yezu Kristǝ. Nǝ́ twĩ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú pɔ nǝ́ mǝ̀dù gakó ne mó.⁶Àmyɛ́ zhele, Apɔlɔɔsɛ zɛ̃̀ n ji nɛ̃̌, sǝ wɔ́ Yi rǝ̀ ce tɛ̀bɛ́ nǝ́ zhele mó púrh. ⁷Mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zhele mó dǝ̀ kaka yé; mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń ji nɛ̃̌ mɔ́ myɛ dǝ̀ kaka yé. Wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń ce rǝ̀ púrh mó ń wɔ́ kɔn gakó. Sǝ ńmyɛ̌ mɔ́, wɔ́ Yi.⁸Mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zhele mó ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń ji nɛ̃̌ mɔ́ ga wɔ́ kɔn rǝ̀dù, sǝ Yi n'ê kwɛ̃̌ lò gakó kɔn myɛrhɛ dwã ǹdǝ́ ǹ tum rí. ⁹Nǝ́myɛ̌ bǝ̀lyè y ga n'é twĩ̀ Yi kɛ́lɛ́ y wa, sǝ wɔ́ ámyɛ̌ á wɔ́ kɛ́lɛ́ yá. Kɔn súlí myɛ, á wɔ́ Yi jì.¹⁰Yi pɔ nɛ tum, sǝ rǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ jì-lùrnǝ̀ tum ta. À cĩ́ jì y kùr ré tɛ̃́ náàcɛ̀nɛ́, lò dõ zɛ̃̀ ń nǝ́ ń lwì. Sǝ lò gakó mǝ̌ sǝ́ dɛ̃̀ ǹ cìn ǹ lùlwììrí wẽ́. ¹¹Lò wàr ń la jì y kùr dõ tɛ̃́ cṹ e súlí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ jɛ̀nɛ̀ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ nɛ yé, sǝ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ jɛ̀nɛ̀ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ wɔ́ Yezu Kristǝ.¹²Lyì jàlà n'ê zhílí jì-byòló w yó ǹdǝ́ sánǝ́má; jàlà n'ê zhílí w ǹdǝ́ kã̀mɔ; jàlà n'ê zhílí w ǹdǝ́ nǝ́kuuli tɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn dɛ̃́dɛ̃́; jàlà wɔ́ dǎr, jàlà wɔ́ gɔ-shàmá, jàlà wɔ́ shǝshàr bǝ̀ m'ê zhílí wǝ. ¹³Sǝ lò gakó tum rí gǝ́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ m'a du pwẽ̀ nè pamparɛ̃ɛ̃ bùrsí dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀. Rǝ̀myɛ́ yùwǝ̀, myǐn nánfɔ̀lɔ̀ b'a du, sǝ myǐn mú mǝ̀myɛ́ b'a ce bǝ lwar ǹdǝ́ lò gakó tum rí gǝ càn.¹⁴Lò ǹ gǝ zhílí jì-byòló w yó ǹdǝ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ myǐn bǝ rǝ̀ yàlà zhe, ǹ b'ǎ nǝ kwǎndɛ. ¹⁵Sǝ lò mɔ̀bɔ́ myǐn mú jú ǹ tum rí, ǹ tá ǹ la kwǎndɛ nɔ yé. Ǹ b'ǎ nǝ vwǎrh, sǝ kɔn m'a yǝ̀ ǹdǝ lò gǝ́ tó myǐn wẽ́ ń lyɛ̃ ń mǝ́ lú ta.¹⁶Á yǝ̀l b'ǎ wɔ́ Yi jì, sǝ Yi Eshirhǝ y ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ nà? ¹⁷Lò mɔ̀bɔ́ ǹ wǔr Yi jì yǝ́, Yi b'a wǔr ǹmyɛ. Lwar-na bǝ̀ Yi jì y wɔ́ Yi cìcì nyǎ, e jà wɔ́ ámyɛ̌ á wɔ́ ya.¹⁸Lò mǝ̀dù ga bǝ̀ká jǝ́jɛ̀rɛ́ ǹ cìn yé. Lò gǝ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ ń zhe lũ w kɔ̀bɔ́ surhǝ, sǝ n jǐrh ǹdǝ nyǝ̀nyà ta, mùnì ga n yǝ̀ surhǝ nántwǝ̌ cí. ¹⁹Lwar-na bǝ̀ lũ w kɔ̀bɔ́ surhǝ né wɔ́ nyǝ̀nyààrɛ̀ Yi yilǝ. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Yi n'ê tó surhǝ cìnǝ́ bé cìcì surhǝ né dɛnnɛ rǝ̀ zal bɛ.» ²⁰Bǝ̀ kɛ̃ rǝ̀ jàà dõ wẽ́ myɛ bǝ wɔ̀: «Cinnǝ mú yě surhǝ cìnǝ́ bé wun bùlǝ̀ né. Ń yě bǝ̀ nǝ̀ bǝ kùr zhe yé.»²¹Rǝ̀myɛ́ ce, lò mǝ̀dù ga bǝ̀ká pyà ǹ cìn còrhó numbyíní yil yé, bǝ̀ kɔn gakó wɔ́ ámyɛ̌ á cǐ. ²²Pwǝǝ ga, Apɔlɔɔsɛ ga, Kǝfaasɛ ga, lũ w ga, myǝ̌l ǹdǝ́ cu ga, kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ èlǎsɛ̃́ ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ gwẽ̌ bàn mɔ́ ga, rǝ̀myɛ́ gakó wɔ́ ámyɛ̌ á cǐ ri. ²³E zɛ̃̀ wɔ́ Kristǝ ń cǐ ámyɛ̌, Yi zɛ̃̀ rǝ̀ cǐ Kristǝ.

Chapter 4

¹Lò gakó mǝ̌ sǝ́ nyǐ nǝ́ba ǹdǝ Kristǝ tùntùnnǝ byɛ̀bɛ́ Yi ce bǝ̀ n'ê byili rǝ̀ ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ shèè mó ta. ²Bǝ̀ gǝ pɔ tum lò ne, ǹ gǝ́ mǝ̌ sǝ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́, wɔ́ ń twĩ̀ tum rí ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ byili mú ní³È gǝ wɔ́ àmyɛ́ yilǝ, ámyɛ̌ gǝ n'á kɛ́ à bùrsi myɛ, lũ w bùrsí cìnǝ́ gǝ n'ê kɛ́ à bùrsi myɛ, à t'â ga rǝ̀myɛ́ nɛ yé. Sǝ àmyɛ́ cìcì mú myɛ t'â kɛ́ à cìn bùrsi yé. ⁴À bǝ dóó nɛ à wɛ̀rhɛ́ yé. Sǝ rǝ̀myɛ́ t'â yǎl e wɔ̀ b'à bǝ yò zhe yé. Wɔ́ Cǐnnǝ mó ń mà n kǝ́ à bursí.⁵Rǝ̀myɛ́ ce, á bǝ̀k'á cĩ́ dóó lò yó w ǹdǝ́ Cǐnnǝ mó gwẽ̌ yǝ̀ twí yé. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n ce kɔn ɛ̀bɛ́ rǝ̀ shèè cǝ-byín wẽ́ mó du pwẽ̀ ne pamparɛ̃ɛ̃. Ń mà n byili numbyínsí wun bùlǝ̀ né. Sǝ rǝ̀myɛ́ yi ní, Yi b'a pǝ lò gakó ne còrhó kɔ̀bɔ́ ò mǝ̌ dwã ǹdǝ́ mɔ́.⁶Da-byǎ, à zɔ̀m àmyɛ́ ǹdǝ́ Apɔlɔɔsɛ yò mùnì nǝ́ yǝ̀ myɔrhɔ á yilǝ. À n'â yǎl b'ǎ tó nǝ́ dɛnnɛ á lwar zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ kùrǝ̀: Bǝ̀k'á lyɛ̃ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ kɛ̃ mɔ́ yé. Á mǝ̀du ga bǝ̀ká n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ n zù lò mǝ̀dù n yẽ̌ ń dõ mó ne yé. ⁷Mɔ̌ lò ń ce ń du ń dwã bɛ́? Tɛ̀bɛ́ ǹ zhe mó gakó, dǝ̀ Yi rǝ̀ pɔ mɔ́ nà? È nǝ gǝ wɔ́ Yi rǝ̀ pɔ mɔ́ rɛ, wɔ́ byè yil ǹ nǝ́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌ ǹdǝ wɔ́ ǹ sǝ̀pwà jàn ǹ bǝ́ nǝ rɛ ta?⁸Á pú á wɔ́ nǝ̀cɛ̀nà, á jǐrh pyǎ, á zhe kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á n'á yàlá. Sǝ nǝ́myɛ̌ dǝ̀ pyǎ yé. A gǝ y'ǎ wɔ́ pyǎ zhǝ̀n zhǝ̀nà, nǝ́myɛ̌ y'ǎ wɔ̌ nǝ́ b'ǎ tó ába nǝ́ yǝ̀ pyǎ. ⁹Sǝ àmyɛ́ n'â bùl bǝ̀ Yi ce nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ wɔ́ Kristǝ tùntúmǝ́ mó ŋwɛ́nɛ́ lyì bí gakó kwã. Nǝ́ jǐrh ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ kɔ́ bǝ̀ bùrsi bǝ̀ la gu ta. Nǝ́ jǐrh lyì byɛ̀bɛ́ lũ w púlǝ́púlǝ́ ǹd'ô lyì bí ǹdǝ́ màlɛ́kabá la nyǔ.¹⁰Nǝ́myɛ̌ wɔ́ ǹdǝ nyǝ̀nyǝ̀rh ta Kristǝ sónó yilǝ, sǝ ámyɛ̌ wɔ́ surhǝ cìnǝ́ ń wẽ́. Nǝ́myɛ̌ bǝ jàn zhe yé, sǝ ámyɛ̌ jɛ̀. Bǝ̀ n'ê nyàm ámyɛ̌, sǝ bǝ̀ t'â nyàm nǝ́myɛ̌ yé. ¹¹Ǹdǝ́ èlǎsɛ̃́ ga, nɔrh zhe nǝ́ba; nǝ̀nyɛ̀lsɛ̀ zhe nǝ́ba; nǝ́ bǝ gɔ̀nɔ̀ zhe sǝ nǝ́ zù yé; bǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ nǝ́ba; nǝ́ wàr nǝ́ zhì jàà èdù yé;¹²nǝ́ n'é nwɛ̀nɛ̀ nǝ́ cìn nǝ́ twĩ̀ nǝ́ m'é pyà nǝ́ nyí kùjú. Lò gǝ tùrh nǝ́ba myɛ, nǝ́ zɔ̀m cɛ̀nɛ̀ nǝ́ pɔ̃. Bǝ̀ gǝ n'ê nwɛ̀nɛ̀ nǝ́ba nǝ́ n'é pyɛ́nɛ́. ¹³Lò gǝ zɔ̀m nǝ́ yil námmǝlwɛ̀lɛ́ myɛ, nǝ́myɛ̌ n'é pɛ cícú lyì bí ni. Nǝ́ jǐrh ǹdǝ wɔ́ lũ w ywǝ̀ǝ̀rhe ta, ǹdǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ kùr zhe ta numbyínsí yírhǝ́ wǝ, kɔn m'e yí èlǎsɛ̃́.¹⁴È dǝ̀ kɛ̃́ à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la ába pɔ a m'a ce ába cìzhìl yé. Wɔ́ cícú à la b'a pǝ ába, á gǝ́ wɔ́ à byǎ byɛ̀bɛ́ à só yilǝ. ¹⁵Bá lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ shí gǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê cèrhè ába Kristǝ ne tó mó shò-kwã nɛ́ myɛ, á dabá dǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ yé. Wɔ́ àmyɛ́ à bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí a byili ába, á zɛ̃̀ á jǐrh à byǎ Yezu Kristǝ wẽ́. ¹⁶Rǝ̀myɛ́ ce, à n'â lwǝ̀l ába ǹdǝ́ à wu gakó, s'á kwè à nà.¹⁷Sǝ à n'â twĩ̀ Timote á sõ. Ń wɔ́ à byì-sónó Cǐnnǝ mó wẽ́, à zhe ń zhǝ̀nà. Ń mà n byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à n'â wɛ̀rhɛ́ Kristǝ ne zhú mú wẽ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ à n'â yǎl a byili Kristǝ-lyì gùúlí rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ jààsɛ́ wẽ́ mó lyì bí ni. ¹⁸Lyì jàlà n'ê bùl bǝ̀ à k'â t'â bàn á sõ yé; bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê zhẽ̌ bǝ̀ cìn dɛ̃̌.¹⁹Sǝ kɔn gǝ wɔ́ Cǐnnǝ mó pùbùlǝ̀, à m'a bǝ̀ á sõ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nyí ni. Sǝ à gǝ túwǝ́, è dǝ̀ cìn-byilu cìnǝ́ bé bǝ̀myɛ́ dúdú zɔ̀mà à la cilu yé. À b'a nyǐ wɔ́ byè bǝ̀ wɔ̌ bǝ̀ la wɔ̀rhɔ́? ²⁰Zhǝ̀nà, Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ dǝ̀ zɔ̀mà yò yé. Wɔ́ Yi jan. ²¹Bǝ̀kɔ́n á n'á yǎl bǝ̀ à m'a bǝ̀ á sõ? À bǝ̀ á sõ ǹdǝ́ búlǝ́ ráá à bǝ̀ á sõ ǹdǝ́ sónó ǹdǝ́ wu-bɔ̀nɔ̀?

Chapter 5

¹Bǝ̀ n'ê zɔ̀m jààsɛ́ gakó wẽ́, b'ǎ jàlà n'á wɛ̀rhɛ́ fwǝ̌l tumǝ. E jà lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Kristǝ-lyì myɛ cìcì t'â wɛ̀rhɛ́ fwǝ̌l tumǝ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ dwí rí yé. Mǝ̀ wɔ́ pwarha tum. Bǝ̀ wò b'ǎ mǝ̀dù ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ ń da kɛ̃. ²Á j'ǎ n'á zhẽ̌ á cìn dɛ̃̌! Á wun y'à mǝ̌ sǝ nǝ zhìlì dɛ̃́dɛ̃́. Á mǝ̌ s'á vùr lò mó mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń twĩ̀ tumǝ né nǝ̀myɛ́ èta mɔ́ á wẽ́.³Àmyɛ́ cìcì mú tɛ̀nɛ́ á sõ yé. Sǝ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn yilǝ, à ŋwɛ́nɛ́ á cǝcǝl wǝ, ce à pú a kǝ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ bùrsì ǹdǝ wɔ́ á sõ à ŋwɛ́nɛ́ ta. 4- ⁴Á gǝ jòm dwã yó Cinnǝ Yezu yil ré yilǝ, àmyɛ́ tó à ŋwɛ́nɛ́ á cǝcǝl w Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn yilǝ. ⁵Vǔr-nǝ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ á wẽ́ á pǝ Shǝtana nɛ, nǝ́ Cinnǝ Yezu jàn yilǝ. Èta, ń yala nɛ́ b'a cɔ̀, sǝ ń ywǝ́lǝ́ y b'a nǝ vwǎrh Cinnǝ mú twírí y yùwǝ̀.⁶Á dó dɛ̃́dɛ̃́ á gǝ́ n'á zhẽ̌ á cìn dɛ̃̌ mɔ́ yilǝ. Á yǝ̀l bǝ̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ námpɔ́lɛ́ wɔ̌ è ce mún nánzhǝzhɔ̌ zɛ̃̀ nà? ⁷Yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ wɔ́ ǹdǝ sã̀-nǝ̀byẽ̌ nándwǝ́l ta. Rǝ̀myɛ́ ce, vǔr-nǝ re á wẽ́, mùnì á jǐrh wárhgáá. Èta, á b'ǎ jǐrh ǹdǝ mún nándùl sã̀-nǝ̀byẽ̌ yǝ̀ mǝ̀ wẽ́ ce ta. Á gaga mɔ́ j'ǎ wɔ́ mún nándùl dwǝ́l. Lwar-na bǝ̀ bǝ̀ zwǝ́l Kristǝ ǹdǝ nǝ́ Pakɛ pyì-bwɛ̀lɛ́ ta. ⁸Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ b'ǎ jí Pakɛ y címsí èlǎsɛ̃́ ǹdǝ́ búrú kɔ̀bɔ́ sã̀-nǝ̀byẽ̌ yǝ̀ ò wẽ́ ce, ǹdǝ́ wu kɔ̀bɔ́ ò wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́ ò zhe zhǝ̀nà, sǝ è dǝ̀ ǹdǝ́ búrú kɔ̀bɔ́ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ́ sã̀-nǝ̀byẽ̌ nándwǝ́l mó yé. Búrú w òmyɛ́ wɔ́ tùntùm-bǝlwàálɛ ǹdǝ́ lwɛlɛ dwí gakó kɔna.⁹À y'à kɛ̃ sɛ́bɛ́ dõ a pǝ ába a m'a byili b'ǎ bǝ̀k'á jí ǹdǝ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ fwǝ̌l tumǝ yé. ¹⁰È dǝ̀ lũ w lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ fwǝ̌l tumǝ mó, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê ŋwɔ̀l mɔ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ bǝcàncàlà mɔ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l vwǝ̃̀ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi yó mó yò à y'à n'â zɔ̀m yé. È gǝ y'à wɔ́ èta, kɔn y'à wɔ́ nyɔ́ɔ́ s'á du lũ w wẽ́.¹¹Sǝ è dǝ̀ èta yé. Wɔ́ yál à n'â yǎl a byili ába bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń wǝ̀l bǝ̀ ńmyɛ̌ wɔ́ Kristǝ-lò, n jà n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ fwǝ̌l tumǝ, ń nǝ́ ń ŋwɔ̀là, ń nǝ́ ń zwǝ́l vwǝ̃̀ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi yó, ń nǝ́ ń tùrh ń dwã bɛ́, ń nǝ́ ń nywɛ̀ sɛ̃́ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ, ń só wɛ́rɛ́; s'á bǝ̀k'á jí ǹdǝ́ rǝ̀-ná-cí yé. ¹²È dǝ̀ àmyɛ́ à b'a kǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Kristǝ-lyì mú bùrsì yé. Sǝ ámyɛ̌ mǝ̌ s'á kǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ á gùlú w wẽ́ mó bùrsì. ¹³Wɔ́ Yi cìcì rǝ̀ b'a kǝ́ bǝ̀ bùrsì. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Vǔrnǝ lyì-bǝlwɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ mɔ́ á wẽ́ á ce kwã nɛ́.»

Chapter 6

¹Ámyɛ̌ mǝ̀dù gǝ tú ń zhe zɔ̀mɛ̀ ǹdǝ́ ń dõ, ń mà n yẽ̌ mo byõ̌ Yi lyì bí yé né ne, n zɛ̃̀ n ká n vò n byẽ̀ mo lũ w lyì bí bùrsí cìnǝ́ sõ? Rǝ̀myɛ́ dǝ̀ cìzhìlǝ̀? ²Á yǝ̀l bǝ̀ Yi lyì bí b'a bùr lũ w lyì bí bùrsi nà? È gǝ wɔ́ ámyɛ̌ á la lũ w lyì bí bí bùrsi bǔr, á nǝ zɛ̃̀ á wàr zɔ̀mà námpɔ́lsɛ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ n'ê twí mú bursi á la bǔr? ³Á yǝ̀l bǝ nǝ́ b'a bùr màlǝ́kabá myɛ cìcì bùrsi nà? s'e m'e zɔ̀m nyɛ̀bɛ́ nǝ n'ê twí nǝ́ cǝcǝl w lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́ mó yò!⁴Á zɛ̃̀ á gǝ zhe lũ w kɔ̀bɔ́ zɔ̀mà, á k'á n'á zǝ nɛ á zhǝ̀l byɛ̀bɛ́ Kristǝ-lyì gùlú w yǝ̀l bǝ̀ yò mó sono! ⁵À n'â wǝ̀l èta a m'a ce ába cìzhìlǝ̀. Lò mǝ̀dù ga tɛ̀nɛ́ á wẽ́ ń yě zɔ̀mɛ̀ kùr ń wɔ̌ ń mà n kwɛrhɛ zɔ̀mɛ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Kristǝ-lyì bǝ̀lyè cǝcǝl wǝ? ⁶Bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ zǝ dwã bǝ vò lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Kristǝ-lyì yé né?⁷Á gǝ́ n'á byẽ̀ dwã bùrsi mú myɛ cìcì n'ê byili bǝ̀ á tu á tum rí wẽ́. Byè yil á t'á pyɛ́nɛ́ á yẽ̌ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ába kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ mǎ? Byè yil á t'á yẽ̌ bǝ̀ ŋwɔ̀l á wẽ̀ ré? ⁸K'â wɔ́ ámyɛ̌ cìcì á n'á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ mǎ, wɔ́ ámyɛ̌ á n'á ŋwɔ̀l lyì bí dwã bɛ́; bǝ̀ j'a wɔ́ á da-byǎ.⁹Á yǝ̀l bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ mǎ, t'â la jàà nɔ Yi tǝnà y wẽ́ nà?Á bǝ̀k'á jǝ́jɛ̀rɛ́ á cìn yé. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê fwǝ̀lǝ́, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi yó mó, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ fwǝ̌l tumǝ dwí gakó, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zal bǝ̀ dwã bala bǝ̀ zwì ǹdǝ kana ta mɔ́, ¹⁰ǹdǝ́ ŋwɔ̀là bɛ́, ǹdǝ́ bǝcàncàlà bɛ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nywɛ̀ sɛ̃́ dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê tùrh bǝ̀ dwã bɛ́ mɔ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cǝ̀r bǝ̀ dwã bɛ́ sɔ́msɛ yó bǝ̀ vwǎrh bǝ̀ wẽ̀ ré mó, ná-cìnǝ́ bé t'â la jàà nɔ Yi tǝnà y wẽ́ yé. ¹¹Á jàlà y'à wɔ́ èta shãã ga, sǝ Yi shàrh á lwɛlɛ rɛ́, rǝ̀ tó Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ dɛnnɛ rǝ cír ába b'ǎ yál rǝ̀ lyì, rǝ̀ ce á jǐrh lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ dwǝ́ǝ́re zhe, Cǐnnǝ Yezu Kristǝ yil yilǝ.¹²Á jàlà n'á wǝ̀lǝ̀: À zhe sɔ́má à wɔ̌ à wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó. Wɔ́ zhǝ̀nà. Sǝ è dǝ̀ rǝ̀ gakó rǝ̀ càn á yil yé. À wɔ̌ à wǝ̀l b'a zhe sɔ́má à wɔ̌ à wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó, sǝ à t'â yǎl a yǝ̀ kɔn gakó yóm yé. ¹³Á n'á wǝ̀l myɛ: Kùjú ŋwɛ́nɛ́ sùlú yilǝ, sùlú myɛ ŋwɛ́nɛ́ kùjú yilǝ. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ zhǝ̀nà, sǝ Yi b'a zhìlì kùjú w ǹdǝ́ sùlú w ga. Kɔn súlí myɛ, lò bǝ mǝ̌ sǝ n zǝ ń yala nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ yààyàà yé; bǝ̀ nǝ́ yala nɛ́ ŋwɛ́nɛ́ Cǐnnǝ mó yilǝ, Cǐnnǝ mó myɛ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ yala nɛ́ yilǝ.¹⁴Yi bwìrhi Cǐnnǝ mó n zɛ̃̀ n du cùùri wẽ́. Rǝ̀myɛ́ ce, rǝ̀ b'a bwìrhì nǝ́myɛ ǹdǝ́ rǝ̀ jàn rɛ́. ¹⁵Á yǝ̀l b'ǎ yala nɛ́ wɔ́ Kristǝ yala kǝ̀kàlsɛ nà? À nǝ m'a zɛ̃̀ a kwè Kristǝ yala nɛ́ kǝ̀kàlà a m'a wɛ̀rhɛ́ kǝ-nǝ̀fòló yala kǝ̀kàlà? Kɔn wàr yé.¹⁶Á yǝ̀l bǝ̀ bal mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ kǝ-nǝ̀ fòló, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ òmyɛ́ ga jǐrh kɔn rǝ̀dù nà? Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Bǝ̀myɛ́ bǝ̀lyè y ga mù dwã nɛ bǝ jǐrh kɔn rǝ̀dù. ¹⁷Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ Cǐnnǝ mó ǹ wu w wẽ́, ǹmyɛ́ ndǝ́ ńmyɛ̌ ga jǐrh kɔn rǝ̀dù.¹⁸Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, bǝ̀k'á fwǝ̌l yé. Yǝ̀-bǝlwàálɛ́ dwã bɛ́ lò wɔ̌ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, t'â zhìlì ń yala nɛ́ yò yé. Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń fwǝ̀lǝ́, rǝ̀ ná-cí wɔ́ ń cìcì yala nɛ́ ń nǝ́ ń cɔ̀.¹⁹Á yǝ̀l b'ǎ yala nɛ́ wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jì nà? Wɔ́ Yi rǝ̀ pɔ ába rǝ̀ Eshirhǝ yǝ́. È ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́. Á bǝ á cìn cǐ yé. ²⁰Yi wɛ̀rhɛ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ rǝ m'e zwẽ ába. Rǝ̀myɛ́ ce, zǝ-na á yala nɛ́ á cèrhé Yi.

Chapter 7

¹Da-byǎ, è gǝ wɔ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á kɛ̃ á sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ á pɛ̃ mɔ́ yilǝ, á byili bǝ̀ kɔn mǝ̌ bǝ̀ bal bǝ̀ká n jí kɛ̃ yé. ²Wɔ́ zhǝ̀nà. Sǝ fwǝ̌l mó gǝ́ já dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, bal mǝ̌ sǝ n zǝ ń sǝ̀pwà kɛ̃, kɛ̃ myɛ mǝ̌ sǝ n zǝ ń sǝ̀pwà byal, bǝ m'e cǝ̀r fwǝ̌l mó yé ne.³Bal mɔ́ mǝ̌ sǝ n wɛ̀rhɛ́ byaalɛ tum ǹdǝ́ ń kɛ̃ mɔ́, kɛ̃ mɔ́ myɛ mǝ̌ sǝ n wɛ̀rhɛ́ kɛ̃dɛ tum ǹdǝ́ ń byal mɔ́. ⁴Kɛ̃ mɔ́ wàr ń mà n zǝ ń yala nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ ń gǝ́ nǝ́ ń yǎl nɛ́ yé, bǝ̀ ń yala nɛ́ wɔ́ ń byal mɔ́ ń cǐ ni. Byal mɔ́ myɛ wàr ń mà n zǝ ń yala nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ ń gǝ́ nǝ́ ń yǎl nɛ́ yé, bǝ̀ ń yala nɛ́ wɔ́ ń kɛ̃ mɔ́ ń cǐ ni.⁵Á bǝ̀k'á cẽ dwã yò yé. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ á gǝ zɔ̀m á ló dwã yó, á yẽ̌ bwǝ̌l ne námpɔ́lɛ́ á b'á ce Yi. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, á zɛ̃̀ á k'á yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ dwã. È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, dɛ̀ga á b'ǎ pyɛ́nɛ́ pyɛ́nɛ́ á cìn á ga, Shǝtana zɛ̃̀ e tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ e swèlè ába. ⁶Tɛ̀bɛ́ à n'â byili mú wɔ́ àmyɛ gǝ́ n'â bùl né. Sǝ è dǝ̀ nyí à n'â pɛ yé. ⁷Zhǝ̀nà, à y'à n'â yǎl sǝ lyì bí gakó yǝ̀ ǹdǝ àmyɛ́ ta. Sǝ lò gakó zhe ń pɛnɛ́ Yi pɔ mɔ. Rǝ̀ pɔ pɛnɛ́ èdù mɔ̀bɔ́ nɛ, rǝ pǝ è dõ mɔ̀bɔ́ myɛ nɛ.⁸È gǝ wɔ́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á gwẽ̌ yǝ̀ kana ráá byǝ́nǝ́ jí mú, ǹd'ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á kana ráá á byǝ́nǝ́ cù mú yilǝ, à n'â byili ába: kɔn y'à mǝ̌ s'á j'á yẽ̌ á yǝ̀ ǹdǝ àmyɛ́ ta. ⁹Sǝ á gǝ wàr á la pyɔ́nɔ́, sǝ bala bɛ́ jí kana, sǝ kana bɛ́ myɛ jí byǝ́nǝ́. Rǝ̀myɛ́ cɔ̃̀ yala nɛ́ myǐn ju mú.¹⁰Ámyɛ̌ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ á jú kana mɔ́, ǹd'ámyɛ̌ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ á jú byǝ́nǝ́ mó, à n'â pɛ ába nyí, sǝ nyí rí rǝ̀myɛ́ dǝ̀ àmyɛ́ nyǎn yé. Wɔ́ Cinnǝ mú nyí: kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ǹ jú byal, ǹ bǝ mǝ̌ sǝ́ zhɛ̃̀ ǹ byal mɔ́ yé. ¹¹Sǝ dɛ̀ga ǹ gǝ zhɔ̃̀ mɔ̀ myɛ, sǝ ǹ bǝ̀ká kǝ́ jí byal yé, ráá sǝ ǹmyɛ́ ǹdǝ́ ǹ byal mɔ́ k'á ló dwã yó. Bal myɛ bǝ mǝ̌ sǝ́ zhɛ̃̀ ǹ kɛ̃ yé.¹²È gǝ wɔ́ lyì bí dwã bɛ́ yilǝ, à n'â pɛ nyí, sǝ nyí rí rǝ̀myɛ́ dǝ̀ Cinnǝ mú nyǎn yé: Kristǝ-lò gǝ zhe kɛ̃ ń dǝ̀ Kristǝ-lò, kɛ̃ mɔ́ gǝ só mó ń nǝ́ ń yǎl n jòm ǹdǝ́ mɔ́, sǝ bǝ̀ká zhɛ̃̀ mɔ̀ yé. ¹³Kɛ̃ gǝ wɔ́ Kristǝ-lò, ǹ byal mɔ́ zɛ̃̀ ń dǝ̀ Kristǝ-lò, n jà ń só mó ń nǝ́ ń yǎl n jòm ǹdǝ́ mɔ́, sǝ ǹmyɛ bǝ̀ká zhɛ̃̀ mɔ̀ yé. ¹⁴Bǝ̀ bal gǝ dǝ̀ Kristǝ-lò, ǹ kɛ̃ mɔ́ jà ń wɔ́ Kristǝ-lò, ǹ tó ǹ kɛ̃ mɔ́ dɛnnɛ ǹ bwǝ́l Yi ni. Sǝ kɛ̃ gǝ dǝ̀ Kristǝ-lò, ǹ byal mɔ́ jà ń wɔ́ Kristǝ-lò, ǹmyɛ tó ǹ byal mɔ́ dɛnnɛ ǹ bwǝ́l Yi ni. È gǝ y'à dǝ̀ rǝ̀myɛ́, á bǝ̀sɔ́ná bɛ́ y'à t'â la Yi ni bwǝlse yé. Sǝ pamparɛ̃ɛ̃ mɔ́ bǝ̀ bwǝ́l Yi ni.¹⁵E jà lò mó mɔ̀bɔ́ ń dǝ̀ Kristǝ-lò mó gǝ nǝ́ ń yǎl n shǝ́r, ń wɔ̌ ń shǝ́rǝ́. Èta, è gǝ wɔ́ kɛ̃ mɔ́ ń wɔ́ Kristǝ-lò, ráá è gǝ wɔ́ bal mɔ́ ń wɔ́ Kristǝ-lò myɛ, bǝ̀ k'ê tɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ dwã yé. Bǝ̀ Yi byẽ̀ ába b'ǎ jǒm ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́. ¹⁶Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ kɛ̃, ń jà ǹ wɔ́ Kristǝ-lò mó, etǝr ǹ b'ǎ tó né ń lwar bǝ̀ ǹ b'ǎ vwǎrh ǹ byal mɔ́? Sǝ ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ wɔ́ bal, ń jà ǹ wɔ́ Kristǝ-lò mó, etǝr ǹ b'ǎ tó né ń lwar bǝ̀ ǹ b'ǎ vwǎrh ǹ kɛ̃ mɔ́?¹⁷Kɔn gǝ lyɛ̃ dɛ̀bɛ́ à byili mú, Yi gǝ́ byẽ̀ ába mó, ǹd'á y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú yà ń pɔ ába mɔ́ wẽ́, lò gakó mǝ̌ sǝ́ zhì Cinnǝ mú gǝ́ byẽ̀ mó ǹdǝ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ mǝ̀gã̌ mɔ́. Wɔ́ nyí rí rǝ̀myɛ́ à n'â pɛ Kristǝ-lyì gùúlí gakó wẽ́. ¹⁸Yi gǝ byẽ̀ mó ǹdǝ́ bǝ̀ gòm mó, sǝ́ já yǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ bǝ̀ gòmǝ̀. Sǝ Yi gǝ byẽ̀ mó ǹdǝ́ bǝ̀ yǝ̀ mó gòm, sǝ ǹ bǝ̀ká ce bǝ gõ̀ mó yé. ¹⁹Bǝ̀ gǝ gòm mó, bǝ̀ gǝ yǝ̀ mó gòm myɛ, rǝ̀myɛ́ gakó wɔ́ nánfò. Tɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe kùr mó, wɔ́ Yi pùbùlǝ̀ né wɔ̀rhɔ́.²⁰Lò gakó mǝ̌ sǝ́ zhì Yi gǝ́ byẽ̀ mó ǹdǝ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ mǝ̀gã̌ mɔ́. ²¹Yi gǝ byẽ̀ mó ǹdǝ́ ǹ wɔ́ yóm, sǝ ǹ wu bǝ̀k'a zhìlì rǝ̀myɛ́ yil yé. Sǝ ǹ gǝ wɔ̌ ǹ b'ǎ cìní ǹ cìnǝ̀, sǝ́ cìní ǹ cìnǝ̀. ²²Lwar-na bǝ̀ yóm mɔ̀bɔ́ Cinnǝ mú byẽ̀, ń nɔ cìn-cìnú, n jǐrh Cinnǝ mú lò; sǝ Cinnǝ mú gǝ byẽ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń cǐ ń cìnǝ̀, rǝ̀-ná-cí jǐrh Kristǝ yóm. ²³Yi wɛ̀rhɛ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ rǝ m'e zwẽ ába. Rǝ̀myɛ́ ce, á bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ á yǝ̀ numbyínsi yómǝ́ yé. ²⁴Da-byǎ, lò gakó mǝ̌ sǝ́ zhì Yi yé né jàà y kɛ̀bɛ́ rǝ̀ byẽ̀ mó ǹdǝ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó wǝ.²⁵Cinnǝ mú yǝ̀ nɛ nyí pɛ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ kana jí ǹdǝ́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ byǝ́nǝ́ jí mú yil yé. Sǝ à m'a byili kɔn dɛ̀bɛ́ à n'â bùlǝ̀. À wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ á mǝ̌ s'á cili ń zɔ̀mà nɛ́, bǝ̀ Cinnǝ mú dùr à nɔ̀nɔ̀. ²⁶Kɔn gǝ́ zum èlǎsɛ̃́ mɔ́ ce, à n'â bùl bǝ̀ lò gakó gǝ já ǹ yàl ǹdǝ ǹ gǝ́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ cɔ̃̀.²⁷Ǹ gǝ zhe kɛ̃, sǝ ǹ bǝ̀ká vùr mò yé. Ǹ gǝ bǝ kɛ̃ zhe, sǝ ǹ bǝ̀ká pyà kɛ̃ yé. ²⁸Sǝ ǹ gǝ jú kɛ̃ myɛ, rǝ̀ dǝ̀ dóó yé. Kɛ̃-byǐ gǝ jú byal, è yǝ̀ dwé yé. Sǝ bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jú kana mɔ́, ǹdǝ́ kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jú byǝ́nǝ́ mó, b'a nǝ zwini lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́. Sǝ à n'â yǎl b'ǎ lú zwini rí rǝ̀myɛ́ yé né.²⁹Da-byǎ, à n'â wǝ̀l ába: kɔn k'ê bǝ nyɛ yé. Kɔn zhí zà, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jú kana, sǝ bǝ yǝ̀ ǹdǝ bǝ̀ yǝ̀ kana jí ta; ³⁰byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê kúrhǝ́, sǝ bǝ yǝ̀ ǹdǝ bǝ̀ t'â kúrh ta; byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe wu-nyɔ̃̀, sǝ bǝ yǝ̀ ǹdǝ bǝ̀ bǝ wu-nyɔ̃̀ zhe ta; byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê yè wẽ̀, sǝ bǝ yǝ̀ ǹdǝ bǝ̀ bǝ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê yè mó cǐ ta; ³¹byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe lũ w wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ bǝ̀ m'ê twĩ̀ mú, sǝ bǝ yǝ̀ ǹdǝ bǝ̀ t'â zǝ kaka bǝ̀ twĩ̀ ta. Nyǐ-nǝ lũ w kɔ̀bɔ́ k'ô t'â la dɔnɔ yé.³²À t'â yǎl b'ǎ cĩ́ kaka twǝ́lǝ́ á wẽ́ yé. Lò mɔ̀bɔ́ ń yǝ̀ kɛ̃ jí, wɔ́ Cinu nyǝ̀ná nɛ́ yò ò zù mù. Kɔn dɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń pyà, wɔ́ Cinnǝ mú pùbùlǝ̀ wɔ̀rhɔ́. ³³Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń jú kɛ̃, wɔ́ lũ w nyǝ̀ná nɛ́ yò ò zù mù. Kɔn dɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń pyà, wɔ́ ń kɛ̃ mɔ́ pùbùlǝ̀ wɔ̀rhɔ́. ³⁴Èta mɔ́, è jǐrh wɔ́ wẽ̀ rǝ̀lyè yò ò zù mù. Kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń yǝ̀ byal jí, ráá kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yǝ̀ byal jí, wɔ́ Cinnǝ mú nyǝ̀ná nɛ́ yò ò zù mù. Kɔn dɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń pyà, wɔ́ n pǝ ń cìn námpúm Cinnǝ mú ni, n yǝ̀ ń lò. Sǝ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń jú byal, wɔ́ lũ w nyǝ̀ná nɛ́ yò ò zù mù. Kɔn dɛ̀bɛ́ ń nǝ́ ń pyà, wɔ́ ń byal mɔ́ pùbùlǝ̀ wɔ̀rhɔ́.³⁵À n'â byili ába rǝ̀myɛ́ ámyɛ̌ cìcì nì sãɔ̃ yilǝ. Sǝ è dǝ̀ zhẽ́ à n'â yǎl a zhẽ̀ ába yé. À n'â yǎl b'ǎ cír kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ mǎ, mùnì á zhí Cinnǝ mú dúdú ni ǹd'á wun gakó.³⁶Bal-byǐ gǝ pyà è bóm, e zɛ̃̀ e pwírí è gǝ yẽ̌ mo, wɔ́ lwɛlɛ è wɛ̀rhɛ́ mɔ, è gǝ n'ê bùl bǝ̀ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ jí dwã, sǝ e wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ è gǝ́ n'ê yǎl nɛ́; bǝ jí dwã. Rǝ̀myɛ́ dǝ̀ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ yé. ³⁷Sǝ bal-byǐ y gǝ gu è wẽ́ b'è t'â la è bóm mó jú, e j'à dǝ̀ lò ń nǝ́ ń nyɛ́ɛ́ y b'è bǝ̀k'a jí mu; è gǝ yě b'è wɔ̌ è la pyɔ́nɔ́, è gǝ gu rǝ̀myɛ́ è wẽ́ zhǝ̀n zhǝ̀nà, è gǝ yǝ̀ bóm mó jí, sǝ́ nyǐ è wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀. ³⁸Èta, lò mɔ̀bɔ́ ń gǝ pyà ń bóm, ń gǝ jú mu, ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀. Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń pyà ń bóm, n zɛ̃̀ ń yǝ̀ mɔ jí, ńmyɛ̌ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ du.³⁹Kɛ̃ gǝ jú byal, ń kǝ́ ń bǝ ń cìn cǐ yé. Ń mǝ̌ sǝ n jòm ǹdǝ́ mɔ twéé twéé, kɔn b'e yí byal mɔ́ cu. Sǝ byal mɔ́ gǝ tú ń cùwǝ̀, n zɛ̃̀ ń cǐ ń cìnǝ̀. Ń wɔ̌ ń jí byal mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń yàlá, ǹdǝ́ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ gǝ wɔ́ Kristǝ-lò. ⁴⁰E jà àmyɛ́ n'â bùl bǝ̀ ń gǝ kǝ́ ń yǝ̀ byal jí, ń mà n nǝ ń cìn du. À n'â bùl bǝ̀ Yi Eshirhǝ y ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ àmyɛ.

Chapter 8

¹È gǝ wɔ́ vwàmá nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ zwǝ́l wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi yó nàmá bɛ́ yilǝ, á n'á wǝ̀l bǝ̀: «Nǝ́ gakó yě.» Rǝ̀myɛ́ wɔ́ zhǝ̀nà. Sǝ lwar mɔ́ mǝ̀myɛ́ n'ê ce cìn-byilu numbyíní wẽ́. Wɔ́ sónó ò n'ô súlí nǝ́ Yi-ni-zhú mú jàn. ²Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ bùl bǝ̀ ǹ yě, sǝ́ lwar bǝ̀ ǹ gwẽ̌ yǝ̀l lò gǝ́ mǝ̌ sǝ́ lwar nɛ́ yé. ³Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ só Yi, rǝ̀ yě ǹ párá.⁴Á bwǝ̀rh nè ǹd'á gǝ wɔ̌ á dɔ̀m vwǝ̃̀ né nàmá bɛ́. È gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ yilǝ, nǝ́ yě náàcɛ̀nɛ́ bǝ̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ lyì bí n'ê zwǝ́l lũ w wẽ́ mó dǝ̀ kaka yé. Yi wɔ́ rǝ̀dù sásá rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́. ⁵Nǝ́ yě bǝ̀ lyì jàlà n'ê wǝ̀l bǝ̀ yǝ né nyɛ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌, nǝ̀ nyɛ̀ ŋwɛ́nɛ́ tɛ̃́. Wɔ́ zhǝ̀nà, bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ yǝ né já, bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ yó-cìnǝ́ bé myɛ já. ⁶Sǝ è gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ yilǝ, Yi rí wɔ́ rǝ̀dù. Wɔ́ nǝ́ Da Yi. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó. Wɔ́ ńmyɛ̌ yil myɛ nǝ́ ŋwɛ́nɛ́. Cinnǝ mú myɛ wɔ́ mǝ̀dù. Wɔ́ Yezu Kristǝ. Wɔ́ ńmyɛ̌ jàn yil kɔn gakó ŋwɛ́nɛ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ jàn yil nǝ́myɛ ŋwɛ́nɛ́.⁷Sǝ Kristǝ-lyì bí ga gwẽ̌ yǝ̀l rǝ̀myɛ́ yé. Lyì jàlà y'à myɛ̀rhɛ̀ vwǝ̃̀ zwǝ́l wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi yó. Bǝ̀ gǝ gwẽ̌ n'ê dɔ̀m vwǝ̃̀ nàmá zà, bǝ̀ t'â zwẽ nyí bǝ̀ rǝ̀ bǝ kùr zhe yé. Bǝ̀ gǝ́ gwẽ̌ yǝ̀ Yi ni zhí námpúm mú ce, bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ bǝ̀ zhìlì bǝ̀ yò ǹdǝ́ Yi.⁸E j'à dǝ̀ kùjú w kɔ̀bɔ́ nǝ́ r'é jí mú ò b'a kwɛrhɛ nǝ́ yò ǹdǝ́ Yi yé. Nǝ́ gǝ yǝ̀ w jí myɛ, ò t'â bɔ̀ nǝ́ kaka yé. Nǝ́ gǝ jú w myɛ, ò t'â súlí nǝ́ kaka yé. ⁹Á cǐ á cìnǝ̀, á wɔ̌ á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ á gǝ́ n'á yǎl nɛ́. Sǝ dɛ̃̌-na, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ Yi ni zhí námpúm mú bǝ̀k'a tó cìn-cìnú mú mǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ tu tɛ̃́ yé. ¹⁰Lò mɔ̀bɔ́ ń gwẽ̌ yǝ̀ Yi ni zhí námpúm gǝ tú n nɔ ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yě zhǝ̀n rɛ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́ mɔ́, ǹ jě jì kɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi è wẽ́ mó wẽ́, ń tó ǹ nǝ́ ǹ jí kùjú, ńmyɛ tá ń la ǹ dɛnnɛ tó n dɔ̃̀ vwǝ̃̀ né nàmá bɛ́?¹¹Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹ gǝ́ yě zhǝ̀n rɛ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́ mɔ́, b'a zhìlì Kristǝ-lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ ń gwẽ̌ yǝ̀ Yi ni zhí námpúm mú yò. E j'à wɔ́ ǹdǝ́ ńmyɛ ga yil Kristǝ cùwǝ̀. ¹²Á gǝ wɛ̀rhɛ́ èta, á b'á dó á da-byǎ bɛ́, bǝ̀ Yi-ni-zhú mú tó á dɛnnɛ mǝ zhìlì, wɔ́ Kristǝ cìcì á gwar. ¹³Rǝ̀myɛ́ ce, àmyɛ́ gǝ pwírí kùjú b'a ce à da-byǐ tu yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ wa, sǝ́ nyǐ à k'â t'â la nàmá dɔ́m gaga yé, mùnì ga à da-byǐ mú bǝ̀ká n tu tɛ̃́ yé.

Chapter 9

¹Àmyɛ́ dǝ̀ Kristǝ tùntúm nà? À bǝ à cìn cǐ nà? À wàr à wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à n'â yàlá? À yǝ̀ nǝ́ Cinnǝ Yezu nɛ ǹdǝ́ à yírh nà? È dǝ̀ àmyɛ́ tum rí à twĩ̀ Cinnǝ mú yil mó rǝ̀ ce á jǐrh Kristǝ-lyì nà? ²Bá lyì bí dwã bɛ́ gǝ t'â nyǐ ni ǹdǝ Kristǝ tùntúm ta myɛ, ámyɛ̌ n'á nyǐ ni ǹdǝ ń tùntúm ta. Ámyɛ̌ gǝ́ zù Cinnǝ mú n'ê byili b'à wɔ́ ń tùntúm zhǝ̀nà, sǝ à twĩ̀ à tum rí náàcɛ̀nɛ́ Cinnǝ mú jàn yilǝ.³Sǝ è gǝ wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê shèè nè mó yilǝ, à n'â wǝ̀l bè: ⁴Nǝ́ bǝ mǝ̌ sǝ nǝ́ nǝ kùjú nǝ́ jí, nǝ́ nǝ nɛ̃̌ nǝ́ nyɔ̀, nǝ́ tum rí yil nà? ⁵Nǝ́myɛ̌ wàr nǝ́ b'ǎ jí kɛ̃ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Kristǝ-lò, n tó nǝ́ba, ǹdǝ Kristǝ tùntúmǝ́ bé dwã bɛ́, ǹdǝ́ Cinnǝ mú da-byǎ bɛ́ ǹdǝ́ Pyɛɛrɛ gǝ́ n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ nà? ⁶È nǝ wɔ́ àmyɛ́ ǹdǝ́ Barnabaasɛ dúdú nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ twĩ̀ nǝ́ m'é pyà nǝ́ nyí kùjú?⁷Shǝ̀dáá ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ t'â kwɛ̃̌ y è tum rí yilǝ? Lò gǝ zhele cǒ, ǹ bǝ mǝ̌ sǝ́ jí ò byǎ bɛ́ nà? Ráá vwã̌-ènɔ̀n gǝ nǝ́ ń cǝ̀r vwàmá, ń bǝ mǝ̌ sǝ n jí nǝ̀ yil mó? ⁸À gǝ́ zɔ̀m nɛ́ mɔ́ dǝ̀ numbyíní surhǝ dúdú nyǝ̀ná yé. Muyiisi nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ myɛ cìcì n'ê byili èta.⁹Bǝ̀ kɛ̃ nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Nɔ̃ gǝ n'ô twĩ̀ kɛ́lɛ́ wẽ́ jíjí jòró yi ní, sǝ ǹ bǝ̀ká cǝ̀r w b'ò bǝ̀k'a dɔ̃̀ jíjí rí yé.» È nǝ wɔ́ vwàmá nɛ́ dúdú yò Yi n'ê nyǐ nà? ¹⁰È nǝ dǝ̀ nǝ́myɛ̌ yil Yi zɔ̀m èta nà? Zhǝ̀nà, wɔ́ nǝ́myɛ̌ yil bǝ̀ kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ mɔ́. Èta, lò gǝ nǝ́ ǹ vwàlà, ǹ mǝ̌ sǝ́ bù bǝ̀ ǹ m'ǎ nǝ jíjí ń jǝ̀r. Lò gǝ nǝ́ ǹ mà jíjí, ǹ mǝ̌ sǝ́ bù bǝ̀ ǹ m'ǎ nǝ kùjú tɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ mà mɔ́ wẽ́. ¹¹Nǝ́ dù Yi Eshirhǝ y kɔn rɛ́ á wẽ́. Nǝ́ nǝ zɛ̃̀ nǝ́ bǝ mǝ̌ sǝ nǝ́ jí á jɛ̃̀-kɔna?¹²Lyì bí dwã bɛ́ gǝ zhe sɔ́má bǝ̀ n'ê zwẽ á jɛ̃̀-kɔn bǝ jí, nǝ́myɛ̌ nǝ bǝ sɔ́má zhe nǝ́ zwẽ á jɛ̃̀-kɔn nǝ́ jí du lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ nà?Sǝ nǝ́myɛ̌ yǝ̀ rǝ̀myɛ́ pyà yé. Nǝ́ shɛ̀nɛ́ kɔn gakó, mùnì rǝ̀myɛ́ bǝ̀k'a cǝ̀r Kristǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l mó yé ne yé. ¹³Á yě bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twĩ̀ Yi jù w mú wɔ́ bǝ̀ tum rí wẽ́ bǝ̀ n'ê jí ní; byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l vwĩ̀ rí vwĩ̀-jìlú w yó mó, bǝ̀myɛ n'ê nɛ bǝ̀ cǝl vwĩ̀ rí wẽ́. ¹⁴Èta, Cinnǝ mú pɔ nyí bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí mú myɛ mǝ̌ sǝ bǝ jí yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l mó wẽ́.¹⁵Sǝ àmyɛ́ yǝ̀ rǝ̀myɛ́ rǝ̀dù ga pyà yé. È dǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la ába pɔ myɛ yé. À gǝ cù cɔ̃̀ lò gǝ la tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ à wu-nyɔ̃̀ kɔn èta mɔ́ vǔr à wẽ́. ¹⁶À gǝ n'â bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, à t'â pyà à cìn còrhó yé. Bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ à yó-lyẽẽ́ tum. À gǝ yǝ̀ rɛ̀ bwǝ̀l, wɔ́ yò ò zhǐ à yó wǝ.¹⁷È gǝ y'à wɔ́ à sǝ̀pwà pùbùlǝ̀ yil à n'â bwǝ̀l rè, à y'à mǝ̌ s'a nǝ kwǎndɛ. Sǝ è dǝ̀ à sǝ̀pwà pùbùlǝ̀ yil à n'â bwǝ̀l rè yé. Rǝ̀ wɔ́ à nyɔ́ɔ́ tum. ¹⁸È nǝ wɔ́ byè rǝ̀ wɔ́ à kwǎndɛ? À kwǎndɛ́ wɔ́ a bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí nánfò; à bǝ̀k'a pyà kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à mǝ̌ sǝ bǝ pɛ̃ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l yil mó yé.¹⁹Zhǝ̀nà, à dǝ̀ lò mǝ̀dù ga yóm yé. Sǝ à zǝ à cìn a yǝ̀ lyì bí gakó yǝ-bal, mùnì ga a nǝ lyì nánzhǝzhɔ̌ bǝ zù Kristǝ. ²⁰À gǝ ŋwɛ́nɛ́ Zhwifubá sõ, à n'â wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ ta, mùnì ga a yíní bi. À gǝ ŋwɛ́nɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwẽ Muyiisi nyǝ́ né mó sõ, àmyɛ n'â zwẽ ne, mùnì ga a yíní bǝ̀myɛ. E jà lò tá ń nyɛ́ɛ́ nɛ yé.²¹À gǝ ŋwɛ́nɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l Muyiisi nyǝ́ né mó sõ, à n'â wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ àmyɛ yǝ̀l nè ta, mùnì ga a yíní bǝ̀myɛ. Sǝ rǝ̀myɛ́ t'â yǎl rǝ wɔ̀ b'à t'â zwẽ Yi nyǝ́ né yé. Zhǝ̀nà, à n'â zwẽ Kristǝ nyí rí. ²²À gǝ ŋwɛ́nɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ Yi ni zhí námpúm mú sõ, à n'â wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ àmyɛ yǝ̀ Yi ni zhí námpúm ta, mùnì ga a yíní bi. Èta, à yàl ǹdǝ lò gakó ta, mùnì ga a ŋwɛ̀nɛ́ a vwǎrh lyì jàlà. ²³À n'â wɛ̀rhɛ́ rǝ̀myɛ́ gakó, mùnì ga àmyɛ nǝ cǝl yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí nǝ̀cɛ̀ndɛ́ wẽ́.²⁴Á yě náàcɛ̀nɛ́ bǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nyɔ̀ dwã ǹdǝ́ ywǝ́l dǔr, wɔ́ bǝ̀ gakó bǝ̀ n'ê dùrǝ̀. Kwǎndɛ́ j'à wɔ́ lò mǝ̀dù ń la rɛ nɔ. Rǝ̀myɛ́ ce, dǔr-nǝ ywǝ́l mó náàcɛ̀nɛ́, mùnì á nǝ kwǎndɛ. ²⁵Sǝ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ n'ê dùr ywǝ́l mó mó n'ê pyɛ́nɛ́ bǝ̀ cìnǝ̀, bǝ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ wɔ̌ nɛ́, mùnì ga bǝ nǝ kwǎndɛ. E jà kwǎndɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ n'ê cɔ̀ làlà, rǝ̀ t'â dɛnɛ yé. Sǝ nǝ́myɛ̌ n'é pyɛ́nɛ́ nǝ́ cìnǝ̀, mùnì ga nǝ́ nǝ kwǎndɛ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ t'â la cɔ̌. ²⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce àmyɛ́ t'â dùr yààyàà yé. È nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ má à n'â mà ta, sǝ à t'â mà cǝ-ká w yé. ²⁷À wɔ̌ à yala nɛ́, rǝ̀myɛ́ ce, à n'â pyɛ́nɛ́ à cìn dɛ̃́dɛ̃́, mùnì ga Yi bǝ̀k'a võ̀ nè kwǎndɛ, a jà a bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí a byili lyì dwã nɛ yé.

Chapter 10

¹Da-byǎ, à n'â yǎl b'ǎ lyǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ nàmbala bɛ́ tó Muyiisi ni bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ mó yi ní. Ébɔ̃ zɔ ò ywǝ́l o m'o pyi bǝ̀ gakó; bǝ̀ gakó byɛrhɛ mwǝ̃́ y nánshɔ̃̀ wá. ²Kɔn nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ bǝ̀ mɔ́lɛ́ bɛ ébɔ̃ w ǹdǝ́ mwǝ̃́ y wẽ́ ta, mùnì ga bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ Muyiisi jǐrh kɔn rǝ̀dù. ³Bǝ̀ gakó jú kùjú w òmyɛ́ òdù w ò shí Yi sõ mó; ⁴bǝ nyɔ̀ nɛ̃̌ mɔ́ mǝ̀dù y mǝ̀ shí Yi sõ mó; nǝ́kulu òdù y'à n'ô tó be ò zhǝ̀lǝ̀. Wɔ́ òmyɛ́ nɛ̃̌ bǝ̀ y'à n'ê nywɛ̀. Nǝ́kulu w òmyɛ́ mɔ́ wɔ́ Kristǝ.⁵Sǝ bǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ y'à t'â wɛ̀rhɛ̀ Yi pùbùlǝ̀ yé. Rǝ̀myɛ́ ce, bǝ̀ cù gɔ-elũ èpòlò w wǝ. ⁶Ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ wɔ́ myɔrhɔ nǝ́ yilǝ, mùnì ga shilǝ námmǝlwǎlsɛ bǝ̀k'a zǝ nǝ́ba ǹdǝ bǝ̀ ta yé.⁷Á bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ á tó á zwǝ́l vwǝ̃̀ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi yó ǹdǝ bǝ̀ ta yé. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Lyì bí jòm tɛ̃́ bǝ jí, bǝ nyɔ̀, bǝ zɛ̃̀ bǝ zhì dɛ̃̌ bǝ sa. ⁸Bǝ̀ jàlà fwǝ̌l; lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ shí-èlyè ǹdǝ́ rǝ̀tɔ̀ j'a cì dɛ̃ rǝ̀dù. Sǝ nǝ́myɛ̌ bǝ mǝ̌ sǝ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀myɛ́ ta yé.⁹Nǝ́ bǝ mǝ̌ sǝ nǝ́ zhẽ̀ Cǐnnǝ mó ǹdǝ bǝ̀ jàlà gǝ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ yé, dɔma j'a dɔ̃̀ bɛ bǝ gu mú ta yé. ¹⁰Bǝ̀ jàlà myɛ y'à n'ê ŋwɔ́ŋwɔ̌ ǹdǝ́ Yi, cu màlɛ́ka b'e gu bi. Sǝ è gǝ wɔ́ ámyɛ̌ yilǝ, á bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ ta yé.¹¹Bǝ̀ gǝ́ nɔ lwɛlɛ rɛ́ rǝ̀myɛ́ èta mɔ́ mǝ̌ sǝ rǝ yǝ̀ myɔrhɔ nǝ́ yilǝ. Bǝ̀ kɛ̃ ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ bǝ̀ m'ê lyǝlyɔ nǝ́myɛ̌ jǝ̀fɔ́lɛ́, bǝ̀ yi rí tɛ̀bɛ́ nǝ́myɛ̌ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wẽ́ mó, wɔ́ lũ-zhɔ̌ ò bwǝlse. ¹²Èta, lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ bùl bǝ̀ ǹ zhǐ kẽkẽ, sǝ́ dɛ̃̀ ǹ bǝ̀ká tu tɛ̃́ yé. ¹³Sòlò dwí tɛ̀bɛ́ gakó á nɔ mɔ́, lyì bí gakó n'ê nɛ rɛ, sǝ Yi wɔ́ zhǝ̀n-cí. Rǝ̀ t'â la shɔ̀nɔ́ sòlò mɔ̀bɔ́ mǝ̀ du á jàn zǝ ába yé. Sòlò yi ní, rǝ̀ b'a pǝ ába wu-jɔ̀ á ŋwɛ̀nɛ́ á pyɛ́nɛ́ á cìnǝ̀, á zhì, rǝ pǝ ába surhǝ á b'á du mǝ̀ wẽ́.¹⁴Rǝ̀myɛ́ ce, à lyì nántwǝ̌rh, dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, á kǝ̀k'á tó á zwǝ́l vwǝ̃̀ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi yó yé. ¹⁵À yě b'à gǝ́ n'â zɔ̀m ǹd'ába mɔ́, wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe surhǝ à n'â zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ. Ámyɛ tɛ́rɛ́-na tɛ̀bɛ́ à zɔ̀m èta mɔ́ á nyìwé. ¹⁶Nǝ́ gǝ gùlí dwã nǝ́ la búrú kɔ́ nǝ́ tǝ̀ dwã nɛ, nǝ́ n'é ce Yi nǝ̀bán sɛ̃́ kǎ-zɔ̌m mɔ́ yilǝ. Nǝ́ n'é nywɛ̀ mɔ, è dǝ̀ Kristǝ jal mɔ́ wẽ́ nǝ́ n'é mwì dwã nɛ nɛ́ nà? Sǝ búrú w nǝ́ n'é kɛ́ nǝ́ tǝ̀l dwã nɛ mɔ́, nǝ́ gǝ n'é dɔm wa, è dǝ̀ Kristǝ yala nɛ́ wẽ́ nǝ́ n'é mwì dwã nɛ nɛ́ nà? ¹⁷Búrú w wɔ́ odù; nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ wɔ́ nánzhǝzhɔ̌ ga, nǝ́ gakó wɔ́ kɔn rǝ̀dù, bǝ̀ nǝ́ gakó wɔ́ búrú w òmyɛ́ òdù w nǝ́ n'é tǝ̀l dwã nɛ.¹⁸Nyǐ-nǝ Esǝrayɛl lyì bí ma. Bǝ̀ n'ê zǝ vwàmá bǝ̀ zwǝ́l vwǝ̃̀ bǝ̀ pɛ Yi ni. Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê dɔ̀m vwǝ̃̀ né nàmá bɛ́ mɔ́, wɔ́ dwã nɛ bǝ̀ n'ê mwì ní ǹdǝ́ Yi, vwǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ wẽ́. ¹⁹Sǝ èta mɔ́ wɔ́ bǝ̀kɔ́n à n'â yǎl a wɔ̀? Wɔ́ wál à n'â yǎl a wɔ̀ bǝ̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi bǝ̀ n'ê zwǝ́l vwǝ̃̀ né rǝ̀ yó mó ǹdǝ́ nǝ̀ nàmá bɛ́ ga wɔ́ kɔna?²⁰Ɔ̃́'ɔ̃, à n'â yǎl a wɔ̀ bǝ̀ vwǝ̃̀ né nyɛ̀bɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n mɔ́ pár mɔ́ n'ê zwǝ́l mó, wɔ́ nǝ̀cílsí námmǝlwǎlsɛ́ nɛ bǝ̀ n'ê zwǝ́l ne bǝ̀ pɛ, è dǝ̀ Yi ni yé. Sǝ à t'â yǎl bǝ̀ ámyɛ̌ ǹdǝ́ nǝ̀cílsí yál kɔn rǝ̀dù yé. ²¹Á wàr á b'ǎ nyɔ̀ Cinnǝ mú kǎ-zɔ̌m mɔ́ wẽ́, á zɛ̃̀ á k'á vò á nyɔ̀ nǝ̀cílsí myɛ nyǎn mɔ́ wẽ́ yé. Á wàr á b'ǎ jí Cinnǝ mú kùjú wǝ́, á zɛ̃̀ á k'á vò á jí nǝ̀cílsí myɛ nyɔ̃̌ w yé. ²²Nà wɔ́ Cinnǝ mú nyí nǝ́ r'é yǎl nǝ́ pyà? Á n'á bùl bǝ̀ nǝ́ jàn du mu ráá etǝra?²³Lyì jàlà n'ê wǝ̀l bǝ̀ kɔn wɔ̌ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́. Wɔ́ zhǝ̀nà. Kɔn gakó wɔ̌ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́, s'e dǝ̀ rǝ̀ gakó rǝ̀ càn yé. È dǝ̀ rǝ̀ gakó rǝ̀ wɔ̌ rǝ̀ súlí á gùlú w Yi-ni-zhú mú jàn yé. ²⁴Lò gakó bǝ̀ká n pyà ń cìn ni sãɔ̃ dúdú yé. Pyǎ ǹ dwã bɛ́ nɛ sãɔ̃.²⁵Á wɔ̌ á dɔ̀m nàmá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê yè ya yó mó, ǹd'á yǝ̀ kaka bwǝ̀rh bǝ̀ shò-kwã nɛ́, mùnì ga á wun bǝ̀k'a zɛ̃̀ yé. ²⁶Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ n'ê byili bǝ̀ cɛ y ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ è yó mó wɔ́ Cinu ń cǐ. ²⁷Lò mɔ̀bɔ́ ń dǝ̀ Kristǝ-lò gǝ byẽ̀ mó bǝ̀ ǹ bǝ̌ jí kùjú ń sõ, ǹ gǝ shɛ̀nɛ́ ǹ zhǝ̀lǝ̀, kùjú kɔ̀bɔ́ ń gǝ pɔ mɔ́, sǝ́ jí, sǝ bǝ̀ká bwǝ̀rh kaka yé, mùnì ga ǹ wu bǝ̀k'a zɛ̃̀ yé.²⁸Sǝ lò gǝ wò mó bǝ̀ nyǐ wɔ́ vwĩ̀ nàmá, sǝ ǹ bǝ̀ká dɔ̃̀ yé, mɔ̀bɔ́ ń byili mú mú yilǝ, e súlí wu-zɛ̃̀ɛ̃́ y myɛ yilǝ. ²⁹Wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń byili mú mú wu-zɛ̃̀ɛ̃́ y zɔ̀mà à n'â zɔ̀mà, sǝ è dǝ̀ ǹmyɛ́ cìcì wu-zɛ̃̀ɛ̃́ yil yé. Á wɔ̌ á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ á n'á yàlá. Lò dõ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ nǝ wɔ̌ è b'a kǝ́ à bùrsí rǝ̀myɛ́ yilǝ? ³⁰À gǝ n'â ce Yi nǝ̀bán à m'â jí kùjú, byè yil lò mà n zɔ̀m à yil námmǝlwɛ̀lɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à nɔ a zɛ̃̀ à n'â ce Yi nǝ̀bán mɔ́ yilǝ?³¹Rǝ̀myɛ́ ce, á gǝ la kùjú jú, á gǝ la nɛ̃̌ nyɔ́, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á gǝ la wɔ̀rhɔ́, s'á wɛ̀rhɛ́ rɛ Yi còrhó yilǝ. ³²Á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né bǝ̀k'a ce lò tu tɛ̃́ yé. Nǝ̀ bǝ̀k'a ce Zhwifu, ráá lò mɔ̀bɔ́ ń dǝ̀ Zhwifu tu tɛ̃́ yé; sǝ nǝ̀ bǝ̀k'a ce Yi gùlú w lyì bí tu tɛ̃́ yé. ³³Wɛ̀rhɛ́-na ǹdǝ àmyɛ́ ta. À n'â wɛ̀rhɛ́ à gǝ́ wɔ̌ nɛ́, mùnì ga a wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó rǝ yǝ̀ lyì bí gakó pùbùlǝ̀. À t'â pyà à dúdú sɛ̃ɛ̃́ yé. À n'â pyà lyì bí gakó sɛ̃ɛ̃́, mùnì ga bǝ nǝ vwǎrh.

Chapter 11

¹Kwě-nǝ àmyɛ́ Pwǝǝ nà ǹdǝ à gǝ́ n'â kwè Kristǝ nà nɛ́. ²À n'â cèrhé ába á gǝ́ n'á lyǐrh à yò twéé gakó mó yilǝ, á j'ǎ n'á zwẽ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à cèrhè ába mó, á n'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ à gǝ́ byili ába né. ³Sǝ à n'â yǎl b'ǎ lwar kɔn rǝ̀dù: wɔ́ Kristǝ ń wɔ́ lò gakó yó-cǝ́bal, bal wɔ́ kɛ̃ yó-cǝ́bal, Yi zɛ̃̀ rǝ̀ wɔ́ Kristǝ yó-cǝ́bal. ⁴Bal gǝ pú yǝ́-pú ń mǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ Yi-co, ráá ń mǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi y'à byili mu, sǝ́ nyǐ ń tá ń nyàm Kristǝ mó ń wɔ́ ń yó-cǝ́bal mɔ́ yé.⁵Kɛ̃ gǝ yẽ̌ ń yó ne nánfò ń mǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ Yi-co, ráá ń mǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi y'à byili mu, sǝ́ nyǐ ńmyɛ tá ń nyàm ń yó-cǝ́bal mɔ́ yé. Kɔn nyɛ̌ ǹdǝ ń yó w wɔ́ nánfò ta. ⁶Kɛ̃ gǝ tá ń yǎl n bǝ ń yó ǹdǝ́ kàmǝ̀-jɛ̃̀, sǝ n fɔ̃̀ wà. Sǝ yó fɔ̀n ráá ò kwar gǝ wɔ́ cìzhìl kɛ̃ yilǝ, sǝ n bǝ w ǹdǝ́ kàmǝ̀-jɛ̃̀.⁸Bal myɛ bǝ mǝ̌ sǝ n pú yǝ́-pú yé, bǝ̀ Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdǝ rǝ̀ cìcì ta, mùnì ga rǝ̀ còrhó w tó ńmyɛ̌ dɛnnɛ o du. Bal còrhó zɛ̃̀ ò n'ô tó kɛ̃ dɛnnɛ ò dwi. ⁷Nǝ́ yě bǝ̀ Yi yǝ̀ kɛ̃ yala nɛ́ fɔ́n rǝ m'e wɛ̀rhɛ́ bal yé. Wɔ́ bal yala nɛ́ Yi fɔ́n rǝ m'e wɛ̀rhɛ́ kɛ̃.⁹Yi wɛ̀rhɛ́ kɛ̃ bal yilǝ. Rǝ̀ yǝ̀ bal wɛ̀rhɛ́ kɛ̃ yil yé. ¹⁰Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, kɛ̃ mǝ̌ sǝ n bǝ ń yó w màlɛ́kabá yilǝ; rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ ń zhe yó-cǝ́bal.¹¹Sǝ è gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ zù Cinnǝ mú yilǝ, bal gǝ yà ń tɛ̀nɛ́, kɛ̃ yà ń tá ń la nɛ́ yál yé. Èta, kɛ̃ myɛ gǝ yà ń tɛ̀nɛ́, bal yà tá ń la nɛ́ yál yé. ¹²Wɔ́ bal yala Yi fɔ́n rǝ m'e wɛ̀rhɛ́ kɛ̃, kɛ̃ zɛ̃̀ ń nǝ́ ń lùl bal, bǝ̀myɛ́ ga wɔ́ Yi sõ bǝ̀ shí ní.¹³Ámyɛ cìcì tɛ́rɛ́-na á nyì. Kɛ̃ mǝ̌ sǝ n wɛ̀rhɛ́ Yi-co ǹdǝ́ ń yǝ̀ ń yó bɛ ǹdǝ́ kàmǝ̀-jɛ̃̀? ¹⁴Á cìcì yě bǝ̀ bal gǝ yẽ̌ ń ywǝ́rh ne sǝ̀ byìl nándǝ̀dwààlɛ̀ ǹdǝ kɛ̃ ywǝ́rh ne, wɔ́ cìzhìlǝ̀. ¹⁵Sǝ kɛ̃ ywǝ́rh gǝ byìl nándǝ̀dwààlɛ̀, wɔ́ ńmyɛ còrhó, bǝ̀ Yi pɔ mɔ ywésé nándǝ̀dwààlɛ́ mùnì ga sǝ yǝ̀ ǹdǝ ńmyɛ yó kàmǝ̀-jɛ̃̀ ta. ¹⁶Sǝ lò gǝ nǝ́ ń yǎl n mà nyǝ̀-pɔ̌ yò w òmyɛ́ shò-kwã nɛ́ gwẽ̌, sǝ n nyǐ nǝ́myɛ̌ yǝ̀ nyǝ̀-pàárɛ́ rǝ̀myɛ́ myɛ̀rhɛ̀ yé. Yi gùúlí lyì bí myɛ yǝ̀ rǝ̀myɛ́ myɛ̀rhɛ̀ yé.¹⁷Kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu èlǎsɛ̃́ mɔ́, à pwírí à wàr à b'a cèrhé ába yé. À pwírí á dwã-gùúlí tɛ̀bɛ́ á n'á wɛ̀rhɛ́ mɔ́, wɔ́ lwɛlɛ dúdú á n'á nɛ rǝ̀ wẽ́. Á t'á nɛ cɛ̀nɛ̀ rǝ̀ wẽ́ yé. ¹⁸Tɛ̀bɛ́ à n'â yǎl a jɛ̀rɛ̀ a byili ába mó, à nyɛ̀ɛ̀ b'ǎ gǝ gùlí dwã gakó, pɔrá n'ê yàl á cǝcǝl wǝ. Sǝ à n'â bùl bǝ̀ dɛ̀ga rǝ̀myɛ́ wɔ̌ rǝ̀ yàl zhǝ̀nà. ¹⁹Pɔrá mǝ̌ s'e yǝ̀ á cǝcǝl wǝ, mùnì ga bǝ lwar byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ǹdǝ́ zhǝ̀n mɔ́ párá.²⁰Á gǝ gùlí dwã, è dǝ̀ Cinnǝ mú kùjú w á n'á jí yé. ²¹Á gǝ la kùjú jú, lò gakó nǝ́ ń jí ń sǝ̀pwà kùjú w kɔ̀bɔ́ ń zǝ n mǝ n bǝ̀ mɔ́, nɔrh zɛ̃̀ mǝ̀ n'ê gwi jàlà, jàlà j'à n'ê nywɛ̀ bǝ̀ tǝtwi tɛ̃́. ²²È gǝ wɔ́ èta, á wàr á jòm á sõ kǎlsɛ́ wẽ́ á jí s'á nyɔ̀ nà? Ráá wɔ́ yál á n'á yǎl á fulsi Yi gùlú w sǝ á ce byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ kaka zhe mó cìzhìlǝ̀? Á n'á yǎl b'à cèrhé ába? À wàr à b'a cèrhé ába yò w òmyɛ́ yil yé.²³Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à cèrhè ába mó, wɔ́ Cinnǝ mú sõ à zwẽ re né. Cǝcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ bǝ̀ myìnì Cinnǝ Yezu bǝ pǝ bǝ zǝ mɔ́, ń kwè búrú, ²⁴n ce Yi nǝ̀báná, n kǝ́ w dwã wa, n wɔ̀: «Zwẽ-nǝ á dɔ̃̀. Tɛ̀bɛ́ wɔ́ àmyɛ́ yala, à n'â pɛ á yilǝ. Wɛ̀rhɛ́-na èta, á m'á lyǐrh à yò.»²⁵Èta myɛ, bǝ̀ gǝ́ jú kùjú w bǝ zhɛ̀, n kwè sɛ̃́ kǎ-zɔ̌m, n wɔ̀: «Kǎ-zɔ̌m mɔ́ mɔ̀bɔ́ n'ê byili bǝ̀ dɔbrɛ́ nándùl ré Yi tó à jal mɔ́ mǝ̀ ló tɛ̃́ mɔ́ dɛnnɛ rǝ zǝ ǹd'ába mɔ́ wɔ́ zhǝ̀nà. Á gǝ tú á la mɔ nyɔ́ gakó, s'á wɛ̀rhɛ́ èta, á m'á lyǐrh à yò.» ²⁶Rǝ̀myɛ́ ce, á gǝ tú á n'á dɔ̀m búrú w òmyɛ́, á n'á nywɛ̀ sɛ̃́ mɔ́ mǝ̀myɛ́, wɔ́ Cinnǝ mú cu mú á n'á bwǝ̀l kɔn la b'e yí n ká n bà.²⁷Rǝ̀myɛ́ ce, lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ dɔ̀m Cinnǝ mú búrú wǝ́, ǹ nǝ́ ǹ nywɛ̀ ń sɛ̃́ mɔ́ yààyàà, ǹ nǝ́ ǹ gwar Cinnǝ mú yala nɛ́ ǹdǝ́ ń jal mɔ́. ²⁸Sǝ lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ gǝ la búrú w òmyɛ́ dɔ́m, ǹ gǝ la sɛ̃́ mɔ́ mǝ̀myɛ́ nyɔ́, ǹ mǝ̌ sǝ́ jɛ̀rɛ̀ ń tɛ́rɛ́ ǹ wẽ́ náàcɛ̀nɛ́ sǝ́ zɛ̃̀ ń mǝ́ jí ri. ²⁹Lò mɔ̀bɔ́ ǹ gǝ nǝ́ ǹ dɔ̀m búrú w òmyɛ́, ǹ nǝ́ ǹ nywɛ̀ sɛ̃́ mɔ́ mǝ̀myɛ́, ń jà ǹ yǝ̀l Kristǝ yala nɛ́ gǝ́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilǝ, wɔ́ yò ǹ nǝ́ ǹ cĩ́ ǹ cìcì yó w ǹdǝ́ ǹ gǝ nǝ́ ǹ jí ri. ³⁰Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, á nánzhǝzhɔ̌ wɔ́ nǝ̀bwànà, jàlà jàn bǝ já yé, nánzhǝzhɔ̌ myɛ cì.³¹Nǝ́myɛ̌ cìcì mú gǝ y'ǎ n'é nyǐ nǝ́ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né, Yi y'à t'â la nǝ́ bùrsì bǔr yé. ³²32 Sǝ Cinnǝ mú nǝ́ ń bùr nǝ́ bùrsì ń mǝ́ ń zwǝ́r nǝ́ba, mùnì ga ń gǝ tú ń la lũ w lyì bí bùrsí kɔ́, sǝ nǝ́ twǝ́r bǝ̀k'a yǝ̀ gàà yé.³³Da-byǎ, è gǝ wɔ́ èta, á gǝ gùlí dwã nɛ Cinu kùjú w jú yilǝ, s'á dɛ̃̀ dwã. ³⁴Lò mɔ̀bɔ́ nɔrh zhe, sǝ n jí kùjú jẽ̌, mùnì ga Yi bǝ̀k'a tó á dwã-gùlú w dɛnnɛ rǝ cĩ́ dóó á yó w yé.È gǝ wɔ́ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ dàl mɔ́ yilǝ, à gǝ tú á sõ, à b'a kwɛrhɛ nɛ.

Chapter 12

¹Da-byǎ, è gǝ wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ paánsɛ́ yilǝ, à n'â yǎl b'ǎ lwar kɔn gǝ́ wɔ́ nɛ́ pamparɛ̃ɛ̃. ²Á yě b'ǎ gǝ́ y'ǎ gwẽ̌ yǝ̀ Yi ni zhí mú yi ní, á y'ǎ shɛ̀nɛ́ bǝ jǝ́jɛ̀rɛ́ ába, á kwè á cìn á ce wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi bǝ̀ n'ê zwǝ́l rǝ̀ t'â zɔ̀m mɔ́ jɔ̃̀ wà. ³Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yilǝ, à n'â yǎl b'ǎ lwar bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ Yi Eshirhǝ y jàn, rǝ̀-ná-cí wàr ń mà n bwǝl lwɛlɛ n pǝ Yezu ni yé; lò myɛ wàr ń mà n wɔ̀ bǝ̀ Yezu wɔ́ Cinnǝ, ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn yé.⁴Eshirhǝ y paánsɛ́ wɔ́ dúdúmǝ́ dúdúmǝ́, e j'à wɔ́ èmyɛ́ èdù y è n'ê pɛ sǝ̀ ga. ⁵Tumǝ nǝ́ nǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ wɔ́ dúdúmǝ́ dúdúmǝ́, e j'à wɔ́ Cinnǝ mú ńmyɛ̌ mǝ̀dù y yil nǝ́ r'é twĩ̀ nì. ⁶Yi tumǝ né wɔ́ dúdúmǝ́ dúdúmǝ́, e j'à wɔ́ Yi rí rǝ̀myɛ́ rǝ̀dù y rǝ̀ n'ê twĩ̀ nǝ̀ gakó, lò gakó wẽ́.⁷Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ n'ê pɛ pɛnɛ́ lò gakó ne, e tó è dɛnnɛ e byili è jàn rɛ́, lyì bí gakó sãɔ̃ yilǝ. ⁸È n'ê pɛ lármɔ zɔ̀mà pɛnɛ́ lò nè; e jà e pǝ surhǝ pul zɔ̀mà pɛnɛ́ ń dõ ne;⁹e j'à wɔ́ èmyɛ́ èdù y è n'ê ce lò zhí Yi ni námpúm; e pǝ nǝ̀bwànà wárh pɛnɛ́ ń dõ ne. ¹⁰Wɔ́ èmyɛ́ è n'ê ce lò ŋwɛ̀nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ; e jà e pǝ Yi nyì-zwennǝ pɛnɛ́ ń dõ ne; wɔ́ Eshirhǝ y è n'ê ce lò ŋwɛ̀nɛ́ n lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ èmyɛ́ cìcì tum, ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ Shǝtana tum mú pár dwã wa; è n'ê ce lò ŋwɛ̀nɛ́ n zɔ̀m zɔ̀mà dwí dõ, e ce ń dõ ŋwɛ̀nɛ́ ń byili zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ kùrǝ̀. ¹¹Wɔ́ Eshirhǝ y èmyɛ́ èdù y è ce tumǝ né nǝ̀myɛ́ gakó ŋwɛ́nɛ́, e zɛ̃̀ è n'ê tǝ̀l nè è pɛ lò gakó ne ǹdǝ è gǝ́ n'ê yǎl nɛ́.¹²Numbyíní yala nɛ́ wɔ́ kɔn námpúm, e jà nǝ̀ zhe kǝ̀kàlsɛ̀ nánzhǝzhɔ̌. Sǝ ǹdǝ́ nǝ̀ kǝ̀kàlsɛ́ já ga, nǝ̀ wɔ́ kɔn rǝ̀dù námpúm. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ mù dwã nɛ ǹdǝ́ Kristǝ mó myɛ wɔ́ èta. ¹³Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́myɛ̌ gakó, Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá ga, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cǐ bǝ̀ cìnǝ̀, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ bǝ̀ cìn cǐ ga, wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ y èmyɛ́ èdù y wẽ́ Yi co nǝ́ gakó né, nǝ́ jǐrh kɔn rǝ̀dù. Wɔ́ Eshirhǝ y èmyɛ́ èdù y nǝ́ gakó zwẽ nǝ́ nyɔ̀.¹⁴Numbyíní yala nɛ́ dǝ̀ kǝ̀kàlà èdù yé. Nǝ̀ zhe kǝ̀kàlsɛ̀ nánzhǝzhɔ̌. ¹⁵Nà gǝ wòwǝ̀: «Àmyɛ́ gǝ́ dǝ̀ jɛ̃̀ mɔ́ ce, à dǝ̀ yala nɛ́ kǝ̀kàlà yé», rǝ̀myɛ́ nǝ wɔ̌ rǝ̀ b'a ce nà y k'ê dǝ̀ yala nɛ́ kǝ̀kàlà zhǝ̀nà? ¹⁶Zhɛ̃̌ gǝ wòwǝ̀: «Àmyɛ́ gǝ́ dǝ̀ yírh mó ce, à dǝ̀ yala nɛ́ kǝ̀kàlà yé», rǝ̀myɛ́ nǝ wɔ̌ rǝ̀ b'a ce zhɛ̃̌ rɛ́ zɛ̃̀ rǝ̀ k'ê dǝ̀ yala nɛ́ kǝ̀kàlà zhǝ̀nà? ¹⁷Numbyíní yala nɛ́ gakó gǝ y'à wɔ́ yírh, è y'à m'a zǝ bǝ̀kúku e m'e cili? Sǝ è yala nɛ́ gakó gǝ y'à wɔ́ zhɛ̃̌, etǝr è y'à m'a tó né e nyɛ̀ɛ̀ lwẽ́?¹⁸Zhǝ̀nà, Yi wɛ̀rhɛ́ numbyíní yala nɛ́ kǝ̀kàlà èdù gakó ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. ¹⁹Yala nɛ́ gakó nǝ gǝ y'à wɔ́ kǝ̀kàlà èdù sá, yala nɛ́ y'à m'a shí yẽ̀? ²⁰Zhǝ̀nà, yala nɛ́ kǝ̀kàlsɛ́ já, sǝ̀ gakó j'a mù dwã nɛ sǝ̀ wɔ́ kɔn rǝ̀dù.²¹Yírh wàr rǝ̀ m'a wɔ̀ jɛ̃̀ nɛ̀ bǝ̀ rǝ̀ bǝ è tum zhe yé. Yó wàr ò m'a wɔ̀ nǝ̀rh nè bǝ̀ ò bǝ sǝ̀ tum zhe yé. ²²Yala nɛ́ kǝ̀kàlsɛ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ sǝ̀ bǝ kùr zhe ta mɔ́, wɔ́ sǝ̀myɛ́ gaga mɔ́ sǝ̀ zhe kùr du. ²³Yala nɛ́ kǝ̀kàlsɛ́ shɛ̀bɛ́ nǝ́ r'é bùl bǝ̀ sǝ̀ bǝ kùr zhe mó, wɔ́ sǝ̀myɛ́ sõ nǝ́ r'é cili ní dɛ̃́dɛ̃́ du. Nǝ́ yala nɛ́ kǝ̀kàlsɛ́ shɛ̀bɛ́ nǝ́ t'á yǎl bǝ̀ lò yírh jòm sǝ̀ yó mó myɛ, nǝ́ r'é zal sǝ̀myɛ́ náàcɛ̀nɛ́ dɛ̃́dɛ̃́ du. ²⁴Sǝ kǝ̀kàlsɛ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ zhǐ wárhgáá mɔ́, è dǝ̀ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ nǝ́ cili sǝ̀myɛ́ sõ yé. Wɔ́ Yi rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ numbyíní yala nɛ́ èta, mùnì ga bǝ j'a n'ê cili kǝ̀kàlsɛ́ shɛ̀bɛ́ nǝ́ r'é bùl bǝ̀ sǝ̀ bǝ kùr zhe mo sõ.²⁵Èta, pɔrá tɛ̀nɛ́ yala nɛ́ wẽ́ yé. Nǝ̀ kǝ̀kàlà èdù gakó n'ê nyǐ è dõ yò cɛ̀nɛ̀. ²⁶Numbyíní yala nɛ́ kǝ̀kàlà èdù gǝ n'ê nwɛ̀nɛ̀, kǝ̀kàlsɛ́ dwã bɛ́ gakó tó y sǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀. Bǝ̀ gǝ n'ê cili kǝ̀kàlà èdù sõ, kǝ̀kàlsɛ́ dwã bɛ́ gakó tó y sǝ̀ só sǝ̀ cìnǝ̀. ²⁷Èta myɛ, ámyɛ̌ gakó wɔ́ Kristǝ yala. Á mǝ̀dù mǝ̀dù gakó wɔ́ Kristǝ yala nɛ́ kǝ̀kàlà.²⁸Èta myɛ, ámyɛ̌ gakó wɔ́ Kristǝ yala. Á mǝ̀dù mǝ̀dù gakó wɔ́ Kristǝ yala nɛ́ kǝ̀kàlà. 28 Wɔ́ èta ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ Yi cír rǝ cĩ́ Kristǝ-lyì gùlú w wẽ́ mó. Nã́yǝ́ǝ́ bé, wɔ́ Kristǝ tùntúmǝ́ bé; byɛ̀bɛ́ bǝ̀ pú mú wɔ́ Yi nyì-zwennǝ bé; byɛ̀bɛ́ bǝ̀myɛ k'e pú mú wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê byili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bǝ̀ dwã bɛ́ nɛ mɔ́; rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ́ mɔ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ nɔ nǝ̀bwànà wárh pɛnɛ́ y mɔ́, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ nɔ dwã nɛ sãɔ̃ pɛnɛ́ y mɔ́, ǹdǝ́ yé né cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zɔ̀m zɔ̀mà dwí dwã mɔ́. ²⁹Lyì bí gakó dǝ̀ tùntúmǝ́ yé; bǝ̀ gakó dǝ̀ Yi nyì-zwennǝ myɛ yé. È k'ê dǝ̀ bǝ̀ gakó myɛ bǝ̀ n'ê byili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bǝ̀ dwã bɛ́ nɛ yé. È dǝ̀ bǝ̀ gakó bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ yé.³⁰È dǝ̀ bǝ̀ gakó myɛ bǝ̀ nɔ nǝ̀bwànà wárh pɛnɛ́ yé. È k'ê dǝ̀ bǝ̀ gakó myɛ bǝ̀ n'ê zɔ̀m zɔ̀mà dwí dwã yé. È dǝ̀ bǝ̀ gakó myɛ bǝ̀ wɔ̌ bǝ̀ byili zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ kùr yé. ³¹Pyǎ-na paánsɛ́ shɛ̀bɛ́ sǝ̀ du sǝ̀ dwã bɛ́ mɔ́.Yẽ̌-nǝ a byili ába sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è du è dwã bɛ́ gakó mó:

Chapter 13

¹Wɔ́ sónó ò du kɔn gakó Bá à gǝ y'à yě dwǝ́ né gakó zɔ̀mà nɛ́,numbyínsí nyǝ̀ná nɛ́ ǹdǝ́ màlɛ́kabá nyǝ̀ná nɛ́ ga,a j'à bǝ sónó zhe,à zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ gùlú bǝ̀ n'ê dwí ò n'ô ce sɔ̀,ráá lòmè bǝ̀ n'ê mà ta. ²Bá à gǝ zhe Yi nyì-zwennǝ pɛnɛ́,à zhe lárma dwí gakó,à yě kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ shèè kùrǝ̀,bá à gǝ zhí Yi ni,à wɔ̌ à b'a ce pyàr fwǎr rǝ̀ jààsɛ̀ wà,à gǝ bǝ sónó zhe, à wɔ́ nánfò. ³Bá à gǝ kwè à jɛ̃̀-kɔn dɛ́ gakó a tǝ̀ nǝ̀mwà nɛ̀,a pǝ à cìn bǝ ji myǐn,à gǝ bǝ sónó zhe, rǝ̀myɛ́ gakó wɔ́ nánfò.⁴Sónó cí nǝ́ ń zhìlì ń yala nɛ.Sónó cí nǝ́ ń sɛ̃ ń dwã bɛ́ nɛ;ń tá ń dùr bwɛ̃̌ yé.Sónó cí tá ń cèrhé ń cìn yé;ń bǝ cìn-byilu zhe yé. ⁵Sónó cí tá ń twĩ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ mǝ̌ yé.Sónó cí tá ń pyà ń dúdú sɛ̃ɛ̃́ yé;ń lyim t'â zɛ̃̀ làlà yé;ń tá ń cĩ́ yò ń wẽ́ ń mǝ́ ń jí zùùrì yé. ⁶6 Sónó cí wu bǝ nyɛ̀ lwɛlɛ yil yé;ń wu nyɛ̀ zhǝ̀n yilǝ. ⁷Sónó cí nǝ́ ń pɛ sǔbri twéé gakó;ń zhí Yi ni kɔn gakó wẽ́;ń nǝ́ ń dɛ̃̀ Yi nyì-bwelé y pyǐrh mó kɔn gakó wẽ́;ń nǝ́ ń zhìlì ń yala nɛ kɔn gakó wẽ́.⁸Sónó t'â la zhɔ̌ gaga yé.Yi nyì-zwennǝ pɛnɛ́ b'a zhɛ̀ dɛ̃ rǝ̀dù;zɔ̀mà dwí dõ pɛnɛ́ b'a lyɛ̃;lárma b'a jé. ⁹Nǝ́ lwar mɔ́ wɔ́ nángwǝ̀mǝ́;zɔ̀mà nɛ́ Yi n'ê byili nǝ́ba nǝ́ zɔ̀m mɔ́ myɛ wɔ́ nángwǝ̀mǝ́. ¹⁰Sǝ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ námpúm mú gǝ túwǝ́,tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ nángwǝ̀mǝ́ y mó b'a jé.¹¹À gǝ́ y'à wɔ́ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yi ní,à y'à n'â zɔ̀m bǝ̀swɛ́nɛ́,à y'à n'â tɛ́rɛ́ bǝ̀swɛ́nɛ́,à surhǝ né y'à wɔ́ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ surhǝ;sǝ à gǝ́ tú a jǐrh námpwǝ̌l mó,à dwĩ̀ bǝ̀swɛ́nɛ́ rɛ́ nɛ. ¹²Nǝ́myɛ̌ gǝ́ nǝ nɛ́ èlǎsɛ̃́ mɔ́,wɔ́ ǹdǝ lò gǝ́ nǝ èsǝ̃̌yùlú zhə̀zhé wẽ́ né.Sǝ rǝ̀ yi gǝ tú è yúwǝ́,è b'a yǝ̀ ǹdǝ lò gǝ́ nǝ́ ń nyǐ ń dõ yé ta.Èlǎsɛ̃́ mɔ́, à lwar mɔ́ gwẽ̌ yǝ̀ báásɛ yé.Sǝ rǝ̀ yi gǝ tú è yúwǝ́,à b'a lwar námpúm ǹdǝ Yi gǝ́ yě àmyɛ pár nɛ́. ¹³Èlǎsɛ̃́ wɔ́ wẽ̀ rǝ̀tɔ̀ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́:Yi-ni-zhú mú ǹdǝ́ rǝ̀ nyì-bwelé y pyǐrh mó dã̀ɔ̃́,e súlí sónó.Sǝ rǝ̀myɛ́ rǝ̀tɔ̀ y ga wẽ́ mó,wɔ́ sónó ò du.

Chapter 14

¹Pyǎ-na dwã sónó kɔn gakó wẽ́, s'á ce jàn nɛ́ myɛ á pyà Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ paánsɛ́; sǝ Eshirhǝ y paánsɛ́ wẽ́, pyǎ-na Yi nyì-zwennǝ pɛnɛ́ y du. ²Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà dwí dõ tá ń zɔ̀m ǹdǝ́ numbyínǝ́ bé yé. Ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ Yi. Lò lò bǝ ń zɔ̀mà nɛ́ kùrǝ̀ nyɛ̌ yé. Ń nǝ́ ń zǝ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn ń mǝ́ ń byili ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ shèè. ³Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi n'ê byili, wɔ́ numbyínǝ́ bé ne ń nǝ́ ń byili ni, n súlí bǝ̀ Yi-ni-zhú mú jàn, n cící bi, n zǝ bǝ̀ wun ni. Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà dwí dõ, wɔ́ ń cìcì Yi-ni-zhú mú jàn dɛ́ ń nǝ́ ń súlí. ⁴Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi n'ê byili mú, wɔ́ Kristǝ-lyì gùlú w púlǝ́púlǝ́ Yi-ni-zhú mú jàn ń nǝ́ ń súlí.⁵À y'à só s'á gakó zɔ̀m zɔ̀mà dwí dwã, sǝ kɔn du, à n'â yǎl b'ǎ zɔ̌m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi n'ê byili. Lwarna bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi n'ê byili mú, cɔ̃̀ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m zɔ̀mà dwí dõ mó. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ lò gǝ ŋwɛ́nɛ́ ń wɔ̌ ń mà n byili nǝ̀ kùrǝ̀ né mùnì ga nǝ súlí Kristǝ-lyì gùlú w púlǝ́púlǝ́ Yi-ni-zhú mú jàn. ⁶Da-byǎ, à n'â yǎl a bwǝ̀rh ába a nyìwé: àmyɛ́ gǝ tú á sõ a zɛ̃̀ à n'â zɔ̀m zɔ̀mà dwí dõ ǹd'ába, rǝ̀myɛ́ b'a sɛ̃ ába? À zɔ̀mà nɛ́ gǝ yǝ̀ ce á lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ shèè mó kùrǝ̀, nǝ̀ yǝ̀ á surhǝ pul, nǝ̀ yǝ̀ ce á lwar kɔn dɛ̀bɛ́ Yi byili ni mú kùrǝ̀, nǝ̀ yǝ̀ ába kaka cèrhè, à twírí y á sõ mó nǝ b'a zǝ kùrǝ̀?⁷Kɔn nyɛ̌ ǹdǝ dɛ̀lɛ̀ wẽ̀ ré bǝ̀ n'ê dwí mú ta. Wí gǝ y'à wɔ́ yɔ̌ bǝ̀ n'ê wul yǝ, dàkɔ̀nɔ́ myɛ gǝ y'à wɔ́ yɔ̌ bǝ̀ n'ê dwí wǝ, wɔ́ etǝr bǝ̀ y'à wɔ̌ bǝ̀ m'a tó né bǝ lwar rǝ̀ cǝlǝ né párá, bǝ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀ zɔ̀mà nɛ́ kùrǝ̀? ⁸Lò mó mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń wúl pɔ́lá y mɔ́ gǝ yǝ̀ y wúl e du pamparɛ̃ɛ̃, wɔ́ mɔ̌ ń mà n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń tɛnɛ búlǝ́? ⁹Ámyɛ wɔ́ èta. Á gǝ n'á zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ lyì bí bǝ nyɛ̌, etǝr bǝ̀ m'a tó né bǝ lwar kɔn ná-dwí yil á n'á zɔ̀mà? Zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á n'á zɔ̀m mɔ́, wɔ́ zho ne á n'á zɔ̀m nɛ̀ á pɛ.¹⁰Zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ lũ w wẽ́ mó kùrǝ̀ já, sǝ rǝ̀dù ga tɛ̀nɛ́ rǝ̀ bǝ kùr zhe yé. ¹¹Rǝ̀myɛ́ ce, lò gǝ nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ nɛ ǹdǝ́ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ à bǝ nyɛ̌, à n'â nyǐ mu ǹdǝ zhǝ-bal ta, ńmyɛ nǝ́ ń nyǐ àmyɛ ǹdǝ zhǝ-bal ta.¹²Èta, ámyɛ n'á pyà Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ paánsɛ́ ǹd'á wun gakó. Sǝ ce-nǝ jàn nɛ́ á pyà shɛ̀bɛ́ sǝ̀ b'a súlí Kristǝ-lyì gùlú w Yi-ni-zhú mú jàn. ¹³Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ zɔ̀m zɔ̀mà dwí dõ, ǹ mǝ̌ sǝ́ lwǝ̀l Yi ni rǝ pɔ̃́ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ kùrǝ̀ né byilu pɛnɛ́ yá. ¹⁴À gǝ n'â wɛ̀rhɛ́ Yi-co ǹdǝ́ zɔ̀mà dwí dõ, à wu w ŋwɛ́nɛ́ Yi-co w wẽ́, sǝ à bǝ nǝ̀ kùrǝ̀ nyɛ̌ yé.¹⁵Wɔ́ etǝr à nǝ b'a wɛ̀rhɛ́ nɛ́? À b'a wɛ̀rhɛ́ Yi-co w ǹdǝ́ zɔ̀mà dwí dõ, ǹdǝ́ nyɛ̀bɛ́ à nyɛ̌ nǝ̀ kùrǝ̀ mó myɛ. À b'a nún ǹdǝ́ zɔ̀mà dwí dõ, ǹdǝ́ nyɛ̀bɛ́ à nyɛ̌ nǝ̀ kùrǝ̀ mó myɛ. ¹⁶Sǝ ǹ gǝ yǝ̀ èta wɛ̀rhɛ́, ǹ gǝ zɛ̃̀ ǹ nǝ́ ǹ ce Yi nǝ̀bán ǹdǝ́ zɔ̀mà dwí dõ, wɔ́ etǝr lyì-dùl mɔ̀bɔ́ ń tó Kristǝ-lyì bí ni ń jě mà n tó né n lyár ǹ Yi-co w bǝ̀: «Amɛ̀n»? Ń wàr kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ zɔ̀m mɔ́ kùr ń la nyɔ̀ɔ̀ yé.¹⁷Yi-co w ǹ nǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gǝ càn mámá myɛ, ò wàr ń Yi-ni-zhú mú jàn ò la súlú yé. ¹⁸Àmyɛ́ n'â zɔ̀m zɔ̀mà dwí dõ du á gakó. À n'â ce Yi nǝ̀bán rǝ̀myɛ́ yilǝ. ¹⁹Sǝ è gǝ wɔ́ Kristǝ-lyì gùlú w yé né, à gǝ zɔ̀m zɔ̀mà nǝ̀nu nyɛ̀bɛ́ lò mà n nyɛ̀ɛ̀ nǝ̀ kùr pamparɛ̃ɛ̃, mùnì nǝ sɛ̃ lyì bí dwã bɛ́ nɛ bǝ kwɛrhɛ bǝ zhí Yi ni cɔ̃̀, à gǝ zɔ̀m zɔ̀mà kùrǝ̀ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ shíyǝ́ lyì bí j'a bǝ nǝ̀ kùrǝ̀ nyɛ̌.²⁰Da-byǎ, è gǝ tú è wɔ́ kɔn á la tɔ́rɔ́, s'á bǝ̀k'á tɛ́rɛ́ ǹdǝ bǝ̀sɔ́ná ta yé. Sǝ è gǝ wɔ́ lwɛlɛ nyǝ̀ná, s'á yǝ̀ ǹdǝ bǝ̀sɔ́ná ta. Á gǝ la tɔ́rɔ́, s'á tɛ́rɛ́ ǹdǝ námpwǝ̀lǝ́ ta. ²¹Bǝ̀ kɛ̃ Muyiisi nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:«Cinnǝ mú wòwǝ̀: à m'a zɔ̀m ǹdǝ́ Esǝrayɛl lyì bí.Sǝ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ zhǝlǝ,bǝ̀ zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ dwǝ́ dwã zɔ̀mà mɔ́ dɛnnɛ à la tó né a zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ.Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, bǝ̀ t'â la à zɔ̀mà nɛ́ cilu yé.»²²Èta, zɔ̀mà dwí dwã wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Kristǝ-lyì yil bǝ̀ n'ê zɔ̀m nɛ̀. Nǝ̀ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi n'ê tó rǝ̀ dɛnnɛ rǝ̀ ce bǝ lwar bǝ̀ rǝ̀ la bǝ̀ bùrsì kɔ́. Bǝ̀ t'â zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ Kristǝ-lyì yil yé. Sǝ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Yi n'ê byili lò nè, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zɔ̀m mɔ́, wɔ́ Kristǝ-lyì bí yil ń nǝ́ ń zɔ̀m nɛ̀, sǝ è dǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Kristǝ-lyì mú yil yé. ²³Nyǐ-nǝ myɔrhɔ òdù: Kristǝ-lyì bí gǝ tú bǝ̀ gùlí dwã, á gakó zɛ̃̀ á tó dwã á n'á zɔ̀m zɔ̀mà dwí dwã, Kristǝ-lyì nándùlǝ̀ ráá lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Kristǝ-lyì gǝ tú bǝ zùwǝ̀, bǝ̀ t'â la wál b'ǎ wɔ́ nyǝ̀nyǝ̀rh?²⁴Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń dǝ̀ Kristǝ-lò, ráá lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Kristǝ-lò nándùl gǝ tú ń zù á yó, ǹdǝ́ á n'á zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi n'ê byili mú mǝ̀dù mǝ̀dù á pwí dwã nɛ, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń la nyɔ̀ɔ̀ mɔ́ b'a pul ń surhǝ n lwar bǝ̀ ń zhe dóó, bǝ̀ bǝ̀ la ń bùrsí kɔ́. ²⁵Kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à shèè ń wẽ́ mó gakó b'a jǐrh pamparɛ̃ɛ̃, n zɛ̃̀ n jòm ń nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó Yi yé né, n cèrhé re n wɔ̀: «Zhǝ̀n zhǝ̀nà, Yi ŋwɛ́nɛ́ ǹd'ába!»²⁶Da-byǎ, wɔ́ etǝr á mǝ̌ s'á wɛ̀rhɛ́ nɛ́? Á gǝ tú á gùlí dwã á la Yi co, lò ŋwɛ́nɛ́ ń nǝ́ ń yǎl n nún, ń dõ nǝ́ ń yǎl n cèrhè kàrmɔ̀, ń dõ nǝ́ ń yǎl n byili Yi ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ shèè, ń dõ nǝ́ ń yǎl n zɔ̀m zɔ̀mà dwí dõ, ń dõ nǝ́ ń yǎl n byili zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ kùrǝ̀. Rǝ̀myɛ́ gakó mǝ̌ sǝ rǝ súlí Kristǝ-lyì bí Yi-ni-zhú mú jàn. ²⁷Sǝ bǝ̀ gǝ la zɔ̀mà dwí dwã zɔ̌m, s'e yǝ̀ lyì bǝ̀lyè ráá bǝ̀tɔ̀; kɔn bǝ̀k'a lyɛ̃ gàà yé. Bǝ̀ gǝ la zɔ̌m, sǝ bǝ̀ bǝ̀k'a tó dwã yé, sǝ bǝ zɔ̀m mǝ̀dù mǝ̀dù, sǝ lò yǝ̀ nɛ́ n pyìrhí zɔ̀mà nɛ́ n byili. ²⁸Lò gǝ tɛ̀nɛ́ ń la nɛ pyìrhú n byili, sǝ bǝ yẽ̌ ne, bǝ jòm shɛ́shɛ́ gùlú w wẽ́. Bǝ̀ gǝ la zɔ̌m, sǝ bǝ zɔ̀m nɛ̀ bǝ̀ wun wẽ́ bǝ̀ dúdú bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ Yi.²⁹È gǝ wɔ́ Yi nyì-zwennǝ pɛnɛ́ y yilǝ, sǝ lyì bǝ̀lyè ráá lyì bǝ̀tɔ̀ zɔ̀m, sǝ lyì bí dwã bɛ́ cili kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zɔ̀m mɔ́, bǝ tɛ́rɛ́ rɛ bǝ nyǐ ǹdǝ́ rǝ̀ gǝ wɔ́ Yi zɔ̀mà zhǝ̀n zhǝ̀nà. ³⁰Lò gǝ zɛ̃̀ ń nǝ́ ń zɔ̀mà, ń dõ zɛ̃̀ n nǝ Yi ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ shèè ń la byilu, sǝ mɔ̀bɔ́ ń jɛ̀rɛ̀ ń nǝ́ ń zɔ̀m mɔ́ yẽ̌.³¹Á gakó wɔ̌ á m'ǎ zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi n'ê byili á m'á zwẽ dwã, mùnì lyì bí gakó sú nǝ̀ kùrǝ̀, bǝ zǝ yǝ̀wǎl bǝ̀ Yi-ni-zhú mú wẽ́. ³²Lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi n'ê byili mú, mǝ̌ sǝ bǝ yǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zal bǝ̀ cìn ǹdǝ́ pɛnɛ́ y kɛ̀bɛ́ Yi pɔ bɛ mɔ́. ³³Yi n'ê ce yǝ̀-zùlǝ́ jòm lyì bí cǝcǝl wǝ. Rǝ̀ t'â ce lyì wɛ̀rhɛ́ yààyàà yé. Wɔ́ èta kɔn n'ê tó né Kristǝ-lyì gùúlí dwã bɛ́ gakó wẽ́.³⁴Kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ sǝ kana bɛ́ jòm shɛ́shɛ́ á gùúlí wẽ́, bǝ̀ sɔ́má tɛ̀nɛ́ sǝ kana bɛ́ zɔ̀m yé. Bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ lwǝl bǝ̀ cìn tɛ̃́, ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ kɛ̃ Yi nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né. ³⁵35 Bǝ̀ gǝ n'ê yǎl bǝ sú zɔ̀mɛ̀ kùrǝ̀, sǝ bǝ bwǝ̀rh bǝ̀ byǝ́nǝ́ bé jẽ̌, bǝ̀ kɔn bǝ mǝ̌ sǝ kɛ̃ zɔ̀m gùlú w wẽ́ yé.³⁶36 Á n'á bùl bǝ̀ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wɔ́ ámyɛ̌ sõ rǝ̀ shí ní? Ráá wɔ́ ámyɛ̌ dúdú sõ rǝ̀ yú ní?³⁷Lò gǝ ŋwɛ́nɛ́ ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ ńmyɛ̌ wɔ́ Yi nyì-zwennǝ ráá ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ń wẽ́, ń mǝ̌ sǝ n lwar bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ à kɛ̃ a pǝ ába mɔ́ wɔ́ Cinu nyí. ³⁸Lò gǝ yǝ̀ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ yò shɛ̀nɛ́, rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ Yi myɛ yǝ̀l rǝ̀-ná-cí pár yé.³⁹Da-byǎ, rǝ̀myɛ́ gakó wẽ́, pyǎ-na Yi nyì-zwennǝ pɛnɛ́ yá, s'á bǝ̀k'á cǝ̀r lò bǝ̀ ń bǝ̀ká n zɔ̀m zɔ̀mà dwí dõ yé. ⁴⁰Kɔn gakó mǝ̌ sǝ rǝ wɛ̀rhɛ́ náàcɛ̀nɛ́, rǝ̀ bǝ̀k'a wɛ̀rhɛ́ yààyàà yé.

Chapter 15

¹Da-byǎ, à k'â n'â lyǐrh ába yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí à bwǝ̀l a byili ába mɔ́ yò. Á zwẽ re á zhǐ kẽkẽ. ²Á gǝ zɔ rɛ ǹdǝ à gǝ́ bwǝ̀l re a byili ába né, wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ b'a vwǎrh ába. È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, sǝ́ nyǐ á Yi-ni-zú mú wɔ́ nánfò.³À byili ába kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ bǝ̀ byili àmyɛ nɛ mɔ́, sǝ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ zhe kùr du, bǝ̀ Kristǝ cù nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ yilǝ, ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né. ⁴Bǝ̀ co mo nká n bwìrhì ń dwã nǝ̀tɔ̀ yùwǝ̀, ǹbǝ bǝ̀ gǝ́ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né.⁵Ń byili ń cìn Pyɛɛrɛ nɛ, n zɛ̃̀ n byili ń cìn Tùntúmǝ́ shí ǹdǝ́ bǝ̀lyè ne. ⁶Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n byili ń cìn ń kwã-lyì jàlà nɛ ǹdǝ́ bǝ̀ zhǐ dwã yó. Bǝ̀ y'à du nunǝ zwã̌-ànu. Bǝ̀ cùwǝ̀, sǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́. ⁷Sǝ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń byili ń cìn Zhakɛ nɛ, n zɛ̃̀ n byili ń cìn ń tùntúmǝ́ bé gakó ne.⁸Rǝ̀myɛ́ gakó kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n byili ń cìn àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à nyɛ̌ ndǝ wɔ́ byì-shɛ̀mɛ́ kɛ̀bɛ́ bǝ̀ lùl ǹdǝ́ è cànsɛ gwẽ̌ yǝ̀ yí ta mɔ́ nɛ, ⁹b'à wɔ́ námpɔ́lɛ́ ń tùntúmǝ́ bé gakó wẽ́. À nwɛ̀nɛ̀ Yi lyì bí gùlú wǝ́. Rǝ̀myɛ́ ce, bǝ̀ bǝ mǝ̌ sǝ bǝ byẽ̀ ne bǝ̀ Kristǝ tùntúm yé¹⁰Wɔ́ Yi pɛnɛ́ y nánfò w rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ nɛ mɔ́ è ce, à wɔ́ ǹdǝ à gǝ́ wɔ́ nɛ́, sǝ rǝ̀ pɛnɛ́ y nánfò w yǝ̀ yàl nánfò yé. Àmyɛ́ gaga mɔ́ twĩ̀ du Kristǝ tùntúmǝ́ bé gakó. Sǝ è gǝ́ wɔ́ zhǝ̀n wál yilǝ, è dǝ̀ àmyɛ́ sǝ̀pwà jàn à m'a twĩ̀ yé. Wɔ́ Yi pɛnɛ́ y nánfò w è ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nɛ́ yilǝ. ¹¹È wɔ́ àmyɛ́ ráá bǝ̀myɛ́, nǝ́myɛ̌ ga wɔ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀myɛ́ rǝ̀dù y nǝ́ n'é bwǝ̀l nǝ́ byili. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ àmyɛ zwẽ.¹²Da-byǎ, nǝ́ n'é bwǝ̀l bǝ̀ Kristǝ bwirhì n zɛ̃̀ n du cùùri wẽ́. Byè yil lyì jàlà n'ê wǝ̀l bǝ̀ cùùrí t'â la bùrhù? ¹³Cùùrí gǝ t'â la bùrhù, rǝ̀myɛ́ sǝ́ nyǐ Kristǝ myɛ yǝ̀ bwìrhì yé. ¹⁴E jà Kristǝ gǝ yǝ̀ bwìrhì, sǝ́ nyǐ kɔn rɛ: dɛ̀bɛ́ nǝ́ n'é bwǝ̀l nǝ́ byili mú bǝ kùr zhe yé, sǝ́ nyǐ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ámyɛ zwẽ rǝ̀ nyí mú wɔ́ nánfò.¹⁵Kɔn súlí myɛ, sǝ́ nyǐ nǝ́myɛ̌ gǝ́ wò Bǝ̀ Yi bwìrhì Kristǝ mó, wɔ́ kɔma nǝ́ n'é gòm nǝ́ ce Yi nyí ni. ¹⁶Cùùrí gǝ t'â la bùrhù, sǝ́ Yi yǝ̀ Kristǝ myɛ bwìrhì yé. Cùùrí gǝ t'â la bùrhù, rǝ̀myɛ́ sǝ́ nyǐ Kristǝ myɛ yǝ̀ bwìrhì yé. ¹⁷E jà Kristǝ gǝ yǝ̀ bwìrhì, sǝ́ nyǐ á Yi-ni-zú mú myɛ bǝ kùr zhe yé, b'ǎ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ á yǝ̀-bǝlwàalɛ́ wẽ́.¹⁸Kɔn gǝ wɔ́ èta, sǝ́ nyǐ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ bǝ zɛ̃̀ bǝ cì mú jé. ¹⁹È wɔ́ lũ w kɔ̀bɔ́ nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ èlǎsɛ̃́ mɔ́ dúdú yil nǝ́ zù Kristǝ nǝ́ n'ê dɛ̃̀ kɔn ń sõ, sǝ́ nyǐ nǝ́ zhe zwini du lyì bí gakó.²⁰Lwar-na b'è dǝ̀ èta yé. Kristǝ bwìrhì zhǝ̀n ga, n zɛ̃̀ n du cùùri wẽ́, n mǝ n byili bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù mú myɛ b'a bwìrhì. ²¹Cu mú wɔ́ lò mǝ̀dù dɛnnɛ mǝ̀ tó né mǝ bà. Sǝ wɔ́ lò mǝ̀dù jàn yil myɛ cùùrí gakó b'a tó né rǝ bwìrhì.²²Wɔ́ Adama dɛnnɛ cu mú tó né mǝ bà, lyì bí gakó n'ê cì. ²³Sǝ wɔ́ Kristǝ jàn yil bǝ̀ gakó b'a k'a nǝ myǝ̌l. Wɔ́ Kristǝ ń tó yé n bwìrhì. Wɔ́ èta kɔn gakó la nɛ́ tó.²⁴Kristǝ gǝ tú ń cɔ̀ jàn cìnǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌, ǹdǝ́ ŋwɔ̀nɔ́ cìnǝ́ bé dwí gakó yi ní, ń mà n pǝ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ń Da Yi ni. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́? Kɔn gakó b'a zhɛ̀. ²⁵Sǝ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ Kristǝ ji: ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ:, kɔn m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi la n nɔ̀ ń zwǝ̀ bé tɛ̃́ ń nèrh kùr w mó. ²⁶Sǝ zù-bal mɔ́ nnánkwaá mú, wɔ́ cu.²⁷Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Yi co kɔn gakó ń nèrh kùr wǝ. Sǝ nǝ́ yě pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀, bǝ̀ gǝ́ wò bǝ̀ kɔn gakó ŋwɛ́nɛ́ ń nèrh kùrh mó, wɔ́ zhǝ̀nà, sǝ Yi twǝ́r tɛ̀nɛ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ la nèrh kùr w yál mɔ́ wẽ́ yé, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀ pɔ mɔ ŋwɔ̀nɔ́ kɔn gakó yó. ²⁸Byǐ mú gǝ tú ń nǝ́ ń jí pɛ̀lɛ̀ kɔn gakó yó. Da mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń pɔ ŋwɔ̀nɔ́ kɔn gakó yó mó mà n jí pyɛ̀lɛ̀ ńmyɛ yó wǝ. Èta, Yi b'a jí pyɛ̀lɛ̀ námpúm kɔn gakó yó.²⁹Lyì jàlà ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ n'ê ce bǝ̀ mɔ́lɛ́ bɛ nɛ̃̌ wẽ́ cùùri yilǝ. Sǝ cùùri gǝ y'à t'â la bùrhù, wɔ́ bǝ̀kɔ́n nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ bǝ̀ nɛ̃̌ w mɔ́lɔ́ èta mɔ́ la bɛ pɔ? ³⁰Sǝ nǝ́myɛ̌ cìcì mú, wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil nǝ́ j'á gá nǝ́ myǝ̌l ré ne twéé gakó?³¹Da-byǎ, zhǝ̀nà, dɛ̃ gakó à t'â gá à myǝ̌l ré ne yé. À wu nyɛ̀ ǹd'ába nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ jàn yilǝ. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à n'â byili ába rǝ̀myɛ́. ³²À bú dwã ǹdǝ́ lyì Efɛɛzɛ nɛ́, bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nyɛ̌ ǹdǝ gɔ vwàmá tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ ta. E wɔ́ lũ w nyǝ̀ná nɛ́ dúdú yil à bú búlǝ́ nǝ̀myɛ́, wɔ́ bǝ̀kɔ́n nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ à la nɔ? Cùùri gǝ la bùrhù, sǝ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ sǝswalá èdù gǝ́ n'ê byili ní. E wòwǝ̀: Nǝ́ jí sǝ nǝ́ nyɔ̀, bǝ̀ nǝkɔl nǝ́ la cú.³³Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, bǝ̀ wɔ́ dɔwa námmǝlwɛ̀lɛ́ ń nǝ́ ń cɔ̀ ǹ yò. ³⁴Ká-na á bǝ̀ á nà y yó, s'á yẽ̌ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ wɔ̀rhɔ́ nɛ. Lyì jàlà ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ bǝ̀ yǝ̀l Yi pár yé. À n'â wǝ̀l èta à la m'a ce ába cìzhìlǝ̀.³⁵Dɛ̀ga, mɔ̃̌ mà n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń bwǝ̀rh ń cìnǝ̀: Etǝr cùùrí b'a tó né rǝ bùrhiè? Wɔ́ etǝr yala nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ la k'a b'e bwirhì mú la b'e yǝ̀ nɛ́? ³⁶Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń bùl rǝ̀myɛ́ bǝ surhǝ zhe yé. Ǹ gǝ kwè jíjí byǐ n dùwǝ̀, è wàr è b'a lyĩ ǹdǝ́ è yǝ̀ bwár yé.³⁷È gǝ wɔ́ yál-byǐ ráá jíjí dõ byǐ ǹ la dú, wɔ́ byǐ y ǹ nǝ́ ǹ dwì. E zɛ̃̀ e lyĩ e ce eshɔ̀, sǝ byǐ y já è t'â lyĩ eshɔ̀ yé. Wɔ́ ³⁸Yi rǝ̀ n'ê ce yál-byǐ y lyĩ e byì e jǐrh yál-eshɔ̀ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê ce jíjí gakó ce rǝ̀ shǝshɔ̀. ³⁹Wẽ̀ ré gakó yala nɛ́ dǝ̀ rǝ̀dù yé. Numbyíní ǹdǝ́ vwǎm yala dǝ̀ rǝ̀dù yé. Kúmí ǹdǝ́ émwǎ yala dǝ̀ rǝ̀dù yé.⁴⁰Wẽ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌, rǝ̀ tɛ̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó, sǝ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ mɔ́ ǹdǝ́ cɛ yó nyǎn rɛ́ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ dǝ̀ rǝ̀dù yé. ⁴¹Yi rí cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ǹdǝ́ cànà y cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ǹdǝ́ càmmǝ́sɔ̌sɛ́ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ dǝ̀ rǝ̀dù yé. Cǎmmǝsɔ̌sɛ́ myɛ gakó cɛ̀nɛ̀ rɛ́ dǝ̀ rǝ̀dù yé. Cǎmmǝ́sɔ̀wá gakó zhe è cɛ̀nɛ̀.⁴²Kɔn b'a yǝ̀ èta cùùrí myɛ gǝ tú rǝ̀ bwìrhì yi ní. Numbyíní gǝ cù bǝ ce y tɛ̃́ cɛ y wẽ́, ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ y'a dù jíjí ní, è yala nɛ́ n'ê bwárá. Sǝ è gǝ k'â bwìrhì, è k'ê wàr è la bwár yé. ⁴³Nmbyíní yala nɛ́ bǝ̀ n'ê ce gɔ́rɔ́ wẽ́ mó bǝ kùr zhe yé. Sǝ è gǝ k'â la bùrhù, wɔ́ yala nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ zhe jàn è la m'e bwìrhì. ⁴⁴Numbyíní yala nɛ́ bǝ̀ n'ê ce gɔ́rɔ́ wẽ́ ǹdǝ jíjí byǐ ta mɔ́ wɔ́ lũ w nyǝ̀ná nɛ́. Sǝ è gǝ k'â la bùrhù, Eshirhǝ́ náàcɛ̀nɛ́ nyǝ̀ná è la m'e bwìrhì. Cɛ yó dúdú yala nɛ́ myɛ ŋwɛ́nɛ́. Nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ jǐrh Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ nyǝ̀ná nɛ́ myɛ ŋwɛ́nɛ́.⁴⁵Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Adama nã́yǝ́ǝ́ mó wɔ́ numbyíní. Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ rǝ pɔ̃ nyǔ. Sǝ Adama nánkwaá mɔ́ wɔ́ Eshirhǝ, è n'ê pɛ nyǔ. ⁴⁶È dǝ̀ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Eshirhǝ y mó ń jɛ̀rɛ̀ n bǝ̀ yé. Wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ numbyíní mú ń jɛ̀rɛ̀ n bà.⁴⁷Adama nã́yǝ́ǝ́ mó wɔ́ cɛ y shó w wẽ́ ń shí ní. Sǝ bǝ̀lyè nyǎn mɔ́ wɔ́ Arzana w ń shí ní. ⁴⁸Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ lũ w lyì bí mú wɔ́ ǹdǝ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ zǝ cɛ y shó w bǝ mɔ mɔ́ ta. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ dɛ̃̌ Arǝzana w lyì bi mú wɔ́ ǹdǝ mɔ̀bɔ́ ń shí dɛ̃̌ Arǝzana w mɔ́ ta. ⁴⁹Èta myɛ, nǝ́ m'ǎ nyɛrhɛ mɔ̀bɔ́ ń shí Arǝzana w mɔ́, ǹdǝ nǝ́ nyɛrhɛ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ zǝ ce y shó bǝ mɔ mɔ́ ta.⁵⁰Da-byǎ, à n'â yǎl a wɔ̀ bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ nàmá ǹdǝ jal t'â la jàà nɔ Yi tǝnà y wẽ́ yé. Kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê cì rǝ̀ bwár mɔ́ t'â la cǝl nɔ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ wẽ́ yé. ⁵¹À n'â byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ kùr lwar zum: Nǝ́ gakó t'á la cú yé. Nǝ́ gakó b'ǎ j'á lyǝ̌r.⁵²Twǝr rǝ̀dù sá, ǹdǝ yírh gǝ́ y'a kámsɛ nɛ́ ta. Pɔ́lá nánkwaá y gǝ tú è wúl, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù mú gakó m'a bwìrhì. Bǝ̀ yala nɛ́ k'ê t'â la bwár yé. Nǝ́myɛ̌, b'ǎ lyǝ́r. ⁵³Kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ yala nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ n'ê cì nǝ̀ bwár mɔ: bǝ̀k'a k'e cì nǝ bwár yé.⁵⁴Sǝ yala nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ n'ê cì nǝ̀ bwár mɔ́ gǝ k'ê t'â la cú nǝ bwár, rǝ̀myɛ́ yi ní, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó b'a pyìrh. Bǝ̀ kɛ̃ rǝ̀ wẽ́ bǝ wɔ̀: Cu mú jàn gɔwa, bǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ mɔ. ⁵⁵Cu, yẽ̀ ǹ jàn rɛ́ ŋwɛ́nɛ́? Cu, yẽ̀ ǹ swã̀ y ŋwɛ́nɛ́?⁵⁶Wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ ò wɔ́ cu mú swã̀ yá. Wɔ́ Muyiisi nyǝ́ né nǝ̀ wɔ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w jàn. ⁵⁷Ce-nǝ nǝ́ ce Yi nǝ̀báná, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ ce nǝ́ jí bɛlɛ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ jàn yilǝ.⁵⁸Rǝ̀myɛ́ ce, da-byǎ nántwǝ̌rh zhǐ-nǝ á ná y yó kẽkẽ, á bǝ̀k'á twẽ̌ yé. Twĩ̌-nǝ Cǐnnǝ mó tum rí twéé gakó ǹdǝ́ yǝ̇wǎl. Á yě bǝ̀ Cǐnnǝ mó tum rí á n'á twĩ̀ mú t'â la nánfò yál yé

Chapter 16

¹È gǝ wɔ́ wársɛ́ shɛ̀bɛ́ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ ce dwã yó bǝ pǝ Zhǝrǝzalɛm Kristǝ-lyí ni mú yilǝ, à pɔ nyí Galǝshi tǝnà y Kristǝ-lyì gùúlí ni. Ámyɛ mǝ̌ s'á tó nyí rí rǝ̀myɛ́ mɔ́ nɛ. ²Jǝ̀máásɛ gakó, lò gakó mǝ̌ sǝ́ n vùr wársɛ kɔn mɛrhɛ dwã ǹdǝ ǹmyɛ gǝ́ nɔ nɛ́ ń cĩ́ kwã nɛ́, s'á bǝ̀k'á yẽ̌ à gǝ túwǝ́, á zɛ̃̀ á ji kùr á la lɔ yé.³Sǝ à gǝ túwǝ́, à b'a kɛ̃ sɛ́bɛ́ a pǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ á la cír mó ne bǝ súlí á paánsɛ́ nɛ, bǝ vò e pǝ Zhǝrǝzalɛm Kristǝ-lyì bí ni. ⁴Sǝ kɔn gǝ mǝ̌ b'àmyɛ cìcì zhǝl, sǝ́ nyǐ nǝ́ b'ǎ tó dwã nǝ́ vò.⁵À la Masǝdwaanɛ tǝnà y wẽ́ tó. Rǝ̀myɛ́ ce, à m'a tó gàà a lyɛ̃ a bǝ̀ á sõ. ⁶À m'a wɛ̀rhɛ́ dwã màngɛlɛ́ á sõ, sǝ dɛ̀ga à gaga mɔ́ b'a mɛ̃ á sõ kɔn m'e yí wàr rɛ́ lyãɔ̃. Rǝ̀myɛ́ yi ní, á wɔ̌ á b'ǎ sɛ̃ nɛ a súlí à sɔ́má yá.⁷À t'â yǎl à gǝ tú à nɔ ába s'a zhì dɛ̃̌ a lyɛ̃ yé. Cǐnnǝ mó gǝ pɔ sɔ́má, à n'â bùl b'à m'a dɛnɛ á sõ námpɔ́lɛ́. ⁸Sǝ à gwẽ̌ b'a mɛ̃ Efɛɛzɛ nɛ́ kɔn m'e yí Pántǝkɔtɛ címsí, ⁹bǝ̀, ǹdǝ́ zwǝ̀ bé já ga, Yi pul sɔ́má rǝ pɛ̃ à la tùm nánfɔ̀lɔ̀ tũ̌ nyǝ̀má.¹⁰Timote gǝ tú á sõ, s'á nyǐ ń yò náàcɛ̀nɛ́, mùnì á pɔ̃ wu-jɔ̀, bǝ̀ ńmyɛ nǝ́ ń twĩ̀ Cǐnnǝ mó tum rí ǹdǝ àmyɛ ta. ¹¹Lò lò bǝ̀ká n fulsi mu yé. Sɛ̃-na mɔ n ká n yí à sõ ndǝ́ yǝ̇-zùlǝ́, b'à n'â dɛ̃̀ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ da-byǎ bɛ́ bǝ̀ tó mo mó. ¹²È gǝ wɔ́ nǝ́ da-byǐ Apɔlɔɔsɛ yilǝ, à cící mu a k'a bwérhé, mùnì ga n tó nǝ́ da-byǎ bɛ́ nɛ n bǝ̀ á sõ, sǝ ń cẽ lyɛ́lyɛ́ bǝ̀ ń tá ń bàn èlǎsɛ̃́ yé. Ń gǝ tú ń nɔ bɔ̀l, ń mà n bà.¹³Zǝ-nǝ á yírhǝ́. Zhí-nǝ Yi ni kẽkẽ. Zǝ-nǝ wu-jɔ̀. Zǝ-nǝ á cìn kẽkẹ̃. ¹⁴Wɛ̀rhɛ́-na kɔn gakó ǹdǝ́ sónó.¹⁵Da-byǎ, à gwẽ̌ zhe kɔn rǝ̀dù à la ába byilu. Á yě bǝ̀ wɔ́ Esǝtǝfanaasɛ ǹdǝ́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí bǝ́ wɔ́ Akǝyi Kristǝ-lyì nã́yǝ́ǝ́ bé; sǝ bǝ̀ n'ê sɛ̃ Kristǝ-lyì bí dwã bɛ́ nɛ ǹdǝ́ bǝ wun gakó. ¹⁶Kɔn dɛ̀bɛ́ lyì bí bǝ̀myɛ́ dwí rí ǹdǝ́ lyì byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ n'ê tó be bǝ̀ twĩ̀ mú gǝ n'ê byili ába, s'á zwẽ bǝ̀ nyí ni.¹⁷À wu nyɛ̀ Esǝtǝfanaasɛ ǹdǝ́ Forǝtunǝtuusi ndǝ́ Akǝyikuusi gǝ́ yú à sõ mó yilǝ. Bǝ̀ sɛ̃ nɛ ǹdǝ ámyɛ̌ gǝ́ y'ǎ mǝ̌ s'á sɛ̃ nɛ nɛ́. ¹⁸Zhǝ̀nà, bǝ̀ zɔ à wu ni, bǝ zǝ ámyɛ wun ni. Á mǝ̌ s'á nyɛ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ èta mɔ́ dwí rí.¹⁹Azhi tǝnà y Kristǝ-lyì gùúlí n'ê ce ába. Akǝlaasɛ ǹdǝ́ Pǝrishii, ǹdǝ́ Kristǝ-lyì bí bǝ̀ n'ê gùlí dwã bǝ̀ sõ mó gakó myɛ n'ê ce ába Cǐnnǝ mó yil ré yilǝ. ²⁰Kristǝ-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ gakó n'ê ce ába. Ce-nǝ dwã, á kwǝ̀ǝ̀le dwã náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ da-byǎ ta.²¹Wɔ́ àmyɛ́ Pwǝǝ à n'â ce ába ǹdǝ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́. Wɔ́ àmyɛ́ cìcì jɛ̃̀ è kɛ̃ nɛ. ²²Lò mɔ̀bɔ́ ń bǝ Cǐnnǝ mó só, sǝ Yi zhìlì ń yò! Marana ta! rǝ̀ kùr wɔ́ : Cǐnnǝ, bà! ²³Cǐnnǝ Yezu mà n cĩ́ bwǝl á yó! ²⁴À só á gakó Yezu Kristǝ yilǝ.

2 Corinthians

Chapter 1

¹Àmyɛ́ Pwǝǝ à wɔ́ Yezu Kristǝ tùntúm ǹdǝ Yi gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Wɔ́ àmyɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ da-byǐ Timote nǝ́ n'é kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ la Yi gùúlí lyì bí bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Kɔrɛ̃tɛ nɛ́ mɔ́ nɛ pɔ. È dǝ̀ ámyɛ̌ dúdú yé. Wɔ́ ǹdǝ́ Yi lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Akǝyi tǝnà y púlǝ́púlǝ́ wẽ́ mó. ²Nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ b'a cĩ́ bwǝl á yó, sǝ bǝ pǝ ába yǝ̀-zùlǝ́!³Bà-na nǝ́ cèrhé nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ Da Yi rí! Ń wɔ́ nǝ́ Da ǹdǝ́ nǝ́ Yi. Ń zhe wu-bɔ̀nɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́. Ń nǝ́ ń pɛ nǝ́ba wu-jɔ̀ twéé twéé. ⁴Ń nǝ́ ń zal nǝ́ wun ni zwini dwí gakó wẽ́, mùnì ga nǝ́myɛ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ zǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ zwini wẽ́ mó wun ni ǹdǝ́ wu-jɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Yi n'ê pɛ nǝ́ba mɔ́.⁵Nǝ́ n'é nɛ wu-jɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́ Kristǝ jàn yilǝ, ǹdǝ nǝ́ gǝ́ n'é tó mo nǝ́ nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ nɛ́. ⁶Sǝ nǝ́ gǝ́ n'é nwɛ̀nɛ̀ èta mɔ́, wɔ́ á wun ni zal ǹdǝ́ á vwǎrh yilǝ. Nǝ́ gǝ́ nɔ wu-jɔ̀ mɔ́, wɔ́ mùnì ga nǝ́ zǝ ámyɛ wun ni, á ŋwɛ̀nɛ́ á pyɛ́nɛ́ á zhì kẽkẽ á nɔ̀nɔ̀ w wẽ́ ǹdǝ nǝ́myɛ ta. ⁷Nǝ́ yě náàcɛ̀nɛ́ b'ǎ gǝ́ n'á tó á nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ ce, á b'ǎ tó á nǝ wu-jɔ̀ w myɛ.⁸Da-byǎ, nǝ́ n'é yǎl b'ǎ lwar bǝ̀ nǝ́ nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ Azhi tǝnà y wa. Nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ nǝ́ nɔ gàà mɔ́ y'à du nǝ́ jàn. ⁹Nǝ́ y'ǎ n'é bùl bǝ̀ nǝ́ b'ǎ cì. Nǝ́ y'ǎ n'é bùl bǝ̀ bǝ̀ kɔ́ nǝ́ bùrsi bǝ̀ la nǝ́ba gu. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ y'ǎ k'é bǝ nǝ́ cìcì zhǝ̀n zhe yé. Wɔ́ Yi zhǝ̀n nǝ́ y'ǎ zhe, bǝ̀ rǝ̀ n'ê bwìrhì cùùri. ¹⁰Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ zwẽ nǝ́ba cu jɔ̃̀ w rǝ̀myɛ́ yi ní, sǝ rǝ̀ gwẽ̌ b'a zwẽ nǝ́ba. Zhǝ̀nà, nǝ́ yě náàcɛ̀nɛ́ bǝ̀ rǝ̀ gwẽ̌ b'a zwẽ nǝ́ba.¹¹Ámyɛ n'á sɛ̃ nǝ́ba ǹdǝ́ Yi lwǝ̌l. Èta, lyì nánzhǝzhɔ̌ Yi-co jàn yilǝ, Yi b'a wɛ̀rhɛ́ nǝ́ba cɛ̀nɛ̀, sǝ nunǝ nánzhǝzhɔ̌ b'a tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ ce Yi nǝ̀bán nǝ́ yilǝ.¹²Kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ nǝ́ba wu-nyɔ̃̀ mɔ́, wɔ́ nǝ́ n'ê pwèlè nǝ́ wun nǝ́ zǝ nǝ́ cìn lũ w wẽ́ ǹdǝ́ cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ́ zhǝ̀n rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê shí Yi sono mó. Sǝ kɔn du, wɔ́ nǝ́ gǝ́ n'é wɛ̀rhɛ́ èta ǹd'ámyɛ mɔ́. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ Yi pɛnɛ́, sǝ è dǝ̀ numbyíní surhǝ tum yé. ¹³Nǝ́ yǝ̀ kɔn dõ kɛ̃ nǝ́ pǝ á ába ǹdǝ́ è dǝ̀ tɛ̀bɛ́ á wɔ̌ á b'ǎ kàrmǝ á sú rǝ̀ kùr náàcɛ̀nɛ̀ mɔ́ yé. ¹⁴Èlǎsɛ̃́ á nyɛ̌ rǝ̀ kùr námpɔ́lɛ́, sǝ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cǐnnǝ Yezu ká ń bàn mɔ́ yùwǝ̀, á wun b'a yǝ̀ nyɛ̀n ǹdǝ́ nǝ́ba, sǝ nǝ́myɛ wun b'a yǝ̀ nyɛ̀n ǹd'ámyɛ.¹⁵Wɔ́ à gǝ́ y'à yě rǝ̀myɛ́ pamparɛ̃ɛ̃ mɔ́ è ce à y'à n'â yǎl a jɛ̀rɛ̀ a tó á sono, mùnì ga á wun kwɛrhɛ nǝ zǝ nyɛ̀n nǝ súlí, ¹⁶s'a zhì á sono a lyɛ̃ a vò Masɛdwanɛ; sǝ á sɛ̃ nɛ a lyɛ̃ a yí Zhide.¹⁷À gǝ́ byili b'à la rǝ̀myɛ́ wɔ̀rhɔ́ mɔ́, à tɛ́rɛ́ a m'a byili ri nà? Nà à gǝ gu à wẽ́ à la kɔn wɔ̀rhɔ́, à zɛ̃̀ à wò bǝ̀ ɔ̃́'ɔ̃, wɔ́ numbyíní pùbùlǝ̀ tum nà? ¹⁸Nyǐ Yi wɔ́ à zhǝ̀n-cí. Rǝ̀ cìcì yě bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ à byili mú dǝ̀ wó à wò bǝ̀ ɔ̃̀ɔ̃̂, a j'a k'a wɔ̀ bǝ̀ ɔ̃́'ɔ̃, myɛ yé.¹⁹Àmyɛ́ ǹdǝ́ Shǝlaasɛ ǹdǝ́ Timote gǝ́ bwǝ̀l Yi Byǐ Yezu Kristǝ yò w nǝ́ byili ába mɔ́, , rǝ̀ yǝ̀ ɔ̃̀ɔ̃̂ yàl rǝ k'a yǝ́yɛ́lɛ́ rǝ yǝ̀ ɔ̃́'ɔ̃ yé. Ń zɔ̀mà nɛ́ yàl ɔ̃̀ɔ̃̂ twéé twéé gaga. ²⁰Zhǝ̀nà, Yezu zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ ɔ̃̀ɔ̃̂ twéé twéé gaga, Yi nyǝ́ né rǝ̀ bwǝl mó gakó yilǝ. Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ nǝ́ n'é tó né nǝ́ cèrhé Yi nǝ́ wɔ̀ bǝ̀ Amɛ̀n.²¹Wɔ́ Yi cìcì rǝ̀ n'ê súlí nǝ́myɛ̌ ǹd'ámyɛ̌ ga jàn Kristǝ jàn yilǝ. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ cír nǝ́ba rǝ cĩ́ nǝ́ dúdú rǝ̀ cìcì yilǝ. ²²Rǝ cĩ́ rǝ̀ myɔrhɔ nǝ́ yó, rǝ jɛ̀rɛ̀ rǝ ce rǝ̀ Eshirhǝ y nǝ́ wun ní wẽ́, rǝ m'e byili bǝ̀ rǝ̀ b'a pǝ nǝ́ba kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ bwǝl nǝ́ba rǝ̀ nyí mú.²³Zhǝ̀n zhǝ̀nà, Yi wɔ́ à zhǝ̀n-cí. À gǝ gòm kɔma, s'a cì! Wɔ́ à gǝ́ t'â yǎl a zhìlì á wun ni mú è ce, à k'â yǝ̀ kwɛ̃̀ a bǝ̀ Kɔrɛ̃tɛ yé. ²⁴Á zhí Yi ni kẽkẽ, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ n'é yǎl nǝ́ mù dwã nɛ ǹd'ába nǝ́ pyà á wu-nyɔ̃̀, s'e dǝ̀ yál nǝ́ n'é yǎl nǝ́ byili ába á Yi-ni-zhú gǝ́ mǝ̌ sǝ mǝ yǝ̀ nɛ́ yé.

Chapter 2

¹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à gu à wẽ́ à k'â yǝ̀ á sõ tó, mùnì ga à bǝ̀k'a zhìlì á wun ni kǝ́dò yé. ²Àmyɛ́ gǝ zhìlì á wun ni, wɔ́ mɔ̌ ń mà n pɛ̃ wu-nyɔ̃̀? Wɔ́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ à zhìlì á wun ni mú á y'ǎ mǝ̌ s'á pɛ̃ wu-nyɔ̃̀.³Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à byili ába sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à jɛ̀rɛ̀ a kɛ̃ a pǝ ába mɔ́ wẽ́, bǝ̀ nyǐ à t'â yǎl a bǝ̀ á sõ mùnì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à mǝ̌ sǝ bǝ pɛ̃ wu-nyɔ̃̀ mɔ́ wun bǝ̀k'a zhìlì yé. Zhǝ̀nà, à yě pamparɛ̃ɛ̃ b'à wu gǝ nyɛ̀, ámyɛ wun b'a yǝ̀ nyɛ̀n. ⁴Zhǝ̀nà, wɔ́ wu-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀ ǹdǝ́ yǝ́-nàná à m'a kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ rǝ̀myɛ́, s'e jà à yǝ̀ rɛ kɛ̃ à la m'a zhìlì á wun ni yé. À kɛ̃ rɛ a pǝ ába mùnì á lwar b'à só ába dɛ̃́dɛ̃́.⁵Lò mó mɔ̀bɔ́ ń ce wu-zhìlù w ŋwɛ́nɛ́ mɔ́, è dǝ̀ à dúdú wu ni ń zhìlì yé. Wɔ́ á gakó. Sǝ à t'â yǎl a wɔ̀ bǝ̀ wɔ́ á gakó á wun zhìlì yé. Wɔ́ á jàlà wun nǝ̀ zhìlì. ⁶Sǝ lyì nánzhǝzhɔ̌ gǝ́ pɔ mɔ còrhò-tum mú, rǝ̀myɛ dúdú já. ⁷Rǝ̀myɛ́ ce, á mǝ̌ s'á pɔ̃ sǔbri èlǎsɛ̃́, s'á cící mu. È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, ń wu gǝ zhìlì ò lyɛ̃ cɛ nɛ, ń wu wɔ̌ ò gɛ.⁸Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à n'â lwǝ̀l ába, s'á ce n lwar b'ǎ só mo. ⁹À kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ a pǝ ába à la b'a dwẽ́ ába, a nyǐ ǹd'á gǝ b'ǎ zwẽ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à byili ába mó.¹⁰Mɔ̀bɔ́ á pɔ mɔ sǔbri mú, àmyɛ n'â pɛ mɔ sǔbri. À gǝ mǝ̌ s'a pǝ sǔbri lò nè, à gǝ pɔ mɔ, wɔ́ ámyɛ̌ yil à pɔ mɔ sǔbri Kristǝ yé né. ¹¹Èta mɔ́, Shǝtana t'â la bɔ̀l nɔ è zù nǝ́ bwǝ̌l w yé. Zhǝ̀nà, nǝ́ yě è surhǝ né gǝ́ wɔ́ nɛ́ náàcɛ̀nɛ́.¹²À gǝ́ yú Tǝrǝwaasɛ à la Kristǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l mó, à pwírí Cinnǝ mú yà ń pul sɔ́má n pɛ̃ mùnì a ŋwɛ̀nɛ́ a twĩ̀ gàà. ¹³Sǝ à gǝ́ yǝ̀ à da-byǐ Titi nɛ mɔ́ ce, à wu yǝ̀ nyɛ̀n yàl yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce a k'a zhǐr gàà a vò Masɛdwanɛ.¹⁴Cèrhé-nǝ nǝ́ cèrhé Yi, bǝ̀ rǝ̀ tó Kristǝ mó ń jú bɛlɛ mɔ́ dɛnnɛ rǝ sɛ̃ nǝ́ba nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ Kristǝ mó ńmyɛ̌ mǝ̀dù y kwã nɛ́ twéé twéé. Rǝ̀ n'ê tó nǝ́ dɛnnɛ rǝ ce ń pár lwar mɔ́ sáa jààsɛ́ gakó wǝ, ǹdǝ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ ta. ¹⁵Zhǝ̀nà, nǝ́ wɔ́ ǹdǝ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ ta Kristǝ nǝ́ ń pɛ Yi ni. Lwẽ́ ré rǝ̀myɛ́ wɔ́ byɛ̀bɛ́ Yi n'ê vwǎrh mɔ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yò n'ô yǎl o zhìlì mú yilǝ.¹⁶Sǝ lwẽ́ ré rǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ cu lwẽ́, rǝ̀ n'ê twí ǹdǝ́ cu byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yò n'ô zhìlì mú yilǝ. Rǝ zɛ̃̀ rǝ̀ wɔ́ nyǔ lwẽ́ rǝ̀ n'ê pɛ nyǔ byɛ̀bɛ́ Yi n'ê vwǎrh mɔ́ nɛ. Sǝ è nǝ wɔ́ mɔ̌ ń wɔ̌ ń mà n twĩ̀ tum dí rǝ̀myɛ́? ¹⁷Nǝ́myɛ̌ dǝ̀ ǹdǝ lyì nánzhǝzhɔ̌ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zǝ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bǝ̀ dɔ̌l mɔ́ ta yé. Nǝ́myɛ̌ wɔ́ Yi rǝ̀ twĩ̀ nǝ́ba nǝ́ r'é byili rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ǹdǝ́ wu-põ̀ rǝ̀ yé né, Kristǝ jàn yilǝ.

Chapter 3

¹Nǝ́ gǝ́ zɔ̀m èta mɔ́, á zɛ̃̀ á n'á bùl bǝ̀ wɔ́ nǝ́ cìn nǝ́ k'é ji kùr nǝ́ r'é zhẽ̌ dɛ̃̌ náá etǝra? Ráá nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ zǝ sábá nǝ́ b'ě byili ába mùnì ga á lwar bǝ̀ nǝ́ wɔ́ Kristǝ tùntúmǝ́, ráá ámyɛ mǝ̌ s'á pǝ nǝ́ba sábá mùnì ga lyì bí lwar bǝ́ nǝ́ wɔ́ Kristǝ tùntúmǝ́, ǹdǝ lyì jàlà gǝ́ n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́? ²Wɔ́ ámyɛ̌ cìcì á wɔ́ nǝ́ sɛ́bɛ́, rǝ̀ kɛ̃ nǝ́ wun ní wẽ́; lyì bí gakó wɔ̌ bǝ̀ lwar rǝ̀ párá bǝ kàrmǝ̀. ³Bǝ̀ lwar pamparɛ̃ɛ̃ b'ǎ wɔ́ sɛ́bɛ́ Kristǝ cìcì kɛ̃ nǝ́ zǝ nǝ́ m'é bà, sǝ è dǝ̀ numbyíní è kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ rǝ̀myɛ́ zɔ̀mà nɛ́ yé. Wɔ́ Yi nã́nyì y Eshirhǝ y è kɛ̃ nɛ. Nǝ̀ yǝ̀ kɛ̃ nǝ́kuuli yó yé. Wɔ́ numbyínsi wun wẽ́ nǝ̀ kɛ̃ nɛ́.⁴Nǝ́ r'é tó Kristǝ dɛnnɛ nǝ́ zɔ̀m èta ǹdǝ́ zhǝ̀n rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ zhe ǹdǝ́ Yi mú. ⁵È dǝ̀ búl nǝ́ r'é bùl bǝ̀ nǝ́ wɔ̌ kɔn nǝ́ la wɔ̀rhɔ́ ǹdǝ́ nǝ́ sǝ̀pwà jàn yé. Nǝ́ ŋwɔ̀nɔ́ w wɔ́ Yi sõ ò n'ô shí ní, ⁶bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ ce nǝ́ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ jǐrh rǝ̀ tùntùnnǝ̀ nǝ́ r'é bwǝ̀l dɔbrɛ́ nándùl ré nyí rí nǝ́ byili. Dɔbrɛ́ nándùl ré rǝ̀myɛ́ n'ê shí Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ sõ. Rǝ̀ t'â shí nyǝ́ né nǝ̀ kɛ̃ nǝ́kuulí yó mó wẽ́ yé. Nyǝ́ né nǝ̀ kɛ̃ mɔ́ n'ê zǝ cu nǝ̀ twí, sǝ Eshirhǝ y n'ê pɛ nyǔ.⁷Muyiisi yà ń nǝ́ ń bwǝ̀l nyǝ́ né zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀ kɛ̃ nǝ́kuulí yó mó, sǝ nǝ̀ y'à n'ê zǝ cu nǝ̀ twí. Ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, tum rí rǝ̀myɛ́ mɔ́ y'à n'ê byili Yi zùwǝ́ yǝ́. Rǝ̀ zùwǝ́ y èmyɛ́ y'à n'ê ce Muyiisi yé y jǝ́jɛ̀mɛ́. Rǝ̀myɛ́ ce, Esǝrayɛl lyì bí y'à k'ê kwàl ń yé y bǝ̀ n'ê nyǐ yé. È jǝ́jɔ̀mɔ́ mɔ́ j'à y'à t'â dɛnɛ yé, ⁸sǝ zùwǝ́ y kɛ̀bɛ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ tum rí n'ê pɛ mɔ́ já dɛ̃́dɛ̃́ du.⁹Nyǝ́ né nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ y'à n'ê zǝ cu nǝ̀ twí mú bwǝ̌l e byili mú gǝ y'à n'ê ce nǝ̀ bwǝ̀lnǝ̀ mó nǝ zùwǝ́, sǝ́ nyǐ Eshirhǝ y è n'ê ce nǝ́ k'é bǝ dwǝ́ǝ́re zhe mó bwǝ̀lnǝ̀ bé nǝ zùwǝ́ nánfɔ̀lɔ̀ du. ¹⁰Zùwǝ́ y kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ èlǎsɛ̃́ mɔ́ du shãã ga nyǎ yá. Rǝ̀myɛ́ ce shãã ga nyǎ y k'ê bǝ kùr zhe yé. ¹¹Kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ t'â dɛnɛ rǝ̀ m'ê jé mó gǝ zhe zùwǝ́, sǝ́ nyǐ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga mɔ́ zhe zùwǝ́ du.¹²Nǝ́ gǝ́ n'é dɛ̃̀ Yi nyì-bwelé y pyǐrh mó ce nǝ́ zhe wu-jɔ̀. ¹³Nǝ́ t'â wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ Muyiisi ta yé. Ń yà ń nǝ́ ń zǝ kàmǝ̀-jɛ̃̀ ń mǝ́ ń círhí ń yé ne, mùnì ga Esǝrayɛl lyì bí bǝ̀k'a nǝ ń yé y jǝ́jɔ̀mɔ́ mɔ́ gǝ́ la nɛ́ zhɔ̌ yé, e j'à t'â dɛnɛ yé.¹⁴Sǝ bǝ̀ surhǝ né y'à pyi. Zà zà myɛ gwẽ̌ wɔ́ èta. Bǝ̀ gǝ n'ê kàrmǝ̀ dɔbrɛ́ nándwǝ́l ré sɛ́bɛ́ rɛ́, kàmǝ̀-jɛ̃̀ y èmyɛ́ cìcì mú n'ê pyi bǝ̀ surhǝ né. Lò mɔ̀bɔ́ ń zù Kristǝ, wɔ́ ńmyɛ̌ dúdú surhǝ né kàmǝ̀-jɛ̃̀ y èmyɛ́ t'â pyi yé. ¹⁵Zà zà gwẽ̌, bǝ̀ gǝ n'ê kàrmǝ̀ Muyiisi sábá nɛ́, kàmǝ̀-jɛ̃̀ gwẽ̌ n'ê pyi bǝ̀ wun ní. ¹⁶Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ pyìrhí ǹ wu ń zù Cinǝ mú, kàmǝ̀-jɛ̃̀ y n'ê púrǝ́.»¹⁷Nyɔ̀nɔ̀, bǝ̀ gǝ wò bǝ̀ Cinnǝ, wɔ́ ń Eshirhǝ y yò bǝ̀ n'ê zɔ̀mà, sǝ Cinnǝ mó Eshirhǝ y gǝ ŋwɛ́nɛ́ mǝ̀gã̌, cìn-cìnú ŋwɛ́nɛ́ gàà. ¹⁸Nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó kàmǝ̀-jɛ̃̀ y yǝ̀ nǝ́ yésé ne círhí mú, nǝ́ r'é nɛ Cinnǝ mú zùwǝ́ y ǹdǝ lò gǝ́ nǝ́ ń nyǐ ń cìn zhèzhé wẽ́ ta. Ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ Eshirhǝ mó ce nǝ́ r'é nɛ zùwǝ́ dɛ̃́dɛ̃́. Èta, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ nyɛrhɛ ń cìcì.

Chapter 4

¹Wɔ́ Yi gǝ́ wɔ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr cǝ́bal mɔ́ è ce rǝ pǝ nǝ́ba tum rí rǝ̀myɛ́. Rǝ̀myɛ́ yilǝ, nǝ́ wun t'â gɛ yé. ²Nǝ́ zhɔ̃̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó nǝ̀ wɔ́ cìzhìl nyǝ̀ná bǝ̀ n'ê shèè bǝ̀ twĩ̀ mú. Nǝ́ t'á wɛ̀rhɛ́ yǔyǔ yé, nǝ́ t'á lyǝ́r Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nǝ́ gùlí kɔma nɛ yé. Nǝ́myɛ̌ gaga mɔ́ n'é byili rǝ̀ zhǝ̀n rɛ́ pamparɛ̃ɛ̃, mùnì ga lò gakó tó ń wu-cǝl ré dɛnnɛ n lwar bǝ̀ nǝ́ wɔ́ zhǝ̀n-cínǝ́ Yi yé né.³Sǝ́ nǝ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí nǝ́ r'é bwǝ̀l mó gǝ shèè, wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yò la zhìlù yil rǝ̀ shèè. ⁴Bǝ̀ yǝ̀ Yi ni zhí yé, bǝ̀ lũ w kɔ̀bɔ́ lwɛlɛ cǝ́bal mɔ́ pyi bǝ̀ surhǝ né, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ k'ê bǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí pwẽ̀ ré nɛ yé. Yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê byili Kristǝ mó ń wɔ́ Yi nyɔrhɔ mɔ́ zùwǝ́ yǝ́.⁵Nǝ́myɛ̌ dǝ̀ nǝ́ cicì yò nǝ́ n'é bwǝ̀l nǝ́ byili yé. Wɔ́ Yezu Kristǝ ń wɔ́ nǝ́ Cǐnnǝ mó nǝ́ r'é bwǝ̀lǝ̀. Nǝ́myɛ̌ zɛ̃̀ nǝ́ n'é byili bǝ̀ nǝ́ wɔ́ á tùntùnnǝ ńmyɛ̌ yil yilǝ. ⁶Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wò bǝ̀ pwẽ̀ yǝ̌r cǝ-byṹ wẽ́ mó, wɔ́ rǝ̀myɛ́ cìcì rǝ̀ zǝ rǝ̀ pwẽ̀ ré rǝ yǝ̌r nǝ́ wun ní, rǝ ce nǝ́ wɔ̌ nǝ́ n'é nɛ rǝ̀ zùwǝ́ y è n'ê jǝ́jɛ̀mɛ́ Kristǝ yé-zwã̌ w mɔ́.⁷Sǝ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ zhe Yi pɛnɛ́ y nánfwɛ̀lɛ̀ y èmyɛ́ mɔ́, nǝ́ nyɛ̌ ǹdǝ dɔ nǝ̀zhĩ̌ ta Yi co rǝ̀ pɛnɛ́ nǝ́ wẽ́, rǝ m'e byili bǝ̀ wɔ́ rǝ̀ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w ò ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba, s'e dǝ̀ nǝ́ sǝ̀pwà jàn yé. ⁸Lyì bí n'ê jí zùù ri dwí gakó ǹdǝ́ nǝ́ba, sǝ bǝ̀ t'â ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ba yé. Yò-cǝ̀ǝ̀le n'ê zal nǝ́ba, sǝ nǝ́ wun t'â gɛ yé. ⁹Bǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ nǝ́ba, sǝ Yi t'â yẽ̌ nǝ́ba yé. Bǝ̀ n'ê zal nǝ́ba bǝ̀ fwàl tɛ̃́, sǝ rǝ̀myɛ́ t'â gwi nǝ́ba yé. ¹⁰Yezu cu mú nɔ̀nɔ̀ w dɛ̃ nǝ́ba twéé twéé, mùnì bǝ nǝ ń nyǔ mú myɛ nǝ́ yala nɛ́ wẽ́.¹¹Nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ lũ ní, sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, nǝ́ nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ cu nyí ni nǝ́ zhǐ ní dɛ̃ gakó Yezu yil ta. Kɔn wɔ́ èta mùnì ga bǝ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ nǝ ń nyǔ mú myɛ nǝ́ yala nɛ́ nǝ̀ la cú mú wẽ́. ¹²Èta, cu mú n'ê twĩ̀ mǝ̀ tum nǝ́myɛ̌ wẽ́; nyǔ mú zɛ̃̀ mǝ̀ n'ê twĩ̀ mǝ̀ tum ámyɛ̌ wẽ́.¹³Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: À zwẽ nyí, wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à zɔ̀m. Nǝ́myɛ wɔ́ èta. Nǝ́ n'é zwẽ nyí. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil nǝ́ n'é zɔ̀mà. ¹⁴Zhǝ̀nà, nǝ́ yě bǝ̀ mɔ̀bɔ́ ń bwìrhì Cǐnnǝ Yezu mú mà n súlí n bwìrhì nǝ́myɛ, sǝ nǝ́myɛ̌ ǹd'ámyɛ̌ ga b'a du nǝ́ zhì Yezu yala nɛ. ¹⁵Wɔ́ ámyɛ̌ yil rǝ̀myɛ́ gakó la wɔ̀rhɔ́, mùnì Yi pɛnɛ́ y nánfò w j'â n'ô yí lyì nánjǝ̀jóló. Èta, á m'ǎ yǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ á mù dwã nɛ á ce Yi nǝ̀báná, s'á cèrhé re.¹⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ́ wun t'â gɛ gaga yé. Bá nǝ́ yala nɛ́ jàn rɛ́ gǝ n'ê bɔ̀ námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ rǝ̀ la myɛ, nǝ́ yě nǝ́ wẽ́ bǝ̀ nǝ́ yò n'ô kwɛrhɛ ǹdǝ́ Yi twéé twéé. ¹⁷Zhǝ̀nà, èlǎsɛ̃́ mɔ́, nɔ̀nɔ̀ gǝ zhe nǝ́ba námpɔ́lɛ́, sǝ ò t'â la dɔnɔ yé. Nɔ̀nò w òmyɛ́ b'a ce nǝ́ nǝ zùwǝ́ nánfɔ̀lɔ̀ è t'â la zhɔ̌, sǝ zùwǝ́ y nǝ́ la nɔ mɔ́ b'a dwini nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ nǝ́ n'é nwɛ̀nɛ̀ èlǎsɛ̃́ mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́. ¹⁸Nǝ́myɛ̌ t'á pyà kɔn dɛ̀bɛ́ yírhǝ́ wɔ̌ nǝ̀ nɛ yé. Wɔ́ tɛ̀bɛ́ yírhǝ́ wàr nǝ̀ nɛ mɔ́ nǝ́ n'é pyà, bǝ̀ tɛ̀bɛ́ yírhǝ́ nǝ mɔ́ bǝ bwàl cɔ̌ yé, sǝ tɛ̀bɛ́ yírhǝ́ bǝ nɛ mɔ́ t'â cɔ̀ gaga yé.

Chapter 5

¹Nǝ́ yě myɛ bǝ̀ nǝ́ cɛ yó yala nɛ́ nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ kòrhó wẽ́ nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ta. Nǝ́ yě bǝ̀, kòrhó w òmyɛ́ gǝ cɔ̀ myɛ, Yi cìcì lù jì rǝ cĩ́ nǝ́ba dɛ̃̌ Arǝzana wa, sǝ jì y èmyɛ́ t'â la wǔr gaga yé, bǝ̀ è dǝ̀ numbyínsi jɛ̃̀ tum yé. ²Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ́ r'é kúrh nǝ́ yala nɛ́ nǝ̀ wɔ́ kòrhó w mɔ́ wẽ́, nǝ́ r'é yǎl ǹdǝ́ nǝ́ wun gakó nǝ́ zù nǝ́ jì y Arǝzana w mɔ́ ǹdǝ kàmǝ̀-zwǐ ta. ³Bǝ̀ nǝ́ gǝ zù jì y èmyɛ́ ǹdǝ kàmǝ̀-zwǐ ta, nǝ́ k'é t'á la nánlwǝ̀rh yál Yi yé né yé.⁴Zhǝ̀nà, nǝ́ gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ cɛ yó kòrhó w wẽ́ mó ce, nǝ́ wun zhìlì, nǝ́ r'é kúrh ǹdǝ wɔ́ zhĩĩ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dùm nǝ́ zhĩ ta. Sǝ rǝ̀myɛ́ t'â yǎl e byili bǝ̀ nǝ́ r'é yǎl nǝ́ dùr nǝ́ yẽ̌ nǝ́ cɛ yó yala nɛ́ nɛ yé. Wɔ́ yál nǝ́ r'é yǎl nǝ́ zù Arǝzana yala nɛ́ ǹdǝ kàmǝ̀-zwǐ ta, mùnì ga nǝ́ yala nɛ́ nǝ̀ r'ê cì mú zù nyǔ mú mǝ̀ t'â la zhɔ̌ mɔ́ wẽ́. ⁵Wɔ́ Yi cìcì rǝ̀ kwɛrhɛ nǝ́ba rǝ ce nǝ́ r'é dɛ̃̀ kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́, rǝ ce rǝ̀ Eshirhǝ y só nǝ́ yó wǝ. Wɔ́ èmyɛ́ è ce nǝ́ yě bǝ̀ nǝ́ b'ǎ nǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ gakó Yi byili bǝ̀ rǝ̀ la nǝ́ba pɔ mɔ́.⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ́ zhǐ kẽkẽ ǹdǝ́ wu-jɔ̀ twéé twéé. Nǝ́ yě bǝ̀, nǝ́ gǝ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ yala nɛ́ mɔ́, nǝ́ gwẽ̌ tɛ̀nɛ́ Cinnǝ mú sõ yé. ⁷Sǝ wɔ́ nǝ́ Yi-ni-zhú mú yil nǝ́ ŋwɛ́nɛ́, è dǝ̀ nǝ́ yírhǝ́ nǝ̀ nǝ kɔn yil yé. ⁸Zhǝ̀nà, nǝ́ zhǐ kẽkẽ ǹdǝ́ wu-jɔ̀, sǝ tɛ̀bɛ́ nǝ́ y'ǎ m'ǎ swéné du mú, wɔ́ nǝ́ gǝ y'ǎ zhǐr nǝ́ yẽ̌ nǝ́ cɛ yó yala nɛ́ nɛ, nǝ́ vò nǝ́ jòm Cinnǝ mú yala nɛ, rǝ̀myɛ́ y'à cɔ̃̀.⁹Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, nǝ́ gǝ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ yala nɛ́ myɛ, ráá nǝ́ gǝ zhǐr nǝ́ yẽ̌ ne myɛ, nǝ́myɛ̌ wírí nǝ́ tùntwĩ̀ĩ̀ sú Cinnǝ mú yírh, wɔ́ rǝ̀myɛ́ nǝ́ r'é pyà du. ¹⁰Lò ǹ gǝ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ráá lwɛlɛ ǹdǝ́ ǹ cɛ yó yala nɛ́ ǹdǝ́ ǹ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ lũ ní myɛ, kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ nǝ́ gakó zhǐ Kristǝ yé né, n bùr nǝ́ bùrsì. Rǝ̀myɛ́ yó, lò gakó b'ǎ nǝ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ mǝ̌ dwã ǹdǝ́ ǹ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né mó.¹¹Bǝ̀ gǝ wò bǝ̀ lò nǝ́ ń nyàm Cinnǝ mú, nǝ́myɛ̌ yě zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ gǝ́ n'ê yǎl rǝ wɔ̀ nɛ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce nǝ́ r'é ce jàn nɛ́ nǝ́ byili lyì bí ni mùnì ga bǝ nyɛ̀ɛ̀ nǝ́ zɔ̀mà nɛ́ kùrǝ̀. Yi yě nǝ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́ pamparɛ̃ɛ̃, sǝ à n'â bùl b'ǎmyɛ yě à gǝ́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ pamparɛ̃ɛ̃. ¹²È dǝ̀ yál nǝ́ k'é n'é yǎl nǝ́ zhẽ̌ nǝ́ cìn dɛ̃̌ á yé né yé. Wɔ́ sɔ́má nǝ́ r'é yǎl nǝ́ pul nǝ́ pǝ ába, mùnì ga á wun yǝ̀ nyɛ̀n ǹdǝ́ nǝ́ba. Èta, á b'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ á lyár byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zhẽ̌ bǝ̀ cìn dɛ̃̌ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ numbyínsi yírhǝ́ nǝ mɔ́ yilǝ, bǝ̀ twǝ́r j'à tɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ wu w wẽ́ mó.¹³Nǝ́myɛ̌ gǝ wɔ́ ǹdǝ nyǝ̀nyǝ̀rh ta myɛ, wɔ́ Yi yilǝ, sǝ nǝ́ gǝ zhe surhǝ, wɔ́ ámyɛ̌ yilǝ. ¹⁴Kristǝ sónó w cǐ nǝ́ba, bǝ̀ nǝ́ yě pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ lò mǝ̀dù cù lyì bí gakó yilǝ, sǝ rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ bǝ̀ gakó tó mo bǝ cì. ¹⁵Ń cù lyì bí gakó yilǝ, mùnì ga byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ mɔ́ bǝ̀k'a k'e yǝ̀ nɛ́ bǝ̀ cìn yil yé, sǝ bǝ yǝ̀ nɛ́ mɔ̀bɔ́ ń cù n ká n bwìrhì bǝ̀ yil mó yilǝ.¹⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ́ k'é t'á nyǐ lò lò ǹdǝ́ numbyíní surhǝ yé. Nǝ́ gǝ y'ǎ n'é nyǐ Kristǝ shãã ga èta myɛ, èlǎsɛ̃́, nǝ́ k'é t'á nyǐ mu ǹdǝ nǝ́ gǝ́ yě né yé. ¹⁷Èta, lò mɔ̀bɔ́ ń zù Kristǝ, ń jǐrh lyì-dùl. Tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ nándwǝ́lǝ́ né jé; e jǐrh tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ nándùlǝ̀ nǝ̀ ŋwɛ́nɛ́.¹⁸Sǝ rǝ̀myɛ́ gakó wɔ́ Yi sõ rǝ̀ n'ê shí ní, rǝ̀myɛ́ rǝ̀ kwɛrhɛ nǝ́ yò ǹdǝ́ rǝ̀ cìcì Yezu Kristǝ jàn yilǝ, sǝ rǝ̀ pɔ nǝ́ba nyí bǝ̀ nǝ́ bwǝ̌l nǝ́ byili lyì bí dwã bɛ́ nɛ, bǝ̀ rǝ̀ n'ê yǎl rǝ kwɛrhɛ bǝ̀ yò ǹdǝ́ rǝ̀ cìcì. ¹⁹Yi kwɛrhɛ lũ w lyì bí yò ǹdǝ́ rǝ̀ cìcì Kristǝ jàn yilǝ, rǝ zǝ bǝ̀ dwǝ́ǝ́ré rǝ cɛ̃́ bɛ. Sǝ rǝ̀ pɔ rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nǝ́myɛ̌ nɛ bǝ̀ nǝ́ bwǝ̌l nǝ́ byili lyì bí ni, bǝ̀ rǝ̀ n'ê yǎl rǝ kwɛrhɛ bǝ̀ yò ǹdǝ́ rǝ̀ cìcì.²⁰Zhǝ̀n zhǝ̀nà, nǝ́myɛ̌ wɔ́ Kristǝ nyì-zwennǝ. Wɔ́ Yi rǝ̀ tó nǝ́ dɛnnɛ rǝ̀ n'ê lwǝ̀l ába dɛ̃́dɛ̃́ Kristǝ yil lé yilǝ: yẽ̌-nǝ rǝ kwɛrhɛ á yò ǹdǝ́ rǝ̀ cìcì. ²¹Kristǝ yǝ̀ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ gaga yé, sǝ Yi zwẽ nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ rǝ cĩ́ ń yó wǝ, mùnì ga rǝ tó ń dɛnnɛ rǝ ce nǝ́ bǝ̀k'á k'é zǝ dwǝ́ǝ́re yé.

Chapter 6

¹Nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ r'é tó Yi ni nǝ́ twĩ̀ mú n'é lwǝ̀l ába: bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ paánsɛ́ Yi pɔ ába mɔ́ yǝ̀ nánfò yé. ²Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ ré wẽ́ bǝ̀ Yi wòwǝ̀:«Yi rí tɛ̀bɛ́ à só mó gǝ́ tú e yí, à zwẽ ǹ lwǝ̌l mó;vwǎrh mɔ́ dɛ̃ rɛ́ gǝ́ tú e yí, à tú a sɛ̃ mɔ́.»Nyǐ-nǝ, yi rí yúwǝ́; nyǐ-nǝ, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á mǝ̌ s'á nǝ vwǎrh mɔ́ yúwǝ́. ³Nǝ́ r'é dɛ̃̀ nǝ́ cìnǝ̀, mùnì ga lò lò bǝ̀ká ń tu tɛ̃́, bǝ zɛ̃̀ bǝ tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ zɔ̀m nǝ́ sõ nǝ́ tum rí shò-kwã nɛ́ yé.⁴Nǝ́ r'é byili kɔn gakó wẽ́ bǝ̀ nǝ́ wɔ́ Yi tùntùnnǝ̀. Nǝ́ r'é pyɛ́nɛ́ nǝ́ cìn yò-cǝ̀ǝ̀lè ǹdǝ́ zwini ǹdǝ́ nɔ̀nɔ̀ dwí gakó wẽ́. ⁵Bǝ̀ n'ê mà nǝ́ba; bǝ̀ n'ê ce nǝ́ba byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀; bǝ́ n'ê ce lyì bí zɛ̃̀ búlǝ́ ne ǹdǝ́ nǝ́ba; bǝ̀ n'ê ce nǝ́ twĩ̀ tùm-kùlǝ̀; nǝ́ t'á dɛ̀ɛ̀ nǝ́ swí yé; nǝ́ t'á jí nǝ́ swí yé. ⁶Nǝ́ wɔ́ wu-põ̀ cìnǝ́; nǝ́ yě Yi zhǝ̀n dɛ́; nǝ́ zhe cìn-pyɔ́nɔ́; nǝ́ zhe wu-bɔ̀nɔ̀; Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba; nǝ́ zhe sónó zhǝ̀n zhǝ̀nà. ⁷Yi n'ê pɛ nǝ́ba jàn nǝ́ m'é bwǝ̀l zhǝ̀n dé nǝ́ byili. Cángá nyǝ̀ná nɛ́ nǝ̀ wɔ́ nǝ́ búlǝ́ wẽ̀ nǝ́ m'é bwí nǝ́ j'ǎ m'é cǝ̀r nǝ́ cìn yé ne.⁸Bǝ̀ n'ê cèrhé nǝ́ba, bǝ̀ j'à n'ê ce nǝ́ba cìzhìlǝ̀. Bǝ̀ n'ê zɔ̀m nǝ́ yil náàcɛ̀nɛ́, bǝ̀ j'à n'ê zhìlì nǝ́ yilǝ. Bǝ̀ n'ê nyǐ nǝ́ba ǹdǝ kɔ̀mdɛ̀ ta, e jà wɔ́ zhǝ̀n nǝ́ r'é zɔ̀mà. ⁹Bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ yǝ̀l nǝ́ pár ta, lyì bí gakó j'à yě nǝ́ pár náàcɛ̀nɛ́. Bǝ̀ n'ê nyǐ nǝ́ba ǹdǝ cùùrì ta, nǝ́ j'ǎ yǝ̀ cì yé. Bǝ̀ pɔ nǝ́ba còrhò-tum, sǝ bǝ̀ yǝ̀ nǝ́ba gwi yé. ¹⁰Bǝ̀ n'ê nyǐ nǝ́ba ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wun zhìlì ta, nǝ́ wun j'à nyɛ̀ twéé twéé. Bǝ̀ n'ê nyǐ nǝ́ba ǹdǝ nǝ̀mwà ta, e jà lyì nánzhǝzhɔ̌ tó nǝ́ dɛnnɛ bǝ jǐrh nǝ̀cɛ̀nà. Bǝ̀ n'ê nyǐ nǝ́ba ǹdǝ nǝ́ bǝ kaka zhe ta, e jà nǝ́ zhe kɔn gakó.¹¹Da-byǎ Kɔrɛ̃tɛ lyì, nǝ́ pul nǝ́ wun nǝ́ zɔ̀m ǹd'ába pamparɛ̃ɛ̃. ¹²Nǝ́ yǝ̀ kaka shèè nǝ́ wẽ́ yé. Wɔ́ ámyɛ̌ á yǝ̀ á wun ní pul ǹdǝ́ nǝ́ba yé. ¹³À n'â zɔ̀m ǹd'ába ǹdǝ lò gǝ́ nǝ́ ń zɔ̀m ǹdǝ́ ń da-byǎ nɛ́. Whɛ̀rhɛ́-na ǹdǝ nǝ́myɛ ta: Pul-nǝ á wun ní pamparɛ̃ɛ̃ ǹdǝ́ nǝ́ba.¹⁴Á bǝ̀k'á tó lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ Yi ni zhí ni á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ ta yé. Kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ cángá ǹdǝ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ cángá wɔ̌ rǝ̀ b'a tó dwã? Pwẽ̀ ǹdǝ́ cǝ-byín wɔ̌ rǝ̀ zhǝ̀l ǹdǝ́ dwã? ¹⁵Kristǝ ǹdǝ́ Shǝtana nyí wɔ̌ è m'a yǝ̀ rǝ̀dù? Ráá lò mɔ̀bɔ́ ń zù Kristǝ ǹdǝ́ mɔ̀bɔ́ ń yǝ̀ Kristǝ zwì tùntwĩ̀ĩ̀ wɔ̌ è yàl rǝ̀dù? ¹⁶Yi jì y ǹdǝ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi mú jààsɛ́ wɔ̌ è yàl rǝ̀dù? Nǝ́myɛ̌ wɔ́ Yi nã́nyì y jì. Yi cìcì wòwǝ̀:«À b'a yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ bɛ a tó be à n'â zhǝ̀lǝ̀,a yǝ̀ bǝ̀ Yi, sǝ bǝ̀ m'a yǝ̀ à lyì.»¹⁷Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil Cinu kǝ́ n wɔ̀:«Du-nǝ á yẽ̌ be, á vò á jòm kwã nɛ́.Á bǝ̀k'á dwǝ̀rh kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe jìmdì yé.Rǝ̀myɛ́ yi ní, à m'a zwẽ ába. ¹⁸À m'a yǝ̀ á Da,sǝ ámyɛ m'ǎ yǝ̀ à byǎ ǹdǝ́ à bǝ̀kwá.Wɔ́ Cinnǝ jàn-bǝ-swɛ̃́-zhe cǝ́bal mɔ́ ń zɔ̀m èta.»

Chapter 7

¹À lyì nántwǝ̌rh, nyǝ́ né nyɛ̀bɛ́ Yi bwǝl èta mɔ́ gakó zhe kùr nǝ́ yilǝ. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ kwɛrhɛ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ n'ê pɛ jìmdì nǝ́ yala nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ ywǝ́lsé ne mó yò ǹdǝ́ Yi, sǝ nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ ce jàn nɛ́ nǝ́ yǝ̀ náàcɛ̀nà námpúm nǝ́ wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlǝ̀.²Pul-nǝ á wun ní ǹdǝ́ nǝ́ba, bǝ̀ nǝ́ yǝ̀ lò lò gwar yé, nǝ́ yǝ̀ lò lò Yi-ni-zhú cɔ̀ yé, nǝ́ yǝ̀ lò lò kɔn zwẽ nǝ́ jí yé. ³À t'â zɔ̀m èta à la m'a cĩ́ yò á yó w yé. À jɛ̀rɛ̀ a byili bǝ̀ nyǐ nǝ́ só ába dɛ̃́dɛ̃́; è gǝ wɔ́ cu myɛ, nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ dwã; è gǝ dǝ̀ cu myɛ, nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ dwã twéé twéé. ⁴À zhe á zhǝ̀n námpúm; à só á yò dɛ̃́dɛ̃́. À wu zɔ kẽkẽ; à wu nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ nǝ́ yò-cǝ̀ǝ̀lè ga yírh wǝ.⁵Zhǝ̀nà, nǝ́ gǝ́ tú nǝ́ yí Masɛdwanɛ nǝ́ zhɛ̀, nǝ́ yǝ̀ shìrhǝ́ nɛ gaga yé. Nǝ́ nɔ zwini dwí gakó: lyì pyà zɔ̀mà nǝ́ nyí ni, ywẽ myɛ y'à zhe nǝ́ba. ⁶Sǝ Yi n'ê swẽ́ wu-zhìlù cìnǝ́ wun ni. Rǝ̀ tó Titi twírí y dɛnnɛ rǝ swẽ́ nǝ́myɛ wun ni. ⁷È dǝ̀ ń twírí y dúdú yil nǝ́ wun swẽ́ yé. Ń byili nǝ́ba myɛ b'ǎ zɔ ń wu ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ gakó rǝ̀ swẽ́ nǝ́ wun ní. Ń byili myɛ b'ǎ n'á yǎl á nǝ nɛ ǹd'á wun gakó. Ń zɔ̀m á wu-zhìlù w yò n byili nǝ́ba; n byili myɛ b'ǎ só à yò dɛ̃́dɛ̃́ èlǎsɛ̃́. Rǝ̀myɛ́ ce à wu zɛ̃̀ o kwɛrhɛ ò nyɛ̀.⁸Sɛ́bɛ́ rɛ́ dõ mó à kɛ̃ a pǝ ába mɔ́ gǝ zhìlì á wun ni myɛ, à t'â gá rǝ̀myɛ́ nɛ kǝ́dò yé. Á gǝ́ nɔ rɛ yi ní, rǝ̀ y'à zhìlì á wun ni námpɔ́lɛ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yó à y'à n'â gá nɛ́. ⁹Sǝ èlǎsɛ̃́, à wu nyɛ̀. Sǝ è dǝ̀ á wun ní gǝ́ zhìlì yil à wu nyɛ̀ yé. Wɔ́ á wu-zhìlù w gǝ́ ce á wun k'a pyìrhí mú yilǝ. Wɔ́ wu-zhìlù w òmyɛ́ dwí rí ò n'ô tó ǹdǝ Yi pùbùlǝ̀ né gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ nǝ́ yǝ̀ lwɛlɛ wɛ̀rhɛ́ á mǝ̀dù ga nɛ yé. ¹⁰Zhǝ̀nà, wu-zhìlù w òmyɛ́ dwí rí t'â yàl kɔn nánfò numbyíní yil yé. Ò n'ô ce è wu pyìrhí e nǝ vwǎrh. Sǝ wu-zhìlù kɔ̀bɔ́ ò n'ô tó ǹdǝ lũ w pùbùlǝ̀ né gǝ́ n'ê yǎl nɛ́ mɔ́, òmyɛ́ n'ô zǝ numbyíní ò zhǝ̀l è cu sɔ́má yó.¹¹Á wu-zhìlù w tó ǹdǝ Yi pùbùlǝ̀ né gǝ́ n'ê yǎl nɛ́ zhǝ̀n zhǝ̀nà. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ co yǝ̀wǎl á wẽ́ á pú á lwar làlà b'ǎ dówǝ́. Á wun zhìlì, ywẽ zǝ ába; á zɛ̃̀ á n'á yǎl á nǝ nɛ; á j'ǎ n'á yǎl á pǝ còrhò-tum mɔ̀bɔ́ ń dó mó myɛ nɛ ǹd'á wun gakó. Zhǝ̀nà, á tó rǝ̀myɛ́ gakó dɛnnɛ á byili bǝ̀ dóó dwí-byǐ yǝ̀ ába gùlí yé. ¹²È dǝ̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń dó mó yil à kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ yé, e j'à k'ê dǝ̀ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ dó mo mó myɛ yil yé. À kɛ̃ rɛ mùnì a byili Yi yé né bǝ̀ nyǐ á shɛ̀nɛ́ á zwẽ nyí, á n'á ce jàn nɛ́ á twĩ̀ nǝ́ yilǝ.¹³Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce nǝ́ wun swẽ́.È dǝ̀ rǝ̀myɛ́ dúdú rǝ̀ swẽ́ nǝ́ wun ni yé. Á gǝ́ zɔ Titi wu ni, ń wu yǝ̀ nyɛ̀n mɔ́, súlí e pǝ nǝ́ba wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀. ¹⁴Zhǝ̀nà, à byili Titi ni bǝ̀ nyǐ à wu nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ ǹd'ába. Sǝ á yǝ̀ nɛ̀ cìzhìl pɛ yé. Nǝ́ r'é zɔ̀m zhǝ̀n nǝ́ byili ába twéé twéé. Rǝ̀myɛ́ ce à zhe bwìrì a m'a byili Titi ni bǝ̀ nyǐ à wu nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ á yilǝ.¹⁵Titi gǝ lyǐrh á gǝ́ zwẽ mo á sono ǹdǝ́ ywẽ ǹd'á n'á kǝkǝ, á gakó zɛ̃̀ á shɛ̀nɛ́ á zwẽ nyí mú, ń wu kwɛrhɛ o nyɛ̀ ǹd'ába. ¹⁶À wu nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ b'à n'â nyǐ á yó w kɔn gakó wẽ́.

Chapter 8

¹Da-byǎ, nǝ́ r'é yǎl nǝ́ byili ába Yi pɛnɛ́ y nánfò w rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ Masɛdwanɛ Kristǝ-lyì gùúlí ni mú. ²Zwini zɔ bɛ dɛ̃́dɛ̃́, sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, bǝ̀ wun yàl nyɛ̀n dɛ̃́dɛ̃́. Bǝ̀ wɔ́ nǝ̀mwà, sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, bǝ̀ pɔ bǝ̀ jɛ̃̀-kɔn dɛ̃́dɛ̃́ ǹdǝ́ bǝ̀ wun gakó.³Bǝ̀ pɔ ǹdǝ bǝ̀myɛ gǝ́ zhe né; bǝ̀ gaga mɔ́ pɔ kɔn dwini bǝ̀ gǝ́ zhe né. Àmyɛ́ cìcì mú nɔ bǝ̀ gǝ́ pɔ nɛ́ ǹdǝ́ à yírh: bǝ̀ pɔ ǹdǝ́ bǝ̀ sǝ̀pwà pùbùlǝ̀. ⁴Bǝ̀ lwǝ̀l nǝ́ba ǹdǝ́ bǝ̀ wun gakó bǝ̀ nǝ́ zwẽ bǝ̀ paánsɛ́, nǝ́ vò nǝ́ pǝ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ bǝ m'e sɛ̃ Kristǝ-lyì bí ni. ⁵Bǝ̀ jɛ̀rɛ̀ bǝ pǝ bǝ̀ cìn Cinnǝ mú ni, fòró bǝ zɛ̃̀ bǝ pǝ bǝ̀ cìn nǝ́myɛ nɛ ǹdǝ Yi gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Bǝ̀ pɔ bǝ̀ cìn dɛ̃́dɛ̃́ kɔn lyɛ̃ nǝ́ gǝ́ y'ǎ n'é bùl né.⁶Nǝ́ lwǝ̀l Titi bǝ̀ ń já n twĩ̀ nɔ̀nɔ̀-dǔr tum rí tɛ̀bɛ́ ń ju kùr á sõ Zhǝrǝzalɛm lyì bí yil mó, n báásɛ. ⁷Á zhí Kristǝ ne ǹd'á wun gakó, á m'á wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó cɛ̀nɛ̀: á n'á bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cɛ̀nɛ̀, á yě zhǝ̀n rɛ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́, á zhe yǝwǎl, á só nǝ́ba. Rǝ̀myɛ́ gakó wɔ́ nǝ̀cɛ̀ndɛ nánfɔ̀lɔ̀ á zhe. Sǝ nǝ́ n'é yǎl s'á ce jàn nɛ́ á zǝ yǝ̀wǎl ǹdǝ́ tum ndǝ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr, tum rí rǝ̀myɛ́ mɔ́ yil myɛ.⁸È dǝ̀ nyí à n'â pɛ ába yé. Wɔ́ yǎl à n'â yǎl b'ǎmyɛ zǝ yǝ̀wǎl ǹdǝ Kristǝ-lyì gùúlí dwã bɛ́ ta, mùnì ga á byili b'ǎ zhe sónó zhǝ̀nà. ⁹Á yě nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ gǝ́ só nǝ́ba nɛ́. Ń yà ń zhe kɔn gakó, sǝ ń shɛ̀nɛ́ n zǝ ń cìn n yǝ̀ nǝ̀mɔ̀ ámyɛ̌ yilǝ, mùnì n tó ń nǝ̀mɔ̀ɔ̀rɛ́ rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ n ce á jǐrh nǝ̀cɛ̀nà.¹⁰Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à n'â bùl yò w òmyɛ́ shò-kwã nɛ́ mɔ́ à n'â byili ába. Wɔ́ ámyɛ̌ á tó yé á tɛ́rɛ́ tum rí yò jènne ga. ¹¹Èlǎsɛ̃́ cǝ̀ǝ̀le-nǝ á n'á twĩ̀ tum rí rǝ̀myɛ́ ǹd'á wun gakó, á pǝ kɔn dɛ̀bɛ́ á zhe mó kɔn tó ǹdǝ á ju kùr á bù ní. Kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe kùr á yilǝ. ¹²Lò gǝ nǝ́ ń pɛ kɔn dɛ̀bɛ́ ń zhe ǹdǝ́ ń pùbùlǝ̀, Yi n'ê zwẽ re. È tɛ̀bɛ́ ǹ bǝ zhe mó rǝ̀ n'ê yí Yi pùbùlǝ̀ yé. Wɔ́ tɛ̀bɛ́ ǹ zhe mó rǝ̀ n'ê yí rǝ̀ pùbùlǝ̀.¹³È dǝ̀ yál à n'â yǎl b'ǎ kwè kɔn dɛ̀bɛ́ á zhe mó gakó á b'ǎ sɛ̃ lyi dwã nɛ yé, ámyɛ̌ zɛ̃̀ á jǐrh zúzúnú cìnǝ́ yé. Wɔ́ yǎl à n'â yǎl b'ǎmyɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́myɛ̌ ga myɛrhɛ dwã. ¹⁴Èlǎsɛ̃́ ámyɛ̌ gǝ́ zhe dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, á wɔ̌ á b'ǎ sɛ̃ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ kaka zhe mó ne. Èta, ámyɛ gǝ tú á k'á bǝ kaka zhe, ǹdǝ́ bǝ̀myɛ gǝ zhe dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ wɔ̌ bǝ̀ m'a sɛ̃ ámyɛ nɛ. Èta, á gakó b'ǎ myɛrhɛ dwã. ¹⁵Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń pwà kùjú dɛ̃́dɛ̃́ myɛ, ò myɛrhɛ ǹdǝ́ ń jú. Lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń pwà námpɔ́lɛ́ myɛ, ò yǝ̀ ń jú mwìrì yé.¹⁶À n'â ce Yi nǝ̀baná, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ co yǝ̀wǎl Titi wẽ́ ń nǝ́ ń yǎl n sɛ̃ ába ǹdǝ àmyɛ ta. ¹⁷Titi shɛ̀nɛ́ kɔn nǝ́ lwǝ̀l mo mó nyí. Ń zwẽ nyí ǹdǝ́ ń sǝ̀pwà pùbùlǝ̀ ń ban á sõ ǹdǝ́ ń wu gakó.¹⁸Sǝ nǝ́ b'ǎ ce nǝ́ da-byǐ mǝ̀dù tó mo n bà. Nǝ́ da-byǐ mú ńmyɛ̌ nǝ́ ń bwǝ̀l yò-ecɔ̀nɔ̀ nyí rí ǹdǝ́ yǝ̀wǎl, ce Kristǝ-lyì gùúlí n'ê zɔ̀m ń yil náàcɛ̀nɛ́. ¹⁹Wɔ́ gùúlí lyì bí bǝ̀ súlí bǝ cír mu ń la nǝ́ba tó nǝ́ zǝ paánsɛ́ nǝ́ m'é vò nǝ́ pǝ Zhǝrǝzalɛm Kristǝ-lyì bí ni. Wɔ́ tum rí rǝ̀myɛ́ nǝ́ n'é twĩ̀ nǝ́ m'é sɛ̃ lyì bí dwã bɛ́ nɛ Cǐnnǝ mó yil ré yilǝ.²⁰Bǝ̀ pɔ nǝ́ba wársɛ dɛ̃́dɛ̃́, sǝ nǝ́ b'ǎ nyǐ sǝ̀ yò náàcɛ̀nɛ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce nǝ́ t'á yǎl sǝ bǝ tó sǝ dɛnnɛ bǝ zhìlì nǝ́ yil yé. ²¹Nǝ́ n'é pyà sǝ nǝ́ twĩ̀ cɛ̀nɛ̀. È bǝ̀k'a yǝ̀ Cǐnnǝ mó dúdú yírh w yé. Nǝ́ n'é pyà sǝ́ nǝ́ twĩ̀ cɛ̀nɛ̀ numbyínsi myɛ yírh wǝ.²²Nǝ́ ce nǝ́ da-byǐ dõ la bɛ tó ń bà. Ń zhe dwã nɛ sãɔ̃ tum rí yǝ̀wǎl. Nǝ́ cìcì mú nɔ rǝ̀myɛ́ twǝr nánzhǝzhɔ̌ ǹdǝ́ nǝ́ yírhǝ́. Ń gǝ́ zɛ̃̀ ń zhe á zhǝ̀n dɛ̃́dɛ̃́ èlǎsɛ̃́ mɔ́ ce, ń gaga mɔ́ nǝ́ ń yǎl n ce yǝ̀wǎl nɛ́ ǹdǝ́ tum rí rǝ̀myɛ́ dwini shãã ga. ²³È gǝ wɔ́ Titi yilǝ, ńmyɛ̌ wɔ́ à tó-dõ, nǝ́ r'é tó dwã nǝ́ twĩ̀ á yilǝ. Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ tó mo bǝ̀ bàn mɔ́ wɔ́ Kristǝ-lyì gùúlí rǝ̀ twĩ̀ bì. Bǝ̀ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twĩ̀ Kristǝ yil ré còrhó yilǝ. ²⁴Ce-nǝ bǝ lwar b'ǎ só be zhǝ̀n zhǝ̀nà. Gùúlí lyì bí gǝ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ m'a lwar bǝ̀ nǝ́ gǝ́ byili bi bǝ̀ nǝ́ wun nyɛ̀ ǹd'ába mɔ́ wɔ́ zhǝ̀nà.

Chapter 9

¹È gǝ wɔ́ paánsɛ́ shɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê ce dwã yó bǝ̀ la vò bǝ pǝ Yi lyì bí bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhǝrǝzalɛm nɛ́ mɔ́ yilǝ, kɔn dǝ̀ nyɔ́ɔ́ b'à kɛ̃ sɛ́bɛ́ a pǝ ába rǝ̀myɛ́ yil yé. ²2 À yě b'ǎ n'á yǎl á pǝ zhǝ̀n zhǝ̀nà. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à wu yàl nyɛ̀n a zɔ̀m á yò Masɛdwanɛ Kristǝ-lyì bí sono, a wɔ̀ bǝ̀ nyǐ Akǝyi tǝnà y Kristǝ-lyì bí wɔ́ jẽ̀ nè ga bǝ̀ ju kùr bǝ̀ n'ê yǎl bǝ pa. Á gǝ́ n'á yǎl á pǝ ǹdǝ́ á wun gakó mó n'ê ce yǝ̀wǎl Kristǝ-lyì gùúlí lyì nánzhǝzhɔ̌ wẽ́.³Wɔ́ à gǝ́ jɛ̀rɛ̀ a zɔ̀m á yò mó è ce a twĩ̀ nǝ́ da-byǎ bɛ́ á sõ, s'á ce jàn nɛ́ á tɛnɛ, mùnì ga à gǝ́ zɔ̀m á yò a byili ní mú bǝ̀k'a yǝ̀ kɔma yé. ⁴È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, Masɛdwanɛ Kristǝ-lyì bí gǝ tó ne bǝ tú á sõ, bǝ pwírí á yǝ̀ tɛnɛ á zhɛ̀, è m'a yǝ̀ cìzhìl àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ à zhe á zhǝ̀n mɔ́ ǹdǝ́ ámyɛ̌ cìcì mú ga yilǝ. ⁵Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à pwírí kɔn mǝ̌ b'à lwǝ̌l nǝ́ da-byǎ bɛ́ bǝ tó yé bǝ bǝ̀ á sõ, mùnì á tɛnɛ pɛnɛ́ y á bwǝl è nyí mú á cĩ́. Nǝ́ gǝ tú nǝ́ pwírí á tɛnɛ á zhɛ̀, nǝ́ m'ǎ lwar bǝ̀ wɔ́ á pùbùlǝ̀ á m'á pa, è dǝ̀ lò ń nyɛ́ɛ́ ába yé.⁶Kɔn rǝ̀dù ŋwɛ́nɛ́ á mǝ̌ s'á lwar: lò mɔ̀bɔ́ ǹ dù námpɔ́lɛ́, wɔ́ námpɔ́lɛ́ ǹ y'ǎ jǝ̀r; sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ dù dɛ̃́dɛ̃́, wɔ́ dɛ̃́dɛ̃́ ǹ y'ǎ jǝ̀r. ⁷Yi só lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń pɛ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀. Rǝ̀myɛ́ ce, kɔn dɛ̀bɛ́ lò gakó bùl ǹ wẽ́ ǹ la pɔ mɔ́, sǝ́ pa. Ǹ bǝ̀ká pǝ ǹdǝ́ wu-zhìlù ǹdǝ wɔ́ lò ń nǝ́ ń nyɛ́ɛ́ mɔ́ ta yé.⁸Yi wɔ̌ rǝ̀ m'a pǝ ába rǝ̀ paánsɛ́ shɛ̀bɛ́ dwí gakó á zhe sǝ̀ tum mú sǝ yí ába dɛ̃ gakó sǝ dàl, á m'á twĩ̀ tùm-ècɛ̀nà dwí gakó. ⁹Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Ń nǝ́ ń nǝ́ ń tǝ̀l ń nǝ̀cɛ̀ndɛ́ ń pǝ ń nǝ̀mwà nɛ̀» ń nǝ́ ń twĩ̀ cángá tumǝ twéé twéé gakó.¹⁰Wɔ́ Yi rǝ̀ n'ê pɛ jíjí dwí vwàlnà nɛ̀ ń dwì; wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ nyí kùjú w myɛ. Rǝ̀ b'a pǝ jíjí dwí ámyɛ nɛ á dù, rǝ ce rǝ lyĩ rǝ byì rǝ ce byǎ nánzhǝzhɔ̌. Á tùm-ècɛ̀nà nɛ́ myɛ b'a ce byǎ nánzhǝzhɔ̌ èta. ¹¹Yi m'a tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ rǝ ce á jǐrh nǝ̀cɛ̀nà kɔn gakó wẽ́, mùnì ga á ŋwɛ̀nɛ́ á n'á pɛ ǹd'á wun gakó. Èta, nǝ́ gǝ zhǝ̀l nǝ́ pɔ bɛ á jɛ̃̀-kɔn rɛ́, bǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ b'a ce Yi nǝ̀bán á yilǝ.¹²Pɛnɛ́ y èmyɛ́ mɔ́ wɔ́ Zhǝrǝzalɛm Kristǝ-lyì bí ni á la m'á sɛ̃, tɛ̀bɛ́ rǝ̀ mwìrì bi mú yilǝ. Kɔn súlí myɛ, bǝ̀ nánzhǝzhɔ̌ b'a tó èmyɛ́ dɛnnɛ myɛ bǝ ce Yi nǝ̀báná. ¹³Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á la bɛ pɔ èta mɔ́ zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́. Rǝ̀myɛ́ n'ê byili b'ǎ zhí Kristǝ ne ǹd'á wun gakó yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí jàn yilǝ. Á n'á tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ myɛ á byili b'ǎmyɛ̌ ǹdǝ́ Zhǝrǝzalɛm Kristǝ-lyì bí nyí wɔ́ rǝ̀dù, e súlí Kristǝ-lyì bí dwã bɛ́ gakó. Á tum rí rǝ̀myɛ́ m'a ce bǝ cèrhé Yi. ¹⁴Sǝ bǝ̀ m'a lwǝ̀l Yi á yilǝ, mùnì ga á lwar bǝ̀ bǝ̀ wun ní ŋwɛ́nɛ́ ǹd'ába, Yi pɛnɛ́ nánfò w nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Yi wɛ̀rhɛ́ ǹd'ába mɔ́ yilǝ. ¹⁵Yi nǝ còrhó, rǝ̀ pɛnɛ́ y nánfɔ̀lɔ̀ w è bǝ dõ zhe mó yilǝ!

Chapter 10

¹Wɔ́ ámyɛ́ Pwǝǝ à n'â lwǝ̀l ába ǹdǝ́ wu-bɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ò n'ô shí Kristǝ sono mó. Lyì jàlà n'ê wǝ̀l b'à gǝ ŋwɛ́nɛ́ á sono, à n'â zɔ̀m ǹd'ába ǹdǝ́ kwàmǝ́-yúrhú cǝ́bal ta, sǝ à gǝ k'â tɛ̀nɛ́ á sono, a zɛ̃̀ à n'â zɔ̀m jàn. ²À n'â wǝ̀l ába, à gǝ tú á sõ, s'á bǝ̀k'á pyɛ́nɛ́ nɛ a zɔ̀m ǹdǝ́ jàn yé. À la jàn zɔ̌m myɛ, wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ nǝ́ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né wɔ́ numbyínsi nyǝ̀ná mɔ́ yilǝ.³Zhǝ̀nà, nǝ́ wɔ́ numbyínsi, sǝ́ búlǝ́ né nyɛ̀bɛ́ nǝ́ n'é bwí mú dǝ̀ numbyínsi nyǝ̀ná yé. ⁴Búlǝ́ né wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ nǝ́ m'é bwí mú myɛ dǝ̀ numbyínsi nyǎn yé. Wɔ́ Yi sõ rǝ̀ jàn rɛ́ n'ê shí ní, nǝ́ m'é zhìlì kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ t'â zwẽ Kristǝ nyí ni mú, ǹdǝ́ bùlǝ̀ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ kùr zhe mó yò,⁵e súlí cìn-byilu zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ gakó nǝ̀ n'ê cǝ̀r lò yé ne ǹdǝ́ Yi pár lwar mɔ́. Nǝ́ n'é yǎl nǝ́ pyìrhí lyì bí wun ní mùnì ga bǝ wɛ̀rhɛ́ Kristǝ pùbùlǝ̀. ⁶Sǝ á gǝ tú á n'á wɛ̀rhɛ́ Kristǝ pùbùlǝ̀ námpúm, rǝ̀myɛ́ yi ní, lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń wɛ̀rhɛ́ Kristǝ pùbùlǝ̀ nǝ́ b'ǎ pɔ̃ còrhò-tum.⁷Nyǐ-nǝ, lò mɔ̀bɔ́ ń yě ń wẽ́ zhǝn zhǝ̀n ga bǝ̀ ń wɔ́ Kristǝ-lò, sǝ n ce jàn nɛ́ n lwar bǝ̀ nǝ́myɛ wɔ́ Kristǝ-lyì ǹdǝ ń ta. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ pamparɛ̃ɛ̃. ⁸Cǐnnǝ mó pɔ nǝ́ba ŋwɔ̀nɔ́, sǝ è dǝ̀ á yò zhìlù yil ń pɔ w nǝ́ba yé. Wɔ́ yò kɔrhɔ yilǝ. À zɔ̀m á yil náàcɛnɛ́, sǝ rǝ̀ cìzhìl bǝ nǝ zhe yé.⁹À sábá nɛ́ á n'â kɛ̃ à pɛ ába mɔ́, è dǝ̀ yál á n'â yǎl a zǝ nɛ a ce ywẽ á wẽ́ yé. ¹⁰Lyì jàlà n'ê wǝ̀l b'à sábá nɛ́ zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ lyim zɔ̀mà, b'à zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ nánkùlǝ̀. E jà à cìcì gǝ túwǝ́, a zɛ̃̀ à n'â zɔ̀m ǹdǝ nǝ̀bwɛ̃̀ ta; à zɔ̀mà nɛ́ cilu bǝ shil zhe yé.¹¹Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m rǝ̀myɛ́, ń mǝ̌ sǝ n lwar bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ n'é kɛ̃ nǝ́ sábá nɛ́ wẽ́ mó ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ n'é twí nǝ́ zɔ̀m nǝ́ cìcì ni mú ga wɔ́ rǝ̀dù. ¹²Zhǝ̀nà, lyì jàlà ŋwɛ́nɛ́ bǝ́ n'ê cèrhé bǝ̀ cìn dɛ̃́dɛ̃́. Nǝ́myɛ̌ t'á yǎl nǝ́ zǝ nǝ́ cìn nǝ́ myɛrhɛ ǹdǝ bǝ̀ ta yé. Bǝ̀ gǝ la zǝ bǝ̀ cìn bǝ myɛrhɛ kɔn, wɔ́ bǝ̀ cìcì. Kɔn tɛ̀nɛ́ bǝ̀ n'ê zǝ bǝ̀ cìn bǝ̀ myɛrhɛ ǹdǝ́ è dǝ̀ bǝ̀ cìcì yé. Bǝ̀ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ surhǝ zhe yé.¹³Sǝ è gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ yilǝ, nǝ́ t'á yǎl nǝ́ zhẽ̌ nǝ́ cìn dɛ̃̌ nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ swɛ̃́ yé. Yi ce nǝ́ bǝ̀ á sono. Rǝ byili nǝ́ba tum rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ pɔ nǝ́ba mɔ́ swɛ̃́ rɛ́. ¹⁴Nǝ́ gǝ́ tú á sõ yi ní, nǝ́ yǝ̀ tum rí twĩ̀ nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ swẽ́ yé. Wɔ́ nǝ́myɛ̌ nǝ́ jɛ̀rɛ̀ nǝ́ zǝ Kristǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí nǝ́ yí á sono.¹⁵Nǝ́ yǝ̀ nǝ́ cìn dɛ̃̌ zhẽ̌ lyì dwã tum yil yé. Sǝ nǝ́ n'é bùl b'ǎ Yi ni zhú mú gǝ́ n'ê súlí mú ce, nǝ́ tum rí b'a vò yé né á cǝlcǝl wǝ, sǝ rǝ̀ bǝ̀k'a lyɛ̃ rǝ̀ swɛ̃́ yé. ¹⁶Èta, nǝ́ b'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ lyɛ̃ nǝ́ vò nǝ́ bwǝ̀l yò-ècɔnɔ̀ nyí rí cɛmɛ nɛ́ dwã bɛ́ wẽ́. Nǝ́ t'á yǎl nǝ́ zù tumǝ nyɛ̀bɛ́ lyì dwã jɛ̀rɛ̀ bǝ twĩ̀ wẽ́ nǝ́ zhẽ̌ nǝ́ cìn yé.¹⁷Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń cèrhé ǹ cìnǝ̀, sǝ́ cèrhé ǹ cìn kɔn dɛ̀bɛ́ Cǐnnǝ mó wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yilǝ. ¹⁸È dǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń cèrhé ń cìn mú ń sú Yi yírh yé. Wɔ́ mɔ̀bɔ́ Cǐnnǝ mó nǝ́ ń cèrhé mó.

Chapter 11

¹À y'à só s'á shɛ̀nɛ́ b'à zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ ǹdǝ nyǝ̀nyà zɔ̀mà ta! Zhǝ̀nà, shɛ̀nɛ́-na! ²Á nyɛ̌ ǹdǝ kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yǝ̀l bal pár ta, à kwè à la byal nɛ pɔ. Byal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ wɔ́ Kristǝ. À só ába dɛ̃́dɛ̃́, sǝ sónó w kɔ̀bɔ́ à zhe ǹd'ába mɔ́ wɔ́ Yi sõ ò n'ô shí ní.³Ywẽ zhe ne, dɛ̀ga lyì b'a jǝ́jɛ̀rɛ́ ába á wun pyìrhí, á zɛ̃̀ á yẽ̌ á gǝ́ ju kùr á zhí Kristǝ ne ǹdǝ́ wu-põ̀ mó ne, ǹdǝ Awa gǝ́ yẽ̌ ń cìn nì n pǝ dɔm mɔ́ nɛ mǝ jǝ́jɛ̀rɛ́ ǹdǝ́ mǝ̀ kɔma bɛ́ nɛ́. ⁴Lò dõ gǝ tú ń bwǝ̀l Yezu dõ, mɔ̀bɔ́ nǝ́myɛ̌ yǝ̀ bwǝ̀l nǝ́ byili ába gaga mɔ́ yò ń byili ába, á zɛ̃̀ á n'á zwẽ nyí, ráá á shɛ̀nɛ́ á zwẽ éshìrhǝ́ kɛ̀bɛ́ á gwẽ̌ yǝ̀ zwẽ gaga. Bǝ̀ gǝ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí tɛ̀bɛ́ á gwẽ̌ yǝ̀ rǝ̀ yò nyɛ̀ɛ̀ gaga bǝ byili ába, á n'á shɛ̀nɛ́ á zwẽ nyí.⁵À t'â bùl b'à yǝ̀ yírh swí á tùntúmǝ́ bé nánfwààlɛ́ kùr w yé. ⁶Dɛ̀ga, wɔ́ à nyí rǝ̀ wàr zɔ̀mà yé. Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, à yě kɔn dɛ̀bɛ́ à n'â zɔ̀m mɔ́ kùrǝ̀. Nǝ́ ce á lwar rǝ̀myɛ́ pamparɛ̃ɛ̃ twéé gakó kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ gakó wẽ́.⁷À gǝ́ tú a bwǝ̀l Yi yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí á sõ yi ní, à lwǝl à cìn tɛ̃́, mùnì ga a zhẽ̌ á yó dɛ̃̌. À bwǝ̀l rè nánfò. À gǝ́ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ wɔ́ dóó nà? ⁸À shɛ̀nɛ́ a yẽ̌ Kristǝ-lyì gùúli dwã kwɛ̃̌ nɛ. Wɔ́ bǝ̀myɛ́ jɛ̃̀-kɔn à zwẽ a m'a sɛ̃ ába. ⁹À gǝ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ á sõ yi ní, à y'à tú à zhe wɛ́rɛ́ tum, sǝ à yǝ̀ lò yó w nyǐ yé. Wɔ́ nǝ́ da-byǎ bɛ́ bǝ̀ shí Masɛdwanɛ mɔ́ bǝ̀ sɛ̃ nɛ ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à y'à zhe rǝ̀ tum mú. À zɔ à cìnǝ̀, mùnì à bǝ̀k'a nyǐ á yó w kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à zhe rǝ̀ tum yil yé. À n'â yǎl a j'a zhe à cìn èta twéé gakó.¹⁰Lò lò wàr ń la nɛ cǝ̌r Akǝyi tǝnà y vɔ̃̀ òdù ga wẽ́ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ w òmyɛ́ byilu yé. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ zhǝ̀n à n'â byili Kristǝ jàn yilǝ. ¹¹À gǝ́ n'â wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́, wɔ́ só à bǝ ába só? È dǝ̀ èta yé; Yi cìcì yě b'à só ába.¹²À m'a j'â n'â wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à n'â wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gaga, mùnì ga lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê yǎl bǝ zhẽ̌ bǝ̀ cìn dɛ̃̌ bǝ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nǝ́ ta mɔ́ lyɛ̃̀ bɔ̀l. ¹³Lyì bí bǝ̀myɛ́ dǝ̀ Kristǝ tùntúmǝ́ yé. Bǝ̀ wɔ́ tùntùnnǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ nyɛ̌ yǔyǔ. Bǝ̀ n'ê zǝ bǝ̀ cìn bǝ̀ yàl ǹdǝ Kristǝ tùntúmǝ́ ta.¹⁴Rǝ̀myɛ́ t'â jàr lò yé, bǝ̀ Shǝtana cìcì n'ê zǝ è cìn è yàl ǹdǝ màlɛ́ka kɛ̀bɛ́ è shí pwẽ̀ wẽ́ ta. ¹⁵Rǝ̀myɛ́ ce, è kwã-lyì bí gǝ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né wɔ́ cángá ta, rǝ̀ t'â jàr lò yé. Sǝ bǝ̀ yó-gurǝ́ yǝ́, wɔ́ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ twĩ̀ mú bǝ̀ m'a na.¹⁶À k'a bwérhé à n'â wǝ̀l ába: bǝ̀k'á bù b'à wɔ́ nyǝ̀nyà yé. Á gǝ cẽ, s'á nyǐ ni ǹdǝ nyǝ̀nyà ta, mùnì ga àmyɛ ŋwɛ̀nɛ́ a zhẽ̌ à cìn dɛ̃̌ námpɔ́lɛ́. ¹⁷Zhǝ̀nà, à t'â zɔ̀m ǹdǝ Cinnǝ mú gǝ́ nǝ́ ń yǎl nɛ́ yé. À n'â zɔ̀m ǹdǝ nyǝ̀nyà ta, mùnì ga a tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ a zhẽ̌ à cìn dɛ̃̌. ¹⁸Lyì nánzhǝzhɔ̌ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ n'ê tó numbyínsí tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né dúdú dɛnnɛ bǝ̀ zhẽ̌ bǝ̀ cìn dɛ̃̌.¹⁹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á zhe surhǝ mó zɛ̃̀ á shɛ̀nɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nyǝ̀nyǝ̀rh! ²⁰Á yẽ̌ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ába ǹdǝ yómǝ́ ta, bǝ̀ n'ê myìnì ába, bǝ̀ n'ê zwẽ á wẽ̀ dé, bǝ̀ n'ê tùrh ába, bǝ̀ n'ê mà ába jǝ̀-sǝ̌rh! ²¹È gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ yilǝ, nǝ́ yǝ̀ wu-jɔ̀ zal ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ wɔ̀rhɔ́ yé. Cìzhìl zhe ne ǹdǝ́ rǝ̀ zɔ̌m.Ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, kɔn gǝ ŋwɛ́nɛ́ lò wɔ̌ ń zhẽ̌ ń cìn rǝ̀ yilǝ, sǝ́ nyǐ àmyɛ wɔ̌ à zhẽ̌ à cìnǝ̀, bá ǹdǝ́ à gǝ n'â zɔ̀m ǹdǝ nyǝ̀nyà ta,²²Bǝ̀ wɔ́ Ebǝrǝbá? Àmyɛ wɔ́ Ebǝrǝ. Bǝ̀ wɔ́ Esǝrayɛl lyì? Àmyɛ wɔ́ Esǝrayɛl lò. Bǝ̀ wɔ́ Abǝraham dwí rí lyì? Àmyɛ wɔ́ Abǝraham dwí rí lò. ²³Bǝ̀ wɔ́ Kristǝ tùntùnnǝ̀? Àmyɛ́ wɔ́ Kristǝ tùntùnnǝ̀ du bi. À gǝ́ n'â byili rǝ̀myɛ́ mɔ́, wɔ́ zɔ́m à n'â zɔ̀m ǹdǝ nyǝ̀nyà ta kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. À twĩ̀ dɛ̃́dɛ̃́ du bi. Bǝ̀ co ne byǝ̀nǝ́-jù w twǝr nánzhǝzhɔ̌ du bi. Bǝ̀ mà nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́ du bi. Twǝr nánzhǝzhɔ̌ myɛ kɔn y'à dàl námpɔ́lɛ́ y sǝ bǝ gu ni.²⁴Zhwifubá zɔ nɛ bǝ mà dàmǝshɔ̀rɔ́ yírhǝ́ shǝ́-ètɔ̀ ǹdǝ́ nǝ̀bɔ́ nǝ̀bɔ́ kùrǝ̀ nǝ̀nu. ²⁵Orɔm lyì bí myɛ zǝ nɛ bǝ mà ǹdǝ́ dǝ̀-dààlɛ̀ twǝr rǝ̀tɔ̀. Dɛ̃ rǝ̀dù, bǝ̀ y'à zɔ nǝ́kuuli bǝ dul ne bǝ̀ la gu. À zù bǔ-bwǝl rǝ gǝ nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ twǝr rǝ̀tɔ̀. Sǝ dɛ̃ rǝ̀dù, à mɛ̃ nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ a zɔ̃̀. ²⁶À zhǝ̀l jààsɛ̀ nánzhǝzhɔ̌ wẽ́. À y'à dàl námpɔ́lɛ́ y s'a mɛ̃ bǔrh wẽ́. Èmà-byǎ y'à la nɛ gu. À da-byǎ Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá ga y'à n'ê pyà à gu. Bǝ̀ y'à n'ê pyà nɛ̀ cɛmɛ nɛ́ wẽ́ ǹdǝ́ gɔ nɛ́ bǝ̀ la gu. À y'à dàl námpɔ́lɛ́ y s'a mɛ̃ nǝ̀-fɔ̀lɔ̀ w wẽ́. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê gòm kɔma bǝ̀ bǝ̀ wɔ́ Kristǝ-lyì mú myɛ y'à n'ê pyà à gu.²⁷À twĩ̀ tumǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ jɛ̀, nǝ̀ n'ê lyɛ̀ɛ̀ numbyíní. Dǝdɛ̃̌nɛ, à t'â dɛ̀ɛ̀ yé. Nɔrh ǹdǝ́ nǝ̀nyɛ̀lsɛ̀ zɔ nɛ. Dǝdɛ̃̌nɛ, kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ s'a zhɛ̃̀ kùjú. Dǝdɛ̃̌nɛ, wàr y'à zǝ nɛ, gɔ̀nɔ̀ myɛ j'a tɛ̀nɛ́ yé. ²⁸Sǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ yò zù nì du rǝ̀myɛ́ gakó mó, wɔ́ Kristǝ-lyì gùúlí. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yò ò zù nì dɛ̃ gakó. ²⁹Lò gǝ yǝ̀ Yi ni zhí kẽkẽ, àmyɛ y'a yǝ̀ ǹdǝ ń ta. Lò gǝ tu yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ wẽ́, à wu y'a zhìlì dɛ̃́dɛ̃́.³⁰È gǝ wɔ́ cìn-dɛ̃̌-zhõ̌ yilǝ, wɔ́ à gǝ́ bǝ kùr zhe yil à n'â zhẽ̌ à cìnǝ̀. ³¹Nǝ́ Cinnǝ Yezu Da Yi yě bǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n à n'â zɔ̀mà. Ń yil ré b'a nǝ còrhó twéé gakó!³²À gǝ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ Damaasɛ nɛ́ yi ní, cɔ w yó-cǝ́bal mɔ́, pyɔ̌ Arǝtaasɛ yà ń cĩ́ gàà mɔ́, ce lyì zɛ̃̀ bǝ cǝ̀r cɔ w jààsɛ́ gakó ne, mùnì ga bǝ zǝ nɛ. ³³Rǝ̀myɛ́ yó, bǝ̀ zɛ̃̀ bǝ ce a zù sǝ́yǎ wa, bǝ kwè nè bǝ tó byílí y bǝ̀ lù bǝ m'e kǝ́kɛ́lɛ́ cɔ w mɔ́ túkwǝ́rǝ́ èdù, bǝ cĩ́ pwẽ̀ nè. Wɔ́ gàà mɔ́ à tó né a lù cɔ w cǝ́bal mɔ́ yé né.

Chapter 12

¹À mǝ̌ s'a zhẽ̌ à cìn dɛ̃̌, sǝ rǝ̀myɛ́ bǝ kùr zhe yé. E jà ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, à m'a byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ Cinna mú byili ni, n jà n ce a lwar rǝ̀ pár mɔ́. ²À yě Kristǝ-lò mǝ̀dù párá. Yi kwè mò rǝ m'e vò dɛ̃̌ dɛ̃̌ è zhe byinǝ shí ǹdǝ́ nǝ̀na. È gǝ wɔ́ zhǝ̀n zhǝ̀n ga Yi kwè mò rǝ m'e vò dɛ̃̌, ráá wɔ́ ǹdǝ dàrhà ta, à yǝ̀l yé. Wɔ́ Yi dúdú rǝ̀ yě.³Zhǝ̀nà, à yě bǝ̀ Yi kwè bal mɔ́ ńmyɛ̌ rǝ m'e vò dɛ̃̌. Sǝ à n'â byili gwẽ̌, è gǝ wɔ́ zhǝ̀n zhǝ̀n ga Yi kwè mò rǝ m'e vò, ráá wɔ́ ǹdǝ dàrhà ta, à yǝ̀l rǝ̀myɛ́ yé. Wɔ́ Yi dúdú rǝ̀ yě. ⁴Ń nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà gàà, sǝ nǝ̀ dǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ numbyíní wɔ̌ è m'a byili yé. E jà è bǝ sɔ́má myɛ zhe è zɔ̀m nɛ̀ yé. ⁵È gǝ wɔ́ bal mɔ́ ńmyɛ̌ yilǝ, à m'a zhẽ̌ à cìnǝ̀. Sǝ à t'â la à cìn zhõ̌ à cìcì yil yé. Ǹdǝ́ à gǝ la à cìn zhõ̌, wɔ́ à bǝ-jàn-zhǝǝré yilǝ.⁶Bá à gǝ la à cìn dɛ̃̌ zhõ̌ myɛ, rǝ̀myɛ́ dǝ̀ tum dɛ̀bɛ́ à n'â twĩ̀ à yǝ̀l rǝ̀ kùr yé, bǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n à n'â zɔ̀mà. Sǝ à n'â dɛ̃̀ à cìn ǹdǝ́ cìn dɛ̃̌ zhõ̌ mó, b'à t'â yǎl sǝ lyì bí tó à tumǝ né ǹdǝ́ à zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ bǝ bù b'à du bi yé. ⁷Kɔn zù à yala nɛ́ wẽ́ rǝ̀ n'ê yì nì. Kɔn wɔ́ ǹdǝ wɔ́ Shǝtana è n'ê mà nɛ̀ ta. Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Cinnǝ mú byili ni mú zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce n yẽ̌ nɔ̀nɔ̀ w òmyɛ́ yí ni, mùnì ga à bǝ̀k'a zhẽ̌ à cìn dɛ̃̌ kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ yil yé.⁸À lwǝ̀l mò, twǝr rǝ̀tɔ̀ gakó, sǝ n vùr nɔ̀nɔ̀ w òmyɛ́ à yala nɛ. ⁹Sǝ ń wò nè: «À gǝ́ só mó mó myɛ dúdú já. Wɔ́ ǹ bǝ-jàn-zhǝǝre yi ní à n'â ce à jàn rɛ́ yàl nɛ́ ǹdǝ́ mɔ́ dɛ̃́dɛ̃́.» Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à b'a zhẽ̌ à cìn dɛ̃̌ à bǝ-jàn-zhǝǝre yilǝ, mùnì ga Kristǝ jàn rɛ́ yìlì nì. ¹⁰Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, bǝ-jàn-zhǝǝre ga, tùùrhì ga, yò-cǝ̀ǝ̀lè ga, lyì bí gǝ́ n'ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀ mɔ́ ga, twǝ́lǝ́ né ga; à gǝ n'â nɛ rǝ̀myɛ́ gakó Kristǝ yilǝ, à wu nyɛ̀. Zhǝ̀nà, wɔ́ à bǝ-jàn-zhǝǝre yi ní à n'â nɛ jàn nɛ́ .¹¹À gǝ zɛ̃̀ à n'â zɔ̀m ǹdǝ nyǝ̀nyà ta, wɔ́ ámyɛ̌ á ce à n'â wɛ̀rhɛ́ èta. Bǝ̀ wɔ́ ámyɛ̌ á y'ǎ mǝ̌ s'á zwẽ à nyí ni. Bá àmyɛ́ gǝ dǝ̀ kaka myɛ, byɛ̀bɛ́ á n'á bùl bǝ̀ bǝ̀ wɔ́ Kristǝ tùntúmǝ́ nánfwààlɛ̀ mɔ́ myɛ bǝ nɛ du yé. ¹²À wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ b'a ce á lwar b'à wɔ́ Kristǝ tùntúm mú á yírhǝ́ na. À zhìlì à yala nɛ dɛ̃́dɛ̃́. Wò-jààrɛ̀ ǹdǝ́ màmyaarhɛ ǹdǝ́ tùm-fwààlɛ̀ gakó wɛ̀rhɛ́ á sõ. ¹³Wɔ́ bǝ̀kɔ́n à wɛ̀rhɛ́ Kristǝ-lyì gùúlí dwã bɛ́ nɛ du ámyɛ̌? Kɔn rǝ̀dù à yě: à yǝ̀ á yó w nyǐ yé. E zɛ̃̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ á pwírí rǝ̀ bǝ càn ná etǝra? È gǝ wɔ́ èta, sǝ́ nyǐ à n'â lwǝ̀l ába sǔbri.¹⁴Nyǐ-nǝ à n'â tɛnɛ à bàn á sõ. Rǝ̀myɛ́ b'a ce né wɔ́ twǝr rǝ̀tɔ̀ à gǝ́ n'â twí á sõ né. Sǝ kɔn b'a yǝ̀ ǹdǝ twéé twéé mó ta, à t'â la ába lyɔ̀ɔ̀ ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à zhe rǝ̀ tum yé. È dǝ̀ á kɔn à n'â yǎl yé. Wɔ́ á cìcì mú à n'â yàlá. È dǝ̀ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ námpɔ́lɛ́ è n'ê pyà è pɛ è da nɛ́ yé. Wɔ́ da ń ya n pyà n pǝ ń bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ námpɔ́lɛ́ nɛ. ¹⁵È gǝ wɔ́ àmyɛ́ yilǝ, à b'a pǝ ába kɔn dɛ̀bɛ́ à zhe, e súlí à cìcì námpúm. E zɛ̃̀ wɔ́ à gǝ́ só ába dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yilǝ, á sónó w n'ê bɔ̀ ǹdǝ́ nɛ?¹⁶Dɛ̀ga lyì jàlà n'ê zɔ̀m b'à dǝ̀ cángá yé, bǝ̀ wɔ́ kɔma à gòm a m'a jǝ́jɛ̀rɛ́ ába. A j'à yǝ̀ ába lyɛ̀ɛ̀ ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à zhe rǝ̀ tum yé. ¹⁷Á gǝ n'á yǎl s'á nyǐ lyì bí byɛ̀bɛ́ à twĩ̀ á sõ mó, à yǝ̀ ce mǝ̀dù ga yǔr ába n zwẽ á kɔn n bǝ̀ n pɛ̃ yé. ¹⁸À lwǝ̀l Titi a twĩ̀ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ da-byǐ mú á yě ń pár mɔ́ á sõ. Bǝ̀ nǝ gǝ́ tú mú, Titi yǔr ába n zwẽ á kɔn nà? Á n'á bùl b'àmyɛ́ ǹdǝ́ ńmyɛ̌ tùntwĩ̀ĩ̀ rí yǝ̀ rǝ̀dù yàl, ráá nǝ́ bùlǝ̀ né nǝ̀ yǝ̀ rǝ̀dù yàl?¹⁹Dɛ̀ga á ju kùr shãã shãã ga á n'á bùl á wẽ́ bǝ̀ wɔ́ bwìrì nǝ́ r'é pyà á sõ? E j'à dǝ̀ èta yé. Nǝ́ r'é zɔ̀m Yi yé né ǹdǝ Kristǝ gǝ́ nǝ́ ń yǎl nɛ́. Dɔwabá nántwǝ̌rh, nǝ́ r'é zɔ̀m rǝ̀myɛ́ gakó ámyɛ̌ sãɔ̃ yilǝ, mùnì ga á kwɛrhɛ á zhí Yi ni.²⁰Ywẽ zhe ne, dɛ̀ga à gǝ́ m'a bǝ̀ á sõ, a pwírí á dǝ̀ ǹdǝ à gǝ́ n'â yǎl nɛ́ yé, dɛ̀ga ámyɛ pwírí àmyɛ dǝ̀ ǹdǝ á gǝ́ n'á yǎl nɛ́ yé. Kɔn súlí myɛ, ywẽ zhe ne, ǹ gǝ só a m'a pwírí nyǝ̀-pǎr ǹdǝ́ bwɛ̃̌-dǔr, ǹdǝ́ lyim, ǹdǝ́ búlǝ́, ǹdǝ́ dwã yil zhìlù, ǹdǝ́ wu-bárhɛ́ zɔ̀mà, ǹdǝ́ cìn-byilu, ǹdǝ́ yààyàà tumǝ ŋwɛ́nɛ́ á cǝcǝl wǝ. ²¹Ywẽ zhe ne myɛ, à gǝ́ m'a k'a bǝ̀ á sõ, a zɛ̃̀ à la cìzhìl nɔ Yi yé né á yilǝ. Dɛ̀ga lyì jàlà ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ gwẽ̌ n'ê fwǝ̀lǝ́, bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ yààyàà ǹdǝ bǝ̀ shãã ga mɔ́ ta, bǝ̀ yǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ pyìrhí bǝ̀ wun yé. Rǝ̀myɛ́ zɛ̃̀ rǝ̀ la à wu ni zhìlù.

Chapter 13

¹À bàn á sõ, sǝ rǝ̀myɛ́ b'a ce né wɔ́ twǝr rǝ̀tɔ̀ à gǝ́ n'â twí á sõ né. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Yò gǝ la kɔrhɔ gakó, s'e yǝ̀ zhǝ̀n-cìnǝ́ bǝ̀lyè ráá bǝ̀tɔ̀ yírh wǝ.» ²À zhe zɔ̀mɛ̀ à la byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ shãã ga mɔ́ ǹdǝ́ lyì bí dwã bɛ́ nɛ byilu. À gǝ́ y'à k'a bwérhé a bǝ̀ á sõ yi ní, à y'à byili ri. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ à k'â n'â byili bi kǝ́dò ǹdǝ́ à tɛ̀nɛ́ á sõ ga. À gǝ tú èlǎsɛ̃́, sǔbri t'â la nɛ́ yál lò mǝ̀dù ga yil yé.³Á n'á yǎl b'à wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ b'a ce á lwar bǝ̀ Kristǝ nǝ́ ń tó à dɛnnɛ ń zɔ̀mà. Sǝ à n'â byili ába, Kristǝ dǝ̀ bǝ-jàn-zhǝǝre cí yé. Rǝ̀myɛ́ ce, ń gǝ la ń tum rí tũ̌ á wẽ́, ń nǝ́ ń byili ń jàn rɛ́. ⁴Zhǝ̀nà, ń shɛ̀nɛ́ n yǝ̀ ǹdǝ bǝ-jàn-zhǝǝre cí ta bǝ pǝpa mɔ dǝ̀-jɔrhɔ́ yó. Sǝ ń bwìrhì ń ŋwɛ́nɛ́ Yi jàn yilǝ. Èta, nǝ́ mù dwã nɛ ǹdǝ́ mɔ, nǝ́ shɛ̀nɛ́ nǝ́ yǝ̀ bǝ-jàn-zhǝǝre cìnǝ́. Sǝ á b'ǎ tó nǝ́ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né dɛnnɛ á lwar bǝ̀ nǝ́ mù dwã nɛ ǹdǝ́ Kristǝ nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ Yi jàn yilǝ.⁵Bwǝ̌rh-nǝ á cìnǝ̀, s'á tɛ́rɛ́ á wẽ́ á nyǐ ǹdǝ́ á gǝ n'â wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhí Kristǝ ne ta? Èta á m'ǎ pwírí Yezu Kristǝ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́. È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, sǝ́ nyǐ kaka tɛ̀nɛ́ rǝ̀ n'ê byili b'ǎ zhí mu yé. ⁶È gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ yilǝ, kɔn ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ nǝ́ zhí mu. À n'â bùl b'ǎ cìcì mú yě rǝ̀myɛ́.⁷Nǝ́ r'é lwǝ̀l Yi s'á bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ càn yé. Nǝ́ t'á wɛ̀rhɛ́ rǝ̀myɛ́ nǝ́ la m'é pǝ bwìrì nǝ́ cìn nì yé. Wɔ́ yál nǝ́ r'é yǎl b'ǎ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀. Á gǝ tǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil á n'á wǝ̀l bǝ̀ nǝ́ dówǝ́, rǝ̀myɛ́ dǝ̀ yò yé. ⁸Nǝ́ wàr zhǝ̀n rɛ́ yé ne nǝ́ la cǝ̌r yé. Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nǝ́ wɔ̌ mɔ́, wɔ́ nǝ́ twĩ̀ zhǝ̀n rɛ́ byilu yilǝ.⁹Ámyɛ̌ gǝ wɔ́ jàn cìnǝ́, nǝ́myɛ̌ zɛ̃̀ nǝ́ wɔ́ bǝ-jàn-zhǝǝre cìnǝ́, nǝ́ wun nyɛ̀ nǝ́ bǝ-jàn-zhǝǝré yilǝ. Sǝ kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ r'é lwǝ̀l Yi ni á yil mó gakó wɔ́ s'á yǝ̀ náàcɛ̀nà námpúm Yi yilǝ. ¹⁰Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la ába pɔ ǹdǝ́ à gwẽ̌ yǝ̀ á sõ yí yé. Bá à gǝ tú á sõ myɛ, à t'â yǎl a ji ába búlǝ́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ yé. Zhǝ̀nà, Cinnǝ mú pɔ nɛ ŋwɔ̀nɔ́ á yò kɔrhɔ yilǝ, sǝ è dǝ̀ á yò zhìlù yil yé.¹¹Da-byǎ, tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́, ce-nǝ á wun yǝ̀ nyɛ̀n, s'á yǝ̀ náàcɛ̀nà námpúm. Cící-nǝ dwã. Wɛ̀rhɛ́-na nyì-dwìì, s'á jòm ǹdǝ́ dwã ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́. Èta, Yi b'a yǝ̀ nɛ́ ǹd'ába. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɔ́ sónó ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́ cí mú. ¹²Ce-nǝ dwã, á kwǝ̀ǝ̀lè dwã náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ da-byǎ ta. Yi lyì bí gakó n'ê ce ába.¹³Yi lyì bí gakó n'ê ce ába. ¹⁴Cinnǝ Yezu Kristǝ mà n cĩ́ bwǝl á yó! Nǝ́ Da Yi sónó w ǹdǝ́ nyì-dwìì rí tɛ̀bɛ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ n'ê pɛ mɔ́ b'a yǝ̀ nɛ́ ǹd'á gakó!

Galatians

Chapter 1

¹Àmyɛ́ Pwǝǝ, à wɔ́ Yezu Kristǝ tùntúm, sǝ à yǝ̀ ń tùntúm jǐrh ǹdǝ́ numbyíní pùbùlǝ̀ yé. È k'ê dǝ̀ numbyíní cã̌ nɛ à zɔ nɛ́ a m'a jǐrh ń tùntúm yé. Wɔ́ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ Da Yi rí rǝ̀ bwìrhì mù mú jàn yil à jǐrh ń tùntúm. ²Àmyɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ da-byǎ bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ gakó, nǝ́ r'é kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ la ámyɛ̌ Yi gùúlí rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Galǝshi ní mú lyì bí ni pɔ, nǝ́ m'é ce ába.³Nə́ Da Yi ǹdə́ nə́ Cǐnnə Yezu Kristə m’a cĩ́ bwəl á yó, sə bə pə ába yǝ̀-zùlə́. ⁴Wɔ́ Kristə cìcì ń pɔ ń myə̌l ré n mə n vwǎrh nə́ba nə́ yə̀-bəlwàálɛ́ wẽ́, mùnì ga n zwẽ nə́ba ǹdə nə́ Da Yi gə́ nə́ ń yǎl nɛ́, èlǎsɛ̃́ lũ ò bə càn mɔ́ wẽ́. ⁵Yi nə còrhó byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.⁶Kɔn jàr nɛ́ dɛ̃́dɛ̃́, á gə́ yàl làlà á pú á yẽ̌ mɔ̀bɔ́ ń tó Yi pɛnɛ́ y nánfò w dɛnnɛ n byẽ̀ ába mó ne, á k'á zwẽ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí dõ mó yilə. ⁷A yě bə̀ lyì ŋwɛ́nɛ́ bə̀ n'ê zhizhiri á wun ni. Bə̀ n'ê yǎl bə pyìrhí Yezu Kristə yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, e jà yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí dõ tɛ̀nɛ́ yé.⁸Bá è gə wɔ́ nə́myɛ̌ cìcì myɛ, bá è wɔ́ màlɛ́ka è shí dɛ̃̌ myɛ, e bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí dõ, è də̀ tɛ̀bɛ́ nə́ bwə̀l nə́ byili ába mɔ́, sə Yi zhìlì rə̀-ná-cí yò ! ⁹Nə́ jɛ̀rɛ̀ nə́ byili ri ába, sə à k'â n'â byili ri ába èlǎsɛ̃́ èta mɔ́ ; lò gə bwə̀l yo-ènɔ̀nɔ̀ nyí dõ ń byili ába, rə̀myɛ́ tɛ̀bɛ́ á zwẽ mó də̀ rə̀dù, sə Yi zhìlì rə̀-ná-cí yò. ¹⁰Zɔ̀mà nɛ́ à zɔ̀m èta mɔ́, wɔ́ numbyíní pùbùlə̀ à n'â pyà ráá Yi wɔ́ pubùlə̀ à n'â pyà ? Wɔ́ numbyíní wu-nyɔ̃̀ à n'â pyà nà ? È gə y'à wɔ́ numbyíní pùbùlə̀ à n'â pyà à gə y'à k'â də̀ Kristə tùntúm yé.¹¹Da-byǎ, à n'â wə̀l ába, bə̀ nyǐ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí à n'â bwə̀l mó də̀ numbyíní nyǎn yé, ¹²Wɔ́ Yezu Kristə ń byili ri ni, s'e də̀ numbyíní è byili ri ni, è də̀ numbyíní è cèrhè rè ne myɛ yé.¹³Á nyɛ̀ɛ̀ à tùntwĩ̀ĩ̀ rí gǝ́ y'à wɔ́ nɛ́, ǹdǝ́ à y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ Zhwifubá Yi-sɔ́má y wẽ́ mó. Á yě b'à y'à n'â nwɛ̀nɛ̀ Yi gùlú w lyì bí dɛ̃́dɛ̃́, à y'à n'â yǎl a zhìlì bǝ̀ yò. ¹⁴Rǝ̀myɛ́ yi ní, à y'à n'â zwẽ Zhwifubá Yi-sɔ́má y nyǝ́ né du à shí-dwã bɛ́ nánzhǝzhɔ̌. À y'à zhe yǝ̀wǎl dɛ̃́dɛ̃́ du bi nǝ́ nàmbala bɛ́ lùl-e-pwírí y nyǝ́ né wẽ́.¹⁵Sə kɔn yàl Yi pubùlə̀ rə cír ne ǹdə́ à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ à ná wẽ́, rə cĩ́ kwã nɛ́ rə̀ pɛnɛ́ y nánfò w jàn yilə, ¹⁶Rə̀ ńê yǎl rə byili ni rə̀ Byǐ mú párá, mùnì a bwə̀l ń yò a byili lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwǐfubá mó ne. Rə̀ gǝ́ byẽ̀ ne, rə̀myɛ́ yi ní cìcì a j'a zɛ̃̀, à yǝ̀ lò sõ tó a bwə̀rh bə̀ kaka yé, ¹⁷à yə̀ Zhərəzalɛm myɛ zhə̀l a bwə̀rh byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀rɛ̀ bə jǐrh tùntúmə́ mó myɛ nɛ bə̀ kaka yé. A j'a zhì à kùr yó gàà a lyɛ̃ a vò Arəbyi, a zhì gàà mɔ́ a k'a kwɛ̃̀ a bə̀ Damaasɛ.¹⁸A wɛ̀rhɛ́ byinə nə̀tɔ̀. Rə̀kwã nɛ́, a zɛ̃̀ a vò Zhərəzalɛm mùnì ga a lwar Pyɛɛrɛ párá, a yí a wɛ̀rhɛ́ dwã shí ǹdə́ nə̀nù ń sono. ¹⁹À yə̀ tùntúm dõ nɛ gàà yé. Wɔ́ Cǐnnə mó da-byǐ Zhakɛ à nɔwa. ²⁰Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à n'â kɛ̃ à la ába pɔ èta mɔ́, à n'â byili ába Yi yé né b'è də̀ kɔma à n'â gòm yé.²¹Rə̀myɛ́ kwã nɛ́ kə́dò, a zhǐr a vò Siri ǹdə́ Shilishi tənèsé wə, ²²rə̀myɛ́ yi ní ǹdə́ Zhide tənà y kristə-lyì gùúlí lyì bí y'à gwẽ̌ yə̀l à pár yé. ²³Sə wɔ́ nyɛ́ bə̀ y'à nyɛ̌ lyì jàlà n'ê zɔ̀m à yò bə̀ zhe : Shãã ga, bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ èta mɔ́ yà ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ nə́ba, ńmyɛ̌ ń zɛ̃̀ èlǎsɛ̃́ ń nə́ ń bwə̀l Yi-ni-zhú yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, e jà ń yà ń nə́ ń yǎl n cɔ̀ rə̀ yò. Wɔ́ rə̀myɛ́ dúdú bə̀ y'à yě, ²⁴sə bə̀ y'à n'ê cèrhé Yi à yilə.

Chapter 2

¹Byinə shí ǹdə́ nə̀na rə̀myɛ́ kwã nɛ́, a k' a kwɛ̃̀ a vò Zhərəzalɛm, àmyɛ́ ǹdə́ Barnabaasɛ. A zə Titi a m'a súlí ; ²sə wɔ́ Yi rə̀ byili rə̀myɛ́, ce a zɛ̃̀ zə bɛ nə́ m'é vò, a yí a nə kristə-lyì bí gùlú yé nɛ́ bé dúdú, a byili yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí à n'â bwə̀l à byili lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zwifubá ne mó. Sə wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ lyì-fwààlɛ́ mɔ́ nɛ à bwə̀l re a byili mùní ga à bə̀k'a vò à la tũ̌ ráá a yí a twĩ̀ e yə̀ nánfò yé.³Titi ń yà ń tó ne mó yà ń wɔ́ Gərɛkɛ, ǹdə́ rə̀myɛ́ ga bə̀ yə̀ mɔ nyɛ́ɛ́ bə ce bə gõ̀ mo yé. ⁴Sə da-byǎ nán-kɔ̀mrɛ tú bə zù nə́ wẽ́ bə̀ la nə́ba yǔr cìn-nɛrɛ́ y nə́ nɔ Yezu Kristə wẽ́ mó wẽ́, mùnì bə ce nə́ba yómre tumə wẽ́, ⁵sə nə́ yə̀ yó pɛ námpɔ́lɛ́ dwí-byǐ myɛ cìcì yé, nə́ cẽ bə̀ nyə̀ná nɛ́ yò. Nə́ wɛ̀rhɛ́ èta, mùnì ga á zhì yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí zhə̀n rɛ́ wẽ́, rǝ̀ bǝ̀k'a lyǝ́r yé⁶E gə wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ lyì-fwààlɛ mɔ́ yilə; bá ǹdə́ bə̀ gə́ y'à wɔ́ nɛ́ shãã ga mɔ́, rə̀myɛ́ mɔ́ yò yə̀ nɛ zwì yé : bə̀ Yi n'ê nyǐ lyì bí gakó ǹdə kɔn rə̀dù ta rə̀ yé né, byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ lyì-fwààlɛ mɔ́ t'â nyɛ́ɛ́ nɛ bə̀ à wɛ̀rhɛ́ kɔn dõ yé. ⁷Bə̀ bə̀ lwar bə̀ wɔ́ Yi rə̀ pɔ nɛ nyí b'à bwə̌l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí a byili byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwǐfubá mó ne, ǹdə rə̀ gə́ pɔ nyí Pyɛɛrɛ myɛ nɛ bə̀ ń bwə̌l ré n byili Zhwǐfubá ne né. ⁸Wɔ́ Yi rə̀ ce Pyɛɛrɛ jǐrh rə̀ tùntúm Zhwǐfubá yilə, wɔ́ rə̀myɛ́ myɛ rə̀ ce àmyɛ jǐrh rə̀ tùntúm lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwǐfubá mó myɛ yilə.⁹Bə̀ y'à n'ê nyǐ Zhakɛ ǹdə́ Səfwaasɛ ǹdə́ Zhã ǹdə Kristə-lyì gùlú w jàn rɛ́ ta. Bə̀myɛ́ zɛ̃̀ bə lwar bə̀ wɔ́ Yi rə̀ pɔ nɛ́ rə̀ pɛnɛ́ yá, bə zɛ̃̀ bə zə àmyɛ́ ǹdə́ Barnabaasɛ nə́myɛ̌ ǹdə́ bə̀myɛ́ ga ce jɛ̃̀rh dwã w nə́ wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù. Sə nə́myɛ̌ vò byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwǐfubá mó sono, sə bə̀myɛ́ vò Zhwǐfubá sono. ¹⁰Bə̀ zɛ̃̀ bə lwə̀l nə́ba kɔn rə̀dù, bə̀ nə́ y'ǎ lyǐrh Zhwǐfubá nə̀mwà bɛ́ yò. È wɔ́ èta à y'à n'â wɛ̀rhɛ́ nɛ́ dwə́l.¹¹Sǝ Pyɛɛrɛ gǝ́ tú n yí Ancɔɔsɛ, à bú mu lyì bí gakó yé né, bǝ̀ ń yà ń dówǝ́. ¹²Ń yà ń ju kùr ń nǝ́ ń tó Kristǝ-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó ne ń jí. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, lyì dwã zɛ̃̀ bǝ shí Zhakɛ sono bǝ bà. Ywẽ zɛ̃̀ rǝ̀ zhe mo, ń kǝ́ ń bǝ shɛ̀ Kristǝ-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó ne tó n jí yé, bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à shí Zhakɛ sõ mó y'à n'ê nyɛ́ɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó bǝ̀ bǝ̀ góm.¹³Kristǝ-lyì bí dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Zhwifubá mó gakó zɛ̃̀ bǝ̀myɛ tó bǝ zù tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ yǝ̀ tó ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ yě bǝ̀ rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n mɔ́ nɛ yé. Rǝ̀myɛ́ ce Barnabaasɛ myɛ tó n zù bǝ̀ nyǝ̀ná nɛ́. ¹⁴À gǝ́ pwírí bǝ̀ t'â zhǝ̀l zhǝ̀n sɔ́má y yó ǹdǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí gǝ́ n'ê byili ní mú, à wò Pyɛɛrɛ nɛ lyì bí gakó yé né: «Ǹmyɛ́ wɔ́ Zhwifu, sǝ ǹ jòm nyɔ̀nɔ̀ ǹdǝ lò mɔ̀bɔ́ ń dǝ̀ Zhwifu ta. Ǹ yǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ Zhwifubá ta yé. Bǝ̀kɔ́n yil ǹ nǝ zɛ̃̀ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń nyɛ́ɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó bǝ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ Zhwifubá¹⁵Nǝ́myɛ̌ wɔ́ Zhwifubá; nǝ́ dǝ̀ ǹdǝ lyì bí dwã bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l Yi nyǝ́ né mó ta yé. ¹⁶Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, nǝ́ yě b'è dǝ̀ Muyiisi nyǝ́ né zõ mó è b'a ce numbyíní cẽ dóó zal yé. Wɔ́ ǹ gǝ zhí Yezu Kristǝ ne dúdú, fòró Yi ce ǹ kǝ́ ǹ bǝ dóó zhe yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ́myɛ zù Yezu Kristǝ, mùnì ga nǝ́ gǝ́ zhí mu, sǝ Yi ce nǝ́ bǝ̀k'á k'é zǝ dwǝ́ǝ́re yé; sǝ è dǝ̀ Muyiisi nyǝ́ né zõ è b'a ce yé, bǝ̀ nyǝ́ né nǝ̀myɛ́ zõ mó wàr è b'a ce lò cẽ dóó zal yé.¹⁷Sə nə́ gə n'é pyà, nə́ bə̀k'á zə dóó Kristə wẽ́, e jà nə̀myɛ̌ cìcì mú y'ǎ wɔ́ yə̀-bəlwàálɛ cìnə́, è nə́ wɔ́ Kristə ń ce yə̀-bəlɔ̀lɔ́ ŋwɛ́nɛ́ ? È də̀ èta gaga ! ¹⁸À gə zɛ̃̀ à pwà wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ à wǔr a ló tɛ̃́ mɔ́, à k'â la lú, wɔ́ àmyɛ́ à k'â n'â dwé nyə́ né ne. ¹⁹Bə̀ wɔ́ nyə́ né dɛnnɛ à tó né a cì nyə́ né yilə, a zɛ̃̀ à ŋwɛ́nɛ́ Yi yilə.²⁰Àmyɛ́ cìcì mú k'â tɛ̀nɛ́ yé. Wɔ́ Kristǝ ń ŋwɛ́nɛ́ à wẽ́. À gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó èlǎsɛ̃́ mɔ́, wɔ́ Yi Byǐ mú ń swéné ne n pǝ ń myǝ̌l à yil mó ne à zhí. ²¹À t'â yǎl a zhɛ̃̀ Yi sónó w yé. Zhǝ̀nà, Muyiisi nyǝ́ né zõ mó gǝ y'à wɔ̌ è ce lò cẽ dóó zal, sǝ́ nyǐ Kristǝ cu mú wɔ́ nánfò, mǝ̀ bǝ kùr zhe yé.

Chapter 3

¹Galǝshi lyì, bǝ surhǝ zhe cìnǝ́, wɔ́ mɔ̌ lò ń pyìrhí á surhǝ né èta mɔ́? E jà bǝ byili bǝ̀ gǝ́ pǝpa Yezu Kristǝ dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó né mó pamparɛ̃ɛ̃ á gakó yé né á yírhǝ́ na. ²À n'â yǎl a bwǝ̀rh ába zɔ̀mɛ̀ rǝ̀dù sásá s'á lyár nɛ: wɔ́ Muyiisi nyǝ́ né zõ mó è ce Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só á yó wǝ, ráá yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí á nyɛ̀ɛ̀ á zɛ̃̀ á zwẽ re mó è ce? ³Surhǝ mwìrì ába nà? Á ji kùr ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn, èlǎsɛ̃́ á zɛ̃̀ á n'á yǎl á báásɛ ǹd'á sǝ̀pwà jàn?⁴Kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi tó á dɛnnɛ rǝ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ gakó b'a yǝ̀ nánfò? Rǝ̀ wàr rǝ̀ b'a yǝ̀ nánfò yé. ⁵Yi gǝ́ n'ê ce rǝ̀ Eshirhǝ y swé á yó wǝ, rǝ j'à n'ê wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ nánzhǝzhɔ̌ á sõ mó, wɔ́ byè yilǝ? Wɔ́ Muyiisi nyǝ́ né zõ mó è ce, ráá yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí á nyɛ̀ɛ̀ á zɛ̃̀ á zwẽ re mó è ce?⁶Abǝraham myɛ yàl èta. Bǝ̀ zɔ̀m ń yò Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Ń zɔ Yi zhǝ̀nà. Rǝ zɛ̃̀ rǝ nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta, ń gǝ́ zhí ri mú yilǝ.» ⁷Lwar-na bǝ̀ wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhí Yi ni mú bǝ̀ wɔ́ Abǝraham nɛ̀mɛ́. ⁸Bǝ̀ dámǎ bǝ byili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó gǝ zù Yi, rǝ̀ b'a ce bǝ̀ k'ê t'â la dwǝ́ǝ́re zal yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, rǝ̀ dámǎ rǝ byili yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí Abǝraham nɛ. Rǝ̀ wò mò: «À b'a tó ǹmyɛ́ dɛnnɛ a cĩ́ bwǝl lũ w lyì bí gakó yó.» ⁹Abǝraham gǝ́ yà ń zhí Yi ni mú ce rǝ̀ cĩ́ bwǝl ń yó. Èta, lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹmyɛ zhí ri ǹdǝ Abǝraham ta, rǝ̀ b'a cĩ́ bwǝl ǹ yó ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ cĩ́ bwǝl Abǝraham yó né.¹⁰Sǝ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nǝ́ ń bùl bǝ̀ Muyiisi nyǝ́ né zõ mó b'a ce n nǝ vwǎrh, rǝ̀-ná-cí yò zhìlì. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ tá ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ byili nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né dɛ̃ gakó, ǹ yò b'a zhìlì.» ¹¹Bǝ̀ byili pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ Muyiisi nyǝ́ né zõ mó wàr è b'a ce lò cẽ dóó zal yé. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhí Yi ni, rǝ̀ b'a ce ǹ kǝ́ ǹ tá ǹ la dóó zal yé. Ǹ b'ǎ nǝ nyǔ.» ¹²Muyiisi nyǝ́ né zõ mó ǹdǝ́ Yi-ni-zhú mú dǝ̀ rǝ̀dù yé. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó nyǝ́ né byili mú, ǹ b'ǎ zǝ nyǔ nyǝ́ né jàn yilǝ.»¹³Kristǝ lwǝ̌r nǝ́ba nyǝ́ né nǝ̀ y'à lyẽ nǝ́ba mó wẽ́. Ń zwẽ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à zhìlì nǝ́ yò mó n cĩ́ ń cìcì yó wǝ. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ń tɔ̌r nyíní cǒ yó, ń yò zhìlì.» ¹⁴Kɔn yàl èta mùnì ga byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó nǝ bwǝl ré Yi y'à bwǝl rǝ̀ nyí Abǝraham nɛ mɔ́ Yezu Kristǝ jàn yilǝ. Nǝ́ gǝ zhí Yi ni, nǝ́ b'ǎ nǝ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi y'à bwǝl rǝ̀ nyí mú.¹⁵Da-byǎ, à b'a zǝ kɔn rǝ̀dù rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́myɛ̌ numbyínǝ́ bé cìcì tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né wẽ́ a b'a myɛrhɛ: lwar-na bǝ̀ lò gǝ bwǝl nyí ǹdǝ nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní, lò dõ wàr ń mà n shí kwã nɛ́ n cɔ̀ rɛ̀, ráá n súlí kɔn dõ né yé. ¹⁶Èta myɛ, Yi bwǝl nyí bǝ̀ rǝ̀ la kɔn Abǝraham ǹdǝ́ ń nɔ̃̌ nɛ pɔ. Wɔ́ Abǝraham ǹdǝ́ ń nɔ̃̌ nɛ Yi bwǝl nyí rí. Bǝ̀ yǝ̀ kɛ̃ bǝ̀: «Abǝraham ǹdǝ́ ń nɛ̀mɛ́», ǹdǝ wɔ́ lyì nánzhǝzhɔ̌ yò bǝ̀ n'ê zɔ̀m ta yé. Bǝ̀ kɛ̃ bǝ̀: «Abǝraham ǹdǝ́ ń nɔ̃̌.» Rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ wɔ́ lò mǝ̀dù yò bǝ̀ zɔ̀m. Lwar-na bǝ̀ nɔ̃̌ w òmyɛ́ mɔ́ wɔ́ Kristǝ.¹⁷Wɔ́ yál à n'â yǎl a wɔ̀ bǝ̀ nyǐ Yi y'à bwǝl nyí, rǝ wɔ̀ bǝ̀ nyì-bwelé y èmyɛ́ t'â la kwǎrh gaga yé. Rǝ̀ pɔ rǝ̀ nyǝ́ né Muyiisi ni ǹdǝ́ rǝ̀ gǝ́ wɛ̀rhɛ́ rǝ̀ nyì-bwelé y mó zhe byinǝ zwã̌-àna ǹdǝ́ shǝ́-ètɔ̀. Nyǝ́ né nǝ̀myɛ́ wàr nǝ̀ b'a cɔ̀ rǝ̀ nyí rí rǝ̀ bwǝl mó rǝ jǐrh kɔn nánfò yé. ¹⁸È gǝ wɔ́ nyǝ́ né dɛnnɛ lò mà n tó né n nǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi y'à byili bǝ̀ rǝ̀ la rǝ̀ lyì bí ni pɔ mɔ́, sǝ́ nyǐ lò kǝ́ ń wàr ń mà n nǝ rɛ nyí rí rǝ̀ y'à bwǝl mó yil yé. E j'à wɔ́ nyí rí rǝ̀ bwǝl mó dɛnnɛ rǝ̀ tó né rǝ byili rǝ̀ sónó w Abǝraham nɛ.¹⁹Wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil nyǝ́ né ŋwɛ́nɛ́? Nǝ̀myɛ́ wɔ́ súlí nǝ̀ súlí ní, mùnì ga nǝ sɛ̃ lyì bí ni bǝ lwar kɔn dɛ̀bɛ́ ná-dwí yil rǝ̀ dǝ̀ Yi pùbùlǝ̀, bǝ̀ m'ê dɛ̃̀ nɔ̃̌ w Yi bwǝl ò nyí Abǝraham nɛ mɔ́. È gǝ wɔ́ Yi nyǝ́ né yilǝ, wɔ́ màlɛ́kabá bǝ̀ tó numbyíní dɛnnɛ bǝ bǝ̀ e byili ni lyì bí ni. ²⁰Sǝ è gǝ wɔ́ rǝ̀ nyì-bwelé y yilǝ, rǝ̀ yǝ̀ lò dɛnnɛ tó yé; wɔ́ rǝ̀ cìcì rǝ̀ zɔ̀m.²¹Rǝ̀myɛ́ nǝ zɛ̃̀ è n'ê yǎl e byili bǝ̀ Muyiisi nyǝ́ né n'ê cǝ̀r Yi nyì-bwelé yǝ́? È dǝ̀ èta yé. Nyǝ́ né bǝ̀ pɔ mɔ́ gǝ y'à wɔ̌ nǝ̀ n'ê pɛ nyǔ numbyíní ni, lyì bí y'à wɔ̌ bǝ̀ m'a tó nǝ̀ dɛnnɛ bǝ cẽ dwǝ́ǝ́re zal yé. ²²Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ byili bǝ̀ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ cǐ lũ w lyì bí gakó. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl rǝ̀ nyí mú, rǝ̀ b'a pǝ rɛ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó ne, bǝ̀ gǝ́ zhí mu mú yilǝ.²³Shãã ga, wɔ́ Muyiisi nyǝ́ né nǝ̀ y'à n'ê yìlì nǝ́ba ǹdǝ byǝ̀nǝ́-jì lyì ta, nǝ́ m'é dɛ̃̀ Yi-ni-zhú mú cǝ-kɔ́lɔ́ wá, mùnì ga, cǝ-kɔ́lɔ́ w òmyɛ́ gǝ yúwǝ́, sǝ Yi byili nǝ́ba nǝ́ gǝ́ b'ǎ zhí ri ní. ²⁴Wɔ́ èta nyǝ́ né yìlì nǝ́ba né, kɔn b'e yí Kristǝ twírí yǝ́, mùnì ga Yi ce nǝ́ bǝ̀k'á k'é zǝ dwǝ́ǝ́re, nǝ́ gǝ́ zhí ri mú yilǝ. ²⁵Sǝ èlǎsɛ̃́, Yi-ni-zhú mú cǝ-kɔ́lɔ́ w gǝ́ yú mú ce, nǝ́ k'é bǝ yìlnǝ̀ mó ńmyɛ̌ mɔ́ tum zhe yé. ²⁶Ámyɛ̌ gakó wɔ́ á gǝ́ zù Yezu Kristǝ mó è ce, á wɔ́ Yi byǎ.²⁷Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á zwẽ nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ Yezu Kristǝ wẽ́ mó, wɔ́ zú á zù mù ǹdǝ kàmǝ̀-zwǐ ta. ²⁸È k'ê bǝ zhe bǝ̀ mɔ̀bɔ́ wɔ́ Zhwifu, mɔ̀bɔ́ dǝ̀ Zhwifu yé; è bǝ zhe bǝ̀ mɔ̀bɔ́ wɔ́ yóm, mɔ̀bɔ́ cǐ ń cìn yé; è k'ê bǝ zhe bǝ̀ mɔ̀bɔ́ wɔ́ bal, mɔ̀bɔ́ wɔ́ kɛ̃ yé, b'ǎ gakó jǐrh kɔn rǝ̀dù sá Yezu Kristǝ wẽ́. ²⁹Á gǝ́ wɔ́ Kristǝ lyì mú ce, á wɔ́ Abǝraham nɛ̀mɛ́, sǝ á b'ǎ nǝ cǝl kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl nyí bǝ̀ rǝ̀ la Abǝraham nɛ pɔ mɔ́ wẽ́.

Chapter 4

¹Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ gə gwẽ̌ yə̀ yí è da jɛ̃̀-kɔn cìnú, àmyɛ́ n'â bùl bə̀ è də̀ kaka yé, è nyɛ̌ ǹdə jì-bɔ̃̀ɔ̃́ ta, e jà wɔ́ èmyɛ́ è la b'e cìní kɔn gakó lyə́m lyə́m. ²È mə̌ s'e zwẽ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ ń'ê nyǐ èmyɛ́ ǹdə́ è da kɔn rɛ́ yò mó nyí ni, kɔn la m'e yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ è da byili mú.³Nə́myɛ y'ǎ wɔ́ èta shãã ga , ǹdə́ nə́ gə́ y'ǎ gwẽ̌ wɔ́ ǹdə bə̀sɔ́ná ta yi ní, nə́ y'ǎ wɔ́ lũ w wẽ̀ ré námmársɛ́ yómə́ ; ⁴sə yi rí gə́ tú rə yí rə zhɛ̀, Yi twĩ̀ rə̀ Byǐ mú, bə̀ tó kɛ̃ dɛnnɛ bə lù mu nyə́ né wẽ́, ⁵mùnì ga n vwǎrh lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ y'à wɔ nyə́ né wẽ́ mó, mùni ga Yi ce nə́ jǐrh rə̀ byǎ.⁶Yi twĩ̀ rǝ̀ Byǐ mú Eshirhǝ y nǝ́ wun ní wẽ́, rǝ m'e byili b'ǎ wɔ́ rǝ̀ byǎ zhǝ̀nà, sǝ Eshirhǝ y ce nǝ́ r'é bya nǝ́ zhe: «Aba», rǝ̀ kùr wɔ́: «À Da». ⁷Rǝ̀myɛ́ ce, ǹ kǝ́ ǹ dǝ̀ yóm yé. Ǹ wɔ́ Yi byǐ. Sǝ ǹ gǝ́ wɔ́ Yi byǐ mú ce, ǹ b'ǎ nǝ cǝl kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi tɛnɛ rǝ̀ byǎ bɛ́ yil mó wẽ́.⁸Á y'ǎ yǝ̀l Yi pár shãã ga yé. Á y'ǎ wɔ́ wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ yírhǝ́ bǝ nɛ, rǝ j'à dǝ̀ yǝ mó yómǝ́. ⁹9 Sǝ èlǎsɛ̃́, á lwar Yi párá. Kɔn du, Yi cìcì mú myɛ yě b'ǎ wɔ́ rǝ̀myɛ́ byǎ. Byè yil á nǝ zɛ̃̀ á k'á n'á yǎl á zù wẽ̀ dé rǝ̀myɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ ŋwɔ̀nɔ́ zhe, rǝ j'à bǝ kùr zhe mó? E zɛ̃̀ wɔ́ yál á k'á n'á yǎl á jǐrh rǝ̀ yómǝ́, náá etǝra?¹⁰Á n'á zwẽ nyí bə̀ dwã ǹdə́ cànsɛ ǹdə́ byinə jàlà ŋwɛ́nɛ́ nə̀ du dwã ! ¹¹Ywẽ zhe ne ǹdə́ è gə wɔ́ tum nánfò à twĩ̀ á sono¹²Da-byǎ, à jǐrh ǹdǝ á ta. Rǝ̀myɛ́ ce, à n'â lwǝ̀l ába: wɛ̀rhɛ́-na ǹdǝ à ta. Á yǝ̀ nɛ lwɛlɛ dǝ́-byǐ wɛ̀rhɛ́ yé. ¹³Á yě bǝ̀ à gǝ́ jɛ̀rɛ̀ a bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí a byili ába mó, wɔ́ à gǝ́ y'à bǝ jàn zhe mó yi ní. ¹⁴À yala nɛ́ gǝ́ y'à nyɛ̌ nɛ́ mɔ́ y'à wɔ̌ rǝ̀ b'a ce á nyɛ̃́ nɛ, ráá á dùr á yẽ̌ ne, sǝ á yǝ̀ èta wɛ̀rhɛ́ yé. Á zwẽ à zhǝǝlé ǹdǝ Yi màlɛ́ka ta. Á gaga mɔ́ zwẽ ne ǹdǝ Yezu Kristǝ ta.¹⁵È nə wɔ́ tɛ̌ rə̀ wɔ́ á wu-nyɔ̃̀ wá ? à n'â wə̀l ába, bə̀ ǹdə́ kɔn gə y'à wɔ̌ myɛ, á y'ǎ m'ǎ járh yírhə́ né á pɛ̃. ¹⁶Á n'á bùl bə̀ à m'a zɛ̃̀ á jǐrh á zù-bal zhə̀n rɛ́ à zɔ̀m a byili ába mɔ́ yilǝ?¹⁷Lyì ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ wɔ́ só bǝ̀ só ába ta, e j'à wɔ́ kɔma. Wɔ́ yál bǝ̀ n'ê yǎl bǝ pɔr ába àmyɛ́ kwã nɛ́, á k'á tó bǝ̀myɛ́ nɛ. ¹⁸18 Á mǝ̌ s'á zǝ yǝ̀wǎl twéé twéé ǹdǝ́ cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́, sǝ è bǝ̀k'a yǝ̀ à gǝ ŋwɛ́nɛ́ á sõ yi ní dúdú yé.¹⁹À byǎ, zwini k'ê zhe ne dɛ̃́dɛ̃́ á yilǝ, ǹdǝ kɛ̃ pwǐ gǝ́ y'a yì ní, sǝ rǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀ kɔn la m'e yí Kristǝ jòm á wẽ́ pamparɛ̃ɛ̃. ²⁰À y'à só ǹdǝ́ à wu gakó s'a yǝ̀ á sõ a kwɛrhɛ a zɔ̀m ǹd'ába, b'à wu n'ô zɛ̃̀ á yilǝ.²¹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á yǎl á yə̀ nyə́ né yómə́ mó, byilinə rə̀myɛ́ àmyɛ́ nɛ a nyì : Á bə zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó kùr nyɛ̌ nà ? ²²Rə̀ n'ê byili bə̀ Abərəham lùl bala-byǎ bə̀lyè. Bal-byǐ y èdù y wɔ́ Agaarɛ mɔ́ ń wɔ́ yóm-kɛ̃ mɔ́ nyǎ, ń dõ mó wɔ́ Abərəham kɛ̃ Sara nyǎ. ²³Mɔ̀bɔ́ Agaarɛ lùl mó wɔ́ numbyíní pùbùlə̀ kɔna, sə mɔ̀bɔ́ Sara lùl mó wɔ́ Yi nyi-bwelé y kɔna.²⁴Rǝ̀myɛ́ n'ê byili nǝ́ba bǝ̀ kana bɛ́ bǝ̀lyè y n'ê myɛrhɛ dɔbrɛ́ kùrǝ̀ nǝ̀lyè yǝ́. Agaarɛ byǎ bɛ́ wɔ́ yómǝ́. Ń nǝ́ ń myɛrhɛ dɔbrɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi zɔ Sǝnǝyi pyɔ̀ w yó mó. ²⁵Pyɔ̀ w òmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ Arǝbyi ní, n jà ń nǝ́ ń myɛrhɛ Zhǝrǝzalɛm. Cɔ w òmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ zà zà, òmyɛ́ ǹdǝ́ ò lyì bí ga wɔ́ yómǝ́.²⁶Sə Zhərəzalɛm y è ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ mɔ́, wɔ́ cɔ w òmyɛ́ ò wɔ́ nə́ ná mɔ́. ²⁷Eta bə̀ bə kɛ̃ bə wɔ̀ : «kɛ̃, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yə̀ lùl mó, ce ǹ wu yə̀ nyɛ̀n. Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yə̀ byǐ lul zúzúnú pár lwar mɔ́, búbwéé ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ ; bə̀ kɛ̃ mɔ̀bɔ́ bə̀ yǎrh tɛ̃́, bə̀ t'â cili ń sõ, ń mà n nə bə̀sɔ́ná nánzhəzhɔ̌ du mɔ̀bɔ́ ń byal mɔ́ só mó«²⁸Da-byǎ, è gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, á wɔ́ Yi nyì-bwelé y byǎ ǹdə Yəzakɛ ta. ²⁹Shãã ga byǐ mú mɔ̀bɔ́ bə y'à lùl ǹdə́ numbyíní pùbùlə̀ mó, yà ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ̀bɔ́ ń yàl Yi Eshirhə y kɔn mɔ́, sə zà zà myɛ, kɔn gwẽ̌ wɔ́ èta.³⁰Wɔ́ bǝ̀kɔ́n Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ n'ê byili? Rǝ̀ wòwǝ̀: «Vǔr yǝ-kɛ̃ mɔ́ ǹdǝ́ ń byǐ mú ga ǹ sono, bǝ̀ yǝ-kɛ̃ mɔ́ byǐ mú bǝ mǝ̌ sǝ n zǝ cǝl ń da jɛ̃̀-kɔn rɛ́ wẽ́ yé. Wɔ́ da mɔ́ kɛ̃ mɔ́ páá mɔ́ byǐ mú ń mǝ̌ sǝ n cìní ri.» ³¹Da-byǎ, nǝ́ dǝ̀ yǝ-kɛ̃ mɔ́ byǎ yé. Nǝ́ wɔ́ kɛ̃ mɔ́ páá mɔ́ byǎ.

Chapter 5

¹Wɔ́ nə́ cìn-cìnú yil Kristə zwẽ nə́ba. Zhǐ-nə kẽkẽ, á bə̀k'á shɛ̀nɛ́ á ce á cìn yómde tumə wẽ́ kə́dò yé. ²Nyǐ-nə àmyɛ́ Pwəə, à n'â wə̀l ába; á gə n'á ce bə̀ gòm ába, sə́ nyǐ Kristə tum rí k'ê bə kùr zhe gaga á yil yé.³Sə à gwẽ̌ n'â bwérhé à byili ába bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nǝ́ ń ce bǝ̀ gòm mó, kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ sǝ́ zwẽ Muyiisi nyǝ́ né gakó. ⁴Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á yǎl á zwẽ Muyiisi nyǝ́ né mùnì ga á bǝ̀k'á k'á zǝ dwǝ́ǝ́re mó, á pɔr Kristǝ kwã nɛ́, ce á k'á wàr á b'ǎ nǝ Yi pɛnɛ́ y nánfò w yé.⁵Sǝ è gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ yilǝ, Yi b'a ce nǝ́ k'é t'á la dwǝ́ǝ́re zal yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ nǝ́ r'é dɛ̃̀ ǹdǝ́ Eshirhǝ́ náàcɛ̀nɛ́ jàn, nǝ́ gǝ́ zhí Kristǝ ni mú yilǝ. ⁶Lò ǹ gǝ zù Kristǝ, ǹ gòm ráá ǹ yǝ̀ gòm, rǝ̀myɛ́ dǝ̀ kaka yé. Tɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe kùr mú, wɔ́ ǹ gǝ zhí Yi ni ń zɛ̃̀ ǹ nǝ́ ǹ twĩ̀ sónó tumǝ. ⁷Á ju kùr cɛ̀nɛ̀. È nǝ wɔ́ yẽ̀ lò ń ce á yẽ̌ zhǝ̀n rɛ́ zõ mó ne? ⁸Bùlǝ̀ né nǝ̀myɛ́ yǝ̀ mɔ̀bɔ́ ń byẽ̀ ába mɔ́ sò shí yé.⁹Bǝ̀ y'a wɔ̀ bǝ̀ sã̀-nǝ̀byẽ̌ námpɔ́lɛ́ gǝ co mún wẽ́ mǝ̀ gakó n'ê zɛ̃̀. ¹⁰Sǝ Cǐnnǝ mó jàn yil à zhe á zhǝ̀nà. Ń ce à yě pamparɛ̃ɛ̃ b'ǎ bùlǝ̀ né ǹdǝ́ à nyǝ̀ná nɛ́ ga wɔ́ rǝ̀dù. Sǝ è gǝ wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zhízhǐ á wun ní mú yilǝ, ń gǝ wɔ́ mámá myɛ, Yi b'a pɔ̃ còrhò-tum.¹¹Da-byǎ, lwar-na b'è gǝ wɔ́ àmyɛ́ cìcì mú yilǝ, à gǝ y'à gwẽ̌ n'â bwǝ̀l à byili lyì bí ni bǝ̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ sǝ bǝ gõ̀ bè, wɔ́ bǝ̀kɔ́n yil bǝ̀ y'à m'a cǝ̀ǝ̀lè bǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀? À gǝ y'à n'â byili èta, Kristǝ dǝ̀-jɔrhɔ́ w nyǝ̀ná nɛ́ y'à k'ê t'â la yò yál lò lò sõ yé. ¹²Sǝ è gǝ wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ bǝ̀ n'ê zhizhiri á wun ní mú yilǝ, bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ ce bǝ kɔkwa bɛ!¹³Da-byǎ, è gǝ wɔ́ ámyɛ̌ yilǝ, Yi byẽ̀ ába mùnì ga á cìní á cìnǝ̀, sǝ á bǝ mǝ̌ s'á zǝ á cìn-cìnú mú mǝ̀myɛ́ á b'á twĩ̀ á yala nɛ́ pùbùlǝ̀ yé. Zǝ-na rǝ̀myɛ́ á m'á sɛ̃ dwã nɛ ǹdǝ́ sónó. ¹⁴Kɔn dɛ̀bɛ́ Muyiisi nyǝ́ né n'ê byili mú gakó ŋwɛ́nɛ́ zɔ̀mɛ̀ rǝ̀dù wẽ́. Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ n'ê wǝ̀lǝ̀: Swéné ǹ dõ ǹdǝ ǹ cìcì ta. ¹⁵Sǝ dɛ̃̌-na á cìnǝ̀. Á gǝ zɛ̃̀ á n'á vwar dwã ǹdǝ kǔlsi ta, á n'á nwɛ̀nɛ̀ dwã, á n'á cɛ̀mɛ̀ dwã, lwar-na b'ǎ m'ǎ zhìlì dwã yò.¹⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à n'â wǝ̀l ába: Yẽ̌-nǝ á cìn ni á ce Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jɔ̃̀ wa, e zǝ ába e vò. Èta, á k'á t'á la á yala nɛ́ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ pùbùlǝ̀ wɔ̀rhɔ́ yé. ¹⁷Lwar-na bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ á yala nɛ́ shilǝ né n'ê yǎl mɔ́, Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ t'â yǎl rɛ yé. Tɛ̀bɛ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ myɛ n'ê yǎl mɔ́, á yala nɛ́ shilǝ né myɛ t'â yǎl rɛ yé. Yala nɛ́ shilǝ né ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ n'ê bwí dwã. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, cɛ̀nɛ̀ rɛ́ á n'á yǎl á wɛ̀rhɛ́ mɔ́, á wàr rɛ s'á wɛ̀rhɛ́ yé. ¹⁸Sǝ è gǝ wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ è n'ê zǝ ába è zhǝ̀lǝ̀, á k'á t'á la nyǝ́ né yómǝ́ yál yé.¹⁹Á cìcì mú yě kɔn ná-dwí yil yala nɛ́ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ n'ê ce lyì bí wɛ̀rhɛ́. Sǝ̀ n'ê ce bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ fwǝ̌l tumǝ; bǝ̀ n'ê twĩ̀ tùntùm-bǝyààlɛ, bǝ̀ n'ê twĩ̀ ǹdǝ bǝ gǝ́ só né; ²⁰bǝ̀ n'ê wùlì tɛ̃́ bǝ̀ cèrhé wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ Yi; bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ cǝ́mǝ́ námmǝlwǎlsɛ; bǝ̀ n'ê súl dwã, bǝ̀ n'ê bwí dwã, bǝ̀ n'ê dùr dwã bwɛ̃̌; bǝ̀ n'ê kwè lyimǝ ǹdǝ́ dwã; bǝ̀ n'ê yǎl bǝ̀ lyì bí gakó nǝ bɛ; bǝ̀ n'ê pɔr dwã nɛ kùkùl kùkùl, bǝ̀ gǝ́ bǝ dwã zɔ̀mà kùr nyɛ̌ mɔ́ yilǝ; ²¹bǝ̀ n'ê dùr bǝ̀ dwã bɛ́ wẽ̀ ré bwɛ̃̌; bǝ̀ n'ê nywɛ̃̀ sɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ; bǝ̀ n'ê jí dɛ̃́dɛ̃́. Wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ dwí rí dwã̃ myɛ súlí rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́. À k'â n'â byili ába, ǹdǝ à gǝ́ jɛ̀rɛ̀ a byili ába ní: Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ tumǝ né nǝ̀myɛ́ dwí rí gakó t'â la jàà nɔ Yi tǝnà y wẽ́ yé.²²Sǝ kɔn dɛ̀bɛ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ n'ê pɛ mɔ́, wɔ́ dwã sónó, wu-nyɔ̃̀, yǝ̇-zùlǝ́, yala nɛ zhìlù, cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́, dwã nɛ sãɔ̃, e zǝ dwã zhǝ̀nà, ²³wu-bɔ̀nɔ̀, ǹdǝ́ cìn-zal. Muyiisi nyǝ́ né t'â cẽ rǝ̀myɛ́ yò yé. ²⁴Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó, bǝ̀ pǝpa bǝ̀ yala nɛ́ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ sǝ̀ n'ê zǝ bɛ sǝ̀ zhǝ̀l mó dǝ̀-jɔrhɔ́ yó.²⁵Wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ è ce nǝ́ ŋwɛ́nɛ́. Rǝ̀myɛ́ ce, yẽ̌-nǝ e zǝ nǝ́ba e vò. ²⁶Nǝ́ bǝ̀k'á yǝ̀ cìn-byiliu cìnǝ́ yé. Nǝ́ bǝ̀k'á bú dwã yé, sǝ nǝ́ bǝ̀k'á dùr dwã bwɛ̃̌ myɛ yé.

Chapter 6

¹Da-byǎ, wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ è n'ê zǝ ába è zhǝ̀lǝ̀. Rǝ̀myɛ́ ce, á gǝ nɔ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń dwé, s'á k'á zǝ mɔ ǹdǝ́ wu-bɔ̀nɔ̀ á cĩ́ sɔ́má kɛ̀bɛ́ è càn yó. Sǝ à n'â wǝ̀l ámyɛ̌ cìcì mú mǝ̀dù mǝ̀dù gakó ne: á y'ǎ dɛ̃̀ á cìnǝ̀, bǝ̀ ǹ cìcì mú wɔ̌ ǹ twi sòlò wẽ́. ²Sɛ̃-na dwã nɛ á yò-cǝ̀ǝ̀le wẽ́. Á gǝ n'á wɛ̀rhɛ́ èta, wɔ́ Kristǝ nyǝ́ né á n'á zwẽ.³Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ bùl bǝ̀ ǹ kɔna, ń jà ǹ dǝ̀ kaka, wɔ́ ǹ cìn ǹ nǝ́ ǹ jǝ́jɛ̀rɛ́. ⁴Lò gakó mǝ̌ sǝ́ nyǐ tɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ cɛ̀nɛ̀. Rǝ̀ gǝ b'a pɔ̃́ wu-nyɔ̃̀, s'e yǝ̀ ǹ dúdú wẽ́, sǝ ǹ bǝ̀ká zǝ rɛ ń myɛrhɛ ǹ dõ nyǎn nɛ yé, ⁵bǝ̀ lò gakó mǝ̌ sǝ́ cili ǹ cìcì nǝ̀ná nɛ́ sono.⁶Lò mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê cèrhè kàrmɔ̀, ń mǝ̌ sǝ n vùr ń jɛ̃̀-kɔn n pǝ mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń cèrhè mò mó ne. ⁷Á bǝ̀k'á jǝ́jɛ̀rɛ́ á cìn yé. Zhǝ̀nà, Yi bǝ shɛ̀ rǝ̀ mɔ̌n yò yé. Kɔn dɛ̀bɛ́ lò dùwǝ̀, wɔ́ rǝ̀myɛ́ ń la jǝ̌r. ⁸Lò ǹ gǝ dù ǹ yala nɛ́ shilǝ né, wɔ́ ǹ yò zhìlù nǝ̀ b'a ce rǝ yǝ̀ ǹ lyààrɛ́ kɔn ń jǝ̀r. Sǝ ǹ gǝ dù tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ pùbùlǝ̀ mó, è m'a ce ń jǝ̀r nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌.⁹Bà-nà nǝ́ bǝ̀k'á ga lyààrɛ nɛ ǹdǝ́ cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ yé. Zhǝ̀nà, nǝ́ gǝ pyɛ́nɛ́ dɛ̃ rɛ́ m'e yí, nǝ́ b'ǎ nǝ́ kwǎndɛ. ¹⁰Rǝ̀myɛ́ ce, bà-nà nǝ́ zǝ bɔ̀l mɔ́ mɔ̀bɔ́ mǝ̀ dàl nǝ́ yil mó, nǝ́ m'é twĩ̀ cɛ̀nɛ̀ lyì bí gakó ne, sǝ kɔn du, nǝ́ twĩ̀ cɛ̀nɛ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ nǝ́ da-byǎ Kristǝ Kristǝ-lyì mú ni.¹¹Á gǝ la nyǔ èlǎsɛ̃́, á b'ǎ pwírí kǝkɛ̃ɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nyɛ̌ nánfwààlɛ, bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ cìcì à kɛ̃ rɛ. ¹²Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê yǎl bǝ nyɛ́ɛ́ ába bǝ ce góm mó wẽ́ mó, wɔ́ cìn-byilu bǝ̀ n'ê yǎl bǝ tó numbyísí nyǝ̀ná nɛ́ dɛnnɛ bǝ wɛ̀rhɛ́. Tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê pyà mɔ́, wɔ́ bǝ̀ la cǝ̀r nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ la nɔ Kristǝ dǝ̀-jɔrhɔ́ w yil mó yé ne. ¹³Bǝ̀myɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê ce bǝ̀ gòm be mó cìcì t'â zwẽ Muyiisi nyǝ́ né yé. Bǝ̀ j'à n'ê yǎl sǝ gõ̀ ába, sǝ bǝ zɛ̃̀ bǝ zǝ rǝ̀myɛ́ bǝ m'e zhẽ̌ bǝ̀ cìn dɛ̃̌.¹⁴Sǝ è gǝ wɔ́ àmyɛ́ yilǝ, à zhe nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ dǝ̀-jɔrhɔ́ w zhǝ̀nà, bǝ̀ ò ce a zɛ̃̀ à n'â nyǐ lũ w ǹdǝ wɔ́ cú ò cù ta à yilǝ, ǹdǝ wɔ́ cú àmyɛ cù ta lũ w yilǝ. ¹⁵Bǝ̀ gǝ gòm lò, bǝ̀ gǝ yǝ̀ mɔ gòm myɛ, rǝ̀myɛ́ dǝ̀ kaka yé. Tɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe kùr mó, wɔ́ ǹ gǝ jǐrh lyì-dul. ¹⁶Yi b'a dùr byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwẽ nyí rí rǝ̀myɛ́ mɔ́, ǹdǝ́ rǝ̀ dwí rí púlǝ́púlǝ́ nɔ̀nɔ̀, sǝ rǝ̀ yǝ̀-zùlǝ́ né yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ bɛ!¹⁷Sǝ kɔn zhí zà, lò bǝ̀ká n kǝ́ n bǝ̀ n nwɛ̀nɛ̀ nɛ yé, bǝ̀ Yezu nɔ̀nɔ̀ w dɛ̃ nɛ à m'â zhǝ̀lǝ̀. Sǝ rǝ̀myɛ́ n'ê byili b'à wɔ́ ń tùntùnnǝ. ¹⁸Da-byǎ, nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ mà n cĩ́ bwǝl á yó! Amɛn!

Ephesians

Chapter 1

¹Àmyɛ́ Pwǝǝ, Yi ce à wɔ́ Yezu Kristǝ tùntúm ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Wɔ́ àmyɛ́ à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ Yi lyì, á ŋwɛ́nɛ́ Efɛɛzɛ nɛ́, á zù Yezu Kristǝ mó ne pɔ. ²Nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ m'a cĩ́ bwǝl á yó, sǝ bǝ pǝ ába yǝ̀-zùlǝ́!³Bà-nà nǝ́ cèrhé nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ Da Yi rí, bǝ̀ rǝ̀ cĩ́ bwǝl dwí tɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ n'ê shí dɛ̃̌ Arǝzana w mɔ́ nǝ́ yó. Bwǝl ré rǝ̀myɛ́, wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ sõ rǝ̀ n'ê shí ní, Kristǝ jàn yilǝ. ⁴4 Yi tó Kristǝ dɛnnɛ rǝ cír nǝ́ba ǹdǝ́ rǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ lũ w wɛ̀rhɛ́ yé, rǝ ce nǝ́ jǐrh rǝ̀ lyì zhǝ̀nà, dóó bǝ̀k'á jòm nǝ́ yó w rǝ̀ yé né yé.⁵Rǝ̀ gǝ́ só nǝ́ba mó ce, rǝ̀ gu rǝ̀ wẽ́ rǝ̀ n'ê yǎl bǝ̀ nǝ́ tó Yezu Kristǝ dɛnnɛ nǝ́ jǐrh rǝ̀ byǎ. Rǝ̀myɛ́ yàl rǝ̀ pùbùlǝ̀, rǝ̀ gǝ́ wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cí mú yilǝ. Rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ èta nǝ́ yilǝ, ⁶mùnì ga nǝ́ cèrhé re rǝ̀ gǝ́ tó rǝ̀ Byì-sónó w dɛnnɛ rǝ pǝ nǝ́ba rǝ̀ zùwǝ́ pɛnɛ́ y nánfó w mɔ́ yilǝ.⁷Kristǝ zǝ ń cìn n yǝ̀ vwĩ̀-kɔna. Nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ tó ń jal mɔ́ dɛnnɛ nǝ́ nǝ nǝ́ cìnǝ̀, nǝ́ jà nǝ́ nǝ nǝ́ dwǝ́ǝ́ré sǔbri. Èta, Yi byili rǝ̀ pɛnɛ́ nánfó w rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba mɔ́. ⁸Rǝ̀ pɛnɛ́ nánfò w já dɛ̃́dɛ̃́, rǝ̀ pɔ nǝ́ba surhǝ ǹdǝ́ lárma dwí gakó.⁹Kɔn ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ y'à shèè, Yi y'à dámǎ rǝ gu rǝ̀ wẽ́ rǝ̀ la tó Kristǝ dɛnnɛ rǝ wɛ̀rhɛ́, rǝ̀ gǝ́ wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cí mú yilǝ. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ Yi ce nǝ́ lwar. ¹⁰Yi n'ê yǎl rǝ pyìrh kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ ǹdǝ́ rǝ̀ yi rí gǝ tú rǝ̀ yúwǝ́. Rǝ̀myɛ́ yi ní, Yi b'a mù kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ yó mó dwí gakó dwã w rǝ ce Kristǝ jɔ̃̀ w n cìní.¹¹Yi n'ê wὲrhέ kɔn gakó rə tó ǹdə rəmyέ cìcì gə n'ê yǎl. Wɔ rǝ̀myέ è ce rǝ̀ tó Kristə dɛnnɛ rə cír nǝ́ba mùnì nǝ́ jǐrh rǝ̀ sǝ̀pwà lyì. Wɔ́ èta rǝ̀ y'à dámǎ rə gu rǝ̀ wẽ rǝ̀ la nέ wɔ̀rhɔ́, ¹²mùnì ga nǝ́myɛ̌ byὲbέ nǝ́ tó yé nǝ́ r'é dɛ̃̀ kɔn Kristə sõ mó cèrhé re rǝ̀ zùwǝ́ y nánfɔ̀lɔ̀ w yilə.¹³Kɔn wɔ́ èta ǹd'ámyɛ; á nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n mɔ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɔ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí Yi tó rǝ̀ dɛnnɛ rǝ vwǎrh ába mɔ́. Á zù Kristǝ, Yi ce Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ y rǝ̀ y'à bwǝl è nyí mú só á yó wǝ. Eshirhǝ y èmyɛ́ wɔ́ rǝ̀ cìcì myɔrhɔ rǝ̀ cĩ́ á yala nɛ. ¹⁴Yi gǝ́ ce Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só nǝ́ yó mó n'ê byili bǝ̀, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi lyì bí la vwǎrh nɔ námpúm mú gǝ yúwǝ́, rǝ̀ b'a pǝ nǝ́ba kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bwǝl nyí bǝ̀ rǝ̀ la nǝ́ba pɔ mɔ́ gakó, mùnì ga nǝ́ cèrhé re rǝ̀ zùwǝ́ y nánfɔ̀lɔ̀ w yilǝ.¹⁵Wɔ́ rǝ̀myɛ́ gakó è ce, èlǎsɛ̃́ à gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ b'ǎ zhí Cinnǝ Yezu ni, á j'ǎ só byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ ń lyì mú, ¹⁶à n'â ce Yi nǝ̀bán twéé gakó á yilǝ. À gǝ la Yi-co wɔ̀rhɔ́ gakó, à t'â swě á yò yé.¹⁷À n'â lwǝ̀l mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ Yi rí, n jà ń wɔ́ ń Da, ń mǝ̌ ǹdǝ́ còrhó mó ne, bǝ̀ ń ce Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ pǝ ába surhǝ á lwar ń pár náàcɛ̀nɛ́. ¹⁸À n'â lwǝ̀l mò bǝ̀ ń pul á wun ní pamparɛ̃ɛ̃, mùnì á sú kɔn dɛ̀bɛ́ ń byẽ̀ ába á n'á dɛ̃̀ ń sõ mó kùrǝ̀, s'á lwar kɔn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w kɔ̀bɔ́ ń bwǝl nyí bǝ̀ ń la ń lyì bí ni pɔ mɔ́ myɛ gǝ́ wɔ́ nɛ́,¹⁹s'á j'ǎ lwar jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ zù mù mú wẽ́ rǝ̀ n'ê twĩ̀ mú yé-shò. Yi ce jàn nánfɔ̀lɔ̀ w òmyɛ́ mɔ́ n'ô twĩ̀. ²⁰Rǝ̀ tó rǝ̀ gǝ́ bwìrhì Kristǝ rǝ ce n zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ Arǝzana w ń jě rǝ̀ jǝ̀jĩ́ ní mú dɛnnɛ, rǝ byili rǝ̀ jàn nánfɔ̀lɔ̀ wá. ²¹Èta, rǝ̀ ce Kristǝ cǐ jàn cìnǝ́ bé bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ bǝ̀ zhe ŋwɔ̀nɔ́, bǝ̀ n'ê jí pyɛ̀lɛ̀ mɔ́ dwí gakó. Ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ du kɔn dɛ̀bɛ́ dwí gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ èlǎsɛ̃́ lũ w wẽ́, ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ la lũ w kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ wẽ́ yál mɔ́ gakó.²²Yi co kɔn gakó Kristǝ nǝ̀rh kùr w ń cǐ. Rǝ̀ ce ń wɔ́ ń lyì bí gùlú w yó-cǝ́bal. ²³Gùlú w wɔ́ Kristǝ yala. Ń ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ námpúm. Yi cìcì zɛ̃̀ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Kristǝ wẽ́ námpúm.

Chapter 2

¹Shãã ga á dwǝ́ǝ́ré ǹdǝ́ á yǝ̀-bǝlwàálɛ́ y'à ce á cì. ²Á y'ǎ n'á nyǐ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nǝ̀ wɔ́ lwɛlɛ mɔ́, á zɛ̃̀ á tó á n'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ ta. Á y'ǎ n'á wɛ̀rhɛ́ jàn cìnǝ́ námmǝlwǎlsɛ́ sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ mɔ́ yó-cǝ́bal mɔ́ pùbùlǝ̀. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń ŋwɛ́nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlǝ̀ mó wẽ́ èlǎsɛ̃́ ń nǝ́ ń twĩ̀. ³Shãã ga nǝ́myɛ̌ gakó y'ǎ wɔ́ ǹdǝ lù w lyì bí ta. Nǝ́ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né y'à wɔ́ ǹdǝ nǝ́ wun ní gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Èta, nǝ́ y'ǎ n'é tó nǝ́ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ wun bùlǝ̀ námmǝlwǎlsɛ́ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Nǝ́myɛ̌ gǝ́ y'ǎ wɔ́ èta mɔ́ ce, Yi lyim y'à zɛ̃̀ ǹdǝ́ nǝ́ba rǝ̀ la nǝ́ba còrhò-tum pɔ ǹdǝ bǝ̀ ta.⁴Sǝ Yi nɔ̀nɔ̀-dǔr mó já dɛ̃́dɛ̃́. Rǝ̀ só nǝ́ba kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. ⁵Nǝ́ dwǝ́ǝ́ré y'à ce nǝ́ cì, sǝ Yi ce nǝ́ tó Kristǝ ne nǝ́ bwìrhì. Wɔ́ rǝ̀ gǝ́ só nǝ́ba dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ è ce rǝ vwǎrh ába. ⁶Rǝ̀ tó Yezu Kristǝ dɛnnɛ rǝ bwìrhì nǝ́ba, mùnì nǝ́ tó mo nǝ́ jòm Arǝzana w nǝ́ jí pyɛ̀lɛ̀. ⁷Èta, Yi wɛ̀rhɛ́ nǝ́ba cɛ̀nɛ̀ Kristǝ jàn yilǝ, mùnì ga byinǝ né nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bàn mɔ́ wẽ́, lyì dwí gakó lwar bǝ̀ rǝ̀ tó Yezu Kristǝ dɛnnɛ rǝ byili rǝ̀ nɔ̀nɔ̀-dǔr mó ǹdǝ́ rǝ̀ sónó wǝ́⁸Yi tó rǝ̀ pɛnɛ́ nánfò w dɛnnɛ nɛ rǝ vwǎrh ába, á gǝ́ zhí Kristǝ ne mó yilǝ. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ Yi pɛnɛ́. È dǝ̀ ámyɛ̌ sõ rǝ̀myɛ́ shí ní yé. ⁹È dǝ̀ á tùm-ècɛ̀nà nǝ̀ ce á nǝ vwǎrh yé. Èta, lò lò wàr ń mà n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ yé. ¹⁰Wɔ́ Yi rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ nǝ́ba. Rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ nǝ́ba Yezu Kristǝ jàn yilǝ, mùnì ga nǝ́ twĩ̀ tùntũ̀-ècɛ̀nà. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ cìcì rǝ̀ dámǎ rǝ tɛnɛ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ rǝ cĩ́ nǝ́ba.¹¹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ lùl Zhwifubá dwí rí wẽ́ mó, bǝ̀ y'à t'â gòm ába yé. Sǝ bǝ̀ gǝ́ y'à n'ê gòm Zhwifubá mó ce, bǝ̀ tǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil bǝ̀ n'ê byẽ̀ ába bǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ gòm, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ cìn bǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gòmǝ̀, kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê gòm bǝ̀ yala nɛ́ nɛ mɔ́ yilǝ. Lyǐrh-nǝ bǝ̀ wɔ́ èta á y'ǎ wɔ́ nɛ́ shãã ga. ¹²Lwar-na bǝ̀, rǝ̀myɛ́ yi ní, á y'ǎ gwẽ̌ yǝ̀ Kristǝ zwì yé; á y'ǎ wɔ́ zhǝlǝ; á y'ǎ tɛ̀nɛ́ Yi lyì bí rǝ̀ cír mó wẽ́ yé. Yi y'à zɔ dɔbrɛ ǹdǝ́ rǝ̀ lyì bí, rǝ bwǝl be nyí, sǝ ámyɛ̌ twǝ́r y'à tɛ̀nɛ́ nyì-bwelé y èmyɛ́ wẽ́ yé. Á y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ lũ w wẽ́, á yǝ̀l Yi párá, á t'á dɛ̃̀ kɔn rǝ̀ sõ myɛ yé.¹³Sǝ èlǎsɛ̃́, á gǝ́ zù Yezu Kristǝ mó ce, á tó ń jal mɔ́ mǝ̀ ló tɛ̃́ mɔ́ dɛnnɛ á bwǝlse Yi ni, e jà shãã ga á y'ǎ nyɛ ǹdǝ́ rɛ. ¹⁴Wɔ́ Kristǝ cìcì ń pɔ ń myǝ̌l, n mǝ n ce yǝ̀-zùlǝ́ jòm Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó bwǝ̌l wǝ. Ń vùr kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ cǝcǝl w rǝ̀ pɔr bɛ dwã nɛ, e ce zùùri ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ bwǝ̌l w mó. N ce bǝ̀myɛ́ kùrǝ̀ né nǝ̀lyè y ga dwã yó bǝ jǐrh dwí rǝ̀dù. ¹⁵N ce Zhwifubá nyǝ́ né ǹdǝ́ nǝ̀ gǝ́ n'ê byili ní gakó k'ê bǝ kùr zhe yé. Ń wɛ̀rhɛ́ èta, n mǝ n ce dwǝ́ né nǝ̀myɛ́ kùrǝ̀ nǝ̀lyè y ga jǐrh dwí nándùl kùr rǝ̀dù, bǝ̀ gǝ́ zù mu mú yilǝ. Wɔ́ èta ń tó né n ce yǝ̀-zùlǝ́ né ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ bwǝ̌l wǝ. ¹⁶Ń cù dǝ̀-jɔrhɔ́ yó n mǝ n vùr kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à ce bǝ̀ n'ê súl dwã mɔ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ jǐrh kɔn rǝ̀dù. Ń ce bǝ̀myɛ́ kùrǝ̀ bǝ̀lyè y ga yò k'a kwɛrhɛ ǹdǝ́ Yi.¹⁷Èta ń zɔ yǝ̀-zùlǝ́ nyí n mǝ n bǝ̀ n byili ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á y'ǎ nyɛ ǹdǝ́ Yi mú, ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à bwǝ́l re mó ne. ¹⁸Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ wɔ́ Zhwifubá mó, ǹd'ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á dǝ̀ Zhwifubá mó b'ǎ tó né nǝ́ bwǝlse Yi ni, Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ y èdù y jàn yilǝ.¹⁹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, á k'á dǝ̀ zhǝlǝ yé. Á k'á dǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ shí kwã nɛ́ yé. Á zù Yi dwí rí wẽ́ èlǎsɛ̃́. Ámyɛ̌ ǹdǝ́ rǝ̀ dwí rí ga jǐrh kɔn rǝ̀dù. ²⁰Bǝ̀ zǝ ámyɛ bǝ súlí bǝ̀ n'ê lwì Yi dwí rí jì yǝ́, sǝ wɔ́ Kristǝ tùntúmǝ́ bé ǹdǝ́ Yi nyì-zwennǝ bé bǝ̀ m'e cĩ́ jì y kùr ré. Wɔ́ Yezu Kristǝ cìcì mú ń wɔ́ jì-byòló w nǝ́kulu wǝ́. ²¹Wɔ́ ńmyɛ̌ yó bǝ̀ n'ê zhílí jì y bokwǎ bɛ́ nɛ bǝ̀ lwì, mùnì ga e zǝ è jàn nɛ, e yǝ̀ Cǐnnǝ mó nyǎ. ²²Á gǝ́ zù mù mú ce, bǝ̀ zǝ ámyɛ bǝ súlí bǝ̀ m'ê lwì jì y kɛ̀bɛ́ Yi tó rǝ̀ Eshirhǝ y dɛnnɛ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó.

Chapter 3

¹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce àmyɛ́ Pwǝǝ n'â lwǝ̀l Yi á yilǝ. Bǝ̀ co ne byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀, à gǝ́ n'â twĩ̀ Yezu Kristǝ tum rí à pɛ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á dǝ̀ Zhwifubá ne mó yilǝ. ²Zhǝ̀nà, à yě pamparɛ̃ɛ̃ b'ǎ nyɛ̀ɛ̀ tum rí tɛ̀bɛ́ Yi tó rǝ̀ sónó w dɛnnɛ rǝ pẽ a twĩ̀ mú yilǝ.³Yi byili ni kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à n'ê yǎl rǝ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. Rǝ̀ j'à yǝ̀ ce lò lò lwar rǝ̀myɛ́ shãã ga yé. À zɔ̀m kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ yò ǹd'ába námpɔ́lɛ́. ⁴Á gǝ kàrmɔ à sɛ́bɛ́ rɛ́ á b'ǎ lwar kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi byili ni rǝ̀ y'à shèè Kristǝ shò-kwã nɛ́ mɔ́ kùrǝ̀. ⁵Shãã ga, Yi yǝ̀ ce lyi bí lwar kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ kùr yé. Sǝ èlǎsɛ̃́, rǝ̀ byili ri rǝ̀ tùntúmǝ́ ǹdǝ́ rǝ̀ nyì-zwennǝ bé rǝ̀ cír mó ne ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn.⁶Kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ wɔ́: byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mɔ́ gǝ́ tó yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí dɛnnɛ bǝ zu Kristǝ mó ce, bǝ̀myɛ b'a nǝ cǝl kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi y'à bwǝl rǝ̀ nyí rǝ̀ la rǝ̀ lyi bí ni pɔ mɔ́ wẽ́. Bǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ Zhwifubá ga jǐrh kɔn rǝ̀dù. Bǝ̀myɛ twǝ́r ŋwɛ́nɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl rǝ̀ nyí rǝ̀ la pɔ mɔ́ wẽ́. ⁷Wɔ́ Yi rǝ̀ ce à n'â bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ tó rǝ̀ sónó w ǹdǝ́ rǝ̀ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w dɛnnɛ rǝ pɛ̃ tum rí rǝ̀myɛ́.⁸Àmyɛ́ à wɔ́ Kristǝ-lyì bí gakó námpɔ́lɛ́. Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, Yi pɔ nɛ sɔ́má à n'â bwǝ̀l Kristǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ w nyí à byili byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mɔ́ nɛ. Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí n'ê pɛ mɔ́ wɔ́ nǝ̀cɛ̀ndɛ nánfɔ̀lɔ̀; rǝ̀ kùr nyɔ̀ɔ̀ zum ǹdǝ́ lyì bí. ⁹Yi ce à n'â byili lyì bí gakó ne kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ y'à shèè shãã ga mɔ́ gǝ́ la nɛ́ wɔ̀rhɔ́. Wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó mó rǝ̀ y'à shèè kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ kɔn m'e yí zà. Lyì bí yǝ̀ rǝ̀ kùr lwar yé.¹⁰Yi wɛ̀rhɛ́ èta mùnì ga, èlǎsɛ̃́, jàn cìnǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ bǝ̀ zhe ŋwɔ̀nɔ́ mɔ́ dwí gakó tó Kristǝ-lyì bí gùlú w dɛnnɛ bǝ lwar bǝ̀ Yi surhǝ né já dɛ̃́dɛ̃́. ¹¹Rǝ̀ tó nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ dɛnnɛ rǝ wɛ̀rhɛ́ rǝ̀myɛ́ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl bǝ̀ kɔn tó né ǹdǝ́ lũ w y'à gwẽ̌ yǝ̀ kùr ji yé.¹²Nǝ́ gǝ́ mù dwã nɛ ǹdǝ́ Kristǝ, nǝ́ zhí mu mú ce, nǝ́ wɔ̌ nǝ́ bwǝlse Yi ni ǹdǝ́ nǝ́ wun gakó, ywẽ k'ê bǝ nǝ́ba zhe yé. ¹³wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à n'â lwǝ̀l ába, á bǝ̀k'á tǝ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ à n'â nwɛ̀nɛ̀ á yil mó yil á gǝ á wun yé. Nɔ̀nɔ̀ w òmyɛ́ b'a ce á nǝ cǝl Yi zùwǝ́ y wẽ́.¹⁴Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à n'â wùlì nǝ́ Da Yi yé né. ¹⁵Ń ce dwí tɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ yó zhe rǝ̀ yilǝ. ¹⁶Yi zhe zùwǝ́ dɛ̃́dɛ̃́, rǝ̀ zhe kɔn gakó. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à n'â lwǝ̀l re bǝ̀ rǝ̀ pǝ ába wu-jɔ̀, mùnì á tó rǝ̀ Eshirhǝ y dɛnnɛ a zǝ jàn nánfɔ̀lɔ̀,¹⁷sǝ Kristǝ yǝ̀ á wun ní wẽ́, á gǝ́ zhí mu mú yilǝ. Zhǐ-nǝ kẽkẽ, á swéné dwã, á nǝ̀rh pǝ tɛ̃́, á bǝ̀k'á zhízhǐ yé. ¹⁸Èta, á b'ǎ ŋwɛ̀nɛ́ á tó Yi lyì bí dwã bɛ́ gakó ne á lwar Kristǝ sónó w já dɛ̃́dɛ̃́, ò dǝ̀ zhɔ̌ kɔn mɔ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́. ¹⁹Á b'ǎ lwar ń sónó w ò kùr lwar mú gǝ́ wɔ́ kɔn ná-dwí yilǝ, e jà wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ numbyíní wàr ò kùr è n'ê swí yé. Èta, Yi cìci b'a yǝ̀ á wẽ́ námpúm.²⁰Yi nǝ còrhó! Rǝ̀ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba mɔ́ ce, nǝ́ gǝ lwǝ̀l re kɔn, rǝ̀ y'a pǝ nǝ́ba kɔn dwini nǝ́ gǝ́ lwǝ̀l né, ráá nǝ́ gǝ́ n'é bùl né. ²¹Yi nǝ còrhó twéé gakó Kristǝ-lyì gùlú w wẽ́ Yezu Kristǝ jàn yilǝ, byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌! Amɛn!

Chapter 4

¹Àmyɛ́ mɔ̀bɔ́ bǝ̀ co byǝ̀nǝ́ jù w à gǝ́ n'â twĩ̀ Cǐnnǝ mó tum rí yil mó, à n'â lwǝ̀l ába ǹdǝ́ à wu gakó Yi pɛnɛ́ y nánfò w yilǝ: Zǝ-nǝ á cìn cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ Yi gǝ́ byẽ̀ ába b'ǎ yál nɛ́ mɔ́. ²Yál-na cìn-lwǝl ǹdǝ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ cìn-pyɔ́nɔ́ cìnǝ́. Swéné-nǝ dwã, s'á zǝ cìn-pyɔ́nɔ́ ǹdǝ́ dwã. ³Ce-nǝ jàn nɛ́ á tó yǝ̀-zùlǝ́ né nǝ̀ co ába dwã nɛ mɔ́ dɛnnɛ á zǝ nyì-dwiì rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê shí Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ sõ mó.⁴Nǝ́ gakó wɔ́ kɔn rǝ̀dù; kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi byẽ̀ nǝ́ba nǝ́ r'é dɛ̃̀ rǝ̀ sõ mó myɛ wɔ́ rǝ̀dù; ⁵nǝ́ Cǐnnǝ mó wɔ́ mǝ̀dù; nǝ́ yi ni zhú mú wɔ́ mǝ̀dù; nǝ́ nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ myɛ wɔ́ mǝ̀dù; ⁶nǝ́ Yi rí myɛ wɔ́ rǝ̀dù; rǝ̀ wɔ́ nǝ́ gakó Da; rǝ̀ cǐ nǝ́ gakó; rǝ̀ n'ê tó nǝ́ gakó dɛnnɛ rǝ̀ twĩ̀, rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ gakó wẽ́.⁷Nǝ́ gakó nɔ Yi pɛnɛ́ y ǹdǝ Kristǝ gǝ́ tǝ̀l n pǝ lò gakó ne né. ⁸Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Ń gǝ́ zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ yi ní, ń zɔ yómǝ́ n mǝ n vò, n pǝ paánsɛ lyì ni.⁹Ń dɛ̃̌ zhǝl mó n'ê yǎl e wɔ̀ bǝ̀ byè? Rǝ̀ n'ê yǎl e wɔ̀ bǝ̀ nyǐ ń jɛ̀rɛ̀ n shí dɛ̃̌ dɛ̃̌ n só tɛ̃́ cɛ y yó. ¹⁰Mɔ̀bɔ́ ń shí dɛ̃̌ n só tɛ̃́ mɔ́, wɔ́ ńmyɛ̌ ń kǝ́ n vò dɛ̃̌ n lyɛ̃ cɛ nɛ gaga, mùnì ga n sú lũ w púlǝ́púlǝ́.¹¹Wɔ́ ńmyɛ̌ ń tǝ̀l paánsɛ́ n pǝ lò gakó ne. N ce lyì jàlà wɔ́ Yi nyì-zwennǝ, jàlà wɔ́ yò-cɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̀lna, jàlà n'ê nyǐ gùlú w lyì bí yò e jà bǝ̀ n'ê byili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́. ¹²Ń pɔ paánsɛ́ sǝ̀myɛ́ ń lyì bí ni mùnì bǝ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ twĩ̀ ń tum rí cɛ̀nɛ̀. ¹³Èta, gùlú w ò wɔ́ ń yala nɛ́ mɔ́ m'a vò yé né. Èta, nǝ́ gakó b'ǎ jǐrh kɔn rǝ̀dù nǝ́ Yi-ni-zhú mú ǹdǝ́ Yi Byǐ mú pár lwar mɔ́ ga wẽ́, nǝ́ yǝ̀ námpwǝ̀lǝ́ Kristǝ wẽ́, nǝ́ yǝ̀ ǹdǝ ń ta námpúm.¹⁴Nǝ́ k'é t'á la yál ǹdǝ bǝ̀sɔ́ná ta, sǝ bǝ m'e yǝ́yɛ́lɛ́ nǝ́ba dɛ̃̌ ǹdǝ zho nánfɔ̀lɔ̀ gǝ́ y'a zǝ bǔ-bwǝl o m'o vò, ò gǝ́ zǎ má ta yé. Èta, lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê gòm kɔma mɔ́ k'ê wàr nǝ́ba bǝ̀ la jǝ́jɔ̀rɔ́ ǹdǝ́ zɔ̀mà dwí tǝ̀ltǝ̀l yé. ¹⁵Sǝ nǝ́ gǝ n'é byili zhǝ̀n nǝ́ dwã bɛ́ nɛ ǹdǝ́ sónó, nǝ́ b'ǎ byì kɔn gakó wẽ́ ǹdǝ Kristǝ ta. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ ń gùlú w yó wǝ́. ¹⁶Wɔ́ ńmyɛ̌ jàn yil ń yala nɛ́ kǝ̀kàlsɛ́ gakó zhí dwã nɛ sǝ̀ wɔ́ kɔn rǝ̀dù. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, yala nɛ́ kǝ̀kàlà èdù gakó gǝ n'ê twĩ̀ è tum rí cɛ̀nɛ̀, nǝ̀ gakó n'e byìl sónó wẽ́.¹⁷À n'â lwǝ̀l ába ǹdǝ́ à wu gakó Cǐnnǝ mó yil ré yilǝ, s'á bǝ̀k'á k'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n mɔ́ pár ta yé. Bǝ̀ n'ê tó bǝ̀ wun bùlǝ̀ né nǝ̀ bǝ kùr zhe mó ne. ¹⁸Bǝ̀ surhǝ né pyi, bǝ̀ wẽ́ ne myɛ j'à nyɛ̌ nánkùùli, bǝ̀ yǝ̀l nǝ̀ kùrǝ̀ yé. Bǝ̀ twǝ́r tɛ̀nɛ́ nyǔ mú mɔ̀bɔ́ Yi n'ê pɛ mɔ́ wẽ́ yé. ¹⁹Bǝ̀ k'ê yǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn ǹdǝ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ càn pár dwã w yé. Bǝ̀ k'ê yǝ̀l cìzhìl myɛ pár yé. Bǝ̀ n'ê twĩ̀ ywǎl tumǝ, bǝ̀ t'â dùr ywẽ yé.²⁰Sǝ è dǝ̀ èta bǝ̀ byili ámyɛ̌ nɛ Kristǝ shò-kwã nɛ́ yé. ²¹Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á mù dwã nɛ ǹdǝ́ Yezu Kristǝ mó, bǝ̀ yǝ̀ ába zhǝ̀n rɛ́ ń shò-kwã nɛ́ mɔ́ byili nà? ²²Á mǝ̌ s'á yẽ̌ á shãã ga tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ne. Wɔ́ á yò zhìlù jàà w tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ y'à zǝ ába nǝ̀ la nɛ́. Yẽ̌-nǝ ne ǹdǝ lò gǝ́ y'ǎ ji ǹ yala gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò k'ô bǝ càn myǐn ní.²³Yẽ̌-nǝ Yi Eshirhǝ y pyìrhí á wun ní ǹdǝ è gǝ̀ n'ê yǎl nɛ́. ²⁴Yál-na lyì-dùlǝ̀, ǹdǝ wɔ́ kàmǝ̀-zù-dùrh á zù ta. Lyì-dùlǝ̀ bé bǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ Yi rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ bɛ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Bǝ̀ tó zhǝ̀n rɛ́ dɛnnɛ bǝ jǐrh Yi lyì, wu-cángá cìnǝ́.²⁵Rǝ̀myɛ́ ce, á bǝ̀k'á gõ̀ kɔma yé. Lò gakó mǝ̌ sǝ́ byili ǹ dõ ne, bǝ̀ nǝ́myɛ̌ gakó wɔ́ kɔn rǝ̀dù Kristǝ yala nɛ́ wẽ́. ²⁶Á lyimǝ gǝ tú nǝ̀ zɛ̃̀ yi ní, s'á bǝ̀k'á wɛrhɛ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ yé. Bá á gǝ kwè lyim myɛ, sǝ yi bǝ̀k'a zù ǹdǝ́ rǝ̀ gwẽ̌ n'ê yì yé. ²⁷Á bǝ̀k'á pǝ bɔ̀l Shǝtana nɛ e zù á wẽ́ yé.²⁸Lò mɔ̀bɔ́ ń yà ń nǝ́ ń ŋwɔ̀là, sǝ ń bǝ̀ká n kǝ́ n ŋwɔ̀ yé, sǝ ce jàn nɛ́ n twĩ̀ ǹdǝ́ ń sǝ̀pwà jɛ̀sɛ́. Ń bǝ̀ká n wɛ̀rhɛ́ yǔyǔ yé. Èta, ń bà n ŋwɛ̀nɛ́ n nǝ kɔn n mǝ n sɛ̃ lo mɔ̀bɔ́ ń bǝ zhe ne. ²⁹Zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ càn bǝ mǝ̌ sǝ nǝ shí á nyú w yé. Zɔ̌m-na zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ zhe kùr nǝ̀ wɔ̌ nǝ̀ b'a sɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ á n'á zɔ̀m nɛ á byili bi mú ni, mùnì ga bǝ̀ Yi-ni-zhú jàn rɛ́ súlí. ³⁰Yi zǝ rǝ̀ Eshirhǝ y rǝ cĩ́ rǝ̀ cìcì myɔrjɔ á yala nɛ. Á bǝ̀k'á zhìlì è wu ni yé, bǝ̀ wɔ́ èmyɛ́ è ce á yě bǝ̀ Yi b'a vwǎrh ába námpúm á yǝ̀-bǝlwàálɛ́ wẽ́ dɛ̃ rǝ̀dù.³¹Lò gǝ wɛ̀rhɛ́ ába lwɛlɛ, s'á bǝ̀k'á cĩ́ ri á wẽ́ yé. Á bǝ̀k'á kwè lyim, á b'á pupwiri tɛ̃́ yé. Á bǝ̀k'á bya dwã yé, á bǝ̀k'á tùrh dwã yé. Dɛ̃̌-na á cìn ǹdǝ́ wu-bárhɛ́ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ dwí gakó. ³²Wɛ̀rhɛ́-na cɛ̀nɛ̀ dwã nɛ, s'á zǝ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ dwã. Pa-na dwã sǔbri ǹdǝ Yi gǝ́ tó Kristǝ dɛnnɛ rǝ pǝ ába sǔbri ní.

Chapter 5

¹Á wɔ́ Yi byì-swénnǝ. Rǝ̀myɛ́ ce, ce-nǝ jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ rǝ̀ ta. ²Swéné-nǝ dwã, ǹdǝ Kristǝ gǝ́ só nǝ́ba né. Ń pɔ ń cìn Yi ni ǹdǝ vwĩ̀-kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ rǝ̀ sú Yi yírh ta nǝ́ yilǝ.³Á wɔ́ Yi lyì. Fwǝ̌l tumǝ ǹdǝ́ tùntùm-bǝywààlɛ̀ ǹdǝ́ nǝ̀cɛ̀ndɛ̀ pyǎ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ, rǝ̀myɛ́ èta mɔ́ yò bǝ mǝ̌ s'o púr nyú w myɛ cìcì á sõ yé. ⁴Á bǝ̀k'á púr zɔ̀m-bǝywààlɛ̀ ráá zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ kùr zhe myɛ cìcì á nyú w yé. Zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ gakó bǝ mǝ̌ sǝ nǝ zɔ̀m yé. Á gǝ la zɔ̌m, s'e yǝ̀ Yi nǝ̀bán co.⁵Lwar-na bǝ̀ nǝ̀fòló ǹdǝ́ lyì-bǝyɔ̀lɔ̀ ǹdǝ́ bwɛ̃̌-dǔr cí t'â la jàà nɔ Kristǝ ǹdǝ́ Yi tǝnà y wẽ́ yé, bǝ̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ lò mó nǝ́ ń dùr rǝ̀ bwɛ̃̌ mɔ́ n'ê jǐrh ǹdǝ ń yi ta. ⁶Á bǝ̀k'á yẽ̌ lyì zǝ zɔ̀m-fwǝ́ǝ́re bǝ m'e jǝ́jɛ̀rɛ́ ába yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ gakó yil Yi lyim n'ê zɛ̃̀ ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ rǝ̀ nyí ni mú. ⁷Á bǝ̀k'á jí ǹdǝ́ lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ dwí rí yé.⁸Shãã ga, á y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ cǝ-byín wǝ. Sǝ èlǎsɛ̃́, á gǝ́ zù Cinnǝ mú ce, á ŋwɛ́nɛ́ pwẽ̀ wǝ̀. Rǝ̀myɛ́ ce, wɛ̀rhɛ́-na ǹdǝ pwẽ̀ lyì gǝ́ mǝ̌ sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ nɛ́, ⁹bǝ̀ cɛ̀nɛ̀ dwí gakó, ǹdǝ́ cángá dwí gakó, ǹdǝ́ zhǝ̀n dwí gakó, wɔ́ pwẽ̀ wẽ́ rǝ̀ n'ê shí ní. ¹⁰Ce-nǝ jàn nɛ́ á lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ Yi pùbùlǝ̀. ¹¹Á bǝ̀k'á ce á cìn cǝ-byṹ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né wẽ́ yé, bǝ̀ nǝ̀ bǝ kùr zhe yé. Á gaga mɔ́ mǝ̌ s'á byili byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twĩ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ nɛ bǝ̀ nyǐ nǝ̀ bǝ mǝ̌ yé. ¹²Kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀myɛ́ cìnǝ́ bé n'ê shèè bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ byilu myɛ wɔ́ cìzhìlǝ̀.¹³Sǝ pwẽ̀ gǝ tú è yǝ̌r tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ gakó, kɔn gakó n'ê dwi pwẽ̀ nè pamparɛ̃ɛ̃. ¹⁴Zhǝ̀nà, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ du pwẽ̀ nè pamparɛ̃ɛ̃, rǝ̀ n'ê jǐrh pwẽ̀. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, bǝ̀ n'ê wǝ̀lǝ̀:«Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ dɛ̌ mɔ́, zɛ̃̀ tɛ̃́;zɛ̃̀ ń yẽ̌ cùùrí ni;Kristǝ mà n yǝ̌r mó ǹdǝ́ ń pwẽ̀ dé.»¹⁵Dɛ̃̌-na á cìn á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né wẽ́. Yál-na surhǝ cìnǝ́, s'á bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ-surhǝ-zhe cìnǝ́ ta yé. ¹⁶Ce-nǝ jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ twéé twéé, bǝ̀ lũ w nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́ èlǎsɛ̃́ mɔ́ bǝ càn yé. ¹⁷Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, á bǝ̀k'á yǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l nǝ̀ kùrǝ̀ yé. Ce-nǝ jàn nɛ́ á lwar kɔn dɛ̀bɛ́ Cinnǝ mó nǝ́ ń yǎl b'ǎ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ kùrǝ̀.¹⁸Á bǝ̀k'á nyɔ̀ sɛ̃́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ yé, bǝ̀ sɛ̃́ nyɔ́ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ n'ê ce numbyíní yààyàà tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ wẽ́. Ce-nǝ á wun ní sú ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́. ¹⁹Á gǝ tú dwã yó gakó, s'á nún núrh shɛ̀bɛ́ gakó sǝ̀ n'ê shí Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ sõ, ǹdǝ́ núrh dwí gakó, á m'á ce Cinnǝ mó nǝ̀bán ǹd'á wun gakó. ²⁰Ce-nǝ nǝ́ Da Yi nǝ̀bán twéé twéé kɔn gakó wẽ́, Cinnǝ Yezu Kristǝ yil yilǝ. ²¹Shɛ̀nɛ́-na dwã nyí ni Kristǝ nyɔ̀mɔ̀ w yilǝ.²²Ámyɛ̌ kana bɛ́, zwẽ-nǝ á byǝ́nǝ́ bé nyí ni, ǹdǝ á gǝ́ n'á zwẽ Cinnǝ mó nyí ni ní, ²³bǝ̀ bal wɔ́ ń kɛ̃ yó-cǝ́bal ǹdǝ Kristǝ gǝ́ wɔ́ ń gùlú w yó-cǝ́bal nɛ́. Gùlú w wɔ́ Kristǝ yala. Wɔ́ ńmyɛ̌ cìcì ń wɔ́ ò Zwennǝ. ²⁴Kana bɛ́ myɛ mǝ̌ sǝ bǝ zwẽ bǝ̀ byǝ́nǝ́ bé nyí ni, ǹdǝ gùlú w gǝ́ n'ô zwẽ Kristǝ nyí ni ní.²⁵Ámyɛ̌ bala bɛ́, swéné-nǝ á kana bɛ́, ǹdǝ Kristǝ gǝ́ só ń gùlú w n pǝ ń myǝ̌l ré ò yil né. ²⁶Ń zǝ nɛ̃̌ ǹdǝ́ ń nyì-zɔ̀mɛ̀ n mǝ n shàrh w o jǐrh wárhgáá ǹdǝ Yi gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. ²⁷Ń nǝ́ ń yǎl b'ò yál cɛ̀nɛ̀ ò kɔn gakó wẽ́, o yǝ̀ wárhgáá, dóó dwí-byǐ bǝ̀k'a gùlí w o m'o zhì ńmyɛ̌ cìcì yé né yé.²⁸Èta myɛ, bala bɛ́ mǝ̌ sǝ bǝ swéné bǝ̀ kana bɛ́ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ só bǝ̀ cìcì ní, bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ǹ só ǹ kɛ̃, wɔ́ ǹ cìcì ǹ só. ²⁹Lò tɛ̀nɛ́ ń nǝ́ ń wǝ̀l bǝ̀ ń twǝ́r tɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ ń sǝ̀pwà yala nɛ́ yé. Lò gakó nǝ́ ń cili ń yala nɛ́ sõ, n kwɛrhɛ nɛ cɛ̀nɛ̀, ǹdǝ Kristǝ gǝ́ nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ ń gùlú w ní. ³⁰Nǝ́myɛ̌ wɔ́ Kristǝ yala nɛ́ kǝ̀kàlsɛ̀.³¹Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Rǝ̀myɛ́ yilǝ, bal mà n yẽ̌ ń da ǹdǝ́ ń ná nɛ, n jòm ǹdǝ́ ń kɛ̃ mɔ́, sǝ bǝ̀myɛ́ bǝ̀lyè y ga b'a mù dwã nɛ bǝ jǐrh kɔn rǝ̀dù.» ³²Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ n'ê byili nǝ́ba kɔn nánfɔ̀lɔ̀ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe kùrǝ̀, sǝ àmyɛ́ n'â bùl bǝ̀ wɔ́ Kristǝ ǹdǝ́ ń gùlú w yò rǝ̀ n'ê zɔ̀mà. ³³Sǝ rǝ̀ n'ê zɔ̀m ámyɛ yò, bǝ̀ bal gakó mǝ̌ sǝ́ swéné ǹ kɛ̃ ǹdǝ ǹ cìcì ta, sǝ kɛ̃ myɛ mǝ̌ sǝ́ nyɛ̀ ǹ byal.

Chapter 6

¹Ámyɛ̌ bǝ̀sɔ́ná bɛ́, zwẽ-nǝ á dabá ǹd'á nábá nyí ni, ǹdǝ Cǐnnǝ mó gǝ́ nǝ́ ń yǎl nɛ́. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ mǎ. ²Yi nyǝ́ né gakó wẽ́, wɔ́ nyí rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê wǝ̀l bǝ̀: Nyám ǹ da ndǝ́ ǹ ná mɔ́ nɛ rǝ̀ jɛ̀rɛ̀ rǝ bwǝl nyí rǝ b'e súlí. ³Rǝ̀ wòwǝ̀: Ǹ gǝ nǝ́ ǹ nyàm ǹ da ǹdǝ́ ǹ ná, ǹb'ǎ zǝ wu-nyɔ̃̀, ǹ myǝ̌l j'a zǝ dwɛ̀lɛ̀ cɛ yó.⁴Ámyɛ̌ dabá, bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ á bǝ̀sɔ́ná bɛ́, á ce bǝ̀ lyimǝ zɛ̃̀ yé. Kɔ́n-na bɛ, s'á cící bi, á cèrhè be, ǹdǝ́ Cǐnnǝ mó cìcì surhǝ né.⁵Ámyɛ̌ tùntùnnǝ̀ bé, zwẽ-nǝ á yó-cìnǝ́ bé cɛ yó mó nyí ni. Nyám-na bɛ ǹdǝ́ wu-põ̀, ǹdǝ á gǝ́ n'á zwẽ Kristǝ nyí ni ní. ⁶È bǝ̀k'a yǝ̀ bǝ̀ gǝ zhǐ bǝ̀ yírhǝ́, á zɛ̃̀ á n'á twĩ̀ á pɛ bɛ ǹdǝ wɔ́ numbyínsi pùbùlǝ̀ wɔ̀rhɔ́ á n'á pyà ta yé. Wɛ̀rhɛ́-na kɔn dɛ̀bɛ́ Yi n'ê yàlá, ǹd'á wun gakó á tumǝ né wẽ́, ǹdǝ Kristǝ tùntùnnǝ̀ ta. ⁷Twĩ̌-nǝ á pǝ á yó-cìnǝ́ bé ne ǹdǝ́ wu òdù, ǹdǝ wɔ́ Kristǝ ne á n'á twĩ̀ á pɛ ta, sǝ è bǝ̀k'a yǝ̀ ǹdǝ wɔ́ numbyínsi dúdú ni á n'á twĩ̀ á pɛ ta yé. ⁸Lwar-na bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀, rǝ̀-ná-cí gǝ wɔ́ lò tùntùnnǝ̀, ráá ń gǝ cǐ ń cìn myɛ, ń b'a nǝ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ Cinnǝ mó sõ.⁹Ámyɛ̌ yó-cìnǝ́ bé, ámyɛ wɛ̀rhɛ́-na cɛ̀nɛ̀ ǹd'á tùntùnnǝ̀ bé. Á bǝ̀k'á bya bɛ yé. Lwar-na b'ǎmyɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga zhe yó-cǝ́bal mǝ̀dù, ń ŋwɛ́nɛ́ Arǝzana w ń cǐ ámyɛ̌ ga. Lyì bí gakó wɔ́ kɔn rǝ̀dù ń sono.¹⁰À zɔ̀mɛ̀ nánkwɛɛ́rɛ́ à la byilu mú, wɔ́ lwǝ́l à n'â lwǝ̀l ába, s'á zhí Cinnǝ mú ni á b'á pyà wu-jɔ̀ ń jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w wẽ́. ¹¹Kwě-nǝ Yi búlǝ́ wẽ̀ ré gakó á zǝ á jɔ̃̀ wà, mùnì á ŋwɛ̀nɛ́ á zhì á cẽ Shǝtana sòlò mó.¹²Nǝ́ t'á bwí ǹdǝ́ numbyínsi yé. Nǝ́ r'é bwí ǹdǝ́ jàn cìnǝ́ námmǝlwǎlsɛ́ shɛ̀bɛ́ dwí gakó sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌, yírhǝ́ wàr nǝ̀ nɛ, sǝ̀ zhe jàn ǹdǝ́ ŋwɔ̀nɔ́ cǝ-byín lũ w wẽ́ mó. ¹³Rǝ̀myɛ́ ce, kwě-nǝ Yi búlǝ́ wẽ̀ ré gakó á zǝ á jɔ̃̀ w èlǎsɛ̃́, mùnì dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ càn mɔ́ gǝ tú nǝ̀ yúwǝ́, s'á ŋwɛ̀nɛ́ á zhì á bú búlǝ́ né kɔn m'e yí nǝ̀ zhɔ̌, s'á zhì á nà y yó kẽkẽ.¹⁴Zɛ̃̀-nà á zhì dɛ̃̌ á dɛ̃̀. Ce-nǝ zhǝ̀n rɛ́ á cã̌ nɛ́ ǹdǝ cã̌-tɔ̀nɔ̀ ta. Zwí-nǝ cángá tumǝ né nǝ yǝ̀ ǹdǝ kàmǝ̀-zwǐ kɛ̀bɛ́ á m'á cǝ̀r á cìn búlǝ́ jàà w ta. ¹⁵Ce-nǝ yǝ̀wǎl á nǝ̀rh né ǹdǝ nǝ̀cìlǝ̀ ta, á m'á bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀ n'ê pɛ yǝ̀-zùlǝ́ mó. ¹⁶Zǝ-na á Yi-ni-zhú mú mǝ yǝ̀ ku á m'á cǝ̀r á cìn kɔn gakó wẽ́ twéé gakó. Shǝtana gǝ tú è la zǝ è swé ré ǹdǝ́ rǝ̀ myǐn mú e dul ába, sǝ ku w cǝ̀r rè.¹⁷Zwẽ-nǝ Yi vwǎrh mɔ́ ǹdǝ cɔ̀bɔ́ yǝ́-pú ta, s'á zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ n'ê pɛ ába mɔ́ ǹdǝ shù ta. ¹⁸Ce-nǝ Yi dɛ̃ gakó, á lwǝ̀l re ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn, s'á zhìli á yala nɛ kɔn gakó wẽ́, á lwǝ̀l re dɛ̃ gakó rǝ̀ lyì bí yilǝ.¹⁹Lwǝ̌l-nǝ re àmyɛ yilǝ, mùnì ga à gǝ la zɔ̌m, sǝ rǝ sɛ̃ nɛ ǹdǝ́ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ m'a ce a byili yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀ y'à shèè mó ǹdǝ́ wu-jɔ̀. ²⁰À wɔ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀myɛ́ bwǝ̀lnǝ. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil bǝ̀ zɔ nɛ bǝ ce byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀. Lwǝ̌l-nǝ Yi à yilǝ, mùnì a zɔ̀m ǹdǝ á gǝ́ mǝ̌ s'a zɔ̀m nɛ́ ǹdǝ́ wu-jɔ̀.²¹Tishiki wɔ́ nǝ́ da-byǐ nántwǝ̌. Ń nǝ́ ń twĩ̀ Cǐnnǝ mó tum rí ǹdǝ kɔn gǝ́ mǝ̌ nɛ́. Ń mà n zɔ̀m à yò ǹd'ába, n byili kɔn dɛ̀bɛ́ à n'â wɛ̀rhɛ́. ²²À n'â twĩ̀ mu á sono, mùnì n byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ sono, sǝ n súlí n zǝ á wwun ni.²³Nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ m'a ce bǝ̀ yǝ̀-zùlǝ́ né ǹdǝ́ bǝ̀ sonó w yǝ̀ nɛ́ ǹd'ámyɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ da-byǎ bɛ́ gakó, á kwɛrhɛ á zhí Yi ni. ²⁴Yi b'a cĩ́ bwǝl lyì byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ só nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ ǹdǝ́ sónó páá mɔ́ yó!

Philippians

Chapter 1

¹Wɔ́ àmyɛ́ Pwəə ǹdə́ Timote, nə́ wɔ́ Yezu Kristə tùntùnnə, wɔ́ nə́myɛ̌ nə́ n'é kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nə́ la Yi lyì bí bə̀ zù Yezu Kristə bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Shilipu cɔ̀ w wa, ǹdə́ bə̀ gùlú w yé né cìnə́ bé ǹdə́ ò tùntùnnə bé ne pɔ. ²Bə̀ nə́ Da Yi ǹdə́ nə́ Cǐnnə Yezu Kristə pɛnɛ́ nánfò w ǹdə́ bə̀ yə̀-zùlə́ né yál nɛ́ ǹdə́ ába.³À gə lyǐrh á yò gakó, à n'â ce à Yi rí nə̀bán á yilə. ⁴À Yi-co gakó wẽ́ à t'â swě á mə̀dù ga yò yé, ⁵bə̀ á gə́ ju kùr á zù Kristə yi ní kɔn m'e yí zà mɔ́, à j'â n'â byili bə̀ à wu nyɛ̀ ǹdə́ ába. ⁶A zɛ̃̀ à yě pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ mɔ̀bɔ́ ń ju tùm-ècɛ̀nɛ́ èmyɛ́ kùr á wẽ́ mó, mà n ce rə gu yó námpúm Yezu Kristə dɛ̃ rɛ́ yùwə̀.⁷Kɔn mǎ b'à bùl èta, ámyɛ̌ gakó yilə, b'à kwè ába a ji wẽ́, è gə wɔ́ bə̀ zɔ bə lyẽ bə ce byə̀nə̀ jùwə̀ wə, è gə wɔ́ á gə́ zɔ̀m a m'a zwẽ à nyí ni, ǹdə́ á zɔ̀m yò-ènɔ̀nɔ̀ nyí rí zhə̀n rɛ́ a byili pamparɛ̃ɛ̃ mɔ́ ga wẽ́ á sɛ̃ nɛ, bə̀ Yi pɔ ámyɛ gakó ne pɛnɛ́ nánfò w kɛ̀bɛ́ rə̀ pɔ àmyɛ nɛ mɔ́. ⁸Bə̀ Yi yě à zhə̀nà, b'á só ába ǹdə́ Yezu Kristə sónó wə́.⁹Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à n'â lwə̀l Yi ni à Yi-co wẽ́ á yil mó, wɔ́ sə á sónó w ǹdə́ surhə né j'â n'ê súlí dɛ̃́dɛ̃́, mùnì ga á lwar kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ pár á cír, á m'á dɛ̃̀ Kristə dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Kristə ká ń bàn mɔ́, ¹⁰mùnì ga kaka bə̀k'a gùlí ába, sə dóó jòm á yó w yé, ¹¹á j'â yə̀ lyì byɛ́bɛ́ bə̀ tumə né wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ Yi ce bə̀k'ê bə dwə́ə́ ré zhe tumə námpúm, Yi còrhó ǹdə́ rə̀ zùwə́ y yilə.¹²Da-byǎ, à n'â yǎl s'á lwar bə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ yú ni mú gaga mɔ́ ce yo-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí kwɛrhɛ rə súlí rə̀ n'ê bwə̀l rə̀ la. ¹³Èta, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ kùkùl ré rə̀ n'ê yìlì jàà y nɛ́ ǹdə́ lyì bí dwã bɛ́ gakó lwar bə̀ wɔ́ yil bə̀ zɔ nɛ bə ce byə̀nə́-jù wə. ¹⁴À byə̀nə́-jù w co mó gaga j'â kwɛrhɛ e ce wu-jà nə́ da-byǎ wẽ́, bə̀ n'ê bwə̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bə̀ t'â dùr ywẽ yé.¹⁵Zhə̀nà, lyì jàlà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ n'ê bə̀l Kristə yò w ǹdə́ bwɛ̃̌-dǔr ǹdə́ nyə̀-pǎr ; sə jàlà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ zhǐ cɛ̀nɛ̀, bə̀ n'ê bwəl ń yò w ǹdə́ surhə nyɛ̀bɛ́. ¹⁶Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ n'ê twĩ̀ ǹdə́ sónó, bə̀ nə̀ yě, bə̀ wɔ́ Yi rə̀ cír ne rə ce à bə shɛ̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí m'e də̀dal yò yé. ¹⁷Sə byɛ̀bɛ́ bə̀ t'â twĩ̀ ǹdə́ sónó mó, wɔ́ nyə̀-pǎr zɔ̀mà nə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́, bə̀ n'ê bwə̀l Kristə yò w ǹdə́ wun nyɛ̀bɛ́ nə̀ zhe jìmdi, bə̀ m'ê pyà zwini bə̀ la nɛ pɔ byə̀nə́-juwə̀.¹⁸Sə rə̀myɛ́ gakó wẽ́, wɔ́ tɛ̌ rə̀ yò wə́ ? Lyì gə n'ê bwə̀l Kristə yò w lyì yírhə́ yil myɛ, lyì gə k'ê n'ê bwə̀l ǹdə́ wu-põ̀ myɛ, tɛ̀bɛ́ à yě mó ; bə̀ yə̀ Kristə kə̀kàlà bwə̀l bə̀ byili yé : Rə̀myɛ́ ce à wu nyɛ̀, o k'ô bwérhé ò nyɛ̀. ¹⁹B'à yě bə̀ rə̀myɛ́ n'ê wɛ̀rhɛ́ à vwǎrh yilə, ámyɛ̌ Yi lwə̌l mó ǹdə́ Yezu Kristə Eshirhə y jàn yilə.²⁰Sə kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à n'â yǎl à n'â dɛ̃̀ ǹdə́ à wu gakó mó, sə à bə̀k'a nə cìzhìl yé, s'á kwɛrhɛ á zə wu-jɔ̀ : bá à gə ŋwɛ́nɛ́ myɛ, bá à gə tɛ̀nɛ́ myɛ, sə Kristə zùwə́ y tó á dɛnnɛ e du. ²¹À gə ŋwɛ́nɛ́ myɛ, wɔ́ Kristə ń cǐ ni ; à gə cù myɛ, wɔ́ cu mú gaga mɔ́ wẽ́ à b'a nə à cìn ní.²²Sə è gə wɔ́ tum rí tɛ̀bɛ́ à n'â twĩ̀ mú rə zhe kùrə̀, è ce à mə̌ s'a yə̀ nɛ́ myɛ, à yə̀l tɛ̌ nã́-yil à cír yé. ²³À ŋwɛ́nɛ́ rə̀myɛ́ ga cəcəl wə. Àmyɛ́ à n'â yǎl a zhǐr a vò a yə̀ nɛ́ ǹdə́ Kristə, wɔ́ rə̀myɛ́ è cɔ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́. ²⁴Wɔ́ ámyɛ̌ yilə, kɔn k'ê wɔ́ nyɔ́ɔ́ s'a yə̀ nɛ́, à m'â sɛ̃ ába.²⁵Sǝ à yě pamparɛ̃ɛ̃ b'à m'a yǝ̀ nɛ́ ǹd'á gakó a sɛ̃ ába, mùnì ga á j'á n'á ce jàn nɛ́ á zhí Kristǝ ne ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀. ²⁶Èta, à gǝ k'â tú á sono, à twírí b'a pǝ ába wu-nyɔ̃̀ Yezu Kristǝ wẽ́ e súlí. ²⁷È gǝ wɔ́ má má myɛ, ámyɛ̌ wírí á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né myɛrhɛ dwã ǹdǝ Kristǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí gǝ́ n'ê byili ní. Èta, à gǝ ŋwɛ̀nɛ́ à tú á sõ, ráá à gǝ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ myɛ, s'a nyɛ̀ɛ̀ b'ǎ zhǐ á nà y yó kẽkẽ, á nyí wɔ́ rǝ̀dù, á mù dwã nɛ ǹdǝ́ wu òdù, á n'á ce jàn nɛ́ mùnì ga kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ á nyɛ̀ɛ̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí wẽ́ á zɛ̃̀ á zɛ̃̀ á zwẽ rǝ̀ nyí mú j'â wɔ́ èta twéé twéé.²⁸S'á bǝ̀k'á dùr á zwǝ̀ bé ywẽ námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì yé. Bǝ̀ m'a tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ lwar bǝ́ wwɔ́ jó sɔ́má yó bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́, sǝ ámyɛ̌ wɔ́ á cìn vwǎrh sɔ́má yó á ŋwɛ́nɛ́. Sǝ rǝ̀myɛ́ wɔ́ Yi sõ rǝ̀ n'ê shí ní. ²⁹Wɔ́ Yi rǝ̀ pɔ ába sɔ́má b'ǎ zwí Kristǝ; s'e dǝ̀ ń zú mú dúdú yé, wɔ́ á nwɛ̀nɛ̀ ń yil myɛ. ³⁰Ámyɛ shɛ̀nɛ́ á n'á nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ á nɔ nɛ à nwɛ̀nɛ̀, á j'ǎ yě b'à gwẽ̌ n'â nwɛ̀nɛ̀ èlǎsɛ̃́ mɔ́.

Chapter 2

¹Á Kristǝ ne zhú mú n'ê pɛ ába wu-jɔ̀. Ń sónó w n'ô zal á wun ni. Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ n'ê ába dwã yó. Á zhe wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ nɔ̀nɔ̀-dǔr ǹdǝ́ dwã. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ zhǝ̀nà. ²Rǝ̀myɛ́ ce, zǝ-nǝ nyì-dwìì ǹdǝ́ sónó ǹdǝ́ wu òdù ǹdǝ́ bùlì rǝ̀dù. Èta á m'ǎ c a zǝ wu-nyɔ̃̀ námpúm.³Á bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ kaka ǹdǝ́ dǝ̀nundi ráá ǹdǝ́ cìn-còrhó yé; zǝ-nǝ cìn-lwǝl ǹdǝ́ dwã, sǝ lò gakó nyǐ ń do ǹdǝ ń du mu ta. ⁴Lò gakó bǝ̀ká nyǐ ǹ dúdú yò yé; nyǐ ǹ dwã bɛ́ myɛ yò.⁵Búl-nǝ ǹdǝ Yezu Kristǝ ta ǹdǝ́ dwã. ⁶Ńmyɛ̌ ń wɔ́ Yi twéé twéé; ńmyɛ̌ ń wɔ́ Yi rǝ̀dù; n jà ń yǝ̀ tǝ̀ rǝ̀myɛ́ yil n zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ yé. ⁷Ń yẽ̌ ŋwɔ̀nɔ́ kɔ̀bɔ́ ń yà ń zhe mó n, n zǝ ń cìn n yǝ̀ tùntùnnǝ n twĩ̀ n pǝ lyì bí ni. Ń jǐrh numbyíní, bǝ nǝ mɔ ń yàl numbyíní ǹdǝ nǝ́ ta. ⁸Ń shɛ̀nɛ́ n lwǝl ń cìn tɛ̃́ kɔn gakó wẽ́, kɔn m'e yí ń cu; n cì dǝ̀-jɔrhɔ́ yó.⁹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yilǝ, Yi zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌, rǝ ce mo yil tɛ̀bɛ́ rǝ̀ du yilǝ né gakó, ¹⁰mùnì ga kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌, ǹdǝ́ tɛ̃́ ǹdǝ́ cɛ y kùr w ga, sǝ rǝ wùlì tɛ̃́ rǝ̀ nǝ̀dwǝ́nǝ́ yó Yezu yé né ń yil ré nyɔ̀nɔ̀ yilǝ, ¹¹sǝ lyì dwí gakó bwǝ̀l bǝ byili bǝ̀ Yezu Kristǝ wɔ́ cǐnnǝ, ń Da Yi còrhó yilǝ.¹²À dɔwabá, à gǝ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ á sõ yi ní, á yǎ n'á shɛ̀nɛ́ á zwẽ Yi nyí rí twéé twéé. Èlǎsɛ̃́ à k'â tɛ̀nɛ́ á sõ yé, sǝ kɔn mǎ b'ǎ gwẽ̌ cǝ̀ǝ̀le á zwẽ rǝ̀ nyí rí. Twĩ̌-nǝ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ m'a byili b'ǎ nɔ vwǎrh, s'á wɛ̀rhɛ́ nɛ ǹdǝ́ ywẽ ǹdǝ́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́, ¹³bǝ̀ wɔ́ Yi cìcì rǝ̀ n'ê twĩ̀ á wẽ́ mùnì ga á ŋwɛ̀nɛ́ á cír kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ pùbùlǝ̀ á wɛ̀rhɛ́.¹⁴Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á gǝ la wɔ̀rhɔ́, s'á bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ rɛ ńdǝ́ ŋwɔ́ŋwɔ̌ ráá ǹdǝ́ sɔ̀ yé. ¹⁵Lũ w lyì bí wɔ́ yǔyǔ ǹdǝ́ lwɛlɛ cinǝ́, sǝ ámyɛ̌ yál-na lyì byɛ̀bɛ́ bǝ bǝ yò zhe, wu-põ̀ cìnǝ́; á yǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Yi byǎ nántwǝ̌rh bǝ̀ cǝcǝl wǝ; á yǝ̀ pwẽ̀ lyì, á pwẽ̀ ré yǝ̌r bǝ̀ púlǝ́púlǝ́, ¹⁶á m'á byili bi Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ nyǔ mú. Á gǝ wɛ̀rhɛ́ èta, à lyààrɛ́ tɛ̀bɛ́ gakó à lyɛ̀ɛ̀ mɔ́ t'â la nánfò yál yé, sǝ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Kristǝ ká ń bàn mɔ́, à wu b'a yǝ̀ nyɛ̀n á yilǝ.¹⁷Á gǝ́ zhí Yezu Kristǝ ne mó nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ vwĩ̀ á n'á zwǝ́l á pɛ Yi ni ta. Bá à gǝ mǝ̌ s'a cì myɛ, à cu m'a yǝ̀ vwĩ̀ rǝ súlí á nyǎn rɛ́ nɛ. È gǝ wɔ́ èta, à n'â fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀, sǝ à n'â yǎl b'ǎmyɛ tó ne á fùù. ¹⁸Ámyɛ fǔ-nǝ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀, sǝ àmyɛ tó ába a fùù.¹⁹Cǐnnǝ Yezu gǝ sɛ̃, à n'â bùl b'à m'a twĩ̀ Timote á sõ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ, mùnì ga n ká n bǝ̀ n byili ni kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ á sõ, mùnì à wu za. ²⁰È gǝ dǝ̀ ńmyɛ̌ yilǝ, lò dõ tɛ̀nɛ́ ń nǝ́ ń bùl á yò ǹdǝ́ ń wu gakó ǹdǝ àmyɛ́ ta yé. ²¹È gǝ wɔ́ lyì bí dwã bɛ́ yilǝ, Yezu Kristǝ nyǝ̀ná yò yǝ̀ bɛ zwì yé. Wɔ́ bǝ̀ sǝ̀pwà nyǝ̀ná nɛ́ yo nǝ̀ zù bi.²²Sǝ è gǝ wɔ́ Timote yilǝ, à cìcì mú yě bǝ̀ ń tó ne n twĩ̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l yilǝ, ǹdǝ bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ gǝ́ y'a sɛ̃ è da nɛ nɛ́; ń tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né yàl cángá. ²³À n'â bùl b'à gǝ tú à lwar kɔn gǝ́ la nɛ́ yál, à yilǝ, sǝ́ nyǐ wɔ́ ńmyɛ̌ à b'a twĩ̀ á sono. ²⁴Sǝ à yě pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀, Cǐnnǝ mó jàn yilǝ, àmyɛ́ cìcì m'a bǝ̀ á sõ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nɛ.²⁵Á y'ǎ twĩ̀ nǝ́ da-byǐ Epǝfǝrǝditi à sõ ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à zhe rǝ̀ tum ; ń ne n twĩ̀, ń ne n nwɛ̀nɛ̀, sǝ à pwírí bǝ̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ b'à k'a ce n bǝ̀ á sono. ²⁶Ń gǝ́ tú n lwar b'ǎ nyɛ̀ɛ̀ ń nǝ̀bwɛ̀nɛ̀ rɛ́ yò mó ce, ń cìcì mú yà ń nǝ́ ń yǎl ǹdǝ́ ń wu gakó n bǝ̀ n nǝ ába. ²⁷Wɔ́ zhǝ̀nà, ń yà ń bǝ jàn zhe yé. Címí y y'à zù mù dɛ̃́dɛ̃́, ń yà ń nǝ́ ń yǎl n cì. Sǝ Yi dùr ń nɔ̀nɔ̀, sǝ è dǝ̀ ń dúdú nɔ̀nɔ̀ rǝ̀ dùr yé, rǝ̀ dùr ámyɛ nɔ̀nɔ̀, mùnì ga à wu-zhìlù w bǝ̀k'a k'ô súlí yé.²⁸À n'â yǎl a ce n bǝ̀ á sõ làlà, á nǝ mɔ, munì ga á wun k'a zǝ nyɛ̀n, sǝ àmyɛ wu wẽ́. ²⁹Rǝ̀myɛ́ yilǝ, zwẽ-nǝ mo ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ Cǐnnǝ yil ré yilǝ. Zǝ-nǝ nyɔ̀mɔ̀ ǹdǝ́ lò mɔ̀bɔ́ gakó ń wɔ́ Cǐnnǝ mó kwã-lò ǹdǝ ńmyɛ̌ ta mɔ́, ³⁰bǝ̀ ń zhɔ̃̀ ń myǝ̌l ré Kristǝ tum rí yilǝ, ń ŋwɛ̀nɛ́ n sɛ̃ nɛ ǹdǝ́ sɛ̃ɛ̃́ y kɛ̀bɛ́ á cìcì y'ǎ wàr á m'á bàn nɛ sãɔ̃.

Chapter 3

¹Da-byǎ, nyǐ-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu èlǎsɛ̃́ mɔ́: Ce'nǝ á wun yǝ̀ nyɛ̀n á gǝ́ zù Cǐnnǝ mó yilǝ. À t'â lyɛ̀ɛ̀ gaga ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ Ába byilu yé. Rǝ̀myɛ́ wɔ̌ rǝ̀ b'a sɛ̃ ába mùnì ga á zhì kẽkẽ. ²Dɛ̃̌-na á cìn ǹdǝ́ tùntùnnǝ námmǝlwǎlsɛ́. Bǝ̀ wɔ́ kǔlsi. Wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀ n'ê cìrh ába bǝ̀ ce né, á ce bǝ̀ n'ê gòm ába, e j'à wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ kùr zhe yé. ³Wɔ́ nǝ́myɛ̌ nǝ́ góm mó páá mɔ́ cìnǝ́, bǝ̀ nǝ́myɛ̌ n'é tó Yi Eshirhǝ y dɛnnɛ nǝ́ cèrhé re. Nǝ́ yǝ̀ nǝ́ cìn i yẽ̌ nǝ ce wẽ̀ tɛ̀bɛ́ numbyínsi n'ê wɛ̀rhɛ́ jɔ̃̀ w yé. Nǝ́ kwè nǝ́ cìn nǝ́ ce Yezu Kristǝ jɔ̃̀ wa.⁴Àmyɛ j'à y'à wɔ̌ à m'a kwè à cìn a ce wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ mɔ́ jɔ̃ wa. Sǝ lò gǝ nǝ́ ń bùl bǝ̀ ń nɔ ń cìn ń gǝ́ co ń cìn wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ mɔ́ jɔ̃̀ w mɔ́ yilǝ, àmyɛ́ y'à wɔ̌ à bùl rǝ̀myɛ́ du, ⁵bǝ̀ wɔ́ Esǝrayɛl lyì bí dwí wẽ́ bǝ̀ lùl ne né; à dwã nyàlpyɛ̀ yù w bǝ gõ̀ ne; à wɔ́ Bɛ̃zhamɛ kwálá y lò; à wɔ́ Ebǝrǝ páá. È gǝ́ Muyiisi nyǝ́ né yilǝ zõ yilǝ, à y'à wɔ́ Farɛzhẽɛ̃.⁶À y'à n'â zwẽ ne náàcɛ̀nɛ́; rǝ̀myɛ́ ce, à y'à n'â nwɛ̀nɛ̀ Kristǝ-lyì bí. Nyǝ́ né zõ gǝ y'à n'ê ce lò cẽ dóó zal Yi yé né, à y'à bǝ dóó dǝ́-byǐ zhe yé. ⁷À y'à n'â nyǐ wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ gakó ǹdǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe kùr ta. Sǝ èlǎsɛ̃́, à gǝ́ zù Kristǝ mó ce, à n'â nyi ri ǹdǝ kɔn nánfò ta.⁸À gǝ́ lwar à Cǐnnǝ Yezu Kristǝ pár mɔ́ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe kùr du kɔn gakó; rǝ̀myɛ́ ce á n'â nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à zhe mó ǹdǝ kɔn nánfò ta. Wɔ́ Kristǝ yil à yẽ̌ kɔn gakó ne, à n'â nyǐ ri ǹdǝ pùlú yó ywǝ̀ǝ̀rhe ta, mùnì ga n yǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe kùr à yilǝ, ⁹sǝ n cìní ni námpúm. À k'â t'â bùl bǝ̀ wɔ́ Muyiisi nyǝ́ né zõ mó è ce à k'â bǝ dóó zhe Yi yé né yé. Wɔ́ Kristǝ ne zú mú è ce. Sǝ rǝ̀myɛ́ wɔ́ Yi rǝ̀ n'ê pɛ rǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó ne. ¹⁰Kɔn dɛ̀bɛ́ à n'â yàlá, wɔ́ lwar Kristǝ párá, s'a lwar jàn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ce n bwìrhì mú myɛ gǝ́ wɔ́ nɛ́, s'a tó mo a nwɛ̀nɛ̀, a tó mo a cì. ¹¹Èta, à n'â bùl bǝ̀ Yi m'a bwìrhì àmyɛ a du cùùri wẽ́.¹²Zhǝ̀nà, à t'â yǎl a byili b'à gwẽ̌ nɔ tɛ̀bɛ́ à n'â pyà mɔ́ yé; à cɛ̀nɛ̀ rɛ́ gwẽ̌ yǝ̀ pyìrh kókó yé. S'a n'â ce jàn nɛ́ mùnì ga a zǝ rǝ̀myɛ́ gakó à jɔ̃̀ wa, ǹdǝ Yezu Kristǝ gǝ́ zhe àmyɛ ń jɔ̃̀ w nɛ́. ¹³Da-byǎ, à t'â bùl b'à gwẽ̌ nɔ rɛ yé. Sǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à n'â wɛ̀rhɛ́ mɔ́, wɔ́ a swě tɛ̀bɛ́ rǝ̀ lyɛ̃ mɔ́, sǝ a ce jàn nɛ́ a nǝ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ yé né mó. ¹⁴À n'â ce jàn nɛ́ ǹdǝ́ ywǝ́l, mùnì ga a nǝ kwǎndɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi n'ê byẽ̀ nǝ́ba rǝ̀ la dɛ̃̌ Arǝzana w Yezu Kristǝ jàn yil mó.¹⁵Nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ zù Yezu Kristǝ kɔn dɛnɛ mɔ́, wɔ́ bùlǝ̀ né nǝ̀myɛ́ nǝ̀ mǝ̌ sǝ nǝ yǝ̀ nǝ́ wẽ́. Sǝ ámyɛ̌ jàlà gǝ n'á bùl kɔn dõ, Yi b'a pul á surhǝ. ¹⁶Sǝ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ nǝ́ gakó kwè kɔn m'e yí zà mɔ́, bà-nà nǝ́ cǝ̀ǝ̀le nǝ́ j'á yǝ̀ èmyɛ́ yó.¹⁷Da-byǎ, wɛ̀rhɛ́-na ǹdǝ àmyɛ́ ta; nyǐ'nǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né n'ê tó kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ cèrhè ába mɔ́ nɛ mɔ́, s'á kwè bǝ̀myɛ nà. ¹⁸À y'à jɛ̀rɛ̀ a byili ába twǝr nánzhǝzhɔ̌, sǝ à k'â n'â bwérhé à byili ába ǹdǝ́ yǝ́-nàná, bǝ̀ lyì nánzhǝzhɔ̌ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né n'ê byili bǝ̀ bǝ̀ wɔ́ Yezu Kristǝ dǝ̀-jɔrhɔ́ w zwǝ̀. ¹⁹Sǝ bǝ̀ yésé gǝ́ zǎ mǝ̀gã̌ mɔ́, wɔ́ jó jàà w bǝ̀ la nɛ́. Bǝ̀myɛ́ wɔ́ bǝ̀ pwǐsí sǝ̀ wɔ́ bǝ̀ yi. Kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ cìzhìl kɔn mɔ́, wɔ́ rǝ̀myɛ́ bǝ̀ m'ê yàl bǝ̀ wu-nyɔ̃̀ kɔma. Bǝ̀ t'â bùl kaka dõ yò, e súlí lũ w kɔ̀bɔ́ nyǝ̀ná nɛ́ dúdú ni yé.²⁰Sǝ è gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ yilǝ, wɔ́ Arǝzana è wɔ́ nǝ́ da-dǒ. Wɔ́ gàà mɔ́ nǝ́ n'é dɛ̃̀ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ ǹdǝ́ nǝ́ wun gakó ń la shú n bǝ̀ n zwẽ nǝ́ba. ²¹Ń mà n zǝ jàn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ce ń wɔ̌ ń mà n ce kɔn gakó shɛ̀nɛ́ ń nyí ni mú , n mǝ n ce nǝ́ yala nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ kùr zhe mó jǐrh ǹdǝ ń nyǝ̀ná nǝ̀ zhe zùwǝ́ mó ta.

Chapter 4

¹Da-byǎ, nántwǝ̌rh, á n'á pɛ nɛ wu-nyɔ̃̀ ǹdǝ́ yó-dɛ̃̌-zhõ̌. À só s'a k'a nǝ ába. Rǝ̀myɛ́ ce, zhí-nǝ Cǐnnǝ mó ne á zhì kẽkẽ. ²È gǝ wɔ́ Evodi ǹdǝ́ Sɛ̃tiishi yilǝ, à n'â lwǝ̀l be, bǝ̀ bǝ̀ ce jàn nɛ́ bǝ ló dwã yó, bǝ yǝ̀ wu òdù cinǝ́ ǹdǝ da-bǝ̀kwá ta Cǐnnǝ mó yil ré yilǝ. ³Bǝ̀ y'à n'ê tó àmyɛ́ ǹdǝ́ Kǝlɛma ǹdǝ́ ǹdǝ́ à dwã tùntùnnǝ bé bǝ̀ yilǝ né kɛ̃ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó ne bǝ̀ bwǝ̀l yo-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí. Rǝ̀myɛ́ ce, à n'â lwǝ̀l mó bǝ̀ ǹ sɛ̃ bɛ.⁴Á gǝ́ zù Cǐnnǝ mó ce, fǔ-nǝ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀. À k'a bwérhé á n'â wǝ̀l ába: fǔ-nǝ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀. ⁵Wɛ̀rhɛ́-na wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ lyì bí gakó, bǝ̀ Cǐnnǝ mó twírí y bwǝlse. ⁶Á bǝ̀k'á cĩ́ kaka twǝ́lǝ́ á wẽ́ yé. Ce-nǝ Yi kɔn gakó wẽ́, á ce rǝ̀ nǝ̀báá, s'á lwǝ̀l re kɔb dɛ̀bɛ́ gakó á zhe rǝ̀ tum. ⁷Sǝ Yi yǝ̀-zùlǝ́ né nǝ̀ du numbyíní surhǝ dwí gakó mó b'a yìlì á wun ní ǹd'á bùlǝ̀ né Yezu Kristǝ wẽ́.⁸Da-byǎ, nyǐ-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ dàl à la ába byilu mú: Zǝ-nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ càn, rǝ̀ mǝ̌ dwã ndǝ́ còrhó mó, á cĩ́ á wẽ́; dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀nà, dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ mǝ̌ dwã ǹdǝ́ nyɔ̀mɔ̀, dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ wɔ́ cángá, dɛbɛ́ gakó rǝ̀ wɔ́ pwɛ̃́pwɛ̃́, dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ mǝ dwã ǹdǝ́ sónó, dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ wɔ́ yil-dɛ̃̌-zhõ̌ kɔna; cĩ́-nǝ rǝ̀myɛ́ gakó á wẽ́, ⁹s'á ce jàn nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á nyɛ̀ɛ̀ à byili ába mó, ǹdǝ́ dɛ̀bɛ́ à cèrhè ába á zwẽ mó; s'á yẽ̌ bǝ̀ Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ yǝ̀-zùlǝ́ mó b'a yǝ̀ nɛ́ ǹd'ába.¹⁰À wu yàl nyɛ̀n Cǐnnǝ mó wẽ́, á gá gwẽ̌ n'á lyǐrh à yò mó yilǝ. À yě b'ǎ y'ǎ n'á bùl à yò. Wɔ́ bɔ̀l á yǝ̀ nɛ á wɛ̀rhɛ́ kɔn à yil yé. ¹¹E dǝ̀ kɔn à n'â yǎl yil à n'â zɔ̀m èta yé. À wu nyɛ̀ ǹdǝ́ kɔn dɛbɛ́ à zhe mó. ¹²À gǝ zhe dɛ̃́dɛ̃́, à gǝ bǝ kaka zhe myɛ, à yě à gǝ́ n'â zal à cìn ní. À gǝ zhe à n'â jí, à gǝ bǝ zhe à n'â jí myɛ, à gǝ zhe dɛ̃́dɛ̃́, à gǝ bǝ kaka zhe myɛ, à wu-nyɛ̀ rǝ̀myɛ́ ga wẽ́. ¹³À wɔ̌ rǝ̀myɛ́ gakó Kristǝ jàn yilǝ.¹⁴Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, á gǝ́ sɛ̃ nɛ à yǝ̇-cǝ̀ǝ̀lé wẽ́ mó, á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀. ¹⁵Shilipu cɔ lyì, á cìcì mú yě, à gǝ́ ju kùr a bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí Masɛdwanɛ tǝnà y wa, a zɛ̃̀ a zhǐr, rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, wɔ́ ámyɛ̌ dúdú á yàl Kristǝ-lyì á sɛ nɛ. Lyì dwã yǝ̀ nɛ tó nǝ́ sɛ̃ dwã nɛ yé, wɔ́ ámyɛ̌ dúdú. ¹⁶À gǝ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ Tǝsǝloniki ní yi ní myɛ, á yǝ̀ jíjírhí á m'á sɛ̃ nɛ ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ à y'à zhe rǝ̀ tum mú yé. Sǝ á gǝ́ sɛ̃ nɛ èta mɔ́ yǝ̀ twǝr rǝ̀dù yàl yé. ¹⁷È dǝ̀ kɔn à n'â yǎl yil yé. Tɛ̀bɛ́ à n'â yǎl mɔ́, wɔ́ sǝ tɛ̀bɛ́ á n'á wɛ̀rhɛ́ mɔ́ zǝ nyɔ̀ɔ̀rhɛ́ e pǝ ába.¹⁸Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á pɔ rǝ bǝ̀ mɔ́, à nɔ rɛ. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à n'â byili ába s'á lwar b'à nɔ rɛ. Èlǎsɛ̃́, Epǝfǝrǝditi gǝ́ zɔ á paánsɛ́ gakó n yí mú ce, à nɔ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à zhe rǝ̀ tum mú. Rǝ̀ gaga mɔ́ du à gǝ́ y'à n'â yǎl nɛ́. ¹⁹Kɔn rɛ́ dɛ̀dɛ́ á pɔ nɛ mɔ́, wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ sú Yi yírhǝ́; rǝ̀ wɔ́ ǹdǝ vwĩ̀-kɔn ta Yi swéné, sǝ rǝ̀ zwẽ re. Kɔn dɛ̀bɛ: gakó á zhe rǝ̀ tum, à Yi rí rǝ̀ zhe kɔn gakó m'a pǝ rɛ ába Yezu Kristǝ wẽ́. ²⁰Nǝ́ Da Yi mà n nǝ còrhó byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ! Amɛn!²¹Ce-nǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ jǐrh Yi dwí mú Yezu Kristǝ yil ré yilǝ. À da-byǎ bɛ́ nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ dwã nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ myɛ n'ê ce ába. ²²Byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ jǐrh Yi dwí mú n'ê ce ába. Sǝ wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌ mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ bǝ̀ n'ê ce ába du. ²³Cǐnnǝ Yezu Kristǝ mà n cĩ́ bwǝl á gakó yó!

Colossians

Chapter 1

¹Àmyɛ́ Pwǝǝ, à wɔ́ Yezu Kristǝ tùntúm ǹdǝ́ Yi pùbùlǝ̀, àmyɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ da-byǐ ²Timote nǝ́ n'é kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ la lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó ǹdǝ́ nǝ́ da-byǎ nántwǝ̌rh byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Kɔlɔɔsɛ nɛ́ mɔ́ nɛ pɔ. Bǝ̀ Yi Pɛnɛ́ y nánfò w ǹdǝ́ Yi nǝ́ Da mɔ́ yǝ̀zùlǝ́ né yál nɛ́ ǹdǝ́ ába. ³Nǝ́ n'é ce Yi, nǝ́ Cǐnnǝ Yezu-Kristǝ Da mɔ́ twéé twéé á yilǝ⁴

⁵Á zhe sónó w òmyɛ́ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ á zhe rǝ̀ zhǝ̀n á n'á dɛ̃̀ Arǝzana w mɔ́ yilǝ. Á ju kùr á nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ zɔ̀m zhǝ̀n rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ mɔ́, ⁶yò-ècɔ̀nɔ̀ ní rí rǝ̀ tú á sono. yò-cɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀myɛ́ n'ê ce byǎ, sǝ byǎ bɛ́ làà dɛ̃̌ lũ w wẽ́. zɔ̀mɛ̀ rɛ́ n'ê twĩ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á nyɛ̀ɛ̀ rɛ á lwar Yi pɛnɛ́ nánfò w zhǝ̀n rɛ́ wẽ́ mó.⁷wɔ́ ǹdǝ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí á tó nǝ́ tó-dõ tùntùnnǝ Epafɔrasɛ nǝ́ só mó dɛnnɛ á nyɛ̀ɛ̀ mɔ́, ń wɔ́ Kristǝ tùntùnnǝ̀ zhǝ̀n-cǝ́bal nǝ́ yilǝ. ⁸Epafɔrasɛ byili nǝ́ba á sónó w á zhe Yi Eshìrhǝ́ y wẽ́ mó.⁹Wɔ́ sónó w òmyɛ́ yilǝ, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ nyɛ̀ɛ̀ rǝ̀myɛ́ mɔ́, nǝ́ j'á yǝ̀ yẽ̌ ǹdǝ́ Yi co á yil yé. Twéé twéé gakó nǝ́ n'é lwǝ̀l Yi mùnì ga á zǝ lárma dɛ̃́dɛ̃́ á lwar rǝ̀ pùbùlǝ̀ né á sú éshìrhǝ́ y nyǝ̀nɛ́ kùrǝ̀. ¹⁰Nǝ́ gwẽ̌ cǝ̀ǝ̀le nǝ́ n'é lwǝ̀l Yi mùnì ga á n'á zhǝ̀l ǹdǝ kɔn gǝ́ mǝ̌ nɛ́ Cǐnnǝ mó yilǝ, á sú ń yírhǝ́. Nǝ́ gwẽ̌ cǝ̀ǝ̀le nǝ́ n'é lwǝ̀l Yi mùnì á ce byǎ tum tɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn gakó wẽ́, sǝ á n'á byìl Yi pár lwar mɔ́ wẽ́.¹¹Nǝ́ n'é lwǝ̀l Yi s'á zǝ jàn kɔn gakó wẽ́, á zǝ cìn-pyɔ́nɔ́ ǹdǝ́ yala nɛ zhùlù kɔn gakó wẽ́ rǝ̀ jàn rɛ́ ǹdǝ́ rǝ̀ zuwǝ́ y wẽ́. Nǝ́ n'é lwǝ̀l Yi, ¹²s'á ce Da mɔ́ nǝ̀bán ǹdǝ́ wu-nyɔ bǝ̀ ń ce ámyɛ wɔ̌ á nɛ cǝl kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ ń tɛnɛ n cĩ́ ń lyì bí ni pwẽ̀ jàà w mɔ́ wẽ́.¹³Ń vùr nǝ́ba cǝ-byí wǝ, cǝ-byín rí k'ê bǝ ŋwɔ̀nɔ́ zhe nǝ́ yó yé, ń ce nǝ́ zù ń Byì-sónó w tǝnà y wa. ¹⁴Wɔ́ ń Byǐ mú ńmyɛ̌ dɛnnɛ nǝ́ tó né nǝ́ nǝ nǝ́ cìnǝ̀, nǝ́ nǝ nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri.¹⁵Lò lò wàr Yi ń la nɔ ǹdǝ́ ń yírhǝ́ yé. Wɔ́ Kristǝ ń nǝ́ ń byili rǝ̀ gǝ́ wɔ́ nɛ́ ma cìcì. Ńmyɛ̌ ń wɔ́ Yi Byì-cɛ, ń cǐ dɛ̀bɛ́ gakó Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ¹⁶bǝ̀ wɔ́ nmyɛ̌ dɛnnɛ Yi tó né rǝ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ yó, tɛ̀bɛ́ yírhǝ́ wɔ̌ nǝ̀ nɛ, ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ yírhǝ́ wàr nǝ̀ nɛ, jàn cìnǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ bǝ̀ zhe ŋwɔ̀nɔ́, bǝ̀ n'ê jí pyɛ̀lɛ̀ mɔ́ dwí gakó. Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ yi tó né rǝ wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó, e jà wɔ́ ńmyɛ̌ yil Yi wɛ̀rhɛ́ rɛ. ¹⁷Ń jɛ̀rɛ̀ kɔn gakó ń ŋwɛ́nɛ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ jàn yil kɔn gakó zhǐ rǝ̀ jàà wa.¹⁸Wɔ́ Ńmyɛ̌ ń wɔ́ yala nɛ́ yó wǝ́. Yala nɛ́ nǝ̀myɛ́ wɔ́ ń gùlú wǝ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ kɔn gakó kùr-jirǝ́. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù mú wẽ́, wɔ́ ńmyɛ̌ ń yàl nã́yǝ́ǝ́ mó ń bwìrhì, mùnì n yǝ̀ kɔn gakó yé né. ¹⁹Kɔn yàl Yi pùbùlǝ̀ bǝ̀ rǝ̀myɛ́ cìcì yál rǝ̀ Byǐ wẽ́ námpúm. ²⁰Bǝ̀ pǝpa rǝ̀ Byǐ mú dǝ̀-jɔrhɔ́ yóń jal mɔ́ ló tɛ̃́. Kɔn yàl rǝ̀ pùbùlǝ̀ bǝ̀ rǝ̀ tó ń jal mɔ́ mǝ̀myɛ́ dɛnnɛ rǝ ce yǝ̀-aùlǝ́ yǝ̀ nɛ́. Èta, rǝ̀ tó ńmyɛ̌ dɛnnɛ rǝ kwɛrhɛ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó cɛ yó, ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Arǝzana w mɔ́ yò ǹdǝ́ rǝ̀ cìcì.²¹Shãã ga, ámyɛ y'ǎ nyɛ ǹdǝ́ Yi; á bùlǝ̀ námmǝlwǎlsɛ́ ǹdǝ́ á tumǝ námmǝlwǎlsɛ́ ce á y'ǎ wɔ́ rǝ̀ zwǝ̀. ²²Sǝ Yi byǐ mú jǐrh numbyíní n cì. Èlǎsɛ̃́, Yi tó ń cu mú dɛnnɛ rǝ k'a kwɛrhɛ á yò ǹdǝ́ rǝ̀ cìcì, mùnì ga á yǝ̀ rǝ̀myɛ́ lyì, á yǝ̀ wárhgáá, dóó bǝ̀k'a yǝ̀ á yó w yé, á b'á ŋwɛ̀nɛ́ á zhì rǝ̀ yé né. ²³Sǝ á mǝ̌ s'á pǝ á nà tɛ̃́ á zhì kẽkẽ á ni zhú mú wẽ́. Á bǝ̀k'á yẽ̌ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bǝ̀ bwǝ̀l bǝ byili ába mó ne yé, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ ce nǝ́ n'é dɛ̃̀ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi la nǝ́ba pɔ mɔ́. Bǝ̀ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀myɛ́ mɔ́ bǝ byili lũ w púlǝ́púlǝ́ ne, sǝ àmyɛ́ wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à n'â twĩ̀.²⁴Sǝ à wu-nyɛ̀ èlǎsɛ̃́ à gǝ́ n'â nwɛ̀nɛ̀ á yil mó. Wɔ́ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Kristǝ nwɛ̀nɛ̀ ń yala nɛ́ yil mó àmyɛ n'â tó mo à nwɛ̀nɛ̀. Yala nɛ́ nǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ ń gùlú wǝ́. ²⁵Yi twĩ̀ ni b'à bwǝ̌l rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ a byili lyì bí ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ à jǐrh gùlú w tùntùnnǝ, mùnì a bwǝ̀l re námpúm a byili ába. ²⁶Lũ w kùr-ju yi ní ga, Yi y'à shèè re lyì dwí gakó yé né. Sǝ èlǎsɛ̃́, rǝ̀ byili ri rǝ̀ lyì bí ni pamparɛ̃ɛ̃. ²⁷Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce Yi byili rǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ rǝ̀ zùwǝ́ y rǝ̀ lyì bí ni nunǝ dwí gakó yilǝ.Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ Kristǝ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́; wɔ́ ńmyɛ̌ ń ce á n'á dɛ̃̀ kɔn Yi zùwǝ́ y wẽ́.²⁸Wɔ́ Kristǝ mó ńmyɛ̌ yò w nǝ́ n'é bwǝ̀l nǝ́ byili bí gakó ne. Nǝ́ n'é cící bi, nǝ́ n'é byili bi ǹdǝ́ surhǝ nyɛ̀bɛ́ gakó nǝ́ zhe, mùnì ga nǝ́ sɛ̃ bɛ bǝ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ yǝ̀ náàcɛ̀nà Yi yé né. ²⁹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil à n'â ce jàn nɛ́ à twĩ̀ ǹdǝ́ jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ̀ w Kristǝ pɔ nɛ mɔ́.

Chapter 2

¹Zhǝ̀nà, à n'â yǎl b'ǎ lwar b'à n'â ce jàn nɛ́ ǹdǝ́ à wu gakó àmyɛ́ ǹdǝ́ Laɔdɛɛsɛ lyì bí ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ nɛ nɛ ǹdǝ́ bǝ̀ yírh mó yilǝ, ²mùnì ga ámyɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga wun swẽ́, s'á zǝ sónó ǹdǝ́ nyì-dwìì, s'á zǝ lárma dɛ̃́dɛ̃́, á lwar Kristǝ mó ń wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi y'à shèè mó párá. ³Wɔ́ ńmyɛ̌ sõ surhǝ ǹdǝ́ zhǝ̀n pár lwar dwí gakó n'ê shí ni.⁴À n'â byili ába rǝ̀myɛ́ mùnì ga á bǝ̀k'á yẽ̌ lò zǝ ń zɔ̀m-ènyǝ̀là n mǝ n jǝ́jɛ̀rɛ́ ába yé. ⁵Bá nǝ́ gǝ nyɛ ǹdǝ́ dwã myɛ, à wu w ŋwɛ́nɛ́ ǹd'ába. À t'â swě á yò yé, sǝ à wu nyɛ̀ à gǝ́ nyɛ̀ɛ̀ b'ǎ zhí Kristǝ ne kẽkẽ, á jě ǹdǝ́ dwã cɛ̀nɛ̀ mɔ́ yilǝ.⁶Á zù Kristǝ ń wɔ́ á Cǐnnǝ, j'á n'á tó mo ǹd'á wun gakó. ⁷Zhí-nǝ ńmyɛ̌ nɛ kẽkẽ ǹdǝ cǒ nèrh gǝ́ y'a pǝ tɛ̃́ nɛ́, s'á yẽ̌ á cìn ni námpúm á ce ń jɔ̃̀ wa. Cǝ̀ǝ̀le-nǝ á zhí mú námpúm ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ cèrhè ába né, s'á ce Yi nǝ̀bán dɛ̃́dɛ̃́.⁸Dɛ̃̌-na, lò bǝ̀ká n zǝ numbyínsi lárma ǹdǝ́ kɔma zɔ̀mà n jǝ́jɛ̀rɛ́ ába yé, bǝ̀ rǝ̀myɛ́ gakó wɔ́ numbyínsi lùl-e-pwírí ǹdǝ́ lũ w wẽ̀ tɛ̀bɛ́ yírhǝ́ wàr nǝ̀ nɛ wẽ́ rǝ 'ê shí ní, s'e dǝ̀ Kristǝ sõ yé. ⁹Lwar-na bà Yi cìcì ŋwɛ́nɛ́ Kristǝ nɛ́ wẽ́ námpúm.¹⁰Á gǝ́ mù dwã nɛ ǹdǝ́ ńmyɛ̌ mɔ́ ce, á nɔ kɔn gakó ń sõ, bǝ̀ ń cǐ ŋwɔ̀nɔ́ cinǝ́ ndǝ́ jàn cìnǝ́ byɛ̀bɛ́ gakó yírhǝ́ wàr nǝ̀ nɛ mɔ́. ¹¹Wɔ́ ńmyɛ̌ wẽ́ bǝ̀ gòm ába nɛ́, sǝ bǝ̀ yǝ̀ ába gòm ǹdǝ numbyíní gǝ́ n'ê gòm né yé. ámyɛ̌ góm mó shí Kristǝ sõ, sǝ mǝ̀ vùr kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ rǝ̀ n'ê ce á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ rɛ́ mɔ́. ¹²Bǝ̀ tó nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ dɛnnɛ bǝ mù ába Kristǝ ne bǝ ce lúèbɔ̀l wa, sǝ Yi bwìrhì mu n zɛ̃̀ n du cùùri wẽ́. Á gǝ́ zhí Yi jàn rɛ́ nánfɔ̀lɔ w nɛ mɔ́ ce, á k'á tó mo myɛ á bwìrhì.¹³Shãã ga, á lwɛlɛ rɛ́ ndǝ́ bǝ̀ gǝ́ y'à ába gòm mó ce, á y'ǎ cùwǝ̀. Sǝ èlǎsɛ̃́, Yi k'a tó Kristǝ dɛnnɛ rǝ bwìrhì ába, rǝ pa nǝ́ba nǝ́ yǝ̇bǝlwàálɛ́ subri. ¹⁴Sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ y'à kɛ̃ rǝ̀ wẽ́ rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ nǝ́ mǝ̌ ǹdǝ́ còrhò-tum mú, Yi kǎr rɛ. Kɔn nyɛ̌ ǹdǝ́ wɔ́ Kristǝ dǝ̀-jɔrhɔ́ yó rǝ̀ pǝpa nɛ́ ta. ¹⁵Èta, Yi zwẽ ŋwɔ̀nɔ́ cìnǝ́ ǹdǝ́ jàn cìnǝ́ byɛ̀bɛ́ yírhǝ́ wàr nǝ̀ nɛ mɔ́ jàn rɛ́, rǝ zǝ bɛ rǝ m'e byili lyì bí gakó yé né bǝ̀ rǝ̀ Byǐ mú jú bɛlɛ bǝ̀ yó.¹⁶Rǝ̀myɛ́ yilǝ, lò bǝ mǝ̌ sǝ n zɔ̀m á sõ kùjú, ráá sɛ̃́ nyɔ́ shò-kwã nɛ́ yé.Lò bǝ mǝ̌ sǝ n zɔ̀m á sõ myɛ címsi jú, ráá càn-dùlí, ráá shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ yil yé, ¹⁷bǝ̀ rǝ̀myɛ́ gakó wɔ́ rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bàn mɔ́ èsã̌yùlú, sǝ kɔn rɛ́ cìcì mú wɔ́ Kristǝ.¹⁸Lyì ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ n'ê wùlì màlɛ́kabá yé né bǝ̀ n'ê cèrhé be. Bǝ̀ n'ê bùl bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nɛ bǝ̀ dàrhà wẽ́ mó wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀. Lyì bi bǝ̀myɛ́ mɔ́ bùlǝ̀ né wɔ́ numbyínsi nyǝ̀ná. nǝ zɛ̃̀ nǝ ce bǝ̀ n'ê zhẽ̌ bǝ̀ cìn dɛ̃̌. Á bǝ̀ká yẽ̌ lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ dwĩ̀ ába á mùrì kwǎndɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi tɛnɛ rǝ cĩ́ ába mɔ́ yé. ¹⁹Bǝ̀myɛ́ t'â pyɛ́nɛ́ bǝ̀ zhí Kristǝ ne kẽkẽ yé, e jà wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ yala nɛ́ yó wǝ́. Wɔ́ yó w ò n'ô pɛ yala nɛ́ nɛ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó nǝ̀ zhe rǝ̀ tum. Wɔ́ òmyɛ́ ò ce yala nɛ́ kǝ̀kàlsɛ́ gakó zhí dwã nɛ náàcɛ̀nɛ́, Yi zɛ̃̀ rǝ ce nǝ̀ n'ê byìl ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́.²⁰Ámyɛ̌ tó Kristǝ ne á cì. Èta, á zwẽ á cìn lũ w wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yírhǝ́ wàr nǝ̀ nɛ mɔ́ jɔ̃̀ wa. Byě yil á nǝ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ lũ w gwẽ̌ cǐ ába ta? Byè yil á nǝ́ yẽ̌ bǝ̀ n'ê pɛ ába nyǝ́ né nyɛ̀bɛ́ èta? ²¹Nyǝ́ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ n'ê byili: Bǝ̀ká kwè tɛ̀bɛ́ yé; bǝ̀ká jí tɛ̀bɛ́ yé; bǝ̀ká dwǝ̀rh tɛ̀bɛ́ yé. ²²E jà wɔ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ ǹ gǝ kwè ǹ mǝ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ kɔn j'â wɔ́ rǝ̀ ga; wɔ́ wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ yil bǝ̀ n'ê pɛ nyǝ́ né nǝ̀myɛ́, e j'à wɔ́ numbyínsi nyǝ́. ²³Zhǝ̀nà, e wùlì tɛ̃́ e cèrhé Yi ǹdǝ́ cìn-lwǝl ǹdǝ ǹ gǝ́ nǝ́ ǹ yǎl nɛ́, wɔ́ ǹ yala nɛ́ nɔ̀nɔ̀; rǝ̀myɛ́ gakó nyě ǹdǝ surhǝ kɔn ta. Nyǝ́ né nǝ̀myɛ́ j'â bǝ kùr zhe yé. Nǝ̀ wɔ́ numbyínsi yala shil kɔna.

Chapter 3

¹Á tó Kristǝ e á bwìrhì. Rǝ̀myɛ́ ce, pyǎ-na kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌, ń gǝ́ jě Yi jǝ̀jĩ́ ni mǝ̀gã̌ mɔ́. ²Ce-nǝ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ mɔ́ pyǎ yò zù ába, s'á bǝ̀k'á yẽ̌ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó pyǎ yò zù ába yé, ³b'ǎ cùwǝ̀, sǝ á nyǔ mú tó Kristǝ mǝ shèè Yi wẽ́. ⁴Wɔ́ Kristǝ ń wɔ́ á nyǔ mú. sǝ ń gǝ ká ń túwǝ́, rǝ̀myɛ́ yó, ámyɛ b'ǎ tó mo á zù ń zùwǝ́ y wẽ́.⁵Rǝ̀myɛ́ ce, vǔr-nǝ lũ w nyǝ̀ná nɛ́ á wẽ́: fwǝ̌l, ǹdǝ tùntùm-bǝywààlɛ, ǹdǝ́ búlǝ́ námmǝlwǎlsɛ, ǹdǝ́ shilǝ námmǝlwǎlsɛ, ǹdǝ́ nǝ̀cɛ̀ndɛ pyǎ kɔn lyɛ̃ cɛ ne, bǝ̀ nǝ̀cɛ̀ndɛ pyǎ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ mɔ́ n'ê twí è jǐrh ǹdǝ yi ta numbyíní yilǝ. ⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê zɛ̃̀ Yi lyim ni ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ rǝ̀ nyí ni mú. ⁷Shãã ga, ámyɛ gǝ́ y'ǎ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ wẽ́ yi ní, wɔ́ èta á y'ǎ n'á wɛ̀rhɛ́ nɛ́. ⁸Sǝ èlǎsɛ̃́, yẽ̌-nǝ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ nɛ: lyim, ǹdǝ́ jàn tumǝ, nèdǝ́ wu-bárhɛ́. Dwã tùùrhi ǹdǝ́ zɔ̀m-bǝywààlɛ bǝ mǝ̌ sǝ rǝ du á nyú w yé.⁹Á bǝ̀k'á gõ̀ kɔma á pǝ dwã nɛ yé, b'ǎ vùr á shãã ga tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ǹdǝ kàmǝ̀-zù-dwã́ ta. ¹⁰Sǝ èlǎsɛ̃́, kɔn nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ kàmǝ̀-zù-dwǝ̃̀ á k'á zù ta. Á jǐrh lyì-dùlǝ̀, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ j'â wɔ́ nándùlǝ̀ twéé twéé, bǝ̀ nyɛrhɛ bǝ̀ nyɛrhɛ bǝ̀ vwǎrhna mɔ́, mùnì ga bǝ lwar ń pár náàcɛ̀nɛ́. ¹¹Èta, Zhwifubá ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Zhwifubá mó ga jǐrh kɔn rǝ̀dù; byɛ̀bɛ́ bǝ̀ gòm mó ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ gòm mó ga jǐrh kɔn rǝ̀dù; zhǝlǝ ǹdǝ́ gɔ-má ǹdǝ́ yómǝ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cǐ bǝ̀ cìn mú ga jǐrh kɔn rǝ̀dù. Sǝ Kristǝ wɔ́ kɔn gakó, ń ŋwɛ́nɛ́ á gakó wẽ́.¹²Yi só ába, rǝ̀ cír ába, mùnì ga á yǝ̀ rǝ̀myɛ́ lyì. Rǝ̀myɛ́ ce, ce-nǝ jàn nɛ́ á yǝ̀ nɔ̀nɔ̀-dǔr cìnǝ́, á swéné dwã. Yál-n cìn-lwǝl cìnǝ́ ǹdǝ́ lyì-nyɛ̀mɛ̀, ǹdǝ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cìnǝ́, ǹdǝ́ cìn-pyɔ́nɔ́ cìnǝ́. ¹³Zǝ-nǝ cìn-pyɔ́nɔ́ ǹdǝ́ dwã. Lò mǝ̀dù gǝ tú ń zhe zɔ̀mɛ̀ ǹdǝ́ ń dõ, s'á pǝ dwã suébri. Cǐnnǝ mó pɔ ába sǔbri. Áyɛ mǝ̌ s'á pǝ dwã sǔbri. ¹⁴Sǝ kɔn du, swéné-nǝ dwã, bǝ̀ wɔ́ sónó ò n'ô ce nyì-dwìì námpúm yàl nɛ́.¹⁵Ce-nǝ yǝ̀-zùlǝ́ né nyɛ̀bɛ́ Kristǝ nǝ́ ń pɛ mɔ́ yǝ̀ á wẽ́. Wɔ́ yǝ̇-zùlǝ́ né nǝ̀myɛ́ yil Yi byẽ̀ ába rǝ ce á ŋwɛ́nɛ́ dwã yó, mùnì ga á jǐrh kɔn rǝ̀dù. Ce-nǝ rǝ̀ nǝ̀bán twéé twéé. ¹⁶Yẽ̌-nǝ Kristǝ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jòm á wẽ́ námpúm. Byili-nǝ dwã nɛ, s'á cící dwã ǹdǝ́ surhǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ càn. Nú-nǝ núrh shɛ̀bɛ́ sǝ̀ n'ê shí Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ sõ, ǹdǝ́ núrh dwi: gakó á m'á ce Yi nǝ̀bán ǹd'á wun gakó. ¹⁷Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á n'á zɔ̀mà, ǹdǝ́ tɛ̀bɛ́ gakó á n'á wɛ̀rhɛ́, wɛ̀rhɛ́-na rǝ̀ gakó Cǐnnǝ Yezu yil ré yilǝ, á tó ńmyɛ̌ dɛnnɛ á ce nǝ́ Da Yi nǝ̀báná.¹⁸Ámyɛ̌ kana bɛ́, shɛ̀nɛ́-na á byinǝ bé nyí ni, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɔ́ Cǐnnǝ mó pùbùlǝ̀. ¹⁹Ámyɛ̌ bala bɛ́, swéné-nǝ á kana bɛ́, s'á bǝ̀k'á gwirhi á yǝ́rh ǹdǝ́ bɛ yé. ²⁰Ámyɛ̌ bǝ̀sɔ́ná bɛ́, cili-nǝ á dabá ǹdǝ́ á nábá zɔ̀mà kɔn gakó wẽ́, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ Cǐnnǝ mó nǝ́ ń yàlá. ²¹Ámyɛ̌ dabá bɛ́, á bǝ̀k'á kwè lyim twéé twéé ǹd'á bǝ̀sɔ́ná bɛ́ yé, mùnì ga bǝ̀ wun bǝ̀k'a gǝ yé.²²Ámyɛ̌ tùntùnnǝ bé, shɛ̀nɛ́-na á yó-cìnǝ́ bé cɛ yó mó nyí ni kɔn gakó wẽ́. Shɛ̀nɛ́-na bǝ̀ nyí ni ǹd'á pùbùlǝ̀, á gǝ́ n'á nyàm Cǐnnǝ mú yilǝ. S'e bǝ̀k'a yǝ̀ bǝ̀ yírh dǔr dúdú yil á n'á shɛ̀nɛ́ bǝ̀ nyí ni, e jǐrh ǹdǝ wɔ́ numbyínsi nyí ni shɔ̀nɔ́ ta yé. ²³Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á n'á wɛ̀rhɛ́ mɔ́, wɛ̀rhɛ́-na rɛ ǹd'á wun gakó. Á yě bǝ̀ wɔ́ Cǐnnǝ mó yil á n'á wɛ̀rhɛ́ rɛ, s'e dǝ̀ numbyínsi dúdú yil yé. ²⁴Á yě b'ǎ m'ǎ nǝ cǝl kwǎndɛ nǝ̀cɛ̀ndɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi cĩ́ rǝ̀ lyi bí ni mú wẽ́, bǝ̀ wɔ́ Kristǝ ń wɔ́ á yó-cǝ́bal mɔ́ cìcì mú; wɔ́ ńmyɛ̌ nyí ni á n'á shɛ̀nɛ́ nɛ́. ²⁵Lò mɔ̀bɔ́ ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, ǹ b'ǎ nǝ còrhò-tum rǝ̀ yilǝ; bǝ̀ lyì bí gakó kɔn rǝ̀dù Yi sono.

Chapter 4

¹Ámyɛ̌ yó-cìnǝ́ bé, zǝ-nǝ á tùntùnnǝ bé ǹdǝ́ wu-cángá, s'á bǝ̀k'á cír jàlà á só , á zɛ̃̀ á ba jàlà só yé. Á yě b'ǎmyɛ zhe yó-cǝ́bal mǝ̀dù ń ŋwɛ́nɛ́ Arǝzana wa.²Ce-nǝ jàn nɛ́ ǹdǝ́ Yi-co twéé gakó; zǝ-nǝ á yírhǝ́, s'á ce Yi nǝ̀bán twéé twéé. ³Lwǝ̌l-nǝ Yi nǝ́myɛ yilǝ, bǝ̀ rǝ̀ pǝ nǝ́ba sɔ́má nǝ́ bwǝ̀l rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́, sǝ nǝ́ bwǝ̀l kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ shèè Kristǝ shò-kwã nɛ́ mɔ́ nǝ́ byili, bǝ̀ wɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ bwǝ̌l mó yil bǝ co ne byǝ̀nǝ́-jù wǝ. ⁴Lwǝ̌l-nǝ Yi mùnì ga a ŋwɛ̀nɛ́ a byili rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ pamparɛ̃ɛ̃ ǹdǝ à gǝ́ mǝ̌ s'a byili ri ní⁵Zǝ-nǝ á cìn ǹdǝ́ surhǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ càn ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Kristǝ-lyì mú, s'á wɛ̀rhɛ́ á gǝ́ wɔ̌ nɛ́ á zǝ á cìn náàcɛ̀nɛ́ twéé gakó. ⁶Ce-nǝ á zɔ̀mà nɛ́ yǝ̀ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ càn twéé twéé, nǝ̀ zhe shil, s'á lwar náàcɛ̀nɛ́ á gǝ́ b'ǎ lyár lò mɔ̀bɔ́ gakó ń la ába zɔ̀mɛ̀ bwǝ̌rh mó né.⁷Nǝ́ da-byǐ nántwǝ̌ Tishiki mà n byili ába kɔn gǝ́ wɔ́ nɛ à sõ. Ń nǝ́ ń tó ne ń twĩ̀ Cǐnnǝ mó tum rí ǹdǝ kɔn gǝ́ mǝ̌ nɛ́. ⁸Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce à n'â twĩ̀ mu á sõ, mùnì ga n byili ába kɔn gǝ́ wɔ́ nɛ́ nǝ́ sõ, sǝ n pǝ ába cícú n súlí. ⁹À n'â twĩ̀ ńmyɛ̌ ǹdǝ́ Oneshim. Ńmyɛ wɔ́ nǝ́ da-byǐ nántwǝ̌. Wɔ́ ámyɛ̌ lò ndǝ́ mɔ. Bǝ̀myɛ́ bǝ̀lyè y ga b'a byili ába kɔn gǝ́ wɔ́ nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ gakó.¹⁰Arǝsǝtarkɛ nǝ́ ń ce ába. Ń ne ń ŋwɛ́nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù wǝ. Barnabaasɛ nǝkɔ́-byǐ Markɛ myɛ nǝ́ ń ce ába. Nǝ́ y'ǎ zɔ̀m ń yò ǹd'ába. Ń gǝ tú á sõ, s'á zwẽ ń zhǝǝle cɛ̀nɛ̀. ¹¹Yezu mú mɔ̀bɔ́ bǝ̀ n'ê byẽ̀ bǝ̀ Zhusǝtuusi mú myɛ nǝ́ ń ce ába. Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jǐrh Kristǝ-lyì mú wẽ́, wɔ́ bǝ̀myɛ́ bǝ̀tɔ̀ y bǝ̀ n'ê tó ne bǝ̀ twĩ̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yilǝ, sǝ bǝ̀ pɔ nɛ wu-jɔ̀.¹²Epafǝraasɛ nǝ́ ń ce ába. Ńmyɛ wɔ́ ámyɛ̌ lò. Ń wɔ́ Yezu Kristǝ tùntu;ènnǝ. Ń nǝ́ ń lwǝ̀l Yi á yil twéé gakó, mùnì ga á yǝ̀ rǝ̀ lyì-twǝ̌rh, s'á zhì kẽkẽ á wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlǝ̀ kɔn gakó wẽ́. ¹³Ń nǝ́ ń twĩ̀ dɛ̃́dɛ̃́ ámyɛ̌ ǹdǝ́ Laɔdɛɛsɛ Kristǝ-lyì bí ǹdǝ́ Yǝrǝpoli nyǝ̀ná bɛ́ ga yilǝ. Àmyɛ́ cìcì mú wɔ̌ à wǝ̀l rǝ̀myɛ́. ¹⁴Nǝ́ dɔwa Lwiki ń wɔ́ lyìtwǝ́r mó ǹdǝ́ Dɛmaasɛ myɛ n'ê ce ába.¹⁵Wál-na Laɔdɛɛsɛ Kristǝ-lyì bí ǹdǝ́ Nǝmfa ǹdǝ́ gùlú w lyì bí bǝ̀ n'ê jòm dwã yó ń sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ nǝ bǝ̀ nyǐ nǝ́ n'é ce be. ¹⁶Á gǝ kàrmɔ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á zhɛ̀, s'á pǝ rɛ Laɔdɛɛsɛ gùlú w lyì bí myɛ nɛ bǝ kàrmɔ. Sǝ à sɛ́bɛ́ rɛ́ bǝ̀ la pǝ rǝ shí Laɔdɛɛsɛ rǝ bǝ̀ á sõ mó, sǝ ámyɛ kàrmǝ rɛ. ¹⁷Wál-na Arǝcipi ni bǝ̀ ń zǝ tum rí tɛ̀bɛ́ Cǐnnǝ mó pɔ mɔ cɛ̀nɛ̀, sǝ n twĩ̀ ri náàcɛ̀nɛ́.¹⁸Wɔ́ àmyɛ́ Pwǝǝ à n'â zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à m'â ce ába. Wɔ́ àmyɛ́ cìcì jɛ̃̀ è kɛ̃ nɛ. Lyǝ̌rh-nǝ bǝ̀ nyǐ wɔ́ byǝ̀nǝ́-jù w à ŋwɛ́nɛ́. Yi b'a cĩ́ bwǝl á yó.

1 Thessalonians

Chapter 1

¹Wɔ́ àmyɛ́ Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlvɛ̃ ǹdǝ́ Timote nǝ́ r'é kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ la ámyɛ̌ Tǝsǝloniki Kristǝ-lyì gùlú w lyì bí ni pɔ. Á zhí nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ ne. Yi b'a cí bwǝl á yó, sǝ rǝ pǝ ába yǝ̀-zùlǝ́!²Nǝ́ n'é ce Yi nǝ̀bán twéé twéé á yilǝ. Nǝ́ gǝ n'é ce Yi gakó, nǝ́ t'á swě á yò yé. ³Nǝ́ n'é lyǐrh á Yi-ni-zhú tumǝ né ǹd'a sónó tùntwĩ̀ĩ̀ rí yò. Nǝ́ n'é lyǐrh á n'á pyɛ́nɛ́ á cìn á m'á dɛ̃̀ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ twírí y mú myɛ yò nǝ́ Da Yi yé né twéé gakó.⁴Nǝ́ yě bǝ̀ Yi swéné ába, rǝ cír ába á jǐrh rǝ̀ lyì. ⁵Yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí nǝ́ bwǝ̀l nǝ́ byili ába mɔ́ dǝ̀ ǹdǝ́ nyì-gwàl dúdú yé; nǝ́ bwǝ̀l re ǹdǝ́ jàn tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê shí Eshirhǝ náacɛ̀nɛ́ sõ, sǝ nǝ́ yě pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ tɛ̀bɛ́ nǝ́ bwǝ̀l mó wɔ́ zhǝ̀nà. Á cìcì yě nǝ́ gǝ́ y'ǎ zhe nǝ́ cìn ní á sõ, sǝ rǝ̀myɛ́ y'à wɔ́ ámyɛ̌ sãɔ̃ yilǝ,⁶Sǝ á kwè nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ Cǐnnǝ mó nà. Á nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, sǝ ndǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, á zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ kɔ̀bɔ́ ò n'ô shí Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ sõ. ⁷Èta, Masǝdwaanɛ ǹdǝ́ Akǝyi tǝnèsé Kristǝ-lyì bí gakó n'ê kwè /myɛ nà.⁸Zhǝ̀nà, è dǝ̀ Masǝdwaanɛ ndǝ́ Akǝyi dúdú Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ shí á sõ rǝ yí ní yé; lũ w lyì bí gakó yě b'ǎ zhí Yi ni. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́myɛ̌ k'é bǝ kaka zhe nǝ́ la byilu á Yi-ni-zhú mú shò-kwã nɛ́ yé. ⁹Lyì bí gakó n'ê zɔ̀m nǝ́ gǝ́ tú á sõ á zwẽ nǝ́ zhǝǝlé né mó, ǹd'á gǝ́ yẽ̌ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l rǝ̀ dǝ̀ Yi mú ni mú yò. Bǝ̀ n'ê zɔ̀m b'ǎ zwẽ nyí á pyìrhí á wun á n'á tó Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ nã́nyì, rǝ j'à wɔ́ zhǝ̀n mɔ́ nɛ, ¹⁰sǝ á n'á dɛ̃̀ rǝ̀ Byǐ Yezu ń la shí Arǝzana w n bà. Rǝ̀ bwìrhì mu n du cùùri wẽ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n zwẽ nǝ́ba bursí sǝ̀ bwǝlse Yi la kɔ́ mɔ́ yi ní.

Chapter 2

¹Da-byǎ, á cìcì yě bǝ̀ nǝ́ twírí á sõ mó yǝ̀ nánfò yàl yé. ²Á yě myɛ bǝ̀ bǝ̀ tùrh nǝ́ba, bǝ̀ nwɛ̀nɛ̀ nǝ́ba Shilipu cɔ w wa, fòró nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ yí á sõ. Sǝ, ǹdǝ́ lyì nánzhǝzhɔ̌ y'à bǝ nǝ́ba só ga, Yi pɔ nǝ́ba wu-jɔ̀ nǝ́ m'é bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí nǝ́ byili ába.³Kɔn tɛ̀bɛ́ nǝ́ n'é bwǝ̀l nǝ́ byili lyì bí ni mú tɛ̀nɛ́ kɔma sɔ́má yó yé. Rǝ̀ dǝ̀ lwɛlɛ kɔn myɛ yé. rǝ̀ k'ê dǝ̀ lyì nǝ́ n'é yǎl nǝ́ yǔr myɛ yé. ⁴Wɔ́ Yi rǝ̀ pwírí nǝ́ mǝ̌ ǹdǝ́ rǝ̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwǝ̌l, rǝ zɛ̃̀ rǝ cír nǝ́ba. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ n'é bwǝ̀l re ǹdǝ Yi gǝ́ n'ê yǎl nɛ́, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ yě nǝ́ wun bùlǝ̀ né; sǝ nǝ́ t'á bwǝ̀l re ǹdǝ numbyínǝ́ bé gǝ́ n'ê yǎl nɛ́ yé.⁵Á cìcì mú yě bǝ̀ nǝ́ zɔ̀mà nɛ́ dǝ̀ lyì jǝ́jòrɔ́ zɔ̀mà yé; è dǝ̀ wẽ̀ nǝ́ n'é yǎl á sõ è ce nǝ́ n'é zɔ̀m nɛ yé. Yi myɛ cìcì yě rǝ̀myɛ́. ⁶Nǝ́ yǝ̀ còrhó pyà ámyɛ̌ ráá lyì dwã sõ yé; nǝ́ yǝ̀ pyà sǝ lò cèrhé nǝ́ba gaga yé, e jà nǝ́ gǝ́ wɔ́ Kristǝ tùntúmǝ́ mó ce, nǝ́ y'ǎ wɔ̌ nǝ́ ce á wɛ̀rhɛ́ rǝ̀myɛ́.⁷Ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, nǝ́ gǝ́ y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ á sõ yi ní, nǝ́ wɛ̀rhɛ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ kɛ̃ gǝ́ yà n nyǐ ń bǝ̀sɔ́ná yò né. ⁸Nǝ́ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀ shí Yi sõ mó nǝ́ byili ába, sǝ nǝ́ gǝ́ só ába dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ ce, nǝ́ y'ǎ só sǝ nǝ́ pǝ nǝ́ cìn námppúm á yilǝ, b'ǎ jǐrh nǝ́ lyì-twǝ̌rh. ⁹Da-byǎ á gwẽ̌ yě bǝ̀, nǝ́ gǝ́ y'ǎ n'é bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rǝ̀ shí Yi sõ mó nǝ́ byili ába yi ní, nǝ́ twĩ̀ cǝcɛ̃ ǹdǝ́ nǝ̀nyɛ́nɛ́ ga, nǝ́ nwɛ̀nɛ̀ mùnì ga nǝ́ bǝ̀k'á lyɛ̀ɛ̀ ámyɛ̌ mǝ̀dù ga ǹdǝ́ nǝ́ nyí kùjú yé.¹⁰Nǝ́ zɔ nǝ́ cìn cɛ̀nɛ̀ ǹd'ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á zù Kristǝ mó, nǝ́ yàl wu-cágá cìnǝ́, nǝ́ yǝ̀ dóó zal yé. Á yě rǝ̀myɛ́, Yi myɛ yě re. ¹¹Á yě myɛ bǝ̀ nǝ́ zɔ nǝ́ cìn ǹd'ába ǹdǝ da gǝ́ yà n wɛ̀rhɛ́ nɛ ǹdǝ́ ń byǎ. ¹²Nǝ́ cící ába, nǝ́ zɔ á wun ni, nǝ́ co yǝ̀wǎl á kùr w twéé gakó, mùnì ga á zhǝ̀zhǝ̀ǝ̀lé yǝ̀ ǹdǝ Yi gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. Wɔ́ Yi rí rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê byẽ̀ ába mùnì ga ámyɛ zù rǝ̀ tǝnà y ǹdǝ́ rǝ̀ zùwǝ́ y wǝ¹³Nǝ́k'é súlí nǝ́ n'é ce Yi nǝ̀bán myɛ, á gǝ́ yǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nǝ́ tú nǝ́ bwǝ̀l nǝ́ byili ába mɔ́ zwẽ ǹdǝ numbyíní zɔ̀mɛ̀ ta mɔ́ yilǝ. Á zwẽ re b'ǎ yě bǝ̀ rǝ́ wɔ́ Yi zɔ̀mɛ̀ zhǝ̀n zhǝ̀nà. Sǝ rǝ̀ n'ê twĩ̀ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á zù Kristǝ mó wun ní wẽ́.¹⁴Da-byǎ, Zhwifubá nwɛ̀nɛ̀ Yi gùúlí rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhide né, rǝ̀ lyì bí zù Yezu Kristǝ mó. Wɔ́ èta, ámyɛ dwí lyì bí wɛ̀rhɛ́ ába nɛ́. ¹⁵Wɔ́ Zhwifubá bǝ̀myɛ́ bǝ̀ gu Cǐnnǝ Yezu ǹdǝ́ Yi nyì-zwennǝ bé, bǝ̀ nwɛ̀nɛ̀ nǝ́myɛ. Bǝ̀ t'â pyà Yi pùbùlǝ̀ wɔ̀rhɔ́ yé. Bǝ̀ wɔ́ lyì bí gakó zwǝ̀. ¹⁶Bǝ̀ n'ê cǝ̀r nǝ́ba nǝ́ bǝ̀k'á bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nǝ́ byili lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ dǝ̀ Zhwifubá ne mùnì ga bǝ nǝ vwǎrh yé. Èta, bǝ̀ súlí bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ twéé twéé mó, rǝ lyɛ̃ cɛ nɛ. Rǝ̀myɛ́ ce, Yi bɛ̃bɛ̃ rǝ ga, rǝ̀ lyim zɛ̃̀ ǹdǝ́ bɛ.¹⁷Da-byǎ, nǝ́ zhǐr nǝ́ yẽ̌ ába kɔn la yǝ̀ námpɔ́lɛ́, sǝ nǝ́ yǝ̀ á yò swě yé. Á shil zhe nǝ́ba zhǝ̀n zhǝ̀nà. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ r'é pyà ǹdǝ́ nǝ́ wu gakó, sǝ nǝ́ k'á bǝ̀ nǝ́ nǝ ába. ¹⁸Zhǝ̀nà, nǝ́ y'ǎ n'é yǎl nǝ́ bǝ̀ á sõ. È gǝ wɔ́ àmyɛ́ Pwǝǝ yilǝ, à myɛrhɛ á sõ twírí y twǝr nánzhǝzhɔ̌. sǝ Shǝtana cǝ̀r nǝ́ba. ¹⁹Wɔ́ ámyɛ̌ á súlí á ce nǝ́ zhe wu-nyɔ̃̀, á ce nǝ́ yě bǝ̀ nǝ́ b'ǎ nǝ yó-dɛ̃̌-zhõ̌ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu yé né ń twírí y dɛ̃ rɛ́. ²⁰Zhǝ̀nà, wɔ́ ámyɛ̌ á n'á zhẽ̌ nǝ́ yó dɛ̃̌, ámyɛ̌ á ce nǝ́ zhe wu-nyɔ̃̀.

Chapter 3

¹Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ wàr nǝ́ b'ǎ yẽ̌ kɔn dɛnɛ yé. Nǝ́ j'ǎ pwírí kɔn mǝ̌ bǝ̀ àmyɛ̌ ǹdǝ́ Shǝlvɛ̃ mɛ̃ Antɛnnɛ nɛ́. ²Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce nǝ́ twĩ̀ Timote á sõ. Ń wɔ́ nǝ́ da-byǐ ń nǝ́ ń tó nǝ́ba ń twĩ̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí tum rí Yi yilǝ. Nǝ́ twĩ̀ mu á sono mùnì ga n sɛ̃ ába á kwɛrhɛ á zhí Yi ni kẽkẽ, sǝ n súlí á wu-jɔ̀. ³Èta, á mǝ̀dù ga bǝ̀ká n tǝ̀ lũ w kɔ̀bɔ́ nɔ̀nɔ̀ w yil n gǝ ń wu yé. Á cìcì mú yě bǝ̀ wɔ́ nɔ̀nɔ̀ w òmyɛ́ yil yil Yi byẽ̀ nǝ́ba.⁴Nǝ́ gǝ́ y'ǎ ŋwɛ́nɛ́ á sõ yi ní, nǝ́ y'ǎ n'é byili ába bǝ̀ nyǐ nǝ́ b'ǎ nwɛ̀nɛ̀, sǝ á yě bǝ̀ kɔn yàl ǹdǝ nǝ́ gǝ́ byili ní. ⁵À y'à k'â wàr à b'a dɛ̃̀ yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce á twĩ̀ Timote á sõ, mùnì ga a lwar á gǝ́ zhí Yi ni ní. Ywẽ zhe ne. Dɛ̀ga Shǝtana swèlè ába, sǝ è gǝ swèlè ába, sǝ́ nyǐ tum rí nǝ́ twĩ̀ á sõ mó bǝ kùr zhe yé.⁶Sǝ èlǎsɛ̃́, Timote ká n shí Á sõ n bà. Ń byili nǝ́ba á gǝ́ zhí Kristǝ ne né, nd'á gǝ́ só dwã nɛ́. Rǝ̀myɛ́ ce nǝ́ wun nyɛ̀. Ń byili nǝ́ba b'ǎ yǝ̀ nǝ́ yò swě yé, sǝ á n'á yǎl á nǝ nǝ́ba, nǝ́myɛ j'ǎ n'é yǎl nǝ́ nǝ ába. ⁷Da-byǎ, á gǝ́ zhí Kristǝ ne èta mɔ́ n'ê zal nǝ́ wun ni nǝ́ wu-zhùlù ǹdǝ́ nǝ́ nɔ̀nɔ̀ w wẽ́.⁸Èlǎsɛ̃́, nǝ́ wun k'â jě, á gǝ́ gwẽ̌ zhí Cinnǝ mó ne kẽkẽ mó yilǝ. ⁹Nǝ́ yǝ̀l nǝ́ gǝ́ m'ǎ ce Yi nǝ̀bán nɛ́ á yil yé, b'ǎ n'á pɛ nǝ́ba wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ rǝ̀ yé né. ¹⁰Cǝcɛ̃ ǹdǝ́ nǝ̀nyɛ́nɛ́ ga, nǝ́ n'é lwǝ̀l Yi ǹdǝ́ nǝ́ wun gakó bǝ̀ rǝ̀ ce nǝ́ k'á nǝ ába, sǝ nǝ́ sɛ̃ ába á lwar kɔn dɛ̀bɛ́ á yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ á lwar á Yi-ni-zhú mú shò-kwã nɛ́ mɔ́.¹¹Nǝ́ Da Yi cìcì ǹdǝ́ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu b'a kwɛrhɛ nǝ́ sɔ́má y mùnì ga nǝ́ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ b'ǎ sõ! ¹²Cǐnnǝ mó mà n ce á kwɛrhɛ á swéné dwã, s'á kwɛrhɛ á swéné lyì bí dwã bɛ́ twéé twéé, ǹdǝ nǝ́ gǝ́ só ába nɛ́ mɔ́. ¹³Èta, ń mà n súlí á wu-jɔ̀. Nǝ́ Cǐnnǝ Yezu gǝ tú ǹdǝ́ ń lyì bí gakó yùwǝ̀, á b'ǎ yǝ̀ nǝ́ Da Yi lyì námpúm, dóó t'â la á á yó w jǒm yé.

Chapter 4

¹Da-byǎ, tɛ̀bɛ́ rǝ̀ súlí mú, á yě bǝ̀ nǝ́ byili ába á gǝ́ mǝ̌ s'á wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mùnì ga á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né yí Yi bùlǝ̀. Sǝ zhǝ̀n ga, á n'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ nǝ́ gǝ́ byili ába né. Sǝ ce-nǝ jàn nɛ́ á j'á n'á wɛ̀rhɛ́ èta. Nǝ́ r'é lwǝ̀l ába ǹdǝ́ cícú mú mǝ̀myɛ́ Cinnǝ Yezu yil yilǝ. ²Á yě nyǝ́ né nyɛ̀bɛ́ nǝ́ pɔ ába Cinnǝ Yezu jàn yil mó.³Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi n'ê yǎl mɔ́ wɔ́ b'ǎ yǝ̀ rǝ̀myɛ́ lyì námpúm, s'á dɛ̃̀ á cìn ǹdǝ́ fwǝ̌l tumǝ, ⁴sǝ lò gakó lwar ǹ cìn zal cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ kɔn gǝ́ mǝ̌ nɛ́, ⁵s'á bǝ̀k'á yẽ̌ á cìn nì á pǝ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ nɛ ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n mɔ́ pár ta yé. ⁶Lò mǝ̀dù ga bǝ̀ká yúyǔ ǹ dõ, ráá ń myìnì mù yò w òmyɛ́ wẽ́ yé. Cinnǝ mó la còrhò-tum byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́ gakó ne pɔ. Nǝ́ byili ába rǝ̀myɛ́, nǝ́ k'á bwérhé.⁷Yi yǝ̀ nǝ́ba byẽ̀ bǝ̀ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ fwǝ̌l tumǝ yé; rǝ̀ byẽ̀ nǝ́ba bǝ̀ nǝ́ yál rǝ̀myɛ́ lyì námpúm. ⁸Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, lò mɔ̀bɔ́ ǹ cẽ nyǝ́ né nǝ̀myɛ́, è dǝ̀ numbyíní nyí ni ǹ cẽ né yé; wɔ́ Yi cìcì nyí ni ǹ cẽ né. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ n'ê pɛ ába rǝ̀ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ yá.⁹È gǝ wɔ́ dwã sónó w yilǝ, Yi cìcì byili ába á gǝ́ mǝ̌ s'á swéné dwã nɛ́. Rǝ̀myɛ́ ce, kɔn k'ê dǝ̀ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ nǝ́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ nǝ́ pǝ ába nǝ́ m'é byili rǝ̀myɛ́ yé. ¹⁰Nǝ́ yě b'ǎ só Kristǝ-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Masɛdwanɛ tǝnà y wẽ́ mó púlǝ́púlǝ́ ǹdǝ Yi gǝ́ byili ába né. Da-byǎ, nǝ́ r'é lwǝ̀l ába bǝ̀ cenǝ jàn nɛ́ á j'á n'á wɛ̀rhɛ́ èta twéé twéé. ¹¹Ce-nǝ jàn nɛ́ á jòm ǹdǝ́ dwã ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́. Lò gakó sǝ́ nyǐ ǹ sǝ̀pwà tumǝ né yò, ń twĩ̀ ń nǝ ǹ nyí kùjú, ǹdǝ nǝ́ gǝ́ byili ába né. ¹²Á gǝ wɛ̀rhɛ́ èta, á t'á la lò yó w nyǔ yé, sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dǝ̀ Kristǝ-lyì mú b'a nyɛ̀ ába.¹³Da-byǎ, nǝ́ r'é yǎl b'ǎ lwar kɔn gǝ́ la nɛ́ yál byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù mú yilǝ, mùnì ga á wun bǝ̀k'a zhìlì ǹdǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â dɛ̃̀ kaka bǝ̀ cu kwã nɛ́ mɔ́ ta yé. ¹⁴Nǝ́ r'é zwẽ nyí bǝ̀ Yezu cù n ká n bwìrhì; èta, nǝ́ r'é zwẽ nyí bǝ̀ Yi m'a bwìrhì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù ǹdǝ́ bǝ̀ zù mù mú, bǝ yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ mɔ. ¹⁵Kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nǝ́ r'é yǎl nǝ́ byili ába mó wɔ́ ǹdǝ Cinnǝ mó gǝ́ byili ní: lwar-na bǝ̀ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ ń ká ń bàn zal ǹdǝ́ nǝ́ gwẽ̌ yǝ̀ cì mú t'á la byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù mú jɔ̀nɔ̀ ń sõ yé.¹⁶Cinnǝ mó gǝ ká n shí dɛ̃̌ yi w ń bànà, ń mà n pǝ nyí màlɛ́kabá yé né cǝ́bal mɔ́ nɛ n bwǝ̀l; Yi pɔ́lá y súlí e dom. Rǝ̀myɛ́ yó, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù ǹdǝ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó b'a jɛ̀rɛ̀ bǝ tó yé bǝ bwìrhì. ¹⁷Rǝ̀myɛ́ yi ní, Yi b'a kwè nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ gwẽ̌ yǝ̀ cì mú ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga nǝ́ vò bǝ́ban wẽ́ dɛ̃̌ yi wǝ, nǝ́ jǝl Cinnǝ. Èta, nǝ́ b'ǎ yǝ̀ nɛ́ ǹdǝ́ mɔ twéé twéé. ¹⁸Zǝ-na zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ á cící dwã.

Chapter 5

¹Da-byǎ, kɔn dǝ̀ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ nǝ́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ nǝ́ m'é byili ába yi rí ǹdǝ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinnǝ mó bàn mɔ́ yé. ²Á cìcì mú yě pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń bàn mɔ́, ń mà n jàr nǝ́ba ǹdǝ ŋwɔ̀l-bal gǝ́ ya n bǝ̀ cǝcɛ̃ nɛ nɛ́. ³Lwar-na bǝ̀ lyì bí gǝ tú bǝ̀ n'ê wǝ̀l bǝ̀ èlǎsɛ̃́ myɛ̌, yǝ̀-zùlǝ́ ŋwɛ́nɛ́, bǝ̀ kaka ywẽ bǝ bɛ zhe, wɔ́ rǝ̀myɛ́ yi ní cìcì zwini b'a zǝ bɛ ǹdǝ kɛ̃ pwǐ gǝ́ y'a yì ní. Bǝ̀ t'â la lú yé.⁴Da-byǎ, ámyɛ̌ tɛ̀nɛ́ cǝ-byín wẽ́ sǝ dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ b'e jàr ába ǹdǝ ŋwɔ̀l-bal ta yé. ⁵Á gakó wɔ́ pwẽ̀ ǹdǝ́ nǝ̀nyɔ́nɔ́ lyì. Nǝ́ dǝ̀ cǝcɛ̃ ráá cǝ-byín lyì yé. ⁶Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ bǝ mǝ̌ sǝ nǝ́ dɛ̀ɛ̀ ǹdǝ lyì bí dwã bɛ́ ta yé. Nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ zǝ nǝ́ yírhǝ́, sǝ nǝ́ zǝ nǝ́ cìn cɛ̀nɛ̀. ⁷Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê dɛ̀ɛ̀ mɔ́, wɔ́ cǝcɛ̃ nɛ bǝ̀ n'ê dɛ̀ɛ̀. Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nywɛ̀ sɛ̃́ bǝ̀ tutwi tɛ̃́ mɔ́, wɔ́ cǝcɛ̃ nɛ bǝ̀ n'ê nywɛ̀ mɔ̀.⁸Sǝ nǝ́myɛ̌ wɔ́ pwẽ̀ lyì; nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ zǝ nǝ́ cìnǝ̀. Nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ zǝ nǝ́ Yi-ni-zhú mú ǹdǝ́ nǝ́ sónó w rǝ yǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ nǝ́ la b'é cǝ̀r nǝ́ cìcì yé ne búlǝ́ jàà wà. Nǝ́ r'é dɛ̃̀ nǝ́ vwǎrh mɔ́. Bà-nà nǝ́ zǝ rǝ̀myɛ́ rǝ yǝ̀ ǹdǝ shǝ̀dáá cɔ̀bɔ́ yǝ́-pú ta nǝ́ pú. ⁹Yi yǝ̀ nǝ́ba byẽ̀ rǝ̀ la còrhò-tum pɔ yé. Rǝ̀ byẽ̀ nǝ́ba mùnì ga nǝ́ tó nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ dɛnnɛ nǝ́ nǝ vwǎrh. ¹⁰Wɔ́ nǝ́myɛ̌ yil ń cùwǝ̀, mùnì ga, nǝ́ yírhǝ́ gǝ ŋwɛ́nɛ́, ráá nǝ́ gǝ cù myɛ, sǝ nǝ́ tó mo nǝ́ zù nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ wẽ́. ¹¹Rǝ̀myɛ́ ce, zǝ-na dwã wun ni, s'á j'á n'á sɛ̃ dwã nɛ ǹdǝ́ cícú ǹdǝ á gǝ́ n'á wɛ̀rhɛ́ nɛ́ dwǝ́l ga mɔ́.¹²Da-byǎ, nǝ́ r'é lwǝ̀l ába bǝ̀ nyámna byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ á yé né bǝ̀ n'ê twĩ̀ mú, bǝ̀ wɔ́ Cinu ń cír be bǝ̀ bǝ̀ yál á yé né bǝ cící ába. ¹³Nyám-na bɛ, s'á swéné be dɛ̃́dɛ̃́ tum rí tɛ̀bɛ́ bǝ n'ê twĩ̀ mú yilǝ. Jǒm-nǝ ǹdǝ́ dwã ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́. ¹⁴Da-byǎ, nǝ́ r'é lwǝ̀l ába: cící-nǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ yààyàà mɔ́, s'á zǝ byɛ̀bɛ́ wu-zhìlù zhe mó wun ni. Sɛ̃-na byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jàn bǝ já mɔ́ nɛ, s'á zǝ cìn-pyɔ́nɔ́ ǹdǝ́ lyì bí gakó.¹⁵Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, lò lò bǝ̀ká càrhh lwɛlɛ ǹ dõ ne yé, s'á pyà cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ́ dwã, ǹdǝ́ lyì bí gakó. ¹⁶Ce-nǝ á wun yǝ̀ nyɛ̀n twéé twéé. ¹⁷Lwǝ̌l-nǝ Yi dɛ̃ gakó. ¹⁸Ce-nǝ Yi nǝ̀bán kɔn gakó wẽ́. Wɔ́ èta rǝ̀ n'ê yǎl b'ǎmyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á mù dwã nɛ ǹdǝ́ Yezu Kristǝ mó wɛ̀rhɛ́ nɛ́.¹⁹Á bǝ̀k'á cǝ̀r Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ tum rí yé ne yé. ²⁰Á bǝ̀k'á fulsi zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ è n'ê tó lyì bí dɛnnɛ è zɔ̀m mɔ́ yé. ²¹Nyǐ-nǝ kɔn gakó náàcɛ̀nɛ́, s'á cír tɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn mɔ́. ²²Dɛ̃̌-na á cìn ǹdǝ́ lwɛlɛ dwí gakó²³Wɔ́ Yi cìcì rǝ̀ n'ê pɛ yǝ̀-zùlǝ́. Rǝ̀ b'a ce á yǝ̀ rǝ̀myɛ́ lyì námpúm, sǝ rǝ yìlì á ywǝ́lsé ǹd'á wun ní ǹd'á yala nɛ́, á m'á dɛ̃̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ ká ń bàn mɔ́, mùnì ga dóó bǝ̀k'a jòm á yó w yé. ²⁴Mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń byẽ̀ ába mó wɔ́ zhǝ̀n-cí. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n wɛ̀rhɛ́ rǝ̀myɛ́ gakó.²⁵Da-byǎ, lwǝ̌l-nǝ Yi nǝ́myɛ yilǝ. ²⁶Ce-nǝ Kristǝ-lyì bí gakó á pǝ nǝ́ba, bǝ̀ nǝ́ wɔ́ da-byǎ. ²⁷À n'â lwǝ̀l ába Cinnǝ mó yil ré yilǝ, s'á kàrmǝ̀ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á byili Kristǝ-lyì bí gakó ne. ²⁸Nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ mà n cĩ́ bwǝl á yó!

2 Thessalonians

Chapter 1

¹Wɔ́ àmyɛ́ Pwǝǝ ǹdǝ́ Shǝlvɛ̃ ǹdǝ́ Timote nǝ́ r'é kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ la ámyɛ̌ Tesǝloniki Kristǝ-lyì gùlú w lyì bí ni pɔ. Á zhí nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ ne. ²Bǝ̀ m'a cĩ́ bwǝl á yó, sǝ bǝ pǝ ába yǝ̀-zùlǝ́!³Da-byǎ, nǝ́ mǝ̌ dwã sǝ nǝ́ ce Yi nǝ̀bán twéé twéé á yilǝ, b'ǎ Yi-ni-zhú mú n'ê súlí, e jà á dwã sónó w myɛ n'ô súlí ò la gaga. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn. ⁴Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ́ r'é zɔ̀m á yò, nǝ́ r'é ji á gar nǝ́ byili Yi gùúlí dwã bɛ́ lyì bí ni. Nǝ́ r'é byili bǝ̀ nǝ́ wun nyɛ̀ á gǝ́ zhí Cinnǝ mó ni á zhǐ kẽkẽ nɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ zwini tɛ̀bɛ́ á n'á nɛ mɔ́ ga yírh w mó yilǝ. ⁵Rǝ̀myɛ́ n'ê byili pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ lyì bí bùrsí Yi la kɔ́ mɔ́ b'a yǝ̀ cángá. Rǝ̀myɛ́ mɔ́ yilǝ, nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ á pyɛ́nɛ́ á n'á nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ ce Yi b'a ce á zù rǝ̀ tǝnà y wa, bǝ̀ wɔ́ èmyɛ́ yil á n'á nwɛ̀nɛ̀.⁶Zhǝ̀nà, Yi b'a wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ cángá: rǝ̀ b'a k'a ce byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ ába mɔ́ nwɛ̀nɛ̀. ⁷Sǝ è gǝ wɔ́ ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á n'á nwɛ̀nɛ̀ zà zà mɔ́ yilǝ, Yi b'a pǝ shìrhǝ́ nǝ́myɛ̌ ǹd'ámyɛ̌ ga nɛ, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinnǝ Yezu ká ń bàn mɔ́ yùwǝ̀. Ń gǝ tú ń ká ń bàn yi ní, ń bà n zǝ ń màlɛ́kabá ǹdǝ́ bǝ̀ jàn nánfɔ̀lɔ̀ w n shí dɛ̃̌, ⁸n mǝ n bǝ̀ ǹdǝ́ myìn-zhù nánfɔ̀lɔ̀, n zɛ̃̀ n pǝ còrhò-tum byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ Yi zwì, bǝ̀ j'à yǝ̀ nǝ́ Cinnǝ Yezu yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí zwẽ mó ne.⁹Nyǐ-nǝ còrhò-tum rí Yi la lyì bí bǝ̀myɛ́ nɛ pɔ mɔ́: rǝ̀ b'a zhìlì bǝ̀ yò lyɛ́lyɛ́; rǝ̀ b'a jì bì bǝ vò pyépyé; bǝ̀ t'â la rǝ̀ zùwǝ́ myɛ nyí ni bwǝlse yé. ¹⁰Rǝ̀myɛ́ gakó b'a wɛ̀rhɛ́ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Cinnǝ mó ká ń bàn mɔ́ yùwǝ̀. Rǝ̀myɛ́ yi ní, ń lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zwẽ ń nyí mú gakó b'a cèrhé mo. Ámyɛ b'ǎ tó á yǝ̀ bǝ̀ wẽ́, á gǝ́ shɛ̀nɛ́ á zwẽ zɔ̀mà nɛ́ nǝ́ byili ába mó yilǝ.¹¹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce nǝ́ r'é lwǝ̀l Yi twéé twéé á yilǝ. È gǝ́ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ byẽ̀ ába mó ce, nǝ́ r'é lwǝ̀l rè bǝ̀ rǝ̀ sɛ̃ ába á ŋwɛ̀nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó rǝ tó rǝ̀ pùbùlǝ̀ nè. Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á n'á yǎl á wɛ̀rhɛ́, sǝ Yi sɛ̃ ába ǹdǝ́ rǝ̀ jàn rɛ́, mùnì ga á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀, sǝ rǝ sɛ̃ ába á twĩ̀ á Yi-ni-zhú tumǝ né á báásɛ. ¹²Èta, nǝ́ Cinnǝ Yezu yil lé m'a tó á dɛnnɛ rǝ du ǹdǝ́ còrhó, sǝ ńmyɛ mà n ce ámyɛ yil du. Rǝ̀myɛ́ gakó b'a wɛ̀rhɛ́ nǝ́ Yi ǹdǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ jàn yilǝ.

Chapter 2

¹Da-byǎ, nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ ká ń bànà, sǝ nǝ́ b'ǎ gùlí dwã ǹdǝ́ mɔ. Rǝ̀myɛ́ yilǝ, nǝ́ n'é lwǝ̀l ába: ²Lò gǝ tú ń nǝ́ ń byili ába bǝ̀ Cǐnnǝ mó twírí y dɛ̃ rɛ́ yúwǝ, s'á wun bǝ̀k'a pú e zɛ̃̀ á zɛ̃̀ á n'á kǝkǝ yé. Dɛ̀ga myɛ, lò gǝ ń byili ába ǹdǝ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi byili mu n zɛ̃̀ n zɔ̀m ta, ráá ń gǝ wò bǝ̀ wɔ́ nǝ́myɛ̌ nǝ́ zɔ̀m, ráá nǝ́myɛ̌ nǝ́ kɛ̃ rɛ sɛ́bɛ́ wẽ́ myɛ,³s'á bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ lò zǝ ń zɔ̀mà dwí tɛ̃̌tɛ̃̌ n bǝ̀ n mǝ n jǝ́jɛ̀rɛ́ ába yé. Zhǝ̀nà, ywẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ b'a wɛ̀rhɛ́ fòró dɛ̃ rɛ́ yí. Lyì b'a shí tɛ̃́ bǝ zɛ̃̀ bǝ cẽ Yi nyǝ̀ná nɛ́ yò. Lyì-bǝlwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ Yi la è yò zhùlù mú b'a du pwẽ̀ ne pamparɛ̃ɛ̃, lyì bí nǝ y ǹdǝ́ bǝ̀ yírhǝ́. ⁴Lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ wɔ́ Yi zu̇-bal mɔ́. Ń mà zhẽ̌ ń cìn dɛ̃̌ n dwini kɔn dɛ̀bɛ́ gakó lyì bí n'ê byẽ̀ bǝ̀ yi, ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ n'ê cèrhé ǹdǝ Yi ta. Sǝ ń gaga mɔ́ mà n vò n zù n jòm Yi jàà y wǝ, n wɔ̀ bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Yi.⁵À gǝ́ y'à gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ á sõ yi ní ga, à zɔ̀m yò òmyɛ́ ǹd'ába. Á swě w nà? ⁶Á yě kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ cǝ̀r lyì-bǝlwɛ̀lɛ́ y yé ne. È wàr è la du pamparɛ̃ɛ̃ ǹdǝ́ e yi rí gwẽ̌ yǝ̀ yí yé. ⁷Kɔn ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ n'ê cǝ̀r è yé ne. E zɛ̃̀ è n'ê shèè è m'ê twĩ̀ è tumǝ né. Sǝ kɔn rɛ́ nǝ̀myɛ́ mɔ́ gǝ tú rǝ̀ k'ê tɛ̀nɛ́, è k'ê t'â la shòò e m'e twĩ̀ yé.⁸è m'a du pamparɛ̃ɛ̃. Rǝ̀myɛ́ yi ní, Cǐnnǝ Yezu mà n bǝ̀ ǹdǝ́ jàn nánfɔ̀lɔ̀, n zǝ ń nyi̇-zho n mǝ n zhìlì è yò, n gu yǝ. ⁹Lyì-bǝlwɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ m'a bǝ̀ ǹdǝ́ Shǝtana jàn, e wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ǹdǝ́ wò-jààrɛ dwí gakó ǹdǝ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê zɛ̃̀ wu ni, e m'e jǝ́jɛ̀rɛ́ lyì bí. ¹⁰È m'a zǝ tùntùm-bǝlwǎlsɛ dwí gakó e bǝ̀ e m'e jǝ́jɛ̀rɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ la jó mó. Lyì bí bǝ̀myɛ́ yǝ̀ zhǝ̀n rɛ́ rǝ̀ y'à m'a vwǎrh bɛ mɔ́ swéné bǝ zwẽ re yé. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ e ce bǝ̀ la jó.¹¹Yi b'a ce kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê dwé lò pyi bǝ̀ surhǝ né, mùnì ga bǝ zwẽ kɔma nyí, bǝ̀ gǝ́ yǝ̀ rǝ̀ nyí rí zwẽ mó yilǝ. ¹²Rǝ̀ b'a wɛ̀rhɛ́ èta mùnì ga lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ swéné lwɛlɛ rɛ́ wɔ̀rhɔ́ mɔ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ yǝ̀ zhǝ̀n rɛ́ zwẽ mó nǝ còrhò-tum.¹³Da-byǎ, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ Cǐnnǝ mó só mó, nǝ́ mǝ̌ dwã sǝ nǝ́ ce Yi nǝ̀bán twéé gakó á yilǝ. Yi cír ába kùr-ju yi ní ga, mùnì rǝ tó rǝ̀ Eshirhǝ y dɛnnɛ rǝ vwǎrh ába, á gǝ́ shɛ̀nɛ́ á zwẽ zhǝ̀n rɛ́ mɔ́ yilǝ. Wɔ́ Eshirhǝ y èmyɛ́ è ce á jǐrh Yi lyì. ¹⁴Wɔ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí nǝ́ bwǝ̀l nǝ́ byili ába mó dɛnnɛ Yi tó né rǝ byẽ̀ ába, munì ga á nǝ rǝ̀ vwǎrh mɔ́. Rǝ̀ byẽ̀ ába myɛ mùnì ga á nǝ cǝl nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ zùwǝ́ y wẽ́. ¹⁵Da-byǎ, rǝ̀myɛ́ ce kɔn dɛ̀bɛ́ gakó nǝ́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ wẽ́ nǝ́ byili ába, ráá nǝ́ byili ába ndǝ́ nǝ́ nyí, s'á zwẽ re á m'á zhì kẽkẽ.¹⁶Nǝ́ Da Yi swéné nǝ́ba n pǝ nǝ́ba wu-jɔ twéé gakó nǝ́ m'é dɛ̃̀ ń nyì-bwelé y pyǐrh mó. ¹⁷Nǝ́ n'é lwǝ̀l ńmyɛ̌ ǹdǝ́ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ cìcì ni bǝ̀ bǝ̀ pǝ ába wu-jɔ̀ ǹdǝ́ jàn, mùnì ga á ŋwɛ̀nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ twéé twéé á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ǹd'á zɔ̀mà nɛ́ ga wẽ́.

Chapter 3

¹Da-byǎ, tɛ̀bɛ́ rǝ̀ súlí èlǎsɛ̃́ mɔ́, nǝ́ r'é lwǝ̀l ába, s'á lwǝ̀l Yi nǝ́ yilǝ, mùnì ga rǝ sɛ̃ nǝ́ba Cinnǝ mó zɔ̀mɛ̀ rɛ́ cǝ̀ǝ̀lè rǝ yí lyì bí dwã bɛ́ làlà, bǝ shɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ re náàcɛ̀nɛ́, ǹdǝ ámyɛ gǝ́ zwẽ re né. ²Lwǝ̌l-nǝ Yi nǝ́ yil gwẽ̌, mùnì ga rǝ yìlì nǝ́ba lyì-bǝlwǎlsɛ́ yé né, b'è dǝ̀ lyì bí gakó bǝ̀ n'ê shɛ̀nɛ́ bǝ̀ zwì Cinnǝ mó yé. ³Cinnǝ mó wɔ́ zhǝ̀n-cí. Ń mà n pǝ ába jàn n sɛ̃ ába mùnì ga lwɛlɛ cǝ́bal mɔ́ bǝ̀ká n ŋwɛ̀nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ ába kaka yé⁴Cinnǝ mó ce nǝ́ zhe á zhǝ̀nà. Ń ce nǝ́ lwar pamparɛ̃ɛ̃ b'ǎ n'á wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nǝ́ byili ába mó, á j'ǎ gwẽ̌ b'ǎ cǝ̀ǝ̀lè á wɛ̀rhɛ́ rɛ. ⁵À n'â lwǝ̀l Cinnǝ mó ne bǝ̀ ń byili ába Yi sónó sɔ́má yá, sǝ n ce á zǝ cìn-pyɔ́nɔ́ ǹdǝ Kristǝ ta.⁶Da-byǎ, nǝ́ r'é pɛ ába nyí rí tɛ̀bɛ́ nǝ́ Cinnǝ Yezu Kristǝ yil ré yilǝ: á bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ á tó Kristǝ-lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ nǝ̀wàcã̀nyɛla mɔ́ kùr yé. Bǝ̀ t'â zwẽ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ́ byili mú yé. ⁷Á cìcì mú yě á gǝ́ m'ǎ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ á kwè nǝ́ nà. Nǝ́ gǝ́ y'ǎ tú á sono mó, nǝ́ yǝ̀ nǝ̀wàcɔ̀rɔ̀ wɛ̀rhɛ́ yé. ⁸Nǝ́ yǝ̀ lò lò yó w nyǐ ǹdǝ́ nǝ́ nyí kùjú yé. Nǝ́ twĩ̀ cǝcɛ̃ ǹdǝ́ nǝ̀nyɔ́nɔ́ ga nǝ́ yǝ̀ shǐrh yé, mùnì ga nǝ́ bǝ̀k'á lyɛ̀ɛ̀ á mǝ̀dù ga yé. ⁹È dǝ̀ á kɔn nǝ́ y'ǎ bǝ mǝ̌ sǝ nǝ́ jí yé, sǝ nǝ́ twĩ̀ èta mùnì ga á kwè nǝ́ nà.¹⁰Á yě bǝ̀ nǝ́ gǝ́ yàl á sõ yi ní, nǝ́ y'ǎ pɔ ába nyí nǝ́ wɔ̀: «Lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń yǎl n twĩ̀, sǝ ń bǝ̀ká n jí myɛ yé.» ¹¹Nǝ́ nyɛ̀ɛ̀ bǝ̀ lyì jàlà ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ bǝ̀ wɔ́ nǝ̀wàcã̀nyɛla, bǝ̀ t'â yǎl tum yé. Bǝ j'à n'ê zwì bǝ̀ dwã nyǝ̀ná wẽ́. ¹²Nǝ́ r'é pɛ nyí lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ nɛ, nǝ́ m'é cící bi Cinnǝ Yezu Kristǝ yil ré yilǝ, bǝ̀ bǝ̀ zhìlì bǝ̀ yala nɛ bǝ twĩ̀, bǝ nǝ bǝ̀ nyí kùjú bǝ̀ sǝ̀pwà nɛ̀.¹³Sǝ ámyɛ̌ da-byǎ, á bǝ̀k'á gǝ á wun yé. Cǝ̀ǝ̀lè-nǝ̀ á n'á twĩ̀ tumǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ càn. ¹⁴Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń zwẽ tɛ̀bɛ́ nǝ́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ wẽ́ mó, s'á byili lyì bí gakó ne. Á bǝ̀k'á k'á jí ǹdǝ́ mɔ yé, mùnì ga cìzhìl zǝ mɔ, ¹⁵s'á bǝ̀k'á nyǐ mu ǹdǝ á zù-bal ta yé. Cící-nǝ mo bǝ̀ ń wɔ́ á da-byǐ.¹⁶Cinu mú ń wɔ́ yǝ̀-zùlǝ́ cǝ́bal mɔ́ cìcì mà n pǝ ába yǝ̀-zùlǝ́ kɔn gakó wẽ́! Ń mà n yǝ̀ nɛ́ ǹd'á gakó! ¹⁷Wɔ́ àmyɛ́ Pwǝǝ à n'â ce ába ǹdǝ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́. Wɔ́ àmyɛ́ cìcì jɛ̃̀ è kɛ̃ nɛ. À n'â kɛ̃ à yil lé né ǹdǝ à gǝ́ n'â kɛ̃ dɛ à sábá nɛ́ gakó wẽ́ né. Á b'ǎ tó à kǝkɛ̃ɛ̃ rɛ́ dɛnnɛ á lwar bǝ̀ wɔ́ àmyɛ́ à kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́. ¹⁸Nǝ́ Cinu Yezu Kristǝ mà n cĩ́ bwǝl á gakó yó!

Titus

Chapter 1

¹Wɔ́ àmyɛ́ Pwǝǝ à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́. À wɔ́ Yi tùntùnnǝ̀ ǹdǝ́ Yezu Kristǝ tùntúm. Wɔ́ àmyɛ́ Yi wò b'à zǝ byɛ̀bɛ́ rǝ̀ cír mó a bǝ̀ bǝ zù Kristǝ, s'a ce bǝ lwar zhǝ̀n rɛ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́, mùnì ga bǝ zhí mu kẽkẽ. ²Èta bǝ̀ m'a dɛ̃̀ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ mɔ́ rǝ̀ bwǝl be mǝ̀ nyí shãã ga mɔ́. Yi gǝ bwǝl nyí, rǝ̀ t'â kwàrh yé. ³Sǝ yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à byili mú gǝ́ tú e yí, Yi nǝ́ Zwennǝ mó ce bǝ lwar ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́. Wɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ Yi pɔ nɛ nyí b'à bwǝ̌l a byili.⁵Titi, à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la mɔ́ pɔ, bǝ̀ ǹ wɔ́ à byǐ zhǝ̀n zhǝ̀n Kristǝ wẽ́. Nǝ́ Yi-ni-zhú mú ce nǝ́ jǐrh kɔn rǝ̀dù. Nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ nǝ́ Zwennǝ Yezu Kristǝ b'a cĩ́ bwǝl ǹ yó, sǝ bǝ pɔ̃́ yǝ̀-zùlǝ́! ⁴À zhǐr a yẽ̌ mó Kǝrɛtɛ nɛ́ mùnì ga ń kwɛrhɛ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ dàl Kristǝ-lyì gùúlí cɛmɛ nɛ́ wẽ́ mó cɛ̀nɛ̀, sǝ́ cír lyì ń cĩ́ gùlú gakó yé né. Lyǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ à byili mú bǝ̀ cír mó shò-kwã nɛ́ mɔ́:⁶Kristǝ-lyì gùlú yé né cǝ́bal bǝ mǝ̌ sǝ n yǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ yò ŋwɛ́nɛ́ ń yó w yé. Ń mǝ̌ sǝ n yǝ̀ kɛ̃ mǝ̀dù byal, ń bǝ̀ká n nyǐ ń dõ yó w yé. Ń byǎ bɛ́ mǝ̌ sǝ bǝ yǝ̀ Kristǝ-lyì nántwǝ̌rh, lyì bí bǝ̀k'a zɔ̀m bǝ̀ yil námmǝlwɛ̀lɛ́ yé, sǝ bǝ yǝ̀ byǎ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nyàm lò. ⁷Kristǝ-lyì gùlú yé né cǝ́bal wɔ́ Yi nyǝ̀ná nɛ́ sõ ń nǝ́ ń cili ní. Rǝ̀myɛ́ ce, ń bǝ mǝ̌ sǝ n zǝ yò bǝ̀ n'ê byili yé; ń bǝ̀ká n yǝ̀ cìn-byilu cǝ́bal yé; ń bǝ̀ká n yǝ̀ lyim cǝ́bal yé; ń bǝ̀ká n yǝ̀ sǝ̀-nyɔ̀rɔ́ yé; ń bǝ̀ká n yǝ̀ búlǝ́ cǝ́bal yé; ń bǝ̀ká n pyà wársɛ ǹdǝ́ yǔyǔ yé.⁸Ń mǝ̌ sǝ n zwẽ zhǝlǝ náàcɛ̀nɛ́, sǝ n swéné kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn; ń mǝ̌ sǝ n yǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń zhe ń cìn cɛ̀nɛ̀; ń mǝ̌ sǝ n yǝ̀ cángá cǝ́bal; ń mǝ̌ sǝ n yǝ̀ lyì-ècɛ̀n námpúm, lò mɔ̀bɔ́ ń yě ń tum párá; ⁹ń mǝ̌ sǝ n yǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń zhe Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ zhǝ̀n rɛ́ ń wẽ́ ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ cèrhè mò né. Èta ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n zǝ lyì bí dwã bɛ́ wun ni ǹdǝ́ còrhò mɔ̀bɔ́ mǝ̀ wɔ́ zhǝ̀nà. Ń mà n tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ n byili lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ ń kàrmɔ́ só mó ne bǝ̀ bǝ̀ tɛ̀nɛ́ zhǝ̀n sɔ́má yó yé.¹⁰Zhǝ̀nà, lyì nánzhǝzhɔ̌ bǝ shɛ̀ nyí zõ yé, sǝ wɔ́ Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Kristǝ mó bǝ̀ du. Bǝ̀ n'ê jǝ́jɛ̀rɛ́ lyì bí ǹdǝ́ zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ kùr zhe. ¹¹Bǝ̀ n'ê zhìlì kǎlsɛ námpúmǝ́ yò. Bǝ̀ n'ê byili kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ mǝ̌, bǝ̀ m'ê zwẽ wársɛ. Rǝ̀myɛ́ ce, cǝ̌r be bǝ̀ k'ê bǝ̀ zɔ̀m yé.¹²Bǝ̀ y'à zhe bǝ̀ lò mǝ̀dù bǝ̀ n'ê nyǐ ǹdǝ Yi nyì-zwennǝ ta. Ń wòwǝ̀: «Kǝrɛtɛ lyì bí n'ê gòm kɔma twéé twéé; bǝ̀ wɔ́ vwàmá nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ càn; bǝ̀ wɔ́ nǝ̀wàcã̀nyɛla; wɔ́ jú mú yò ò zù bì.» ¹³Sǝ tɛ̀bɛ́ ń zɔ̀m mɔ́ wɔ́ zhǝ̀nà. Rǝ̀myɛ́ ce, bú bi náàcɛ̀nɛ́, mùnì ga bǝ̀ Yi-ni-zhú mú yǝ̀ zhǝ̀n sɔ́má yó,¹⁴sǝ bǝ yẽ̌ Zhwifubá nyǝ̀ná nɛ́ nǝ̀ dǝ̀ zhǝ̀n mɔ́ nɛ. Bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ yẽ̌ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhɔ̃̀ zhǝ̀n rɛ́ mɔ́ nyǝ́ né ne.¹⁵Kɔn gakó wɔ́ wárhgáá lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ wárhgáá mɔ́ yilǝ. Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhe jìmdì, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ t'â yǎl bǝ zwẽ nyí mú, kaka dǝ̀ wárhgáá bǝ̀ yil yé. Bǝ̀ wun ní ǹdǝ́ bǝ̀ lármɔ́ ga zhe jìmdì. ¹⁶Bǝ̀ n'ê wǝ̀l bǝ̀ bǝ̀ yě Yi párá, e jà bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né n'ê byili bǝ̀ bǝ̀ yǝ̀l rǝ̀ pár yé. Bǝ̀ yò zhìlì; bǝ̀ t'â nyàm lò lò yé; bǝ̀ wàr kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ yé.

Chapter 2

¹Sǝ è gǝ wɔ́ ǹmyɛ́ yilǝ, cèrhè kàrmɔ́ mɔ̀bɔ́ mǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ zhǝ̀n sɔ́má yó mó lyì bí ni. ²Byili bala bɛ́ náncɛsɛ́ nɛ, bǝ̀ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ zǝ bǝ̀ cìn cɛ̀nɛ̀; lyì bí mǝ̌ sǝ bǝ nyɛ̀ bɛ̀ bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né yilǝ; bǝ̀ tumǝ né mǝ̌ sǝ nǝ sú lyì bí yírh; bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ zhí Yi ni kẽkẽ, sónó ǹdǝ́ yala nɛ zhìlù wẽ́.³Sǝ́ byili kana bɛ́ náncɛsɛ́ myɛ nɛ bǝ̀ bǝ̀ zǝ bǝ̀ cìn cɛ̀nɛ̀ bǝ wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlǝ̀; bǝ̀ bǝ mǝ̌ sǝ bǝ zɔ̀m lyì bí dwã bɛ́ yil námmǝlwɛ̀lɛ́; bǝ̀ bǝ mǝ̌ sǝ bǝ yǝ̀ sɛ̃́ mɔ́ yómǝ́ yé; bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ byili kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn, ⁴mùnì bǝ tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ byili kǝ-bwǝ̃́ǝ̃́ bé ne bǝ̀ bǝ̀ swéné bǝ̀ byǝ́nǝ́ bé ǹdǝ́ bǝ̀ bǝ̀sɔ́ná bɛ́. ⁵Èta, bǝ̀ m'a yǝ̀ wárhgáá, bǝ yǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ m'a sú lyì bí yírh. Bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ nyǐ bǝ̀ kǎlsɛ́ yò; lyì bí swéné be, sǝ bǝ shɛ̀nɛ́ bǝ̀ byǝ́nǝ́ bé nyí ni. Èta, lò kǝ́ ń wàr ń bà n zɔ̀m Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ yò námmǝlwɛ̀lɛ́ yé.⁶Cící ébwá-dàlá bɛ́ myɛ bǝ zǝ bǝ̀ cìn cɛ̀nɛ̀, bǝ̀ tumǝ né sú yírh; ⁷sǝ ǹmyɛ́ cìcì mú yǝ̀ myɔrhɔ nántwǝ̌ ǹ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ǹdǝ́ ǹ kɔn gakó wẽ́, ń zǝ ǹ cìn cɛ̀nɛ̀, sǝ́ byili kàrmɔ́ lyì bí ni zhǝ̀n zhǝ̀nà ǹdǝ́ ǹ wu gakó. ⁸Ǹ zɔ̀mà nɛ́ gǝ wɔ́ zhǝ̀nà, lyì bí t'â la ǹ sõ zɔ̌m yé. Èta, cìzhìl b'a zǝ nǝ́ zwǝ̀ bé, bǝ̀ t'â la kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ lwɛlɛ nɔ bǝ zɔ̀m nǝ́ yil yé.⁹Cící byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ yómǝ́ mó bǝ zwẽ bǝ̀ yó-cìnǝ́ bé nyí ni kɔn gakó wẽ́. Bǝ̀ bǝ̀k'a cẽ bǝ̀ nyí ni yé, sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ bǝ̀ pùbùlǝ̀. ¹⁰Bǝ̀ bǝ̀k'a myìnì bì yé, sǝ bǝ zǝ wu-põ̀ ǹdǝ́ bɛ, mùnì bǝ ce lyì bí nyɛ̀ Yi nǝ́ Zwennǝ mó zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nǝ́ r'é byili mú kɔn gakó wẽ́.¹¹Yi byili nǝ́ba rǝ̀ pɛnɛ́ nánfò w ò n'ô vwǎrh lyì bí gakó mó. ¹²Wɔ́ pɛnɛ́ nánfò w òmyɛ́ mɔ́ ò n'ô byili nǝ́ba bǝ̀ nǝ́ yẽ̌ lwɛlɛ ǹdǝ́ lũ w shilǝ námmǝlwǎlsɛ dwí gakó ne, mùnì ga nǝ́ yǝ̀ lyì-twǝ̌rh, nǝ́ yǝ̀ wu-põ̀ ǹdǝ́ wu-cángá cìnǝ́, bǝ̀ j'a zhí Yi ni. ¹³Wɔ́ èta nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ nǝ́ m'é dɛ̃̀ wu-nyɔ̃̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ nǝ́ Zwennǝ Yezu Kristǝ zùwǝ́ y la du lyì bí yírhǝ́ w mó.¹⁴Ń pɔ ń cìn nǝ́myɛ̌ yilǝ, mùnì ga n vwǎrh nǝ́ba nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ wa, n ce nǝ́ jǐrh ń lyì byɛ̀bɛ́ ń shàrh bǝ jǐrh wárhgáá, bǝ̀ só sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ twéé twéé¹⁵Wɔ́ rǝ̀myɛ́ ǹ mǝ̌ sǝ́ byili ǹdǝ́ ŋwɔ̀nɔ́ w kɔ̀bɔ́ ǹ zhe mó, mùnì ń cící byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê cili ǹ zɔ̀mà nɛ́ mɔ́. Bǝ̀ká yẽ̌ bǝ̀myɛ́ mǝ̀dù ga pɔ̀ɔ́sɛ mɔ́ yé.

Chapter 3

¹Byili Kristǝ-lyì bí ni náàcɛ̀nɛ́ bǝ̀ bǝ̀ zwẽ cɔ w yé né cìnǝ́ bé ǹdǝ́ lyì byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ zhe ŋwɔ̀nɔ́ mɔ́ nyí ni. Bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ shɛ̀nɛ́ bǝ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê byili, sǝ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn twéé twéé. ²Byili bi bǝ̀ bǝ̀ bǝ̀k'a zɔ̀m lò yil námmǝlwɛ̀lɛ́, sǝ bǝ̀ bǝ̀k'a bú dwã myɛ yé. Bǝ̀ yál wu-bɔ̀nɔ̀ cìnǝ́, sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ twéé twéé ǹdǝ́ lyì bí gakó.³Shãã ga nǝ́myɛ y'ǎ yǝ̀l kaka yé. Nǝ́ y'ǎ t'á zwẽ nyí yé. Nǝ́ y'ǎ tɛ̀nɛ́ zhǝ̀n sɔ́má yó yé. Wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ càn yǎl shil y'à zù nǝ́ba, ce nǝ́ y'ǎ jǐrh ǹdǝ yómǝ́ ta rǝ̀ yilǝ. Nǝ́ y'ǎ n'é dùr bwɛ̃̌, nǝ́ r'é twĩ̀ tumǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ bǝ càn. Nǝ́ y'ǎ bǝ lyì bí dwã bɛ́ só yé, bǝ̀myɛ y'à bǝ nǝ́myɛ só yé.⁴Sǝ Yi nǝ́ Zwennǝ mó byili numbyínǝ́ bé ne bǝ̀ ń wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ sónó cí, ⁵n zɛ̃̀ n vwǎrh nǝ́ba. È dǝ̀ nǝ́ tumǝ né wɔ́ cángá yil yé. Wɔ́ ń gǝ́ zhe nɔ̀nɔ̀-dǔr ǹdǝ́ nǝ́ba mɔ́ yilǝ. Ń tó Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ dɛnnɛ n shàrh nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ nǝ lul nándùl ǹdǝ́ nyǔ nándùl.⁶Yi ce Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só nǝ́ yó w námpúm nǝ́ Zwennǝ Yezu Kristǝ jàn yilǝ. ⁷Wɔ́ Yi gǝ́ só nǝ́ba mɔ́ è ce rǝ wɛ̀rhɛ́ èta, rǝ̀ ce nǝ́ k'é bǝ dwǝ́ǝ́re zhe yé. Èta, nǝ́ b'ǎ nǝ nyǔ mú mǝ̀ t'â la zhɔ̌, nǝ́ r'é dɛ̃̀ mɔ́.⁸Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ zhǝ̀nà. À n'â yǎl bǝ̀ ǹ byili ri náàcɛ̀nɛ́. Èta, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù Yi mú b'a twĩ̀ tùm-ècɛ̀nà námpúm. Rǝ̀myɛ́ b'a yǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn rǝ j'a zhe kùr lyì bí gakó yilǝ.⁹Sǝ è gǝ wɔ́ nǝ́ nàmbala bɛ́ yilǝ né, ǹdǝ́ búlǝ́ né, ǹdǝ́ nyǝ̀-pǎr nyǝ̀ná Muyiisi nyǝ́ né shò-kwã nɛ́ mɔ́ yilǝ, sǝ bǝ̀ká ce ǹ cìn gàà yé, bǝ̀ nyǝ̀-pǎr mǎ rǝ̀myɛ́ yil wɔ́ kɔn nánfò, rǝ̀ bǝ kùr zhe yé. ¹⁰Lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń lwe Kristǝ-lyì bí dwã nɛ, sǝ́ byili mu. Ń gǝ yǝ̀ yẽ̌, sǝ́ kǝ́ bwérhé ń byili mu. Ń gǝ zɛ̃̀ ń yǝ̀ cili, rǝ̀myɛ́ yi ní, sǝ́ vùr mò. ¹¹Lwar bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń twĩ̀ èta ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má kɛ̀bɛ́ è bǝ càn yó. Ń gǝ cǝ̀ǝ̀lè ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́, ń nǝ́ ń cĩ́ dóó ń cìcì yó wǝ.¹²À m'a twĩ̀ Arǝtǝmaasɛ ǹdǝ́ Tishiki ǹ sono. Sǝ bǝ̀ gǝ túwǝ́, sǝ́ ce jàn nɛ́ ń bǝ̀ ń nǝ nɛ Nikopoli ni. Wɔ́ gàà mɔ́ à n'â yǎl a jòm né a b'a dɛ̃̀ wàr rɛ́ lyãɔ̃. ¹³Ce jàn nɛ́ ń sɛ̃ Zǝnaasɛ mɔ́ ń yě nyǝ́ né náàcɛ̀nɛ́ mɔ́ ǹdǝ́ Apɔlɔɔsɛ nɛ, mùnì kaka bǝ̀k'a mwìrì bì bǝ̀ sɔ́má y kǒ yil yé.¹⁴Nǝ́ da-byǎ Kristǝ-lyì bí myɛ mǝ̌ sǝ bǝ twĩ̀ tumǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ càn bǝ m'e sɛ̃ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ zhe ne.¹⁵Byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nɛ mɔ́ n'ê ce mó. Ce nǝ́ dɔwabá byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ wɔ́ Yi lyì ǹdǝ nǝ́ ta mɔ́.Yi b'a cĩ́ bwǝl á gakó yó!

Philemon

Chapter 1

¹Àmyɛ́ Pwǝǝ, bǝ̀ co ne byǝ̀nǝ́-jù w à gǝ́ n'â twĩ̀ Yezu Kristǝ tum rí mú yilǝ. Shǝlamɔ, wɔ́ àmyɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ da-byǐ Timote nǝ́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ nǝ́ r'é pɛ ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ nǝ́ só dɛ̃́dɛ̃́ ǹ nǝ́ ǹ tó nǝ́ba ǹ twĩ̀ mú, ²ǹdǝ́ nǝ́ nǝkɔ́ Apya, ǹdǝ́ Arǝcipi mú ń nǝ́ ń tó nǝ́ba ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ́, ǹdǝ́ Kristǝ gùlú w lyì bí bǝ̀ n'ê twí bǝ̀ gùlí dwã ǹ sõ kɛ̀lɛ́ w mɔ́ nɛ. ³Nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ b'a cĩ́ bwǝl á yó, sǝ bǝ pǝ ába yǝ̀-zùlǝ́!⁴Shǝlamɔ, à gǝ n'â lwǝ̀l à Yi rí gakó, à t'â swě ǹ yò yé. À n'â ce rǝ̀ nǝ̀bán ǹ yilǝ. ⁵Ǹ gǝ́ zhí Cǐnnǝ Yezu ni ní mú, ǹdǝ́ ǹ gǝ́ só byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ wɔ́ Yi lyì bí ní mú, lyì bí zɔ̀m rǝ̀myɛ́ gakó yò à nyɛ̀ɛ̀. ⁶À n'â lwǝ̀l Yi ni, mùnì ga àmyɛ́ ǹdǝ́ ǹmyɛ́ ga gǝ́ zhí Kristǝ ne nyì-dwìì wẽ́ mó sɛ̃ mɔ́ ń lwar cɛ̀nɛ̀ tɛ̀bɛ́ gakó nǝ́ nɔ Kristǝ jàn yil mó. ⁷Da-byǐ, ǹ gǝ́ só byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ Yi lyì bí mú swẽ́ à wu ni, e ce à wu nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ ǹ pɔ bɛ wu-jɔ̀.⁸Rǝ̀myɛ́ ce, à yě b'à zhe sɔ́má Kristǝ wẽ́ à m'a byili mú tɛ̀bɛ́ ǹ mǝ̌ sǝ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ⁹sǝ à só s'e yǝ̀ lwǝ́l à n'â lwǝ̀l mó ǹdǝ́ sónó. Zhǝ̀nà, àmyɛ́ Pwǝǝ, à wɔ́ náncɛ, e jà kɔn súlí myɛ, à ŋwɛ́nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù w èlǎsɛ̃́ Yezu Kristǝ tum rí à n'â twĩ̀ mú yilǝ.¹⁰Wɔ́ Oneshim yil à n'â lwǝ̀l mó, bǝ̀ ń jǐrh à byǐ Yezu Kristǝ wẽ́ byǝ̀nǝ́-jù w nyɔ̀nɔ̀. ¹¹Ń yà ń tá ń sɛ̃ mɔ́ shãã ga yé, sǝ èlǎsɛ̃́, ń mà n sɛ̃ mɔ́ ǹdǝ ń gǝ́ sɛ̃ àmyɛ nɛ nɛ́. ¹²Ń wɔ́ à wu byǐ, sǝ à ce ń ká ń bàn ǹ sõ. ¹³À gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù w yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí à n'â bwǝ̀l mó yil mó, à y'à n'â yǎl a cǝ̀r mò n sɛ̃ nɛ ǹ yilǝ,¹⁴sǝ à bǝ só s'a wɛ̀rhɛ́ èta ǹdǝ́ à yǝ̀ ǹmyɛ́ nyí nɛ yé. À t'â yǎl a nyɛ́ɛ́ mɔ́ ń bǝ́ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ yé. À n'â yǎl bǝ̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ rɛ ǹdǝ́ ǹ sǝ̀pwà pùbùlǝ̀. ¹⁵Dɛ̀ga Oneshim gǝ́ zhǐr ǹ sõ mó wɔ́ dwã màngɛlɛ́ yilǝ, mùnì ga n ká n bǝ̀ n já ń ŋwɛ́nɛ́ ǹ sõ. ¹⁶Ń kǝ́ ń dǝ̀ yóm dúdú yé. Ń wɔ́ da-byǐ nántwǝ̌ èlǎsɛ̃́. À só mo dɛ̃́dɛ̃́, sǝ ǹmyɛ́ mǝ̌ sǝ́ swéné mo dɛ̃́dɛ̃́ du, bǝ̀ ń wɔ́ numbyíní, n jà ń wɔ́ Kristǝ-lò.¹⁷Rǝ̀myɛ́ ce, ǹ gǝ nǝ́ ǹ nyǐ ni ǹdǝ ǹ dɔwa ta, sǝ́ zwẽ mo ǹdǝ wɔ́ àmyɛ́ cìcì ǹ nǝ́ ǹ zwẽ ta. ¹⁸Ń gǝ dó mó, ráá ń gǝ zhe ǹ jim, sǝ́ cĩ́ rǝ̀myɛ́ gakó àmyɛ́ yó wǝ. ¹⁹Wɔ́ àmyɛ́ Pwǝǝ cìcì jɛ̃̀ è kɛ̃ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à m'â byili mú bǝ̀ nyǐ à b'a kwɛ̃̌ rɛ. Sǝ à t'â yǎl a lyǐrh mó bǝ̀ nyǐ ǹmyɛ zhe àmyɛ́ jim yé, sǝ jim rí rǝ̀myɛ́ mɔ́, wɔ́ ǹ cìcì nándǎ yá. ²⁰Zhǝ̀nà, da-byǐ, à n'â lwǝ̀l mó, sǝ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ Cǐnnǝ mó yilǝ: zǝ à wu ni Kristǝ wẽ́.²¹À yě pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ ǹ b'ǎ wɛ̀rhɛ́ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à n'â lwǝ̀l mó mó, sǝ à yě bǝ̀ ǹ b'ǎ wɛ̀rhɛ́ rɛ kɔn dwini. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la mɔ́ pɔ. ²²Kɔn súlí myɛ, sǝ́ pyà jàà ń cĩ́ ni, b'à n'â bùl bǝ̀ Yi gǝ zwẽ á lwǝ̌l, à m'a k'a bǝ̀ á sõ.²³Epafǝraasɛ mɔ́ ń tó ne ń ŋwɛ́nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù w Yezu Kristǝ tum rí yil mó nǝ́ ń ce mó. ²⁴Markɛ ǹdǝ́ Arǝsǝtarkɛ, ǹdǝ́ Damaasɛ ǹdǝ́ Lwiki mú bǝ̀ n'ê tó ne bǝ̀ twĩ̀ mú myɛ n'ê ce mó. ²⁵Cǐnnǝ Yezu Kristǝ mà n cĩ́ bwǝl á yó!

Hebrews

Chapter 1

¹Shãã ga, Yi tó rǝ̀ nyì-zwennǝ bé dɛnnɛ rǝ zɔ̀m ǹdǝ́ nǝ́ nàmbala bɛ́ twǝr nánzhǝzhɔ̌. Rǝ̀ tó tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ nánzhǝzhɔ̌ dɛnnɛ myɛ rǝ zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ. ²Sǝ èlǎsɛ̃́, rǝ̀ tó rǝ̀ Byǐ mú dɛnnɛ rǝ zɔ̀m ǹdǝ́ nǝ́myɛ̌, dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èta nánkwaá nɛ́ wẽ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ myɛ rǝ̀ tó né rǝ wɛ̀rhɛ́ lũ w ǹdǝ́ ò wẽ̀ ré gakó. Wɔ́ ńmyɛ̌ rǝ̀ cír bǝ̀ ń cìní kɔn gakó. ³Wɔ́ ńmyɛ̌ ń nǝ́ ń byili ń Da zùwǝ́ yǝ́. Ń gakó námpúm wɔ́ ǹdǝ Yi gǝ́ wɔ́ nɛ́ ma cìcì. Ń zǝ ń zɔ̀mà nɛ́ jàn rɛ́ n kwɛ̃́ kɔn gakó. Ń vùr numbyínǝ́ bé yǝ̀-bǝlwàálɛ́; rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n vò ń jě Yi rí rǝ̀ zhe zùwǝ́ mó jǝ̀jĩ́ ni Arǝzana wa.⁵Yi pɔ mɔ yil dɛ̀bɛ́ rǝ̀ du màlɛ́kabá yilǝ né; rǝ̀myɛ́ ce, ń du màlɛ́kabá dɛ̃́dɛ̃́. ⁴Yi gǝ́ wòwǝ̀: «Ǹ wɔ́ à byǐ; kɔn zhí zà, à jǐrh ǹ Da» mɔ́, è dǝ̀ màlɛ́ka èdù ga nɛ rǝ̀ wò yé. Rǝ̀ gǝ́ wòwǝ̀: «À b'a yǝ̀ ń Da, sǝ ń mà n yǝ̀ à byǐ» mú myɛ, è dǝ̀ màlɛ́ka yò rǝ̀ zɔ̀m yé.⁶Sǝ rǝ̀ gǝ́ tú e ce rǝ̀ Byì-cɛ y bàn cɛ yó yi ní, rǝ̀ wòwǝ̀: «Yi màlɛ́kabá gakó mǝ̌ sǝ bǝ wùlì ń yé né bǝ cèrhé mo.» ⁷È gǝ wɔ́ màlɛ́kabá yilǝ, Yi wòwǝ̀:«À màlɛ́kabá wɔ́ à tùntùnnǝ̀, à n'â ce bǝ̀ jǐrh ǹdǝ zho ta;bǝ̀ lum ǹdǝ myìn-zhù ta.»⁸Sǝ è gǝ wɔ́ rǝ̀ Byǐ mú yilǝ, rǝ̀ wò mò:«Ǹ wɔ́ Yi; ǹ nǝ́ ǹ jí pyɛ̀lɛ̀ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ.Sǝ ǹ nǝ́ ǹ jí ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹ lyì bí yó w ǹdǝ́ wu-cángá. ⁹Ǹ só kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ cángá, sǝ lwɛlɛ wɔ́ ǹ súsúlú.Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce Yi rí rǝ̀ wɔ́ ǹ Yi mú cír mó ǹ dwã bɛ́ wẽ́,rǝ ló nwǝ̃̌ è lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ ǹ yó wǝ, rǝ ce ń fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀.»¹⁰Yi súlí rǝ wɔ̀:«Kùr-ju yi ní, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Cǐnnǝ mú ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ yá.Dɛ̃̌ yi rí myɛ wɔ́ ǹmyɛ́ jɛ̃̀ è wɛ̀rhɛ́ rɛ. ¹¹Sǝ rǝ̀myɛ́ gakó b'a jé, sǝ ǹmyɛ́ já ǹ ŋwɛ́nɛ́.Dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ y b'a cɔ̀ ǹdǝ gàndɛ ta. ¹²Ǹ b'ǎ pú ri ǹdǝ gàndɛ ta;ǹ b'ǎ lyǝ́r re ǹdǝ gàndɛ ta.Sǝ ǹmyɛ́ bǝ zhɔ̌ zhe yé; ǹ b'ǎ já ǹ wɔ́ ǹmyɛ́ twéé twéé.»¹³Yi gwẽ̌ yǝ̀ màlɛ́ka èdù ga nɛ wǝ̀l:«Bǝ̌ jòm à jǝ̀jĩ́ ni;à b'a ce ń nɔ̀ ǹ zwǝ̀ bé tɛ̃́ ǹ nǝ̀rh kùr wǝ̀.» ¹⁴Numbyíní yírhǝ́ t'â nɛ màlɛ́kabá yé. Bǝ̀ wɔ́ Yi tùntúmǝ́ rǝ̀ n'ê twĩ̀, mùnì ga bǝ sɛ̃ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ nǝ vwǎrh mɔ́ rǝ̀ y'à bwǝl mǝ̀ nyí mú ne.

Chapter 2

¹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ dɛ̃̀ nǝ́ cìn náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ́ cili mú, nǝ́ zhì kẽkẽ, mùnì ga nǝ́ bǝ̀k'á jé yé.²Zɔ̀mà nɛ́ Yi twĩ̀ màlɛ́kabá bǝ b'e byili mú n'ê twĩ̀ nǝ̀ tum. Lò mɔ̀bɔ́ ń yǝ̀ nɛ zwẽ gakó nǝ còrhò-tum dɛ̀bɛ́ ń mǝ̌ dwã ǹdǝ́ rɛ. ³Etǝr nǝ́myɛ̌ b'ǎ tó né nǝ́ lú còrhò-tum rí yé né ǹdǝ́ nǝ́ gǝ yǝ̀ vwǎrh mɔ́ mǝ̀ zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ yò shɛ̀nɛ́. Wɔ́ Cinnǝ mó cìcì ń jɛ̀rɛ̀ n bwǝ̀l vwǎrh mɔ́ yò n byili lyì bí ni. Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ nyɛ̀ɛ̀ mǝ̀ yò mó myɛ byili bǝ̀ mǝ̀ zhe kùrǝ̀. ⁴Sǝ Yi cìcì y'à n'ê ce bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ wò-jààrɛ̀, ǹdǝ́ màmyaarhɛ, ǹdǝ́ tùm-fwààlɛ̀ dwí gakó, rǝ pǝ bɛ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ paánsɛ́ myɛ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́, rǝ m'e byili bǝ̀ tɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê byili mú wɔ́ zhǝ̀nà.⁵Lũ w nǝ́ r'é zɔ̀m ò yò ò bàn mɔ́, dǝ̀ màlɛ́kabá nɛ Yi pɔ ò pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yé. ⁶Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ jàà èdù wẽ́ bǝ̀ lò mǝ̀dù wòwǝ̀:«Yi, numbyíní wɔ́ byè, ǹ mǝ́ ǹ bùl è yò?Byè è wɔ́, ǹ mǝ́ ǹ nyǐ è yò?⁷Ǹ ce màlɛ́kabá dwini yǝ, sǝ kɔn yǝ̀ dɛnɛ yé.Ǹ pɔ y zùwǝ́, ń zhẽ̌ è yó dɛ̃̌, ⁸ǹ ce è cǐ kɔn gakó.»Bǝ̀ gǝ́ wò bǝ̀ Yi ce numbyíní cǐ kɔn gakó mó, rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ kɔn rǝ̀dù ga tɛ̀nɛ́ è bǝ cǐ yé. Nǝ́ j'ǎ gwẽ̌ bǝ kɔn nɛ èlǎsɛ̃́ rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ numbyíní cǐ kɔn gakó yé.⁹Sǝ tɛ̀bɛ́ nǝ́ yě mó, nǝ́ yě bǝ̀ Yi gǝ́ ce màlɛ́kabá dwini Yezu dwã màngɛlɛ́ wẽ́ mó kwã nɛ́, rǝ̀ pɔ mɔ zùwǝ́, rǝ zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ ń gǝ́ nwɛ̀nɛ̀ n cì mú yilǝ. Wɔ́ Yi sónó w yil ń shɛ̀nɛ́ n cì, sǝ wɔ́ lyì bí gakó yil ń cùwǝ̀. ¹⁰Wɔ́ Yi rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ lũ wǝ́, rǝ̀myɛ́ rǝ̀ cǐ wǝ. Yi n'ê yǎl bǝ̀ rǝ̀ byǎ bɛ́ nánzhǝzhɔ̌ myɛ nǝ rǝ̀ zùwǝ́ yǝ́. Rǝ̀ ce mɔ̀bɔ́ ń la vwǎrh mɔ́ sɔ́má y rǝ̀ byǎ bɛ́ nɛ byilu mú tó ń nɔ̀nɔ̀ w dɛnnɛ n yǝ̀ cángá námpúm.¹¹Yezu nǝ́ ń vùr numbyínǝ́ bé yǝ̀-bǝlwàálɛ́ bǝ jǐrh wárhgáá. Mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń vùr yǝ̀-bǝlwàálɛ́ mɔ́ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ ń vùr bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ mɔ́ ga Da mɔ́ wɔ́ mǝ̀dù. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, ń tá ń dùr cìzhìl ǹdǝ́ bǝ̀ byõ̌ bǝ̀ ń da-byǎ yé. ¹²Ń wòwǝ̀:«À Yi, à m'a bwǝ̀l ǹ yil ré a byili à da-byǎ bɛ́ nɛ.À m'a cèrhé mó ǹ gùlú w lyì bí yé né.»¹³N kǝ́ n wɔ̀:«À b'a zhí Yi ni ǹdǝ́ à wu gakó.»N kǝ́ n wɔ̀ kǝ́dò:«Nyǐ àmyɛ́ ǹdǝ́ byǎ bɛ́ byɛ̀bɛ́ Yi pɔ nǝ mɔ́.» ¹⁴Sǝ byǎ bɛ́ bǝ̀myɛ́ wɔ́ numbyínsi. Shǝtana wɔ̌ bɛ è n'ê gwi. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, Yezu myɛ jǐrh numbyíní ǹdǝ bǝ̀ ta, n cì. ¹⁵N zǝ ń cu mú n zhìlì Shǝtana yò. Wɔ́ èmyɛ́ è zhe cu mú jàn dɛ́. Ń wɛ̀rhɛ́ èta mùnì ga n zwẽ byɛ̀bɛ́ cu mú ywẽ y'à ce bǝ̀ nyɛ̌ ǹdǝ yómǝ́ ta bǝ̀ bǝ̀swɛ́nɛ́ yi ní ga mɔ́.¹⁶Ń yǝ̀ twí màlɛ́kabá nɛ sãɔ̃ yé. Wɔ́ Abǝraham dwí rí ni ń tú sãɔ̃. ¹⁷Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, kɔn yàl nyɔ́ɔ́ bǝ̀ ń nyɛrhɛ ń da-byǎ bɛ́ námpúm, mùnì ga n jǐrh bǝ̀ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ, n twĩ̀ Yi tum rí ǹdǝ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́, mùnì ga n pǝ dwí rí yǝ̀-bǝlwàálɛ́ sǔbri. ¹⁸Zhǝ̀nà, Shǝtana swèlè Yezu cìcì, n nwɛ̀nɛ̀. Rǝ̀myɛ́ ce, ń wɔ̌ byɛ̀bɛ́ Shǝtana n'ê swèlè mó ne ń la sãɔ̃.

Chapter 3

¹Rǝ̀myɛ́ ce, da-byǎ Kristǝ-lyì, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ Yi byẽ̀ mó, nyǐnǝ Yezu. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ y Yi twĩ̀, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ tó ńmyɛ̌ dɛnnɛ nǝ́ zhí Yi ni. ²Wɔ́ Yi rǝ̀ cír mo tum dí rǝ̀myɛ́ yilǝ. Ń wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́, ǹdǝ Muyiisi ta. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Muyiisi yàl Yi tùntùnnǝ̀ nántwǝ̌. Ń wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́ rǝ̀ kɛ̀lɛ́ y gakó wẽ́.» ³Lò gǝ lù jì, bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ cèrhé mɔ̀bɔ́ ń lù y mú du yǝ. ⁴Jì gakó wɔ́ lò ń nǝ́ ń lwì yǝ̀, sǝ mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó mó, wɔ́ Yi.⁵Shãã ga, Muyiisi yàl Yi tùntùnnǝ̀ nántwǝ̌. Ń wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́ rǝ̀ kɛ̀lɛ́ y gakó wẽ́. N yǝ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à m'a byili lyì bí ni mú zhǝ̀n-cínnǝ. ⁶6 Sǝ Kristǝ wɔ́ Yi Byǐ. Rǝ̀ ce ń cǐ rǝ̀ kɛ̀lɛ́ yá. Sǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ nǝ́ wɔ́ rǝ̀ kɛ̀lɛ́ yá, ǹdǝ́ nǝ́ gǝ n'é zwẽ nyí ǹdǝ́ nǝ́ wun gakó bǝ̀ Yi nyì-bwelé y t'â la kwǎrh.⁷Rǝ̀myɛ́ ce, cili-nǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ byili mú. È wòwǝ̀:«Ámyɛ̌ gǝ nyɛ̀ɛ̀ Yi cǝl ré zà, ⁸s'á bǝ̀k'á shĩ á zhã̌,ǹdǝ á nàmbala bɛ́ gǝ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ mó ta yé.Bǝ̀ cẽ Yi nyǝ̀ná nɛ́ bǝ zhẽ̀ rè,bǝ m'e pyà rǝ̀ nyí.»⁹Yi wòwǝ̀: «Á nàmbala bɛ́ zhẽ̀ nè gàà,mùnì ga bǝ̀ yírhǝ́ nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́.Sǝ bǝ̀ yírhǝ́ nɔ rɛ byinǝ shǝ́-èna. ¹⁰Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, à lyim zɛ̃̀ ǹdǝ́ bɛ a wɔ̀:‹Bǝ̀ bùlǝ̀ né ŋwɛ́nɛ́ jó sɔ́má yó dɛ̃ gakó.Bǝ̀ t'â yǎl bǝ lwar sɔ́msɛ́ shɛ̌ yil à byili bi yé.› ¹¹À bwǝl ǹdǝ́ lyim a pǝ bɛ a wɔ̀:ǎ nyǐ bǝ̀ t'â la shìrhǝ́ jàà y à tɛnɛ bǝ̀ yil mó w yú yé.»¹²Da-byǎ, dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, lò mǝ̀dù ga bǝ̀ká n yǝ̀ á wẽ́ bùlǝ̀ námmǝlwǎlsɛ ce n yẽ̌ Yi rí nã́nyì y ni n cẽ rǝ zhú yé. ¹³Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ gǝ́ wò bǝ̀: «Á gǝ nyɛ̀ɛ̀ Yi cǝl ré zà» mɔ́, zǝ-na zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ á cící dwã, mùnì ga yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ wɔ̀rhɔ́ shilǝ bǝ̀k'a jǝ́jɛ̀rɛ́ á mǝ̀dù ga, ń gǝ nyɛ̀ɛ̀ Yi cǝl ré, sǝ n shĩ ń zhã̌ yé.¹⁴Nǝ́ gǝ j'á zɔ nǝ́ gǝ́ ju kùr nǝ́ zù Kristǝ né mó kẽkẽ, sǝ́ nyǐ nǝ́ wɔ́ ń tó-dwã. ¹⁵Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:«Ámyɛ̌ gǝ nyɛ̀ɛ̀ Yi cǝl ré zà,s'á bǝ̀k'á shĩ á zhã̌,ǹdǝ á nàmbala bɛ́ gǝ́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ mó ta yé.»¹⁶Wɔ́ byɛ̌ lyì bǝ̀ nyɛ̀ɛ̀ Yi cǝl ré bǝ zɛ̃̀ bǝ zhɛ̃̀ rɛ mó? Bǝ̀myɛ́ gakó Muyiisi mǝ n du Ezhibti ní mú. ¹⁷Yi lyim rí gǝ́ zɛ̃̀ byinǝ né shǝ́-èna y wẽ́ mó, wɔ́ ǹdǝ́ byɛ̌ lyì? Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ bǝ cì mú. ¹⁸Wɔ́ byɛ̌ nɛ Yi bwǝl rǝ pa bǝ̀ bǝ̀ t'â la shìrhǝ́ jàà y rǝ̀ tɛnɛ bǝ̀ yil mó w yú mú? Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ nyí zwẽ mó. ¹⁹Sǝ nǝ́ pwírí wɔ́ bǝ̀ gǝ́ yǝ̀ pyɛ́nɛ́ bǝ zhí Yi ni mú è ce, bǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ yí shìrhǝ́ jàà y Yi y'à tɛnɛ bǝ̀ yil mó w yé.

Chapter 4

¹Shìrhǝ́ jàà y y'à bwǝl è nyí nǝ́ nàmbala bɛ́ mɔ́ gwẽ̌ n'ê jí nǝ́myɛ yilǝ. Rǝ̀myɛ́ ce, Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, á mǝ̀dù ga bǝ̀ká n mɛ̃ kwã nɛ́ yé. ²Bǝ̀ y'à bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bǝ byili bǝ̀byɛ nɛ, ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ bwǝ̀l re bǝ byili nǝ́myɛ nɛ nɛ́. Sǝ bǝ̀myɛ́ rɛ zwẽ yé. Rǝ̀myɛ́ ce rǝ̀ yǝ̀ bɛ sɛ̃ yé.³Nǝ́myɛ̌ zwẽ nyí. Rǝ̀myɛ́ ce nǝ́myɛ̌ b'ǎ zù shìrhǝ́ jàà y wa. Yi zɔ̀m nǝ́ nàmbala bɛ́ yò rǝ wɔ̀: À bwǝl ǹdǝ lyim a pǝ bɛ́ a wɔ̀: ǎ nyǐ bǝ̀ t'á la shìrhǝ́ jàà y à tɛnɛ bǝ̀ yil mó w zú yé. Yi j'a zhɛ̀ rǝ̀ tum rí rǝ̀ gǝ́ wɛ̀rhɛ́ lũ w yi ní ga. ⁴Bǝ̀ zɔ̀m Yi gǝ́ wɛ̀rhɛ́ lũ w rǝ zhɛ̀ dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y yù w mú yò Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Yi gǝ́ zhɛ̀ rǝ̀ tumǝ né gakó, rǝ̀ shǐrh dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y yùwǝ̀. ⁵Sǝ Yi k'e zɔ̀m shìrhǝ́ dɛ̃ rɛ́ yò kǝ́dò. Rǝ̀ wòwǝ̀: Bǝ̀ t'â la shìrhǝ́ jàà y kɛ̀bɛ́ à tɛnɛ bǝ̀ yil mó w yú yé.⁶Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jɛ̀rɛ̀ bǝ nyɛ̀ɛ̀ yȯ-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí mú yǝ̀ rɛ zwẽ yé. Rǝ̀myɛ́ ce bǝ̀ yǝ̀ shìrhǝ́ jàà y wẽ́ yí yé. Sǝ lyì dwã wɔ̌ bǝ̀ m'a zù è wẽ́. ⁷Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, Yi pyà dɛ̃ dõ, rǝ zɛ̃̀ rǝ̀ n'ê byẽ̀ dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ bǝ̀ zà. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, rǝ k'e tó Dǝvyidi dɛnnɛ rǝ zɔ̀m dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ yò kǝ̀kàlà y kɛ̀bɛ́ nǝ́ lyɛ̃ mɔ́ wẽ́ rǝ wɔ̀: Ámyɛ̌ gǝ nyɛ̀ɛ̀ Yi cǝl ré zà, s'á bǝ̀ká shĩ á zhã̌ yé.⁸Zhozwe gǝ yà ń zǝ Yi lyì bí n yí shìrhǝ́ jàà y wa, Yi gǝ k'ê yǝ̀ dɛ̃ dõ yò zɔ̀m yé. ⁹Rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ shìrhǝ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ Yi lyì bí yilǝ. È nyɛ̌ ǹdǝ dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y yù w shìrhǝ́ y ta. ¹⁰Lò gǝ zù shìrhǝ́ jàà y Yi tɛnɛ mɔ́ wẽ́, ńmyɛ wɔ́ ń tumǝ né nǝ̀ zhɛ̀, n zɛ̃̀ ń nǝ́ ń shǐrh, ǹdǝ Yi gǝ́ zhɛ̀ rǝ̀myɛ tumǝ nɛ́ rǝ zɛ̃̀ rǝ shǐrh né. ¹¹Rǝ̀myɛ́ ce, ce-nǝ nǝ́ ce jàn nɛ́ , mùnì ga nǝ́ zù shìrhǝ́ jàà y wa. Èta, lò lò tá ń la byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ Yi nyǝ̀ná nɛ́ zwẽ mó surhǝ námmǝlwǎlsɛ́ kǒ n jé yé.¹²Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wɔ́ nã́nyì, rǝ̀ zhe jàn. Rǝ̀ zhe nyí du búlǝ́ shǐ kɛ̀bɛ́ è yésé ga zhe nyí. Rǝ̀ n'ê zwì numbyíní wu w wẽ́, rǝ lyɛ̃ rǝ zù è yala nɛ́ cìnǝ́ né gakó wẽ́. Rǝ̀ n'ê bùr numbyíní wu-bùlǝ̀ né ǹdǝ́ è shilǝ né gakó bùrsi. ¹³Kɔn rǝ̀dù ga tɛ̀nɛ́ lũ w wẽ́ rǝ̀ b'a lú Yi yé né yé. Rǝ̀ gǝ́ nǝ nǝ́ba pamparɛ̃ɛ̃ mɔ́ ce, rǝ̀ b'a bwǝ̀rh nǝ́ba nǝ́ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né gǝ́ yàl nɛ́.¹⁴Nǝ́ zhe vwì-zwǝ́lnǝ náncɛ, ń du vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé gakó. Wɔ́ Yi byǐ Yezu. Ń zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ Yi gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ mǝ̀gã̌. Rǝ̀myɛ́ ce, Zhǐ-nǝ nǝ́ zhì kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nǝ́ zwẽ rǝ̀ nyí mú yó kẽkẽ, ¹⁵bǝ̀ vwĩ̀-zwǝ́lǝ mó náncɛ y nǝ́ zhe mó wɔ̌ ń mà n dùr nǝ́ nɔ̀nɔ̀ nǝ́ bǝ-jàn-zwǝǝré wẽ́. Bǝ̀ zhẽ̀ mo kɔn gakó wẽ̀ ǹdǝ nǝ́myɛ ta. Sǝ ń yǝ̀ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ yé. ¹⁶Rǝ̀myɛ́ ce, bà-nà nǝ́ vò Yi Jàn-bǝ-swẽ́-zhe ǹdǝ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ w cǝ́bal mɔ́ sõ, mùnì n dùr nǝ́ nɔ̀nɔ̀, nǝ́ gǝ zhe sɛ̃ɛ̃́ tum sǝ n sɛ̃ nǝ́ba.

Chapter 5

¹Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ gakó wɔ́ lyì bí wẽ́ bǝ̀ n'ê cír mo né. Ń nǝ́ ń lwǝ̀l Yi bǝ̀ yilǝ. Ń nǝ́ ń pɛ vwĩ̀ paánsɛ́ Yi ni lyì bí yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri nɔ yilǝ. ²Ń wɔ̌ ń nyɛ̀ɛ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jé, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê dwé ǹdǝ́ bǝ̀ yǝ̀l mó zɔ̀mà kùrǝ̀, n dùr bǝ̀ nɔ̀nɔ̀, bǝ̀ ńmyɛ cìcì mú wɔ́ bǝ-jàn-zhǝǝre cí. ³Rǝ̀myɛ́ ce, kɔn n'ê nyɛ́ɛ́ mɔ bǝ̀ ń pǝ vwĩ̀ paánsɛ́ Yi ni ńmyɛ̌ cìcì mú ǹdǝ́ lyì bí dwã bɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ ga yilǝ.⁴Lò tá ń pɛ ŋwɔ̀nɔ́ w òmyɛ́ ń cìn nì yé. Wɔ́ Yi rǝ̀ n'ê cír mo, rǝ byẽ̀ mò ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ byẽ̀ Arɔ̃ nɛ́. ⁵Kristǝ myɛ wɔ́ èta. Ń gǝ́ jǐrh vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ mɔ́, è dǝ̀ ńmyɛ̌ cìcì ń pɔ ŋwɔ̀nɔ́ w òmyɛ́ ń cìn nì yé. Wɔ́ Yi rǝ̀ pɔ mɔ wa. Rǝ̀ wò mò: «Ǹ wɔ́ à byǐ; kɔn zhí zà, à jǐrh ǹ Da.»⁶Sǝ rǝ̀ zɔ̀m jàà dõ wǝ, rǝ wɔ̀: «Ǹ wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ, ǹdǝ Mɛlcǝsǝdɛkɛ ta.»⁷Yezu gǝ́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ lũ w wẽ́ yi ní, ń yà ń nǝ́ ń lwǝ̀l mɔ̀bɔ́ ń wɔ̌ mɔ ń la vwǎrh cu jɔ̃̀ w mɔ́ nɛ ǹdǝ́ wìrhí nánfwɛ̀lɛ̀ ǹdǝ́ yǝ́-nàná; sǝ ń gǝ́ lwǝl ń cìn tɛ̃́ Yi yé né mó ce, rǝ̀ zwẽ ń lwǝ̌l mó. ⁸8 Ǹdǝ́ ń wɔ́ Yi Byǐ ga, ń tó nɔ̀nɔ̀ dwí tɛ̀bɛ́ gakó ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ dɛnnɛ n cèrhè nyí ni shɔ̀nɔ́.⁹Ń gǝ́ pyìrh kɔn gakó n zhɛ̀, n jǐrh byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê shɛ̀nɛ́ ń nyí ni mú zwennǝ twéé gakó yilǝ. ¹⁰Yi cír mo n yǝ̀ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ ǹdǝ Mɛlcǝsǝdɛkɛ ta. ¹¹Zɔ̀mà nánzhǝzhɔ̌ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ r'é yǎl nǝ́ byili Kristǝ gǝ́ wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ y mɔ́ shò-kwã nɛ́, sǝ á gǝ́ t'á nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mɛ̀ kùr nàná mɔ́ ce, nǝ̀ byilu b'a yǝ̀ zwini.¹²Á y'ǎ mǝ̌ s'á jǐrh kàrmɔ̀ byilnǝ shãã shãã ga, sǝ nyǐ ába, kɔn gwẽ̌ wɔ́ nyɔ́ɔ́ bǝ̀ bǝ̀ k'a ji kùr bǝ cèrhè ába kùr-ju kàrmɔ́ Yi nyǝ̀ná nɛ́ shò-kwã nɛ́ mɔ́. Á k'á wàr kùjú nánkùlù á n'á jí yé. Wɔ́ yil bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ ce á nyí ni. ¹³E jà lò mɔ̀bɔ́ ń gwẽ̌ nǝ́ ń nywɛ̀ yil, ń nyɛ̌ ǹdǝ byì-shɛ̀mɛ́ ta; ń yǝ̀l cángá nyǝ̀ná nɛ́ yé-shò yé. ¹⁴Sǝ kùjú nánkùlù wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ jǐrh námpwǝ̀lǝ́ nyɔ̃̌, bǝ̀ bǝ̀ nɔ ywẽ̀ nánzhǝzhɔ̌. Rǝ̀myɛ́ ce, bǝ̀ yě cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ́ lwɛlɛ pár dwã wa.

Chapter 6

¹Rǝ̀myɛ́ ce, cèrhè-nǝ nǝ́ cèrhè còrhò mɔ̀bɔ́ mǝ̀ wɔ́ námpwǝ̀lǝ́ nyǎm Kristǝ shò-kwã nɛ́, sǝ nǝ́ yẽ̌ kùr-ju kàrmɔ́ nɛ. ²Bǝ̀ byili ába bǝ̀ yẽ̌-nǝ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ n'ê zǝ lò nǝ̀ zhǝ̀l cu jàà w mɔ́ nɛ, s'á zhí Yi ni. Bǝ̀ zɔ̀m nɛ̃̌-mɔ́ɔ́lɛ ǹdǝ́ jɛ̀sɛ́ còlò lyì bí yó mó, ǹdǝ́ cùùrí bùrhù mú, ǹdǝ́ bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ nánkwɛɛ́ rɛ́ yò ǹd'ába. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ bǝ mǝ̌ sǝ nǝ́ k'á ji kùr nǝ́ n'é zɔ̀m rǝ̀myɛ́ yò bǝ́ byili ába yé. ³Yi gǝ pɔ sɔ́má, nǝ́ b'ǎ cèrhè kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ mǝ̌ ǹdǝ́ námpwǝ̀lǝ́ Kristǝ shò-kwã nɛ́.⁴Byɛ̀bɛ́ Yi pwẽ̀ ré yǝ̌r, bǝ nǝ Yi pɛnɛ́ yá, Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ só bǝ̀myɛ yó; ⁵bǝ pwírí Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nyɛ̀, bǝ lwar lũ w kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ jàn rɛ́ gǝ́ la nɛ́ yál, ⁶lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ k'a zù tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ námmǝlwǎlsɛ wẽ́, bǝ̀ k'ê wàr bɛ bǝ̀ la ce bǝ pyìrhí bǝ̀ wun yé; bǝ̀ kɔn nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ Yi Byǐ mú bǝ̀ k'a kwɛrhɛ bǝ̀ n'ê pǝpa dǝ̀-jɔrhɔ́ yó ta, lyì bí dwã bɛ́ zɛ̃̀ bǝ nǝ sɔ́má bǝ̀ n'ê tùrh mo.⁷Cɛ kɛ̀bɛ́ è n'ê nɛ dwà nɛ̃̌ pɔ́npɔ́n, è n'ê swẽ́, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bǝ̀ dù è wẽ́ mó byì rǝ ce byì-ècɛ̀nà è cìnǝ́ bé bǝ̀ n'ê vwàl mɔ́ yilǝ, sǝ Yi n'ê cĩ́ bwǝl è yó. ⁸Sǝ è k'a lyĩ sɔr ǹdǝ́ gɔ dúdú, bǝ̀ n'ê wǝ̀l b'è bǝ càn yé. Yi t'â la dɔnɔ rǝ m'e zhìlì è yò yé, sǝ è yó m'a e gu ǹdǝ́ myǐn ju.⁹Nǝ́ dɔwabá nántwǝ̌rh, nǝ́ n'é zɔ̀m èta, nǝ́ j'ǎ yě náàcɛ̀nɛ́ bǝ̀ wɔ́ sɔ́má kɛ̀bɛ́ è càn, è la vwǎrh jàà w yó á ŋwɛ́nɛ́. ¹⁰Yi wɔ́ cángá cǝ́bal. Rǝ̀ wàr rǝ̀ la á gǝ́ só re mó, ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ á n'á wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò sǒ yé. Á tó rǝ̀ lyì bí á y'ǎ n'á sɛ̃ shãã ga mɔ́ dɛnnɛ á byili b'ǎ só re, sǝ wɔ́ èta á gwẽ̌ n'á wɛ̀rhɛ́ nɛ́ zà.¹¹Sǝ nǝ́ n'é yǎl b'ǎ mǝ̀dǝ̀ gakó ce jàn nɛ́ n já ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ èta, kɔn m'e yí Cǐnnǝ mó dɛ̃ rɛ́, mùnì ga á nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á n'á dɛ̃̀ Cǐnnǝ mó sõ mó. ¹²Á bǝ́k'á jǐrh nǝ̀wàcànyǝla yé. Yál-na lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhí Yi ni, bǝ̀ n'ê zhìlì bǝ̀ yala nɛ, bǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta, bǝ̀ b'ǎ nǝ cǝl kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl rǝ̀ nyí mú wẽ́.¹³Yi gǝ́ bwǝl nyí Abǝraham nɛ mɔ́, lò dõ yǝ̀ nɛ́ yàl ńmyɛ kǝ́ ń du Yi sǝ n mǝ n yǝ̀ rǝ̀ zhǝ̀n-cí, ¹⁴rǝ̀ wò Abǝraham nɛ: Zhǝ̀n zhǝ̀nà, à b'a cĩ́ bwǝl ǹ yó, sǝ à b'a pɔ̃́ dwí rǝ pù. ¹⁵Abǝraham pyɛ́nɛ́ n dɛ̃̀ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl mo rǝ̀ nyí mú, sǝ ń nɔ rɛ.¹⁶Numbyíní gǝ la nyí bwǝl, wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ńmyɛ kǝ́ ń du ńmyɛ ń nǝ́ ń yàl ń zhǝ̀n-cí. ¹⁷Èta, Yi myɛ gǝ́ y'à n'ê yǎl rǝ byili Abǝraham dwí rí rǝ̀ mǝ̌ ǹdǝ́ kɔn rɛ́ rǝ̀ bwǝl rǝ̀ nyí mú ni pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ nyǐ rǝ̀ nyí-bwelé t'â la kwǎrh mó ce, rǝ̀ cìcì yàl rǝ̀ zhǝ̀n-cí. ¹⁸Nyì-bwelé kɛ̀bɛ́ è zhe zhǝ̀n-cí t'â lyǝ́r yé. Yi cìcì wàr rǝ̀ b'a yǝ̀ rǝ̀ bwelé y zhǝ̀n-cí, e zɛ̃̀ e yǝ̀ kɔma yé. Èta, rǝ̀myɛ́ n'ê zal nǝ́ wun ni dɛ̃́dɛ̃́ nǝ́ yẽ̌ kɔn gakó ne, nǝ́ m'é dɛ̃̀ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl nǝ́ba rǝ̀ nyí mú.¹⁹Kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mó ce nǝ́ bùlǝ̀ né zhǐ kẽkẽ jàà èdù. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ wɔ̌ nǝ́ b'ǎ zù Yi jì y jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃́dɛ̃́ Yi gǝ́ jě mǝ̀gã̌ mɔ́ wẽ́. ²⁰Wɔ́ gàà Yezu tó yé n vò ń jě né nǝ́ yilǝ, n jǐrh vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ ǹdǝ Mɛlcǝsǝdɛkɛ ta byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ.

Chapter 7

¹Mɛlcǝsǝdɛkɛ yà ń wɔ́ Salɛm lyì pyɔ̌, e jà ń yà ń wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ dõ zhe mó vwĩ̀-zwǝ́lnǝ. Abǝraham yà ń zhǝ̀l n bú ǹdǝ́ pyǎ n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, n ká n kwɛ̃̀ ń bàn jè, Mɛlcǝsǝdɛkɛ zɛ̃̀ n vò n jǝl mo sɔ́má yó, n cĩ́ bwǝl ń yó. ²Rǝ̀myɛ́ yó, Abǝraham vùr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń zwẽ búlǝ́ né jàà w mɔ́ òdù shí gakó yó w n pɔ̃. Mɛlcǝsǝdɛkɛ kùr wɔ́: «Cángá pyɔ̌». Kɔn súlí myɛ, ń yà ń wɔ́ Salɛm lyì pyɔ̌. Rǝ̀ kùr wɔ́: «Yǝ̀-zùlǝ́ pyɔ̌». ³Bǝ̀ yǝ̀ ń da ǹdǝ́ ń ná pár lwar yé. Bǝ̀ yǝ̀l dwí tɛ̌ yil lò ǹdǝ́ mɔ myɛ yé. Bǝ̀ yǝ̀ ń lul ré yò zɔ̀m, bǝ̀ yǝ̀ ń cu mú myɛ yò zɔ̀m yé. Ń nyɛrhɛ Yi Byǐ mú: ń wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ twéé twéé.⁴Lwar-na bǝ̀ nyǐ Mɛlcǝsǝdɛkɛ du lyì bí gakó! Nǝ́ nàmbal Abǝraham cìcì mú vùr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń zwẽ búlǝ́ né jàà w mɔ́ kɔn rǝ̀dù shí gakó yó w n pɔ̃. ⁵Wɔ́ Levyi dwí rí vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé ne bǝ̀ y'à pɔ nyí bǝ̀ bǝ̀ ce Esǝrayɛl lyì bí vùr bǝ̀ jɛ̃̀-kɔn rɛ́ kɔn rǝ̀dù shí gakó yó w bǝ pǝ bɛ. Bǝ̀ n'ê zwẽ rǝ̀myɛ́ mɔ́ bǝ̀ sõ, bǝ̀myɛ́ ga j'à wɔ́ Abǝraham byǎ. ⁶Abǝraham vùr wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ ń zwẽ búlǝ́ né jàà w mɔ́ kɔn rǝ̀dù shí gakó yó w n pǝ Mɛlcǝsǝdɛkɛ nɛ. Mɛlcǝsǝdɛkɛ zɛ̃̀ n cĩ́ bwǝl mɔ̀bɔ́ Yi y'à bwǝl mo rǝ̀ nyí rí mú yó. Mɛlcǝsǝdɛkɛ jà ń yà ń dǝ̀ Levyi dwí rí lò yé.⁷E jà è gǝ wɔ́ zhǝ̀n yilǝ, wɔ́ náncɛ è n'ê cĩ́ bwǝl bǝ̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yó. ⁸Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê zwẽ kɔn rǝ̀dù shí gakó yó w mó y'a cì. Mɛlcǝsǝdɛkɛ myɛ zwẽ kɔn rǝ̀dù shí gakó yó wǝ, sǝ ńmyɛ̌ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé, ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ byili ní. ⁹Wɔ́ Levyi nɛ̀mɛ́ nɛ́ nǝ̀ y'à n'ê zwẽ kɔn rǝ̀dù shí gakó yó w Esǝrayɛl lyì bí sõ. E jà Levyi cìcì tó Abǝraham dɛnnɛ n vùr kɔn rǝ̀dù shí gakó yó w n pa, ¹⁰bǝ̀ Mɛlcǝsǝdɛkɛ gǝ́ zhǝ̀l n jǝl Abǝraham mɔ́, ǹdǝ́ bǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ Levyi lùl yé, sǝ ǹdǝ́ ń ŋwɛ́nɛ́ ń nàmbal Abǝraham jal mɔ́ wa.¹¹Esǝrayɛl lyì bí nyǝ́ né wẽ́, bǝ̀ y'à byili bǝ̀ wɔ́ Levyi nɛ̀mɛ́ nɛ́ wẽ́ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ cír vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé né ǹdǝ Arɔ̃ ta. Sǝ bǝ̀ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né y'à yǝ̀ Yi pùbùlǝ̀ yí yé. È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, wɔ́ byè yil bǝ̀ y'à b'a k'e pyà vwĩ̀-zwǝ́lnǝ dõ ǹdǝ Mɛlcǝsǝdɛkɛ ta? ¹²E jà vwĩ̀-zwǝ́lnǝ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né gǝ k'ê dǝ̀ nǝ̀myɛ́, sǝ́ nyǐ nyí rí myɛ mǝ̌ sǝ rǝ lyǝ́r.¹³Zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ wɔ́ nǝ́ Cǐnnǝ mú yò nǝ̀ n'ê zɔ̀mà. E jà wɔ́ kwálá dõ wẽ́ bǝ̀ lùl mò né. Sǝ kwálá y èmyɛ́ mɔ́ lò mǝ̀dù ga yǝ̀ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ yàl yé. ¹⁴Lyì bí gakó yě bǝ̀ nǝ́ Cǐnnǝ mú wɔ́ Zhidǝ kwálá y wẽ́ bǝ̀ lùl mò né, e jà Muyiisi gǝ́ zɔ̀m vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé cír mó yò mó, ń yǝ̀ kwálá y èmyɛ́ yò zɔ̀m yé.¹⁵Èlǎsɛ̃́, nǝ́ m'ǎ byili kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ b'a ce kɔn jǐrh pamparɛ̃ɛ̃ du: vwĩ̀-zwǝ́lnǝ dõ túwǝ́, ń nyɛrhɛ Mɛlcǝsǝdɛkɛ, ¹⁶sǝ ńmyɛ̌ mɔ́ yǝ̀ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ jǐrh ǹdǝ numbyínsí nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní yé. Ń jǐrh vwĩ̀-zwǝ́lnǝ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ jàn yilǝ. ¹⁷Zhǝ̀nà, bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: «Ǹ wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ, ǹdǝ Mɛlcǝsǝdɛkɛ ta.»¹⁸Nyí rí nándwǝ́l ré y'à bǝ kùr zhe, rǝ̀ gǝ́ y'à dǝ̀ námpúm mú yilǝ. Rǝ̀myɛ́ ce bǝ yẽ̌ re. ¹⁹Muyiisi nyǝ́ né yǝ̀ ce kaka yǝ̀ námpúm yé, sǝ Yi nyì-bwelé y nǝ́ r'é dɛ̃̀ mɔ́ ce nǝ́ wɔ̌ nǝ́ bwǝlse re, bǝ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nǝ́ r'é dɛ̃̀ mɔ́ zhe kùr du.²⁰Kɔn súlí myɛ, ń gǝ́ jǐrh vwĩ̀-zwǝ́lnǝ mó, Yi cìcì yàl ń zhǝ̀n-cí. Sǝ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé dwã bɛ́ yǝ̀ zhǝ̀n-cí zal yé. ²¹Yi yàl Yezu zhǝ̀n-cí. Rǝ̀ zɔ̀m ń yò rǝ wɔ̀:«Cinu bwǝl nyí n wɔ̀:‹Ǹ b'ǎ yǝ̀ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ.›Sǝ ń nyì-bwelé y t'â la lyǝ́r yé.»²²Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce nǝ́ yě náàcɛ̀nɛ́ bǝ̀ nyǐ nǝ́ b'ǎ tó Yezu dɛnnɛ nǝ́ nǝ dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn du nã́yéé ré. ²³Kɔn dõ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ Yezu ǹdǝ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé dwã bɛ́ dǝ̀ rǝ̀dù yé: shãã ga vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yàl nánzhǝzhɔ̌, bǝ̀ bǝ̀ cù cù bǝ pú dwã nɛ́, bǝ̀ yǝ̀ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ súlí tum dí bǝ vò yé né yé. ²⁴Sǝ Yezu gǝ́ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé mó ce, ń wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ.²⁵Rǝ̀myɛ́ ce, ń wɔ̌ ń mà n vwǎrh lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ tó ń dɛnnɛ bǝ̀ n'ê yǎl bǝ bwǝlse Yi ni mú námpúm, bǝ̀ ń ŋwɛ́nɛ́ twéé gakó ń nǝ́ ń zal Yi cã̌ nɛ bǝ̀ yilǝ. ²⁶Wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ y èmyɛ́ dwí rí è mǝ̌ ǹdǝ́ nǝ́ba. Ń wɔ́ náàcɛ̀n námpúm; ń bǝ yò zhe yé; ń bǝ dóó myɛ zhe yé; ń yǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ cìnǝ́ ne gùlí yé. Yi zhẽ̌ mo dɛ̃̌ kɔn gakó yǝ́-pɛ̀lɛ́ wa.²⁷Ń dǝ̀ ǹdǝ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé náncɛsɛ́ dwã bɛ́ ta yé. Bǝ̀myɛ́ n'ê jɛ̀rɛ̀ bǝ̀ zwǝ́l vwǝ̃̀ né bǝ pǝ Yi ni bǝ̀ sǝ̀pwà yǝ̀-bǝlwàálɛ yilǝ, fòró bǝ zɛ̃̀ bǝ zwǝ́l lyì bí dwã bɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ yilǝ, sǝ Yezu pɔ ń cìn Yi ni n mǝ n zwǝ́l vwĩ̀ twǝr rǝ̀dù sá, twéé gakó yilǝ. ²⁸Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé náncɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê cír ǹdǝ Muyiisi nyǝ́ né gǝ́ byili ní mú wɔ́ bǝ-jàn-zhǝǝre cìnǝ́. Sǝ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, Yi cìcì yàl rǝ̀ Byǐ mú zhǝ̀n-cí, bǝ̀ ń sú rǝ̀ yírh, rǝ cír mo ń wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ.

Chapter 8

¹Dɛ̀bɛ́ nǝ́ n'é byili mú gakó n'ê yǎl e wɔ̀ bǝ̀ wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ y èmyɛ́ dwí rí nǝ́ zhe, ń jě Yi rí rǝ̀ jàn bǝ swɛ̃́ zhe mó jǝ̀jĩ́ ni Arǝzana wa. ²Ń nǝ́ ń twĩ̀ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ tum rí jàà y náàcɛ̀nɛ́ y wẽ́, Yi kòrhó w zhǝ̀n zhǝ̀n ga ò ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arǝzana w mɔ́ wẽ́. Kòrhó w òmyɛ́ dǝ̀ numbyíní jɛ̃̀ tum té, wɔ́ Cǐnnǝ mó ń pú wǝ.³Wɔ́ vwĩ̀ paánsɛ́ Yi ni pɔ yil bǝ̀ n'ê cír vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ gakó. Yezu myɛ mǝ̌ sǝ n pǝ kɔn Yi ni. ⁴Ń gǝ́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó, ń gǝ yǝ̀ vwĩ̀-zwǝ́lna yàl yé, bǝ̀ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ jɛ̀rɛ̀ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ n'ê pɛ vwǝ̃̀ paánsɛ Yi ni ǹdǝ Muyiisi nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní. ⁵Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé tumǝ né bǝ̀ n'ê twĩ̀ mú wɔ́ Arǝzana nyǝ̀ná nɛ́ nyɔrhɔ, Muyiisi gǝ́ yà ń la kòrhó w pú yi ní, Yi zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ́ rǝ wɔ̀: Zhìlì ǹ yala nɛ ń pú kòrhó w ǹdǝ à gǝ́ pɔ mɔ́ nyí pyɔ̀ w yó né ta.⁶Sǝ tum rí tɛ̀bɛ́ bǝ̀ pɔ Yezu ni mú du vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé dwã bɛ́ nyǎn rɛ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ Yi tó rǝ zǝ dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn du nã́yéé ré ǹdǝ́ nǝ́ba, bǝ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl nǝ́ba rǝ̀ nyí bǝ̀ rǝ̀ la nǝ́ba pɔ mɔ́ zhe kùr du. ⁷Dɔbrɛ́ nã́yéé ré gǝ y'à tó rǝ̀ sɔ́má y cɛ̀nɛ̀, bǝ̀ gǝ yǝ̀ dɔbrɛ dõ zal yé.⁸Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce Yi ju búlǝ́ rǝ wɔ̀: Cǐnnǝ mó wòwǝ̀: dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ bànà, à b'a zǝ dɔbrɛ nándùl ǹdǝ́ Esǝrayɛl ǹdǝ́ Zhidǝ lyì bí. ⁹Rǝ̀ t'â la yál ǹdǝ tɛ̀bɛ́ à zɔ ǹdǝ́ bǝ̀ nàmbala bɛ́ à gǝ́ zɔ bǝ̀ jɛ̃̀ nɛ a ce bǝ shǝ́r Ezhibti ni yi ní mú ta yé. Cǐnnǝ mó kǝ́ n wɔ̀: wɔ́ bǝ̀myɛ́ cìcì bǝ̀ cɔ̀ dɔbrɛ́ rǝ̀myɛ́. Rǝ̀myɛ́ ce, àmyɛ yẽ̌ be.¹⁰Sǝ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ bàn mɔ́ gǝ tú è yúwǝ́, à b'a ce à nyǝ́ né Esǝrayɛl lyì bí surhǝ né wẽ́, a kɛ̃ nɛ bǝ̀ wun ní wẽ́. À b'a yǝ̀ bǝ̀ Yi, sǝ bǝ̀ b'a yǝ̀ à lyì. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ b'a yǝ̀ à dɔbrɛ́ à la zal ǹdǝ́ bɛ mɔ́.¹¹Lò lò kǝ́ ń tá ń la ń jè-dõ ráá ń da-byǐ ne wál bǝ̀ ń pyǎ Cǐnnǝ mó pár lwar yé, bǝ̀ náncɛrh ǹdǝ́ bǝ̀ bǝ̀sɔ́ná gakó b'a lwar à párá. ¹²À b'a pǝ bɛ bǝ̀ dwǝ́ǝ́ ré sǔbri; à k'â t'â la bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ yò lyǐrh kǝ́dò yé.¹³Yi gǝ́ zɔ̀m dɔbrɛ́ nándùl ré yò mó, n'ê byili bǝ́ nã́yéé ré jǐrh nándwǝ́l. Zhǝ̀nà, kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ jǐrh nándwǝ́l k'ê bǝ jàn zhe yé; rǝ̀ n'ê lyɛ̃.

Chapter 9

¹Yi dɔbrɛ́ nã́yéé ré yi ní, rǝ̀ y'à pɔ nyǝ́ rǝ̀ còrhó yilǝ, sǝ bǝ̀ y'à wɛ̀rhɛ́ jàà èdù myɛ cɛ yó nyɔ̀nɔ̀ rǝ̀ yilǝ. ²Bǝ̀ y'à pú kòrhó òdù bǝ zǝ gɔ̀nɔ̀ bǝ gõ̀ w jì ǹdǝ́ è jìní. Bǝ̀ y'à n'ê byẽ̀ ò jì-ná y bǝ̀ «Jàà náàcɛ̀nɛ́». Bǝ wɛ̀rhɛ́ ku bǝ cĩ́ è wẽ́ bǝ̀ m'ê cĩ́ pàntámsɛ nɛ́. Bǝ wɛ̀rhɛ́ tabǝlɛ bǝ cĩ́ è wẽ́ bǝ̀ m'ê cĩ́ búrú ní bǝ̀ pɛ Yi ni.³Bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê byẽ̀ ò jìní y bǝ̀ «Jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃́dɛ̃́ du». ⁴Bǝ wɛ̀rhɛ́ ku bǝ̀ n'ê ji wẽ̀ rǝ̀ lwẽ́ nã́nyǝ̀nyɛ̀lɛ́ ò yó, bǝ zǝ sánǝ́má bǝ pɔ́pɔ̌ w bǝ cĩ́ jàà y èmyɛ́ wẽ́. Dɔbrɛ́ kùlkṍ w myɛ y'à ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́, bǝ̀ y'à zǝ sánǝ́má bǝ pɔ́pɔ̌ wa. Sǝ nǝ̀zhĩ̌ y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́, bǝ̀ zǝ sánǝ́má bǝ mɔ ya, bǝ ce mã́nɛ è wẽ́. Arɔ̃ dǝ̀-dɔ̀lɔ̀ w ò y'à púrh vɔr mɔ́ myɛ y'à ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́, e súlí nǝ́kulǝ né nyɛ̀bɛ́ dɔbrɛ́ zɔ̀mà nɛ́ y'à kɛ̃ nǝ̀ yó mó. ⁵Bǝ mɔ wẽ̀ ǹdǝ màlɛ́kabá ta bǝ cĩ́ kùlkṍ w yó, rǝ̀ n'ê byili bǝ̀ Yi ŋwɛ́nɛ́ gàà ǹdǝ́ rǝ̀ zùwǝ́. Wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ y'à zhe vɔ̀mɛ̀. Rǝ̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ ywǝ́l mó y'à n'ê círhí ku w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ y'à n'ê lwé vwǎm jal mɔ́ ò yó yǝ̀-bǝlwàálɛ sǔbri lwǝ̌l yil mó. Sǝ nǝ́ wàr wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ gakó nǝ́ la byilu èlǎsɛ̃́ yé.⁶Wɔ́ èta bǝ̀ tɛnɛ kòrhó w né. Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé n'ê zwì ò jì-ná y wẽ́ twéé twéé bǝ̀ twĩ̀ bǝ̀ tumǝ né. ⁷Wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé yé né cìnǝ́ bé gakó náncɛ y dúdú ń nǝ́ ń zwì ò jìní y wǝ, sǝ wɔ́ twǝr rǝ̀dù byin gakó. Ń gǝ la zú, ń mǝ̌ sǝ n zǝ vwĩ̀ jal n zù n pǝ Yi ni, ń cìcì yilǝ, ǹdǝ́ lyì bí dwã bɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀ yǝ̀l mó yilǝ.⁸Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ è n'ê byili bǝ̀ kòrhó w nándṍ w gǝ gwẽ̌ n'ê jí, sɔ́má tɛ̀nɛ́ sǝ lò zù jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃́dɛ̃́ du páá mɔ́ wẽ́ yé. ⁹Sǝ rǝ̀myɛ́ wɔ́ myɔrhɔ èlǎsɛ̃́ mɔ́ yilǝ. Ò n'ô byili bǝ̀ vwĩ̀ paánsɛ́ bǝ̀ n'ê pɛ Yi ni mú wàr sǝ̀ ce lò mó mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń pɛ sɛ mɔ́ wu w pyìrhí o zǎ Yi námpúm yé. ¹⁰Sǝ nyǝ́ né nǝ̀myɛ́ wɔ́ kùjú ǹdǝ́ numbyíní gǝ́ mǝ̌ s'e shàrh è yala nɛ́ dwí gakó né è yò kɔrhɔ ǹdǝ́ Yi mú nyǝ́ nǝ̀ pɔwa. Nyǝ́ né nǝ̀myɛ́ pɔ nǝ m'e dɛ̃̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi kwɛrhɛ kɔn gakó mó.¹¹Sǝ èlǎsɛ̃́, Kristǝ túwǝ́. Ńmyɛ̌ ń wɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ mó náncɛ yá. Cɛ̀nɛ̀ tɛ̀bɛ́ Yi y'à bwǝl nyí bǝ̀ rǝ̀ la nǝ́ba pɔ mɔ́ gakó wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ nǝ́ tó né nǝ́ nǝ rɛ. Ń zù kòrhó w kɔ̀bɔ́ ò zhe kùr du nã́yóó mó, o j'a sú yírh dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ wa. Kòrhó w òmyɛ́ dǝ̀ lũ w kɔ̀bɔ́ nyɔ̃̌ yé, b'è dǝ̀ numbyínsi sǝ̀ pú w yé. ¹²Ń zù jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃́dɛ̃́ du mú wẽ́ twǝr rǝ̀dù sá, twéé gakó yilǝ. È dǝ̀ bǝ̀-cǐlsi ǹdǝ́ nǝ̀-byǝ-etwǝ́ǝ́le jal ń pɔ yé. Wɔ́ ń cìcì jal mɔ́ ń pɔ n mǝ n vwǎrh nǝ́ba twéé gakó yilǝ.¹³Bǝ̀ n'ê zǝ bǝ̀-cǐlsi ǹdǝ́ nǝ̀-byǝrh jal mɔ́, bǝ̀ n'ê zǝ nǝ̀-cɛl bǝ̀ n'ê gwi bǝ̀ fúl mó tɔ̀mɔ̀ w bǝ̀ súlí, bǝ̀ m'ê zhɛ́rhɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ dó mó yó bǝ̀ kwɛrhɛ bǝ̀ pwẽ̀ né mó yò, sǝ rǝ̀myɛ́ t'â wɛ̀rhɛ́ kaka bǝ̀ wun ní wẽ́ yé. ¹⁴È gǝ wɔ́ èta, lwar-na bǝ̀ Kristǝ jal mɔ́ zhe jàn du rǝ̀myɛ́ gakó dɛ̃́dɛ̃́, bǝ̀ Kristǝ pɔ ń cìn Yi ni ǹdǝ vwĩ̀-kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bǝ jìmdì zhe ta ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn. Tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ n'ê cĩ́ lò cu sɔ́má yó mó byèlè nǝ́ wun ní, sǝ ń jal mɔ́ vùr nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ nǝ́ jǐrh wárhgáá, mùnì nǝ́ ŋwɛ̀nɛ́ nǝ́ twĩ̀ Yi nã́nyì y tum dí. ¹⁵Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ Yi tó né rǝ zǝ dɔbrɛ nándùl ǹdǝ́ nǝ́ba. Ń shɛ̀nɛ́ n cì n mǝ n vwǎrh numbyínǝ́ bé bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ bǝ̀ y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ dɔbrɛ́ nã́yéé ré yi ní mú wẽ́. Ń wɛ̀rhɛ́ èta mùnì byɛ̀bɛ́ Yi byẽ̀ mó ŋwɛ̀nɛ́ bǝ nǝ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ t'â la zhɔ̌, Yi bwǝ̀l rǝ̀ nyí mú.¹⁶Lò gǝ pɔ nyí bǝ̀ ń gǝ cù sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ èta, ń gǝ gwẽ̌ yǝ̀ cì, ń nyí rí rǝ̀myɛ́ mɔ́ t'â jí yé. ¹⁷Sǝ ń gǝ tú ń cùwǝ̀, wɔ́ rǝ̀myɛ́ yi ní, ń nyí rí zɛ̃̀ rǝ̀ n'ê jí.¹⁸Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, dɔbrɛ́ nã́yéé ré gǝ́ tú è la zal, bǝ̀ jɛ̀rɛ̀ bǝ ló vwǎm jal tɛ̃́. ¹⁹Muyiisi jɛ̀rɛ̀ n byili nyǝ́ né púlǝ́púlǝ́ lyì bí gakó ne ǹdǝ nǝ̀ gǝ́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né, n zɛ̃̀ n kwè nǝ̀-byǝ-etwǝ́ǝ́le ǹdǝ́ bǝ̀-cǐlsi jal ǹdǝ́ nɛ̃̌ n kwè pyì-kur nándǝ̀dwààlɛ̀ nánshɛ̀n ǹdǝ́ dɔ̌ ná-èkùlí n mɔ́rh nɛ́, n jɛ̀rɛ̀ n zhɛ́rhɛ́ nyǝ́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ yó, n zɛ̃̀ n zhɛ́rhɛ́ lyì bí gakó yó, ²⁰n zɛ̃̀ n wɔ̀: «Jal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ dɔbrɛ́ Yi zɔ ǹd'ába mɔ́ myɔrhɔ.»²¹Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n zhɛ́rhɛ́ jal mɔ́ kòrhó w ǹdǝ́ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à m'ê twĩ̀ Yi tumǝ né mó gakó yó. ²²È gǝ wɔ́ nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní mú, wɔ́ jal mǝ̀ n'ê ce kɔn gakó jǐrh wárhgáá, sǝ rǝ̀ jàlà ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wàr yé. Jal gǝ yǝ̀ tɛ̃́ lwé, sǔbri pɔ tɛ̀nɛ́ yé.²³Kɔn gǝ wɔ́ nyɔ́ɔ́ sǝ bǝ zwǝ́l vwǝ̃̀ mùnì wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ Arǝzana nyǎn rɛ́ nyaarhɛ́ mɔ́ jǐrh wárhgáá, sǝ́ nyǐ Arǝzana nyǎn rɛ́ cìcì mú wɔ́ vwĩ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́ mɔ́ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ zwǝ́l rǝ̀ yilǝ. ²⁴Zhǝ̀nà, Kristǝ yǝ̀ kòrhó kɔ̀bɔ́ numbyínsi pú ò nyɛrhɛ kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arǝzana w mɔ́ wẽ́ zwì yé. Ń zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ Arǝzana w Yi cìcì sõ ń nǝ́ ń lwǝ̀l rè nǝ́ yilǝ.²⁵Zhwifubá vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé náncɛ y nǝ́ ń zǝ vwàmá jal ń zwì kòrhó w jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃́dɛ̃́ du mú wẽ́ byin byin gakó, sǝ Kristǝ yǝ̀ nɛ́ zwì n pǝ ń cìn twǝr nánzhǝzhɔ̌ yé. ²⁶Kɔn gǝ y'à yàl èta, ń yà ń mà n nwɛ̀nɛ̀ twǝr nánzhǝzhɔ̌ lũ w kùr-ju yi ní ga. Sǝ ń byili ń cìn dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nánkwaá nɛ́ èta mɔ́ wẽ́ twǝr rǝ̀dù sá twéé gakó yilǝ, n pǝ ń cìn ǹdǝ vwĩ̀ kɔn ta n mǝ n vùr yǝ̀-bǝlwàálɛ́.²⁷Lò gakó mǝ̌ sǝ n cì twǝr rǝ̀dù sá, Yi zɛ̃̀ rǝ bùr ń bùrsì. ²⁸Èta, Kristǝ myɛ pɔ ń cìn ǹdǝ vwĩ̀-kɔn ta twǝr rǝ̀dù sá, n mǝ n vùr lyì nánzhǝzhɔ̌ yǝ̀-bǝlwàálɛ. Ń mà n ká n bà, sǝ è dǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ vǔr yil kǝ́dò yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê dɛ̃̀ mɔ̀ mɔ́ vwǎrh yilǝ.

Chapter 10

¹Muyiisi nyǝ́ né wɔ́ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ bàn mɔ́ èsǝ̃̌yùlú, sǝ è dǝ̀ rǝ̀ cìcì mú yé. Nǝ̀ n'ê byili bǝ̀ bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ j'â n'ê zwǝ́l vwǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ cìcì bǝ̀ k'â bwérhé byin byin gakó. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, nǝ̀ wàr nǝ̀ n'ê ce byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l vwǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ yǝ̀ námpúm Yi yé né yé. ²Nǝ̀ gǝ y'à wɔ̌ nǝ̀ ce bǝ̀ yàl námpúm, bǝ̀ gǝ k'ê t'â zwǝ́l vwĩ̀ yé. Vwǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ gǝ vùr bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́, rǝ̀ yò y'à k'ê t'â la bǝ̀ wẽ́ yál yé. ³Sǝ vwǝ̃̀ né bǝ̀ y'à n'ê zwǝ́l mó y'à ce bǝ̀ n'ê lyǐrh bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ yò byin byin gakó, ⁴bǝ̀ nǝ̀-byǝrh ǹdǝ́ bǝ̀-cǐlsi jal wàr yǝ̀-bǝlwàálɛ mǝ̀ la vǔr yé.⁵Rǝ̀myɛ́ ce, Kristǝ gǝ́ tú ń bàn lũ w wẽ́ yi ní, ń zɔ̀m ǹdǝ́ ń Da n wɔ̀: «Ǹ tá ǹ yǎl vwǝ̃̀ ǹdǝ́ paánsɛ yé,sǝ ǹ wɛ̀rhɛ́ numbyíní yala ń pɛ̃. ⁶Ǹ tá ǹ yǎl vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l bǝ̀ ji myǐn vwĩ̀-jìlú w yó mó,ǹdǝ́ vwǝ̃̀ né nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l yǝ̀-bǝlwàálɛ vǔr yil mó yé. ⁷Rǝ̀myɛ́ yi ní, à wòwǝ̀: ‹Nyǐ ni, à Yi,à tú ǹ pùbùlǝ̀ wɔ̀rhɔ́ yilǝ, ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ kɛ̃ ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ à shò-kwã nɛ́ nɛ́.›»⁸Ń ju kùr n wɔ̀: «Ǹ tá ǹ yǎl vwǝ̃̀ ǹdǝ́ paánsɛ, ǹdǝ́ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l bǝ̀ ji myǐn vwĩ̀-jìlú w yó mó, ǹdǝ́ vwǝ̃̀ né nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê zwǝ́l yǝ̀-bǝlwàálɛ vǔr yil mó yé.» E jà bǝ̀ n'ê zwǝ́l vwǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ mɔ́ gakó ǹdǝ nyǝ́ né gǝ́ n'ê byili ní. ⁹N zɛ̃̀ n kǝ́ n wɔ̀: «Nyǐ ni, à tú ǹ pùbùlǝ̀ wɔ̀rhɔ́ yilǝ.» Èta, Kristǝ ce shãã ga vwǝ̃̀ né jé, sǝ ńmyɛ̌ vwĩ̀ rí k'â zhǐ nǝ̀myɛ́ gakó jàà wà. ¹⁰Yezu Kristǝ pɔ ń yala nɛ́ twǝr rǝ̀dù sá, twéé gakó yilǝ, n mǝ n pyìrh Yi pùbùlǝ̀ né. Ń vùr nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́, n ce nǝ́ jǐrh náàcɛ̀nà námpúm.¹¹Vwĩ̀-zwǝ́lnǝ gakó nǝ́ ń zhì dɛ̃̌ Yi kòrhó w wẽ́ ń mǝ́ ń twĩ̀ Yi tum dí. Bǝ̀ n'ê zwǝ́l vwǝ̃̀, sǝ wɔ́ nǝ̀myɛ́ mɔ́ cìcì bǝ̀ n'ê zwǝ́l bǝ̀ k'â bwérhé. Sǝ nǝ̀ wàr nǝ̀ m'a vùr yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ gaga yé. ¹²Sǝ è gǝ wɔ́ Kristǝ yilǝ, ń pɔ ń cìn ǹdǝ vwĩ̀-kɔn ta, twǝr rǝ̀dù sá, nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ yilǝ. Rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ Arǝzana wa, ń jě Yi jǝ̀jĩ́ ni twéé gakó yilǝ, ¹³ń mǝ́ ń dɛ̃̀ Yi la ce n nɔ̀ ń zwǝ̀ bé tɛ̃́ ń nǝ̀rh kùr w mó. ¹⁴Ń tó ń cìn pɔ twǝr rǝ̀dù sá ǹdǝ vwĩ̀-kɔn ta mɔ́ dɛnnɛ n ce byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ shǝ́r mó tó ń dɛnnɛ bǝ jǐrh náàcɛ̀nà námpúm.¹⁵Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ myɛ ju kùr e zɔ̀m rǝ̀myɛ́ yò e wɔ̀: ¹⁶«Cǐnnǝ mó wòwǝ̀: dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ bàn mɔ́ gǝ tú è yúwǝ́, à b'a ce à nyǝ́ né Esǝrayɛl lyì bí surhǝ né wẽ́, a kɛ̃ nɛ bǝ̀ wun ní wẽ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ b'a yǝ̀ à dɔbrɛ́ à la zal ǹdǝ́ bɛ mɔ́.»¹⁷E zɛ̃̀ e súlí e wɔ̀: «À k'â t'â la bǝ̀ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ ǹdǝ́ bǝ̀ dwǝ́ǝ́ré yò lyǐrh kǝ́dò yé.» ¹⁸Sǔbri gǝ pɔ rǝ zhɛ̀, bǝ̀ k'ê bǝ vwĩ̀ zwǝ́l tum zhe yǝ̀-bǝlwàálɛ yil yé.¹⁹Da-byǎ, nǝ́ yě pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ nǝ́ wɔ̌ nǝ́ b'ǎ tó Yezu jal mɔ́ mǝ̀ ló tɛ̃́ mɔ́ dɛnnɛ nǝ́ zù jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃́dɛ̃́ du mú wẽ́. ²⁰Ń púl sɔ́má nándwǝ̃̀ n pǝ nǝ́ba, è wɔ́ nyǔ sɔ́má. È n'ê tó gɔ̀nɔ̀ w ò bɔ̀n Yi kòrhó w dwã w mɔ́ wẽ́. Rǝ̀myɛ́ wɔ́ ń cìcì yala nɛ́ myɔrhɔ. ²¹Nǝ́ zhe vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ, wɔ́ ńmyɛ̌ ń cǐ Yi kɛ̀lɛ́ yá. ²²Bà-nà nǝ́ bwǝlse Yi ni ǹdǝ́ wu òdù, nǝ́ zhí ri ǹdǝ́ nǝ́ wun gakó, ǹdǝ́ wu kɔ̀bɔ́ ò bǝ lwɛlɛ dwí-byǐ zhe, ǹdǝ́ yala nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ shàrh ǹdǝ́ nɛ̃̌ zwẽ́zwẽ́.²³Za-na nǝ́ zǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nǝ́ bwǝ̀l rǝ̀ yò w nǝ́ r'é dɛ̃̀ mɔ́ kẽkẽ, bǝ̀ Yi b'a pyìrh kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bwǝl rǝ̀ nyí bǝ̀ rǝ̀ la nǝ́ba pɔ mɔ́. ²⁴Sɛ̃-na nǝ́ sɛ̃ dwã nɛ, nǝ́ zǝ dwã wun ni, nǝ́ swéné dwã ǹdǝ́ tumǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ càn. ²⁵Nǝ́ bǝ̀k'á kwàrh nǝ́ dwã-gùúlí jàà y wẽ́ zhǝl ǹdǝ lyì bí jàlà gǝ́ myɛrhɛ bǝ̀ k'ê t'â zhǝ̀l mó ta yé. Nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ r'é sɛ̃ dwã nɛ twéé twéé, b'ǎ nǝ bǝ̀ Cǐnnǝ mó dɛ̃ rɛ́ bwǝlse.²⁶Nǝ́ yě zhǝ̀n rɛ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ gǝ gwẽ̌ cǝ̀ǝ̀lè nǝ́ r'é wɛ̀rhɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ ǹdǝ́ bǝ̀cà, sǝ́ nyǐ vwĩ̀ dõ k'ê tɛ̀nɛ́ rǝ̀ la rɛ vǔr yé. ²⁷Wɔ́ wu-zɛ̃̀ɛ̃́ dúdú è m'a zhe nǝ́ba nǝ́ m'é dɛ̃̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ bàn mɔ́. Kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ lyì bí bùrsí kɔ́ ǹdǝ́ myìn-cɔ̀lɔ̀ w ò la Yi zwǝ̀ bé jú mú.²⁸Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ń cẽ Muyiisi nyǝ́ né, lyì bǝ̀lyè ráá bǝ̀tɔ̀ zɛ̃̀ bǝ yǝ̀ ń yò w zhǝ̀n-cìnǝ́, bǝ̀ n'ê gwi rǝ̀-ná-cí. Bǝ̀ t'â dùr ń nɔ̀nɔ̀ yé. ²⁹Rǝ̀myɛ́ ce, lwar-na bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń nyàm Yi Byǐ mú mà n nǝ zwini nánfɔ̀lɔ̀ du, bǝ̀ ń tá ń zǝ ń jal mɔ́ Yi tó mǝ̀ dɛnnɛ rǝ zǝ dɔbrɛ mɔ́ ń mǝ́ ń yàl kɔ̀-twǝ̌, e jà wɔ́ mǝ̀myɛ́ dɛnnɛ ń yǝ̀-bǝlwàálɛ́ tó né rǝ shǝ́r n jǐrh wárhgáá. Kɔn súlí myɛ, ń nǝ́ ń tùrh Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́, sǝ wɔ́ èmyɛ́ è ce nǝ́ lwar bǝ̀ Yi wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cǝ́bal.³⁰Zhǝ̀nà, nǝ́ yě bǝ̀ Yi wòwǝ̀: «Wɔ́ àmyɛ́ à cǐ bùrsí bǔr mó. À n'â kɛ́ lò gakó bùrsì ǹdǝ kɔn gǝ́ mǝ̌ nɛ́.» N kǝ́ n súlí n wɔ̀: «Cǐnnǝ mó mà n kǝ́ ń lyì bí bùrsì.» ³¹Lò mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ rǝ̀myɛ́, ń gǝ tu Yi nã́nyì y jɔ̃̀ wà, zwini nánfɔ̀lɔ̀ b'a zǝ mɔ!³²Lyǐrh-nǝ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ ába shãã ga, á gǝ́ zù Yi pwẽ̀ ré wẽ́ yi ní mú yò. Á ju kùr á nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, sǝ á pyɛ́nɛ́ á zhì á nà yó kẽkẽ, á m'á bú búlǝ́ né nǝ̀myɛ́. ³³Bǝ̀ tùrh á jàlà, bǝ nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀ lyì bí gakó yírh wǝ, sǝ á jàlà myɛ y'ǎ n'á sɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ èta mɔ́ nɛ. ³⁴Zhǝ̀nà, á tó byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à co byǝ̀nǝ́-jù w mú myɛ nɛ á nwɛ̀nɛ̀, á shɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ bǝ zǝ ába bǝ zwẽ á jɛ̃̀-kɔn rɛ́ gakó, b'ǎ yě b'ǎ zhe nǝ̀cɛ̀ndɛ̀ nánfɔ̀lɔ̀ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé³⁵Á bǝ̀k'á gǝ á wun yé, b'ǎ m'ǎ tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ á nǝ pɛnɛ́ nánfɔ̀lɔ̀. ³⁶Wɛ̀rhɛ́-na Yi pùbùlǝ̀ ǹdǝ́ cìn-pyɔ́nɔ́, mùnì á nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi bwǝl rǝ̀ nyí bǝ̀ rǝ̀ la ába pɔ mɔ́. ³⁷Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:«È dǎl námpɔ́lɛ́ɛ́,mɔ̀bɔ́ ń mǝ̌ sǝ n bǝ̀ mɔ́ bànà;ń tá ń la dɔnɔ yé.³⁸Lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhí àmyɛ́ nɛ, ǹ kǝ́ ǹ bǝ dóó zhe yé;ǹ Yi-ni-zhú mú b'a ce ń nǝ nyǔ.Sǝ ǹ gǝ yẽ̌ àmyɛ́ nɛ zhú mú ni,à k'â t'â la ǹ sõ cilu yé.» ³⁹Nǝ́myɛ̌ zhí Yi ni, nǝ́ m'ǎ nǝ vwǎrh. Nǝ́ tɛ̀nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yẽ̌ bǝ̀ Yi-ni-zhú mú ni bǝ jé mó wẽ́ yé.

Chapter 11

¹Yi-ni-zhú mú n'ê yǎl e wɔ̀: bǝ̀ ǹ yě bǝ̀ ǹ b'ǎ nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nǝ́ ǹ dɛ̃̀ mɔ́, sǝ ǹ yě myɛ ǹdǝ́ ǹ wu gakó bǝ̀ wẽ̀ ŋwɛ́nɛ́ rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀nà, yírhǝ́ j'à bǝ rɛ nɛ yé. ²Shãã ga lyì bí wɔ́ bǝ̀ Yi-ni-zhú mú mǝ̀ ce Yi byili bǝ̀ bǝ̀ sú rǝ̀ yírhǝ́. ³Wɔ́ nǝ́ gǝ́ zhí Yi ni mú è ce, nǝ́ yě bǝ̀ wɔ́ rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ lũ wǝ́. Èta, wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ yírhǝ́ nǝ mɔ́, wɔ́ tɛ̀bɛ́ yírhǝ́ bǝ nɛ mɔ́ dɛnnɛ Yi tó né rǝ wɛ̀rhɛ́ rɛ.⁴Abyǝǝ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce ń vwĩ̀ rí ń zwǝ́l n pǝ rɛ mɔ́ yí rǝ̀ pùbùlǝ̀ du Kɛ̃ɛ̃ nyǎn rɛ́. Wɔ́ ń Yi-ni-zhú mú è ce Yi zwẽ ń vwĩ̀ pɛnɛ́ y rǝ m'e byili bǝ̀ ń bǝ dóó zhe yé. Wɔ́ ń Yi-ni-zhú mú myɛ mǝ̀ ce n cì n jà ń gwẽ̌ nyɛ̌ ǹdǝ ń ŋwɛ́nɛ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m ta.⁵Enɔkɛ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce rǝ kwè mò n vò ń jě rǝ̀ yala nɛ ǹdǝ́ ń yǝ̀ cì yé. Lò lò yírh k'ê yǝ̀ mɔ nɛ yé, bǝ̀ Yi kwè mò n vò ń jě rǝ̀ yala nɛ. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Enɔkɛ yà ń sú Yi yírh ǹdǝ́ rǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ mɔ̀ kwè n vò rǝ̀ sõ yé. ⁶E jà lò mɔ̀bɔ́ ǹ yǝ̀ Yi ni zhí, ǹ wàr ǹ b'ǎ sú rǝ̀ yírh yé. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń bwǝlse Yi yé né, ǹ mǝ̌ sǝ́ zwẽ nyí myɛ bǝ̀ rǝ̀ n'ê kwɛ̃̌ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê pyà rɛ̀ mɔ́.⁷Nǝwee myɛ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce Yi gǝ́ byili mu kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́, ń yírh j'à y'à gwẽ̌ bǝ rɛ nɛ mɔ́, n zwẽ nyí, n fwar kùlkṍ nánfɔ̀lɔ̀, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí zù ò wẽ́ bǝ m'e lú. Sǝ ń gǝ́ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́, ń kɔ́ lũ w lyì bí bùrsì. Wɔ́ ń Yi-ni-zhú mú è ce Yi nyǐ mu ǹdǝ ń bǝ dóó zhe ta.⁸Abǝraham yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, Yi gǝ́ byẽ̀ mò, ń shɛ̀nɛ́ n zwẽ nyí, n zhǐr n yẽ̌ ń cìcì cɔ w nɛ, n vò tǝnà kɛ̀bɛ́ Yi y'à la mɔ pɔ e jǐrh ńmyɛ̌ nyǎ mɔ́ wa. E jà ń yà ń yǝ̀l ń gǝ́ la mǝ̀gã̌ yé. ⁹Ń Yi-ni-zhú mú ce n jòm cɔ w Yi y'à bwǝl mo ò nyí mú wǝ, ǹdǝ zhǝ-bal ta, kwǝ̀ǝ́rhe wẽ́, ńmyɛ̌ ǹdǝ́ Yǝzakɛ ǹdǝ́ Zhakɔɔbɛ, bǝ̀ bǝ̀myɛ y'à nɔ Yi nyí-bwǝl ré rǝ̀myɛ́. ¹⁰Abǝraham yà ń nǝ́ ń dɛ̃̀ cɔ w kɔ̀bɔ́ Yi cìcì la lú náàcɛ̀nɛ́ mɔ́.¹¹Wɔ́ ń kɛ̃ Sara gǝ́ yà ń zhí Yi ni mú è ce n ŋwɛ̀nɛ́ n lù byǐ ǹdǝ́ ń yà ń cɛ ga yírh wǝ, bǝ̀ ń yà ń yě bǝ̀ Yi nyí-bwǝl ré t'â la kwǎrh yé. ¹²Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce Abǝraham yàl nàmbal mǝ̀dù sásá, ǹdǝ́ ń yà ń cɛ n bwǝlse cu ga, ń nɔ nɛ̀mɛ́ nánjǝ̀jóló ǹdǝ cã̀mǝ́sɔ̌rh ta dɛ̃̌, ǹdǝ nyɔ̀rhɔ́ ta mwǝ̃́ nyí ni. Lò lò wàr bɛ̀ ń la gál n nǝ bǝ̀ yó yé.¹³Sǝ lyì bí bǝ̀myɛ́ gakó cù bǝ̀ Yi-ni-zhú mú wẽ́. Bǝ̀ yǝ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi y'à bwǝl rǝ̀ nyí mú nɛ yé, sǝ bǝ̀ nɔ rɛ pyépyé bǝ̀ Yi-ni-zhú mú wẽ́. Sǝ rǝ̀myɛ́ ce bǝ̀ y'à n'ê byili bǝ̀ bǝ̀myɛ́ wɔ́ zhǝlǝ ǹdǝ́ sɔ́m-zhǝ̀lnǝ̀ cɛ yó. ¹⁴Bǝ̀ gǝ́ wò èta mɔ́ n'ê byili pamparɛ̃ɛ̃ bǝ̀ bǝ̀ n'ê pyà bǝ̀ da-dǒ.¹⁵È dǝ̀ cɔ w kɔ̀bɔ́ bǝ̀ du bǝ yẽ̌ mó yò bǝ̀ zɔ̀m yé. È gǝ wɔ́ òmyɛ́ yò bǝ̀ bùlǝ̀, bǝ̀ y'à wɔ̌ bǝ̀ b'a kwɛ̃̀ bǝ vò gàà. ¹⁶Sǝ zhǝ̀nà, bǝ̀ pyà da-dǒ kɔ̀bɔ́ ò càn du. Wɔ́ Arǝzana. Rǝ̀myɛ́ ce, Yi shɛ̀nɛ́, rǝ̀ yǝ̀ cìzhìl dùr, bǝ̀ bǝ̀ byẽ̌ de bǝ̀ bǝ̀ Yi yé, bǝ̀ rǝ̀ tɛnɛ cɔ òdù dɛ̃̌ Arǝzana w rǝ cĩ́ bi.¹⁷Yi gǝ́ y'à zhẽ̀ Abǝraham bǝ̀ ń zǝ ń byì-dùwǝ̀ Yǝzakɛ n mǝ n zwǝ́l vwĩ̀ n pǝ rɛ mɔ́, wɔ́ ń Yi-ni-zhú mú mǝ̀ ce ń yà ń shɛ̀nɛ́ ń la mɔ zwǝ́l. ¹⁸E jà Yi y'à bwǝl nyí Abǝraham nɛ rǝ wɔ̀: «Wɔ́ Yǝzakɛ ń mà n nǝ nɛ̀mɛ́ nánzhǝzhɔ̌ bǝ yǝ̀ ǹmyɛ́ dwí.» ¹⁹Abǝraham yà ń nǝ́ ń zwẽ nyí zhǝ̀n ga bǝ̀ Yi wɔ̌ rǝ̀ b'a bwìrhì cùùrì. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce Yi k'a pɔ̃ ń byǐ mú, sǝ kɔn nyɛ̌ ǹdǝ wɔ́ bwírhí ń bwìrhì ta.²⁰Yǝzakɛ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce n bwǝl kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à gwẽ̌ bàn n pǝ Zhakɔɔbɛ ǹdǝ́ Ezǝyu ni. ²¹Zhakɔɔbɛ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, ń cu mú gǝ́ tú e bwǝlse, ń bwǝl cɛ̀nɛ̀ n pǝ Zhozefu byǎ bɛ́ nɛ n twèlé dwã nɛ, n zɛ̃̀ n cìì ń dǝ̀-dɔ̀lɔ̀ w tɛ̃́ n wùlì tɛ̃́ n cèrhé Yi. ²²Zhozefu yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, ń gǝ́ tú ń la cú, n zɔ̀m yi rí tɛ̀bɛ́ Esǝrayɛl lyì bí la Ezhibti ní zhǐr mó yò, n zɛ̃̀ n byili bǝ̀ gǝ́ mǝ̌ sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ mɔ nɛ́ ǹdǝ́ ń gǝ tú ń cùwǝ̀.²³Muyiisi ná ǹdǝ́ ń da y'à zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, bǝ̀ gǝ́ lùl mò, bǝ shèè mò cànsɛ̀ sǝ̀tɔ̀. Bǝ̀ pwírí ń wɔ́ ébɔ́. Bǝ̀ yǝ̀ ywẽ dùr ǹdǝ́ pyɔ̌ mɔ́ nyǝ́ né cõ yé. ²⁴Muyiisi yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, ń gǝ́ tú n jǐrh námpwǝ̌l yi ní, ń yà ń bǝ shɛ̀ bǝ̀ bǝ̀ wál bǝ̀ wɔ́ Ezhibti lyì pyɔ̌ Faraɔ̃ bǝ̀kɔ́ byǐ ǹdǝ́ mɔ yé. ²⁵Ń gǝ́ shɛ̀nɛ́ n tó Yi dwí rí ni n zù nɔ̀nɔ̀ wẽ́ mó cɔ̃̀ ń gǝ nɔ wu-nyɔ̃̀ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ wẽ́ o j'à t'â la dɔnɔ yé. ²⁶Ń pwírí bǝ̀, ń gǝ nɔ fulsi ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ mǝ̌ sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ Kristǝ né mó zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́ du Ezhibti nǝ̀cɛ̀ndɛ́, bǝ̀ ń yà ń nǝ́ ń tɛ́rɛ́ kwǎndɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la nɔ nǝkɔl mɔ́ yò.²⁷Wɔ́ ń gǝ́ yà ń zhí Yi ni mú è ce, ń yǝ̀ pyɔ̌ mɔ́ ywẽ dùr ǹdǝ́ Ezhibti ní zhǐr yé. Ń yà ń zhí Yi ni kẽkẽ. Kɔn y'à nyɛ̌ ǹdǝ ń yírhǝ́ y'à nǝ Yi rí lò yírhǝ́ wàr nǝ̀ nɛ mɔ́ ta. ²⁸È k'ê wɔ́ ń gǝ́ yà ń zhí Yi ni mú è ce, n ce Esǝrayɛl lyì bí wɛ̀rhɛ́ Pakɛ címsí, bǝ zhɛ́rhɛ́ vwàmá nɛ́ jal mɔ́ bǝ̀ étwí-ènyǝ́ né yó, mùnì ga màlɛ́ka y è la Ezhibti lyì bí byì-cɛsɛ́ gu mú bǝ̀k'a gu Esǝrayɛl lyì bí byì-cɛsɛ́ yé.²⁹Esǝrayɛl lyì bí y'à zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce bǝ byɛrhɛ mwǝ̃́ y nánshɔ̃̀ w ǹdǝ wɔ́ cǝ-kùlì ta. Sǝ Ezhibti lyì bí gǝ́ tú bǝ yí bǝ zù bǝ̀ la byɔrhɔ, nɛ̃̌ mɔ́ j'a mɔ́lɛ́ bɛ. ³⁰Esǝrayɛl lyì bí y'à zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce bǝ̀ zhǝ̀l bǝ kǝ́kɛ́lɛ́ Zheriko dwã nyàlpyɛ̀, byílí y è y'à kǝ́kɛ́lɛ́ cɔ w mɔ́ gakó j'a ló tɛ̃́. ³¹Kǝ-nǝ̀fòló Arayaabɛ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce ń yǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à cẽ Yi nyí ni mú ni tó n cì yé, bǝ̀ ń yà ń zwẽ Esǝrayɛl lyì bí bǝ̀ y'à twĩ̀ bǝ̀ bǝ̀ zhǝl bǝ byɛ́lɛ́ cɔ w mɔ́ cɛ̀nɛ̀.³²À b'a wɔ̀ bǝ̀ byè kǝ́dò? À k'â t'â la yé nɔ a zɔ̀m Zhǝdǝyɔ̃ ǹdǝ́ Barakɛ, ǹdǝ́ Samǝsɔ̃, ǹdǝ́ Zhǝfǝte, ǹdǝ́ Dǝvyidi ǹdǝ́ Samǝwǝǝ, e súlí Yi nyì-zwennǝ bé yò kǝ́dò yé. ³³Bǝ̀myɛ́ gakó gǝ́ y'à zhí Yi ni mú ce, bǝ̀ bú ǹdǝ́ tǝnǝ̀rh bǝ ŋwɛ̀nɛ́ sǝ̀ lyì bí; bǝ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ cángá; bǝ nǝ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi y'à bwǝl be rǝ̀ nyí mú; bǝ zǝ bwaarɛ bǝ pyi rǝ̀ nyǝ́; ³⁴bǝ cì myìn-zhù nánfɔ̀lɔ̀; bǝ̀ y'à la bɛ gu ǹdǝ́ búlǝ́ shú, sǝ bǝ̀ lú; bǝ̀ y'à bǝ jàn zhe yé, sǝ Yi pɔ bɛ jàn; bǝ zɔ wu-jɔ̀, bǝ ŋwɛ̀nɛ́ bǝ jì bǝ̀ zwǝ̀ bé búlǝ́ né yi ní.³⁵Kana jàlà myɛ y'à zhí Yi ni. Rǝ̀myɛ́ ce bǝ̀ nɔ bǝ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à cù mú bǝ̀ k'a bwìrhì.Bǝ̀ nwɛ̀nɛ̀ lyì dwã myɛ; bǝ̀ yǝ̀ pyà sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à n'ê nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀ mɔ́ dwĩ̀ bì yé, kɔn m'e yí bǝ gu bi. Bǝ̀ y'à yě bǝ̀ bǝ̀ m'a nǝ nyǔ nántwǝ̌ bǝ̀ cu mú kwã nɛ́. ³⁶Lyì jàlà myɛ shɛ̀nɛ́ fuuli; bǝ mà bɛ̀ ǹdǝ́ dànǝ̀shàárɛ; bǝ lyẽ jàlà ǹdǝ́ nyáná, bǝ ce be byǝ̀nǝ́-jù wǝ̀. ³⁷Bǝ zǝ nǝ́kulǝ bǝ dul jàlà bǝ gu; bǝ gõ̀ bǝ̀ jàlà dwã w kùkùlǝ̀ nǝ̀lyè nǝ̀lyè; bǝ gu jàlà ǹdǝ́ búlǝ́ shìmì. Lyì bí nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, bǝ wɛ̀rhɛ́ bɛ lwɛlɛ. Jàlà zǝ pyììsì tàndɛ̀ bǝ yǝ̀ kàmǝ̀-zǔrh bǝ zù; jàlà zǝ bɔ̀n tàndɛ̀ bǝ yǝ̀ kàmǝ̀-zǔrh bǝ zù. Bǝ̀ y'à k'ê bǝ kaka zhe yé. ³⁸Lũ w y'à k'ê bǝ nyɛ̀ ǹdǝ́ bɛ yé. Bǝ̀ y'à n'ê yiyiri dɛ̃̌ jààsɛ́ gakó; bǝ̀ zhǝ̀l gɔ-elũ èpwǝ̀ǝ̀lè wǝ̀, bǝ vò pyàr wà, bǝ zù myǝ̀lǝ́ wǝ, bǝ zù gwáárɛ wa.³⁹Wɔ́ bǝ̀ Yi-ni-zhú mú è ce Yi byili bǝ̀ bǝ̀ sú rǝ̀ yírhǝ́. Bǝ j'à yǝ̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ y'à bwǝl rǝ̀ nyí mú nɛ yé, ⁴⁰bǝ̀ Yi y'à tɛnɛ kɔ̀-ècɛ̀nɛ́ rǝ̀ n'ê yǎl rǝ wɛ̀rhɛ́ nǝ́myɛ̌ yil du. Rǝ̀myɛ́ ce, rǝ̀ y'à t'â yǎl bǝ̀ bǝ̀ dúdú nǝ rǝ̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ námpúm, ǹdǝ́ è gǝ dǝ̀ nǝ́myɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga yé.

Chapter 12

¹È gǝ wɔ́ nǝ́myɛ̌ yilǝ, Yi-ni-zhú zhǝ̀n-cínnǝ nánzhǝzhɔ̌ kǝ́kɛ́lɛ́ nǝ́ba. Rǝ̀myɛ́ ce, bà-nà nǝ́ yẽ̌ zhĩĩ dwí gakó ǹdǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ rǝ̀ n'ê cǝ̀r nǝ́ yé ne nàná nàná mɔ́ nɛ, sǝ nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ dùr ywǝ́l mó bǝ̀ pɔ nǝ́ba mǝ̀ nyí mú ǹdǝ́ wu-jɔ̀. ²Nǝ́ kwẽ̌ nǝ́ nyǐ Yezu. Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ nǝ́ tó né nǝ́ zhí Yi ni. E jà wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n ce nǝ́ Yi-ni-zhú mú pyìrh. N shɛ̀nɛ́ n cì dǝ̀-jɔrhɔ́ yó, ń yǝ̀ cìzhìl nè gá yé, bǝ̀ ń yà ń yě wu-nyɔ̃̀ w kɔ̀bɔ́ ń yà ń la nɔ mɔ́ yò, sǝ èlǎsɛ̃́, ń jě Yi jǝ̀jĩ́ ni rǝ̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ dǝ̀gwã́ y yó. ³Lyǐrh-nǝ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ cìnǝ́ gǝ́ wɛ̀rhɛ́ Yezu ní yò. Bǝ̀ jú zùùrì ǹdǝ́ mɔ, bǝ nwɛ̀nɛ̀ mɔ̀, sǝ ń pyɛ́nɛ́ rǝ̀myɛ́ gakó wẽ́. Rǝ̀myɛ́ ce, ámyɛ pyɛ́nɛ́-na á cìnǝ̀, á wun bǝ̀k'a gǝ yé.⁴Á gǝ́ n'á zhɛ̃̀ yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ w ga, á gwẽ̌ yǝ̀ w zhɛ̃̀ kɔn b'e yí á myǝ̌l jǝr yé. ⁵Á swě Yi gǝ́ cící ába ǹdǝ rǝ̀ byǎ ta nɛ́ mɔ́? Rǝ̀ wòwǝ̀:«À byǐ, Cǐnnǝ gǝ byili mú ǹ yé, sǝ́ dɛ̃̀ ǹ cìnǝ̀.Ń gǝ ju mú búlǝ́, sǝ ǹ wu bǝ̀k'a gǝ rǝ̀myɛ́ yil yé; ⁶bǝ̀ Cǐnnǝ gǝ só lò, ǹ gǝ dówǝ́, ń ya n byili mú ǹ yé;bǝ̀ byɛ̀bɛ́ ń yě bǝ̀ bǝ̀ wɔ́ ń byǎ mɔ́ gǝ dówǝ́, ń ya n ce jɛ̃̀ bǝ̀ yala nɛ.»⁷Shɛ̀nɛ́-na nɔ̀nɔ̀ w yò, bǝ̀ rǝ̀myɛ́ wɔ́ á yé Cǐnnǝ mó nǝ́ ń byili ába. Ń nǝ́ ń wɛ̀rhɛ́ ába ǹdǝ ń byǎ ta. Wɔ́ byǐ mɔ̌ ń ŋwɛ́nɛ́, ń gǝ dówǝ́, ń da tá ń byili mu ń yé? ⁸Yi gǝ yǝ̀ ába á yé byili ǹdǝ rǝ̀ byǎ bɛ́ gakó ta, sǝ́ nyǐ á dǝ̀ rǝ̀ byǎ yé, á wɔ́ bɔ́bwá-byǎ.⁹Shãã ga, nǝ́ gǝ dówǝ́, nǝ́ dabá cɛ yó mó y'a byili nǝ́ba nǝ́ yé, nǝ́ j'ǎ n'é nyàm bɛ̀. Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ mǝ̌ sǝ nǝ́ zwẽ nǝ́ Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arǝzana w mɔ́ nyí ni du, mùnì ga nǝ́ zǝ myǝ̌l. ¹⁰Nǝ́ dabá cɛ yó mó y'a byili nǝ́ba nǝ́ yé, sǝ kɔn t'â dɛnɛ yé, ǹdǝ bǝ̀myɛ surhǝ né gǝ́ mǝ̌ nɛ́. Sǝ Yi wɔ́ nǝ́ cɛ̀nɛ̀ yil, nǝ́ gǝ dówǝ́, rǝ̀ n'ê byili nǝ́ba nǝ́ yé, mùnì nǝ́ yǝ̀ náàcɛ̀nà ǹdǝ rǝ̀ ta. ¹¹Zhǝ̀nà, nǝ́ gǝ dówǝ́, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê byili nǝ́ba nǝ́ yé, wu-nyɔ̃̀ tɛ̀nɛ́ yé; wɔ́ wu-zhìlù. Sǝ lò mó mɔ̀bɔ́ ń shɛ̀nɛ́ n pyɛ́nɛ́ ń cìn rǝ̀myɛ́ yi ní mú, mà n nǝ yǝ̀-zùlǝ́, dóó t'â la ń yó w yál yé.¹²Rǝ̀myɛ́ yilǝ, ce-nǝ jàn nɛ́ á súlí á jɛ̀sɛ́ ǹd'á nǝ̀dwǝ́nǝ́ né nǝ̀ k'ê bǝ jɛ̀ mɔ́ jàn. ¹³Kwě-nǝ sɔ́má kɛ̀bɛ́ è càn, mùnì ga lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń twi cí, ń nà bǝ̀k'a dom yé, sǝ n nǝ bǝsàzùlí.¹⁴Ce-nǝ jàn nɛ́ yǝ̀-zùlǝ́ yǝ̀ ámyɛ̌ ǹdǝ́ lyì bí gakó bwǝ̌l wǝ, s'á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né yí Yi pùbùlǝ̀. È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, lò lò tá ń la Cǐnnǝ mó nɔ ǹdǝ́ ń yírh yé. ¹⁵Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, mùnì lò mǝ̀dù ga bǝ̀ká n võ̀ Yi pɛnɛ́ y nánfò w ń cìn ni yé, s'á dɛ̃̀, lò bǝ̀ká n yǝ̀ á wẽ́, n yǝ̀ ǹdǝ cǒ kɔ̀bɔ́ ò nɛ̃̌ mɔ́ nyɛ̌ cɛ̀ɛ́ ta, n gúgǔ lyì bí dwã nɛ, n zhìlì bǝ̀ gakó yò yé. ¹⁶S'á dɛ̃̀ myɛ, nǝ̀fòló ráá lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń nyàm kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ Yi nyǎn bǝ̀k'a yǝ̀ á wẽ́ yé. Á bǝ̀k'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ Ezǝyu ta yé. Ń zǝ ń náncɔɔrɛ́ n lyǝ́r kùr yó kùjú. ¹⁷Á yě bǝ̀ rǝ̀myɛ́ kwã nɛ́, ń yà ń nǝ́ ń yǎl bǝ̀ ń da bwǝl cɛ̀nɛ̀ n pɔ̃, sǝ ń da cẽ. N kúrh yǝ́-nàná, ń mǝ́ ń nǝ́ ń yǎl sǝ ń da bùlǝ̀ né zhízhílí, sǝ ń gɔwa.¹⁸Ámyɛ̌ gǝ́ bwǝlse Yi ni mú, kɔn yǝ̀ yàl ǹdǝ Esǝrayɛl lyì bí ta yé. Bǝ̀myɛ́ nɔ Sǝnǝyi pyɔ̀ wá, bǝ̀ y'à wɔ̌ bǝ̀ m'a zǝ bǝ̀ jɛ̀rh bǝ dwǝ̀rh wǝ̀, bǝ nǝ myǐn mú, bǝ nǝ cǝ-byín dí, bǝ nǝ zho w nánfɔ̀lɔ̀ w pyɔ̀ w yó, ¹⁹bǝ nyɛ̀ɛ̀ pɔ́lá cǝl, bǝ nyɛ̀ɛ̀ cǝl rǝ̀ y'à n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ bɛ, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê lwǝ̀l sǝ cǝl ré yẽ̌ èta, rǝ̀ bǝ̀k'a k'e zɔ̀m yé. ²⁰Nyí rí rǝ̀ y'à pɔ bǝ̀ lò mɔ̀bɔ́ ń ju ń nà pyɔ̀ w yó, ráá vwǎm mɔ̀bɔ́ mǝ̀ ju mǝ̀ nà ò yó, sǝ bǝ zǝ nǝ́kulǝ bǝ dul mo bǝ gu mú, ce bǝ̀ wun ga. ²¹Kɔn rɛ́ bǝ̀ yírhǝ́ y'à nǝ mɔ́ y'à n'ê zɛ̃̀ wu ni. Rǝ̀myɛ́ ce Muyiisi wɔ̀: «Ywẽ zhe ne dɛ̃́dɛ̃́, à n'â didi.»²²Sǝ ámyɛ̌ wɔ́ Sǝyɔ̃ pyɔ̀ wá, Yi nã́nyì cɔ wá, Zhǝrǝzalɛm y è ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arǝzana w mɔ́ nɛ á bwǝlse; wɔ́ màlɛ́kabá mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ nánzhǝzhɔ̌ bǝ̀ n'ê jí címsi, ²³23 ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yàl Yi lyì nã́yǝ́ǝ́ bé bǝ̀ yilǝ né kɛ̃ dɛ̃̌ Arǝzana w mɔ́ nɛ á bwǝlse. Wɔ́ Yi, lyì bí gakó bùr-kárna mɔ́, ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ k'ê bǝ dwǝ́ǝ́re zhe bǝ̀ jǐrh náàcɛ̀nà námpúm mú ni á bwǝlse. ²⁴24 Wɔ́ Yezu mú nǝ́ nɔ Yi dɔbrɛ́ nándùl ré ń jàn yil mó ne á bwǝlse. Ń ló ń jal mɔ́ tɛ̃́ n mǝ n ce nǝ́ jǐrh wárhgáá, sǝ rǝ̀myɛ́ n'ê yǎl rǝ wɔ̀ bǝ̀ ń jal mɔ́ zhe jàn du Abyǝǝ nyǎn mɔ́.²⁵Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, á bǝ̀k'á cẽ lò mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń zɔ̀m ǹd'ába nyí ni yé. Á yě bǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cẽ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń nǝ́ ń byili bi Yi nyǝ́ né cɛ yó mó nyí ni mú yǝ̀ lú còrhò-tum rí yé né yé. Nǝ́myɛ̌ zɛ̃̀ wɔ́ Yi rǝ̀ zhǐ dɛ̃̌ rǝ̀ n'ê zɔ̀m ǹdǝ́ nǝ́ba. Nǝ́ gǝ cẽ rǝ̀ nyí ni, nǝ́ wàr nǝ́ b'ǎ lú còrhò-tum rí yé né yé. ²⁶Yi cǝl ré y'à n'ê zhízhǐ cɛ yá. Sǝ èlǎsɛ̃́, rǝ̀ bwǝl nyí rǝ wɔ̀: «À gwẽ̌ b'a ce cɛ y zhízhǐ; sǝ è k'ê dǝ̀ è dúdú yé. Wɔ́ èmyɛ́ ǹdǝ́ dɛ̃̌ yi rí ga.»²⁷«À gwẽ̌ b'a ce cɛ y zhízhǐ» zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́ mɔ́ n'ê yǎl nǝ byili bǝ̀ wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́ b'a zhízhǐ, rǝ jé, mùnì ga wẽ̀ ré tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wàr rǝ̀ la zhízhǔ mú yǝ̀ nɛ́. ²⁸Nǝ́myɛ̌ nɔ tǝnà kɛ̀bɛ́ è t'â zhízhǐ gaga. Rǝ̀myɛ́ ce, bà-nà nǝ́ ce Yi nǝ̀báná, sǝ nǝ́ cèrhé re kɔn yí rǝ̀ bùlǝ̀, sǝ nǝ́ pǝ rɛ nǝ́ cìn námpúm ǹdǝ́ nyɔ̀mɔ̀, ²⁹bǝ̀ nǝ́ Yi rí nyɛ̌ ǹdǝ myǐn mǝ̀ n'ê jí dɔ́dɔ́ ta.

Chapter 13

¹Já-na á zǝ sónó ǹdǝ́ dwã twéé twéé ǹdǝ da-byǎ ta Kristǝ wẽ́. ²Lò gǝ tú á sõ, á mǝ̌ s'á zwẽ ń zhǝǝle cɛ̀nɛ̀. Á bǝ̀k'á swě yé. Lyì jàlà wɛ̀rhɛ́ èta, sǝ bǝ̀ zwẽ màlɛ́kabá zwǝǝle, bǝ j'à yǝ̀ lwar yé.³Tɛ́rɛ́-na byǝ̀nǝ́-jì cìnǝ́ bé yò, ǹdǝ ámyɛ tó á ŋwɛ́nɛ́ byǝ̀nǝ́-jù w ta. Tɛ́rɛ́-na byɛ̀bɛ́ lyì bí n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ yò, ǹdǝ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ ámyɛ nɛ ta. ⁴Lyì bí gakó mǝ̌ sǝ bǝ nyɛ̀ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi byili kɛ̃-jú shȯ-kwã nɛ́ mɔ́. Bal mǝ̌ sǝ n jòm ǹdǝ́ ń kɛ̃ mɔ́ dúdú, kɛ̃ myɛ mǝ̌ sǝ n jòm ǹdǝ́ ń byal mɔ́ dúdú, bǝ̀ Yi la byɛ̀bɛ́ gakó bǝ̀ wɔ́ nǝ̀fwǝ̀ǝ́le, bǝ j'à n'ê twĩ̀ yààyàà mɔ́, bùrsi kɔ́ rǝ pǝ bɛ còrhò-tum.⁵Á bǝ̀k'á yǝ̀ wársɛ yómǝ́ yé. Ce-nǝ á wun yǝ̀ nyɛ̀n ǹdǝ́ kɔn dɛ̀bɛ́ á zhe, bǝ̀ Yi wòwǝ̀: à t'â la mɔ́ yõ̌ yé; à t'â la à kwã m'a zǎ mɔ́ gaga yé. ⁶Rǝ̀myɛ́ ce, nǝ́ wɔ̌ nǝ́ wǝ̀l ǹdǝ́ wu-jɔ̀ bǝ̀: Cǐnnǝ mó mà n sɛ̃ nɛ; à t'â la ywẽ dǔr yé. Lò lò wàr nɛ ń la kaka wɔ̀rhɔ́ yé.⁷Lyǐrrh-nǝ á yé né cìnǝ́ bé nã́yǝ́ǝ́ bé bǝ̀ bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bǝ byili ába mɔ́ yò. Nyǐ-nǝ bǝ̀ gǝ́ yàl nɛ́ kɔn m'e yí bǝ̀ yó-gurǝ́, s'á kwè bǝ̀ nà. ⁸Yezu Kristǝ wɔ́ ńmyɛ̌ mǝ̀dù yǝ́, ń yàl nɛ́ dǝ̀lànɛ ǹdǝ́ zà, ǹdǝ́ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ.⁹Á bǝ̀k'á yẽ̌ bǝ zǝ còrhò dwí tɛ̃̌tɛ̃̌ bǝ m'e jǝ́jɛ̀rɛ́ ába yé. Còrhò mó gǝ n'ê shí Yi Yi pɛnɛ́ y nánfò y è n'ê pɛ nǝ́ba wu-jɔ̀ mɔ́ wẽ́, rǝ̀myɛ́ càn. Sǝ è gǝ wɔ́ nyǝ́ né nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê byili kùjúúrí shò-kwã mɔ́, nǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê tó ne mó ne sɛ̃ gaga yé. ¹⁰Nǝ́myɛ̌ zhe vwĩ̀-jìlú, sǝ Zhwifubá vwĩ̀-zwǝ́lnǝ bé bǝ̀ n'ê twĩ̀ Yi kòrhó w wẽ́ mó bǝ sɔ́má zhe bǝ̀ n'ê jí nǝ́ vwĩ̀-jìlú w kùjú w yé. ¹¹Vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ náncɛ y nǝ́ ń zǝ nǝ̀ jal mɔ́ ń zwì Yi kòrhó w jàà náàcɛ̀nɛ́ y wẽ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ vǔr yil mó, bǝ̀ k'â n'ê zǝ nɛ bǝ̀ dwi pwẽ̀ nè bǝ̀ ji myǐn.¹²Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce bǝ̀ yǝ̀ Yezu myɛ gwi cɔ w wẽ́ yé. Bǝ̀ gu mu kwã nɛ́, mùnì n zǝ ń cìcì jal mɔ́ n shàrh lyì bí yǝ̀-bǝlwàálɛ́, bǝ jǐrh wárhgáá. ¹³Rǝ̀myɛ́ ce, bà-na nǝ́myɛ du pwẽ̀ ne nǝ́ vò ń sono, nǝ́myɛ shɛ̀nɛ́ fulsi ǹdǝ ń ta. ¹⁴Kɔn nyɛ̌ ǹdǝ́ wɔ́ cɔ wẽ́ nǝ́ jě né ta cɛ yó, sǝ cɔ w òmyɛ́ t'â la nɛ́ mãɔ̃ yé, ò la lyãɔ̃. Nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ n'ê pyà cɔ w kɔ̀bɔ́ ò la tà-kwã o bǝ̀ mɔ́.¹⁵Bà-nà nǝ́ pǝ vwĩ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ còrhó nyǎn Yi ni twéé twéé Yezu Kristǝ jàn yilǝ. Rǝ̀ kùr wɔ́ nwíísi shɛ̀bɛ́ sǝ́ wɔ́ rǝ̀ còrhó nyɛ̌rh. ¹⁶Á bǝ́k'á swě cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ yò yé, s'á sɛ̃ dwã nɛ, bǝ̀ wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ́ wɔ́ vwĩ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ yú Yi pùbùlǝ̀. ¹⁷Shɛ̀nɛ́-na á yó-cìnǝ́ bé nyí, s'á zwẽ bǝ̀ zɔ̀mà nɛ́, bǝ̀ bǝ̀ n'ê yìlì ába. Bǝ̀ b'a zhì Yi yé né bǝ byili kɔn gǝ́ tó né. Rǝ̀myɛ́ ce, á gǝ n'á shɛ̀nɛ́ bǝ̀ nyí ni, bǝ̀ b'a twĩ̀ bǝ̀ tum rí cɛ̀nɛ̀. È gǝ dǝ̀ rǝ̀myɛ́, bǝ̀ b'a twĩ̀ ri ǹdǝ́ wu-zhìlù, sǝ rǝ̀ t'â la ába sãɔ̃ yé.¹⁸Lwǝ̌l-nǝ Yi nǝ́ yil twéé twéé. nǝ́ yě náàcɛ̀nɛ́ bǝ̀ dóó tɛ̀nɛ́ nǝ́ yó w yé, bǝ̀ nǝ́ n'é yǎl nǝ́ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ twéé twéé. ¹⁹À n'â lwǝ̀l ába ǹd'â wu gakó: lwǝ̌l-nǝ Yi mùnì rǝ sɛ̃ nɛ a k'a bǝ̀ á sõ làlà.²⁰Yi wɔ́ yǝ̀-zùlǝ́ panna. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ bwìrhì nǝ́ Cǐnnǝ Yezu mú ń wɔ́ pyììsí nǝ̀nɔ̀n náncɛ y mɔ́, ń zɛ̃̀ n du cùùri wẽ́. Rǝ̀ zɔ dɔbrɛ ǹdǝ́ nǝ́ba ń vwĩ̀ rí jal mɔ́ jàn yilǝ. ²¹Yi b'a ce á ŋwɛ̀nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ càn, mùnì ga á wɛ̀rhɛ́ rǝ̀ pùbùlǝ̀, sǝ rǝ pyìrh rǝ̀ pùbùlǝ̀ né nǝ́myɛ̌ wẽ́ Yezu Kristǝ jàn yilǝ. Ń mà n nǝ zùwǝ́ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ! Amɛn!²²Da-byǎ, à n'â lwǝ̀l ába, s'á pyɛ́nɛ́ á cili cícú mú mɔ̀bɔ́ èta mɔ́. Nyǐ-nǝ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à kɛ̃ sɛ̀bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó bǝ já yé. ²³À n'â yǎl a byili ába bǝ̀ nyǐ bǝ̀ vùr nǝ́ da-byǐ Timote byǝ̀nǝ́-jù wǝ. Ń gǝ tú à sõ làlà, á b'a zǝ mɔ a bǝ̀ á sõ.²⁴Ce-nǝ á yé né cìnǝ́ bé, ǹdǝ́ Yi lyì bí gakó. Yitǝlyi Kristǝ-lyì bí myɛ n'ê ce ába. ²⁵Yi b'a cĩ́ bwǝl á gakó yó!

1 Peter

Chapter 1

¹Àmyɛ́ Yezu Kristǝ tùntúm Pyɛɛrɛ, à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ tɛ̀bɛ́ à la ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ Yi cír mó ne pɔ. Á làà dɛ̃̌ á vó á wɔ́ zhǝlǝ Pɔ̃ ǹdǝ́ Gǝlǝshi ǹdǝ́ Kapadɔɔsɛ ǹdǝ́ Azhi, e súlí Byitini tǝtèsé wẽ́. ²Nǝ́ Da Yi cír ába ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ y'à dámǎ rǝ kǝ́ rǝ cĩ́ ní. Rǝ̀ ce á jǐrh rǝ̀ sǝ̀pwà lyì rǝ̀ Eshirhǝ y jàn yilǝ, mùnì á zwẽ Yezu Kristǝ nyí ni, sǝ ń jal mɔ́ vùr á yǝ̀-bǝlwàálɛ́ á jǐrh wárhgáá. Yi b'a cĩ́ bwǝl á yó, sǝ rǝ̀ yǝ̇zùlǝ́ né j'â n'ê súlí á yó w twéé twéé!³Bà-na nǝ́ cèrhé nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ Da yi rí! Rǝ̀ nɔ̀nɔ̀-dǔr mó já. Rǝ̀myɛ́ ce, rǝ̀ tó nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ bùrhù mú dɛnnɛ rǝ ce bǝ kwɛrhɛ bǝ lù nǝ́ba. Èta, rǝ̀ ce nǝ́ n'é dɛ̃̀ kɔn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ la nǝ́ba pɔ rǝ̀ t'â la cɔ̌ mɔ́. ⁴Sǝ nǝ́ wun nyɛ̀ nǝ̀cɛ̀ndɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi tɛnɛ rǝ cĩ́ nǝ́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nǝ́ wɔ́ rǝ̀ lyí ni mú yilǝ. nǝ̀cɛ̀ndɛ́ rǝ̀myɛ́ wàr rǝ̀ la cɔ̌, rǝ̀ wàr rǝ̀ la jìmdi zal, rǝ̀ wàr rǝ̀ la zhɔ̌ myɛ yé. Yi tɛnɛ rɛ rǝ cĩ́ nǝ́ba Arǝzana wa. ⁵Sǝ á gǝ́ zhí Yi ni kẽkẽ mó ce, rǝ̀ n'ê yìlì ába ǹdǝ́ rǝ̀ jàn rɛ́, kɔn la m'e yí á nǝ rǝ̀ vwǎrh mɔ́. Sǝ lũ zhɔ̌ dɛ̃ rɛ́ yùwǝ̀, rǝ̀ b'a ce lò gakó nǝ vwǎrh mɔ́ ǹdǝ́ ń yírhǝ́.⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce á wun nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, ǹd'á yě bǝ̀ wẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ b'a ce á nǝ wu-zhìlù ga. ⁷Wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ zhẽ́ rǝ̀ n'ê zhẽ̀ ába, mùnì bǝ lwar ǹd'á gǝ zhí Yi ni kẽkẽ. Sánǝ́má wɔ̌ mǝ̀ cɔ̀, sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, bǝ̀ y'a ce mo myǐn w bǝ lwar ǹdǝ́ mǝ̀ gǝ càn. Sǝ ámyɛ̌ Yi ni zhú mú zhe kùr dɛ̃́dɛ̃́ du sánǝ́má. Wẽ̀ ré gǝ n'ê zhẽ̀ ába, bǝ̀ b'a tó rǝ̀myɛ́ dɛnnɛ bǝ lwar ǹd'á Yi-ni-zhú mú gǝ wɔ́ kẽkẽ. Èta, Yezu Kristǝ gǝ túwǝ́, á b'ǎ tó á nǝ Yi còrhó w ǹdǝ́ rǝ̀ zùwǝ́ yǝ́.⁸Á yǝ̀ mɔ nɛ yé, á j'ǎ só mo; á zhí mu, á yírhǝ́ j'à bǝ nɛ èlǎsɛ̃́ yé, á n'á fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ kɔ̀bɔ́ lò wàr ń la byilu ǹdǝ́ ń nyí, ⁹bǝ̀ ń nǝ́ ń vwǎrh nǝ́ba. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɔ́ á Yi-ni-zhú mú kùr ré. ¹⁰Yi nyì-zwennǝ bé y'à jɛ̀rɛ̀ bǝ zɔ̀m vwǎrh mɔ́ mǝ̀ wɔ́ pɛnɛ́ y Yi tɛnɛ á yil mó yò. Sǝ bǝ̀ y'à n'ê pyà ǹdǝ́ bǝ̀ wun gakó sǝ bǝ lwar mǝ̀ gǝ́ la lyì bí ní vwǎrh.¹¹Kristǝ Eshirhǝ y y'à ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ bɛ, e dámǎ e byili bi nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ Kristǝ la nɔ̀nɔ̀ mɔ́, ǹdǝ́ zùwǝ́ y kɛ̀bɛ́ ń la tà-kwã n nǝ nɔ̀nɔ̀ w kwã nɛ́ mɔ́ yò. Sǝ bǝ̀ y'à n'ê pyà ǹdǝ́ bǝ̀ wun gakó sǝ bǝ lwar yi rí tɛ̀bɛ́ ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́, ǹdǝ́ nǝ̀ gǝ́ la nɛ́ tó mó. ¹²Sǝ Yi ce rǝ̀ nyì-zwennǝ bé lwar bǝ̀ ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ bǝ̀ byili èta mɔ́ dǝ̀ bǝ̀myɛ́ cìcì yil yé; wɔ́ nǝ́myɛ̌ yilǝ. Sǝ èlǎsɛ̃́, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bǝ byili ába mó, tó rǝ̀ dɛnnɛ bǝ byili ába ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ y è shí dɛ̃̌ Arǝzana w mɔ́ jàn. Màlɛ́kabá cìcì mú n'ê yǎl ǹdǝ́ bǝ̀ wun gakó sǝ bǝ lwar nǝ̀ kùrǝ̀.¹³Rǝ̀myɛ́ ce, Zǝ-nǝ á surhǝ né nǝ zhì kẽkẽ, s'á zǝ á cìn á m'á dɛ̃̀ pɛnɛ́ y nánfwɛ̀lɛ̀ y kɛ̀bɛ́ Yi la ába pɔ Yezu Kristǝ twírí y yù w mú. ¹⁴Zwẽ-nǝ Yi nyí ni, s'á bǝ̀k'á tó shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ sǝ̀ y'à ŋwɛ́nɛ́ á wun ní wẽ́ shãã ga, ǹd'á gwẽ̌ yǝ̀l Kristǝ pár mɔ́ nɛ yé.¹⁵Yál-na náàcɛ̀nà á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né gakó wẽ́ ǹdǝ mɔ̀bɔ́ ń byẽ̀ ába mɔ́ gǝ́ nàácɛ̀nɛ́ nɛ́. ¹⁶Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Yi wòwǝ̀: Yál-na náàcɛ̀nà, b'àmyɛ́ wɔ́ náàcɛ̀nɛ́. ¹⁷Yi t'â zǝ rǝ̀ yírhǝ́ rǝ̀ cír lyì bí yé. Rǝ̀ n'ê kɛ́ lò gakó bùrsi kɔn mɛrhɛ dwã ǹdǝ́ ń tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né. Wɔ́ Yi rí rǝ̀myɛ́ á n'á byẽ̀ b'ǎ Da á Yi-co wẽ́ mó. Rǝ̀myɛ́ ce, á mǝ̌ s'á tó á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né dɛnnɛ á byili, ǹd'á gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó, b'ǎ n'á nyàm rɛ.¹⁸b'è dǝ̀ sánǝ́má, ǹdǝ́ wársɛ, ǹdǝ́ wẽ̀ tɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ n'ê cɔ̀ mɔ́, Yi b'e zwẽ ába tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nyɛ̀bɛ́ á dabá cèrhè ába nǝ̀ bǝ kùr zhe mó wẽ́ yé. ¹⁹Sǝ kɔn rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ Kristǝ jal mɔ́ mǝ̀ ló tɛ̃́ mɔ́. Ń wɔ́ ǹdǝ pyì-bwɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ è bǝ yò zhe, e j'à bǝ jìmdi zhe ta.²⁰Yi cír mo ǹdǝ́ rǝ̀ gwẽ̌ yǝ̀ lũ w wɛ̀rhɛ́ yé. Wɔ́ ámyɛ̌ yil Yi twĩ̀ mù n bǝ̀ dwã nɛ́ nánkwaá nɛ́ wẽ́ èlǎsɛ̃́, rǝ ce á lwar ń párá. ²¹Wɔ́ ńmyɛ̌ jàn yil á zù Yi rí rǝ̀ bwìrhì mù, rǝ pɔ̃ zùwǝ́ mó; á zhí ri, á m'á dɛ̃̀ rǝ̀ nyì-bwelé y pyǐrh mó.²²Á gǝ́ zwẽ zhɛ̀n rɛ́ mɔ́ ce, á yò kwɛrhɛ á jǐrh wárhgáá, á m'á ŋwɛ̀nɛ́ á swéné á da-byǎ bɛ́ zhǝ̀n zhǝ̀nà. Rǝ̀myɛ́ yilǝ, swéné-nǝ dwã ǹd'á wun gakó. ²³Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ce bǝ k'a kwɛrhɛ bǝ lù ába, sǝ Yi zɔ̀mɛ̀ dǝ̀ ǹdǝ jíjí byǐ ta rǝ̀ y'a lyĩ rǝ k'a cì yé. Rǝ̀ wɔ́ nã́nyì, rǝ̀ t'â cì yé. Rǝ̀ j'â ŋwɛ́nɛ́ gaga byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ yilǝ.²⁴Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Numbyíní wɔ́ ǹdǝ gɔ ta. È zùwǝ́ y myɛ wɔ́ ǹdǝ gɔ púnǝ́ ta. Gɔ w n'ô kùlǝ̀, ò pùnǝ́ né n'ê shìl tɛ̃́, ²⁵sǝ Cǐnnǝ mó zɔ̀mɛ̀ rɛ́ j'â ŋwɛ́nɛ́ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ. Zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bǝ̀ bwǝ̀l bǝ byili ába mó.

Chapter 2

¹Rǝ̀myɛ́ ce, è gǝ wɔ́ wu-bárhɛ́, ǹdǝ́ dwã myìnù, ǹdǝ́ kɔma, ǹdǝ́ bwɛ̃̌-dǔr, ǹdǝ́ dwã tùùrhì, yẽ̌-nǝ rǝ̀myɛ́ mɔ́ dwí rí gakó ne. ²Yál-na ǹdǝ byì-shɛ̌msɛ ta, á swéné Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀ wɔ́ ǹdǝ yil mɔ̀bɔ́ mǝ̀ yǝ̀ kaka gùlí ta mɔ́, mùnì ga á byì, á nǝ vwǎrh, ³b'ǎ pwírí Cǐnnǝ mó nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, ǹdǝ bǝ̀ gǝ́ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né.⁴Bwǝlse-nǝ Cǐnnǝ Yezu ni. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ nǝ́kulu w nã́nyì y cìcì numbyínǝ́ bé vùr bǝ dwĩ̀ kwã nɛ́ mɔ́. E j'à wɔ́ òmyɛ́ ò sú Yi yírh rǝ cír. ⁵Ámyɛ wɔ́ ǹdǝ nǝ́kuuli nã́nyìrh ta. Rǝ̀myɛ́ ce, bwǝlse-nǝ Cǐnnǝ mú ni, bǝ zǝ ába bǝ lù Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jì, mùnì ga á yǝ̀ Yi vwĩ̀-zwǝ́lnǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ wu-põ̀ cìnǝ́ gùlú, á n'á zwǝ́l vwǝ̃̀ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ nyǝ̀ná, sǝ Yi b'a zwẽ ne Yezu Kristǝ yilǝ.⁶Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ̀ Yi wòwǝ̀:«Nyǐ-nǝ à cír nǝ́kulu kɔ̀bɔ́ ò càn,a cĩ́ Sǝyɔ̃ nɛ́.Wɔ́ òmyɛ́ ò wɔ́ jì-byòló w nǝ́kulu wǝ́.Lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhí nǝ́kulu w òmyɛ́ nɛ,cìzhìl t'â la mɔ́ jú yé.»⁷Nǝ́kulu w òmyɛ́ càn ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á zhí w mú yilǝ. Sǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀ w zhí mú, bǝ̀ mǝ̌ sǝ bǝ lwar bǝ̀:«Nǝ́kulu w kɔ̀bɔ́ jì-lùrnǝ̀ bé vùr bǝ dwĩ̀ kwã nɛ́ mɔ́,wɔ́ òmyɛ́ ò jǐrh jì y jì-byòló w nǝ́kulu wǝ́.» ⁸Bǝ̀ kɛ̃ jàà dõ wẽ́ bǝ̀ «Wɔ́ òmyɛ́ nɛ lyì n'ê mà bǝ̀ nǝ̀rh né bǝ̀ lwé tɛ̃́.» Ò n'ô lwé be tɛ̃́, bǝ̀ gǝ́ yǝ̀ shɛ̀nɛ́ bǝ zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ mɔ́ yilǝ. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɔ́ bǝ̀myɛ cǝl.⁹Sǝ ámyɛ̌ wɔ́ dwí tɛ̀bɛ́ Yi cír. Á wɔ́ pyɔ̌ mɔ́ vwĩ̀-zwǝ́lnǝ gùlú. Á wɔ́ Yi lyì-ècɛ̀nà dwí. Yi cír ába mùnì ga á bwǝ̀l tumǝ nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ á byili. Rǝ̀ byẽ̀ ába rǝ ce á du cǝ-byín wẽ́ á bǝ̀ rǝ̀ pwẽ̀ ré nánfɔ̀lɔ̀ w wa. ¹⁰Shãã ga, á y'ǎ dǝ̀ Yi lyì yé; sǝ èlǎsɛ̃́, á wɔ́ rǝ̀ lyì. Shãã ga, rǝ̀ y'à gwẽ̌ t'â dùr á nɔ̀nɔ̀ yé; sǝ èlǎsɛ̃́, rǝ̀ n'ê dùr á nɔ̀nɔ̀.¹¹À dɔwabá nántwǝ̌rh, á wɔ́ ǹdǝ zhǝlǝ ta cɛ yó; á la lyãɔ̃. À n'â lwǝ̀l ába: á bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ yala nɛ́ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ sǝ̀ n'ê bwí ǹd'á wun ní nyǝ̀ná nɛ́ mɔ́ nyí ni yé. ¹²Zǝ-na á cìn náàcɛ̀nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l Yi pár mɔ́ wẽ́, mùnì bá bǝ̀ gǝ n'ê ce cǝ̀rh á nyí ni b'ǎ n'á wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ myɛ, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi bàn nǝ́ba gwãɔ̃ mɔ́, bǝ̀ yírhǝ́ b'a nǝ á tùm-ècɛ̀nà nɛ́, bǝ cèrhé re.¹³Zwẽ-nǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ yó-cìnǝ́ cɛ yó mó nyí ni Cǐnnǝ mó yilǝ. Zwẽ-nǝ pyɔ̌ mɔ́ nyí ni, bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń cǐ lyì bí gakó, ¹⁴s'á zwẽ ń kwã-lyì bí ń nǝ́ ń twĩ̀ mú myɛ nyí ni. Ń nǝ́ ń twĩ̀ bì bǝ̀ bǝ̀ pǝ còrhò-tum byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twĩ̀ lwɛlɛ mɔ́ nɛ, sǝ bǝ cèrhé byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê twĩ̀ cɛ̀nɛ̀ mɔ́. ¹⁵Yi n'ê yǎl b'ǎ twĩ̌ tùm-ècɛ̀nà, mùnì zɔ̀m-bǝywààlɛ́ cìnǝ́ bé bǝ̀ yǝ̀l nǝ̀ kùrǝ̀ mó nyǝ́ cɛrhɛ, bǝ pyà pyà bǝ̀ gǝ́ b'a lyár nɛ́ bǝ ga. ¹⁶Twĩ̌-nǝ á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cǐ bǝ̀ cìn ta, sǝ cìn-cìnú mú mǝ̀myɛ́ bǝ̀k'a yǝ̀ tùntùm-bǝlwǎlsɛ yó ne á la b'á pyi ní yé. Zǝ-na á cìn ǹdǝ Yi tùntùnnǝ̀ ta. ¹⁷Nyám-na lyì bí gakó. Swéné-nǝ á da-byǎ Kristǝ-lyì bí. Dǔr-nǝ Yi, s'á nyǝ̀ pyɔ̌ mɔ́.¹⁸Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á ŋwɛ́nɛ́ yó-cìnǝ́ sõ á n'á twĩ̀ mú, zwẽnǝ á yó-cìnǝ́ bé nyí ni ǹdǝ́ nyɔ̀mɔ̀, sǝ è bǝ̀k'a yǝ̀ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ lyì-twǝ̌rh bǝ̀ bǝ zum mú dúdú sõ yé. Zwẽ-nǝ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zum mú myɛ nyí ni. ¹⁹Lò gǝ shɛ̀nɛ́ ǹ nwɛ̀nɛ̀ Yi nyɔ̀mɔ̀ yilǝ, nɔ̀nɔ̀ w òmyɛ́ j'à dǝ̀ ǹmyɛ́ ǹ pyà wà, rǝ̀myɛ́ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn. ²⁰Sǝ ǹ gǝ dówǝ́, ń zɛ̃̀ ń shɛ̀nɛ́ bǝ nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ ǹ dóó w yilǝ, ǹ nɔ̀nɔ̀ w bǝ kùr zhe yé. Sǝ á gǝ twĩ̀ tùm-ècɛ̀nà, á zɛ̃̀ á shɛ̀nɛ́ á nwɛ̀nɛ̀ rǝ̀myɛ́ yil ǹdǝ́ wu-bɔ̀nɔ̀, rǝ̀myɛ́ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn Yi yírh wǝ.²¹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yil Yi byẽ̀ ába, bǝ̀ Kristǝ cìcì nwɛ̀nɛ̀ á yilǝ, n pǝ ába myɔrhɔ nántwǝ̌, mùnì á kwè ń nà. ²²Ń yǝ̀ lwɛlɛ wɛ̀rhɛ́ yé. Kɔma dǝ́-byǐ yǝ̀ ń nyú w shí yé. ²³Bǝ̀ tùrh mò, sǝ ń yǝ̀ tó n tùrh yé. Bǝ̀ nwɛ̀nɛ̀ mɔ̀, sǝ ń yǝ̀ lwɛlɛ bwǝl n pǝ yé. Ń yẽ̌ rǝ̀myɛ́ gakó ne n ce mɔ̀bɔ́ ń nǝ́ ń bùr bùrsì cángá mɔ́ jɔ̃̀ wà.²⁴Ń cìcì zwẽ nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ n mǝ n cì dǝ̀-jɔrhɔ́ w yó, mùnì ga nǝ́ yǝ̀ ǹdǝ wɔ́ cú nǝ́ cù nǝ́ yẽ̌ nǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ́ nɛ ta, nǝ́ zɛ̃̀ nǝ́ jǐrh cángá. Wɔ́ ńmyɛ̌ cɔ̀mɔ̀ mɔ́ mǝ̀ zhɛ̀ á címsí. ²⁵Á y'ǎ nyɛ̌ ǹdǝ pyììsì shɛ̀bɛ́ sǝ̀ jé ta, sǝ èlǎsɛ̃́, á k'á bǝ̀ á nǝ̀nɔ̀n mɔ́ nántwǝ̌ y ń nǝ́ ń yìlì ába mó sono.

Chapter 3

¹Kana, ámyɛ zwẽ-nǝ á byǝ́nǝ́ bé nyí ni. Èta, bá bǝ̀ jàlà gǝ gwẽ̌ t'â zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ myɛ, á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né b'a ce bǝ zwẽ nyí ǹd'á yǝ̀ á nyí púr yé, ²bǝ̀ bǝ̀ m'a pwírí á zhe á cìn cɛ̀nɛ̀, á n'á nyàm bɛ, á t'á wɛ̀rhɛ́ yààyàà yé.³Á bǝ̀k'á pyà gàndɛ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ càn zú, á bǝ á ywẽ́, á ce nánǝ́má cìbyǔr, á kwɛrhɛ á yala nɛ́. E yǝ̀ rǝ̀myɛ́ dúdú á la m'a byili á cɛ̀nɛ̀ yé. ⁴Á cɛ̀nɛ̀ rɛ́ mǝ̌ s'e yǝ̀ á wun ní w rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́, s'á zǝ wu-bɔ̀nɔ̀, á yǝ̀ kana byɛ̀bɛ́ bǝ̀ nyɛ̌ shɛ́shɛ́. Cɛ̀nɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ t'â lyɛ̃ yé, e jà wɔ́ rǝ̀myɛ́ dwí rí Yi n'ê yàlá.⁵Wɔ́ èta shãã ga kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à zhí Yi ni bǝ̀ n'ê dɛ̃̀ rǝ̀ nyì-bwelé y pyǐrh mó y'à n'ê wɛ̀rhɛ́ nɛ́, bǝ̀ n'ê byili bǝ̀ bǝ̀ càn, bǝ̀ gǝ́ y'à n'ê zwẽ bǝ̀ byǝ́nǝ́ bé nyí ni mú yilǝ. ⁶Wɛ̀rhɛ́-na ǹdǝ Sara ta. Ń gǝ́ yà ń nǝ́ ń zwẽ Abǝraham nyí ni mú ce, ń yà ń nǝ́ ń byẽ̀ mo bǝ̀ ń yó-cǝ́bal. Ámyɛ gǝ n'á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀, á t'á dùr kaka ywẽ, sǝ́ nyǐ á wɔ́ Abǝraham bǝ̀kwá.⁷Bala, ámyɛ mǝ̌ s'á jòm ǹd'á kana bɛ́ cɛ̀nɛ̀, á nyǐ bǝ̀ yò. Á mǝ̌ s'á lwar bǝ̀ bǝ̀ wɔ́ kana, bǝ̀ jàn rɛ́ bǝ já yé. Zǝ-nǝ bɛ ǹdǝ́ nyɔ̀mɔ̀, b'ǎmyɛ̌ ǹdǝ́ bǝ̀myɛ́ ga mǝ̌ s'á tó á nǝ nyǔ mǝ̀ t'â la zhɔ̌ pɛnɛ́ y Yi sono. Á gǝ wɛ̀rhɛ́ eta, kaka t'â la á yé ne cǝ̌r á Yi-co wẽ́ yé.⁸Tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dàl mɔ́, ce-nǝ á gakó bùlǝ̀ né yǝ̀ rǝ̀dù, sǝ á surhǝ né myɛ yǝ̀ rǝ̀dù. Swéné-nǝ dwã ǹdǝ́ da-byǎ ta. Zǝ-nǝ nɔ̀nɔ̀-dǔr ǹdǝ́ cìn-lwǝl ǹdǝ́ dwã. ⁹Lò gǝ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ lwɛlɛ, sǝ ǹ bǝ̀ká wɛ̀rhɛ́ mɔ lwɛlɛ yé. Lò gǝ tùrh ó sǝ ǹ bǝ̀ká tùrh mo yé. Ǹ gaga mɔ́ wál bǝ̀ Yi b'a cĩ́ bwǝl ń yó, bǝ̀ Yi gǝ́ byẽ̀ ába mɔ́, rǝ̀ bwǝl nyí bǝ̀ rǝ̀ b'a cĩ́ bwǝl á yó.¹⁰Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nǝ́ ǹ yǎl ń swéné ǹ cìnǝ̀, sǝ ǹ wu myɛ j'a yǝ̀ nyɛ̀n; sǝ ǹ bǝ̀ká shɛ̀nɛ́ ǹ mǝ̀jòlò w púr lwɛlɛ gaga yé; sǝ ǹ bǝ̀ká shɛ̀nɛ́ kɔma myɛ shí ǹ nyú w yé. ¹¹Ǹ mǝ̌ sǝ́ cẽ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ yò, sǝ́ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀; sǝ́ pyà bǝ̀ yǝ̀-zùlǝ́ yál nɛ́ twéé twéé. ¹²Zhǝ̀nà, Cǐnnǝ mó yírhǝ́ pyǎ wu-cángá cìnǝ́ yó, ń nǝ́ ń zwẽ bǝ̀ lwǝ̌l, sǝ ń bǝ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ só yé.¹³Á gǝ n'á ce yǝ̀wǎl nɛ́ ǹdǝ́ cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́, mɔ̌ ń mà n wɛ̀rhɛ́ ába lwɛlɛ? ¹⁴Á gǝ n'á wɛ̀rhɛ̀ cɛ̀nɛ̀, bá á gǝ n'á nwɛ̀nɛ̀ rǝ̀myɛ́ yil myɛ, á b'ǎ nǝ wu-nyɔ̃̀. Á bǝ̀k'á dùr numbyíní ywẽ yé, s'á bǝ̀k'á cĩ́ twǝ́lǝ́ á wẽ́ yé.¹⁵Nyám-na Kristǝ á wun ní wẽ́, bǝ̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń cǐ ába, s'á tɛnɛ, lò gǝ tú ń nǝ́ ń bwǝ̀rh ába kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ ce á n'á dɛ̃̀ kɔn Kristǝ sõ mó, s'á ŋwɛ̀nɛ́ á lyár mɔ, ¹⁶s'e yǝ̀ ǹdǝ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ cìn-lwǝl. Ce-nǝ jàn nɛ́ á yǝ̀ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nyàm Yi ǹdǝ́ wu-põ̀ námpúm. Twĩ̌-nǝ á tùm-ècɛ̀nà nɛ́ Kristǝ yil mó ǹdǝ́ wu òdù, mùnì lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê z:ɔ̀m á yil námmǝlwɛ̀lɛ́ jí cìzhìlǝ̀. ¹⁷Á nɔ̀nɔ̀ w á tùm-ècɛ̀nà nɛ́ yil mó gǝ wɔ́ Yi pùbùlǝ̀, rǝ̀myɛ́ cɔ̃̀ á gǝ n'á nwɛ̀nɛ̀ tùm-bǝlwǎlsɛ yilǝ.¹⁸Kristǝ myɛ cìcì nwɛ̀nɛ̀, n cì numbyínǝ́ bé yǝ̀-bǝlwàálɛ́ yil twǝr rǝ̀dù sá, twéé gakó yilǝ. Ń yà ń bǝ dóó zhe yé, sǝ ń cù lyì-bǝlwǎlsɛ́ yilǝ, mùnì n zǝ ába n vò Yi sono. Bǝ̀ gu mu ń gǝ́ wɔ́ numbyíní yilǝ, sǝ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ k'a bwìrhì mu. ¹⁹Eshirhǝ y èmyɛ́ èdù y jàn yil byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù ǹdǝ́ bǝ̀ yǝ̀ cìn-cìnú nɛ mɔ́ sõ, n bwǝ̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ n byili bi. ²⁰Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cẽ Yi nyí ni shãã ga, wɔ́ byɛ̀bɛ́ shãã ga bǝ̀ cẽ Yi ni shãã ga Nǝwee gǝ́ yà ń nǝ́ ń fwar kùlkõ̌ yi ní mú. Yi zhìlì rǝ̀ yala nɛ rǝ dɛ̃̀ dɛ̃̀ bɛ rǝ ga. Lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zù rǝ̀ wẽ́ mó y'à wɔ́ lyì màngɛlɛ́, nunǝ lyɛlɛ sásá. Bǝmyɛ́ dúdú bǝ zwẽ bǝ̀ cìn nɛ̃̌ mɔ́ wa.²¹Sǝ rǝ̀myɛ́ wɔ́ nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ Yi n'ê tó mǝ̀ dɛnnɛ rǝ̀ vwǎrh ába zà zà mɔ́ nyɔrhɔ. Nɛ̃̌-mɔ́lɔ́ mɔ́ t'â shàrh yala jìmdi yé. Sǝ ǹ nǝ́ ǹ tó mǝ̀ dɛnnɛ ǹ pɛ ǹ cìn námpúm Yi ni ǹdǝ́ ǹ wu gakó, Yezu Kristǝ gǝ́ cù n ká n bwìrhì mú jàn yilǝ. ²²Ń zhǝ̀l ń jě Yi jǝ̀jĩ́ ni, ń nǝ́ ń jí pyɛ̀lɛ̀ ǹdǝ́ màlɛ́kabá ǹdǝ́ dɛ̃̌ jàn cìnǝ́ bé dwã bɛ́ yó w Arǝzana wa.

Chapter 4

¹Kristǝ yàl numbyíní, n nwɛ̀nɛ̀. Rǝ̀myɛ́ ce, ámyɛ ce-nǝ jàn nɛ́ á kwè ń nà, s'á lwar náàcɛ̀nɛ́ bǝ̀ numbyíní kɛ̀bɛ́ è nwɛ̀nɛ̀, rǝ̀-ná-cí du yǝ̀-bǝlɔ̀lɔ́ wẽ́. ²Wɛ̀rhɛ́-na Yi pùbùlǝ̀ dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ dàl á la wɔ̀rhɔ́ cɛ yó mó wẽ́, s'á bǝ̀k'á shɛ̀nɛ́ numbyíní shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ yò yé.³Á y'ǎ n'á wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ lyì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ zhǝ̀n mɔ́ pár ta dɛ̃́dɛ̃́ shãã ga; á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né y'à nyɛ̌ yààyàà, á y'ǎ zhe bwɛ̃̌-dǔr, á y'ǎ wɔ́ sǝ̀-nyɔ̀ɔ́rɛ, á n'á jí dɛ̃́dɛ̃́, á n'á nywɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́, á j'ǎ n'á cèrhé wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ dǝ̀ Yi, e jà wɔ́ wẽ̀ ré rǝ̀myɛ́ còrhó mó rǝ̀ wɔ́ lwɛlɛ nánfɔ̀lɔ̀ wá. ⁴Sǝ èlǎsɛ̃́, lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l Yi pár mɔ́ gǝ́ pwírí á k'á t'á tó be á twĩ̀ bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né námmǝlwàálɛ́ mɔ́, rǝ̀myɛ́ jàr bɛ̀, bǝ zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê tùrh ába. ⁵Sǝ Yi tɛnɛ rǝ̀ jě rǝ̀ la lyì-nyìrh ǹdǝ́ cùùrì bùrsì bǔr, bǝ̀ m'a b'e byili bǝ̀ gǝ́ twĩ̀ ní. ⁶Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, bǝ dámǎ bǝ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bǝ byili byɛ̀bɛ́ bǝ̀ cù mú ni. Yi kɔ́ bǝ̀myɛ bùrsì ǹdǝ rǝ̀ gǝ́ n'ê kɛ́ lò gakó bùrsì sǝ̀ tó ǹ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ne né. Bǝ̀ bwǝ̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bǝ byili bi, mùnì ga bǝ wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlǝ̀ ǹdǝ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ jàn.⁷Lũ zhɔ̌ bwǝlse. Rǝ̀myɛ́ ce, pyǎ-na surhǝ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ càn. Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, mùnì ga á ŋwɛ̀nɛ́ á ce Yi. ⁸Sǝ kɔn du, swéné-nǝ dwã ǹd'á wun gakó, bǝ̀ sónó n'ô vùr yǝ̀-bǝlwàálɛ nánzhǝzhɔ̌. ⁹Zwẽ-nǝ dwã zhǝǝle, sǝ ŋwɔ́ŋwɔ̌ bǝ̀k'a yǝ̀ nɛ́ yé.¹⁰Yál-na tùntùnnǝ̀ nántwǝ̌rh, sǝ lò gakó zǝ pɛnɛ́ y kɛ̀bɛ́ Yi pɔ mɔ́ mɔ́, ń mǝ́ sɛ̃ ǹ dõ ne náàcɛ̀nɛ́. ¹¹Lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhe Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bwǝ̌l pɛnɛ́, ǹ mǝ̌ sǝ́ bwǝ̀l rè ń byili lyì bí ni; lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhe lyì bí ni sãɔ̃ pɛnɛ́, ǹ mǝ̌ sǝ́ sɛ̃ bɛ ǹdǝ́ jàn rɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ n'ê shí Yi sõ mó; mùnì ga Yi nǝ zùwǝ́ kɔn gakó wẽ́, Yezu Kristǝ jàn yilǝ. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ cǐ còrhó ǹdǝ́ jàn, byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ! Amɛ̀n!¹²À dɔwabá nántwǝ̌rh, á ŋwɛ́nɛ́ myìn-zhù wẽ́ á n'á nwɛ̀nɛ̀, s'á yě rǝ̀ nyí ni. Rǝ̀ dǝ̀ kɔ̀-jàrmà yé. Nɔ̀nɔ̀ w òmyɛ́ mɔ́ b'a ce lyì bí lwar á gǝ́ mǝ̌ nɛ́. ¹³Fǔ-nǝ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ á gǝ́ tó Kristǝ ne á nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ yilǝ. Ń zùwǝ́ y gǝ tú è duwǝ, á b'ǎ fùù ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ kɔn dwini. ¹⁴Lyì bí gǝ n'ê tùrh ába á gǝ́ wɔ́ Kristǝ-lyì mú yilǝ, á b'ǎ yǝ̀ wu-nyɔ̃̀ cìnǝ́, bǝ̀ Yi Eshirhǝ y è wɔ́ zùwǝ́ cí mú só á yó.¹⁵Ámyɛ̌ mǝ̀dù ga bǝ̀ká shɛ̀nɛ́ bǝ nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ bǝ̀ ǹ gu lò, bǝ̀ ǹ ŋwɔ̀là, bǝ̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, ráá ǹ fwɛ̃́ ń tu zɔ̀mà wẽ́ yil yé. ¹⁶Bǝ̀ gǝ n'ê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ ǹ gǝ́ wɔ́ Kristǝ-lò mó yilǝ, sǝ bǝ̀ká dùr cìzhìl yé, sǝ́ ce Yi nǝ̀báná, bǝ̀ gǝ́ n'ê zǝ Kristǝ yil ré bǝ̀ byẽ̀ mó mó yilǝ.¹⁷Zhǝ̀nà, bùrsí yi yúwǝ́, sǝ wɔ́ Yi lyì bí bǝ̀ la m'e ji sǝ̀ kùrǝ̀. Sǝ sǝ̀ gǝ ju kùr ǹdǝ́ nǝ́myɛ̌, wɔ́ etǝr byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ Yi yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí mú yó la nɛ́ gu? ¹⁸Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀:«Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ mɔ́ cìn nɛrɛ́ gǝ b'a yǝ̀ zwini;etǝr kɔn nǝ b'a yǝ̀ nɛ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ cìnǝ́ bé ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â nyàm Yi nyǝ́ né mó yilǝ?» ¹⁹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, byɛ̀bɛ́ bǝ̀ n'ê nwɛ̀nɛ̀ bǝ̀ gǝ́ n'ê wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlǝ̀ né mó yil mó mǝ̌ sǝ bǝ j'â n'ê wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ gaga, sǝ bǝ ce bǝ̀ cìn námpúm bǝ̀ wǎrhna mɔ́ jɔ̃̀ wà; bǝ̀ ń wɔ́ zhǝ̀n-cí.

Chapter 5

¹Èlǎsɛ̃́, wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɔ́ yé né cìnǝ́ á wẽ́ mó à n'â yǎl a cící. Àmyɛ wɔ́ yé né cǝ́bal ǹdǝ á ta; à wɔ́ Kristǝ nɔ̀nɔ̀ w zhǝ̀n-cí, sǝ àmyɛ b'a tó a nǝ zùwǝ́ y kɛ̀bɛ́ è bàn du mú. ²Nyǐ-nǝ pyììsí shɛ̀bɛ́ Yi co á jɔ̃̀ w mɔ́ yò náàcɛ̀nɛ́ ǹdǝ́ wu-nyɔ̃̀, ǹdǝ Yi gǝ́ n'ê yǎl nɛ́, sǝ è bǝ̀k'a yǝ̀ ǹdǝ wɔ́ nyɛ́ɛ́ bǝ̀ n'ê nyɛ́ɛ́ ába nɛ yé, sǝ è bǝ̀k'a yǝ̀ wársɛ á n'á yǎl yé. Nyǐ-nǝ sǝ̀ yò ǹdǝ́ sónó. ³Á bǝ̀k'á yǝ̀ yó-cìnǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zum ǹdǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ Yi co á jɔ̃̀` w mɔ́ yé. Yál-na myɔrhɔ bǝ̀ yilǝ. ⁴Èta, ènɔ̀n- pyɔ̌ mɔ́ gǝ tú ń túwǝ́, á b'ǎ nǝ zùwǝ́ e yǝ̀ kwǎndɛ twéé twéé.⁵Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á dàl mɔ́, zwẽ-nǝ yé né cìnǝ́ bé nyí ni, sǝ á gakó shɛ̀nɛ́-na dwã nyí ni ǹdǝ́ cìn-lwǝl. Bǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bǝ wɔ̀: Yi bǝ cìn-byiliu cìnǝ́ bé só yé, sǝ rǝ̀ n'ê byili rǝ̀ sónó w cìn-lwǝl cìnǝ́ bé ne. ⁶Lwǝl-nǝ á cìn tɛ̃́ jàn-cí Yi yé né, mùnì ga yi rí gǝ tú rǝ̀ yúwǝ́, sǝ rǝ zhẽ̌ á yó dɛ̃̌. ⁷Yẽ̌-nǝ twǝ́lǝ́ né nǝ̀ zhe ába mɔ́ gakó ne á ce Yi jɔ̃̀ wa, bǝ̀ rǝ̀ n'ê nyǐ á yò.⁸Dɛ̃̌-na, á bǝ̀k'á yẽ̌ á surhǝ né pyi yé, bǝ̀ Shǝtana y è wɔ́ á zù-bal mɔ́ n'ê jíl dɛ̃̌ ǹdǝ bɔrɔ ta, è b'a nǝ s'e zhìlì ń yò. ⁹Zhí-nǝ Yi ni kẽkẽ, è bǝ̀k'a ŋwɛ̀nɛ́ ába yé. Á yě b'ǎ da-byǎ bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ lũ w púlǝ́púlǝ́ wẽ́ mó n'ê nwɛ̀nɛ̀ ǹdǝ á ta.¹⁰Á nɔ̀nɔ̀ w t'â la yé né yú yé. Yi wɔ́ sónó cǝ́bal. Rǝ̀ byẽ̀ ába mùnì á zù rǝ è zùwǝ́ y wẽ́ Yezu Kristǝ jàn yilǝ. Nɔ̀nɔ̀ w kwã nɛ́, rǝ̀ cìcì b'a ce á yǝ̀ rǝ̀myɛ́ lyì námpúm, á zǝ jàn á zhì kẽkẽ, ǹdǝ́ wu-jɔ̀. ¹¹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ wɔ́ jàn cǝ́bal byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ yilǝ! Amɛ̀n!¹²Wɔ́ àmyɛ́ à ce nǝ́ da-byǐ nántwǝ̌ Shǝlvɛ̃ nǝ́ ń kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la ába pɔ a b'a cící ába.Sǝ à n'â yǎl s'á lwar bǝ̀ pɛnɛ́ y kɛ̀bɛ́ á nɔ mɔ́ wɔ́ Yi pɛnɛ́ zhǝ̀n zhǝ̀nà, s'á j'á zǝ y kẽkẽ. ¹³Kristǝ-lyì bí Yi cír ǹdǝ ámyɛ ta bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ Babyǝlɔnɛ nɛ́ mɔ́ n'ê ce ába. Markɛ myɛ nǝ́ ń ce ába. ¹⁴Kwǝ̀ǝ̀le-nǝ dwã, á ce dwã ǹdǝ́ sónó ǹdǝ da-byǎ ta. Yǝ̀-zùlǝ́ b'a yǝ̀ nɛ́ ǹd'amyɛ̌ byɛ̀bɛ́ gakó á wɔ́ Kristǝ-lyì bí mú!

2 Peter

Chapter 1

¹Àmyɛ́ Shǝmɔ-Pyɛɛrɛ, à wɔ́ Yezu Kristǝ tùntùnnǝ̀ ǹdǝ́ ń tùntúm, à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́. Yezu Kristǝ wɔ́ nǝ́ Yi ǹdǝ́ nǝ́ Zwennǝ. Ń wɔ́ wu-cángá cí. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yilǝ, ń ce ámyɛ zù mù ǹdǝ nǝ́myɛ̌ ta. Wɔ́ ámyɛ̌ nɛ à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la pɔ. ²Yi ǹdǝ́ nǝ́ Cǐnnǝ Yezu b'a cĩ́ bwǝl á yó, sǝ bǝ̀ yǝ̀-zùlǝ́ né j'â n'ê súlí á yó w twéé twéé, á gǝ́ yě bǝ̀ pár mɔ́ yilǝ!³Yi gǝ́ wɔ́ jàn cǝ́bal mɔ́ ce, rǝ̀ pɔ nǝ́ba kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ b'a ce nǝ́ zhì nǝ́ nà y yó nǝ́ zhí rǝ̀myɛ́ nɛ, sǝ nǝ́ zǝ myǝ̌l. Rǝ̀ ce nǝ́ lwar mɔ̀bɔ́ ń byẽ̀ nǝ́ba mùnì nǝ́ nǝ ń zùwǝ́ y ǹdǝ́ ń cɛ̀nɛ̀ rɛ́ mɔ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́. ⁴Èta, Yi pɔ nǝ́ba rǝ̀ cɛ̀nɛ̀ pansɛ́ nánfwààlɛ́ rǝ̀ y'à bwǝl nǝ́ba sǝ̀ nyí mú. Wɔ́ cɛ̀nɛ̀ paánsɛ́ sǝ̀myɛ́ mɔ́ dɛnnɛ á b'ǎ tó né á yẽ̌ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ sǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ sǝ̀ n'ê zhìlì lyì bí yò lũ w wẽ́ mó ne, á wu yǝ̀ òdù ǹdǝ́ Yi cìcì.⁵Rǝ̀myɛ́ ce, ce-nǝ jàn nɛ́ á twĩ̀ tùm-ècɛ̀nà á súlí á Yi-ni-zhú mú ni. Á gǝ n'á twĩ̀ tùm-ècɛ̀nà, s'á lwar Yi pùbùlǝ̀ né myɛ á súlí. ⁶Á gǝ lwar Yi pùbùlǝ̀ né, s'á yǝ̀ cìn-zal cìnǝ́ myɛ á súlí. Á gǝ wɔ́ cìn-zal cìnǝ́, s'á yǝ̀ cìn-pyɔ́nɔ́ cìnǝ́ myɛ á súlí. Á gǝ wɔ́ cìn-pyɔ́nɔ́ cìnǝ́, s'á zhí Yi ni ǹd'á wun gakó á súlí. ⁷Á gǝ zhí Yi ni ǹd'á wun gakó, s'á wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ǹdǝ́ dwã á súlí, s'á swéné dwã.⁸Á gǝ wɔ́ rǝ̀myɛ́ gakó cìnǝ́ kɔn yí, rǝ̀ b'a pǝ ába yǝ̀wǎl rǝ ce á kwɛrhɛ á lwar nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ párá. ⁹Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ dǝ̀ rǝ̀myɛ́ gakó cí, ǹ wɔ́ ǹdǝ lyìlyǒ ta, ǹ bǝ yé né nɛ yé. Ǹ kǝ́ ǹ yǝ̀l bǝ̀ bǝ̀ vùr ǹ shãã ga yǝ̀-bǝlwàálɛ́ yé.¹⁰Da-byǎ, Yi cír ába, rǝ byẽ̀ ába. Rǝ̀myɛ́ ce, ce-nǝ jàn nɛ́ á zhì á nà y yó á shɛ̀ rǝ̀ byǝ̀l ré twéé twéé. Á gǝ n'á wɛ̀rhɛ́ èta, á t'á la tɛ̃́ tu gaga yé. ¹¹Èta, á b'ǎ nǝ sɔ́má á zù nǝ́ Cǐnnǝ ǹdǝ́ nǝ́ Zwennǝ Yezu Kristǝ tǝnà y è ŋwɛ́nɛ́ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yil mó wẽ́ nàná.¹²Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, ǹd'á jɛ̀rɛ̀ á yě ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́, á zhǐ á nà y yó zhǝ̀n dɛ́ bǝ̀ byili ába mó wẽ́ ga, à gwẽ̌ n'â lyǐrh ne ába twéé twéé. ¹³À n'â bùl b'à gǝ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ lũ w wẽ́ mó, à mǝ̌ s'a sɛ̃ ába á surhǝ né pul ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ shò-kwã nɛ́. ¹⁴Nǝ́ Cinu Yezu Kristǝ ce a lwar b'à bwǝ́l zhǐr lũ w ò n'ô lyɛ̃ mɔ́ wẽ́. ¹⁵Sǝ à b'a wɛ̀rhɛ́ à gǝ́ wɔ̌ nɛ́ gakó, mùnì ga, à gǝ tú à tɛ̀nɛ́ myɛ, s'á bǝ̀k'á swě ywẽ̀ né nǝ̀myɛ́ gaga yé.¹⁶Nǝ́ gǝ́ byili ába nǝ́ Cǐnnǝ Yezu Kristǝ jàn rɛ́ ǹdǝ́ ń twírí y yò mó, è dǝ̀ sǝswaálsɛ numbyíní tɛ́rɛ́ ǹdǝ́ è surhǝ nǝ́ m'é byili ába yé. Nǝ́ cìcì yírhǝ́ nɔ ń zùwǝ́ yǝ́. ¹⁷Ń Da Yi wòwǝ̀: «Mɔ̀bɔ́ wɔ́ àmyɛ́ Byǐ, à só mo dɛ̃́dɛ̃́. Wɔ́ ńmyɛ̌ à cír.» Wɔ́ rǝ̀myɛ́ yi ní, Yi jàn-bǝ-swɛ̃́-zhe cǝ́bal mɔ́ pɔ mɔ pyɛ̀lɛ̀ ǹdǝ́ zùwǝ́ nánfɔ̀lɔ̀. ¹⁸Nǝ́ gǝ́ y'ǎ tó mo nǝ́ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̀ w náàcɔ̀nɔ̀ w yó mó yi ní, wɔ́ rǝ̀myɛ́ yó cǝl ré rǝ̀myɛ́ mɔ́ zhì dɛ̃̌ rǝ zɔ̀m, nǝ́ cìcì zhã̌ nyɛ̀ɛ̀.¹⁹Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce nǝ́ zwẽ Yi nyì-zwennǝ bé zɔ̀mà nɛ́ nǝ́ zhǐ kẽkẽ, tǝ́tɔ̀ná tɛ̀nɛ́ yé. Ámyɛ mǝ̌ s'á cili ni náàcɛ̀nɛ́, bǝ̀ nǝ̀ wɔ́ ǹdǝ pàntɛ́mɛ́ è yǝ̌r cǝ-byín wẽ́ ta, kɔn la b'e yí cǝ-lár, cǝ-lár nǝ̀ŋwɔ w du o yǝ̌r á wun ní. ²⁰Sǝ kɔn du, lwarna bǝ̀ lò tɛ̀nɛ́ ń wɔ̌ Yi nyì-zwennǝ zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó kùrǝ̀ ń la byilu ǹdǝ́ ń sǝ̀pwà jàn yé. ²¹Lò tɛ̀nɛ́ ń zɔ̀m nyì-zwennǝ zɔ̀mà ǹdǝ́ ń sǝ̀pwà pùbùlǝ̀ yé. Wɔ́ Eshirhǝ náàcɛ̀nɛ́ è ce lyì zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nǝ̀ shí Yi sõ mó.

Chapter 2

¹Lyì y'à ŋwɛ́nɛ́ Esǝrayɛl lyì bí wẽ́ shãã ga, bǝ̀ n'ê gòm kɔma bǝ̀ bǝ̀myɛ́ wɔ́ Yi nyì-zwennǝ. Èta myɛ, kàrmɔ̀ byilnǝ nánkɔ̀mdɛ̀ b'a shèè bǝ yǝ̀ ámyɛ wẽ́ bǝ̀ n'ê cèrhè kɔma nyǝ̀ná lyì bí ni. Bǝ̀ gaga mɔ́ b'a zhɛ̃̀ bǝ̀ yó-cǝ́bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń vwǎrh bɛ mɔ́. Sǝ bǝ̀ m'a zhìlì bǝ̀ cìcì yò làlà. ²Lyì nánzhǝzhɔ̌ b'a tó be bǝ twĩ̀ yààyàà, sǝ bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né b'a ce lyì bí tùrh zhǝ̀n sɔ́má yá. ³Bǝ̀ m'a zǝ numbyínsi surhǝ nyǝ̀ná bǝ jǝ́jɛ̀rɛ́ ába, mùnì bǝ nǝ kɔn. Sǝ bǝ̀ bùrsí kɔ́ mɔ́ ju kùr shãã ga, bǝ̀ yò w zhìlù mú bwǝlse.⁴Yi yǝ̀ màlɛ́kabá byɛ̀bɛ́ bǝ̀ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ nɛ yẽ̌ yé. Rǝ̀ co be nɔ̀nɔ̀ ǹdǝ́ cǝ-byṹ jàà y wa, rǝ ce bǝ lyẽ be ǹdǝ́ nyáná bǝ̀ m'ê dɛ̃̀ bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́. ⁵Rǝ̀ yǝ̀ shãã ga lũ w ni yẽ̌ yé. Rǝ̀ ce dwà nyɔ̀ dɛ̃́dɛ̃́, nɛ̃̌ mɔ́ zhìlì byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ shɛ̀ rǝ̀ nyí ni zõ mó lũ wǝ́, sǝ rǝ̀ vwǎrh Nǝwee mó ń nǝ́ ń bwǝ̀l cángá yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí mú, e súlí lyì dwã bwàlpyɛ̀. ⁶Rǝ kǝ́ Sɔdɔm ǹdǝ́ Gɔmɔɔrɛ bùrsì, rǝ zǝ myǐn rǝ cɔ̀ cɛmɛ nɛ́ nǝ̀myɛ́. Rǝ̀myɛ́ y'à mǝ̌ sǝ rǝ yǝ̀ myɔrhɔ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ shɛ̀ nyí ni zõ mó yilǝ, mùnì bǝ lwar kɔn dɛ̀bɛ́ rǝ̀ la bɛ wɔ̀rhɔ́.⁷Sə rǝ̀ zwẽ Lɔtɛ mɔ́, ń yà ń wɔ́ lyì-twǝ̌ y, ń ŋwɛ́nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ y'à bǝ shɛ̀ Yi nyí ni zõ mó cǝcǝl w twéé twéé ǹdǝ́ wu-zhìlù mú. ⁸Lyì-twǝ̌ y èmyɛ́ gǝ́ y'à ŋwɛ́nɛ́ bǝ̀ wẽ́, ń yírhǝ́ nǝ bǝ̀ tùntùm-bǝjǝ́ǝ́lé, ń zhã̌ myɛ j'à nyɛ̌ nǝ̀ yò twéé twéé mó, ń wu y'à zhìlì. ⁹Rǝ̀myɛ́ n'ê byili bǝ̀ Cǐnnǝ mó wɔ̌ ń zwẽ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ zhí mu bǝ̀ zhǐ bǝ̀ nà y yó mó nɔ̀nɔ̀ jɔ̃̀ wà, n zɛ̃̀ n zhìlì ń yala nɛ ǹdǝ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ shɛ̀ ń nyí ni zõ mó, ń mǝ́ ń dɛ̃̀ bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́, n pǝ bɛ còrhò-tum.¹⁰Sǝ wɔ́ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ t'â zwẽ ń nyí ni, bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ yala nɛ́ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́ mɔ́ nɛ, ń la còrhò-tum pɔ du. Kàrmɔ̀ byilnǝ bé nánkɔ̀mdɛ́ rǝ̀myɛ́ mɔ́ zhe rǝ̀ cìcì zhǝ̀nà; bǝ̀ wɔ́ cìn-byilu cìnǝ́; bǝ̀ n'ê tùrh jàn cìnǝ́ bé bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w bǝ̀ zhe zùwǝ́ mó; bǝ̀ t'â nyàm bɛ̀ yé. ¹¹Màlɛ́kabá zhe jàn ǹdǝ́ ŋwɔ̀nɔ́ du bǝ̀myɛ́. Sǝ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga, bǝ̀ t'â cĩ́ yò jàn cìnǝ́ bé bǝ̀myɛ́ mɔ́ yó w bǝ tùrh bè Cǐnnǝ mó yé né yé.¹²Lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ bùl bǝ̀ kùr yó bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ vwàmá ta. Bǝ̀ bǝ surhǝ zhe yé. Wɔ́ zal e gu dúdú yil bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́. Bǝ̀ n'ê tùrh kɔn dɛ̀bɛ́ bǝ̀ yǝ̀l rǝ̀ párá, sǝ bǝ̀ yò b'a zhìlì ǹdǝ vwàmá ta. ¹³Wɔ́ rǝ̀myɛ́ rǝ̀ b'a yǝ̀ bǝ̀ còrhò-tum bǝ̀ tùntùm-bǝjǝ́ǝ́lé yilǝ. Bǝ̀ só sǝ bǝ wɛ̀rhɛ́ bǝ̀ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ pùbùlǝ̀ nǝ̀nyɔ́nɔ́ nɛ. Rǝ̀myɛ́ n'ê pɛ bɛ wu-nyɔ̃̀. Bǝ̀ gǝ n'ê tó ába bǝ̀ jí címsi, bǝ̀ só kɔma góm bǝ pǝ ába. Bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né wɔ́ cìzhìl nyǝ̀ná, nǝ̀ bǝ shil zhe yé. ¹⁴Bǝ̀ yírhǝ́ t'â nyǐ kaka dõ jàà wà, e súlí fwǝ̌l tumǝ ne yé. Bǝ̀ t'â lyɛ̀ɛ̀ ǹdǝ́ yǝ̀-bǝlwàálɛ wɔ̀rhɔ́ yé. Bǝ̀ n'ê jǝ́jɛ̀rɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ surhǝ né bǝ jàà èdù zhǐ mú, bǝ̀ n'ê pyà wársɛ twéé twéé, sǝ bǝ̀ yò b'a zhìlì!¹⁵Bǝ̀ yẽ̌ sɔ́má y nántwǝ̌ y ne bǝ ywǝ̀r bǝ jé. Bǝ̀ kwè sɔ́má y kɛ̀bɛ́ Bɔsɔɔrɛ byǐ Balaamɛ kwè mó. Balaamɛ wɔ́ Yi nyì-zwennǝ, sǝ ń swéné wársɛ, n shɛ̀nɛ́ n zwẽ se n twĩ̀ lwɛlɛ. ¹⁶Ń gǝ́ cẽ Yi nyí ni mú ce, bǝ̀na púr è nyí e zɔ̀m ǹdǝ́ mɔ ǹdǝ numbyíní ta. Bǝ̀na j'à t'â zɔ̀m yé. Èta, è cǝ̀r ń tùm-fwǝ́ǝ́ré yé ne.¹⁷Kàrmɔ̀ byilnǝ bé bǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ ǹdǝ bǔrh shɛ̀bɛ́ sǝ̀ bǝ nɛ̃̌ zhe ta. Bǝ̀ wɔ́ ǹdǝ bǝ́ban ta, zho nánfɔ̀lɔ̀ n'ô kwè, sǝ Yi tɛnɛ jàà rǝ cĩ́, è nyɛ̌ námbyṹ fúrí, rǝ̀ la bɛ nɛ́ co. ¹⁸Bǝ̀ n'ê zǝ bǝ̀ cìn-byilu zɔ̀m-fwǝ́ǝ́ré ǹdǝ́ bǝ̀ ywǎl zɔ̀mà nɛ́, bǝ̀ m'ê vwɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ju kùr bǝ shǝ́r lũ w lyì bí bǝ̀ jé mó wẽ́ mó. ¹⁹Bǝ̀ n'ê bwǝl nyí bǝ̀ bǝ̀ m'a pǝ bɛ cìn-cìnú, bǝ̀myɛ́ cìcì mú j'à wɔ́ bǝ̀ yala shilǝ né nǝ̀ la bǝ̀ yò zhìlù mú yómǝ́, bǝ̀ kɔn jàn gǝ du lò, ǹ wɔ́ rǝ̀ yóm.²⁰Byɛ̀bɛ́ bǝ̀ lwar nǝ́ Cǐnnǝ mó ǹdǝ́ nǝ́ Zwennǝ Yezu Kristǝ pár bǝ shǝ́r lũ w tùntùm-bǝlwàálɛ́ wẽ́ mó, lyì bí bǝ̀myɛ́ gǝ yẽ̌ bǝ̀ cìn nì tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né nǝ̀myɛ́ jɔ̃̀ wà, nǝ k'a ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, bǝ̀ yò m'a kwɛrhɛ o cɔ̀ dwini shãã ga. ²¹Bǝ̀ gǝ y'à yǝ̀ sɔ́má y cángá mɔ́ pár lwar cɔ̃̀ bǝ̀ gǝ lwar è pár bǝ zɛ̃̀ bǝ cẽ Yi nyǝ́ né bǝ̀ byili bi mú. ²²Sǝswalá èdù ŋwɛ́nɛ́ è n'ê wǝ̀lǝ̀: «Kùlí y'a tɔlɛ, e k'a zhízhílí e jí è tǝtɔɔlɛ́.» È dõ k'e wɔ̀: «Bǝ̀ gǝ shàrh kùkú, o k'a vò o byíbyílí bɔ̀bɔ̀rɔ̀ wà.» Rǝ̀myɛ́ ce, kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ rǝ̀ yú bi mú n'ê byili bǝ̀ sǝswaálsɛ́ zɔ̀mà nɛ́ wɔ́ zhǝ̀nà.

Chapter 3

¹Dɔwabá nántwǝ̌rh, tɛ̀bɛ́ wɔ́ à sábá nǝ̀lyè nyǎn rɛ́ à n'â kɛ̃ à la ába pɔ. Sǝ nǝ̀myɛ́ nǝlyè y ga wẽ́, à n'â yǎl b'ǎ tó kàrmɔ́ à n'â lyǐrh ába mɔ́ dɛnnɛ á surhǝ né pul pamparɛ̃ɛ̃. ²Lyǐrh-nǝ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennǝ bé byili shãã ga mɔ́, ǹdǝ́ Cǐnnǝ mó ń wɔ́ nǝ́ zwennǝ mó nyǝ́ né tùntúmǝ́ bé byili ába mó.³Sǝ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ wɔ́ yò du mú, lwar-na bǝ̀ dwã nɛ́ nánkwaá nɛ́ wẽ́, lyì m'a zɛ̃̀ bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ bǝ̀ shilǝ námmǝlwǎlsɛ́ gǝ́ n'ê yǎl nɛ́. ⁴Bǝ̀ b'a mɔ̀n ába bǝ wɔ̀: Yezu yǝ̀ wǝ̀l bǝ̀ ń mà n ká n bǝ̀ nà? Sǝ wɔ́ yẽ̀ ń nǝ ŋwɛ́nɛ́? nǝ́ nàmbala bɛ́ cùwǝ̀, lũ w j'a cẽ o gwẽ̌ zhǐ ǹdǝ ò gǝ́ wɔ́ nɛ́, kaka yǝ̀ lyǝ́r yé.⁵Wɔ́ Yi rǝ̀ zǝ rǝ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́, rǝ wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ shãã shãã ga, rǝ ce cɛ y du nɛ̃̌ cǝcǝl wǝ, rǝ wɛ̀rhɛ́ y ǹdǝ́ nɛ̃̌. Bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ ǹdǝ wɔ́ swé bǝ̀ swě rǝ̀myɛ́ ta. ⁶Wɔ́ nɛ̃̌ mɔ́ mǝ̀myɛ́ cìcì Yi ce mǝ mɔ́lɛ́ shãã ga lũ w mǝ cɔ̀ wa. ⁷Wɔ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rǝ̀myɛ́ cìcì rǝ̀ gwẽ̌ zǝ dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ y rǝ̀ zhǐ zà zà, rǝ̀ m'ê dɛ̃̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ shɛ̀ nyí zõ búrsí dɛ̃ rɛ́. Wɔ́ dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́ yù w Yi la dɛ̃̌ ǹdǝ́ cɛ y yò zhìlù ǹdǝ́ myǐn.⁸Dɔwabá nántwǝ̌rh, kɔn rǝ̀dù ŋwɛ́nɛ́ á bǝ mǝ̌ s'á swě yé: dẽ rǝ̀dù nyɛ̌ ǹdǝ byinǝ mɔ̀rhɔ̀ ta, byinǝ mɔ̀rhɔ̀ nyɛ̌ ǹdǝ dɛ̃ rǝ̀dù ta Cǐnnǝ mó yilǝ. ⁹Lyì jàlà n'ê bùl bǝ̀ Cǐnnǝ mó nǝ́ ń dɛnɛ ǹdǝ́ ń nyì-bwelé y pyǐrh, s'e dǝ̀ èta yé. Ń nǝ́ ń yǎl bǝ̀ lyì bi gakó pyìrhí bǝ̀ wun bǝ yẽ̌ lwɛlɛ wɔ̀rhɔ́ nɛ. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ è ce, ń nǝ́ ń zhìlì ń yala ǹd'ába, mùnì lò mǝ̀dù ga yò bǝ̀ká n zhìlì yé.¹⁰Cǐnnǝ mó dɛ̃ rɛ́ b'a jàr bɛ ǹdǝ ŋwɔ̀l-bal ta. Sǝ rǝ̀myɛ́ yùwǝ̀, dɛ̃̌ yi rí b'a jé ǹdǝ́ sɔ̀ nánfɔ̀lɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò n'ô zɛ̃̀ wu ni. Wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w mú b'a shɛ̃̀ bárhɛ́ rǝ yǝ̌l. Yi b'a kǝ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó mó bǝ̀ tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né yilǝ.¹¹Rǝ̀myɛ́ gakó gǝ́ la jó èta mɔ́ ce, ámyɛ cìcì mú mǝ̌ s'á lwar á gǝ́ m'ǎ zǝ á cìn ní á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né wẽ́. Á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né mǝ̌ sǝ nǝ yí Yi pùbùlǝ̀, s'á zhí ri, ¹²á m'á dɛ̃̀ rǝ̀ dɛ̃ rɛ́. Ce-nǝ jàn nɛ́ á tùntwǝ̃̀ǝ̃̀ né ce dɛ̃ rɛ́ yí làlà. Rǝ̀myɛ́ yùwǝ̀, myǐn mú b'a cɔ̀ dɛ̃̌ yi rí, sǝ mǝ̀ lumi rí b'a lyɛ̃ rǝ yǝ̌l tɛ̀bɛ́ gakó rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌. ¹³Yi bwǝl nyí bǝ̀ rǝ̀ b'a ce dɛ̃̌ nándwǝ̃̀ ǹdǝ́ cɛ nándwǝ̃̀ yǝ̀ nɛ́, sǝ cánga tumǝ b'a yǝ̀ rǝ̀ wẽ́. Wɔ́ rǝ̀myɛ́ nǝ́ n'é dɛ̃̀.¹⁴Rǝ̀myɛ́ ce, dɔwabá nántwǝ̌rh, ce-nǝ jàn nɛ́ á yǝ̀ wárhgáá, dóó bǝ̀k'a yǝ̀ á yó w Yi yé né yé, sǝ yǝ̀-zùlǝ́ yǝ̀ ámyɛ̌ ǹdǝ́ rǝ̀myɛ́ ga bwǝ̌l wǝ, á b'á dɛ̃̀ dɛ̃ rɛ́ rǝ̀myɛ́. ¹⁵Lwar-na bǝ̀ nǝ́ Cǐnnǝ mó gǝ́ nǝ́ ń zhìlì ń yala nɛ mɔ́, wɔ́ mùnì ga á nǝ vwǎrh. Wɔ́ èta nǝ́ da-byǐ nántwǝ̌ Pwǝǝ kɛ̃ n byili ába né. Ń zɔ̀m ǹdǝ́ surhǝ né nyɛ̀bɛ́ Yi pɔ mɔ mɔ́. ¹⁶Ń zɔ̀m yò w òmyɛ́ sábá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ gakó ń kɛ̃ rǝ̀myɛ́ yil mó wẽ́. Zɔ̀mà jàlà ŋwɛ́nɛ́ ń sábá nɛ́ wẽ́ nǝ̀ kùrǝ̀ nyɔ̀ɔ̀ zum. Rǝ̀myɛ́ ce, lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ bǝ̀ nà yó zhǐ kẽkẽ bǝ̀ yǝ̀ kaka kùr swí mú n'ê lyǝ́r zɔ̀mà nɛ́ nǝ̀myɛ́. Bǝ̀ n'ê wɛ̀rhɛ́ èta Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ jààsɛ dwã myɛ wẽ́, sǝ rǝ̀myɛ́ wɔ́ bǝ̀ cìcì yò bǝ̀ n'ê zhìlì.¹⁷Wɔ́ rǝ̀myɛ́ à dámǎ à n'â byili ába dɔwabá nántwǝ̌rh. Rǝ̀myɛ́ ce, dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, bǝ̀k'á yẽ̌ byɛ̀bɛ́ bǝ̀ bǝ shɛ̀ Yi nyǝ́ né zõ mó ne bǝ jǝ́jɛ̀rɛ̀ yé, mùnì ga á ŋwɛ̀nɛ́ á zhì kẽkẽ. ¹⁸Ce-nǝ jàn nɛ́ á cǝ̀ǝ̀le á yǝ̀ nǝ́ Cǐnnǝ mó ǹdǝ́ nǝ́ Zwennǝ Yezu Kristǝ sónó w wẽ́, á lwar ń pár á súlí. Ń yil ré b'a nǝ còrhó èlǎsɛ̃́ ǹdǝ́ byinǝ nǝ̀ bǝ zhɔ̌ zhe yilǝ! Amɛ̀n!

2 John

Chapter 1

¹Kɛ̃, wɔ́ àmyɛ́ gùlú w yé né cǝ́bal mɔ́, à n'â kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ Yi cír mó ǹdǝ́ ǹ byǎ bɛ́ ga nɛ pɔ. À só ába zhǝ̀n zhǝ̀nà. È dǝ̀ àmyɛ́ dúdú à só ába yé; lyì bí byɛ̀bɛ́ bǝ̀ yě zhǝ̀n dɛ́ gǝ́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ myɛ só ába. ²Wɔ́ zhǝ̀n dɛ́ tɛ̀bɛ́ rǝ̀ ŋwɛ́nɛ́ nǝ́ wẽ́ mó rǝ̀ ce nǝ́ só ába, sǝ rǝ̀ b'a j'â ŋwɛ́nɛ́ ǹdǝ́ nǝ́ba twéé twéé. ³Nǝ́ Da Yi ǹdǝ́ ń Byǐ Yezu Kristǝ b'a cĩ́ bwǝl nǝ́ yó, bǝ pǝ nǝ́ba sǔbri ǹdǝ́ yǝ̀-zùlǝ́ zhǝ̀n ǹdǝ́ sónó wẽ́!⁴A pwírí ǹ byǎ bɛ́ jàlà ŋwɛ́nɛ́ zhǝ̀n sɔ́má yó ǹdǝ nǝ́ Da mɔ́ gǝ́ pɔ nǝ́ba nyí ní. Rǝ̀myɛ́ ce à wu nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. ⁵Sǝ èlǎsɛ̃́, à n'â lwǝ̀l mó bǝ̀: swénénǝ nǝ́ swéné dwã. Rǝ̀myɛ́ dǝ̀ nyí nándùl à n'â kɛ̃ à la ába pɔ yé. Wɔ́ nyí rí nándwǝ́l lé nǝ́ nɔ kùr-ju yi ní ga mɔ́. ⁶Nyí rí tɛ̀bɛ́ á nyɛ̀ɛ̀ kùr-ju yi ní ga mɔ́ n'ê wǝ̀lǝ̀: «Swénénǝ dwã.» E zɛ̃̀ á gǝ só dwã, wɔ́ Yi nyǝ́ né á n'á zwẽ.⁷Lyì sú lũ w wẽ́, bǝ̀ t'â zwẽ nyí bǝ̀ Yezu Kristǝ jǐrh numbyíní zhǝ̀n ga yé, sǝ lyì bí bǝ̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ kɔ̀mdɛ̀, bǝ j'à wɔ́ Kristǝ zwǝ̀. ⁸Dɛ̃̌-na á cìnǝ̀, á bǝ̀k'á ce nǝ́ tum rí yǝ̀ tùm-fóó yé, mùnì á nǝ á kwǎndɛ́ gakó.⁹Lò mɔ̀bɔ́ ǹ tá ǹ yǎl ń zhì nà èdù yó Kristǝ kàrmɔ́ wẽ́, ń zɛ̃̀ ǹ nǝ́ ǹ súlí kɔn dõ né, Yi tɛ̀nɛ́ ǹ wẽ́ yé. Sǝ lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhǐ nà èdù yó Kristǝ kàrmɔ́ wẽ́, Da mɔ́ ǹdǝ́ Byǐ mú ga ŋwɛ́nɛ́ ǹ wẽ́. ¹⁰Lò gǝ bàn á sõ, e j'à dǝ̀ kàrmɔ́ mǝ̀myɛ́ ń mǝ́ ń bànà, s'á bǝ̀k'á zwẽ ń zhǝǝle yé, á bǝ̀k'á ce mo náàcɛ̀nɛ́ myɛ cìcì yé. ¹¹Lò ǹ gǝ co mo náàcɛ̀nɛ́, ǹ twǝ́r ŋwɛ́nɛ́ ń lwɛlɛ rɛ́ wẽ́.¹²Ywẽ̀ nánzhǝzhɔ̌ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ à la ába byilu, sǝ à t'â yǎl a kɛ̃ nɛ sɛ́bɛ́ wẽ́ a pǝ ába yé. À n'â bùl b'à m'a bǝ̀ á sõ, nǝ́ jòm tɛ̃́ nǝ́ zɔ̀m, mùnì ga nǝ́ wun yǝ̀ nyɛ̀n námpúm. ¹³Ǹ ná-bǝ̀kɔ́ mɔ́ Yi cír mó byǎ bɛ́ n'ê ce mó.

3 John

Chapter 1

¹À dɔwa nántwǝ̌ Gəyuusi, à só mó zhə̀n zhə̀nà, wɔ́ àmyɛ́ gùlú w yé né cə́bal mɔ́ à nʼâ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à la mɔ́ pɔ. ²Dɔwa nántwǝ̌, à nʼâ lwə̀l Yi ni bə̀ rə̀ ce kɔn gakó yə̀ náàcɛ̀nɛ́ ǹ sõ, sə rə pə ǹ yala nɛ́ bəsàzùlí ǹdə ǹ tùntwə̃̀ə̃̀ né gə́ càn Yi yírh w né. ³Lyì tú bə wɔ̀ nɛ̀ bə̀ ǹ zhǐ zhə̀n rɛ́ sɔ́má y yó kẽkẽ, ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ ǹdə rə̀ gə́ nʼê byili ní. Rə̀myɛ́ ce, à wu nyɛ̀ dɛ̃́dɛ̃́. ⁴À gə nyɛ̀ɛ̀ bʼà byǎ bɛ́ ŋwɛ́nɛ́ zhə̀n sɔ́má yó, rə̀myɛ́ nʼê pɛ nɛ wu-nyɔ̃̀ dɛ̃́dɛ̃́ du.⁵Dɔwa nántwǝ̌, ǹ nə́ ǹ nyǐ Kristə-lyì bí yò ǹdə Kristə-lò gə́ mǝ̌ sə n wɛ̀rhɛ́ nɛ́, ǹdə́ bə̀ wɔ́ zhələ ga. ⁶Bə̀ byili ǹ sónó w yò Kristə-lyì gùlú w yé né. Sɛ̃ bɛ ǹdə Yi gə́ nʼê yǎl nɛ́ bə bʼe kwè bə̀ sɔ́má yá, ⁷bə̀ wɔ́ Kristə yil ré yil bə̀ ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má y yó. Sə bə̀ yə̀ shɛ̀nɛ́ bə zwẽ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ pár jɛ̃̀-kɔn yé. ⁸Nə́myɛ̌ mǝ̌ sə nə́ sɛ̃ lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ dwí rí ni nə́ twĩ̀ zhə̀n rɛ́ byilu yilə.⁹À kɛ̃ zɔ̀mà màngɛlɛ́ a pə Kristə-lyì gùlú w lyì bí ni, sə Jətərəfu nə́ ń yǎl n yə̀ á gùlú w yé né cə́bal mɔ́. Ń tá ń yǎl n shɛ̀nɛ́ n zwẽ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ à byili mú yé. ¹⁰Rə̀myɛ́ ce, à gə túwə́, à bʼa zɔ̀m kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò. Ń nə́ ń tó dɛ̃̌ ń zhìlì nə́ yilə. Rə̀myɛ́ yə̀ ń yírh swí yé. Ń bə shɛ̀ Kristə-lyì bí dwã bɛ́ zhəəle zõ, n jà ń bə shɛ̀ bə̀ lò dõ myɛ zwẽ bə̀ zhəəle yé, n jà ń nə́ ń jì bì gùlú w myɛ wẽ́.¹¹Dɔwa nántwǝ̌, bə̀ká kwè lwɛlɛ sɔ́má yé. Kwě cɛ̀nɛ̀ sɔ́má, bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀, rə̀-ná-cí wɔ́ Yi lò, sə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, rə̀-ná-cí yə̀l Yi pár yé. ¹²Lyì bí gakó nʼê zɔ̀m Dəmətərəyuusi yil náàcɛ̀nɛ́, bə̀ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə zhə̀n rɛ́ gə́ nʼê byili ní. Nə́myɛ cìcì mú nʼé zɔ̀m ń yil náàcɛ̀nɛ́. E jà ǹ yě bə̀ kɔn rɛ́ dɛ̀bɛ́ nə́ rʼé byili mú wɔ́ zhə̀nà.¹³Ywẽ̀ nánzhəzhɔ̌ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ à la mɔ́ byilu, sə à tʼâ yǎl a kɛ̃ nɛ sɛ́bɛ́ wẽ́ a pɔ̃́ yé. ¹⁴À cìcì nʼâ yǎl a bə̀ á sõ làlà, nə́ jòm tɛ̃́ nə́ zɔ̀m. ¹⁵Yi mʼa pɔ̃́ yə̀-zùlə́! Ǹ dɔwabá gakó nʼê ce mó. Ce nə́myɛ dɔwabá byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ á sõ mó mə̀dù mə̀dù gakó ń pə nə́ba.