Kahe: Bible for 1 Corinthians, 1 John, 1 Peter, 1 Thessalonians, 1 Timothy, 2 Corinthians, 2 John, 2 Peter, 2 Thessalonians, 2 Timothy, 3 John, Acts, Amos, Colossians, Deuteronomy, Ecclesiastes, Ephesians, Esther, Galatians, Genesis, Habakkuk, Haggai, Hebrews, Hosea, James, Joel, John, Jonah, Joshua, Jude, Judges, Lamentations, Luke, Malachi, Mark, Matthew, Micah, Nahum, Nehemiah, Obadiah, Philemon, Philippians, Revelation, Romans, Ruth, Titus, Zechariah, Zephaniah

Formatted for Translators

©2022 Wycliffe Associates
Released under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Bible Text: The English Unlocked Literal Bible (ULB)
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English Unlocked Literal Bible is based on the unfoldingWord® Literal Text, CC BY-SA 4.0. The original work of the unfoldingWord® Literal Text is available at https://unfoldingword.bible/ult/.
The ULB is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Notes: English ULB Translation Notes
©2017 Wycliffe Associates
Available at https://bibleineverylanguage.org/translations
The English ULB Translation Notes is based on the unfoldingWord translationNotes, under CC BY-SA 4.0. The original unfoldingWord work is available at https://unfoldingword.bible/utn.
The ULB Notes is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

To view a copy of the CC BY-SA 4.0 license visit http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Below is a human-readable summary of (and not a substitute for) the license.
You are free to:

Share — copy and redistribute the material in any medium or format.

Adapt — remix, transform, and build upon the material for any purpose, even commercially.

The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms.
Under the following conditions:

Attribution — You must attribute the work as follows: "Original work available at https://BibleInEveryLanguage.org." Attribution statements in derivative works should not in any way suggest that we endorse you or your use of this work.

ShareAlike — If you remix, transform, or build upon the material, you must distribute your contributions under the same license as the original.

No additional restrictions — You may not apply legal terms or technological measures that legally restrict others from doing anything the license permits.

Notices:
You do not have to comply with the license for elements of the material in the public domain or where your use is permitted by an applicable exception or limitation.
No warranties are given. The license may not give you all of the permissions necessary for your intended use. For example, other rights such as publicity, privacy, or moral rights may limit how you use the material.

Genesis

Chapter 1

¹Ino kuvoka Makilunga aleghumba ruveu na onka. ²Na orika luvekeri maana luveode kindopo. Moma nyuvekeri uye ya kiamu kya shilindi sha muringa. Ngoo ya Makilunga nyivekeri uye o kiamu kya muringa.³Makilunga kadeda, "na kuve na nuru," na kukava na nuru. ⁴Makilunga kaona nuru loi njicha, na kukava na nuru. ⁵Makilunga kailangha nuru " msanyenyi" na moma kaulagha "Kiyo." Ikava kiukwanyi na kitalanga, mfuri o kuvoka.⁶Makilunga akadeda, " na kuve na ruveu gholosi ya muringa, na jilesane muringa na muringa". ⁷Makilunga kavika ruveu na kalesana muringa ukeri guanda ya ruveu na muringa ukeri uye ruveu ikava kudo. ⁸Makilunga kalagha "ruveu" Ikava kiukwanyi na kitalang'a mfuri o kavi.⁹Makilunga kadeda, "mringa ukeri guanda ya ruveu ukusangirie anduam andu kumu, na guanda iomie iguonuo." Ikava hudo. ¹⁰Makilunga kailagha guanda iomie "Orika," na muringa uja ukusangirie kaulagha "Olubali bali." kaona kee nyi kicha.¹¹Makilunga kadeda, orika lufune mara: shidi sheefuna mbeu na shidi sheifuna ndunda na ndunda siode mbeu ikeri iposhi ndundenyi, kila kindo ko namna yake. ¹²Orika lukafuna shidi, shidi shefuna mbeu ya kila namna, na shidi shefuna ndunda isa mbeu yake nyikiri iposhi ko aina yake. Makilunga kaona kee nyi kicha. ¹³Ikava kiukwanyi na kitalang'a, mfuri o karadu.¹⁴Makilunga kadeda, "Kuve na mianga ipo angenyi ilesana msanyenyi na kiyo. Na sive cha ishara, ko kigheri, ko mfuri na miaka. ¹⁵Ive mianga ipo anganyi ili ifuna mwanga uye uye ya orika." Ikava kudo.¹⁶Makeri kavikya mianga midue ivi, mwanga mdue munu uitorie msanyenyi, na mwanga munina uitorie kiyo. Kavikya ng'eng'eri. ¹⁷Makilunga kasipanga angenyi sifune mwanga uye ya orika, ¹⁸itorie msanyenyi na kiyo, na ilesana mwanga ifuma momenyi. Makilunga kaona kee nyi kicha. ¹⁹Ikava kiukwanyi na kitalang'a, mfuri o kaana.²⁰Makilunga akadeda, "Muringa uichure shifoje shiumbe shirukiye, na ndeghe sitoole uye orikenyi na ruveu." ²¹Makilunga kaghumba shiumbe shidue sha olubali balinyi, anduam na kila kiumbe kirukie kyokyose kija, shiumbe shipedambuka na shichurie kila andu muringenyi, na kila ndeghe iode makungo va kila aina. Makilunga kaona kee nyi kicha.²²Makilunga kashininga mbora, kadeda, "shaenyi na muongenjike, na muichure muringenyi ipo olubalibalinyi. Ndege siongenjike uye ya orika." ²³Ikava kiukwanyi na kitalang'a, mfuri o katanu.²⁴Makilunga kadeda, " orika na lufune shiumbe shirukie, kila kiumbe ko namna yaake, nyamandu ye punga na shindo shipeafua, na nyamandu sa orika, kila kindo ko namna yaake." ²⁵Makilunga kaghumba nyamandu va orika ko namna yaake, nyamandu se pungua ko namna yake, na kila kipeafua uyea orika ko namna yake. Kaona kee nyi kicha.²⁶Makilunga kadeda, "na jimughumbe mundu ko mbuana yedu, na apefanana naise. Vave na usima uye ya makunga va olubalibalinyi na uye ya ndeghe sa angani, uye ya nyamandu se punga, uye ya orika luose na uye kila kindo kipeafua uye ya orika." ²⁷Makilunga kamughumba mundu ko mbuana yake ko mbuana yake nyale mughumba. Mundumi na mundumuka nyalevaghumba.²⁸Makilunga kavaningambora na kavavia, "shaenyi na muonge njike. Ichuurisenyi orika, na muitorie. Muve na usima uye ya makunga va olubalibalinyi, uye a ndeghe va angani, na uye ya kila kiumbe kirukiye kipedambuka uye ya orika," ²⁹Makilunga kadeda, "Lambwa, ngavaningenyi kila kidi kipeshaa mbeu nacho nyukeri orikenyi, na kila kidi kiode ndunda nakyo kiode mbeu ndaani. Shipeva nyi kando kwanu.³⁰Ko kila nyamandu orikenyi, ko kila ndeghe ya angani, na kila kipeafua uye ya orika, na kila kiumbe nakyo kiode muomwa o urukie nyi ngafuna kila kidi ko kitevi kya kando." Ikaba kudo. ³¹Makilunga kaona kila kindo alekighumba, lambwa, kikava kicha sana. Ikava kiukwanyi na kitalang'a mfuri o sita.

Chapter 2

¹Naiho ruveu na orika silesiija, na shiumbe shirukie shose shija shileichurusa ruveu na orika. ²Mfuri o saba Makilunga nyaleshika mwisho o uya wake uja ale uuta, na ko ikyo nyaletotona mfuri uja saba ifuma uyenyi wake oose. ³Makilunga kaininga mbora mfuri uja o saba na kaitakasa ko kitevi ko mfuri icho nyaletotona ifuma uyenyi wake wose uja aleuuta ko ighumba.⁴Ishi shivekeri nyi shindo shehusu ruveu na orika, kigheri shileghumbua, ko mfuri uja Yahwe Makilunga aleghumba orika na ruveu. ⁵Kuveode msudu o mdemenyi uvekeri orikenyipo na kubeode nama kidi kya mdemenyi kikeripo, ko kuwa Yahwe Makilunga nyavekeri ameidikija mbua ikave orikenyipo, na kuveode nama mundu apedema guandapo. ⁶Kake okungu nyuleimuka uye ifuma orikenyi na ivikya muringa kyamu kyose kya orika loose lo guanda.⁷Yahwe Makilunga aleghumba mundu ifuma mavumbi va guanda, na imwofija mbuenyi muomwa ooruka na mundu kava kiumbe kirukiye. ⁸Yahwe Makilunga nyalefuna bustani ngaliko ya mashariki, ya Edeni, na aja kamdera mundu uja alemughumba.⁹Ifuma guanda Yahwe Makilunga nyalevaja kila kidi kifume nakyo kivorokie na nyi kicha ko kando. Iki nyi anduam na kidi kya ucha nakyo kivekeri gulosi ya bostani, na kidi kye manya macha na mavichwa. ¹⁰Dahu ikafuma nja ya Edeni naivikya muringa bustani. Na ifuma aja ukalekana na iva dahu siina.¹¹Rina ja dahu ya kuvoka nyi Pishoni. Iuu nyi uja uchedambuka idiya orika loose lo Havila, napo kuvode dhahabu. ¹²Dhahabu ya orika luja nyi njicha munu. Na kuode bedola no ighoo shohamu.¹³Rina ja dahu ya kavi nyi Gihoni. Iuu nyi uja uchedambuka idiya orika loose lo Kushi. ¹⁴Rina ja dahu karadu nyi Hidekeli, nacho nyu chedambuka mashariki ya Ashuru. Dahu ya kaana nyi Frati.¹⁵Yahwe Makilunga nyaleiria mundu naimudera bustani ya Edeni nademe na iitunza. ¹⁶Yahwe Makilunga nyalembia mundu nyalededa, "ifuma kila kidi kya bustanini upedima uje ko uhuru. ¹⁷Kake ifuma kidi kye manya macha na mavichwa ulaje, ko kitevi mfuri uja upekija ifuma kidinyi kyo, nyupepa loi."¹⁸Nacho Yahwe Makilunga kadeda, "Chi kindo kichapo mundu icho nave amonyipo. Ngapemningia msaidizi nacho apenifaa." ¹⁹Ifuma guanda Yahwe Makilunga kavika kila nyama ndu va kondeni na kila ndeghe sa angani. Nacho kashiende ko mundu chu nashione nyale shininga marina maki. Rina ja mundu ichu nyaledi kira kiumbe kirukie ko rina jake, na ijo jikava rina jake. ²⁰Mundu cho nyaleninga nyamandu sose marina, na ndeghe sose sa angani, nakila nyamandu ya msudunyi. Kake ko mundu amonyi kuveghode msaidizi apemfaa ichopo.²¹Yahwe Makilunga kaende madiyo mashubu ko mundu icho, ko ikyo mundu icho nyalelaa. Yahwe Makilunga nyalefuna ovari luumu lo munducho kashinga anduaja afuna ovari. ²²Ko ovari luja Yahwe Makilunga nyalefuna ifuma ko mundu chuu, kaumba mundumuka na kamwende ko mundu cho. ²³Mundumicho kadeda, "Ko luaha ichu nyi mafua ko mafua vakwa, na nyama ko nyama sakwa. Nyapedikirwa, 'mundumuka,' ko kitevi nyafunuwa ko mundumi.²⁴Ko ikyo mundumi nyapetia ndiye na maye, nyapeungana andumu na mkaake, na vapeva osese luumu. ²⁵Vose vevavi vekeri duhu, mundumi na mkaake, kake valeona sonu po.

Chapter 3

¹Nayo njoka nyekeri nyiranguhie kuliko nyamandu singi sose sa kondeni nacho Yahwe Makilunga nyalevaghumba. Ambia mkaaoja, "Ale naloi chakundu Makilunga adeda, 'Kee mlaaje ndunda ifuma kidinyi kyokyose bustaninyi?" ²Mkaa uja kambia njoka, "Jipedima ija ndunda ifuma kidinyi kya bustanyi, ³kake kyehusu itunda ja kidi kija kikeri gholosi ya bustani, Makilunga nyalededa, 'mlaje nama muulauwade, isho shingi mpeja."⁴Njoka ikambia mkaa uja, "Loi mpepapo. ⁵Kitevi kyake Makilunga nyaichi kee mfuri mpeja meso vanu vaperughuka, na mpeva cha Makilunga, mpemanya shicha na shivichua." ⁶Na mkaa oja kaona kee kidi iki nyi kicha ko kando, na nyi kiorokiye mesonyi, na kee nyi kidi kikundikye ko mundu naranguhe, kairia kipande kya itunda kaja. Na kipande kingi kakidamadia miake ekeri nacho, nacho kaja.⁷Meso va vose vevavi vakarughuka, na vakamanya kee vakeri duhu. Vakashona mara va shidi anduam na vakatebira she kushikija ivo vavenyi. ⁸Vakaichwa iriu ja Yahwe Makilunga akeeda bustanyi kigheri kya ki ukwanyi ruva jimeoloja ko ikyo mundumi na mkaake vakaova ivo vavenyi shidinyi sha bustanyi iova riso ja Yahwe Makilunga.⁹Yahwe Makilunga kamudikira mundumi na imbia, "nguku ukeri?" ¹⁰Mundumi kadeda, "ngamekuichwa bustanyi, na ngakuogwa, ko kitevi ngavekeri duhu. Ko ikyo ngaogua." ¹¹Makilunga kadeda, "Nyi unga akuvia kee nyuvekeri duhu? Luaha nyoja ifuma kidinyi kija ngalekuvia ulakije ndunda sake?"¹²Mundumi kadeda, "Mukaa ulengininga nave nainyi, ncho alengininga ndunda ifuma kidinyikyo, nainyi ngaja." ¹³Yahwe Makilunga kambia igue muka, " Ngikiyo iki ukiuta?" mkaa oja kadeda, "njoka yangilemba, nainyi ngaja."¹⁴Yahwe Makilunga kambia njoka, "Ko kitevi outa ijambo iji, otijua ng'oki igue kumonyi gholosi ya nyamandu sose sepungua na nyamandu sose sa msudunyi. Nyapeva oburumuka na ndeu uke dambuka, na maifu upeja ko mifuri yoose ya maisha vapo. ¹⁵Ngapedera uvichwa kati yapo na mundumuka, na kati ya ushao wapo na ushao wake. Nyapekukava mudo wapo na igue nyupemada tutunu yake."¹⁶Na ko mundumuka kadeda, ngapeongenja uchungu wakati kye fee vana; nyupevaviwa kigheri kye fee vana. Ndakire yapo nyipeva ko miapo, kake nyapekuitorie."¹⁷Ko Adamu kadeda, "Ko kitevi nyoadanya iriu ja mkaapo, na koja ifuma kidinyi kija ngalekuvia, " ulaje ndunda sake', guanda yapata ng'oki ko kitevi kyapo; nyupeidia uya uode ivaviwa nyupeja kando ka guanda komifuri yapo yose maisha vapo. ¹⁸A guanda nyipeshaa misha na ndighiri ko kitevi kyapo na nyupeja shidi sha mdemenyi. ¹⁹Ko murike o kiamu kyapo upeja iboflo, mpaka ipa japo, ko ikyo nyulefuma maifunyi ko ikyo iguwe maifunyi upeuya."²⁰Mundumi kamdumbuja mkake rina jake nyicho Hawa ko kitevi nyavekeri mama o vose varukie. ²¹Yahwe Makilunga katobira nguvo ya njonyi ko kitevi kya Adam na mkake na kavararika.²²Yahwe Makilunga kadeda, "Luaha mundu chu avaacha ise luaha aichi shicha na shivichwa. Ko ikyo luaha aperuhusiwa iada ko kuoko kwakepo, na iiriya ndunda ya kidiki kya uchapo, na ija ili nadamie kavi ndarasipo." ²³Ko ikyo Yahwe Makilunga kamusembera ifuma bostaninyi ya Edeni, na dambuke nandema guanda isa avekeri aleghumbiwa. ²⁴Ko ikyo Makilunga kamdichira mundu chu nja ya bostani, na kadera kadera kerubi mashariki o bostani ya Edeni, na ipanga ja modo jipeghaluka ghaluka kose kose, ili iringa njia ye dambuka kidinyi kya ucha.

Chapter 4

¹Mndumi kalaa na mkake, Kapata mimba na kamfee Kaini. Kadeda, "Ngamfee mundumi ko msaada o Yahwe." ²Kavi kamfee munduavo Habili. Naiho Habili kava mwombia, kake Kaini nyaleva idema mdeme.³Ikava kee idema ja Kaini nyaleende shija adema ifuma guanda cha sadaka ko Yahwe. ⁴Habili nacho, nyaleende ishao ja kuvoka ja nyamandu sake inuhie. Yahwe kamwidikija Habili anduam na sadaka yake, ⁵kake Kaini anduam na sadaka yake Makilunga kailegha. Ko ikyo Kaini kailusha munu, na kiamu kyake kikakonjovana.⁶Yahwe kambia Kaini, "Ngikyo oilushia na ngiki kiyamu kyapo kyakonjovana? ⁷Chakire kouta shicha, ngesa upepata kibalipo? Kake chakire ulapeuta kikeri kicha, sambi ikeri nyina kufumia mongo na nyina kulangua ikuitorie, kake ujikase uiide.⁸Kaini kambia Habili mwanavo. Hata kigheri jikeri mdemenyi, Kaini nyalekure uye ya Habili mwavo kamwangha. (ko kidedo kya kala sikededa, Kaini nyalembia Habili mwanavo," mave midemenyi na kigheri vakeri mdemenyi, Kaini nyalemdediya Habili mwanavo kamwagha). ⁹Nacho Yahwe kamvesera Kaini, "Mwananu Habili nguku akeri?" Ngamanyapo. Ale inyi nyi muringi o mwenedu?"¹⁰Yahwe kadeda, "Ngikiyo outa ndakame ya mwananu inangidikira inyi ikefuma guanda. ¹¹Na luaha nyotijiwa ng'oki iguwe ifuma guanda nayo yaruguwa momu wake iadija ndakame ya mwananu ifuma maokonyi vapo. ¹²Ko dema mdeme, ivokia luaha na iendelea ipekufunia igue oru luapopo. Nyi upeva mokambia kambia na mundu alaode kitiri orikenyi.''¹³Kaini kambia Yahwe, "Adhabu yakwa nyi ndue kuliko oru lokwa lorimija. ¹⁴Ko loi nyongichira mfuri chu o inu ifuma guandai na ngalaonuwa mbele ya oshangu lwapo. Ngapeva mokambia kambia na mundu ngalaode kitiri orikenyi, nacho oose apengiona nyapengiagha." ¹⁵Yahwe kambia, "Ko kira mundu oose apekuagha Kaini, kisasis kipeva kwake mara saba." Nacho Yahwe kavikia mbuana Kaini, ili kee chakire mundu oose uja kamuona, mundu cho alamuaghe.¹⁶Ko ikyo Kaini kafuma mbele ya oshangu lo Yahwe na kandedamia orika lo Nodi, mashariki ya Edeni. ¹⁷Kaini kammanya mkake nacho kapata mimba. Kamfee Henoko. Kashumba muri na iudikira ko rina ja mwanake Henoko.¹⁸Ko Henoko kaoneka Iradi. Iradi kamfee Mehuyaeli. Mehuyaeli kamfee Methushaeli. Methushaeli kamfee Lameki. ¹⁹Lameki kadua vaka vavi: rina ja iu umu nyalelaghua Ada, na rina ja iu ungi nyalelaghua Sila.²⁰Ada kamfee Yabali. Iuu nyicho avekeri ndiavo na vaja vekedamia hemenyi navo vekenapunga nyamandu. ²¹Munuavo nyalelaghua Yubali. Ichu nyavekeri ndiavo o vaja vechekava kinubi na filimbi. ²²Sila nacho kamfee Tubal Kaini, nyeesana shimbo sha shaba na menya. Msacha o Tubal Kain nyevekeri Naama.²³Lameki kavavia vaka vake Ada na Sila, adanyenyi iruu jakwa; inyuwe vaka va Lameki, adanyenyi kindo ngakideda. Ko kuwa ngame muagha mundu ko ingiumisa, mundu musoro ko ingipuchua. ²⁴Chakire Kaini nyapelipiwa kisasi mara saba, nacho Lameki nyapelipisiwa kisasi mara sabini na saba."²⁵Adam kammanya mkake kavi, na kamfee mwana o ghomi. Kamlagha rina jake Sethi na kadeda, "Makilunga angininga mwana ungi o ghomi ko nafasi ya Habili, ko kitevi Kaini alemuagha." ²⁶Mwana oo ghomi kaonika ko Sethi nacho kamlagha rina jake Enoshi. Kigheri ikyo vandu valevoka idikira rina ja Yahwe.

Chapter 5

¹Iki nyi marina va kishao kya Adamu. Ko mifuri iya Makilunga alemughumba mundu, nyalevaghumba ko mbuana yake amonyi. ²Mundumi na mundumuka nyalevaghumba. Kavaningambora kavalagha Adam kigheri valeghumbua.³Kigheri Adamu amedamia miaka 130, kamfee mwana ko mbuana yake amonyi, ko mbuanaake, na kamlagha rina jake Sethi. ⁴Ngata Adam imfee Sethi, nyaledamia miaka maghana nane. Kavafee vana vafoje vaghomi na vavaka. ⁵Adam kadamia miaka 930 na iho kapa.⁶Kigheri Sethi aledamia miaka 105, kamfee Enoshi. ⁷Ngata amemfee Enoshi, kadamia miaka 807 na kavafee vana vana vengi vaghomi na vavaka. ⁸Sethi kadamia miaka 912 nacho kapa.⁹Kigheri Enoshi amedamia miaka makumi tis kamfee Kenani. ¹⁰Ngata amemfee kenani, Enoshi nyaledamia miaka 815. Kafee vana vafoje va ghomi na va vaka. ¹¹Enoshi nyaledamia miaka 905 nacho kapa.¹²Kigheri Kanani amedamia miaka makumi saba, kamfee Mahalaleli. ¹³Ngata amemfee Mahalaleli, Kenani nyaledamia miaka 840. Kavashaa vana vafoje va ghomi na vavaka. ¹⁴Kenani nyaledamia miaka 910, nacho kapa.¹⁵Mahalaleli nyoledamia miaka makumi sita na vatanu, kamfee Yaredi. ¹⁶Ngata amemfee Yaredi, Mahalaleli nyaledamia miaka 830. Kafee vana vafoje vaghomi na vavaka. ¹⁷Mahalaleli nyaledamia miaka 895 nacho kapa.¹⁸Yaredi nyaledamia miaka 162, kamfee Henoko. ¹⁹Ngata amemfee Henoko, Yaredi nyaledamia miaka maghana nane. Kafee vana vafoje vaghomi na va vaka. ²⁰Yaredi nyaledamia miaka 962 nacho kapa.²¹Henoko nyaledamia miaka makumi sita na itanu, kamfee Methusela. ²²Henoko kadambuka na Makilunga miaka iradu ngata amemfee Methusela. Nyalefee vana vafoje va ghomi na vavaka. ²³Henoko nyaledamia miaka 365. ²⁴Henoko nyaledambuka na Makilunga, na cho nyaletoweka ko kuwa Makilunga nyalemuiria.²⁵Kigheri Methusela nyaledamia miaka 187, kamfee Lameki. ²⁶Ngata ye mfee Lameki, Methusela nyaledamia miaka 782. Kafee vana vafoje vaghomi navavaka. ²⁷Methusela nyaledamia miaka 969. Na cho kapa.²⁸Kigheri Lameki nyaledamia miaka 182, kamfee mwana. ²⁹Kamlagha rina jake Nuhu, kadeda, "Ichu nyicho apejininga ipumsika ifuma uyenyi odu na ifuma uyenyi o ukiva o maoko vedu, nasho nyi lasima jiute ko kitevi kya guanda nacho Yahwe nyaleija ng'oki."³⁰Lameki nyaledamia miaka 595 ngata amemfee ndiye ya Nuhu. Kafee vana vafoje va ghomi navavaka. ³¹Lameki nyaledamia miaka 777. Na cho kapa.³²Ngata ya Nuhu idamia miaka maghana vatanu, kamfee Shemu, Hamu, na Yafethi.

Chapter 6

¹Kikava kigheri vandu valevooka iongenjika kiamunyi kya orika na vana va vaka vakaonika kwavo, ²vana va Makilunga veona kee vana kanyi va vandu nyi veburuaja. Valevairia iva vaka vavo, kila uja alemsambura. ³Yahwe kaomwa, " ngoo yakwa ipedamia ko mundu po ndarasi, ko kuwa ivo nyi nyaa. Vapedamia miaka 120."⁴Mando madue vekeri kiamunyi kya orika kigheri kyo, na baada ya iho. Iki kilefumia kigheri ky vana va Makilunga vevadua vepu va vandu, na ipata vana navo. Iva vekeri vandu hodari kala, vandu vaode sifa.⁵Yahwe kaona kee unyamari o vandu ofua orikenyi, nakee mawaso va ngoo yavo mfuri ose ikeendelea tu ko unyamari. ⁶Yahwe kajuta ngiki amughumba mundu orikenyi, ikamuhusunisha ngoonyi yake.⁷Ko ikyo Yahwe kadeda, "Ngapemdichiria kwacha mundu nacho ngalemughumba orikenyi; mundu na nyamandu ndue, na shija sipeafua na ndeghe sa angani, ko kitevi ngahusunika kyaki ngalevaghumba." ⁸Kake Nuhu kapata mbora ya okundo mesonyi va Yahwe.⁹Kuveode matukio vapemwada Nuhu. Nuhu nyavekeri mundu aode haki, na alaode amuilushie gholosi ya vandu ko kigheri kyake. Nuhu nyaledambuka na Makilunga. ¹⁰Nuhu kava papa o vana varadu va ghomi: Shem, Ham na Yafeti.¹¹Orika lulenyamarika mbele sa Makilunga, no ikaichura unangua olodo. ¹²Makilunga kaona orika, lambwa, luvekeri, lume marika, ko kitevi vose vaode osese vavekeri vamenyamarika njia savo orikenyi.¹³Makilunga kambia Nuhu, 'Ngameo kee luaha nyikigheri kya mwisho ko vose vaode osese, ko kitevi orika luichurie unangua-olodo ko kitevi kiyavo. Loi, ngapevanyamara ivo anduam na orika. ¹⁴Tobira safina ya kidi kya mvinje ko ajili yapo. Tobira shichumba iposhi safinenyi, na ushishikije ko lami iposhi ndani na nnja. ¹⁵Ikyo nyikyo upeuta: urefu o safina dhiraa maghana varadu, upana wake dhira makumi vatanu, idambu uye dhiraa makumi varadu.¹⁶Tobira ipaa ja safina, na umarije ko kipimo kya dhiraa ifuma uye ovari lumu. Vikya moongo ovari lo safina na utobire kahi ka guanda ngaliko ya kaavi na ya karadu. ¹⁷Adanya, ngameshikya iende gharika ya muringa orikenyi, inyamara vaode osese ivo vadamije iposhi orikenyi ivo vaode muomwa o iruka ipo guanda ya ruveu. Kila kindo kyokose kikeri ipo orikenyi kipepa.¹⁸Kake ngapeimukiya loi agano jakwa na iguwe. Nyupeingia safinenyi, iguwe, na osese, shivi sha kila aina ushiende safinenyi, ili shidamie shirukie anduam na iguwe, sha vaka na sha ghomi. ¹⁹Ko kila kindo kyokyose kirukie osese na shiade shivi shivi nashiingire safinenyi, ili shibaki shirukie anduamu nacho shavaka na sha ghomi.²⁰Na ndeghe ko namna yake, na nyamandu ndue ko namna yake, na kija kyokyose kipeafua guanda ko namna yake, shivi sha kila namna shipecha kwapo ili shiruke. ²¹Sangiria kila aina ya kando kokose kija kipejuwa na ukidere, ili kee kive kando kapo na kyavo." ²²Ko ikyo Nuhu kuvika kudo. Ihana na shose shisa Makilunga ambia, nakudo alevika.

Chapter 7

¹Yahwe kambia Nuhu, igwe na numbaapo vose, ingie nyi safinenyi, ko kitevi ngaona iguwe nyiuode haki mbele yaakwa ko kishaoki. ²Na kila nyamandu iliye upecha naso saba sa ghomi na saba sa vaka. Na ko nyamandu silailiye, ende sivi sivi, sa ghomi na sa vaka. ³Na ndeghe sa angani, ende saba sa ghomi na saba sa vaka ili idera kishao kyavo orikenyi kose.⁴Ko kitevi mifuri saba ngapeende mbua ikave orikenyi ko mifuri makumi vaana msanyenyi na kiyo. Ngapenyamara kila kiumbe kirukie kija ngaleghumba oshangunyi lo orika." ⁵Nuhu nyaleuta shose shija Yahwe alembia.⁶Nuhu nyaveode umuri o miaka maghana sita kigheri kyo gharika icheje orikenyi. ⁷Nuhu, vana vake ghomi na vaka vake na vaka va vana vake valeingia safinenyi anduam ko kitevi kya muringa o gharika.⁸Nyamandu sija siiliye na nyamandu sija silailiye, na ndeghe, na kija kipeafu guanda, ⁹Vavi vavi ya ghomi na ya vaka vakacha ko Nuhu na vakaingia safinyeni, chakundu Makilunga alembia Nuhu. ¹⁰Ikava kudo baada ya mifuri saba, muringa o gharika ukacha orikenyi.¹¹Ko mwaka o maghana sita o maisha va Nuhu, ko mori uja o kavi, ko mfuri uja o ikumi na saba ya mori, mfuri icho njoro sase sa shilindi shikuu sikabarika na irughuka, na madirisha va ruveu vakarughuka. ¹²Mbua ikavoka ikava orikenyi ko mifuri makumi vaana msanyenyi na kiyo.¹³Ko mfuri icho Nuhu na vana anduam Shem, Ham, na Yafethi na muka o Nuhu, na vaka varadu va vana va Nuhu anduam valeingia safiuenyi. ¹⁴Valeingia anduam na kila nyamandu va msudunyi ko namna ake, na kila namna ya ndeghe ko namna yake, na kila namna ya kiumbe kiode makungo.¹⁵Shivi shivi ko kila kiode osese hakyo kiode mwoma o ruka kilecha ko Nuhu na kikaingia safinenyi. ¹⁶Nyamandu sileingia sivekeri sa ghomi nasa vaka ko sose siode osese, sikaingia cha mbele Makilunga alembia. Naiho Yahwe kavashingia moongo.¹⁷Naiho gharika ikaichura orikenyi ko mifuri makumi vaana, na muringa ukaongerijika na ite shua safina uye ya orika. ¹⁸Muringa ukashikija chee orika loose, na safina ikaelea uye ya kiamu kya muringa.¹⁹Muringa ukaongerijika munu orikenyi mpaka mafumbu vose valehiye mpaka ipo uye vakashikijuwa. ²⁰Muringa okaongenjika dhiraa ikumi na sitanu uye ya shilele sha mafumbu.²¹Shindo shose shirukiye shekedambuka uyee ya orika shikapa, shipungwa, nyamandu sa msudunyi, shiumbe shirukiye shose shifoje shiledamia uye ya orika, andumu na vandu. ²²Shiumbe shose shiledamia uye ya orika, shija shekeomwa mwomwa urukie ko njia ya mbua, shilepa.²³Ko ikyo kija kirukiye nakyo kivekeri uye ya orika kilefutwa, ivokia vandu mpaka nyamandu nduwe, mpaka shija shiafua, na mpaka na ndeghe sa angani. Shose shileangamiswa ifuma orikenyi. Nuhu anduam na vaja vekeri safinenyi nyivo valeibaki. ²⁴Muringa chu nyulema guanda ya orika ko kigheri kya mifuri ighana jimu na makumi vatanu.

Chapter 8

¹Makilunga kamlambwa Nuhu, nyamandu sose sa msudunyi, na nyamandu sose sepungua naso sivekeri anduam na nacho iposhi safinenyi. Makilunga kadumia mukuma orikenyi na muringa ukavoka iuya guanda. ²Njoro sose na shilindi anduamu na madirisha va ruveu shikashingua na mbua ikaimuka na ikava. ³Muringa o gharika ukavooka ilama kinina nina orikenyi. na mwisho o mifuri ighana jimu na makumi vatanu muringa ukalama guanda wose.⁴Safina ikaimuka ko miori saba, mufuri o ikumi na saba ya mori, uye ya ifumbu ja Ararati. ⁵Muringa ukaendelea iomija guanda mpaka mori o ikumi. Mfuri okuvoka o mori, shilele sha mafumbu shikaonekana.⁶Ikafumia kee baada ya mifuri makumi vaana Nuhu karugua idirisha ja safina iya aleitobira. ⁷Kaduma ikuru kuru jikaloola muringa ukaomija orikenyi.⁸Kavi kaduma itaa ilambwa kee muringa umeomija guanda ifuma kiamunyi kya orika, ⁹kake itaa jileona andu kuimuka kudede kwake po, na jikauya safinenyi, ko kitevi muringa bado nyuveshikije orika luose. Kaghorua kuoko kwake, kamwiria na imudera safinenyi anduam nacho.¹⁰Kavedeja mifuri ingi saba kaduma kavi itaa ifuma safinenyi. ¹¹Itaa jikapurunduka kiukwanyi. Lambwa! momunyi wake kuveode iraa ja mzeituni jivishishi jikorie. Ko ikyo Nuhu kamanya kee muringa umesia iomija guanda ya orika. ¹²Kavedija mifuri saba ingi na kaduma itaa kavi. Itaa jikauya kwake kavi.¹³Ikava kee mwaka o maghana sita na umu mori uja o kuvoka, mfuri uja okuvoka o mori, muringa nyuvekeri umeomija orikenyi. Nuhu kapungua mbiniko ya safina, kalambwa inja kaona kee, lambwa kiamu kya orika kuvekeri kumeomija. ¹⁴Ko mori uja okavi, mfuri uja o makumi vavi na saba o mori, orika luvekeri lumeomija.¹⁵Makilunga kambia Nuhu, ¹⁶''Fuma nnja ya safina, wewe, mke wako, vana vapo va ghomi na vaka vavo andum na iguwe. ¹⁷Vairie ufume navo nnja anduam na kila kiumbe kirukie kija kiode osese kija kikeri haingue ili kee shidime ileha na iva shifoje munu na shiumbe shirukie orika lose na ishaana na iongenjika orikenyi."¹⁸Ko ikyo Nuhu kafuma nnja anduam na vana vake va ghomi na mkaake na vaka va vana vake anduam nacho. ¹⁹Na kija kyokyose kirukie, kija kipeafu, na ndeghe, na kija kipedambuka uye ya orika, ko mbari savo, vakaitija safina.²⁰Nuhu kashumba madhabahu va Yahwe. Kairi nyama sij siiliye na ndeghe sija sicha, na ifu na sadaka ye kora uye ya madhibahu. ²¹Yahwe kadasha mdaho mucha uvorokiye nacho kadeda ngoonyi yake, "Ngapeitija mbiagho kavi guandapo ko kitevi kya mundupo, am nia savo ngoonyi savo nyi mbichwa ifuma vanina. Nama ngapenyamara kyo kyosekija kirukie, chakundu ngaleutapo. ²²Kigheri orika lulebaki, kigheri kyevaja mbeu na isambua, mbeho na murike, kirangasi na kigheri kya mbeho na murike, kirangasi na kigheri kya mbeho, msanyenyi na kiyo isho shipesiapo."

Chapter 9

¹Nacho Makilunga kamunga mbora Nuhu na vana vake, na ivavia, "Shaenyi, muongerijike, na muichurise orika. ²Iogua na itisha janu shipeva ko kila nyamandu irukie orikenyi, na kila ndeghe saipo uye, kila kindo kipedambuka guanda orikenyi, na makunga vose va olubali balinyi. Shilefunua ko moko vanu.³Kila kindo kipedambuka kiirukiye kipeva kando ko kitevi kyanu. Chakundu ngalevaningenyi shidi, luaha ngape muningenyi kila kindo. ⁴Kake mulaje nyama anduam na ndakame yake guai.⁵Kake ko kitevi kya ndakame yanu, iruka jikeri ndakamenyi yaanu ngapeshigha ilihua. Ifuma mokonyi va kila nyamandu ngapeishigha. Ifuma kuokonyi ko kila mundu, yaani, ifuma ko kuoko ko uja nacho amwagha mundu avo, ngapeshigha fidia ko kitevi kya iruka ja munducho. ⁶Uja oose abuswa ndakame ya mundu, ko njia ya mundu ndakame yake ipebusuwa, ko kitevi nyivekeri ko mbuana ya Makilunga kee Makilunga nyale mughumba mundu. ⁷Na kudo nainyue shaenyi na mwongerijike, sambaenyi orikenyi kose na muongerijike uye akee."⁸Nacho Makilunga kadeda na Nuhu na vana vake anduam nacho, akededa, ⁹"Ko kitevi kyakuwa, adanya! Ngapedambuka ngindejisibitisha agano jakwa anduam na iguwe na ushao wanu baadala yanu, ¹⁰na ko kila kiumbe kirukiye kikeri anduam naigwe, anduam na ndeghe, nyamandu sepungua, na kila kiumbe kya orika anduam na igue, i vokia ko vose valefuma safinenyi, mpaka ko kila kiumbe kirukiye orikenyi.¹¹Ko kitevi ngapedhibitisha agano jakwa anduam na inyue, kee kupefumia see iangamiswa ko aode osese ko njia ya muringa o gharikapo. Kavi kupefumia gharika ye angamisa orikapo." ¹²Makilunga kadeda, " na iki nyikyo ishara ya agano najo ngapejiuta kati yakwa na inyuwe anduam na kila kiumbe kirukiye kikeri anduam nainyue, ko shishao shose sha baadaye: ¹³Ngalevikiya udaa okwa o mbua irindinyi, na nyipeva nyiyo ishara ya agano kati yakwa na orika.¹⁴Hata kee ipeva iho andu irindi uye ya orika na udaa o mbua upeonua iho irindinyi, ¹⁵Nyiho andu ngapekumbuka agano jakwa, najo nyi kati yakwa na inyue na kila kiumbe kirukie kya vose vaode osese. Muringa upecha see kavi iva gharika inyamara vose vaode osesepo.¹⁶Uda o mbua upeva irindinyi na ngapeuona, ili ikumbuka agano ja ndarasi kati ya Makilunga na kila kiumbe kirukiye kya vose vaode osese kija kikeri orikenyi." ¹⁷Nacho Makilunga kambia Nuhu, "Iki nyi ishara ya agano najo ngalejithibitisha kati yakwa na vaode osese vose navo vakeri orikenyi."¹⁸Vana va Nuhu navo valefuma safinenyi vavekeri nyi Shemu, Hamu, na Yafethi. Na Hamu kamfee Kanaani. ¹⁹Varadu iva vavekeri nyi vana va Nuhu, na ifuia ko iva orika loose lupeichura vandu.²⁰Nuhu kavooka iva mdemi, na kavaja mizabibu. ²¹Kanyua divai na inangua. Kava nyalee hemenyi duhu.²²Nacho Hamu, ndiye ya Kanaani, kaona duhu ya ndiye na kavavia vandua vo vavi vavekeri nnja. ²³Ko ikyo Shemu na Yafethi vakairia kanzu vakaishikija uye ya makoso vavo, vakadambuka kinuma numa na vakaushikija duhu ya ndia vo. Shiamu shavo shikeri shighalukiye numa upande ungi, ko ikyo valeona duhu ya ndio vopo.²⁴Nuhu etukwa ifuma inangua jake, nyalemanya ngikiyo ikyo mwanaake mnina amuutia. ²⁵Ko ikyo kadeda, "Natijua ng'oki Kenani. Nave mtumishi o vanduavo."²⁶Kadedo kee, Yahwe, Makilunga o Shemu, naningua mbora Kanaani nave isinga jake. ²⁷Makilunga apeng'ania mirasa ya Yafethi, na nadamie hemenyi ya Shemu. Kanaani nave isinga jake."²⁸Baada ya gharika, Nuhu nyaledamia miaka maghana varadu na makumi vatanu. ²⁹Mifuri yose ya Nuhu nyivekeri nyi miaka maghana tisa na makumi vatanu nacho kapa.

Chapter 10

¹Isho nyisho shivekeri shishao sha vana va Nuhu, Shemu, Hamu, na Yafethi. Vana va ghomi valeghonika kwavo baada ya gharika.²Vana va Yafethi vavekeri Gomeri, Magogu, Madai, Yavani, Tubali, Masheki, na Tirasi. ³Na vana va Gomeri vavekeri Ashikenazi, Rifathi na Togama. ⁴Vana va Yavani vavekeri Elisha, Tarshishi, Kitimu, na Dodanimu. ⁵Ifuma ko vandu va pwani valelekana na idambuka guanda avo, kila mundu na kidedo kyake, ihana na mbari savo, ko njiorika savo.⁶Vana va Hamu vavekeri Kushi, Misraimu, Putu, na Kanaani. ⁷Vana va Kushi vavekeri Seba, Havila, Sabta, Raama, na Sabteka. Vana va Raama vavekeri Sheba na Dedani.⁸Kushi kamfee Nimrodi, nacho nyavekeri hodari o kuvoka uye ya orika. ⁹Nyavekeri nyelasa nyamandu mduwe mbele ya Yahwe. Iki nyikiyo kitevi kye deduwa, "Cha Nimrod mlasa nyamandu mdue mbele sa Yahwe.'' ¹⁰Miri ya kuvoka ya umangi wake nyevekeri Babeli, Ereku, Akadi na Kalne, ko orika lo Shinari.¹¹Ifuma orikenyi luja lo Ashuru na kashumba Ninawi, Rehoboth- iri na Kala, ¹²na Raseni nacho nyuvekeri kati ya Ninawi na Kala. Nyuvekeri muri mudue. ¹³Misraimu kafee Waludi, Waanami, Walehabi, na Wanaftuhi, ¹⁴Wapathrusi na Wakasluhi ( navo kwavo Wafilisti vakafumia), na Wakaftori.¹⁵Kanaani kamfee Sidono, mwanake o kuvoka, na Hethi, ¹⁶pia na Myebusi, na Mwamori, Mgirgashi, ¹⁷Mhivi, Mwarki, Msini, ¹⁸Mwarvadi, Msemari, na Mhamathi. Na mbari sa Vakanaani vakasamba.¹⁹Mrasa o Vakaanani nyuleanzia Sidoni, ko idambuka Gerari, na Gaza, na idambuka Sodoma, Gomora, Adma, na Seboimu na Lasha. ²⁰Iva vavekeri vana va Hamu, ko mbari savo na ko kidedo kyavo, na guanda savona njiorika savo.²¹Navo valeonika vana va Shemu, munduavo mudue o Yafethi. Shemu na navekeri ndiavo o vandu vose va Eberi. ²²Vana va Shemu vavekeri Elamu, Ashuru, Alfaksadi, Ludi, na Aramu. ²³Vana va Aramu vavekeri ni Usi, Huli, Getheri, na Mashi.²⁴Arfaksadi kamfee Sela, na Sela kamfee Eber. ²⁵Eberi kamfee vana vavi na ghomi. Rina ja umu nyalelaghua Pelegi am ko mifuri yaake orika lulelekana. Rina ja munduavo nyalelaghua Yoktani.²⁶Yoktani kamfee Almodadi, Shelefu, Hasarmawethi, Yera, ²⁷Hadoram, Uzali, Dikla, ²⁸Obali, Abimaeli, Sheba, ²⁹Ofiri, Havila, na Yobabi. Iva vose vavekeri vana va Yoktani.³⁰Mrasa wavo nyulevokia Mesha, hadi Sefari, ifumbu ja mashariki. ³¹Iva vavekeri vana Shemu, ihana na mbari savo na kidedo kyavo, ko guanda yavo ihana na njiorika savo.³²Isi sivekeri mbari sa vana va Nuhu ihana na shishao shavo, ko njiorika savo. Ifuma ko iva njiorika silele sanuwa na idambuka orikenyi baada ya gharika.

Chapter 11

¹Lua orika loose luvekeri luketumia kidedo kimu na kivekeri iadanya jimu. ²Ikava vedambuka upande o mashariki, vakaona kiongo kikeri tambarare kikeri orika lo Shinari na vakadamia aja.³Vakadediana, "Haya njionyi, jitobire matafali na jivakore loi loi." Vavekeri na matafali badala ya magho na lami cha chokaa. ⁴Vakadeda, "Njionyi, na jishumbe muri jivenyi na mnara nacho kilele kyake kishike uye, na jivikie rina. Chakire jilapeuta, basi jipetaghanyika kiamunyi kya orika luose."⁵Ko ikyo Yahwe kasoka iona muri na mnara usa vashawa va Ibrahimu valeshumba. ⁶Yahwe kadeda, "Lambwa, vandu va nyi inoti jimu na kidedo kimu na valeivoka iuta kudo! Iha kufui jipelemapo nyi kindo vamekusara ikiuta. ⁷Njio, jisoke na jinyamare kidedo kyavo aja kee valamanyane."⁸Ko ikyo Yahwe kavataghanya ifuma aja idambuka ngaliko yoyose ya kiamu kya orika na vakatija ishumba muri. ⁹Ko ikyo, rina jake ukalaghua Babeli, ko kitevi iho Yahwe nyalenyamara kidedo kya orika luose na tangu aja Yahwe alevataghanya ngaliko ya kiamu kya orika luose.¹⁰Ishi nyisho shivekeri shishao sha Shemu. Shemu nyavekeri na umuri o miaka ighana jimu, na kamfee Alfaksadi miaka ivi baada ya gharika. ¹¹Shemu nyaledamia miaka maghana vatanu baada yemfee Alfaksadi. Na kafee vana vengi va ghomi na vavaka.¹²Kigheri Alfaksadi nyaledamia miaka makumi varadu na itanu kamfee Shela. ¹³Alfaksadi nyaledamia miaka maghana vana na iradu nacho kamfee Shela. Kafee kavi vana vengi va ghomi na vavaka.¹⁴Kigheri Shela aledimia miaka makumi varadu, kamfee Eberi. ¹⁵Shela nyaledamia miaka 403 baada ye mfee Eberi. Kavafee na vana vengi va ghomi navavaka.¹⁶Kigheri Eberi avekeri amedamia miaka makumi varadu na ina, kamfee Pelegi. ¹⁷Eberi nyaledamia miaka maghana vaana na makumi varadu baada yemfee Pelegi.¹⁸Kigheri Pelegi nyavekeri amedamia miaka makumi varadu, kamfee Reu. ¹⁹Pelegi nyaledamia miaka maghana vavi na tisa baada ye mfee Reu. Kafee na vana vengi va ghomi na vavaka.²⁰kigheri Reu avekeri amedamia miaka makumi varadu na ivi, nacho kamfee Serugi. ²¹Reu nyaledamia miaka maghana vavi na saba baada ye mfee Seregu. Kavafee na vana vengi va ghomi na vavaka.²²Kigheri Seregu avekeri amedamia miaka makumi varadu, kamfee Nahori. ²³Seregu nyaledamia miaka maghana vavi baada ye mfee Nahori. Kafee na vana vengi va ghomi na vavaka.²⁴Kigheri Nahori avekeri amedamia miaka makumi vavi na tisa, kamfee Tera. ²⁵Nahori nyaledamia miaka ighana jimu na tisa baada ye mfee Tera. Kafee na vana vengi va ghomi na vavaka. ²⁶Baada Tera idamia miaka makumi saba, kamfee Abram, Nahori, na Haran.²⁷Ishi nyisho shishao sha Tera. Tera nyalemfee Abram, Nahori, na Harani, na Harani kamfee Lutu. ²⁸Harani kapa mesonyi va ndiye Tera orikenyi luja aleonikiya, ko Ur va Wakaldayo.²⁹Abram na Nahori vakadua vaka. Mkaa o Abram nyalelaghua Sarai na mka o Nahori nyalelaghua Milka, mwana o Harani, nyavekeri ndiye ya Milka na Iska. ³⁰Luaha Sarai nyavekeri Tasa; aveode mwanapo.³¹Tera kamwiria mwanake Abram, Lutu mwana o mwanavo Harani, na Sarai muko wake, muka o mwanake Abram, na anduam vakafuma Ur o Wakaldayo, idambuka orika lo Kanaani. Kake veshika Harani vakadamia aja. ³²Tera kadamia miaka maghana vavi na itanu nacho kapa iho Harani.

Chapter 12

¹Yahwe kambia Abram, "Dambuka ufume orikenyi luapo, fuma ko vanduanu, na ko vandu va ndiyo, udambuke orikenyi luja ngapekulora. ²Ngapekuvikia uve taifa jidue, na ngapekuninga mbora na ijidura rina japo jive jidue, na nyupe utika mbora. ³Ngapevaninga mbora vaja vapekuninga mbora igue, kake uja alekuheshimu ngapemdeja mbiagho. Idiya kwapo vandu vose va orika vapeningua mbora.⁴Ko ikyo Abram kakure chakundu Yahwe ammbia naute, na Lutu kadambuka anduam nacho. Abram nyaveode miaka makumi saba na itanu kigheri afuma Harani. ⁵Abram kamwiria Sarai mkaake, Lutu, mwana o munduavo, na shose vashiode nasho valeshisang'iria, na vandu vaja valevapata vakeri Harani. Vakafuma idambuka orika lo Kanaani.⁶Abram kaidia gholosi ya orika hadi Shekemu, hadi mwaloni o More. Kigheri kyo Wakanaani valedamia orikenyi loo. ⁷Yahwe kamufumia Abram, naideda, "Ngapemningenyi ushao wapo orika luu." Ko ikyo Abram kamshumbia madhabahu, Yahwe uja alemfumia.⁸Ifuma aja kadambuka orikenyi luja lo mafumbu nyi mashariki o Betheli, ino nyalekavia hema yake, magaribi kuvode Betheli na mashariki kuvode na muri o Ai. Kashumba madhabahu ya Yahwe aja naidikiria rina ja Yahwe. ⁹Nacho Abram kaendelea idambuka, akeelekea ngaliko ya Negebu.¹⁰Kuvode njaa orikenyi, ko ikyo Abram kadambuka kandedamia Misri, ko kitevi kya njaa ivekeri orikenyi. ¹¹Kigheri kufui nashike Misri, kambia Sarai mkaake, "Lambwa, umanye kee iguwe nyi mundumuka uorokiye. ¹²Vamisri vakakuona vapeamba, iuu nyi mkaake, na vapengiagha inyii, kake vapekutija igue urukie. ¹³Ko ikyo igue ambaa kee inyi msacha okuwa, ili inyi ngive salama ko kitevi kyapo, na kee maisha vakwa vapebaki mboha ko kitevi kyapo."¹⁴Ikava kee Abram aingia Misri, Vamisri vakaona kee Sarai nyaorokie munu. ¹⁵Vadue va Farao vakamuona, na imsifia ko Farao, na mkaacho vakamwiria vakamdamada kanyi ko Farao. ¹⁶Farao kamuutia ucha Abram ko kitevi kyake, na kamninga imondo, ing'umbe ndue, punda vaghomi vatumisgi va ghomi, vatumishi va vaka, punda vake, na ngamia.¹⁷Nacho Yahwe kamkava Farao na numba yake ko shikavo shidue ko kitevi kya Sarai, mkaa o Abram. ¹⁸Farao kamudikira Abram na imbia, "Ngikiyo iki ongiutia? Angiki ulangivia kee iuu nyi mkaapo? ¹⁹Angiki uleamba, kee iuu nyi msacha apo; na inyi ngamuiria iva mkaa okuwa? Luaha ko ikiyo ichu ihaa nyi mukaapo. Mwiriena udambuke." ²⁰Nacho Farao kafuna kidedo ko vandu vake kiyehusiana nacho, na vakamsembera, icho anduam na mkaake na shija shose aveshiode.

Chapter 13

¹Ko ikyo Abram kakure Misri na idambuka Negebu, icho, na mkaake, na shose shija aveshiode. Lutu nacho kadambuka anduam nacho. ²Na iho Abram nyavekeri tajiri o nyamandu sepu nga, hela na dhahabu.³Nyaleendelea na kiaro kyake ifuma Negebu mpaka Betheli, andu napo hema yake ivekeri tangu kuvoka, kati ya Betheli na muri o Ai. ⁴Kadambuka andu napo madhabahu ivekeri ishumbiwa ipo kuvoka. Naho kadikiria rina ja Yahwe.⁵Avekeri kiaro na Abram, nyeveode na ng'umbe, na mandiki va nyamandu se punga, na mahema. ⁶Orika lulevashika vose idamia anduampo ko kitevi mali savo sivekeri sifoje munu, kura kee valedima idamia anduampo. ⁷Naho kuveode unangua kati ya vaombia va nyamandu sa Abram na vaombia va nyamandu sa Lutu. Wakanaani anduam na Waperizi vavekeri vakeedamia orika lo kigheri ikyo.⁸Ko ikyo Abram kambia Lutu, "Kulave na unangua kati yapo na inyi, na kati ya vaombia va nyamandu sapo na vaombia v nyamandu sakwa; tia ikyo ise nyi vandu vamu. ⁹Ale orika lu loose lukeri mbele yapopo? Dambuka udamie kuwacha nainyi. Chakire upedambuka kumoso, nainyi ngapedambuka kujo ana chakire upedambuka kujo, inyi ngapedambuka kumoso."¹⁰Ko ikiyo Lutu kalambuwa, na kaona kee orika luose lukeri tambarare ya Yorodani nyivekeri na muringa kila andu mpaka Zoari, chaa mbele bostani ya Yahwe, na cha orika lo Misri. Iii nyivekeri kabla Yahwe alameianga misa Sodoma na Gomora. ¹¹Ko ikiyo Lutu kasambura icho amonyi orika tambarare lo Yorodani na kadambuka mashariki, na vandu va vakalekana venyi ko venyi.¹²Abram kadamia orika lo Kanaani, na Lutu kadamia miri ya tambarare. Katandasa hema sake hadi Sodoma. ¹³Na kigheri ikyo vandu va Sodoma vaveode unyamari na vaode sambi munu ko imkosia Yahwe.¹⁴Yahwe kambia Abram baada ya Lutu amekure kwake, "Lamvwa iho andu ukeri vokiaho uimuke mpaka kaskazini, kusini, mashariki, na magharibi. ¹⁵Orika ilu loose uluonie, ngapekuninga igue anduam na ushao wapo ndarasi.¹⁶Ngapevaongerija ushao wapo uve ufoje cha maifu va orika, chakura kee kuode mundu apedima itala maifu va orika, nyiho andu na ushao wapo upeitaluwa. ¹⁷Kure, udambuke ko ileha na ko uduwe orika luu, am ngapekuningia." ¹⁸Ko ikyo Abram kairia hema yaake, kacha kachedamia mwaloni o Mamre, nacho ukeri Hebroni, na aja kashumba madhabahu ya Yahwe.

Chapter 14

¹Kuvekeri ko mifuri ya Amrafeli, mangi o Shinari, Arioko, mangi o Elasari, Kedorlaoma, mangi o Elam na Tidali, mangi o Goimu, ²valekavana shida na Bera mangi o Sodoma, Birsha, mangi o Gomora, Shinabu, mfalme wa Adma, Shemeberi, mfalme wa Seboim, na mangi o Bela(nacho akedikiruwa Soari).³Vamangi vo ve vatanu va mwisho valeadana anduam ipo ibotonyi ja Sidim (najo jichedikiruwa olubalibali lo monyo). ⁴Ko miaka ikumi na ivi valemurundia Kedorlaoma, kake ko mwaka uja o ikumi na karadu valelekana. ⁵Na ko mwaka o ikumi na kaana, Kedorlaoma na vamangi vaja vekeri anduam nacho valecha naivakava Warefai ko Ashterothi Karnaimu, na Wazuzi katika Hamu, Waemi ko Shawe Kiriathaimu, ⁶na Wahori ifumbunyi javo ja Seiri, mpaka El Parani ikeri kufui no olukung'unyi.⁷Navo vakauya vakacha En Misifati (nayo ikedikiruwa Kadeshi), na ivashinda orika lose lo Waamaleki, na Waamori navo valedamia Hasasoni Tamari. ⁸Nacho mangi o Sodoma, mangi o Gomora, mangi o Adma, mangio Seboim, na mangi o Bela (hayo ikedikiruwa Soari) valedambuka vakamua ⁹shida Idiya Kadorlaoma, mangi o Elam, Tidali mangi o Goim, Amrafeli, mangi o Shinari, Arioki, mangi o Elasari; vamangi vaana idiya vaja ve vatanu.¹⁰Na luaha iboto ja Sidimu jivekeri jichurie marungu va lami, na vamangi va Sodoma na Gomora valekambija, vakaagira aja valebaki vakakambija mafumbunyi. ¹¹Ko ikyo mvichwa kairia mali sose sa Sodoma na Gomora na kando kavo koose, vakadambuka kwavo, ¹²Yekure, vakamwiria Lutu, mwana o munduavo o Abram nacho nyaledamia Sodoma, anduam na mali sake sose.¹³Umu nyaletoroka kacha kachembia Abram mwebrania. Nyavekeri adamije mialoni ya Mamre, mwamori nacho nyavekeri munduavo o Eshkoli na Aneri navo vavekeri vashirika va Abram. ¹⁴Abram eichuwa kee mesa vamemteka munduavo, nacho kavasongoja ghomi valoshuwa na ionikiya kanyi kuwake 318 maghana varadu na ikumi na nane na ivasongoja mpaka Dani.¹⁵Kavalesana vandu vake ko kio kyo na ivavamia, na ivadichira mpaka Hoba, nayo nyikeri kaskazini ya Dameski. ¹⁶Nacho kaurigha mali sose na munduavo Lutu na mali sake anduam na vaka na vandu vengi.¹⁷Baada Abram iuya ifuma imkava Kadorlaoma na vamangi vavekeri anduam nacho, mangi o Sodoma kafuma ionana nacho ibotonyi ja shawe (najo jivekanalaghua iboto ja umangi). ¹⁸Melkizedeki, mangi o Salem, kaende iboflo na divai. Nacho nyavekeri mdue o Makilunga akeri uye munu.¹⁹Nyalemuninga mbora akeneamba, "Nanengua mbora Abram na Makilunga akeri uye munu, uja aleghumba ruveu na orika. ²⁰Nanengua mbora Makilunga akeri uye sana, nacho alekuendie vamesa vapo mookonyi vapo." Nacho Abram kamningia kinina kya kila kindo.²¹Mangi o Sodoma kambia Abram, "Ngininga vandu, na uirie iguwe kumonyi mali." ²²Abram kambia mangi o Sodoma, "Ngateshua maoko vakwa uyee ko Yahwe, Makilunga akeri uye munu, moghumba ruvena orika, ²³kee ngapeiria uzi nama orusu lo kiadu po, ana kindo kyo kyose kija kipelaghua kyapopo, ili kee ulaambe, kee ngamuutia Abram kee tajiripo.' ²⁴Ngapeiria kyokyose kija kya vasoro valeja na kiasi kija kya vandu valedambuka nainyi. Aneri, Eskoli, na Mamre na vairie kiasi kyavo."

Chapter 15

¹Baada ya shindo sho kidedo kya Yahwe kikame heja Abram ko iloswa kikambia, "Ulaoguwe, Abram! inyi nyi ngavo yapo na thawabu yapo nduwe munu." ²Abram kadeda, "Mndumi Yahwe, nyupengininga kiki, ko kitevi ngapedambuka bila mwana, na murisi o numba yakwa nyi Eliezeri o Dameski?" ³Abram kadeda, "Ko kitevi umengininga kishao, lambwa, ujaapelambua numba yakwa ncho mrisi okwa."⁴Na, ulambwe, kidedo kya Yahwe kikacha kwake, kyededa, "Mundu chuu chicho apeva mrisi wapo; po isipokuwa nyiuja apefuma osesenyi luapo nyicho apeva mrisi wapo." ⁵Nacho kamfuna injaa, nacho kadeda, lambua ruveu, na usiitale ng'eng'eri, chakire upedima isiitala." Nachoo kambia, kudo nyi kudo ushao wapo upeva.⁶Kamwamini Yahwe, na kamuitalia ijambo iji kee aode haki. ⁷Kambia, kee inyi nyinyi Yahwe, uja ngalekufu na Uru ya Wakaldayo, na ikuninga orika luu ulurisi." ⁸Kadeda, "Mndumi Yahwe, ngapemanya kuda kee ngapeirisi?"⁹Nacho kambia, "Ngininga ngache ya miaka iradu, mburu ya vaka ya miaka iradu, na imondo ja ghomi jiode miaka iradu, na ita na mwana o ita." ¹⁰Kamuendie isho shose, kashibara ko mafungu vavi, kashidera kila kipande ilambuana na ungi, ila ndeghe alesibarapo. ¹¹Kigheri ndeghe silecha uye ya shiimba, Abram kasidichira.¹²Na kigheri ruva jikedona, Abram kalaa madiyo mashubu na lwambua, iogua ja moma mduwe ukamshikija. ¹³Nacho Yahwe kambia Abram, "Umanye kee ushao wapo vapeva vaghenu orikenyi lulakeri luavo, na vapetumikishwa na iteswa ko miaka maghana vaana.¹⁴Ngapejiitimila taifa jo vapejitumikia, na baadaye vapefuma vakeri na mali sifoje. ¹⁵Kake upedambuka ko vandiyo uode amani, na nyuperikwa ko usuri mucha. ¹⁶Ko kishao kya kaana vapecha kavi iha ko kitevi kya unyamari o Waamori umeshikia mwisho wake po."¹⁷Ruva jivekeri jikedona na kuve na moma, lambua, nungu ya musu iode modo na miali ya mwanga ileidia gholosi ya shipande shija. ¹⁸Mfuri icho Yahwe kavikiya kiaga na Abram, kadeda, "Ngafuna orika luu ko ushao wapo, ifuma dahu ya Misri ampaka dahu nduwe, ya Frati - ¹⁹Mkeni, Mkenizi, na Mkadmoni, ²⁰Mhiti, Mperizi, Mrefai, ²¹Mwamori, Mkanaani, Mgirgashi, na Myebusi.

Chapter 16

¹Nacho Sarai mka o Abram, nyavekeri amemfeja mwanapo, kake nyaveode mutumishi o vaka, Mmisri nacho rina jake nyekelaghua Hajiri. ²Ko ikyo Sarai kambia Abram, "Lambua, Yahwe amengininga inyi mwanapo. Enda ulaye nacho nacho mtumishi icho. Ili ngidime pata mwana idiya kwake." Abram kaichwa iruu ja Sarai. ³Nyivekeri baada ya Abram idamia miaka orikenyi lo Kanaani nyiho Sarai, mka o Abram, alemfuna Hajiri Mmisri uja mtimishi ko miake nave cha mkaake. ⁴Ko ikyo kava na ikundana na Hajiri, nacho kapata mimba. Na eona kee amepata mimba, kammena mkaake.⁵Nacho Sarai kambia Abram, "Kindo kii kivichua kokwa nyi ko kitevi kyapo. Ngalemfuna mtumishi okwa o vaka nave mkaapo. Na eona amepata mimba, ngale menika mesonyi vake. Na luaha tija Yahwe naamue icho kati yakwa na igue." ⁶Kake Abram kambia Sarai, "Lambwa, ihaa, mtumishi wapo akeri iho ko oruu uta kija upekiona, upekusaranyi kicha munu kwake." Ko ikyo Sarai kakabiliana nacho ko uuesi, nacho katoroka.⁷Malaika o Yahwe kamkoja kufui na njoro ya muringa ikeri ipo olukung'uuyi, njoro yo nyikeri njia yeenda Shuri. ⁸Kadeda, Hajiri mtumishi o Sarai, nguku ofuma a nguku ukedambuka?" Nacho kadeda, ngakenamtoroka chocho okwa Sarai."⁹Malaika o Yahwe kambia, "Uya ko kekiyo, na umtereve guanda yake nauvadiye kija kyake." ¹⁰Nacho malaika o Yahwe kambia, "Ngapeongerija ushao wapo marakafoje, kura kee vapeva vafoje valapedima italwa."¹¹Malaika wa Yahwe nacho kambia, "Lambua, igue nyuvode mimba, na nyupefee mwana o ghomi, na nyupemdikira rina jake nyicho Ishmaeli, ko kitevi Yahwe ameichua mateso vapo. ¹²Nyapeva ipunda ja musudu ja mundu nyapeva mvichwa ko kila mundu, na kila mundu nyapeva mbichwa wake, nyapeda mia kuwacha na vanduavo vose."¹³Nacho kamdikira rina iji Yahwe alededa nacho, "Iguwe nyi Makilunga ungionie inyi," Ko kuwa nyalededa, "Ale nangape endelea loi iona, hata hambele kee amengiona?" ¹⁴Ko ikyo irungu jilelaghua Beerlahairori; Lambwa, kikeri kati ya Kadeshi na Beredi.¹⁵Hajiri kamfeja Abram mwana o ghomi, na Abram kamlagha mwanacho Hajiri alemfee rina chake Ishmaeli. ¹⁶Abram nyaveode miaka makumi nane na sita kigheri Hajiri efee Ishmaeli ko Abram.

Chapter 17

¹Kigheri Abram eveode miaka makumi tisa, Yahwe kamfumia Abram nacho kambia, "Inyi Makilunga o oruu. Udambuke mbele yakwa, na uve na pinya. ²Ngapesibitisha agano jakwa inyi na igue na ngapekuorija munu.³Abram karama kiamu kyake mpaka guanda maifunyi na Makilunga kadeda nacho, kambia, ⁴"Inyi, lambua, agano jakwa jikeri na iguwe. Nyupeva papa o njiorika sifoje. ⁵Nama rina japo jipevase Abram po, najo rina japo jipelaghua Abraham - ko kitevi ugakusambura uve papa o njiorika sifoje. ⁶Ngapekuvika uve na ushao ufoje munu, na ngapekuvika njiorika, na vamangi vapefuma kwapo.⁷Ngapeimarisha agano jakuwa kati yakwa na igue na ushao wapo baada yapo, ko shishao shapo shose ko agano ja ndarasi ngapeva Makilunga wapo ko ushao wapo Baada ya igue. ⁸Ngapekuninga igue, na ushao wapo baada ya iguwe orika luja uvekenadamia, orika loose lo Kanaani, iva milki ya ndarasi, na ngapeva Makilunga wavo."⁹Nacho Makilunga kambia Abraham, "Na igue uade agano jakuwa, iguwe anduam ushao wapo baada yapo ko shishao shavo. ¹⁰Iji nyijo agano jakwa, najo ujiade kati yakwa na igue na ushao wapo baada ya igue ipa: Kila mundumi o kwanu nyi lasima nadinuwa. ¹¹Lasima mdinuwa ko nyama ya njonyi yambele, na ikyo kipeva nyi ishara ja agano kati yakwa na inyuwe.¹²Kila mndumi o kwanu aode umuri o mifuri nane lasima nadinuwa, koshishao sha vandu vanu. Ikyo nyi anduam na uja aonekiya numbenyi yapo na uja nacho apeuruwa ko hela ifuma ko mughenu oose uja alekeri anduam na ushao wapo. ¹³Munduu uja aonekiya numbenyi yapo na uja auruwa ko hela yapo lasima nadinuwa. Ikyo agano jakwa jipeva osesenyi luanu iva agano ja ndarasi. ¹⁴Mundumi oose aladiniwa osese shemba shanjonyi yake ya mbele nyapetenguwa na vandu vake. Nyafunja agano jakwa."¹⁵Makilunga kambia Abraham, "Ko kidedo kya Sarai mkaapo, ulamdikire kavi Sarai. Guai umudikire rina jake jipeva Sara. ¹⁶Ngapekuninga mbora, na ngapekuninga mwana o ghomi kuwake. Ngapemringa nbora, na nyapeva mama o njiorika. Vamangi va vandu va njiorika vapeghonuwa ifum¹⁷Nacho Abraham karama kiamu kyake mpaka maifunyi, nacho kaseka, kadeda ngonyi yake, Ale nakipedima mwana naoneke ko mundumi nacho aode umri o miaka ighana jimu? Ale nacho Sara, aode umri o miaka makumi tisa napedima ifee mwana?" ¹⁸Abraham kambia Makilunga, "Lu Ishmaeli napedima idamia ko kitevi kyapo!"¹⁹Makilunga kadeda, Guai, Sarai mkaapo apekufeej amwana o ghomi na nyupemlagha rina jake Isaka. Ngapeimarisha agano jakwa nacho cha agano ja ndarasi anduam na ushao wake baada icho ipa jake. ²⁰Nako kidedo kya Ishmaeli ngakuichwa. Lambwa, ngapemninga mbora, na ngape muninga iva na ushao na imuongerija munu. Nyapeva papa o vasongoru ikumi na ivi va mbari, na ngapemvika iva orika ludue. ²¹Kake agano jakwa ngapejivika iva imara na Isaka, nacho Sarai apefee kwapo kigheri cha iki wakani."²²Emarija ideda nacho, Makilunga kakure ko Abraham. ²³Nacho Abraham kamwiria Ishmaeli mwanake, na vose vaja valeghonekiya numbenyi yake, na vose vaja valeuruwa ko hela ake, kila mundumi gholosi ya vandu va numba ya Abraham, valedinuwa osese lo shemba lo njonyi ya mbele ko mfuri icho chakundu Makilunga alebia.²⁴Abraham nyaveode umri o miaka makumi tisa na tisa edinuwa osesenyi luake na shemba sha njionyi yake ya mbele. ²⁵Nacho Ishmaeli mwanake nyaveode umri o miaka ikumi na iradu edinuwa osesenyi lo njionyi ya shemba shake sha mbele. ²⁶Mufuri uja vose vevavi Abraham na Ishmael mwanake valedinuwa, nyiho ²⁷ghomi vose va numba yake valedinua, iva uyi anduam na vaja valeonika numbenyi ya vaja valeuruwa ko hela yafuma ko mughenu.

Chapter 18

¹Yahwe nyalemfumia Abraham ipo Mialoni ya Mamre, avekeri adamije mongo o hema kigheri kya mbari. ²Kalambwa uye na, lambwa, kaona ghomi varadu vaimukanie mbele yake. Evaona, nyaledicha idiya moongo o hema ivaadija(ivapokea) na irama guanda mpaka maifunyi.³Nacho kadeda, "Mndumii, chakire ngapata upendeleo mesonyi vapo, ulangiide ngakutereva naingitija mundu apo. ⁴Ngatereva muringa kinina uendua, musanje madende vanu, mupumusike guanda ya kidi kyo. ⁵Nainyi ngapeende kando kinina, ili mujiburudishe muvenyi. Nyiho andu mpekure mdambuke ko kitevi mocha ko mutumishi wanu." Navo vakadeda, "Uta chakundu odeda."⁶Nacho Abraham kadambuka hemenyi ko Sara, nacho kadeda, "Vika movinyi, iria shipimo shiradu sha unga mcha, uukande, na ukore iboflo." ⁷Nacho Abraham kakambia indikinyi, kairia ngache ya ng'umbe ighelekiye na njicha, nacho kamuningia mdumwa ko haraka ili naiandaye. ⁸Kairia siagi na maruva na ngache iya yemaandaliwa, nacho kadera kando mbele yavo, nacho kaimukana kufui navo aja guanda ya kidi kigheri vakenaja kando.⁹Vakambia, "Mukaapo Sara nguku akeri?" Nacho kajibu. "akeri hemenyi." ¹⁰navo vakadeda, "Loi ngapeuya kwapo kigheri kya machipuko, na lambua Sara mkaapo apeva na mwana o ghomi." Sara nyavekeri akeeadanya moongo o hema ivekeri numa yake.¹¹Abraham na Sara vavekeri vasuri, umri wavo uvekeri umedambuka munu, na Sara nyavekeri ameida umri uja o mundumuka apedima ifee vana. ¹²Ko ikyo Sara kakuseka amonyi, kakudeda amonyi, "am ngamekuwa na miakwa nyi msuri, ale nangapepata ighorokiwa jo?"¹³Yahwe kambia Abraham, "Angiki Sara aseka na ideda, ale naloi ngapefee mwana, ngakeri msuri? ¹⁴Ale kuode kindo kiki kyo kyose kiomie munu ko Yahwe? Ko kigheri kija ngaledera inyi kigheri kya machipuko, ngapeuya kwapo. Kigheri ikyo mwakenyi Sara apeva na mwana o ghomi." ¹⁵Nacho Sara kalegha na ideda, "Ulaseke," Ko kitevi nyaleoguwa. Yahwe kadeda, "guai uleseka."¹⁶Navo ghomi vaja valeimukana na idambuka valaambuje guanda ielekea Sodoma. Abraham kadambuka navo ili naone njia yavo. ¹⁷Kake Yahwe kadeda, Ale ngimrike Abraham kija ngakena kusara ikiuta, ¹⁸Kikeri kee loi Abraham apeva mudue na orika luode oruu, na idiya icho njiorika sose sa dunia vapeningua mbora? ¹⁹Ko kitevi ngalemsambura ili navaelekese vana vake na numba ake ili vaiade njia ya Yahwe, vaute utakatifu na haki, ili kee Yahwe namninge Abraham shija aleshideda kwake."²⁰Nacho Yahwe kadeda, "Ko kitevi kilio kya Sodoma na Gomora nyi kidue ko kitevi kya sambi yavo nyi ndue, ²¹Luaha ngapeshika aja ngione kilio kija kilengishikiya ko kitevi kyake, kikava kee nyi loi valeuta ana valaleuta, ngapemanya."²²Ko ikiyo ghomi vaja vakaghaluka ifuma aja na vakadambuka Sodoma, nacho Abraham kabaki aja aimukiye mbele ya Yahwe. ²³Nacho Abraham nyaleshika na ideda, "Ale nyupevakumba kwacha vatakatifu anduam na vanyamari?²⁴Nakipedima vave vakeri vaode haki makumi vatanu murinyi. Ale nyupevakumba kwacha na ulautije muri ko kitevi kya ivo makumi vatanu vatakatifu vakeri iho? ²⁵Ulaute kudo guani, ivaagha vatakatifu anduam na vanyamari, kurakee vatakatifu valautiwa sava sava na vanyamari. Guai! Ale muhukumu o orika lose apeuta hakipo?" ²⁶Yahwe kadeda, "Ngaidiya Sodoma ngapata vatakatifu makumi vatanu murinyi, ngapeutija muri wose ko kitevi kyavo."²⁷Abraham kamtalua kadeda, "Lambwa, ngameada ideda na Mndumi okwa, hata chakira inyi nyi maifu na majivu! ²⁸Kuda kipeva chakire kuode vatanu vapungukie ko vatakatifu voo makumi vatanu? Ale nopeangamisa muri wose ko ipungua ivo ve vatanu?" Kadeda, 'Ngapeangamisa, chakire ngapata vandu makumi vaana na vatanu aja."²⁹Kadeda nacho kavi, na iamba, "Kipeva kuda chakira vapatikana makumi vaana aja?" Kajiu, "Ngapeutapo ko kitevi kya ivo makumi vaana." ³⁰Kadeda, Lambuwa ulailushie, Mndumi, ngadeda. Navakava makumi varadu vakapatikana aja." Kajibu, 'Ngapeutapo, chakire ngapata makumi varaadu aja." ³¹Kadeda, Lambuwa, ngaada ideda na Mundumi okwa! Nakire vapatikana makumi vavi aja." Kajibu, "Ngapenyamarapo ko kitevi kya ivo makumi vavi."³²Kadeda, "Lambue ulailushie, Mndumi, na ngapededa kindo kii ko mara ya mwisho. Na kire vapatika ikumi kuja." Nacho kadeda, ngapeangamisapo ko kitevi kya ivo ikumi." ³³Yahwe kaendelea na njia ake mara tu imarija ideda na Abraham, na Abraham kauya kanyi.

Chapter 19

¹Malika vavi vakaenda Sodoma kiukuanyi, kigheri Lutu adamije moongo o Sodoma. Lutu kavaona, kakure ivaadija, karama kiamu kyake guanda maifunyi. ²Kadeda, Lanye ghomi vakwa, ngamterevenyi mughaluke mdambuke numbenyi ya mtumishi wanu, mlayee aja kio kimu na msanje madende vanu. Ili mtukuwe kitalang'a aghera mdambuke." Navo vakadeda, "Guai, kioki jipelaa murinyi." ³Nacho kavatereva munu, mwisho vakakure anduam nacho, na vakaingia numbenyi ake. Nacho kaandaa kando na iokiya boflo jilavi kiwa chachu, vakaaja.⁴Kake kabla valamelaa, ghomi va muri, o Sodoma, vasoro vasuri vakaitengeta numba, ghomi vose ifuma kila kona ya muri. ⁵Vakamudikira Lutu, na imbia, "Ghomi vaja vaingi kuapo nguku vakeri? Vafune iha injaa vache kodu, ili jilaye navo."⁶Lutu kafuma injaa nacho kashinga moongo. ⁷Kavavia, "Ngamlerevenyi, vandodu mlaute shivichua. ⁸Lambua, ngaode vepu vavi navo valemelai na mundumipo. Ngatereva ngivaende kwanu, na muvautiye kyokyose kija mpekiona kee kicha mesonyi vanu. Mulaule kyokyose ko ghomi va, ko kitevi vacha guanda ya kirinje kya kahi kakwa.''⁹Vakadeda, "Kure iha!" Vakadeda kavi, iuu nyalecha kadamia iha cha mughenu, na luaha nyava nyicho muamusii! Luaha jipekuka va ovichuwa iguwe kuliko ivo." Navo vakamsonga munu mundu cho Lutu, vakashikiya ifunja moongo.¹⁰Kake ghomi vaja vakamwada Lutu vakamdera numbenyi na ishinga moongo. ¹¹Navo vaghenu vaja va Lutu vakavakava ko upofu ghomi vaja vavekeri injaa ya numba, vasoro na vasuri ko anduam, kura kee vakalemwa kigheri vakeushigha moongo.¹²Navo vandu vaja vakambia Lutu, Ale nyuode mundu ungi oose iha? Vako vapo, vana vapo na vepu vapo, na oose ungi akeri ina murichu, undevafuna iha muriu. ¹³Ko kitevi jinashigha jiangamisa sehemu hii, ko kitevi mashitaka vake mbele ya Yahwe vafoja mpaka nyajiduma jiangamise."¹⁴Lutu kafuma na kadeda na vako vake, ghomi vaja vavekeri aduaje vaka kuavo, kavavia, "Jikurenyi haraka andu ha, ko kuwa Yahwe nyauri nangamise muri iuu.' kake vako vake valeona chambele nyakena vatania. ¹⁵Kitalang'aaghera, malaika vakamtereva Lutu, vakambia, kure, iria mkaapo na vepu vapo na vevavi iva vakeri iha, ili ulachedeki ya ko ikagua ja muri iuu."¹⁶Kake vakachelewa chelewa. Ko ikyo vandu vaja vakamwada kuoko kuwake, na kuoko ko mkaake, na maoko va vepu vake vevaavi, ko kitevi Yahwe nyalevaadia makene. Vakavafuna injaa, na ivadera injaa ya muri. ¹⁷Ve vafuna injaa umu o vandu vaja kavavia, "Kukire kuonyi ngoo yapo! ulalambue numa nama uladamie andu kokose iha ibotonyi ijii. Toroka udambuke mafumbu nyi ili kee ulache aghiwa kwacha."¹⁸Lutu kavavia, "Guai, lanye vomi vakwa! ¹⁹Mtumishi wanu nyapata kibali mesonyi vapo, na nyongilora ucha mudue munu ko iokoa maisha vakwa, kake ngapedima torokia mafumbunyi po, ko kitevi mavichua vapengishikia na ngapepa. ²⁰Lambwa, muri uja aja nyukeri kufui ngipie aja, na nyi munina. Ngatereva ngitijenyi ngikambije aja (Ale uja nyi muninapo?), na maisha vakwa vape kiruwa."²¹Nacho kambia, "Eee sawa, ngaidikija kiterevo ikiyo kee ngapeuwangamisa muri cho usa ousendapo. ²²Upesi! toroka uende aja, ko kitevi ngapeta kyo kyosepo mpaka ushike aja." Ko ikyo muri uja ukalaghua Soari.²³Ruva jivekeri jimefuma kitalang'a orikenyi kigheri Lutu aleshika Soari. ²⁴Nacho Yahwe kauasa Sodoma na Gomora kibiriti na modo ifuma ko Yahwe ruveu. ²⁵Kainyamara miri iya, na iboto jose, na shose shivekeri murinyi, na mara vaja valefuma guanda.²⁶Kake muka o Lutu uja avekeri numa ake, kalambua numa, kava ngoo ya chumbi. ²⁷Abraham katukwa kitalang'a aghera kaenda aja andu avekeri aimukie mbele ya Yahwe. ²⁸Kalambwa guanda ielekea Sodoma na Gomora na ieleke orika luose lo inotonyi. Kaona na lambua, musu nyuvekeri ukeenda uye ifuma guanda cha musu o itanuru.²⁹Kigheri Makiluna alenyamara miri ya ibotonyi, Makilunga kamkumbuka Abraham. Kamfuna Lutu ifuma maangamisinyi ajaiandu aleangamisa miri isa Lutu aledamia.³⁰Nacho Lutu kadoja uye ifuma Soari na idambuka ndedamia mafunyi akeri anduam na vepu vake vevavi, ko kitevi nyaleogua idamia Soari. Nacho kadamia mbakonyi, icho na vepu vake vevavi.³¹Uja o kuvoka kambia uja munina, "Papa oduu luaha nyi musuri, na kuode mundumi andu ko kose olaa na isee ihana na desturi ya orika luosepo. ³²Njo jimuninge papa guari ili jilaye nacho ili kee jiongerije ushao o papa oduu.'' ³³Ko ikiyo vakamuninga guari kio kija. Nacho uja okuvoka kaingia na kalaa na ndiye; ndiyye alemanya kee kigheri kiki alecha kalaapo, nama kigheri aletukwapo.³⁴Mufuri uja okavi uja okuvoka kambia mwanavo, "Adanya, kio kya ivo ngalelaa na papa. Na jimuninge guari kavi kio kya inu, na uingie undelaa nacho, ili jiongerije ushao o papa oduu." ³⁵Navo vakamuninga guari kavi ndiavo kio kija, na uja munina kaenda kandelaa nacho. Ndiye alemanya kee kigheri kiki alelaapo. Nama kigheri alelukwapo.³⁶Navo veepu ivo va Lutu vakapata mimba ya ndiavo. ³⁷Okuvoka kafee mwana o ghomi, nacho kamulagha rina jake nyicho Moabu. Nacho kava nyicho ndiye o Moabu mpaka inu ijii. ³⁸Na uja munina nacho kafee mwana o ghomi, nacho kamlagha rina jake nyicho Benami. Iuu nyicho ndiye o vandu va Waamoni mpaka inu ijii.

Chapter 20

¹Abraham kaoda kiaro kyefuma aja mpaka orika lo Negebu, nacho kadamia gholosi ya Kadeshi na Shuri. Kava mughenu akedamia Gerari. ²Abraham kadeda eveveda na mkaake Sara, "kee nyi msacha okwa." Ko ikiyo Abimeleki mangi o Gerari kaduma vandu vake vachemwiria Sara. ³Kake Makilunga kamfumia Abimeleki kio ko iloswa, kambia, "Lambuwa, igue nyi upie ko kitevi kya muka icho omwiria, ko kuwa nyi muka o mundu."⁴Basi Abimeleki nyavekeri bado amemushikia ko ikyo kadeda, "Mndumi, aluaha le nopeagha orika luja luode haki? ⁵Ng'amba nyicho amonyi alengivia, Sara nyi msacha ake?' Nacho Sara amonyi nalengivia, 'Keenyi munduavo.' Ngauta iki ko uadilifu o ngoo yakwa na ko maoko valaode ovichwa."⁶Nacho Makilunga kadeda nacho ko iloswa, "Loi, ngaichi kee nyouta ikyo ko ngoo ya uadilifu wapo, na inyi ngalekuima ulaute sambi kitevi kyakua ngimonyi. Nyikiyo maana ngalakuruhusu umwade. ⁷Ko ikyo, muurighe mukaacho o mundu, ko kitevi munducho nyi muiroto. Apekuterevia, na upedamia. Kake ulamemurighe, umanye kee iguwe anduam navose vakeri va kwapo mpepa muose.⁸Abimeleki katukwa kitalang'a aghera kavadikira vatumishi vake vose vache kuake. Kavavia shindo shose, na vandu vaja vakaogua munu. ⁹Nacho Abimeleki kamdikira Abraham kambia, "Angikiyo iki ujiutia? Nyi ko kitevi kiki ngakuutia sambi isa ong'iendie inyi na umangi okwa sambi nyi ndue? Nyongiutia inyi kindo nakyo kilainyarie kiutwa."¹⁰Abimeleki kambia Abraham, "Ngikyo kileku ningia igue iuta kindo iki?" ¹¹Abraham kadeda, "Nyi ko kitevi ngalekusara kee kuode imiogua Makilunga ina kwanupo, na kura kee vapengiagha ko kitevi kya muka okwa.' ¹²Kura kee nyi loi nyi msacha okwa, mwanakanyi o papa okwa, kura chii mwanakanyi o mamapo; na nyicho aleutika iva muka okwa.¹³Kigheri Makilunga engisembera numbenyi ya papa na ienda kiaro ifuma andu idambuka andu kungi, ngalembia muka akuwa, ko kila andu jipedambuka, ulangilore ukundo wapo cha muka akwa guai: Ko kila andu jipedambuka, uambe ihusu inyi, "Nyi msaacha apo."" ¹⁴Nyiho andu Abimeleki aleiria mamondo, kairi maksai, masinga va ghomi na vava vaka kamninga Abraham. Basi Abimeleki kamuurigha Sara, muka o Abraham.¹⁵Abimeleki kambia, Lambua, orika lokwa lukeri mbele yapo. Damia andu ko kose okunda." ¹⁶Na ko Sara kambia, lambua, ngamuninga munduanu shipande kiku kimu sha hela. Nasho nyi ko kitevi kye shikija ikosa jojose japo mesonyi ko vose vakeri anduam na igue na mbele ya kila mundu usa omuvika nave na haki."¹⁷Nacho Abraham katereva ko Makilunga, Na Makilunga kamkira Abimeleki, mukaake, na vatumwa vake va vaka navo vakadima ipata vana. ¹⁸Ko kilevi kya Yahwe nyekeri amevapunga vaka vose va numba ya Abimeleki iva iva vagumba ko kilevi kya Sara, muka o Abraham.

Chapter 21

¹Yahwe kamuadanya Sara ko makini chakundu alembia, Yahwe kamuutia Sara chakundu alembia. ²Sara kapata mimba nacho kamfeja Abraham mwana o ghomi usurinyi wake, ko kigheri kija kija Makilunga alembia. ³Abraham rina mwanake, nacho aleo nekiya kwake, na Sara, Isaka. ⁴Abraham kamudina mwanake Isaka amesisa mifuri nane, chakundu Makilunga avekeri amembia.⁵Abraham nyaveoghode umri o miaka ighana jimu kigheri mwanake Isaka eghonika kwake. ⁶Sara kambia, "Makilunga nyongiutia seko; kila mudnu kaishuwa nyapeseka anduam nainyi." ⁷Nacho kadeda, "Nyunga apededa ko Abraham kee Sara apelea mwana, na luaha loi ngame mfeja mwana o ghomi ko usuri wake!"⁸Mwana kaleha mpaka kadumbujwa ionga, na Abraham kauta ndima nduwe mufuri uja Isaka aledumbuja ionga. ⁹Sara kamwona mwana o Hajiri Mmisri, uja avekeri aleonekiya ko Abraham, kamrasa.¹⁰Ko ikyo kambia Abraham, "Mudchire mkaachu mtumwa anduam na mwanake: ko kitevi mwana cho o mukaa mtumwa apedima iva murisi anduam na mwanakwa Isaka." ¹¹Ijambo ijo jikahusunisha munu Abraham ko kitevi kya kee nyi mwanake.¹²Kake Makilunga kambia Abraham, "Ulahusunike ko kitevi kya msoro chuu, nako kitevi kya muka chuu mtumwa wapo. Adanya shidedo isho akededa Sara ko kindo ikiyo, ko kitevi kipeva kipeidia ko Isaka kee ushao wapo nyupelaghua. ¹³Ngapemuuta nave mwana o uya ko orika, ko kitevi nyi ushao wapo."¹⁴Abraham katukwa kitalang'a aghera, kairia boflo na ndivi ya muringa, kamuninga Hajiri, kamveki ya ikosonyi jake, kafuna mundu musoro kamningia Hajiri nacho kavasembera. Hajiri kakure kadekiya olukung'unyi lo Beerisheba. ¹⁵Muringa osiija ndivinyi kamtija msoro uja ngudunyi. ¹⁶Nacho kakure kadamia kwacha kinina na msoro uja, kwacha chaandu pekumba mufi, chakundu alededa, "Ngalalambwe kipu kya mwana iho andu edamije emkabili, kafuna iruu jake kafurigha.¹⁷Makilunga kaichwa iruu jaa msorocho efugha, na malaika o Makilunga kamudikira Hajiri ifuma ruveu, kambia, "Ngikiyo kinakusumbua? Ulaogue ko kuwa Makilunga ameichwa ifugha ja msoro andu akeri. ¹⁸Imuka umuimusane mwana, na umuvikie ngoo; am ngapemvika nave orika ludue."¹⁹Nacho Makilunga kashukwa meso va Hajiri, nacho kaona irungu ja muringa. Kaenda kadaha muringa, nacho kamninga uja nacho kanyua. ²⁰Makilunga kava na msoro uja, nacho kaleha. Kava edamia olukung'unyi kava mundu olasa nyamandu. ²¹Kadamia olukungunyi lo parani, na maye kamduaja muka ifuma Misri.²²Ikava kee kigheri kija Abimeleki na Fikoli kamanda o jeshi jake kambia Abraham, kambia, Makilunga nyakeri anduam na igue ko isho shose ukeshiuta. ²³Luaha ngiapia ko Makilunga kee upengiutia ovichuapo, nama mwanakwapo, nama nama ushao okwapo. Ngilora kokwa na ko orika luja uvedamije agano jija jija ja uaminifu najo ngalekulora iguwe." ²⁴Abraham kambia, "Nga apa."²⁵Abraham nacho kamlalamikia Abimeleki ko kitevi kya irungu ja muringa najo vatumishi va Abimeleki valemsoka. ²⁶Abimeleki kambia, "Ngamanya nyi unga aleuta kindo kyopo. Ulengivia torekeapo; na ngalejiichwa po ila nyinu." ²⁷Ko ikyo Abraham kairia imondo na ng'umbe ya ghomi kamningia Abimeleki, na iva vevavi vakauta agano.²⁸Nacho Abraham kasambura mamondo va vaka saba vavenyi. ²⁹Abimeleki kambia Abraham, "Ngikiyo maana ya mamondo iva va vaka saba vasa ovasmbura vavenyi?" ³⁰Nacho kamujibu, "Mamondo iva va vaka saba upevaadija ifuma mookonyi vakwa, ili kee uve nyicho ushahidi kokwa, kee ngapekula irungu iji."³¹Ko ikyo kadikira andu aja Beerisheba, ko kitevi anduaja vose vevavi valeapa kiapo kimu. ³²Valeuta agano iha Bersheba, nacho Abimeleki na Fikoli, amri o jeshi, vakauya orika lo Vafilisti.³³Abraham kavaja kidi kya muhoya iho Beerisheba. Na aja kamtereva Yahwe, Makilunga o ndarasi. ³⁴Abraham kabaki iva mughenu orika lo Vafilisti ko mifuri ifoje.

Chapter 22

¹Ikava kee baada ya shindo sho Makilunga kampima Abraham. Kambia, "Abraham!" Abraham kambia, "Au ngakeri iha." ²Nacho Makilunga kambia, "Mwirie mwanapo, mwana po o kianya umukundiye, Isaka, udambuke nacho orika lo moria. Umufune cha sadaka ye kora uye ya mafumbu vaja usambure jimu, najo ngapekuvia." ³Nacho Abraham katukwa kitalang'a aghera, kakava ipunda jake, kavairia vasoro vake vavi, anduam na Isaka mwanake. Katema inngu ko ajili ya sadak ye kora, nacho kapanga kiaro kiyedambuka andu Makilunga alembia.⁴Mfuri akaradu Abraham kalambua uye kaona andu kukeri uye. ⁵Abraham kavavia vasoro vake, "Damienyi iha anduam na ipundaji, inyi na Isaka jipedambuka aja. Jipereva na ade jipeuya iha kwanu." ⁶Nyiho Abraham kairia inngu ko kitevi kya sadaka ye kora kasivekia uye ya Isaka mwanake. Kuokonyi kwake kairia modo na kiandu; na vose ve vavi vakakure anduam.⁷Isaka kadeda na Abraham ndiye kambia, "Papa," nacho kadeda, "Eee mwanakwa." Kambia, "Lambua iuu nyi modo na inngu, Aaa imondo ja sadaka ye kora jeku?" ⁸Abraham kambia, "Makilunga amonyi apejininga imondo ko kitevi kya sadaka ye kora, mwanakwa." Ko ikyo vakaendelea, vose ve vavi anduam.⁹Veshika anduaja Makilunga alembia, Abraham kashumba mazibahu aja nacho kalekeria inngu uye yake. Nacho kampunga Isaka mwanake, nacho kamlara uye ya mazabahu, uye ya inngu sija. ¹⁰Abraham kaghorua kuoko kwake kairia kiandu ili na mwaghe mwanake.¹¹Nyiho malaika o Yahwe kamudikira ifuma ruveu nacho kambia, "Abraham, Abraham!" nacho kambia, "Inyi au iha." ¹²Kambia, "Ulaghoruwe kuoko kwapo ko msoro choo, nama ulaute kyokyose kyemuumisa, ko kitevi luaha ngaichi loi uchemwamini Makilunga, ko iona kee omuima mwanapo po, mwana o peepo, ko kitevi kyakuwa."¹³Abraham kalambua uye na lambua, numa yapo kuveode imondo ja ghomi jioduwa mbembe sake ngudunyi. Abraham kaenda kairia imondo jija cha sadaka ye kora badala ya mwanake. ¹⁴Ko ikyo Abraham kalagha andu aja, Yahwe apefuna," Na kuchelaghua kudo mpaka inuu. "Uye ya ifumbu ja Yahwe ipefunua."¹⁵Malaika o Yahwe kamudikira Abraham ko mara ya kavi ifuma ruveu ¹⁶nacho kambia - iki nyi muma o Yahwe, "Ko kitevi kya nafsi yakwa ngaapa kee ko kira outa ijambo iji, na ongiima mwanapo po, mwanapo o pekee, ¹⁷loi ngapekuninga mbora, na ngapeongerija ushao wapo cha ng'eng'eri sa ruveu, na cha maifu vakeri ngemenyi ya olubalibalinyi na ushao wapo nyupemiliki miongo ya vavichwa vavo.¹⁸Idia ushao wapo njiorika sose sa orika vapeni ngua mbora ko kitevi nyotii iruu jakwa." ¹⁹Nacho Abraham kavaghuja vasoro vake, navo vakakure vakadambuka anduam Beerisheba, nacho kadamia Beerisheba.²⁰Kikava kee baada ya shindo isho iutika Abraham nyaleviwa, "Milka amemfeja mwana, munduanu Nahori." ²¹Iva vavekeri nyi usi mwonika o kuvoka, Busi mwanavo, Kemueli uja alemfee Aramu, ²²Kesedi, Hazo, Pildashi, Yidlafu, na Bethueli.²³Bethuel kamfee Rebeka. Iva vavekeri nyi vana vaja ve nane nacho Milka alevafee ko Nahori, munduavo na Abraham. ²⁴Suria wake, nacho nyalelaghua Reuma, nacho kamfee Teba, Gahamu, Tahashi na Maaka.

Chapter 23

¹Sara nyaledamia miaka ighana jimu na makumi vavi na saba. Iyo nyiyo ivekeri miaka ya Sara. ²Sara nyalepia Kiriathi Arba, nayo nyi Bebroni, orika lo Kanaani. Abraham kaombolesa na imufughia Sara.³Nacho Abraham nyalekwe na ifuma ko mukaake amepa, kadeda na vana va ghomi va Hethi, kavavia, ⁴"Inyi nyi mughenu gholosi yanu. Ngatereva nginingenyi andu ngapemrika gholosi yanu, ili kee ngidime murika kiimba kyakwa."⁵Vana va Hethi vakamujibu Abraham, vakambia, ⁶"Jiadanye mundumi odu. Iguwe nyi mwana o Makilunga gholosi yedu. Rika kiimba kyapo makaburinyi vedu aja andu osambura. Kuode gholosi yedu apekuima ikaburi jake ko kitevi kyerika kiimba kyapo po."⁷Abraham kaimukana na itereva Makilunga guanda ya vandu va orika luja ko vana va Heth. ⁸Kavavia, kaamba, "Kokira moidikija inyi irika kiimba kyakuwa, nyiho ngiadanyenyi, mterevenyi Efroni mwana o Sohari ko aji yakwa. ⁹Mbienyi nangikumbie mbako ya Makpela, nayo nyacheimiliki, nayo nyikeri mwisho o mdeme wake. Ko ughuru kamili nangikumbie wasi wasi mbele ya vandu cha miliki yerikia."¹⁰Efroni nyavekeri adamije gholosi ya vana va Hethi, na kudo Efroni Mhiti kamujibu Abraham avekeri amevaadanya vana va Hethi, vose vasa vavekeri valecha moongo o muri wake, kadeda, ¹¹"Guai, mundumi okwa, ngiadanya. Ngapekuninga mudema na mbako iyo ikeri mudemenyi choo. Ngapekuningiya urike kiimba kyapo."¹²Nacho Abraham katereva katereva guanda mbeele ya vandu va orika luja. ¹³Kambia Efroni vandu va orika luja vakkemuadanya, kambia chakira ukeri radhi, ngalereva ungiadanye. Ngapelipa mdeme. Iria hela kokwa, na ngaperika kiimba kyakuwa aja."¹⁴Efroni kamujibu Abraham, kambia, ¹⁵"Ngatereva mundumi okwa, ngiadanya. Kipande kya guanda kiode zamana ya shekeli maghana vaana va hela, na ikyo nyi kindo kiki kati yakwa na iguwe? rika kiimba kyapo." ¹⁶Abraham kamwadanya Efroni nacho kampimia Efroni kiwango kya hela sija alesisenga mbele ya vana va Helthi vakamwadanya, shekeli maghana vaana va hela, ko mujibu o shiwango sha shipimo sha ughuru.¹⁷Ko ikyo mudeme o Efroni, nyiuvekeri ko Makpela, mbele ya mamre, mudeme andumu na mbako nyivekeri iposhi na shidi shose shivekeri iposhi mdemenyi na shivekeri mrasenyi ikafunuwa ¹⁸nacho Ibrahim ko njia yeura mbele ya vana va Hethi, na mbele ya vose vaja valecha aja moongo o muri wake.¹⁹Baada ya isho, Abraham kamrika Sara mkaake mbakonyi ya mdemenyi cho Makpela, jikeri mbele ya Mmre, nayo nyi Hebroni, ipo orika lo Kanaani. ²⁰Ko ikyo mudeme anduam na mbako shikafunua na vana va Hethi ko Abraham cha milki ya eneo jerikiya.

Chapter 24

¹Bsi Abraham nyavekeri msuri munu na Yahwe kamninga bora ko shindo shose. ²Abraham kambia isinga jake, nacho nyavekeri mudue kuliko vose va kanyi kwake na mudue o shose shija ashighode.'' Vikiya kuoko kwapo guanda ya kinama kiyakuwa ³na ngapekuvika uape ko Yahwe, Makilunga o ruveu na orika, na upemuninga mwana kwa muka ifuma ko vanakanyi va Kanaani, gholosi yavo vaja ngadamije gholosi yavo. ⁴Kake upedambuka orikenyi lokwa, na ko vandu vakwa, na imushighia mwanakwa Isaka muka."⁵Nacho isinga jake jikambia, "Kipeva kuda chakire muka cho apevadiana nainyi hadi orikenyi ilo? Ale ngapemurigha mwanacho orikenyi luja alefuma?" ⁶Abraham kambia, "Hakikisha kee upemuurigha mwanakwa kujapo! ⁷Yahwe, Makilunga o ruveu, usa alengifuna inyi ifuma numbenyi ya papa okwa na ifuma orikenyi lo vando du, na choo nyalengilarija ko kiapo malumu kambia, "Ngapevaninga vana va ushao wapo orika iluu, Ngapeduma malaika vakwa mbele yapo, na nyupepata muka ko kitevi kya mwanakwa ifumaa ipo.⁸Kake kikava mundumuka alapeva tayari, nyiho andu upeva huru ko kiapo kyakwa. Kya muhimu tu nyi kee ulache muurigha mwanakwa ipo." ⁹Ko ikyo isinga jikavikiya kuoko kwake guanda ya kinama kya Abrahamu mundumi wake, nacho kaapa ko kindo ikii.¹⁰Isinga jikairia ngamia ikumi sa mundumi waake nacho kakure. Karia aina sose sa sawadi ifuma ko mundumi wake. Kakure na idambuka mkoa o Aramu Naharaimu, muri o Nahori. ¹¹Kavailika indi ngamia inja ya muri karibu na irungu ja muringa. Kuvekeri kiukwanyi kigheri kisa vaka vachendedaha muringa.¹²Nacho kambia, "Yahwe, Makilunga o mundumi okwa Abraham, nangijalie ngipate inu nacho nalore agano ja uaminifu ko mundumi wake Abraham. ¹³Lambwa, ngaimukie iha kufui na njoro ya muringa na vepu va vandu va muri vakenacha chedaha muringa na ikafumia kee mpuu uja ngapembia. ¹⁴Na kikava kee, mpuu uja ngapembia, ngakutereva sosa nungu yapo ili ungininge muringa onywa; nacho kangivia, nyua, na kee ngapenyosa na ngamia sapoo,' icho nyicho nave usa omsamburi mtumwa wapo Isaka. Ko njia iyo ngapemanya kee ongilorora agano ja uaminifu ko mundumi okwa."¹⁵Ikava kee nama alememarija ideda, lambwa, Rebeka kacha na nungu yake ya muringa makosonyi vake. Rebeka nyaleghonika ko Bethueli mwana o Milka, muka, o Nahori, munduavo o Abraham. ¹⁶Mpuu chuu nyavekeri aghorokiye na nyavekeri bikira. Kuveode mundumi oose avekeri amelaa nachopo. Kashika irungunyi na ichuruja nungu yake, na idoja uye.¹⁷Nacho mtumwa uja kakambia ndemtorocha mpuu uja nacho kambia, "Ngatereva muringa kinina onyua ifuma nungunyi yapo." ¹⁸Nacho kambia, "Nyua ngakutereva mundumi okwa," na cho kasosa nungu yake ko mooko vake, nacho kamuninga muringa onyua.¹⁹Iho akeri amemarija imuninga muringa, kambia, "Ngapedaha muringa ko kitevi kya ngamia sapo, mpaka siimarijike inyua. ²⁰Iho kauta upesi kabusua muringa uja ukeri nungu nyi kiombonyi kija kye nyosiangamia, na kakambia kavi irungunyi kadaha muringa, kasininga muringa ngamia sake sose.²¹Mundu uja kamlambua mpuu uja akeri aghovie sau iona kee Yahwe atebirija njia yaake ana guai. ²²Ngamia semarija inyua muringa, muundu uja kaende pete ya mbua ya dhahabu iyode ilemeja ja nusu shekeli, na bangili sivi sa dhahabu ko kitevi kya mooko vake siode ilemeja ja shekeli ikumi, ²³kamvesera, "Iguwe nyi mwana o aau? Ngivia ngakutereva, Ale nakuode mwanya ipo kanyi ko ndiyo ko kitevi kyedu kyepuumsika kio iki?"²⁴Nacho kambia, "Inyi nyi mpuu o Bethuel mwana o Milka, nacho alemfee ko Nahori." ²⁵Kambia kavi, "Jiode malisho vafoje na kando, na ikeri nafasi ko ajili yapo yelaa kioki."²⁶Nacho mundu uja karama guanda na imtereva Yahwe. ²⁷Kambia, "Abarikiwe Yahwe, Makilunga o mundumi odu Abraham, nacho aletija agano jake ja uaminifu naloi mbele ya mndumi okwa. Ko kitevi Yahwe nyangisongoja moja ko numbenyi ya vanduavo va mndumi okwa."²⁸Nacho mpuu uja kakambia na idambuka ndevavia vandu va numbenyi ya mae ko shindo shi shose shafumia. ²⁹Nacho Rebeka nyaveode munduavo o ghomi rina jake nyicho Labani. Labani kakambia ko mundu uja avekeri bare barenyi kufui na irungu ja muringa. ³⁰Nacho iona hereni ya mbuenyi anduam na bangili sija maokonyi va msacha ake na iichua shidedo shija sha Rebeka msaachake, "Ikiyo nyikiyo mundu uja angivia," Nyaledambuka ko mundu uja, Lambua, nyavekeri aimukie kufui na ngamia aja irungunyi ja muringa.³¹Labani kambia, "Njio, iguwe oningua mbora na Yahwe. Angiki oimuka injaa? Ngameanda numba, anduam na andu ko ngamia." ³²Ko iko mundu uja kaingia numbenyi na isosa misigo uye ya ngamia. Ngamia naso sikaningu kando, muringa ukafuma isanja madende vake anduam na madende va vandu vaja avekeri anduam navo.³³Vakaandaa kando mbele yake, nacho kadeda, "Ngapejaapo mpaka ngiambe kija ngauri kiamba." Ko ikyo Labani kambia, "Ambaa." Nacho ³⁴kambia, "Inyi ngavekeri mtumwa o Abraham. ³⁵Yahwe nyalemuninga mbora munu mndumi okwa na luaha nyaleva mundu mdue. Nyalemuninga nyamandu sepunga na nyamandu singi, hela, dhahabu, vatumwa va ghomi na vatumwa vavaka, anduam na ngamia na punda.³⁶Sara, muka omndumi okwa, nyalemfeja mwana mundumi okwa akeri msuri, na nyalemuninga mwanake kila kindo kija akiode. ³⁷Mndumi okwa nyalengiapisha, ededa, "Ulachemduaja mwanakwa muka ifuma ko vepu Vakanaani, am ngaledamia kwavo. ³⁸Badala ake, nyi lasima uende ko vandu vaja va kanyi ko papa okwa, nako vandodu, na uduwe muka ko ajili ya mwanakwa.'³⁹Nainyi ng'ambia mundumi okwa, nakipedima mundumuka icho naleghe ivadiana nainyi.' ⁴⁰Nacho kangivia, Yahwe, usa ngakenaenda mbele yake, nacho apeduma malaika vake anduam na iguwe na upepata njia yapo, na iguwe upepata muka ko ajili ya mwanakwa ifuma gholosi ya vando du na ifuma mbarinyi ya papa okwa. ⁴¹Kake nyupe na uhuru ko kiapo kyakuwa chakire oshika ko vando du navo valakuruhusu icha nacho. Nyiho andu upeva huru ko muma okwa.⁴²Na inu ngashika irungunyi ja muringa, nainyi ngadeda, 'O Yahwe, Makilunga o mdumi okwa Abraham, ngakutereva chakire loi okusudia kiaro kyakuwa iva kiode ucha - ⁴³lambua ngakeri iha ngaimukiye irungunyi ja muringa - na kive kee mpuu icho apecha chedaha muringa, icho ngapembia, "Ngatereva ungininge muringa kinina ifuma nungunyi yaapo nyinyue," mpuu icho apengivia, ⁴⁴"Nyua, na ngapedahia ngamia sapo muringa sinyue" - nave nyicho usa omusamburia igue Yahwe, mwana o mundumi okwa."⁴⁵Ikava nama ngalamemarija ideda ngoonyi yakwa, Lambua, Rebeka kacha na nungu yake ikosonyi jake kasokiya guanda irungunyi ja muringa. Nainyi ng'ambia, "Ngalereva muringa nginyue.' ⁴⁶Naho nacho kasosa hungu yake ikosonyi jake kangivia, "Nyua, na ngapesininga ngamia sapo muringa,' nainyi nganyua, nacho kasininga ngamia muringa.⁴⁷Nainyi ngamuvesera, 'Igue nyi mpuu ouu?' Kangivia, mpuu o Bethueli, Mwana o Nahori, usa milka alemfeja kwake.' Nainyi ngamvikia pete mbuenyi yake anduam na bangili maokonyi vake. ⁴⁸Nainyi ngarama guanda ngamtereva Yahwe, na imuninga mbora Yahwe, Makilunga o mundumi okwa Abraham, usa alengisongoja ko njia yempata mpuu o vandu va ko mundumi okwa ko kitevi kya mwanake.⁴⁹Ko ikyo, jikava jikeri tayari imuutia rehema na loi, ngivienyi. Kake chekire lecho, ngivienyi, ili kee ngidime idambuka upande o kujo ana kumoso."⁵⁰Nacho Labani na Bethueli vakamjibu na imbia, "Kindo iki kyafuma ko Yahwe; jipedima ideda kwapo kidedo kyo kyose kivichua ana kichapo. ⁵¹Lambumbua, Rebeka acho iho mbele yapo. Mwirie na mudambke, ili nandeva muka o mwana o mundumi wapo, chakundu Yahwe aleamba."⁵²Mtumwa o Abraham eechuwa shidedo sho, karama amonyi guanda maifunyi ko imtereva Yahwe. ⁵³Mtumwa kaende sha hela na shipande sha dhahabu, na nguvo, kamuningia Rebeka. Kamninga nacho munduavo na maye sawadi siode thamani.⁵⁴Icho amonyi na vandu vaja vekeri iho nacho vakaja kando na inyua. Vakadamia aja mpaka kio, na vetukuwa kitalang'a, kavavia, ngiruhusunyi ngidambuke ko mundumi okwa." ⁵⁵Munduavo o ghomi na maye vakambia, mtije mpuu ichu nabaki naise ko mifuri mifui, cha mifuri ikumi. Baada ya iho apedima nadambuke."⁵⁶Kake nacho kavavia, mlangisuiye, ko kuwa Yahwe amengifanikishia njia yakwa. Ngiruhusunyi ngidambuke ko mundumi okwa." ⁵⁷Vakambia, "Jipemudikira mpuu icho na jimvesere." ⁵⁸Ko ikyo vakamdikira Rebeka na vakamvesera, "Ale upedambuka na mundu chuu?" Nacho kavajibu kavavia, "Ngapedambuka."⁵⁹Ko ikyo vakamdamada msacha ake na Rebeka, anduam na vatumishi vake va vaka veda mbuka njia andu am na vatumishi va Abraham na vandu vake. ⁶⁰Vakamuninga mbora Rebeka, navo vakambia, "Mndodu, na uve maye o shiku, na makumi va shiku, ushao wapo upate imiliki moongo o vaja vapeilusha."⁶¹Nacho Rebeka kaimu kana, icho na vatumishi vake ko itala ngamia, navo vakamvadia mundu uja. Navo vatumishi vakamuiria Rebeka, na vakadambuka." ⁶²Kigheri ikiyo Isaka nyavekeri edamia Negebu, na nyavekeri tu kandi auyaa efuma Beerlahairoi.⁶³Isaka kadambuka indekusara ipo mudemenyi kiukuanyi. Nacho elambua kaona, na kigheri akelambua kuveode ngamia siikecha! ⁶⁴Rebeka kalambua nacho kamuona Isaka, katola ifuma uye ya ngamia. ⁶⁵Kambia mtumwa, "mundu ichu nyuunga akena anga kunu mudemenyi nacho nyakena chejiadija?" mtumwa kambia, "Nyi mundumi okuwa." Nacho Rebeka kairia shela yaake kakushikija.⁶⁶Mtumwaoja kambia Isaka shindo shose shija aleshiuta. ⁶⁷Nacho Isaka kamuende hemenyi iya ya Sara maye nacho kamuiria Rebeka, nacho kava muka ake nacho kamu kunda. Ko ikyo Isaka kafarijika baada ya kipu kya maye.

Chapter 25

¹Abraham nacho nyaledua muka ungi, rina jake nyalelaghua Ketura. ²Nacho kamfeja Zimrani, Jokshani, Medani, Midiani, Ishbaki, na Shua. ³Jokshani kamfee Sheba na Dedani. Wana wa Dedani vavekeri nyi Waashuru, Waletushi, na Waleumi. ⁴Vana va Midiani vavekeri nyi Efa, Eferi, Hanoki, Abida, na Eldaa. Iva vose vavekeri vana va Ketura.⁵Abraham nyalemuninga Isaka shindo shose shija aveshiode. ⁶Na kigheri kija edamije, alamepa nyalevaninga vana va masuria vake sawadi na ivadamada orika lo mashariki, kuacha na Isaka, mwanake.⁷Isi nyiso sivekeri sa mifuri ya miaka ye ndamia jake Abraham orikenyi, miaka 175. ⁸Abraham kaomwa muomwa o mwisho nacho kapa ko usuri mucha, musuri nacho aleighuda mifuri, nacho kasangiriwa na vandu vake.⁹Isaka na Ishmaili, vana vake vakamurika mbakonyi ya Makipela, mdemenyi o Efron mwana o Soari Mhiti, mbako ikeri kufui Mamre. ¹⁰Mdeme icho Abraham nyaleuura ko vana va Hethi. Abraham karikwa aja anduam na Sara mkaake. ¹¹Baada ya kipu kya Abraham, Makilunga kamuninga mbora Isaka mwanake, na Isaka kadamia kufui na Beerlslshsiroi.¹²Na luaha iva nyivo vavekeri vana va Ishimaeli, mwana o Abraham, usa Hajiri Mmisri mtumishi o Sara, alemfee ko Abraham.¹³Iva nyivo marina va vana va Ishimaeli, ivokia mshao o kuvoka: Nebayothi - mshao o kuvoka o Ishmaeli, Kedari, Adbeeli, Mibsamu, ¹⁴Mishma, Duma, Masa, ¹⁵Hadadi, Tema, Yeturi, Nafishi, na Kedema. ¹⁶Iva nyivo vavekeri vana va Ishimaeli, na iva nyivo marina vavo, ko shiongo shavo, na ko shituonyi shavo; maseyidi ikumi na vavi vadiana na mbari savo.¹⁷Iiyo nyiyo ivekeri miaka ya Ishimaeli, miaka 137: kaomwa mwomwa wake o mwisho nacho kapa, kasang'iriwa anduam na vandu vake. ¹⁸Vaja valedamia ifuma Havila mpaka Shuri, nayo nyikeri kufui na Misri, ielekea Ashuru. Valedamia ko ilushana kati yavo.¹⁹Iva nyivo vekeri matukio ko kitevi kya Isaka, mwana o Abraham: Abraham nyalemfee Isaka. ²⁰Isaka nyaveode miaka makumi vaana kigheri akemudua Rebeka, mpuu o Bethueli Mshami wa Padani Aramu, munduavo na Labani Mshami.²¹Isaka kamtereva Yahwe ko ko kitevi kya mukaake nyavekeri mughumba, na Yahwe kamuidikija kiterevo kyake, Rebeka mukaake ka ng'ana. ²²Vana ivo vakeri ndoonyi yaake vakaanza loghia, nacho kadeda, "Ngiki kindo kii kinafumia kokwa inyii?" Kande mvesera Yahwe kindo ikyo.²³Yahwe kambia, "Maorika vavi vakeri ndoonyi kwapo, na maorika ivo ve vavi vapeleka na iposhi ndoonyi yaapo. Orika lumu lupeva na oruu kuliko lungi na uja msima nyapeva isinga ja munina.²⁴Kigheri kye kia kyeshikiya, lambwa, kuveode vana vavi mbasa ndoonyi yake. ²⁵Okuvoka ifuma nyavetoroduu osese loose cha nguvo mbii sake. Vakamlagha rina jake nyicho Esau. ²⁶Baada ya ihoo mwanavo kafuma kuokonyi kwake amuode munduavo Esau tutunu nacho kalaghua rina jake Yakobo. Isaka nyaveode miaka makumi sita kigheri jake Yakobo. Isaka nyaveode miaka makumi sita kigheri mukaake avafee vana vo.²⁷Vasoro vo vakaleha, Esau nyavekeri molasa nyama loi, mundu o musundunyi, kake Yakobo nyavekeri mundu o sau, kigheri kyose nyakeri kanyi mahemenyi. ²⁸Nacho Isaka kamukunda Esau ko kitevi nyeekeja nyama sija sekenaendua na Esau, kake Rebeka nyemukundie Yakobo.²⁹Yakobo kakora musori. Esau kacha afuma musudunyi, nyavekeri aichue njaa. ³⁰Esau akamwambia Yakobo, "Nilishe mchuzi mwekundu. Tafadhari, nimechoka!" Na hii ndiyo sababu jina lake aliitwa Edomu.³¹Yakobo kambia, "Kuvoka ngikumbia haki yapo yombonika o kuvoka." ³²Esau kambia, "Lambua, ngakeri kufui na ipaa. Nyi ngikiyo kokwa haki ya muonika o kuvoka?" ³³Yakobo kambia, kuvoka uape kokwa inyi," Ko ikyo Esau kaapa kiapo na ko njia iii kava amekumba haki yaake ya usima o mbonika ko Yakobo. ³⁴Yakobo kamuninga Esau boflo anduam na musori o mwela. Nacho kaja na kanyua, najo kakure na idambuka. Ko njia iii Esau kava ameimena haki yaake ya mbonika o kuvoka.

Chapter 26

¹Basi njaa ikafumya katika orika, kwacha na njaa ya kuwoka ambayo ilefumya siku sa Ibrahimu. Isaka kadambuka ko Abimeleki, mangi o Vafilisti ipo Gerari.²Basi Yahwe kamfumya na kambia, "Ulasoke ienda Misri; damya katika orika ngelekuvia. ³Damya katika orika ilu ilu ngelekuvia nainyi ngapeva pamoja na igwe na ngapekubariki kwani kwapo igwe na uzao wapo ngapemningenyi orikalu wose nainyi ngapetimisa kiapo ngelemwapia Ibrahimu papa wapo.⁴Ngapeuzidisha uzao wapo orika sose sa dunia sipebarikiwa. ⁵Ngapejiuta iji ko sababu Ibrahimu alinitii iru jakwa ne jitunza maelekezo vakwa, amri sakwa na sheria sakwa."⁶Kudo Isaka kadamya Gerari. ⁷Vandu va eneo ijo vakambesera uye ya mkake nyeneamba, "Ichu nyi msacha akwa," Nyeneogwa iamba, "Ichu nyi mka okwa" Ko kuwa nyeneata vandu va orika ilu vapemuagha ili vamuirye Rebeka, ko kuwa nyaorokye kiamunyi." ⁸Baada ya Isaka iva amedamya aja ko muda ulehye kukafumya kwamba Abimeleki mangi o Vafilisti nyeleshingija katika idirisha. Lambwa kamwona Isaka anampapasa Rebeka, mkake.⁹Abimeleki kamdikira Isaka kwake ne amba, "Lambwa ko loi icho nyi mkapo. Ngiki uleamba, 'Icho nyi msacha okwa?" Isaka kambia, "Nyi kindo kiki iki ujifanyia? Umu o vandu nedima bila shaka nalae na mkapo na igwe nodima iende hatia uye yedu." ¹⁰Abimeleki kambia, "Ni jambo gani hili ulilotufanyia? Mmojawapo wa watu angeweza bila shaka kulala na mke wako, nawe ungeweza kuleta hatia juu yetu." ¹¹Koikyo Abimeleki kavakanya vandu vose ne amba, "Mndu yeyose apemtula mndu ichu ana mkake apeaghwa."¹²Isaka kavaja mazao katika orika lone vuna mwaka icho shipimo mia, ko kuwa Yahwe nyelembariki. ¹³Mndu icho kava tajiri, nacho kaongerijika zaidi mpaka kava mkuu sana. ¹⁴Nyeleva na mamondo na ng'umbe na familia ndue. Vafilisti vakamuonea wivu.¹⁵Basi sisima shose watumishi va papa wake vekeri vameshikula katika siku sa Ibrahimu papa wake, Vafilisti vakashileghya ne shichirisya maifu. ¹⁶Abimeleki kambia Isaka, "Kure kati yedu, ko kuwa igwe nyuode oru kuliko ise." ¹⁷Koikyo Isaka kakure aja ne damya katika ibonde ja Gerari, ne damya aja.¹⁸Ko mara ingi kavi Isaka kakula shisima sha mringa ambasho shekulwa siku sa Ibrahimu papa wake. Vafilisri vekeri vameshiruvija baada yepa kwake Ibrahimu. Isaka kashidikira shisima ko marina ambayo akeri aneshidikira papa wake.¹⁹Watumishi va Isaka veshikula katika ibonde, vakaona kisima kya mringa okeri unabubujika. ²⁰Vachungaji va Gerari vakaloja na vachungaji va Isaka, na kambia, "Ichunyi mringa odu." Koikyo Isaka kakidikira kisimakyo "Eseki," ko sababu vauloja nacho.²¹Vakakula kisima kingi, vakaloje ikyo nakyo koikyo kakidikira "Sitina." ²²Kakure iho ne kula kisima kingi kake ikyo valekilojapo. Koikyo ka kidikira Rehobothi, ne amba, "Lwaka Yahwe ameuta nafasi yake, na jipefanikiwa katika orika."²³Kisha Isaka kadambuka Beersheba. ²⁴Yahwe kamfumya kio ikyoikyo ne amba, "Inyi nyi Makilunga o Ibrahimu papa wapo. Ualaogwe ko maana inyi ngakeri pamoja na igwe na ngapekubariki ne kuvidisha shizazi shapo, ko ajili ya vatumishi vakwa Ibrahimu." ²⁵Isaka kashumba madhabahu aja na kajidikira rina ja Yahwe. Kakava hema jake aja na vatumishi vake vakakula kisima.²⁶Kisha Abimeleki kambadya ifuma Gerari, pamoja na Ahuzathi, mong'wake, na Fikoli, jemedari o jeshi. ²⁷Isaka kavavia, "Ngiki mocha kokwa, kwani mlengisua ne ngidichira kwanu.²⁸Navo vakaamba, 'jaona yakini kwamba Yahwe ameba naigwe. Koikyo jikaamua kwamba kuve na kiapo kati yedu, kudo, kati yedu naigwe. Koikyo jifanye agano na igwe, ²⁹kwamba hautatudhuru kama ambavyo ise jilekudhurupo, na kama ise jilekulendea ndughucha igwe na jakutija ukure ko amani. Ko loi, Yahwe amekubariki."³⁰Koikyo Isaka kavaandalia ndima vakajunenywa. ³¹Vakatukwa movinyi kitalang'a na vakaapiana kiapo. Kisha Isaka kavaruhusu ifuma, navo vakamtija katika amani.³²Siku iyo iyo vatumishi vake vakacha ne mbia uye ya kisima ambakyo vakikula. Vakaamba, "Jaona mringa." ³³Kakidikira kisima kija Shiba, koikyo irina ja mri uja nyi Beersheba hata leo.³⁴Esau eada miaka arobaini akajitwalia mka, Yudithi mwana Beeri Mhiti na Basemathi mwana Eloni Mhiti. ³⁵Vakamhuzunisha Isaka na Rebeka.

Chapter 27

¹Isaka andu aleva msuri na meso vake iva valemeje kiasi cha kutokuona, nyalemdikira Esau, mwanawake mduwe, ne imbiya, "Mwanakwa. Icho kaamba, inyi iha. ²Akambia, "Lambwa, inyi kameva msuri, ngaiche siku yakwa nyipa kokwapo.³Ko hiyo iria silaha sapo, podo jako na uda wapo, na udambuke uwandani undengiwindya mnyama. ⁴Ungiandalie kando kilodiye, aina ija ngaikundye, ngikije ne kubariki kabla kalamepa.⁵Basi Rebeka kaichwa Isaka anededa na Esau mwanake. Esau kadambuka uwandanyi iwinda mawindo ne icha navo. ⁶Rebeka kadeda na Yakobo mwanake ne imbiya, lambwa, ngamwicha papa wapo amededa ne Esau mdwanu wapo. Kambiya, ⁷'Ngiendye mnyama ne ingitobirwa kando kilodye ili ngikeje ne ikubariki mbele sa Yahwe kabla ye ipa kokwa.'⁸Ko ikyo luaha, mwanakwa, adanya iru yakwa cha kundu nganekuvia, ⁹Dambuku kundinyi, na ungiendye mamburu vavi, na inyi ngapeanda kwando kilodye ifumana navo ko ajili ya papa wapo, ko namna aikundye. ¹⁰Upengidamada ko papa wapo, ili kwamba nakije, ne ikubariki kabla alamepa."¹¹Yakobo kambiya Rebeka mama wake, "Lambwa, Mndudu okwa Esau nyi mndu aode mamberi, na inyi nyi mndu laini. ¹²Pengine papa okwa nyapengigusa, nainyi ngapeonekana kama mdanganyifu kwake. Nainyi ngapejiedye laana badala ya baraka."¹³Mama wake kambiya, "Mwanakwa, tija laana yoyose ive uye yakwa, igwe adanya iru yakwa, dambuka ungiendye. ¹⁴Hivyo Yakobo nyaledambuka ne iiria mamburu ne ivaende ko mama wake, na mama wake ka andaa kando ilodye, cha kija akikundye papa wake.¹⁵Rebeka kairya nguvo njicha sa Esau, mwanake mduwe, avekeri naso kanyi kwake na kamrarika Yakobo, mwanake mnina. ¹⁶Kamrarika njini ya mwanambuzi ko moko vake na ko sehemu laini sa njingo wake. ¹⁷Kadera ko moko va Yakobo kija kando kilodye, na mkate aliokuwa ameuandaa.¹⁸Yakobo kaadambuka ko papa wake ne imbiya, "Papa kwa, icho kaamba, "Inyi iha; U nyunga igwe, mwanekwa?" ¹⁹Yakobo kambiya papa wake, "Inyi nyi Esau muonika wapo o kuvoka; ngameuta cha kundu ongiagiza. Basi damya na uje sehemu ya mawindo vapo, ili ungiberiki."²⁰Isaka kambiya mwanake, imekuwaje umepata kwa haraka hivyo, mwanangu? Kaamba, nyi ko kitevi Yahwe Makilunga wap amengiendye." ²¹Isaka kambiya Yakobo, "Njoo kufui na inyi, ili ngikuguse, mwanakwa, ili ngimanye kama loi igwe nyi mwanakwa Esau ana wai."²²Yakobo akamkaribia Isaka baba yake, na Isaka akamgusa na kusema, "Sauti ni sauti ya Yakobo, lakini mikono ni mikono ya Esau." ²³Isaka hakumtambua, ko kitevi moko vake vaveude mamberi, cha moko va Esau mdwavo wake hivyo Isaka akambariki."²⁴Kaamba, "Igwe loi nyi mwanakwa Esau?" Nacho kaamba, "Nyi nyinyi." ²⁵Isaka kaamba, "Ingiendye kando kakwa, na ngije mawindo vapo ili ngikubariki," Yakobo kakiende kando kwake. Isaka kaja, na Yakobo kamwendye mvinyo akanywa.²⁶Kisha Isaka papa wake kambiya, "Sogea kufui na inyi na ungibusu, mwanakwa." ²⁷Yakobo kaserya na kumbusu, nacho kadasha harufu ya nguvo sake na kumbariki. Kaamba, "Lambwa, harufu ya mwanakwa ni kama harufu ya shamba alilolibariki Yahwe.²⁸Makilunga nakuninge sehemu ya umande wa mbinguni, sehemu ya unono wa nchi, na wingi wa nafaka na mvinyo mpya.²⁹Vandu na vakutumikie na mataifa yainame chini yako. Uwe bwana juu ya ndugu zako, na wana wa mama yako wainame chini yako. Kila anayekulaani na alaaniwe; na kila anayekubariki abarikiwe."³⁰Mara Isaka alipomaliza kumbariki Yakobo, na Yakobo ndo ametoka mbele ya Isaka baba yale, Esau ndugu yake akaja kutoka mawindoni. ³¹Naye pia kaandaa kando kilodye ne imwendye ko papa wake, "Papa, inuka na uje baadhi ya mawindo ya mwanapo, ili udime ngibariki."³²Isaka papa wake kambiya, "U nyunga igwe? Kaamba, "Inyi nyi mwanapo, Esau, muonika wapo o kuvoka." ³³Isaka kadedema munu ne iamba, "Nyavekeri nyunga aliyewinda mawindo na ingiendye? Ngaleja kiso kabla ulamecha, na inyi nimembariki. Apibarikiwa, ko loi."³⁴Esa aliposikia maneno ya baba yake, kafurighako kilio kidue na kya uchungu munu, na kambia papa wake ungibariki na inyi, inyi pia papaokwa." ³⁵Isaka kaamba, mndwanu nyalecha iha ko hila na ameiriya baraka sapo."³⁶Esau kaamba, "Je aledikirwa Yakobo ko haki? Ko maana amengilemba mara kavi kudi. Nyaleiriya haki yakwa ya mzaliwa o kuvoka, na lambwa, luaha ameiriya baraka yakwa." Na kaamba, "Je hukuniachia baraka? ³⁷Isaka akajibu ne imbiya Esau, "Lambwa, ngamemfanya iva bwana wako, na ngamemninga nafaka na divai. Je ngikufanyie ngikyo mwanakwa?³⁸Esau kambiya papawake, "Je uode hata baraka imuko ajili yakwa, papakwa? Ngibariki na inyi, hata inyi pia papaokwa, Esau kafurigha ko iru.³⁹Isaka papa wake kajibu ne mbiya, "Lambwa, mahali unapoishi patakuwa mbali na utajiri wa nchi, mbali na umande juu angani. ⁴⁰Kwa upanga wako utaishi nawe utamtumikia ndugu yako. Lakini utakapoasi, utaiondoa nira yake shingoni mwako."⁴¹Esau akamchukia Yakobo ko kitevi kya baraka ambayo papa wake alemninga. Esau akajisemea moyoni, "Siku sa maombolezo ko ajili ya papa okwa simekaribia, baada ya hapo ngapemwagha mndodu Yakobo." ⁴²Rebeka kaviwa shidedo sa Esau mwanake mdue hivya kaduma ne imdikira Yakobo mwanaki mnina ne imbiya, "Lambwa, Esau mndwanu yako nyanejifariji uye yapo ko kupanga ikuagha.⁴³Ko ikyo luaha, mwanakwa, uadanye na ukambije ko Labani, ndugu, okwa, huko Harani. ⁴⁴Udamye nacho kitambo, mpaka hasira sa mndwanu wako andu sipepungua, ⁴⁵Hata hasira sa mndwanu wapo itakapokuondokea, ne ivadima ulivyomtenda. Kisha ngapeduma ni iku urigha ifuma aja. Ko ngikyo ngivadese inywe vose ko siku imu?⁴⁶Rebeka kambiya Isaka, "Ngamechoka na maisha ko kitevi ya hawa binti za Hethi. Ikiwa Yakobo apeiriya umuwavo o binti wa Hethi iva mkake kama vakaiva, baadhi ya binti za nchi, maisha yatakuwa na maana gani kwangu?"

Chapter 28

¹Isaka kamdikira Yakobo, akambariki, na kumwagiza, ulairiye mndumka kwa wanawake wa Kikanaani. ²Inuka, nenda Padani Aramu, ko numba ya Bethueli papa o mama yake, na uiriye mndumka aja, mmoja wapo wa binti za Labani, kaka wa mama yako.³Makilunga Mwenyezi na akubariki, akupe uzao na akuzidishe, hata uwe wingi wa watu. ⁴Na nakuninge baraka ya Ibrahimu, igwe, na uzao ambapo umekuwa ukiishi, ambayo Makilunga alimpa Ibrahimu."⁵Hivyo Isaka akamwondoa Yakobo. Yakobo akaenda Paani Aramu, kwa Labani mwana va Bethueli Mwaramu, kaka wa Rebeka, mama yao Yakobo na Esau.⁶Basi Esau alipoona kwamba Isaka amembariki Yakobo na kumpeleka Padani Aramu, kuchukuwa mke ifuma aja, kake pia kaona kwamba isake alikuwa amembariki na kumwagiza akisema, usichukuwe mke katika wanawake wa Kanaani." ⁷Esau pia akaona kwamba Yakobo alikuwa amemtii baba yake na mama yake, na alikuwa amekwenda Padani Aramu.⁸Esau kaona kwamba wanawake wa Kanaani hawakumpendeza Isaka baba yake. ⁹Hivyo kadambuka ko Ishmaeli, ne iiriya, kwacha na vaka aliokuwa nao, Mahalathi binti Ishmaeli, mwana wa Ibrahimu, dada wa Nebayothi, kuwa mke wake.¹⁰Yakobo akatoka Beersheba na akaelekea Harani. ¹¹Akacha mahali fulani na kadamya aja kio kucha ko kuwa ruva jivekeri limekuchwa, Akachukuwa mojawapo ya mawe katika eneo hilo, akaliweka chini ya kichwa chake na akalala usingizi katika eneo hilo.¹²Akaota na kuona ngazi imewekwa juu ya nchi. Ncha yake ilifika hata mbinguni na malaika wa Makilunga walikuwa wakishuka na kupanda juuyake. ¹³Lambwa, Yahwe ameimukana uye yake ne iamba, "Inyi nyi Yahwe, Makilunga o Ibrahimu papa wake na Makilunga o Isaka. Nchi imelala uye yake, ngapekuninga igwe na ushao wapo.¹⁴Ushao wapo upeza cha maifu ya ardhi, na utaenea mbali kuelekea magharibi, mashariki, kaskazini, na kusini. Iidiya kwapo na iidiya ushao wapo familia zote za dunia zitabarikiwa. ¹⁵Lambwa, inyi ngakeri na igwe, na ngapekuringa kila undu unedambuka, Ngapekuurigha kwa nchi hii tena kwani sitakuacha. Nitafanya kila nililokuahidi."¹⁶Yakobo akaamka katika usingizi, na akasema, Hakika Yahwe yupo mahali hapa, sikujua hili." ¹⁷Kaogwa neamba, eneo hili linatisha kama nini! Hili sio kingine zaidi ya nyumba ya Makilunga. Hili ni lango la mbinguni."¹⁸Yakobo katukwa mapema kitalang'a na airiya igho alilokuwa ameliweka chini ya kichwa chake. Akaliweka kama nguzo na kumimina mafuta juu yake. ¹⁹Akapaita pale Betheli, lakini jina la kawaida la mji lilikuwa Luzu.²⁰Yakobo akatoa nadhiri, kusema, "Ikiwa Makilunga apeva na inyi na apengiringa ko njia nganeida na apengininga mkate wa kula, na mavazi ya kuvaa, ²¹hata ngakauya salama ko numba ya papa okwa, ndipo Yahwe apeva Makilunga wake. ²²Kisha igho iji ngalejidera vha nguzo jipeva igho takatifu. Ifuma ko kila utakachonipa. Ko hakika ngapekuninga kavi sehemu ya ikumi."

Chapter 29

¹Kisha Yakobo akaendelea na safari yake na akafika katika nchi ya watu wa mashariki. ²Hata alipotazama, akaona kisima kondeni, na, tazama, makundi varadu va mamondo vavekeri vamelala kando yake, kwani ifuma ko hicho wangeyangwesha makundi, na igho uye ya momunyi o kisima ilikuwa kubwa. ³Wakati makundi vose yangekusanyika pale, wachungaji wangevingirisha jiwe kutoka ko momuo kisima na kuwangwesha kondoo, na kisha iurigha igho uye ya momu o kisima, andu aja.⁴Yakobo akawambia, "Ndugu zangu, ninyi mnatokea wapi?" nao wakasema, "Tunatoka Harani." ⁵Akawambia, "Mnamfahamu Labani mwana wa Nahori?" Wakasema, "Tunamfahamu." ⁶Kavavia, "Je hajambo?" Vakaamba hajambo?" Na lambwa aja Raheli binti yake anakuja na kondoo."⁷Yakobo kaamba, "Lambwa nyi sanyenyi. Sio wakati wa kukusanya kondoo pamoja. Mnapaswa kuwanyweshea kondoo na kisha mkaenda na kuwaache wachunge." ⁸Wakamwambia, "Jipedima ivanywesha mpaka makundi vose vakusanyike anduamu. Nyiho wanaume vatakapovingirisha igho ifuma mlangonyi mwo kisima, na nyiho tulawamwesha kondoo."⁹Wakati bado Yakobo anededa navo, Raheli acha anduamu na mamondo va papawake, kwani nyekeri anevaombwa. ¹⁰Yakobo emwona Raheli, binti o Labani, kaka wa mamayake, Yakobo acha uye kajivingirisha igho ifuma mlangonyi mwo kisima, na akamunyweshea kondoo wa Labani, kaka wa mama yake.¹¹Yakobo akambusu Raheli na akalia kwa sauti. ¹²Yakobo kambiya Raheli kwamba nyuvekeri nyi mndodu o papa okwa, na kwamba alikuwa mwana o Rebeka. Kisha icho kakambiya indembiya papa wake.¹³Labani andualeichwa habari ihusu Yakobo mwana wa dada yake, kadambuka indekojana nacho, kamkumbatia kambusu, ne imwende kanyi kwake Yakobo kambia Labani mambo iva vose. ¹⁴Labani kambia, "Ko hakika igwe ni ifua jakwa na nyama yakwa, kisha Yakobo kadamia nacho ko mori umu.¹⁵Kisha Labani kambia Yakobo, "Je ungitumikie bure ko kuwa igwe nyi mndodu okwa? Ngivia ujira wapo upevakuda? ¹⁶Basi Labani nyavekeri na binti vavi, irina ja mdue lilikuwa nyi Lea, na irina ja mnina lili kuwe Raheli. ¹⁷Meso va Lea vavekeri dhaifu, kake Raheli nyavekeri aorokye o umbo na mwonekano. ¹⁸Yakobo kamkunda Raheli, kudo kaamba, ngapekutumikia miaka saba ko ajili ya Raheli, binti yapo mnina."¹⁹Labani kaamba, itakuwa vema kukupa wewe kuliko imninga mndu ungi, damiya na inyi." ²⁰Kudo Yakobo kamtumikia ko miaka saba ko ajili ya Raheli; nayo ilionekana kwake kama siku chache tu, ko ajili ya upendo aliokuwa nao kwake.²¹Kisha Yakobo kambia Labani, "Ngininga mkao kwa kwani siku sakwa zimetimia - ili kwamba ngimdue! ²²Kudo Labani kavaalika vandu va mahali hapo na kuandaa sherehe.²³Wakati wa jioni, Labani kamwiria Lea binti yake mdue ne imwende ko Yakobo, aliyelala naye. ²⁴Labani kamninga mtumishi wake ovaka Zilpa kuwa mjakazi wa Lea. ²⁵Ilipofika asubuhi, elambwa, kumbe, nyi Lea! Yakobo kambia Labani, "Nyi ngikyo iki ongiutwa? Je sikukutumikia ko ajili ya Raheli? Ko ngikyo basi umenihadaa?²⁶Labani kambia, "Siyo utamaduni wetu kumtoa binti mdogo kabla ya mzaliwa wa kwanza. ²⁷Timiza juma la bibi arusi, na tutakupa yule mwingine pia kwa mbadala wa kunitumikia miaka mingine saba."²⁸Yakobo akafanya hivyo, na akatimiza juma la Lea kisha Labani akampa Raheli binti yake kuwa mke wake. ²⁹Kake pia Labani akampa Raheli binti yake Bilha, kuwa mjakazi wake. ³⁰Hivyo Yakobo akalala na Raheli, pia kake kamkunda Raheli zaidi ya Lea. Hivyo Yakobo akamtumikia Labani kwa miaka saba mingine.³¹Yahwe akaona kwamba Lea hakupendwa, hivyo akalifungua tumbo lake, kake Raheli hakuwa na mtoto. ³²Lea kaada mimba ne iona mwana, nacho kamdikira Rubeni. Kwani mwaleamba, ko kitevi Yahwe ameliangatia teso langu; bila shaka mme wangu luaha apengikunda."³³Kisha kaada mimba kavi ne iona mwana, kaamba, ko ketevi Yahwe ameichwa kwamba sipendwi, ko hiyo amengininga mwana ungi," ne imdikira Simoni. ³⁴Kisha kaada mimba kavi ne iona mwana, kaamba wakati ichu mme wangu apeungona na inyi, ko kuwa nimemzalia wana watatu kwa hiyo akaitwa Lawi.³⁵Kaada mimba kavi ne iona mwana, kaamba wakati ia nitamsifu Yahwe." Ko hiyo apemdikira irina jake Yuda; kisha katija iona vana.

Chapter 30

¹Raheli alipoona kwamba hamzalii Yakobo watoto, Raheli akamwonea wivu dada yake. Akamwambia Yakobo, "Nipe watoto, sivyo nitakufa." ²Hasira ya Yakobo ikawaka juu ya Raheli. Kaamba, "Inyi nyi badala ya Makilunga, aliyekuzuia usipate watoto?³Kaamba, "Lambwa kuode mjakazi okwa Bilha. Laa nacho, kudo apedima iona vana magotinyi kokwa nanyi ngapepata vana vake. ⁴Kudo kamninga Bilha mjakazi kama mke wake, na Yakobo akalale naye.⁵Bilha kaada mimba ne imuonia Yakobo mwana. ⁶Kisha Raheli kaamba, "Makilunga ameamua ko faida yake. Kavaadanya maombi vake ne ingininga mwana." Ko kitevi ikyo kamdikira rina jake Dani⁷Bilha, mjakazi o Raheli, kaada mimba kavi ne imuonia Yakobo mwana o kavi. ⁸Raheli kaamba, "Ko mashindano vaode oru ngameshindana na dada okwa na kushinda." Kamdikira rina jake Naftali.⁹Lea alipoona kwamba ameacha kuzaa, akamchukuwa Zilpa, mjakazi wake, ne imdamada ko Yakobo kama mke wake. ¹⁰Zilpa, mjakazi wa Lea, akamzalia Yakobo mwana. ¹¹Lea kaamba, "hii nyi bahati njicha, hivyo kamdikira rina jake Gadi.¹²Kisha Zilpa, mjakazi o Lea, kamwona Yakobo mwana o kavi. ¹³Lea kaamba, "Ngi furaha! Kwa maana mabinti wakaniita furaha." Hivyo kamdikira irina jake Asheri.¹⁴Siku sa mavuno va ngano Rubeni kadambuka mdemenyi neiona tunguja. Kasiende ko mama wake. Kisha Raheli kambia Lea, "Ngininga baadhi ya tunguja sa mwanapo." ¹⁵Lea kambia, "Je nyi jambo jinina kupo, imwivia mme okwa? Je na luaha nyuuri iiria tunguja sa mwanakwa kavi? Raheli kaamba, kisha apelala nacho inu kio, ko ibadilishana na tunguja sa mwanapo.¹⁶Joni Yakobo akacha ifuma uwandani. Lea kadambuka kumlaki ne iamba, inu kio upelala na inyi, kuni nimekuajiri ko tunguja za mwanangu." Hivyo Yakobo akalala na Lea usiku huo. ¹⁷Makilunga kamwichwa Lea na kaada mimba ne imwonia Yakobo mwana o katanu. ¹⁸Lea kaamba, "Makilunga amengininga ujira wake ko kitevi ngelemnenga miakwa mjakazi okwa." Kamdikira irina jake Isakari.¹⁹Lea kaada mimba kavi ne imwonya mwana o katanu ko Yakobo. ²⁰Lea kaamba, "Makilunga amengininga zawadi njema, luaha miakwa apengiheshimu, ko kitevi ngamemwona wana sita." Kamdikira rina jake Zabuloni. ²¹Baadaye kaona binti ne imdikira rina jake Dina.²²Makilunga kamkumbuka Raheli ne imwadanya. Kamuninga iada mimba. ²³Kaada mimba ne iona mwa kaamba, "Makilunga amesimbera aibu yake." ²⁴Kamdikira irina jake Yusufu, kaamba, Yahwe amemuongerija mwana mwingine."²⁵Baada ya Raheli kumzaa Yusufu, Yakobo kambia Labani, "Ngitija ngidambuke, ili kwamba ngiende kanyi kondu na ko orika lodu. ²⁶Ngininga vaka vakwa na vana vakwa nilio kutumikia kwa ajili yao, na uniache niondoke, kwane unafahamu nilivyokutumikia.²⁷Labani kambia, "Ikiwa nimepata kibali machoni pako, subiri, ko kitevi ngamejifunza kwa kutumia uaguzi kwamba Yahwe amenibariki kwa ajili yako." ²⁸Kisha kaamba, "Taja ujira wako, nami nitalipa."²⁹Yakobo kambia, "Nyiche chakundu ngalekutumikia na jinsi ambavyo mifugo wako wamekuwa nami. ³⁰Kwani walikuwa wachache kabla sijaja, na vaneo ngerijika ko wingi. Popote nilipokutumikia Makilunga amekubariki. Je nyi indii inyi ngapeandaa ko ajili ya numba yakwa pia?"³¹Hivyo Labani kaamba, "Je ngikulipe ngikyo? Yakobo kaamba, 'Ulanginingi kyokyose. Ikiwa upefanya jambo iji ko ajili yakwa, ngapevalisha kavi mamondo vapo ne vatunza. ³²Ngitija ngiide kati ya ikundi japo jose inu, ko isembera kija mamondo wenye milia na mabaka, na kila imondo jianju kati yavo, na kati ya wenu, e mabaka na milia katika mbuzi. Iva vapeva ajira yakwa.³³Uadilifu wangu utashuhudiwa kwa ajili yangu hapo baadaye, utakapo kuja kuangalia ujira wangu. Kila ambaye hana milia na hana madoa miongoni mwa mbuzi, na mweusi kati ya kondoo ikiwa wataonekana kwangu, watahesabiwa kuwa wameibwa." ³⁴Labani kaamba, "Ngakubali. Na iwe kama yalivyo mabeo yako."³⁵Siku iyo Labani akaondoa mabeberu yaliyokuwa na milia na madoa, na majike mbuzi yaliyokuwa na milia na madoa, kila aliyekuwa mweupe, na weusi wote katika mbuzi, akawakabidhi katika mikono ya wanaye. ³⁶Pia Labani akaweka safari ya siku tatu kati yake na Yakobo. Hivyo Yakobo akabaki kuchunga wale kondoo wa Labani waliosalia.³⁷Yakobo kairia maramba mavishi yalikatwa ya mipopla, mlozi na mwaramoni mbishi kafuna maganda ili michilizi myeupe ionekane, na akaifanya sehemu nyeupe ya ndani ya mti iliyo kuwa ndani ya fito ionekane. ³⁸Kisha kasidera fito alizokuwa amezibambua mbele ya makundi ya kondoo, mbele ya mabirika ya kunywea walipokuja kunywa maji, wekashika mimba walipo kuja kunywa maji.³⁹Wanyama vakadojana mbele ya fito; navo vakashaa vana uode milia, mabaka na wenye madoa. ⁴⁰Yakobo akawatenge hawa wanakondoo, kake kavafanya valebaki ielekea wanyama wenye milia na mamondo vaanju vose ko kundi ja Labani. Kisha kavatenga makundi vake vavenyi pekee na alevadera anduamu na vaja va Labani.⁴¹Pindi mamondo vaode oru ko kundi andu valedo jana, Yakobo nyulelara fito ko mabirika va mringa mbele ya meso va kundi, ili kwamba vaada mimba kiti ya fito. ⁴²Kake wakati waliodhaifu andu valecha, aledera fito mbele yao. Kudo wanyama dhaifu wakawa wa Labani, na vaja vaode oru vakava va Yakobo.⁴³Mndu icho akastawi mno. Kava na ikundi jidue ja mamondo, wajakazi na wajoli, ngamia na punda.

Chapter 31

¹Basi Yakobo kaichwa shidedo sha vana va Labani, vakeamba, "Yakobo umeiriya vose vavekeri va papa odu, na nyi fuma ko mali sa papa odu umepata utajiri wake." ²Yakobo kaona mwonekano ko kiaru kya Labani. Kaona kwamba nia yake imebadilika. ³Kisha Yahwe kambia Yakobo, "Uya ko nchi ya papa sapo na ko vandwanu vapo, nanyi ngapeva na igwe."⁴Yakobo keduma ivadikira Raheli na Lea uwandani katika kundi lake la kondoo ⁵nacho kavavia, "Nganeona nia ya papa wanu kokwa imebadilika, kake Makilunga o papa okwa ameva na inyi. ⁶Nainywe namwichi kwamba nyi ko oru okwa wose ngalemtumikia papa wanu.⁷Papa wanu amengilemba na amebadilisha ujira okwa mara ikumi, kake Makilunga alemruhusu ingidhurupo. ⁸Ikava nyaleamba, wanyama wenye mabaka vapeva ujira okwa, nyiho mamondo vose valeona vana vaode mabaka. Na eleamba, vaodu milia vapeva ujira okwa, nyiho kundi jose jikashaa vana vaode milia. ⁹Ko njia hii Makilunga amemsoka mifugo papa wanu ne ingininga inyi.¹⁰Wakati fulani wa majira ya kupendana, ngaleona ko njozi mabeberu yaliyowapanda kundi. Mabeberu yaliku ya milia, mabaka na madowa. ¹¹Malaika wa Makilunga kangivia ko ndoto, 'Yakobo.' Ngakaamba, 'Inyi iha.'¹²Kaamba, 'Inua meso vapo uone mabeberu wanao lipanda kundi. Vaode milia, madoa na mabaka, kwani ngameona kila kindo Labani analokutendea. ¹³Inyi nyi Makilunga o Betheli, mahali uliponitolea nadhiri. Basi luaha inuka na ukure ko nchi hii na udambuke ko nchi uleonika.¹⁴Raheli na Lea vakajibu ne imbiya, "Je kuode sehemu yoyose au urithi odu ko numba ya papa odu? ¹⁵Je hatutendei kama wageni? Kwa maana ametuuza na kwa ujumla ametupanya pesa zetu. ¹⁶Mali sose ambazo luaha Makilunga amemusoka papa wanu nye sedu na vana vedu. Luaha basi jojose Makilunga alekuvia ujiute?¹⁷Kisha Yakobo akainuka na kuwapandisha wanawe na wakeze kwenye ngamia. ¹⁸Koiogoza mifugo yake yose mbele sake, anduamu na mali sake sose, wakiwemo wanyama aliowapata huko Padani Aramu. Kisha akaenda kuelekea ko Isaka baba yake katika nchi ya Kanaani.¹⁹Labani alipokuwa amekwenda kuwakata manyoya kondoo wake, Raheli akaiba miungu ya nyumba ya baba yake. ²⁰Yakobo pia kamlemba Labani Mwarami, kwa kutomtaarifu kwamba anaondoka. ²¹kudo kakure na shose avekeri naso na ko haraka kauruka dahu, ne idambuka ielekea nchi ya vilima va Gileadi.²²Siku ya karadu Labani kaviwa kwamba Yakobo amekambwa. ²³Kudo kavairwa uandwavyo anduamu nacho na imbadia ko safari ya siku saba. Kampata ko nchi ya shilima sha Gileadi.²⁴Basi Makilunga kacha ko Labani Mwarami ko ndoto kio ne imbiya, ujiadhari imbiya Yakobo jambo jojose jive jicha ana jivichwa ²⁵Labani akampa Yakobo. Basi Yakobo alikuwa amepiga hema ya katika nchi ya vilima. Labani pia akapiga kambi anduam na vandwa vo ko nchi ya kilima ya Gileadi.²⁶Laabani kambia Yakobo, "Ngikyo uuta, kwamba umevairiya binti sakwa kama mateka wa vita? ²⁷Ko ngikyo umekambwa ko siri ne ingihadaa ko kutokuniaga? Ngevekuruhusu ukure ko ndima na ko nyimbo, ko matari na vinubi. ²⁸Haukuniacha niwabusu wajukuu wangu na binti zangu kwa kuwaaga. Basi umefanya upumbavu.²⁹Nyikeri ko uwezo okwa ikudhuru, kake Makilunga o papa wapo nyalededa nanyi kio kya leo ne ingivia, 'Jiadhari ulambiyo Yakobo neno la heri wala shari.' ³⁰Na luaha, umekure ko kitevi umetamani munu numba ya papa wapo. Kake ko ngiki oiva miungu yakwa?³¹Yakobo kajibu ne imbia Labani, "Nyi ko kitevi ngaleogwa ne idhani kuwa uvengisoka binti sapo ko ora nyiho maaana ngakakuri ka siri. ³²Yeyose aleiva miungu yakwa hataendelea kuishi. Mbele ya ndugu zetu, narore kyokyose kakeri nakyo ngakerinakyo na nairie." Ko maana Yakobo hakujua kwamba Raheli aliviiba.³³Labani kaingia ko hema ya Lea, na ko hema sa wale wajakazi vavi, kake hakuviona. Kafuma ko hema ja Lea ne iingia ko hema ja Raheli.³⁴Basi Raheli nyavekeri ameiria miungu ya nyumbani, ne iidera ko njoni ya ngamia, ne idamia uye yake. Labani kashigha ko hema vose, kake aleonapo. ³⁵Kambia papa wake, "Ulailushe, bwana okwa, kwamba ngapedima iimukana mbele yopopo, kwano ngakeri ko kipindi kyakwa." Kudo kashigha kake aleonapo miungu ya numba yakepo.³⁶Yakobo kailusha na ihojiana na Labani. Kambia, "Kosa jakwa nyi ngikyo? Dhambi yakwa nyi inga, hata kongivadya ko ukali? ³⁷Ko maana umechunguza mali sakwa sose. Umeona ngikyo kati ya kindo kyokyose kya numba yapo? Ngidera iha mbele ya vandodu sedu, ili vaamue kati yadu vavi.³⁸Ko miaka ishirini nimekuwa nawe. Mamondo vakwa na mburu sakwa hazikutoa mimba, wala sikula dume lolote la kondoo katika wanyama wako. ³⁹Kilichoraruliwa na hayawani sikukuletea. Badala yake, nilichukua upotevu huo, kwamba wameibwa mchana au usiku. ⁴⁰Ngavikeri wakati wose, msanyenyi joto hilengepata, na mbeho wakati o kio; na ngilepata madio po.⁴¹Miaka ii ishirini ngavekeri ko numba yapo. Ngalekuutiya kasi miaka ikumi na nane ko ajili ya binti sapo vavi, na miaka sita ko ajili ya wanyama wako umebbadili ujira wangu mara kumi. ⁴²Isipokuwa Makilunga o papa okwa, Makilunga o Ibrahimu, yule Isaka anayemwofu, ameva na inyi, bila shaka luaha uvengidamada moko matupu. Makilunga amejiona teso jakwa na jinsi ngaleuta uya ko bidii, na kudo kakukemea kio kye inu.⁴³Labani akajibu na kumwambia Yakobo, "Mabinti iva nyi mabinti sakwa, wajukuu ni wajukuu wangu, na wanyama ni wanyama wangu. Yote uwaonao ni wangu. Lakini nitafanya nini leo kwa hawa binti zangu, au kwa watoto wao ⁴⁴waliowazaa? Kudo luaha, na jiafanye agano, igwe na inyi, na jive shahidi kati yakwa na igwe."⁴⁵Kudo Yakobo kairiya igho ne ijidera cha nguzo. ⁴⁶Yakobo kavavia vandwavo sake, kusanyenyi magho, kudo vakairia magho ne ifanya rundo. Kisha vakaja aja kati ya lile rundo. ⁴⁷Labani aaliliita Yega Saha Dutha, kake Yakobo kadikira Galeedi⁴⁸Labani kaamba, "Rundo iji nyi shahidi kati yakwa na igwe inu." Ko hiyo irina jake litaitwa Gileadi. ⁴⁹Nyinedikirwa pia Mispa, ko kitevi Labani aleamba, "Yahwe najilambwe inyi na igwe, andu inyi na igwe jipeonana. ⁵⁰Ikiwa upevatesa binti sakwa, ana ukava upe iria vakavengi kwacha na binti sakwa, japokuwa kuode ungi akesi na ise, lambwa Makilunga nyi shahidi kati yakwa na igwe."⁵¹Labani kambia Yakobo, Lambwa rundo iji, na lambwa nguzo ilederwa kati yapo na inyi. ⁵²Rundo iji nyi shahidi, na nguzo nyi shahidi, kwamba sitapita rundo iji icha kwapo, na kwamba igwe hautopita rundo iji icha kokwa, ko madhara. ⁵³Makilunga o Ibrahimu, na miungu wa papa savo, vaamue kati yedu, Yakobo akaapa kwa hofu ya Isaka baba yake.⁵⁴Yakobo akatoa sadaka juu ya mlima na akawaita ndugu zake kula chakula. Walikula na kukaa usiku kucha juu ya mlima. ⁵⁵Labani katukwa kitalang'a na mapema, akawabusu wajukuu zake na binti zake na kuwabariki kisha Labani akaondoka na kurudi kwake.

Chapter 32

¹Yakobo kavi kaendelea na safari yake, na malaika wa Makilunga vakakojana nacho. ²Yakobo alipowaona, kwamba, li nyi kambi ya Makilunga, "Hivyo kapatikana mahali aja Mahanaimu.³Yakobo kaduma vajumbe mbele yake vadambuke ko Esau mndwavo wake ko nchi ya Seiri, ko eneo ja Edomu. ⁴Nyanevaagiza, iamba, "Kudo ndivyo mtakavyosema kwa bwana wangu Esau: Hivi ndivyo mtumishi wako Yakobo asemavyo: 'Nimekuwa nikikaa na Labani, naye amekawilisha kurudi kwangu hata sasa. ⁵Ngaode ng'umbe, punda, na mamondo, wajori na wajakazi, ngameduma mjumbe huu kwa bwana wangu, ili kwamba nipate kibali mbele zoko."⁶Wajumbe wakarudi kwa Yakobo ne iamba, "Jiledambuka ko Esau ndugu yako. Anakuja kukulaki na watu mia nne pamoja naye." ⁷Nyiho Yakobo aleogwa mno na kutaabika. Kudo kagawanya vandu vavekeri navo ko kambi mbili, na kondoo pia, mbizi, na ngamia. ⁸Kaamba, "Ikiwa Esau apeshambulia kambi imu nyiho kambi ingi ipesalimika."⁹Yakobo kaamba, "Makilunga o papa okwa Ibrahimu, na Makilunga o papa okwa Isaka, Yahwe, uliyeniambia, uya ko nchi yapo na ko jamaa sapo, na inyi ngapekustawisha,' ¹⁰Inyi sistahili matendo vapo vose va agano la uaminifu na ustahilifu wote uliomfanyia mtumishi wako. Ko maana ngavikeri na msenge tu nilipovuka mto huu wa Yordani, na sasa nimekuwa matuo mawili.¹¹Tafadhari ngiokoa ifuma ko moko va mundodu odu moko va Esau, ko maana nganemwoga, kwamba apecha ne ingishambulia inyi na wamama na watoto. ¹²Kake aleamba, 'hakika ngapekufanya ufanikiwe ngapeufanya uzao wapo kuwa kama mchanga wa bahari, ambao hauwezi kuhesabiwa kwa hesabu yake."¹³Yakobo kadamiya aji kio ikyo. Kairiya baadhi ya avekeri nasho kama zawaddi kwa Esau ndugu yake: ¹⁴mbueu ajike mia ivi na mabeberu ishirini, mamondo majike mia ivi na madume va mamondo ishirini, ¹⁵ngamia wakamwao thelathini na wana wao, ng'umbe madume arobaini na madume kumi ya ng'ombe, punda wa kike ishirini na madume yake ishirini. ¹⁶Kavadera ko moko va watumishi wake, kila kundi peke yake. Kavavia watumishi, "Songwenyi mbele yakwa na mtije nafasi kati ya makundi ya wanyama."¹⁷Kamwagiza mtumishi o kuvoka, akaamba, "Ndugu yakwa Esau anduupekojana nacho ne ikuvasera, kaamba, 'Inywe nyi vau? Mndambuka kuku? Na wanyama hawa mbele yenu ni wa nane? ¹⁸Nyiho umbie, 'Ni wa mtumishi wako Yakobo. Ni zawadi wanaopelekwa kwa bwana wangu Esau. Na tazama, yeye pia anakuja nyuma yetu."¹⁹Yakobo kafuna maelezo ko kundi ja kavi, na ja karada, na vandu vose walioyafuata makundi ya wanyama kaamba, muambe velevile kwa Esau andumupekojana nacho. ²⁰Mnapaswa pia iamba, 'mtumwa wapo Yakobo pia nyanecha numa yedu, kwani alifikiri, nitamtuliza Esau kwa zawadi nilizzozituma mbele yangu. Kisha baadaye, nitakapomwona, bila shaka atanipoki." ²¹Kudo zawadi sikasogwa mbele yake. Icho amonyi kadamia kambinyi kio ikyo²²Yakobo katukwa wakati o kio, na kavairiya wakeze, wajakazi wake na wanaye kumi na wawili kavaurusa kijito kya Yaboki. ²³Ko njia hii kavadamada iidia chemichemi anduam na mringa wake wose.²⁴Yakobo katijwa icho amonyi, na mundu kashindana nacho mpaka alfajiri. ²⁵Mndu uja alipoona kwamba hawezi kumshinda kajikava ipaja jake. Paja ja Yakobo jikateguka andu aneshindana nacho. ²⁶Uja mndu kaamba, "Ngitija ngidambuke, kwani kune kia, Yakobo kaamba ngapekuda udambuke mpaka uve umengibariki.²⁷Uja mndu kambesera, "Rina japo nyi nyunga? Yakobo kaamba, "Yakobo." Uja mndu kaamba, ²⁸"Rina japo halitakuwa Yakobo tena, ila Israeli. Ko kuwa umeshindana na Makilunga na wanadamu na umeshinda."²⁹Yakobo kambia, "Tafadhali ngivia irina japo." Kaamba, "Ko ngiki ingivesera irina jakwa? Kisha akambariki pale. ³⁰Yakobo kapadikira mahali aja Penieli nyavekeri anechechemea ko kitevi ya paja jake.³¹Jua likatoka wakati Yakobo anaipita Penieli. Alikuwa akichechemea kwa sababu ya paja lake. ³²Ndiyo maana wana wa Israeli hawali kano ya paja iliyopo katika nyonga ya paja, kwa sababu yule mtu aliziumiza hizo kano alipotegua paja la Yakobo.

Chapter 33

¹Yakobo kainua meso vake na, tazama, Esau nyavekeri anecha, na nyavekeri na vandu mia nne anduamu navo, Yakobo kavagawanya vana kati ya Lea, Raheli, na vaja vajakazi vavi. ²Kisha kavadera wajakazi na wanao mbele, wakifuatiwa na Lea na watoto wake, Raheli na Yusufu wakafuata mwisho wa wote. ³Icho amenyi kasogwa mbele yavo. Kasujudu mara saba kuelekea ardhi, hata alipomkaribia ndugu yake.⁴Esau akakimbia kumlaki, akamkumbatia, akakumbatia shingo yake na kumbusu. Kisha wakalia. ⁵Esau alipoinua macho, aliona wanawake na watoto. Kambesera, "Iza vandu anduamu na igwa nyi kinanani? Yakobo kaamba, Nyi vana ambao Makilunga amemuninga mtumishi wapo ko neema."⁶Kisha wajakazi wakakaribia pamoja na watoto wao, nao wakasujudia. ⁷Kavadia Lea na vana vake vakacha ni sujudu. Mwisho Yusufu na Raheli wakaja na kusujudu. ⁸Esau kaamba, unamaanisha ngikyo ko makundi iva vose niliyokutana nayo? Yakobo kaamba, "Ishigha kibali mbele za bwana wangu.⁹Esau kaamba, "Ngaode ve tesha vandodu sakwa. Tunza ukerinakyo ko ajili yopo kumonyi." ¹⁰Yakobo kaamba, "Hapana, tafadhari ikiwa niona kibali mbele zako, basi uadije zawadi yakwa ifuma mokonyi kokwa, na nyi kama iona kiamu kya Makilunga, na umenipokea. ¹¹Tafadhali adija zawadi yakwa nilikuletea, ko kitevi Makilunga amenitendea kwa neema, na ko kitevi ngaode shi tosha." Kudo Yakobo akamsihi na Esau akamkubali.¹²Kisha Esau kaamba, "Haya na jikure. Ngapekusongoja." ¹³Yakobo kambia, "Bwana okwa nyanecha kwamba vana nyi vanina, na kwamba, mamondo na ng'umbe vanenyunyesha ndama wao. Ikiwa vapedamadwa ko haraka hata siku imu, wanyama wote vapepa. ¹⁴Tafadhali bwana wangu na utangulie mtumishi wako. Ngopesafiri mbohamboha, ko ajili ya mifugo iliyo mbele yangu, na kadiri ya watoto hata nitakapofika kwa bwana wangu huko Seiri."¹⁵Esau kaamba, haya ngikutije baadhi ya vandu vokwa, vakeri anduamu na inyi." Yakobo kaamba, "Ko ngikyo uvike kudo? Bwana wangu amekuwa mkalimu kwangu kiasi cha kutosha.." ¹⁶Kudo Esau kaaza iuya Seiri. ¹⁷Yakobo kasafiri kuelekea Sukothi, nandekushumbwa numba, na nandefanya mazizi ko ajili ya mifugo yake. Kudo irina ja eneo jinedikirwa Sukothi.¹⁸Yakobo andualecha ifuma Padani Aramu, kashika salama ko mrio o Shekemu, ukeri ko nchi ya Kanaani. Kakava kambi karibu na muri. ¹⁹Kisha kuura sehemu ya ardhi avekeri amedera hema jake ifumo ko vana va Kamori, papa o Shekemu, ko shipande mia cha hela. ²⁰Kashumba madhabahu pale na kuliita El Elohe Israeli.

Chapter 34

¹Basi Dina, Binti wa Lea aliyemzalia Yakobo, kadambuka ivaona vasinana ya nchi. ²Shekemu mwana wa Hamori Mhivi, mwana mfalme wa nchi, akamwona ne imwada ko oru ne ilale nacho. ³Akavutiwa na Dina, binti Yakobo. Kamkunda msichana ne ideda nacho ko upole.⁴Shekemu kambia Hamori papa yake, kaamba, "Ngininga msichana iu kuwa mke wangu." ⁵Basi Yakobo kaichwa kwamba nyavekeri amemchafua Dina binti yake. Wanawe vavekeri anduamu na wanyama uwandani, kudo Yakobo kavavedija hata anduvalecha.⁶Hamori papa o Shekemu kadambuka ideda na Yakobo. ⁷Wana wa Yakobo anduvaleicha kidedo iki vakacha ifuma uwandani. Vandu iva valechukizwa munu. Valeilusha munu ko kitevi nyavekeri amemwaibisha Israeli ko imudhalilisha binti o Yakobo, ko maana jambo kama hilo halikupaswa kutendeka.⁸Hamori kadeda navo, kaamba, Shekemu mwanangu amemkunda binti wanu. Tafadhali mpeni kuwa mke wake. ⁹Mwoane nasi, tupeni binti zinu, na mjichukulie binti zetu kwa ajili yenu wenyewe. ¹⁰Mtashi nasi, na nchi itakuwa wazi ko ajili yenu kufanya biashara humo, kupata mali."¹¹Shekemu kambia papa wake na vandwavo vose, "Na ngione kibali mesonyi kunu, na kyokyose ambakyompengivia ngapefuna. ¹²Ngivienyi kiasi kidue kyokyose kya mahari na zawadi kama mtakavyo, na inyi ngapefuna kyokyose upekiamba, kake mngininga msichana kuwa mke wangu." ¹³Wana wa Yakobo wakamjibu Shekemu na Hamori papa wake ko hila, ko kitevi Shekemmu nyavekeri amemnajise Dina dada yao.¹⁴Vakavavia, "Jipedima iutakudopo jambo hijo, imuninga dada odu mndu yeyose ambaye hajatailiwa kwani hiyo nyi aibu kwetu. ¹⁵Ko sharti hili peke yake jipekubaliana na inywe, iwapo mtatailiwa kama sisi, ikiwa kila mtu mme miongoni mwenu atatailiwa. ¹⁶Nyiho jipevaninga binti sedu, nasi jipeiria binti sanu kodu ise vavenyi, na jipeishi nanyi na iva anduam. ¹⁷Kake kama mlapejiadanya na kutaihiliwa, nyiho anduji pemwirwa dada wanu ne ikure.¹⁸Shidedo shavo shikamfurahisha Hamori na Shekemu mwanaye. ¹⁹Msoro hakukawia iuta valekiamba, ko maana alipendezwa na binti Yakobo, na ko kitevi nyaleva mndu aliyeheshimiwa mno ko numba ya papa yake.²⁰Hamori na Shekemu mwanaye vakadambuka ko lango ja mri wao ne ideda na vandu va mri, iamba, ²¹"Vandu iva vaodeamane nasi, kudo na waishi ko nchi ne iita biashara humo ko maana, loi, mri ni mndue, o evatosha. Haya na jivairie binti savo kuwa wake, nasi tuwape binti zetu.²²Ko sharti iji pekee vandu vanekubali kuishi nasi na kuwa pamoja: ikiwa kila mwanamme miongoni mwetu atatailiwa, kama wao. ²³Je wanyam wao na shindo shavo - wanyama wao wote kuwa wetu? Haya na tukubaliane nao, nao wataishi kati yetu."²⁴Vandu vose va mri vakamwadanya Hamori na Shekemu, mwanaye. Kila mwanaume akatailiwa. ²⁵Ko siku ya karadu, walipokuwa ko maumivu bado wawili wa wana wa Yakobo (Simoni na Lawi, kaka zake Dina), vakairiya kila umu upanga wake na kuushambulia mji ambao ulikuwa na uhakika wa ulinzi wake, nao wakauwa wanaume wote. ²⁶Vakamwagha Hamori na Shekemu ko makali va upanga. Vakamwiria Dina ifuma numba ya Shekemu ne ikure.²⁷Wale wana wengine wa Yakobo vakacha ko maiti na kuuteka nyara mri ko kitevi vandu vaja vavekeri wamenajisi dade yao. ²⁸Vakairia makundi vavo va mamondo, mburu, punda, na kila kindu ndani ya mri na shingi shake ²⁹tajiri wote. Vana na vaka savo vose, vakavaivia. Hata vakairia kila kindo kilichokuwa ko numba.³⁰Yakobo kambia Simoni na Lawi, "Mmeende shida uye yakwa, mmengifanya ngidahe ko venyeji va nchi, Wakanaani na Waperizi. Inyi ngaode vandu wachache. Ikiwa vepejikusanya anduamu kinuma kyakwa ne ingishambulia." ³¹Kake Simoni na Lawi vakaamba, "Je Shekemu alipaswa kumtendea dada yetu kama kahaba?"

Chapter 35

¹Makilunga kambia Yakobo, "Imuka, daji idambuka Betheli, na udamye aja. Ungishumbwe madhabahu, aja, ngalekufumia aja ulemukambwi Esau kaka yapo." ²Kisha Yakobo kambia numba yake na vose akeri navo, "Derenyi kwacha miungu yose ya kighena ikeri kati yanu jitakasenyi vavenyi ne ibadili mavazi zanu. ³Kisha jikure ne idambuka Betheli. Ngapeshumba aja madhabahu ko Makilunga, ambaye alengijibu ko siku ya shida yakwa, nacho ameva anduama na inyi kila andunganedambuka.⁴Kudo vakamuninga Yakobo miungu yose ya kighenu ivekeri mokonyi vavo, na sehemu sivekeri ko madu vavo. Yakobo kasishikija gwanda ya mwaloni uvekeri kufui na Shekemu. ⁵Ko kadiri walivyo safiri, Makilunga kaifanya miri yose ivekeri kufui nayo kuhofu, kudo vandu ivo valivavadiyapo vana va Yakobo.⁶Kudo Yakobo kashika Luzu (nyiho Betheli), ukeri ko nchi ya Kanaani, icho na vandu vose avekeri navo. ⁷Nyaleshumba madhabahu ne ijidikire eneo jija El Betheli, ko kitevi Makilunga nyavekeri amejifunika kwake, anduavekeri anemkambwa mndwavo wake. ⁸Debora, uleri o Rebeka, kapa. Karikwa gwanda ifuma Betheli gwanda ya mwaloni, kudo ikidikirwa Aloni Bakuthi.⁹Yakobo andualecha ifuma Padani Aramu, Makilunga kamfumiya kavi ne imubariki. ¹⁰Makilunga kambiya, rina japo nyi Yakobo, kake rina japo halitakuwa Yakobo tena. Irina japo jipeva Israeli." Kudo Makilunga kamudikira rina jake Israeli.¹¹Makilunga kambiya, "Inyi nyi Makilunga Mwenyezi uve mwenye kuzaa ne iongerijika. Orika na wingi o mataifa vapekucheja, na wafalme vapefuma miongonyi mwa uzao wako. ¹²Nchi ambayo nilimpa Ibrahimu na Isaka, ngapukaninga igwe. Na inyi ngapeuninga pia uzao wapo baada yako nchi hii." ¹³Makilunga kadoja ifuma mahali andualededa nacho.¹⁴Yakobo kavikya nguzo ko eneo ambalo Makilunga avekeri amededa ncho, nguzo ya igho, kamimina uye yake sadaka ya kinywaji na kamimina mafuta uye yake. ¹⁵Yakobo kaidikira sehemu Makilunga alededa nacho, Betheli¹⁶Vakadambuka na safari ifuma Betheli. Vavekeri kitambo kabla ya kufika Efrathi, Raheli kaadwa na uchungu. ¹⁷Kava na uchungu mzito. Avekeri ko uchungu mzito zaidi, mkunga kambia, "Ulaogwe, kwani luaha upepata mwana ungi o ghomi." ¹⁸Hata andualekaribia ipa, ko pumzi yake ya mwisho kamdikira rina jake Benoni, kake papa wake kamdikira rina jake Benjamini. ¹⁹Raheli kapa ne irikwa ko njia inedambuka Efrathi (nyiho Bethlehemu). ²⁰Yakobo kavikyo nguzo ko kaburi jake. Nyiho alama ya kaburi ja Raheli hata inu.²¹Israeli kaendelea na safari na kadera hema jake ivaka mnara o valizi va mamondo. ²²Yakobo alipokuwa akiishi katika nchi huyo, Rubeni akalala na Bilha suria wa baba yake, na Israeli akasikia kuhusu hilo. Basi Yakobo alikuwa na wana kumi na mbili.²³Wanawe kwa Lea walikuwa Rubeni, mzaliwa wa kwanza wa Yakobo, na Simoni, Lawi, Yuda, Isakari, na Zabuloni. ²⁴Wanawe kwa Raheli walikuwa Yusufu na Benjamini. ²⁵Wanawe kwa Bilha, mjakazi wa Raheli walikuwa Dani na Naftali.²⁶Wana wa Zilpa, mjakazi wa Lea, walikuwa Gadi na Asheri. Iva vose vavekeri vana va Yakobo waliozaliwa kwake huko Padani Aramu. ²⁷Yakobo kacha ko Isaka, papa wake, huko Mamre katika Kiriathi Arba (rina sawa na Hebroni), alipoishi Ibrahimu na Isaka.²⁸Isaka akaishi miaka mia moja na themanini. ²⁹Isaka akapumua pumzi yake ya mwisho na akafa na akakusanywa kwa wahenga wake, na mndu msuri ameichura siku. Esau na Yakobo, wanawe, wakamzika.

Chapter 36

¹Kudo ndivyo vizazi sha Esau (echedikirwa pio Edom). ²Esau kairya wakeze ifuma ko Vakanaani. Hawa walikuwa wake sake: Ada binti Eloni Mhiti; Oholibama binti Ana, mjukuu wa Zibeoni Mhivi; na ³Basemathi, binti Ishmaeli, dada wa Nebayothi.⁴Ada kamuona Elifazi ko Esau, na Basemathi kamuona Reueli. ⁵Oholibama akamzaa Yeushi, Yalamu, na Kora. Hawa vekeri wana wa Esau vaaleonwa kwake katika orika lo Kananaani.⁶Esau kavairya wake zake wanawe, binti sake na vandu vose wa numba yake, mifugo wake - wanyama vake vose na mali sake sose avekeri amesangirya katika orika lo Kanaani na kadambuka katika orika lukeri kwacha ifuma ko Yakobo mndwavo. ⁷Nyeleuta kudi ko sababu ya mali zao sivekeri sifoje mnu ko wao idamya anduamu. Orika waliokuwa vanedamya isingeweza kuwafaa ko mifugo yao. ⁸Kido Esau, enemanyika pia kama Edomu, kadamya katika orika lo kilima Seiri.⁹Kudi kudo vizazi sha Esau, akui o Vaedomu ko orika lo mlima Seiri. ¹⁰Haya vekeri marina ya wana wa Esau: Elifazi mwana wa Ada, mkewe Esau; Reueli mwana wa Basemathi, mkewe Esau. ¹¹Wana wa Elifazi walikuwa Temani, Omari, Zefo, Gatamu, na Kenazi. ¹²Timna, suria wa Elifazi, mwana wa Esau, akamzaa Amaleki. Hawa vekeri vajukuu wa Ada, mkewe Esau.¹³Hawa vekeri wana wa Reueli: Nahathi, Zera, Shama, na Miza. Hawa vekeri wajukuu wa Basemathi, mkewe Esau. ¹⁴Hawa vekeri vana wa Oholibama, mkewe Esau, aliyekuwa binti Ana na mjukuu wa Zibeoni. Alimzalia Esau Yeushi, Yalamu, na Kora.¹⁵Isi sekeri koo kati ya vizazi sha Esau: uzao wa Elifazi, mzaliwa wa kwanza wa Esau: Temani, Omari, Zefo, Kenazi, Kora, ¹⁶Gatamu, na Amaleki. Hivi shekeri vizazi sha koo ifuma ko Elifazi katika nchi ya Edomu. Walikuwa wajukuu wa Ada.¹⁷Isi zilikuwa koo ifuma ko Reueli, mwana o Esau: Nahathi, Zera, Shama, Miza. Hizi zilikuwa koo kutoka kwa Reueli katika nchi ya Edomu. Walikuwa wajukuu wa Basemathi, mkewe Esau. ¹⁸Isi zilikuwa koo za Oholibama, mkewe Esau: Yeushi, Yalamu, Kora. Hizi ni koo zilizotoka kwa Oholibama mkewe Esau, binti Ana. ¹⁹Hawa vekeri wana wa Esau na koo zao.²⁰Hawa vekeri wana wa Seiri Mhori, wenyeji wa nchi hiyo: Lotani, Shobali, Zibeoni, Ana, ²¹Dishoni, Ezeri, na Dishani. Hizi zilikuwa koo the Wahori, wenyeji wa Seiri katika nchi ya Edomu. ²²Wana wa Lotani walikuwa Hori na Hemani, na Timna nyekeri msacha o Lotani.²³Hawa vekeri wana wa Shobali: Alvani, Manahathi, Ebali, Shefo, na Onamu. ²⁴Hawa walikuwa wana wa Zibeoni: Aia na Ana. Ichu ncho Ana eleona chemichemi sa modo nyikani andu ekeri aneombya mapunda wa Zibeoni papa wake.²⁵Hawa walikuwa watoto wa Ana: Dishoni na Oholibama, binti Ana. ²⁶Hawa vekeri wana wa Dishoni: Hemdani, Eshbani, Ithrani, na Kerani. ²⁷Hawa walikuwa wana wa Ezeri: Bilhani, Zaavani, na Akani. ²⁸Hawa walikuwa wana wa Dishani: Uzi na Arani.²⁹Isi sekeri koo sa Wahori: Lotani, Shobali, Zibeoni, na Ana, ³⁰Dishoni, Ezeri, Dishani: hizi zilikuwa koo za Wahori, koihana na ukoo ulivyoorodheshwa katika orika lo Seiri.³¹Hawa vekeri mangi velemiliki katika orika lo Edomu kabla ya mfalme yeyote kumiliki uye ya Waisraeli: ³²Bela mwana wa Beori, alitawala huko Edomu, na jina la mji wake lilikuwa Dinhaba. ³³Bela alipofariki, kisha Yobabu mwana wa Zera kutoka Bozra, akatawala andu aja.³⁴Yobabu epa, Hushamu ekeri o orika lo Watemani, akatawala andu kwake. ³⁵Hushamu epa Hadadi mwana o Bedadi aliyewashinda Wamidiani katika orika lo Moabu, akatawala andu kwake. Irina ja mri wake nyokeri Avithi. ³⁶Hadadi epa kisha Samla o Masreka akatawala andu kwake.³⁷Samla epa kisha Shauli o Rehobothi kando ya mto alitawala andu kwake. ³⁸Shauli epa, kisha Baali Hanani mwana wa Akbori akatawala mahali pake. ³⁹Baali Hanani mwana wa Akbori, alipokufa, kisha Hadari akatawala andu andu kwake. Irina ja mri wake jekeri Pau. Rina ja mkake jekeri Mehetabeli, binti Matredi, mchuku o Me Zahabu.⁴⁰Haya ndiyo yalikuwa majina ya wakuu wa koo kutoka uzao wa Esau, kwa kufuata koo zao na maeneo yao, kwa majina yao: Timna, Alva, Yethethi, ⁴¹Oholibama, Ela, Pinoni, ⁴²Kenazi, Temani, Mbza, ⁴³Magdieli, na Iramu. Hawa walikuwa wakuu wa ukoo wa Edomu, ko kufuata makao yao katika orika waliomiliki. Nao ni Esau, papa o Waedomu.

Chapter 37

¹Yakobo akaishi katika nchi aliyokaa babaye katika nchi ya Kanaani. ²Iva nyivo matukio yaliomuhusu Yakobo. Yusufu, alikuwa kijana wa miaka kumi na saba, nyavekeri akeombwa kundi anduamu na mndwavo wake. Nyavekeri anduamu na wana wa Bilha na anduamu na wana wa Zilpa, vaka va papa wake. Yusufu kaende taarifa yao mbaya ko papa wavo.³Basi Israeli kamkunda Yusufu kuliko wanawe vose ko kitevi nyavekeri mwana o usuri wake. Kamushonea ivazi jicha. ⁴Vandwazo vake vakaona kwamba papa wavo nyalemkunda munu kuliko vandwavo sake vose vakamchikia na valededanacho ndughuchapo.⁵Yusufu akaota ndoto, na kavavia vandwavo savo vakamchuki zaidi. ⁶Nyalevavia, "Tafadhari adanyenyi ndoto hii niliyoota.⁷Lambwa, jivekeri jikepunga miganda ya nafaka mdemenyi na lambwenyi, mganda okwa ukainuka ne iimukana wima, na lambwa, miganda yanu ikasogea na kuuinamia mganda wangu" ⁸Vandwavo sake vakambia, je nyi loi upejitawala? Je upejitawala uye yedu? Hata vakamchikoa zaidi ko ajili ya ndoto sake na shidedo shake.⁹Kaota ndoto ingi ne ivasimulia vandwavo sake nyaleamba, lambwa, ngameota ndoto ingi: Ruva na mori na nyota kumi na imu ziliniinamia." ¹⁰Kambia papa wake kudo kudo chakundu alevavia vandwavo sake, na papa wake kamkemea. Kambia, Je umeota ndoto ya namna njii ii? Je mama yapo na inyi na vandwani sapo loi jipecha ikuinamia mpaka gwanda?" ¹¹Vandwavo sake vakamwonea wivu, kake papa wavo kajiona jambo ijo ngoonyi.¹²Vandwavo sake vakadambuka ijiombwa kundi ja papa wavo ipo Shekemu. ¹³Israeli kambia Yusufu, 'Je vandwanu sapo vane jiombwa kundi ipo Shekemu? Njio, na inyi nga pekuduma kwavo, Yusufu kambia, ngakeri tayari." ¹⁴Kambia, "Basi dambuka, uvaone vandwanu sapo na kundi vaneendeleaje, na unguendeye neno kudo Yakobo kamduma ifuma ko bonde ja Hebroni, na Yusufu kadambuka Shekemu.¹⁵Mndu omu, kamwona Yusufu. Lambwa, Yusufu nyavekeri aketengeta kondeni, uja mndu kambesera, nyuneshigha ngikyo?" ¹⁶Yusufu kambia, Nganevashigha vandodu sakwa. Tafadhari, ngivia, vanejiombwa kuku kundi." ¹⁷Uja mndu kaamba, "Walekure andu iha, ko maana ngalevaichu vakeamba, 'Haya jidambuke Dothani." Yusufu kavavadia vandwavo sake ne ivaona ipo Dothani.¹⁸Vakamwona ifuma kwacha, na kabla hajawakaribia, vakapanga njama ye mwagha. ¹⁹Vandwavo sake vakaviana vavo ko vavo, "Lambwa, mwotaji anakaribia. ²⁰Njonyi luaha, na jimwaghe, ne imukumba ko mojawapo va marungu iva. Naise jipeamba, mnyama mkali amemurarua. Naise jione ndoto sake sipevakuda."²¹Rubeni kajiichwa ijo ne imwokoa ifuma ko moko vavo. Nyaleamba, "Jilasemberi uhai wakepo." ²²Rubeni alevavia, "Mulabuswe ndakame, mkumbenyi ko irungu ijo jikeri nyikanyi, kake mladere moko vanu uye yake" - ili kwamba nadime imwokoa ko moko vavo ne imuurigha ko papa wake.²³Ikava Yusufu andualevashikya vandwavo sake, valemburwa vazi jake jicha. ²⁴Vakamwiria ne imukumba irungunyi, irungu jivekeri tupu bila mringa.²⁵Vakadamia gwanda ija mkate. Anduvaleinua meso vavo ne ilambwa, ne, ilambwa, msafara o Waishmaeli nyuvekeri unecha ifuma Gileadi, anduamu na ngamia wavo waliochukua viungo, malhamu na manemane. Vavekeri wakisafiri kuvichukua kuelekea Misri. ²⁶Yuda kavavia vandwavo sake, "Nyi faida njiki kama jipemwagha mndodu odu ne ishikija ndakame yake?²⁷Haya, na jimkumbe ko Waishmaeli na wala jilavikye moko vedu uye yake. Kwani icho nyi mndodu odu, nyama yedu," Mndodu sake vakamwadanya. ²⁸Wafanyabiashara wa Kimidiani wakapita. Vandodu vake wakamwinua na kumtoa Yusufu shimoni. Wakamwuza Yusufu kwa Waishmaeli wakamchukua Yusufu mpaka Misri.²⁹Rubeni kauya kuja irungunyi, ne, lambwa, Yusufu hakuwemo shimoni. Akarandua mavazi yake. ³⁰Kauya ko vandwavo sake ne iamba, msoro kuku akeri? Na inyi, je ngidambuke kuku?"³¹Vakashinja mburu na kisha vakajiiria vazi ja Yusufu ne ijichovya ko ndakame. ³²Kisha vakajidamada ko papa wavo ne iamba, "Jimeona ii. Tafadhari angalau kwamba nyi vazi ja mwanapo ana gwai." ³³"Yakobo akaitambua ni iamba, "Nyi nguvo sa mwanakwa. Mnyama wa mwitu amemrarua. Bila shaka Yusufu ameraruliwa katika vipande.³⁴Yakobo akararua mavazi yake na kuvaa mavazi ya magunia katika viuno vyake. Akaomboleza kwa ajili ya mwanae siku nyingi. ³⁵Wanawe na binti sake vose vakainuka ne imu fariji, kake nyalelegha ifarijiwa. Kaamba, "Hakika ingapesoka kuzimu nikimwomboleza mwanangu." Babaye akamlilia. ³⁶Wamidiani wakamwuza huko Misri ko Potifa, afisa o Farao, kepteni wa walinzi.

Chapter 38

¹Ikava wakati uja Yuda kavatija vandwavo sake ne idamia na Mwadulami fulani, rina jake Hira. ²Aja kokojana na binti Mkanaani irina jake Shua. Kamudua ne ilala nacho.³Kava mjamzito ne imwona mwana. Kadikira Eri. ⁴Kava mjamzito kavi ne imwona mwana kavi. Kamdikira irina jake Onani. ⁵Kaona mwana ungi kamdikira rina jake Shela. Nyavekeri ipo Kezibu alipomzaa.⁶Yuda kaona mka ko ajili ya Eri, mzaliwa wake o kwanza. Rina jake Tamari. ⁷Eri, mzaliwa wa kwanza wa Yuda, nyavekeri mwovu mbele sa Yahwe. Yahwe kamwagha.⁸Yuda kambia Onani, "Lala na mka o mndwanu uta wajibu o shemeji kwake, na umwinulie mndwanu vana." ⁹Onani nyalemanya kwamba mwana asingekua wake. Pindi alipolala na mka o kaka yake, nyalebuswa mbeu uge ya ardhi ili kwamba akampatie mndwavo mwana. ¹⁰Alilo lifanya lilikuwa ovu mbele za Yahwe. Yahwe akamwua pia.¹¹Kisha Yuda kambia Tamari, mkewe, undedamya, mjane ko numba ya papa wapo hadi Shela, mwanangu, atakapokuwa." Kwani nyaleogwa, "Aleche ipa kavi, cha vandwavo." Tamari kakuri na kuishi ko numba ya papa wake.¹²Baada ya muda mrefu, binti Shua, mkewe Yuda, nyalepa. Yuda akafarijika na kwenda kwa wakatao kondoo wake manyoya huko Timna, icho na mong'o wake, Hira Mwadulami. ¹³Tamari kaviwa, "Lambwa, mkweo nyanadambuka Timna itema mamondo vake manyoya." ¹⁴Kavua mavazi vake va ujane na kakushikija ko ushungi. Kadamia ko lango ja Enaimu, lililoko kando ya njia iendayo Timna. Ko maana nyaleona kwamba Shela amekua kake akupewa kuwa mke wake.¹⁵Yuda alipomwona alidhani ni kahaba ko maana nyaveshikeji kiamu kyake. ¹⁶Akamundea kando ya njia ni iamba, "Njio, tafadhari ungiruhusu ilaa na igwe" - kwani alemanya kwamba nyavekeri nyi mkake - nacho kaamba, nyupengininga ngikyo ili ulae na ingi?¹⁷Kaamba, "Ngapekwendiye mwana mbuzi wa kundi kaamba, "Je upengininga rehani hata utakapo leta?" ¹⁸Kaamba, ngikuninge rehani njiki?" Nacho kaamba mhuri wako na mshipi, na fimbo iliyo mkonono mwako." Kamninga ne laa ncho. Kava mjamzito.¹⁹Katukwa ne ikure. Akavua ushungi wake na kuvaa vazi la ujane wake. ²⁰Yuda kamduma mwana mburu ifuma kundinyi ko moko va mong'o wake Mwadulami ili airie rehani ifuma ko moko va mndumuka kake alemwonapo.²¹Kisha Mwadulami kavsera vandu va sehemu ija, "Kuku akeri kahaba avekeri Enaimu kando ya njia? Vakaamba, hapojawahi kutokea kahaba hapa." ²²Kanya ko Yuda neiamba, Ngamwonapo. Pia vandu va eneo jija vaneamba, 'Hajaahi kuwapo kahaba hapa." ²³Yuda kaamba, mtije nadamie na shindo, jilache iaibika. Hakika, ngamemwende mwana mbura, kake hukumwona."²⁴Ikawa baada ya miezi mitatu Yuda kaviwa, ''Tamari mkapo ameuta ukahaba, na ko hakika, icho nyi mjamzito, Yuda kaamba, mwendenyi iha ili nakorwa." ²⁵Alipoletwa nje, nyaledamada ujumbe ko mkwewe, "Inyi nyi mjamzito ko mndu aode shindo ishi.'' Kaamba, "Tambua tafadhari, mhuri huu na mshipi na fimbo ni vya nani." ²⁶Yuda kashitambua ne iamba, icho nyi aode haki kuliko inyi, kwani sikumpa Shela, mwanangu awe mme wake." Hakulala naye tena.²⁷Muda wake o jifungua ukashika, lambwa, mpacha walikuwa tumboni mwake. ²⁸Ikawa anduavekeri anejifungua umu kafuna koko nja, na mkunga kairia kitambaa cha rangi ya zambarau na kukifunga katika mkono wake na kusema, "Huyu ametoka wa kwanza."²⁹Ikawa andualeurigha koko kwake, lambwa, mndwavo wake kafuma kwanza. Mkunga kaamba, nyafumakuda" Na kadikirwa Peresi. ³⁰Kisha mndwavo wake kafuma, akeri na utepe o zambarau uye ya moko vake, nacho kadikirwa Zera.

Chapter 39

¹Yusufu kaendwa Misri. Potifa, aliyekuwa afisa wa Farao mkuu wa walinzi na Mmisri, akamnunua ifuma ko Waishmaeli, waliokuwa wamempeleka pale. ²Yahwe nyavekeri anduamu na Yusufu na kava mndu aliyefanikiwa. Aliishi ko numba ya Mmisri bwana wake.³Bwana wake kaona kwamba Yahwe nyakeri anduamu nacho na kwamba Yahwe alifanikisha kila kindo alekiuta. ⁴Yusufu kapata kibali mbele sake, kamtumikia Potifa. Potifa kamfanya msimamizi uye ya numba yake, na kila alichokimiliki, kakidera gwanda ya uangalizi wake.⁵Ikawa alipomfanya msimamizi uye ya numba yake na uye ya kila kindu kilichokuwa. Yahwe kaibariki numba ya Mmisri ko kitevi kya Yusufu. Baraka za Yahwe sileva uye ya kila kindo akeri nakyo Potifa numbeyi na mdemengi. ⁶Potifa kadera kila kivekeri nacho gwanda ya uangalizi o Yusufu. Hakuwa na haja ya kufikiri uye yo jojose isipokuwa kando alicho kula tu. Basi Yusufu nyavekeri msoro mcha na o ivutia.⁷Ikawa baada ya hayo mka o bwana wake kamtamani Yusufu. Kambia, "Laa na inyi." ⁸Kake icho kalegha ne imbia mkao bwana okwa, "Lambwa, bwana okwa anelambwa kyokyose nganekiuta kanyi, na amedera kila kindo anachokimiliki gwanda ya uangalizi okwa. ⁹Kuode mndu aliye mkuu ko numba ii kuliko inyi. Hajanidhuiria kyokyose isipokuwa wewe, ko kitevi igwe nyi mkawake. Nyi ko maananjiki basi ngapedima iuta uovu mkuu namna hii ne imtendea dhambi Makilunga?¹⁰Kambia Yusufu siku baada ya siku, kake icho kalegha ilaa nacho wala iva nacho. ¹¹Ikawa siku imu nyaleingwa numbenyi iuta uya wake, kuode mndu yoyose o kanyi avekeri aja numbenyi. ¹²Kaada nguvo sake ne iamba, "Laa na inyi." Kati ja nguvo sake mokonyi vake, kakambia, ne ifuma nja.¹³Ikiwa, alipoona kwamba amesitija nguvo sake mokinyi vake na kwamba amedicha nja, ¹⁴kavadikira vandu va kanyi kwake ne ivavia, "Lambwa, Potifa amede Mwebrania ichu ijidhihaki. Nyaleingiya ilaa na inyi, na ngakakava ulodo. ¹⁵Ikawa andualeichwa nganekava ulodo, kangitija na nguvo sake, kakambia ni ifuma nja."¹⁶Kadera nguvo sake kufui nacho hata bwana wake andualecha kanyi. ¹⁷Kambia maelezo ivo, uja mtumishi Mwebrania ulemwende kodu, nyaleingwa ingizihaki. ¹⁸Ikawa ngalekava ulodo, katija nguvo sake kokwa kakambija nja."¹⁹Ikawa, bwana wake andualeichwa maelezo aleviwa na mkake, kudi kudo mtumishi wapo alengivika, nyaleilusha munu. ²⁰Bwana o Yusufu kamwirwa ne iudera gerezani, mahali walipowekwa wafungwa wa mangi. Kava aja kifungoni.²¹Kake Yahwe nyavekeri anduamu na Yusufu ne imrora uaminifu o agano. Kamninga kibali mbele ya mlinzi o gereza. ²²Mlinzi o gereza kavadera mokongi mwa Yusufu wafungwa wote waliokuwa gerezani. Kyokyose valekiuta, kivekeri gwanda ya uangalizi o Yusufu. ²³Mlinzi o gereza hakuwa na wasiwasi uye ya kyokyose kivekeri makonyi vake, ko kitevi Yahwe nyavekeri anduamu nacho. Yahwe akafanikisho kila alichokifanya.

Chapter 40

¹Ikawa baada ya mambo haya, mnyweshaji wa mfalme wa Misri na mwokaji wa mfalme walimkosa bwana wao, mfalme wa Misri. ²Farao kavailushira hawa maafisa wawili, mkau wa wanyweshaji na mkuu wa waokaji. ³Kavadera ko lindo ko numba ya kapteni o ulinzi, ko gereza ili Yusufu alimofungwa.⁴Kapteni o walinzi kamdera Yusufu kuwa mtumishi wao. Valedamia kifungonyi ko muda fulani. ⁵Vose vakaota ndoto - mnyweshaji na mwakaji wa mfalme wa Misri walimokuwa wamefungwa gerezani - kila umu kaota ndoto kio ikyo ikyo, na kila ndoto ilikuwa na tafsiri yake.⁶Yusufu kacha kwavo kitalang'a na kavaona. Lambwa, vaveode na uzuni. ⁷Kavavesera maafisa wa Farao vavekeri anduamu nacho kifungonyi ko numba ya bwana wake, iamba, "Ko ngikyo inu mneonekana wenye uzuni?" ⁸Vakambia, Ise vose jimeota ndoto na kuodeo itafsiri. "Yusufu kavavia, "Je tafsiri inefuma ko Makilunga? Ngivienyi, tafadhari."⁹Mkuu wa wanyweshaji kambia Yusufu ndoto yake. Kambia, "Ko ndoto yakwa, Lambwa, kuvekeri na mzabibu mbele yakwa. ¹⁰Na kuvekeri na matawi varadu ko mzabibu icho. Ulipochipua, ukachanua maua na kuzaa vichala vya zabibu. ¹¹Kikombe cha Farao kivekeri mokonyi kwapo. Ngakairia zabibu na kuzikamua ko kikombe kyo Farao, ne ikidera kikombe ko moko va Farao."¹²Yusufu kambia, "Tafsiri yake nyi ii. Vaja matawi maradu nyi si siradu. ¹³Ndani ya siku siradu Farao apekiinua mdo wapo ne ikuurigha ko nafasi yapo. Upekidera kikombe kya Farao ko moko vake, kama ilivyokuwa ulipokuwa mnyweshaji wake.¹⁴Kake ungikumbuke ukafanikiwa, na ungirore wema. Ungitaje ko Farao ne ingisembera iha gerezani. ¹⁵Maana hakika ngaletekwa ifuma ko nchi ya Waebrania. Na iha ngameuta kyokyose kinengipasa ngiderwe gerezani."¹⁶Mkuu wa waokoaji alipoona kwamba tafsiri ilikuwa ya kuvatia, kambia Yusufu, "Inyi pia ngaleota ndoto, na lambwa, shokapo shiradu sha mikeka shivekeri uye ya mdo wapo. ¹⁷Ko kikapu kya uye kuvekeri na kila aina sa bidhaa ya kuokwa ko Farao, kake ndeghe vakasheja ndani ya kikapu uye ya mdo wapo."¹⁸Yusufu kajibu ne iamba, "Tafsiri nyi hii. Shikapu shiradu nyi siku siradu. ¹⁹Ndani ya siku siradu Farao apekiinu mdo wapo ifuma kwapo na apekutundika uye ya vandu. Ndeghe sipeja usese lwapo."²⁰Ikawa siku ya karadu ambayo nyivekeri nyi siku ya kuzaliwa kwa Farao. Kauta ndima ko vatumishi vake vose. "Kainua uye mudo cha mkuu o wanyweshaji na mudo cha mkuu wa waokaji kati ya watumishi wake. ²¹Kamuurigha mkuu wa wanyweshaji ko majukumu vake, na kakidera kavi kikombe ko moko va Farao. ²²Kake kamtundika mkuu wa waokaji, kama Yusufu alivyokuwa amewatafsiria. ²³Hata kudo mkuu wa wanyweshaji hakukumbuka kumusaidia Yusufu. Badala yake, alimsahau.

Chapter 41

¹Ikava mwishoni mwa miaka miwili Farao akaota ndoto. ²Lambwa, nyavekeri aimukaniye kando ya Nile. Lambwa, ng'ombe saba vakafuma ko dafu Nile, vaorokiye na vashubuhiye, na vakajilisho ko mara. ³Lambwa, ng'ombe singi saba vanefuma ko Nile baada yao, wasiopendeza na wamekondeana. Vakaimukana ukingonyi mwa dahu kando ya wale ng'ombe wengine.⁴Kisha vaja ng'ombe wasiopendeza na waliokonda wakawala wale waliokuwa wamependeza na walionenepa. ⁵Kisha Farao akaamka. Kisha kalala ne iota mara ya kavi. Lambwa, masuka saba ya nafaka valechipua ko mche umu, mema na mazuri. ⁶Lambwa, masuke saba, vasesehiye na vameonirwa na ukuma o mashariki, vakachipua baada yake.⁷Masuke vasesehiye vakavamera vaja masuke saba mema vose. Farao katukwa, ne ilambwa ilikuwa nyi ndoto tu. ⁸Ikawa wakati o kitalang'a ngoo yake ikafadhaika. Kaduma ne ivadikira waganga na wenye hekima vose va Misri. Farao kavasimulia ndoto sake, kake kuode aledima kumtafsiria Farao.⁹Kisha mkuu wa wanyweshaji kambia Farao, "Inu ninayafikiri makosa yangu. ¹⁰Farao kavailushia watumishi wake, ne ivadera kifungonyi ko numba ya kapteni o ulinzi, mkuu wa waokaji na mimi. ¹¹Jileota ndoto kio ikyo kimu, icho na inyi. Kila umu nyaleota ko kadili ya tafsiri yake.¹²Anduamu na ise kuveode na msoro Mwebrania, mtumishi wa kapteni wa walinzi. Jilembiya na undejitafsiria ndoto sedu. Nyalejitafsiria kila umu odu ilingana na ndoto yake. ¹³Ikawa kama alivyotutafsiria, ndivyo ilivyokuwa. Farao nyalengiurigha ko nafasi yakwa, kake kamtundika uja ungi."¹⁴Nyiho Farao aleduma ne imdikira Yusufu. Ko haraka vakamfuna gerezani. Kakuuta ichoamonyi, kabadili mavazi vake, na kiingwa ko Farao. ¹⁵Farao kambia Yusufu, "Ngameota ndoto, kake kuode o itafsiripo. Kake ngameichwa ihusu ingwe, kwamba unaposikia ndoto nyunedima iitafsiri." ¹⁶Yusufu kamjibu Farao, kamba, "Siyo ko inyi. Makilunga apemjibu Farao ko uhakika."¹⁷Farao kambia Yusufu, "Katika ndoto yangu, lambwa, kaleimukana ko ukingo o Nile. ¹⁸Lambwa, ng'ombe saba vakafuma ndani ya Nile, wanene na wakuvutia, nao wakajilisha ko mara.¹⁹Lambwa, ng'ombe vengi saba wakapanda baada yao dhaifu, wabaya, na wembamba. Sijaona kuona wabaya kama hao katika nchi yote ya Misri. ²⁰Vaja ng'umbe vasesehiye na vavichwa vakavaja vaja ng'ombe saba na wanene. ²¹Walipo maliza kuwala wote haikujulikana kama walikuwa wamewala, kwani walibaki wabaya kama mwazo kisha nikaamka.²²Ngaleona ku ndoto yakwa, na lwambwa, masuke saba vakafuma ko bua jimu jema na limejaa. ²³Lambwa, masuke saba zaidi, yaliyonyauka, vasesehiye na yamekaushwa na upepo o mashariki, yakachipua baada yake. ²⁴Vaja masuke vasesehiye vakavamera masuke saba mema. Ngakavevia vanga ndoto isi, kaki kuode elidima ingielezea."²⁵Yusufu kambia Farao, "Ndoto za Farao ni moja. Makilunga nyalembia Farao kuhusu jambo aledambuba ijiuta. ²⁶Vaja ng'umbe saba wema nyi miaka saba, na masuke saba wema nyi miaka saba. Ndoto nyi imu.²⁷Na vaja ng'ombe saba vasesehiye na wabaya waliokuja baadaye nyi miaka saba, na pia masuke saba vasesehiye yaliyokaushwa na mkuma o mashariki nyipeva miaka saba ya njaa. ²⁸Hijo nyi jambo alembia Farao. Makilunga amempunuja Farao jambo aledambuka ijiuta. ²⁹Lambwa, miaka saba iyode utele ufoje nyine cha ko nchi yose ya Misri.³⁰Na miaka saba ya njaa ipecha baada yeke, na utele wose ko nchi ya Misri upevadimwa, na njaa ipeinyamara nchi. ³¹Ufoje hautakumbukwa ko nchi ko kitevi kya njaa itakayofuata, ko kuwa ipeva ikarije munu. ³²Kwamba ndoto nyilejighuja ko Farao kokitevi kwamba jambo iji jileazishwa na Makilunga, na Makilunga apejitimiza hivi karibuni.³³Basi Farao nashighe mndu aode maarifa na busara, ne imudera uye ya nchi ya Misri. ³⁴Farao na navike kudi: nachague wasimamizi uyeya nchi. Na vairie sehemu ya katanu ya mazao ya Misri ko miaka saba ya shibe.³⁵Na vakusanye kando kyose cha ii miaka miyema ijayo na iituza nafaka gwanda ya mamlaka ya Farao, ko kando itumika ko miri. Wakiifadhi. ³⁶Kando kideva matumizi ya nchi ko miaka saba ya njaa itakayokuwa ko nchi ya Misri. Ko njia ii nchi ipenyamarikapo na njaa."³⁷Ushauri huu ukava mwema mesonyi pa Farao na mesonyi pa watumishi wake wote. ³⁸Farao kavavia watumishi wake, "Je jipedima imupata mndo kama ichu, ambaye ndani yake kuode Ngoo o Makilunga?"³⁹Kudo Farao kambia Yusufu, "Ko kuwa Makilunga amekurora shose ishi, kuode mndu aode ufahamu na busara kama igwe. ⁴⁰Upeva uye ya numba yakwa, vandu vakwa vape tawaliwa ko kadili ya neno japo. Ko kitevi cha enzi peke yake inyi ngapeva mkuu kuliko igwa." ⁴¹Farao kambia Yusufu, "Lambwa, ngamekudera uye ya nchi yose ya Misri."⁴²Farao kafuna pete yake ya mhuri ifuma ko moko vake ne iidera ko moko va Yusufu. Kamrarika ko mavazi ya kitani safi, ne idera mkufu o dhahabu njingonyi kwake. ⁴³Kataka napandishwe ko kibandawazi cha pili alichokuwa nacho. Vandu vakakava ulondo mbele yake, "Ngavenyi magoti." Farao kamdera uye ya nchi yose ya Misri.⁴⁴Farao kambia Yusufu, "Inyi nyi Farao, kwacha na ingwe, kuode mndu atakaiinua moko vapo ana madende vapo ko nchi ya Misri." ⁴⁵Farao kamdikira Yusufu rina ja Zefenath Panea." Kamuninga Asenathi, binti wa Potifera kuhani o On, iva mka wake. Yusufu kadambuka uye ya nchi yose ya Misri.⁴⁶Yusufu alikuwa na umri wa miaka thelathini aliposimama mbele ya Farao, mfalme wa Misri. Yusufu kafuma mbele ya Farao, ne idambuka ko nchi yose ya Misri. ⁴⁷Ko miaka saba ya shibe nchi ilipozaa kwa wingi.⁴⁸Kakusanya kando kyose cha miaka saba iliyo kuwa ko nchi ya Misri ne ikidera kando ko mri. Kadera ko kila mri kando kya mideme yaliyokizunguka. ⁴⁹Yusufu akahifadhi nafaka kama mchanga wa bahari, kifoje kiasi kwamba katija ihesabu ko kitevi kivekeri hakihesabiki.⁵⁰Kabla ya njaa kuingia Yusufu kapata vana vavi, ambao Asenathi, binti wa Potifera kuhani wa On, alimzalia. ⁵¹Yusufu kamdikira muonika wake o kuvoka Manase, kwani nyaleamba, Makilunga amenosahaulisha shida sakwa sose na numba yose ya papa okwa." ⁵²Kamdikira mwanake o kavi Efraimu, kwani aleamba, Makilunga amengininga uzao ko nchi ya mateso vakwa."⁵³Miaka saba ya shibe iliyokuwa ko nchi ya Misri ikashika mwisho. ⁵⁴Miaka saba ya njaa ikaanza, kama alivyokuwa aneamba Yusufu. Kuvekeri na njaa ko nchi yose, kake ko nchi yose ya Misri kuvekeri na kando.⁵⁵Nchi yose ya Misri ilipokuwa na njaa, vandu vakakava ulodo ko Farao ko ajili ya kando Farao kavavia Wamisri vose, "Dambukenyi ko Yusufu na mfanye atakavyosema." ⁵⁶Njaa nyivekeri uye ya kiamu kyose kya nchi. Yusufu akafungua ghala sose na kuuza kando ko Wamisri. Njaa nyivekeri kali muno ko nchi ya Misri. ⁵⁷Orika lose lukacha Misri iura nafaka ifuma ko Yusufu, kwani njaa nyivekeri kali ko orika lose.

Chapter 42

¹Basi Yakobo kamanya kwamba kuna nafaka huko Misri. Kavavia wanawe, ko ngikyo mnalambwana? ²Kaamba, "Lambwa, ngameichwa kwamba kuna nafaka huko Misri. Shukeni huko mndejiurwa kando ili tuishi wala wala jilape." ³Vandwazo ikumi va Yusufu vakasoka Misri iura kando. ⁴Kake Benjamini, mnduwavo o Yusufu, Yakobo hakumtuma na vandwavo sake, kwani alihofu kwamba madhara yaweza kumpata.⁵Wana wa Israeli vakacha iura miongonyi mwavo valecha, kwani njaa nyivekeri ko nchi ya Kanaani. ⁶Basi Yusufu nyavekeri mtawala uye ya nchi. Ncho avekeri anekumbwa vandu vose va ncho vandwavo sake Yusufu vakacha ne imwinamia na shiamo savo hata gwanda.⁷Yusufu kavaona vandwavo sake ne ivamanya kake alijibadili kwavo ne ideda navo ko ukali kavavia, "Mofuma kuku? Vakaamba, "Ifuma inchi ya Kanaani ili iura kando." ⁸Yusufu kavamanya vandwavo sake, kake ivo valemumanyapo.⁹Yusufu kasimanya ndoto aliyoziota kuhusu wao. Kavavia, "Inywe nyi wapelelezi. Mmechaiona sehemu sa nchi zisizolindwa." ¹⁰Vakambia, "Wai, bwana odu. Watumishi wako wamekuja kununua chakula. ¹¹Ise vose nyi wana va papa umu. Nyi vandu valoi. Watumishi wako sio wapelelezi."¹²Kavavia, "Wai, mocha ilambwa sehemu sa nchi zisizolindwa." ¹³Vakaamba, "Isi watumishi vapo jikeri vandodu ikumi na ivi, wana va papa umu ko nchi ya Kanaani. Lambwa, mnina nyakeri na papa odu na ungi akiri hai kavipo."¹⁴Yusufu kavavia, kudo ngavavia, inywe nyi wapelelezi. ¹⁵Mpejaribiwa ko njia ii. Kama aishivyo Farao mpekure ihapo, mnina wanu asipokuja hapa. ¹⁶Mdumenyi umu wanu namwende mnina wanu. Mpebaki gerezani, hata shidedo shanu vitakapothibitishwa, kwamba kuode uloi ndani yanu." ¹⁷Kavadera kifungonyi ko siku siradu.¹⁸Ko siku ya karadu Yusufu kadeda navo, "Fanyenyi kudi nanyi mtaishi, kwani ninamcha Makilunga. ¹⁹Kama inywe nyi vandu va loi, umu wanu apezuiliwa iha gerezani, kake inywe dambukenyi, irienyi nafaka ko ajili ya numba yanu. ²⁰Mwendenyi mnina wanu kokwa ili kwamba shidedo shanu shithibitishwe nanyi, hamtakufa." Vakavika kudo.²¹Wakasemezana wao kwa wao, "Ko loi jiode hatia uye ya mndodu odu kwani jileona tabu ya nafsi yake alipotusihi nasi hatukusikia. Ko hiyo taabu hii imejighuja." ²²Rubeni kavajibu, "Je ngalevavia, 'Mlaute dhambi uye ya msoro, kake mlengiichwapo? Basi, lambwa, ndakame yake inatakiwa juu yetu."²³Kake valemanya kwamba Yusufu nyalevamanya, kwani kuvoode na mkalimani kati yavo. ²⁴Kafuma kwavo ne ifurigha. Kauya kwavo ne ideda navo. Kamwirwa Simoni miongonyi mwavene imupunga mbele ya meso vavo. ²⁵Kisha Yusufu akaagiza watumishi iichurisa mifuko yavo ko nafaka, ne iurigha pesa ya kila umu ko gunia jake, neivaninga mahitaji ko safari. Vakatendiwa kudo.²⁶Iva ndugu vakadosirwa kando kavo uye ya punda savo ne ikure aja. ²⁷Umu wavo andualerungwa gunia jake ili imlisha punda wavo ko sehemu waliokuwa, kaona hela yake. Lambwa, nyivekeri momunyi mwa gunia jake. ²⁸Kavavi vandwavo sake, "Hela yakwa ngaurighiwa. Lambwa, nyikeri ko gunia jakwa. "Mioyo yao ikazimia na wakageukiana kila mmoja huku wakitetemeka. Vakaamba, "Nyi ngiki hiki amejitendea Makilunga?"²⁹Vakadambuka ko Yakobo, papa wavo ko nchi ya Kanaani ni imbiya vosi yaliyowapata. ³⁰Vaakaamba, "Uja mndu, bwana wa nchi, nyalededa nasi ko ukali ne ijidhania kuwa wapelelezi ko nchi. ³¹Jikambia, 'Tu vandu va loi ise. Ise siyo wapelelezi. ³²Jikeri ndugu kumi na ivi, vana va papa umu wetu. Umu akeri hai kavipo, na mnina nyakeri na papa odu ko nchi ya Kanaani."³³Uja mndu, bwana o vandodu sedu, kajivia, ko hiji ngapemanya kwamba nyi vandu va loi inywe. Mtijenyi umuwavo o vandwana sana, irienyi kando ko ajili ya njaa ko numba sanu, na mkure. ³⁴Mwendenyi mnina wanu kokwa, Nyiho ngapemanya kwamba inywe si wapelelezi, kake nyi vatava loi. Kisha ngapevalekeja ngugu yanu, na mpefanya biashara ko nchi."³⁵Ikava walipoyafungua magunia yao, na lambwa, kila mfuko o hela o umuwavo nyuvekeri ko gunia jake. Wakati wao na papa wavo walipoona mifuko yavo ya hela, vakaogwa. ³⁶Yakobo papa wavo kavavia, Mmenginyamaria vana vakwa. Yusufu akeri hai kavipo, Simoni amekure, na inywe mmdamade Benjamini nacho. Mambo iva vose nyi kinuma kyakwa."³⁷Rubeni kambia papa wake, kaamba, "Unaweza kuwaua wanangu wawili nisipomrudisha Benjamini kwako. Mweke mikononi mwangu, nami nitamrudisha tena kwako." ³⁸Yakobo kaamba, "Mwanakwa upesoka anduamu na inyi. Kwani mundwazo wake amepa na icho peke yake amebaki. Ikiwa madhara yakampata ko njia mnayoienda, nyiho mtakapozishusha mui zangu kaburini kwa huzuni."

Chapter 43

¹NJaa ilikuwa kali katikka nchi. ²Ikawa vavekeri vametumia kando kyose valekifuna Misri, papa wavo kavaivi, "Endenyi kavi, mjiurie kando."³Yuda kambia, "Uja mndu nyalejionya ko ukali, 'Hamtauona uso wangu ndugu yenu asipokuwa nanyi.' ⁴Ikawa upemduma mndwanu wanu anduamu ise, jipesoka ne ivauria kando. ⁵Kake ululememdamidiye, hatutashuka. Ko maana uja mdnu nalejivia, 'Hamtauona uso wangu ndugu yenu asipokuwa nanyi."⁶Israeli akawaambia, "Ko ngikyo mlemtendea ingiuvichwa hivyo ko imbia mndu uja kwamba mnaye mndwanu ungi?" ⁷Vakaamba, "Uja mundu nyalejivesera habari sedu na familia yedu ko kina kaamba, 'Je papa wanu bado nyakeri hai? Je muode vandwanu vanga?' Jikamjibu ilingana na maswali haya. Jivema nyakuda kwamba avejivia, mwendenyi mundwanu wanu?"⁸Yuda kavavia Israeli papa wake, "Mdume msoro anduamu nanyi. Jipeinuka ne idambuka ili kwamba jiishi jilape, vose ise, igwe, na hata vana vedu. ⁹Inyi ngapeva mdhamini wapo. Upengiwajibisha inyi. Kama nisipomleta na kumweka mbele yako basi nibebe lawama daima. ¹⁰Kwani kama tisingekawia, bila shaka hata sasa tungekuwa tumekwisha rudimara ya pili."¹¹Israeli papa wavo kavavia, kama nyi kudo, basi fanyeni hivi, irienyi baadhi ya mazao mazuri ya nchi ko mifuko yenu. Muivijenyi uja mndu zawadi: baadhi ya malhamu, asali, viungo na manemane, jozi na lozi. ¹²Irienyi hela mara kavi mokonyi kwanu. Hela iliyorudishwa ko magunia yanu, muiirie kavi ko moko vanu. Pengine waliokosea.¹³Muirienyi mndwanu nacho pia. Inukenyi na mdambuke kavi ko mndu uja. ¹⁴Makilunga Mwenyezi na awape kuona rehema mbele ya huyo mtu, kudo kwamba awafungulie mndwanu wanu ungi na Benjamini. Kama nikipotelewa na watoto, nimepotelewa." ¹⁵Vandu vaja wakachukuwa zawadi hii, na ko moko vavo vakairia mara kavi ya kiasi cha hela, anduamu na Benjamini. Wakaamka na kushuka Misri na kusimama mbele ya Yusufu.¹⁶Yusufu andualemwona Benjamini akeri navo, kambia mtunzaji o numba yake, vaende vandu ivo ndani ya numba, shinja mnyama na umwandae, kwani vandu iva vapeja kando ka msanyenyi anduam na inyi." ¹⁷Mtunzaji o numba kavika kama Yusufu alivyosema. Kavaende vaja vandu numbenyi ko Yusufu.¹⁸Vaja ndugu vakaogwa ko vile walivyoletwa ko numba ya Yusufu. Vakaamba, "Nyi ko kitevi kya hela iliyorudishwa ko magunia yetu mara ya kwanza tulipoletwa ndani, kwamba atafute nafasi kinyume chetu. Kwamba aweze kutukamamata na kutuchukua kama watumwa, na kuchukuwa punda wetu.'' Wakamsogelea mtunzaji wa nyumba ya Yusufu, ¹⁹Navo vakadeda nacho mlangonyi mwa numba, ²⁰vakaamba, "Bwana wangu, jilecha mara ya kuvoka iura kando.²¹Ikawa, tulipofika ko eneo la kupumzika, jikarugwa magunia vedu, na lambwa hela ya kila mndu ilikuwa ko gunia lake, hela yedu ko kiasi kamili. Jimeiede ko moko vapo. ²²Jimecha na hela singi pia mokonyi kodu ili iura kando. Jiichi aliyeziweka hela ko magunia vedu." ²³Mtunzaji o numba kaamba, "Amani iwe kwenu, mlaogwe, Makilunga wenu na Makilunga o papa wana ncho aledera hela ko magunia vanu. Ngale adija hela sanu." Kisha mtunzaji o numba kamwende Simoni kwavo.²⁴Msimamizi o numba kavadamada vandu ivo ko numba ya Yusufu. Kavaninga mringa, navo vakasanja madende vavo. ²⁵Kavalisha punda wavo. Vakaanda zawadi ko ajili ya Yusufu aliyekuwa anecha msanyenyi, kwani vavekeri vameicha kwamba vapeja aja.²⁶Yusufu andualecha kanyi, vakaende kanyi zawadi iliyokuwa mokinyi kwavo, navo vakaimukana mbele yake hata gwanda. ²⁷Kavavesera uye ya hali savo na iamba, je papa wanu hajambo, yule mzee mliyemnena? Je bado yu hai?"²⁸Vakaamba, "Mtumishi wapo papa odu hajambo. Na bado yu hai" Wakajinyenyekeza na kuinama chini. ²⁹Andualeinua meso vake akamwona Benjamini ndugu yake, mwana wa mamaye, nacho kaamba, "Je ichu nyicho mwananu wanu mliyemsema?" Na kisha kaamba, "Makilunga na awe mwenye neema kwako, mwanangu."³⁰Yusufu akaharakisha ifuma chumbani, kwani aliguswa sana kuhusu nduguye. Akatafuta mahali pa kulia. Akaingia chumbani mwake na kulia umo. ³¹Kasanja kiamu kyake ne ifuma nja. Kajizuia amonyi, kaamba, ''karibunyi kando."³²Watumishi wakamhudumia Yusufu peke yake na vaja ndugu peke yao. Wamisri pale vakaja anduamu naye peke yao ko kitevi Wamisri hawa kuweza kula mkate na Waebrania, kwani hilo ni chukizo kwa Wamisri. ³³Wale ndugu vakadamia mbele yake, mzaliwa wa kwanza kwa kulingana na haki yake ya uzaliwa, na mdogo kulingana na ujana wake. Wale watu wakashangaa wote. ³⁴Yusufu kadamada sehemu kwavo ifuma ko kando kivekeri mbele yake. Kake sehemu ya Benjamini nyivekeri mara katanu zaidi ya kila va ndwavo sake. Wakanywa na wakafurahia.

Chapter 44

¹Yusufu kamuruhusu msimamizi o numba yake, kaamba, jaza magunia ya vandu iva ko kando, kiasi wawezacho kubeba, na uvikye hela ya kila mndu ko momu o gunia jake. ²Udere kikombe kyakwa, ekya hela, ko momu o gunia ja mnina, na hela yake ya kando pia." Msimamizi kauta kama Yusufu aleamba.³Kukapambazuka kitahang'a, na vaja vandu va karuhusiwa ikure, wavo na punda savo. ⁴Walipokuwa wametoka mjini kaku hawajafika mbali Yusufu kambia msimamizi o numba yake inuka, uvavadiye vaja vatu, na anduupevakoja vavie, ko ngikyo molipa uvichwa badala ya wema? ⁵Je hiki siyo kikombe ambacho bwana wangu hukinywea, na kikombe akitumiacho kwa uaguzi? Mmevika uvichwa, ko jambo hili mlilolifanya."⁶Msimamizi o numba kavapata ne ivavia shidedo isho. ⁷Vakaamba, ko ngikyo bwana wetu aneamba, shidedo kama ishi? Na ive uvichwa na watumishi vapo kwamba vapedima iuta jambo iji.⁸Lambwa, hela jilesikoja ko momu ya magunia vedu, jilesiende kwapo ifuma ko nchi ya Kanaani. Nyi ko jinsi njiki basi jinedima iiva ko numba ya bwana wapo hela ana dhahabu? ⁹Yoyose atakaeonekana kwake miongonyi mwa watumishi wako, apepa, na ise vose jipeva watumishi wa bwana wangu." ¹⁰Msimamizi kaamba, "Basi na iwe ko kadili ya shidedo shanu. Icho ambae kikombe kipeonekana kwake apeva mtumwa okwa, na inywe vengi mpeva bila hatia."¹¹Kisha kila mndu aaharakisha ne ijisosa gunia jake gwanda. Na kila mndu kajiragwa gunia jake. ¹²Msimamizi kashingha. Kaaza na mdue o vose ne imarija ko mnina o vose, na kikombe kikaonekana ko gunia ja Benjamini. ¹³Vakarandwa mavazi vavo. Kila mundu kapakia uye ya punda wake navo vakauga mjini.¹⁴Yuda na vandwavo sake vakacha ko numba ya Yusufu. Bado nyavekeri aja, navo vakaramambele sake hata ngwanda. ¹⁵Yusufu kavavia, 'je nyi ngiki iki mokiute? Je micho kwamba mundu kama inyi nyanefaa uaguzi.¹⁶Yuda kaamba, "Je jipedima imbia ngikyo bwana wangu? Jiambe ngikyo? ana nyi jinsi njiki jipedima ijithibitisha vavenyi? Makilunga ameona uovu o watumishi vake. Lambwa, ise nyi watumwa wa bwana wangu, vose ise na uja ambae kikombe kimeonekana mokoongi vake." ¹⁷Yusufu kaamba, "Na iwe kwacha nami kwamba ngapedima ifanya hivyo. Mndu ambaye kikombe kimeonekana mokonyi vake, icho nyicho apeva mtumwa okwa, kake inywe vengi, dambukenyi ko amani ko papa wanu."¹⁸Nyiho Yuda alemkaribia ne iamba, "Bwana okwa, tafadhali mwache mtumishi wako naambe kidedo ko madu va bwana okwa, na uadangenyashi savo iaka dhidi ya mtumishi wapo, kwani ingwe nyi kama Farao. ¹⁹Bwana okwa nyalevavesera watumishi wake, iamba, Je muode papa ana ndugu?'²⁰Naise jipembia bwana okwa, jiode papa nyi msuri na mwana o usuri wake, nyi mnina. Na mndwavo wake alemepa, na icho peke yake ndiye amebaki ko mama wake na papa wake nyamkundye.' ²¹Nacho kavavia watumishi wako, 'Mwendenyi ili ngimwone.' ²²Naise jipembia bwana odu, msoro apedima imutija papawakepo kwani kamtija papawake papa wake apepa.'²³Na kavavia watumishi vopo, 'Mnina iu alemeche anduamu na inywe, mpeona kiamu kyakwa kavipo.' ²⁴Na ikava andujiedambuka ko mtumishi wapo papa okwa, jilembiya shidedo sha bwana okwa. ²⁵Na papa odu kaamba, Dambukenyi kavi, mndejiuriya kando.' ²⁶Naise jikaamba, "Jipedima idambuka. Ikiwa mnina odu apeva naise, nyiho jipedambuka, kwani jipedima iuona kiamu o mndu uja mnina odu aoekeri anduamu na ise.'²⁷Mtumishi wapo papa odu kajivia, 'Mujehi kwamba mko okwa nyalengioniya vana vavi. ²⁸Na umu kafuma kokwa nainyi ngakaomba, "Bila shaka ameraruliwa shipande, na langu iho ngamemuonapo." ²⁹Nainywe mkumwiria iu naye ifuma kokwa mavichwa vapedima imupata, mpesosa mvi sake ko kaburini ko huzuni.³⁰Ko hiyo, basi, nitakapokuja ko mtumishi wapo papa okwa, na msoro akeri na isepo, ko kuwa uhai wake umefungamanishwa ko uhai o msoro, ³¹Ipeva, atakapoona kwamba msoro akevipo naise jipepa. Nawatumishi wako watazishusha mvi za mtumishi wako papa odu kaburini ko msikitiko. ³²Kwani mtumishi wako nyavekeri mudhaifu o msoro ko papa okwa na aleamba, 'Ikiwa sitamleta kwako, nyiho ngapeva mwenye hatia ko papa okwa daima."³³Ko kudo luaha, tafadhali mde mtumishi wake nadamie kama mtumwa ko bwana okwa badala ya msoro, na umtije msoro nadambuke na vandwavo sake. ³⁴Ko maana ngapedambuka jinsi njiki ko papa okwa ikiwa msoro akeripo nainyi? Nganeongwa iona mavichwa yatakayompata papa okwa."

Chapter 45

¹Nyiho Yusufu aledika ilizuia amonyipo mbele ya watumishi vavakeri vaimukanie kando yake. Kaamba ko iru, kila mundu nakure, kudo kuode mtumishi aleimukana kando yake wakati Yusufu anduanejitambulisha ko vandwavo sake. ²Kafurigha ko iru, Wamisri vakaichwa, na numba ya Farao vakaichwa kuhusu ijo. ³Yusufu kavavia vandwavo sake, "Inyi nyi Yusufu ji papa okwa nyi mzima bado? Vandwavo sake valedima imjibupo, kwani walitishwa na uwepo wake.⁴Kisha Yusufu kavavia vandwavo sake, "Ngikaribienyi, tafadhari." Navo vakaseria, kavavia, "Inyinyi Yusufu mndwanu wanu, mliyemwuza Misri. ⁵Kake luaha mlahuzunike ana iilusha miongoni mwenu, kwamba mlengikumba kunu, kwani Makilunga nyalengiduma mbele yanu ili kutunza uhai. ⁶Maana ni miaka miwili njaa imekuwa katika nchi, na bado kuna miaka mitano ambayo hakutakuwa na kulima wala kuvuna.⁷Makilunga nyalengiduma mbele yanu kuwahifadhia kama masalia duniani, na kuwaweke hai kwa ukombozi mkuu. ⁸Kudo si nyie mlengidamada kunu bali nyi Makilunga, na amengifanya papa o Farao, bwana o numba yake yose, na mtawala o nchi yose ya Misri.⁹Fanyeni haraka mwende ko papa okwa na mmwambie, kudi nyiho aneamba Yusufu mwanao, "Makilunga amengifanya bwana ko Wamisri vose. Soka kokwa, usikawie. ¹⁰Utaishi ko nchi ya Gosheni, na ingwe upeva kufui nainyi, ingwe na vana vapo na vana ovana vako, na mamondo vapo na mbura sapo, na shose uliyonayo. ¹¹Nainyi ngapekuhudumia aja, ko maana bado kuode miaka itanu ya njaa, kudo ulache iingia ko uhitaji, ingwe, numba yapo, na vose ukerinavo."¹²Lambwa, meso vanu yanaona, na meso va Benjamini mndodu okwa, kwamba nyi sau kyakwa kinachoonekana nanyi. ¹³Mpembia papa okwa uye ya heshima yakwa yose kunu Misri na vose mlioyaona. Mpeharakisha ne imwede papa okwa kunu."¹⁴Kaikumbatia njingo ya Benjamini mndwavo wake ne ifurigha, na Benjamini kafurigha njingonyi kwake. ¹⁵Kavabusu vandwavo sake vose ne ifurigho ko ajili yavo. Baada ya iva vandwavo sake vakadeda nacho.¹⁶Habari ya jambo iji jiaambwa ko numba ya Farao: "Vandwavo sake Yusufu vamecha." Ikampendeza munu Farao na watumishi wake. ¹⁷Farao kambia Yusufu, "Vavie vandwanu sapo, 'Fanyeni kudi: Wapakieni wanyama wenu na mdambuke ko nchi ya Kanaani. ¹⁸Muirienyi papa wanu na numba sanu mngicheji. Nainyi ngapevaninga mema va nchi ya Misri, nainywe mpeja unono o nchi."¹⁹Basi mmeamriwa, Fanyenyi kudo, urienyi mikokoteni ifuma Misri ko ajili ya vana vanu na ko ajili ya vaka vanu. Mumuirie papa wanu ne icha. ²⁰Mlajali ihusu mali sanu, kwanu mema vose va nchi ya Misri nyi vanu."²¹Vana va Israeli vakavika kudo. Yusufu kavaninga mikokoteni, ko kadiri ya agizo ja Farao, na kavaninga mahitaji ya safari. ²²Kavaninga vose mavazi ya kubadilisha, kake akampa Benjamini vipande mia tatu vya fedha na mavazi matano ya kubadilisha. ²³Kamdamadia papa wake: punda kumi waliobeba mema ya Misri, punda majike kumi wamebeba nafaka, mikate, na mahitaji mengine ko papa wake ko ajili ya safari.²⁴Kudo kavaruhusu vandwavo sake nao vakakure kavavia, lambwenyi mlacheloja nja." ²⁵Vakadoja ifuma Misri ne icha ko nchi ya Kanaani, ko Yakobo papa wavo. ²⁶Vakambia Yusufu bado yu hai, na icho mtawala uye ya nchi yose ya Misri." Na ngoo wake nyileadwa na ushangao, kwani hakuweamini.²⁷Vakambia shidedo shose sha Yusufu avekeri amevavia. Yakobo alipoona mikokoteni Yusufu aliyokuwa amepeleka kuwabeba, ngoo ya Yakobo papa wavo ikafufuka. ²⁸Israeli kaamba, "Inatosha. Yusufu mwanangu yu hai. Ngapedambuka ngindemwona kabla ngalamepa.''

Chapter 46

¹Israeli kadambuka na shose ekeri nasho na kacha Beersheba. Aja kafuna sadaka ko Makilunga na Isaka papa wake. ²Makilunga kambia Israeli katika ndoto kio kaamba, "Yakobo, Yakobo." ³Kaamba, "Inyi nyi Makilunga o papa wapo. Ulaogwe isoka Misri ko maana ngapekufanya taifa jidue ipo. ⁴Ngapedambuka pamoja na igwe ipo Misri, na inyi ngapekudosirya huku teena bila shaka. Na Yusufu kashikija meso yako ko mikono wake."⁵Yakobo kaimkana ifuma Beersheba. Wana wa Israeli wakamsafirisha Yakobo papa yao, watoto wao na wake wao katika mikokoteni ambayo Farao nyekeri ameidamda nderairya. ⁶Vakairya mifugo yao na mali zao vekeri vasiode katika orika lo Kanaani. Wakaja Misri, Yakobo na uzao wake wose anduam nacho. ⁷Kacha Misri anduamu na wanawe na vachuku, na binti sake na wana wa binti sake na uzao wake wose.⁸Haya nyi marina ya watoto wa Israeli velecha Misri, Yakobo na wanawe: Rubeni, mzaliwa o kuwoka o Yakobo; ⁹wana wa Rubeni Hanoki na Palu na Hezroni na Karmi; ¹⁰wana wa Simoni, Yemueli, Yamini, Ohadi, Yakini, Zohari, na Shauli, wana wa mwanamke Mkanaani; ¹¹wana wa Lawi Gershoni, Kohathi, na Merari.¹²Wana wa Yuda: Eri, Shela, Peresi, na Zera, (Lakini Eri na Onani walikufa katika nchi ya Kanaani). Na wana wa Peresi walikuwa Hezroni na Hamuli. ¹³Wana wa Isakari walikuwa Tola, Puva, Lobu, na Shimroni; ¹⁴Wana wa Zabuloni walikuwa Seredi, Eloni, na Yahleeli ¹⁵Hawa vekeri wana wa Lea elemuonya Yakobo ipo Padani Aramu, anduamu na Dina binti yake. Wanawe na binti sake vekeri thelathini na watatu.¹⁶Wana wa Gadi walikuwa Zifioni, Hagi, Shuni, Ezboni, Eri, Arodi, na Areli. ¹⁷Wana wa Asheri walikuwa Imna, Ishva, Ishvi, na Beria; na Sera alikuwa dada yao. Wana wa Beria walikuwa Heberi na Malkieli. ¹⁸Hawa walikuwa wana wa Zilpa, ambaye Labani nyekeri amemninga Lea binti yake. Wana elemuonya Yakobo wote vekeri kumi na sita.¹⁹Wana wa Raheli mkewe Yakobo walikuwa Yusufu na Benjamini. ²⁰Ipo Misri Manase na Efraimu walizaliwa kwa Yusufu na Asenathi, binti Potifera kuhani wa Oni. ²¹Wana wa Benjamini walikuwa Bela, Bekeri, Ashbeli, Gera, Naamani, Ehi, Roshi, Mupimu, Hupimu, na Ardi. ²²Hawa walikuwa wana wa Raheli veleonwa koYakobo - jumla yao kumi na wanne.²³Mwana wa Dani nyekeri Hushimu. ²⁴Wana wa Naftali vekeri Yahzeeli, Guni, Yezeri, na Shilemi. ²⁵Hawa walikuwa wana Bilha aliomzalia Yakobo, ambaye Labani alimpa Raheli binti yake - wote vekeri saba.²⁶Wote veledambuka na Yakobo, vekeri uzao wake bila iitalwa wake wa wana wa Yakobo vekeri sitini na sita. ²⁷Anduamu na wana wawili wa Yusufu waliozaliwa kwake ipo Misri, watu wa familia yake vekenda Misri vekeri sabini jumla yao.²⁸Yakobo kamduma Yuda ivasongoja mbele ko Yusufu ilora njia mbele yake ienda Gosheni, nao wakaja katika eneo ja Gosheni. ²⁹Yusufu akaandaa kibandawazi kyake na kadambuka ndemwadija papa yake ipo Gosheni. Akamwona kamkunjura njongo yake, na kafugha njingonyi mwake ko kitambo. ³⁰Israeli kambia Yusufu, "Basi na ngipe lwaha ko kuwa ngamuona kiamu kyapo kwamba bado uko hai."³¹Yusufu kambia ndugu sake na numba ya papa yake, "Ngapedambuka ne mbia Farao iamba ndugu sakwa na numba ya papa okwa vekeri katika orika lo Kanaani wamerijia. ³²Watu hawa nyi wafugaji, kwani wamekuwa watunza wanyama. Wamekuja na makundi yao ya mamondo na mburu na shose walivyonavyo.'³³Itakuwa, Farao atakapowaita na atakapowaita na kuwauliza, 'Kasi yanu nyinga?' ³⁴mbienyi 'Watumishi wako wamekuwa watunza wanyama tangu usoro odu mpaka lwaha ise na papa sedu.' Utenyi kudo ili mdime ishi katika orika lo Gosheni, kwani kila mfugaji ni chukizo ko Wamisri."

Chapter 47

¹Kisha Yusufu kaingya ko Farao ne kambia, "Papa okwa na ndugu sakwa, mamondo wao mburu zao na shose vaode wamefika ifuma katika orika lo Kanaani. Lambwa, wapo katika orika lo Gosheni." ²Akawachukua watano katika ndugu sake na kuwatambulisha ko Farao.³Farao akawambia ndugu sake, "Kasi yanu nyinga?" Wakambia Farao, "Watumishi wako ni wafugaji cha akui sedu." ⁴Kisha wakamwambia Farao, "Jacha idamya ko mda katika orika. Kode malisho ko ajili ya makundi ya watumishi wako ko maana njaa nyi kali mnu katika orika lo Kanaani. Kudo kusare waache watumishi wako wakae katika orika lo Gosheni."⁵Kisha Farao akawaambia Yusufu, kaamba, "Papa wapo na ndugu sapo wamekuja kwapo. ⁶Orika lo Misri lukuri mbele yapo. Mdamire papa wapo na ndugu sapo katika andu kucha orika lo Gosheni. Ikiwa nyuichi watu vaode uwezo miongoni mwao, uwaweke kuwatunza wanyama wangu."⁷Kisha Yusufu kamwingira Yakobo papa yake ne mdera mbele ya Farao. Yakobo akambariki Farao. ⁸Farao kambia Yakobo, "Umeishi ko mda mki?" ⁹Yakobo kambia Farao, "Miaka ya safari sakwa nyi mia moja thelathini. Miaka ya maisha yangu imekuwa ifuje na ya maumivu cha miaka ya papa sakwapo." ¹⁰Kisha Yakobo akambariki Farao ne kure mbele sake.¹¹Kisha Yusufu kamdera papa wake na ndugu sake. Akawapa eneo katika orika lo Misri sehemu njichi mnu ya orika, katika eneo la Ramesesi, cha kundu Farao ekeri ameagiza. ¹²Yusufu akamhudumia papa wake ko kando na ndugu sake na numba yose ya papa wake, ko iihana na hesabu ya wahitaji wao.¹³Basi koveode kandopo katika orika lose kwani njaa nyekeri ikarije mnu. Orika lo Misri na Orika lo Kanaani sikanyamarika ko sababu ya njaa. ¹⁴Yusufu kasangirya hela yose yevekeri ko orika lo Misri na orika lo Kanaani, kovaruvija wakaaji wake kando. Kisha Yusufu kaende pesaya katika kasri ja Farao.¹⁵Pesa yose ya orika lo Misri na Kanaani yesia, Wamisri vose vakacha ko Yusufu vakaamba, "Jininge kando! Ngiki jipe mbele sapo komaana pesa yedu imesia?" ¹⁶Yusufu kaamba, "Ikiwa pesa yanu imesia endenyi wanyama wenu nainyi ngapevaninga kando badala ya wanyama wenu." ¹⁷Kudo vakaende wanyama wao ko Yusufu. Yusufu kavaniuga kando na wanyama wao mwaka uja.¹⁸Mwaka uja osia vakacha kwake mwaka ulevadya wakamwambia, "Jiperika ko bwana akwa kwamba pesa yedu yose imesia na wanyama nyi wa bwana okwa kode kyabaki mbele sa bwana okwa isipokuwa miili yedu na orika lodu. ¹⁹Ngiki jipe mbele sa meso yake ise na orika lodu? Ujiure ise na orika lodu badaya ya kando na ise na orika lodu jipera watumishi wa Farao. Jininge mbeu ili kwamba jiishi na jilape na kwamba oriba lulave tupu bila vandu.²⁰Kudo Yusufu kamuurya Farao orika lwose lo Misri. Kwani kila Mmisri kakumba mdeme wake ko sababu ya njaa nyekeri ikarije sana. Ko njia ii orika lukara mali ya Farao. ²¹Na vandu akawafanya iva vatumwa ifuma mrasa umu o Misri na mrasa ungi. ²²Kokeri nyi orika lo makuhani vamonyi ambayo Yusufu aleiurapo ko maana makuhani vekeri vaneningwa posho. Veleja katika sehemu elevaninga Farao. Ko ikyo velekumba orika lwavopo.²³Kisha Yusufu kavavia vandu, "Lambwa, ngaraukenyi inywe na orika lwanu inu kwaajili ya Farao. Basi mbeui iha kwajili yanu, na inywe mpevaja katika orika. ²⁴Kigheri kya mavuno mpemninga Farao sehemu ya katanu na sehemu nne sipeva sanu, ko mbeu sa mdeme na ko kando kya numba sanu na vana vanu."²⁵Vakaamba umejikira maisha vedu na jipate kibali mesonyi kwapo. jipeva vatumishi wa Farao." ²⁶Kudo Yusufu kaifanyu iva sheria ineuta kasi mpaka inu katika orika lo Misri, kwamba imu ya katanu nya Farao. Eneo ja makuhani peke yake nyijo jilalefanywa iva ja Farao.²⁷Kudo Israeli akaishi katika orika lo Misri, katika eneo ja Gosheni. Vandu vake vakapata umiliki aja vekeri wenye kuzaa ne ongerijika mnu. ²⁸Yakobo akaishi katika orika lo Misri miaka kumi na saba ko ikyo miaka ya maisha ya Yakobo vekeri miaka mia imu na arobaini na saba.²⁹Wakati wake ofa Yakobo nyelekambia, nyelemdikira Yusufu mwanake nembia ikiwa ngapata kibali mbele sapo vikya koko kwapo wanda ya ipaja jakwa na ungifanyie ko uaminifu na loi. Tafadhari usinizike Misri. ³⁰Namelaa na papa sakwa upengifuna Misri ne kirika katika eneo jerikya ja papa sakwa" Yusufu ka amba, "Ngapefanya chakundu oamba." ³¹Israeli kaamba, "Ngiapia na Yusufu kamwapia. Kisha Israeli karama wanda mbele ya uli wake.

Chapter 48

¹Ikawa baada ya mambo haya, umuwavo kwambia Yusufu, "Lambwa, papa wapo ni mgonjwa, kudo kakure anduamu na wanawe wawili, Manase na Efraimu. ²Yakobo alipoambiwa, "Lambwa, mwanapo Yusufu amecha ikuona, Israeli akakusanya oru ne idamia uye ya kitanda.³Yakobo kambia Yusufu, Makilunga Mwenyezi alinitokea huko Luzu ko nchi ya Kanaani. Akanibariki na ⁴kuniambia, 'Lambwa, ngapekuninga uzao ufoje na kukuzidisha. Ngapekufanya iva kusanyiko la mataifa. Ngapekuninga nchi hii ingwe na uzao wapo kuwa miliki ya ndarasi.'⁵Na luaha wanao vavi, waliozaliwa kwapo ko nchi ya Misri kabla sijaja Misri, nyi vakwa. Efrahimu na Manase vapeva vakwa kama walinyo Rubeni na Simioni. ⁶Vana utakao wapata baada ya iho nyi vapo; watahesabiwa ko marina ya vandwavo savo ko urithi wavo. ⁷Kake kikwa inyi, ngalecha ifuma Padani, ko uzuni okwa Raheli nyalepa njia ko nchi ya Kanaani, wakati kungalipo kitambo kunda Efrathi. Ngalemrika aja ko njia iendayo Efrathi" (nyiho Bethlehemu).⁸Israeli alipowaona wana wa Yusufu, kaamba, "Nyi nyunga iva?" ⁹Yusufu kambia papa wake, "Iva nyi mwanangu Makilunga alionipa hapa:" Israeli kaamba vaende kokwa, kwamba niwabariki." ¹⁰Basi meso va Israeli vavekeri vanelemwa ko ajili ya umri wake, kudo aledima ionapo kudo Yusufu kavaserisa kufui nacho, na akawabusu na kuwakumbatia.¹¹Israeli kambia Yusufu, "Sikutazamia ikiona kiamu kyapo kavipo, Kake Makilunga amengiruhusu ivaona hata wanao." ¹²Yusufu akawaondoa kati ya magoti ya Israeli, na kisha akainama na uso wake juu ya nchi. ¹³Yusufu kavairia vose vavi, Efrahimu ko koko kwake ko kulia kuelekea koko ko kushoto ko Israeli, na Manase ko koko kwake ko kulia kuelekea koko ko kulia ko Israeli, na kavaserisa kwake.¹⁴Israeli kainua koko kwake ko kulia ne iude uye mudo o Efrahimu, avekeri mnina, na koko kwake o kushoto uye ya mdo o Manase. Kaipishanisha moko vake, kwani Manase ncho nyavekeri mzaliwa o kuvoka. ¹⁵Israeli kambariki Yusufu, kaamba, Makilunga ambaye mbele sake papa sakwa Ibrahimu na Isaka walitembea, Makilunga alangiringa hata inu, ¹⁶malaika walionilinda na madhara vose, awabariki vasoro iva. Rina jakwa na jitajwe kwavo, marina va papa sakwa Ibrahimu na Isaka. Na vave makutano ya vandu uye ya nchi."¹⁷Yusufu alipoona papa wake amedera koko kwake ko kulia uye ya mdo o Efrahimu, haikumpendeza. Kaivia koko o papa wake naudere ko mudo o Manase. ¹⁸Yusufu kambia papa wake, sivyo babangu, kwani iu ncho mzaliwa o kuvoka, udere koko kwapo uye ya mdo wake."¹⁹Papa wake kalegha ne iamba, "Ngaichi mwanakwa, ngaichi, icho nacho apeva mndu, nacho pia apeva mkuu kuliko icho na uzao wake upeva ufoje o mataifa." ²⁰Israeli akawabariki siku hiyo ko shidedo ishi, vandu va Israeli watatamuka baraka ko marina vanu vakeemba, Makilunga na akufanye kama Efrahimu na kama Manase ko rina iji, Israeli kamdera Efrahimu mbele ya Manase.²¹Israeli kambia Yusufu, "Lambwa, nganekaribia ipa, kake Makilunga apava na inywe, na apevaurigha ko nchi ya papa sanu. ²²Kwapo ingwe, ko kuwa nyukeri uye ya vandwanu sapo, nganekuninga mtemko o mlima uliouiria ifuma ko Waamori ko upanga ukwa na uda okwa."

Chapter 49

¹Kisha Yakobo kavadikira vana vake, ne iamba: "Jikunyanyenyi anduamu, ili ngivavie yatakayowapata nyakati zijazo. ²Kusanyikenyi inywe vavenyi na mwadanye, enyi wana wa Yakobo. Muadanye Israeli, papa yanu.³Reubeni, ingwe nyi muonika o kuvoka okwa, oru lokwa, na mwanzo o uwezo okwa, aliyesalia ko heshima na oru. ⁴Asiyeziilika kama mringa urukao, hautakuwa na umaarufu, ko kitevi nyuledambuka uye ya kitanda kya papa yapo. Hata ukakitia unajisi, ulipanda kwa kuvizia.⁵Simoni na Lawi nyi vandwanu. Mapanga vavo nyi silaha sa vurugu. ⁶Ee nafsi yakwa, ulaingie barazani kwavo ulaingie ko mikutano yoyo, kwani ngoo yakwa inaheshima nduwe ko ajili yovo, kwani ko hasira yavo valeagha vandu. Iliwapendeze ivatima shisigino ng'umbe.⁷Hasira yavo na ilaaniwe, kwani nyivekeri ikarije - na ikarija kwavo, kwani nyivekeri katili. Ngapevagawa ko Yakobo ne ivatawanya ko Israeli.⁸Yuda, vandwani sapo watakusifu. Koko kwapo kupeva njingonyi mwa adui sapo. Wana va papa yapo atainama mbele sapo.⁹Yuda nyi mwana simba. Mwanangu, umefuma ko mawindo vapo. Nyaleimukana gwana, alijikunyata kama simba, kama simba jike. Je nyinyunga atakayejaribu kumwamsha?¹⁰Fimbo haitaondoko ko Yuda, wala msenge o utawaala ifuma ko madende vake, hata atakapo kuja Shilo. Mataifa yatamtii.¹¹Impunga punda wake kwenye mzabibu, na mwanapunda wake ko mzabibu mzuri, amefua mavazi yake ko divai, na kanzu yake ka ndakame ya vichala vya mzabibu. ¹²Meso vake vapeva vaanju kama mvinyo, na maigho vake vailiye cha maruva.¹³Zabuloni nyapedamia ko fukwe ya bahari. Nyapeva bandari ko ajili ya meli, na mrasa wake upeva hata Sidoni.¹⁴Isakari nyi punda aode oru, ajilazaye kati ya mamondo. ¹⁵Nyaneona mahali kucha pa kupumzika na nchi ya kupendeza. Nyapejiramisa ikoso jake ko mzigo ne iva mtumishi wake.¹⁶Dani apevaamu vandu vake kama umuwavo o makabila va Israeli. ¹⁷Dani nyapevo njoka kando ya njia, njoka aode sumu aneimada shisigino sha farasi ko njia kudo aongozaye farasi huanguka nyuma. ¹⁸Nganembedeja wokovu okwa, Yahwe.¹⁹Gadi - wapanda farasi watamshambulia, kake icho nyapevakava ko shisigino shavo. ²⁰Vyakula vya Asheri shipeva shifuje, nacho nyapeanda vyakula vya kifalme. ²¹Naftali nyi dubu jike asiyefungwa; nyapeva na vana va dubu walio wazuri.²²Yusufu nyi iramba lizaalo, iramba lizaalo kufui na kijito ambaye maramba vake vakeri uye o ukuta. ²³Mkava mishale apemshambulia ne imrukutwa na kumsumbua.²⁴Kake uda wake upeva imara, na moko vake ipeva hodari ko kitevi kyo moko yo mwenye nguvu wa Yakobo, ko ajili ya rina la mchungaji, mwamba wa Israeli.²⁵Makilunga o papa wapo apekusaidia na Makilunga mwenye enzi atakubariki kwa baraka mbinguni juu, baraka za vilindi vilivyo chini, na baraka za maziwa na tumbo.²⁶Baraka za papo wapo nyi kuu kuliko baraka za milima ya zamani au vitu vilivyotawaliwa vya milima ya kale. Na viwe katika kichwa cha Yusufu, hata juu ya taji ya kifalme kichwani pa ndugu zake.²⁷Benjamini ni mbwamwitu aode njaa. Wakati o kitalang'a aperarua mawindo, na kiukwanyi apegawa mateka."²⁸Iva nyi makabila kumi na ivi vo Israeli. Iki nyikyo papa wavo alevavia alipowabariki. Aliwabariki kila umu ko baraka iliyomstahili. ²⁹Kisha akawaeleza ne ivavia, "Nganekaribia idambuka ko vandu vakwa. Mngiriki anduamu na akui sakwa ko pango lililopo ko mdeme o Efroni Mhiti, ³⁰Ko pango lililo ko mdeme o Makpela, kufui na Mamre ko ncha ya Kanaani, mdeme Ibrahimu alejiura ko Efron Mhiti ko ajili ya eneo je irika.³¹Aja valemrika Ibrahimu na Sara mkake; aja nakamrika Isaka na Rebeka mkake, na aja ngakamrika Lea. ³²Udeme na pango lililomo lililonunuliwa ifuma ko vandu va Hethi." ³³Yakobo andualemarija maagizo ivo ko wanawe, kaidera madende vake kitandenyi, akakata roho akawaendea watu wake

Chapter 50

¹Yusufu akahuzunika sana hata akanangukia uso wa baba yake, akamlilia, na kumbusu. ²Yusufu akawaagiza watumishi wake matabibu kumtia dawa babaye. Kudo matabibu wakampaka dawa Israeli. ³Wakatimiza siku arobaini, kwani icho ndicho uvekeri muda kamili o kutia dawa. Wamisri wakamlilia kwa siku sabini.⁴Siku sa maombolezo zilipotimia, Yusufu kadeda na watumishi wa baraza la kifalme wa Farao kaamba, ikiwa nimepata kibali mesonyi kwanu, tafadharini dedenyi na Farao, iamba, ⁵'Papa okwa nyalengiapia, kuamba, "Lambwa, nganekarikia ipa. Ungirike ko kaburi nililolichimba ko ajili yakwa ngimonyi ko nchi ya Kanaani. Nyiho utakaponizika." Basi luaha ngiruhusunyi ngidambuke ngimrike papa okwa, na kisha ngapeuya." ⁶Farao akajibu, "Dambuka na umrike papa wapo kama alivyokuapisha."⁷Yusufu kadambuka indemrika papa wake. Maofisa wa Farao wote vakadambuka anduamu nacho - washauri va numba yake, maofisa waandamizi wote wa nchi ya Misri, ⁸Anduamu na numba yose ya Yusufu na vandwavo vose, na numba yose ya papa wake. Kake vana vavo, mamondo vavo na makundi va mburu savo valetijwa ko nchi ya Gosheni. ⁹Vibandawazi na wapanda farasi pia valedambuka anduamu nacho. Jivekeri kundi jidui munu ja vandu.¹⁰Hata anduvalecha ko sakafu ya kupuria ya Atadi upande ungi o Yordani, wakaombuleza ko mojonzi ya huzuni ndue. Yusufu kafanya maombolezo va siku saba ko ajili ya papaye aja. ¹¹Wenyeji wa nchi, Wakanaani, walipoona maombolezo ko sakafu ya Atadi, vakaamba, "Hiji nyi tu kio je huzunisha munu ko Wamisri." Nkio maana eneo iji jikadikirwa Abeli Mizraimu, lililipo mbele ya Yordni.¹²Kudo wanawe wakamfanyia Yakobo kama alivyokuwa amewaagiza. ¹³Wana wake vakamdamada ko nchi ya Kanaani na vakamrika ko ipango ka mdeme o Makpela, kufui na Mamre. Ibrahimu nyavekeri ameura pango anduamu na mdeme ko ajili ya eneo je rikya. Nyavekeri ameura ifuma ko Efroni Mhiti. ¹⁴Baada ya kuwa amemrika papaye, Yusufu kaaya Misri, icho, anduamu na vandwavo sake, na vose vavekeri wamemsindikiza ili imrika papaye.¹⁵Nduguze Yusufu walipoona kwamba papa wavo amepa, vakaamba, kudakipeva ikiwa Yusufu nyapejiilushia na akataka ejilipa kikamilifu ko ajili ya uvicha jilemuutiya?" ¹⁶Kudo vakamwagiza Yusufu, iamba, "Papa wapo nyale funa maelezo kabla alamepa, kaamba, ¹⁷'Mbienyi kudi Yusufu, "Tafadhari samehe makosa ya vandwanu sapo a dhambi savo uvichwa valekuutiya. Basi wasamehe watumishi wa Makilunga wa papa wapo." Yusufu kafurigha anduvalembia.¹⁸Vandwavo sake pia vakadambuka ne iramisa shiamu savo mbele sake. Vakaamba, "Lambwa, ise nyi watumishi wako." ¹⁹Kake Yusufu kavajibu, "Mlaongwe, Je inyi nyi badala ya Makilunga? ²⁰Kake kwanu, mlikusudia kunidhuru, kake Makilunga alikusudia mema, kuhifadhi maisha ya vandu vafoje, kama mwonavyo leo. ²¹Kudo luaha mlaongwe. Ngapevahudumia inywe na vana vanu vanina.'' Ko njia hii aliwatia moyo ne idede na mioyo yao kwa upole.²²Yusufu kadamia Misri, anduamu na familia ya papa wake. Akaishi miaka mia moja na kumi. ²³Yusufu akawaona wana wa Efraimu hata kizazi cha tatu. Pia kavaona wana wa Makiri mwana o Manase, waliowekwa katika magoti ya Yusufu.²⁴Yusufu kavavia vandodu sakwa, nganekaribia ipa, "Kake ko hakika Makilunga atawajilia na kuwaongoza ifuma ko nchi hii ni ivadamada ko nchi aliyoapa kumpa Ibrahimu, ko Isaka na ko Yakobo." ²⁵Kisha Yusufu akawaapisha watu wa Israeli kwa kiapo. Kaamba, "Bila shaka Makilunga atawajia. Wakati huo mtachukuwa mifupa yangu kutoka hapa." ²⁶Kudo Yusufu kapa, aode miaka 110. Wakampaka dawa na akawekwa katika jeneza huko Misri.

Deuteronomy

Chapter 1

¹Ishi nsho shidedo shisa adedie ko Israeli vose ngaliko ya ibata ja Yoridani, andu kuarie ko dahu ya Yordani, uye ya Suph, makidi ya Paran, Topheli, Labani, Hazeroth, na Di Zahab. ²Nyi kiaro kya furi ikumi na jimu ifuma Horabu iidia njia ya kifumbu kya Seir ienda Kadeshi Barnea.³Kilefumia mwaka okana mori oikumi na jimu mfuri ya ya kuwoka ya mori, Musa nyalededa ku vandu va Israeli, shija shose Yahwe alemuitanava kivaode ivo. ⁴Iki kivekeri andu Yahwe ale mughuja Sihoni mangi o Amoria, usa edamije ipo Heshboni na Ogi mangi o Bashani, usa edamije ipo Ashfarothi ya Edrei.⁵Ngaliko ya Yordani, orikenyi lo Moabu, Musa nyalevoka itangasa shidedoshi, eamba, ⁶"Yahwe Makulunga odu nyalededa na ise ipo Herobu, eamba, umedamia kishikye kifumbunyi kya orikalu.⁷Ghaluka uvoke kiaro kyapo, na uende orikenyilo mafumbu va Amorites, na andu kose kufui na kuarie ko dahu Yordani, orikenyi lo mafumbu, na kundu ko wanda, ipo Negev na pwwani - orika lo va kanani na ipo Lebanoni kwacha ko dahu ndue ya Euphratesi. ⁸Lambwa, ngale lelanisa orika kokitevi kyapo, enda iposhi urighaje orika lusa Yahwe ale apa ko ndio, Ibrahimu, Isaka, na Yakobo, ivaninga ishao javo koje valakeri.⁹Ngalededa naigwe kieri kija, ngeamba, ngapedima ikukudika ngimonyipo, ¹⁰Yahwe Makilunga wapo amekuichuruja, na lambwa, inu umeva isangaja ng'eng'eri ruveu. ¹¹Yahwe apedima, Makilunga ondio, ikuvika uve mashiku jimu iisa chakundu ukeri, na ikuvikia mbora chakundu akuvije!¹²Kake kuda kipeva inyi ngimonyi ikudika shehena sapo, milagho yapo, mtindikano yapo? ¹³Iria vomi va hekima, vomi vaichi, na vami vaode sifa njicha ifuma kokila mari, ngapevavika iva mido yanu. ¹⁴Mlengitalwa mkaamba, 'Ikyo ulededa nyikicha kodu ivika.'¹⁵Ko ikyo iria mdio ya mbari sanu, vomi va hekima, na vomi vaodesifa njicha, na ivavi iva mido uye yanu, vaapinya kiku, vaapinya ko makumi vatanu, vaapinya ko ikumi, na maakida, mbariko mbari. ¹⁶Ngalevaukya vaamusi vanu ko kyeri kyo, iamba, 'Adanya mlughano ko vandu anu na muhukumu ko haki ko mndu n mndumo, na mghenu akari andu amu nacho.¹⁷Mlalore ikaja ko wowose o mlughano, mpeichwa manina na madue. Mpeogwa kyamu kya mundupo. Kimekoja hukumu nya Makilunga. Milughano iomye kwanu, mpengiendie inyi, nainyi ngapeidanya. ¹⁸Ngale vaukya kokieri kyo shindo shose mpeuta.¹⁹Jilaende kiaro ifuma Horebu na iidia ibata jija jidue jose na jina oghosha jija mlejiona, njaya yedu yeenda orika lo mafumbu ipo Amorites, cha Yahwe Makilunga odu alejiukia ise, na jikacha kadeshi ya Barnea.²⁰Ngalevavia, mocha orika lo mafumbu va Amorites, jisa Yahwe Makilunga odu anajininga ise. ²¹Lambwa, Yahwe Makilunga wanu amedera orika oshangunyilwanu; enda uye, mndeirighaja, cha Yahwe, Makilunga ondianu, amededa nainywe, mlaogwe nama mlalemwa.²²Kila umu wana nyalecha kokwa na iamba, ''Iidu me vandu oshangunyi lodu, kinesa vadime ipelelesa orika kokitevi kyedu, na ijikajia ise kidedo nanjia ya nguku jindeghuja, na kiode miri isa jipeingija. ²³Ishaurijo jile ngininga mbora inyi, 'Ngaleiria vandu ikumi naivi ifuma kwanu, mndu umu kila mbari. ²⁴Valeghaluka na idambuka uye ya orika lo mafumbu, ishika botonyi ya Eshcol na ivika upelelesi ung'anie.²⁵Valeiria mashao vaitale va wanda mokonyi vavo na iendekodui, Na vakaende kidedo kyeamba, 'Nyi orika lucha usa Yahwe Makilunga odu anajininga ise'²⁶Naade mleidikija ivaghujapo, kake mlenyamara uitori o Yahwe Makilunga wanu. ²⁷Mlelula matalenyi vanu naiamba, "Nyi kokitevi Yahwe aleji ilushia ise kimekoja nyalejifuna orika lo Misri, ijivikia mokonyi va Amorites indejivinsa. ²⁸Jiendeku lwaha? Vanduodu vamevika ngoo sedu isangaruka, iamba, vanduvo vadue na valehye vakajiisa, miri yava midue na nyiapinye ienda ruveu; ikaisa yose, jime vaona vana va Anakim ipo"²⁹Ngadeda navo, mlaoghoshwa nama mlavaogwe. ³⁰Yahwe Makilunga wanu usa apeenda oshangunyi lwanu, apevakavania, cha shija shose aleuta kokitevi kyanu ipo Misri oshagunyilo meso vanu, ³¹na ibalenyi ipoandu mmemuona Yahwe Makilunga wanu chakundu alevakundika, cha mundu apekudika mwanake, kwokwose mpeenda mpaka ishika iha.'³²Ude ata kidedoki vale mwamini Yahwe Makilunga wavopo, ³³usa aleenda oshangunyi lwanu njienyi ishigha andu ko kitevi kyanu ivikia kambi, ko modo ko kio, ko marindi ko msanyenyi.³⁴Yahwe nyale ichwa iru ja shidedo shanu na nyaleilusha; nyale apa na iamba, ³⁵Kuode nama lumu ovanduva va ishaoji jau nyamari vapeona orika lucha usa ngale apa ivaninga vaakui vavepo, ³⁶kila keri Kalebu mwana o Jephuneeh; icho apeuona. Ichongapemninga orika usa aneuvada, na vana vake, ko kitevi nyale mvadi Yahwe ko usalari.'³⁷Yahwe nyalengiilushia inyi kokitevi kyanu, iamba, 'Igwe upeingiaipopo, ³⁸Yoshua mwana oNuh, usa amukie oshangunyi lwapo, icho apeingia, mvikie omiri, amu icho apevasongoja Israeli irighaja.³⁹Kiisie shose, vana vanu vanina, vaja mleamba vapeva vanyamariwa, vasa inu valaode elimu ya ucha nauichwa vapeenda iposhi ipo. Ivo ngapevaninga orikalo, na vaperighaja. ⁴⁰Kake inywe, ghalukenyi muvoke kiaro ienda batenyi ko ikuvambara njia mringa okusalala ya mia nzi'.⁴¹Naade mlengitalwa na iamba kokwa, 'Jimeuta sambi ko Yahwe, jipeenda uy naikavana, jipevadia shose shisa Yahwe Makilunga odu apejitanava ise kyeuta'. Kila mundu anduam anu aderije silaha sha shida, na mokeri mmekupunga inde ghujahu orika lo mafumbu. ⁴²Yahwe nyalededa nainyi, 'Vavie mlaghujehu naikavana, kimekoja ngapeva nainywepo, na mpelemwa nma vakituva vanu'.⁴³Ngalededa nainywe ko njiai, kake mlengiadayapo, Mlenyamara iforija Yahwe, muveode njingo na mleghujahu orika lo mafumbu. ⁴⁴Kake Amorites, nainywe valedamia orikenyilo lo mafumbu, valefuma kwanu na ivadichira cha nyuki, na ivakava wanda ipo Seir, kwacha cha Hormah.⁴⁵Mleuya na ifugha oshangunyi lo Yahwe; kake Yahwe alevaadanyapo, nama alekutare kwanupo. ⁴⁶Koikyo mlesighaka Kadeshi furifoje, furi sose mlesighaka ipo.

Chapter 2

¹Jileghaluka nawoka kiaro ienda batenyi ko njia ya mringa Okusalala o Mianzi, chakundu Yahwe alededa nainyi, jileenda jikatengeta kifumbu kya Seir ko furifoje. ²Yahwe nyalededa nainyi, kaamba, ³Mmetengeta ifumbuji kofurifoje; ghulukenyi kaskazini.⁴Vaitori vandu, iamba, "Mpeida mrasa o vanduam, ushaoja Esau, vasa vakedamia Seir; vapevaogwa inywe. Koikyo mukulambwe ⁵mlakavane navo, kimekoja ngape vaningoo orika wowose lwavapo, wai, kuode nama shipeshika otufa lo kudende ivadapo, amu ngamemninga Esau Ifumbu ja Seir cha irighaja.⁶Mpeurakyeja ifuma kwavo ko pesa, kinesa kee mdime ija, mpeura mringa ifuma kwavo ko pesa, kinesa kee vadimenywa. Kimekoja ⁷Yahwe Makilunga wanu amevaninga mbora uyenyi sa moko vanu, nyacheava kwanu iidia ibataji jidue. Ko miakai makumi vana Yahwe Makilunga wanu nyekeri andu amu nainywe, na kuode mlenenehiwa kyokyosepo.⁸Jileidia kufui na vanduodu, na ishao ja Esau, vasa vedamia Seir, kwacha na barabara ya Arabah, ifuma Elathi, na ifuma Ezioni Geber. Najile ghaluka na iidia kufui na ibata ja Moabu.⁹Yahwe nyale ngivia inyi,'Ulaiitame Moabu, na ulakavane navo shidenyi. Kimekoja ngapekuninga po orika lwake koirighaja japo, kokitevi ngamekuningwa Ar ishaoja Lot, iva irighaja javo'.¹⁰(Ipo kuwoka vedamije Waemi, vandu cha vadue, vafoje, na vafoje cha Vaanaki; ¹¹iva navo vanasariwa kee Rephaimu, cha Vaanaki, kake Vamoabu vevalagha Waemi.¹²Vahori navo valedamia iho kuwoka Seiri, kake ishaoja Esau vale vadia. Valevanyamara ifuma oshangunyi lwavo naidamia andu avo, cha Israeli valevika ko orika lo righaja jake isa Yahwe ale vaninga.)¹³"Lwaha teshuka uende kidahu kya Zeredi" . Ko ikyo jiende kidahunyi kya Zeredi. ¹⁴Lwahafuma furi sisa jilecha ifuma Kadeshi Barnea jika uruka kidahu kya Zeredi, nyivekeri miaka makumi varadu na kana kaavi. Kivekeri ko kierikyo ishao jose ja vandu vekeva ikavana vekeri vamekure ko vandu, chakundu Yahwe emeapa kwavo. ¹⁵Kyaisa shose, koko ko Yahwe nyuvekeri ko numa na ishaojo kinesa vadime ivaagha ifuma ko vandu mpaka andu valekure.¹⁶Kilefumia, andu vandu vose vemeva ko ikavana vekeri vamepa na ifuma andu amu ko vandu, ¹⁷kee Yahwe nyalededa nainyi, kaamba, ¹⁸Inu mpeuruka Ar, mrasenyi o Moabu. ¹⁹Andu mpeshika kufui na mbari ya vandu va Ammoni, chairighaja kokitevi ngamevaninga ishao ja Lutu cha varighaje".²⁰(Ikyo kavi kile sariwa iva orika lo Rephaimu. Warephaimu valedamia iho kuwoka kake Wammonites vanevalagha Zamzummim, ²¹vandu cha vadue, vafoje, na valehye cha Anakim. Kake Yahwe nyalevanyamara oshangunyi lo Wammonites na valevavadia naidamia wandaavo. ²²Yahwe chu nacho aleuta ko vandu va Esau vasa anedaima Seiri, andu vame agha Wahori ifuma oshangunyi lwavo, na ishaoja Esau valevavadia naidamia wandayavo mpaka inu.²³Na Waavi, vekedamia shiongo sha kwacha ya Gaza, Wakaftori, vasa valefumia ko Kaftori, valeghwa na idamia wanda yavo.)²⁴Lwaha teshuka, enda njia yapo na uuruke ibuto ja Arnoni, lambwa, ngakuninga kuokonyi kwapo Sihoni ya Amorite, mangi oHeshboni, na orika lwake. Vooka iirighaja naikavana nacho shidenyi. ²⁵Inu ngapewoka idara uogu na mkumanyo wanu ko vandu vasa vakeri wanda ya ruveu yose, vapeichwa shidedo shivaode inywe vapededema na iva na ukiva kokitevi kyanu'.²⁶Ngaleduma vambele ifuma ibata ja Kedemothi ienda Sihoni, mangi oHeshboni, andu amu na kidedo kya ucha, iamba, ²⁷kengininga ko orika lwapo; ngapeida barebarenyi ndue ngapeghuluka koko kokujo nama ko kumosopo.²⁸Mpengi kumbia inyi kyeija ko pesa, kinesa kee ngidimeja ngininga mringa ko pesa, kinesa kee ngidime inywa ngimonyi ungilekye iidia ko madende vakwa, ²⁹cha ishao ja Esau vedamia Seiri, na Moabu vedamia Ari, valeuta kokwa, mpaka ngiuruke Yordani iposhi orikenyi usa Yahwe Makilunga odu anajininga ise'.³⁰Kake Sihoni, manga oHeshboni, ejilekya iidia kwakepo; kimekoja Yahwe Makilunga wana amevika ioma ja orongo lwake na ivika ngoo yake iva uting'ido, kinesa kee nadime imlema ko pinya sake, isa ameuta inu. ³¹Yahwe nyaleamba kokwa, "lambwa, Ngamevoka imkira Sihoni na orika lwake oshangunyi lwapo; ivooka iirighaja, kinesa mdime irighaja orika lwake.³²Sihoni nyalecha kitevi kyedu, icho na vandu vose vake, ikavana ipo Jahazi. ³³Yahwe Makilunga odu nyale mfuna kodu na jilamlema, jile mkava mpaka kapa, vana vake, na vandu vake vose.³⁴Jileiria miri yake yose kokierikyo na inyamara chee kila muri- vomi na vaka na vana vanina; na jiletija aperukapo. ³⁵Ng'umbu sivenyi jileiria cha mateke ko kitevi kyedu, kufui na miri jileiria.³⁶Ifuma Areor, isa ikeri ngalamenyi ya iboto ja Arnon, na ifuma mrinyi usa ukeri ibotonyi, shose ko njia ilambuje Galeadi, kuveode muri uvekeri ule hye kodupo. Yahwe Makilunga odu nyalejininga jeshinda ko vakivuta vedu oshangunyi lodu. ³⁷Nyivekeri orika lo ishao ja Ammoni amonyi usa mleingiapo, kufui na shose sha modo Jabboki, na miri ya orika lo mafumbu- kokose kuja Yahwe Makilunga odu nyajiima ise ienda.

Chapter 3

¹Najile ghuluka na ienda njia ya uye Bashani. Ogi, mangi o Bashani, nyalecha na ijighuja, icho na vandu vake vose, kakavana ipo Edrei. ²Yahwe nyale ngivia inyi, "Ulamuogwe; kimekoja ngamekuninga ishinda ko kitevi kyake na ngamedera vandu vake vose na orika lwake wanda ya itori japo. Upemvika chakundu ulemvika Sihoni, mangi o Amorites, edamije Heshboni.³Ko ikyo Makilunga odu ape jininga ishinda kitevi kya ogi mangi oBashani, na vandu vake vose valederwa wanda ya uitori odu. Najile mkava mpaka ipa na kuode wowose o vandu vake valesighakapo. ⁴Jileiria miri yake yose kokierikyo; kuveode mri nama umu usa jilaleiria ifuma kwavopo: miri makumi sta - mikoa ya Argobi yose, umangi o Ogi Bashani.⁵Ii nyivekeri miri ivikiwa omiri ko ng'anda silehye, mbenge, na shetiricha, iki kivekeri ude shiongo shifoje munu shileveode ng'anda. ⁶Jileshiagha chee, chakundujilevika ko Sihoni mangi oHeshboni, chee jileagha kila mri- vomi na vaka na vana vanina. ⁷Kake ng'umbu sose na mateka va muri, jileiria cha mateka vedu.⁸Ko kierikyo jileiria orika ifuma kokonyi ko mangi vavi o Amorites, vekeringaliko ya kavi ya Yordani, ifuma ibotonyi ja Arnon ienda ifumbunyi ja Hermoni, ⁹(Ifumbu ja Hermoni, Wasidonia velagha Sirioni, na Wamorites velagha Seniri) ¹⁰na miri yose ya bwang'a, yose Gileadi, na yose Bashani iisa njia yose ya Salekah na Edrei, miri ya unangi o Ogi ipo Bashani".¹¹(Ko vasighaka va Refaimu, mangi Ogi amonyi o Bashani nyalesighaka. Lambwa! Uli wake nyuvekri omenya. Kuveode ipo Rabbahpo, kusa ishao ja Ammoni valedamia? Kuvekeri dhiraa tisa ileha na dhiraa inya ilandaha, ko njiayo valeiutia ipimua.)¹²"Anduha kusa jile kuiria irighaja ko kierikyo-ifuma Aroer, kee ko iboto ja Arnon, na nusu ya orika ya ifumbu ja Gileadi, na miri yake-Ngalemninga Reubenites na ko Gadites. ¹³Valesighaka va Gileadi na Bashani yose. (Anduho kuna laghwa orika lo Refaim)¹⁴Jair, ishao ja Manaseh, nyaleiria mkoa wose o Argob, isumana na mrasa o Geshunites na o Maacathites. Nyaledikira mkoa naipo Bashani kori najake, Havvothi Jair, mpaka inu.)¹⁵Ngalemninga Gileadi ko Machir. ¹⁶Ko Reubenites na ko Gadites ngalefuna andu ifuma ko Gileadi isumana na iboto ja Arnon- makidi ya iboto nyi mrasa o andu- na isamana na dahu ya Jabbok, usa urasanie na ishao ja Ammoni.¹⁷Umu omirasa ingi nyi bwang'a ya iboto ja dahu ya Yordani, ifuma Chinnerethi isumana mringa okusalala o Arabah(usa nyi mringa okusalala Omonyo) isumana na kundu kusokye ko ifumbu ja Pisgah mashariki.¹⁸Ngalekutanava igwe ko kierikyo, iamba, Yahwe Makilunga wapo amekuninga orikalu urighaje, igwe, vomivose vashida, vapeida vaode silaha oshangunyi lo vanduanu, vandu va Israeli.¹⁹Kake vaka vanu, vana vanu, na ng'umbe sanu (ngaichi kee nyuode ng'umbe sifoje) sipesighaka mirinyiyanu ngalevaninga, ²⁰mpaka Yahwe navaninge itotona vanduanu, chakundu akeri kwanu, mpaka varighaje orika usa Yahwe Makilunga wanu ane vaninga ngaliko ya Yordani, mpeghaluka, kila mnduanu, ko mali sanu sisa ngamevaninga.²¹Ngalemuitanava Yoshua kokierikyo, iamba, 'Meso vanu vameona shose shija Yahwe Makilunga wana alenta ko va mangi va vavi; Yahwe apeuta kudo ko mangi sose kose mpeenda. ²²Mpevaogwapo, kimekoja Yahwe Makilunga wanu ncho apevakavania.'²³Ngale mtereva Yahwe ko kierikyo, iamba, ²⁴'O Mndumi Yahwe, umevoka imlora mtumwa wapo udue wapo na koko kwapo kuapinye; kimekoja ngaode Makilunga akeri ipo ruveu ana orikenyi usa apedima iuta uya uja chakundu aleuta, na shindo shija shija madue? ²⁵Kengiende uye, Nganakutereva, na ngione orika lucha usa ngaliko yakavi ya Yordani, orika luja lucha lo ifumbu, na Lebanoni²⁶Kake Yahwe nyevekeri angiilushie inyi kitevi kyanu, alengiadanya inyipo. Yahwe nyaleambakokwa, "Keii ive ishikye kwapo - uladede kavi kokwa kiioilu. ²⁷enda uye manyeke ko Pisgah na uteshue meso vapo magharibi, mashariki, kusini na mshariki; lwambwa ko meso vapo kimekoja ulapeendase kuisie Yordani.²⁸Badala ake, mlonje Yoshua na imvi omiri na imvikikiapinya, kimekoja apeenda oshangunyi lo vandu, na apevatevi iirisi orika lusa mpeiona. ²⁹Ko ikyo jilesighaka ibotonyi kufui na Beth Peor.

Chapter 4

¹Lwaha, Israeli, sheria na amri sisa ngakeri kufui iloshia, ishivika, kee udime idamia na iingi numbenyi na irighaja orika usa Yahwe, Makilunga o ndianu, ana kuninga. ²Upeongerijase shidedo shisa nganakuifanavapo, nama upe shinenerapo, kinesa udime iada amri ya Yahwe Makilunga wapo sisa ngaki naenda ikuikimbia.³Meso vapo vameona kiki Yahwe aleuta kokitevikya Baal Peor, Kimekoja vandu vose vale mvadia Baal Peor, Yahwe Makilunga wanu mmevaagha ifuma andu amu anu. ⁴Kake vasa valekure andu anu na Yahwe Makilunga wanu varukye inu, kila umu wanu.⁵Lambwa, ngane mloshenyisheria na amri, cha Yahwe Makilunga okwa alengitanava inyi, kee muute kudo makidinyi ya orika isa mnauvadia kinesa muirighaje. ⁶Koikyo vaadienyi na ivavika, kimekoja iki nyi hekima yanu imanya janu oshangunyi ya meso vavandu vasa vapeichwa amrisi sose na iamba, "Hakika isangaji jidue jio vandu va hekima na imanya.'⁷Kuode isangajiki jingi ja jikeri iho jiode makilunga kufui havo, cha Yahwe Makilunga odu andu jina indikira kieri kyokyose? ⁸Kuode isanga jidue jingi jikeri ho jisa jiodesheria na uitori kinesa haki andu amu na sheria isa nganadara oshangunyi lwana inu?⁹Uimukye kumonyi na ikula mbwa na ikuringa, kinesa ulavadime shindo shisa meso vapo vameona, kinesa shila chetija ngoo yapo ko furi sose sa idamia japo. Badalake, vaute vamanyike ko vana vapo na vana va vana vapo. ¹⁰Kiodefuriye uleimukana oshangunyilo Yahwe Makilunga wapo ipo Horeb, kieri Yahwe alededa nainyi, 'Ngisang'irienyi vandu, na vadime kuloshia ingiogwa inyi furi sose sisa vakinadamia orikenyi, na kee vadime ivaloshia vana vavo.¹¹Mlecha kufui na iimuka otufuenyi lo ifumbu. Ifumbu jileakamodo ngoonyi ya ruveu, anduam na moma, marindi na moma msise. ¹²Yahwe nyalededa makidi ya modo, nyule ichwa iru andu amu na shidedo shake, kake aleona osesepo, kake ngaleichwa iru jivenyi.¹³Nyaletangasa kwanu agano jake jisa alevaitanava inywe ijiuta, uitori ikumi. Nyalesireghia shibaonyi shivi sha magho. ¹⁴Yahwe nyalengiitanava inyi ko kienkya ivaloshia sheria na uitori, kinesa mdime isivika orikenyi isa mnaiuraka ienda mndeirighaja.¹⁵Mkulambwe inywe venyi - ki mekoja mleona kuode cha osesepo furicho isa Yahwe alededa nainywe ipo Horeb ifuma makidi kodahu, ¹⁶kinesa ulanyamarike na ibacha osese ko mbuana ya kirukye kyokyose, osese lo mundumi na mundu mka, ¹⁷ana mbuana ya nyamandu akeri orikenyi, ama mbuana ya ndeghe yayose ya makungo ipepurunduka ruveu ana ¹⁸mbuana ya kindo kyokyose kipeafua wanda, ana mbuana ya ikunga jojose mringenyi wanda.¹⁹Upeteshua meso vapo uy ruveu na ilambwa ruva, mori, ana ng'eng'eri - varingi vose va ruveu - jileseriiswa na ishiabudu na ishisujudiapo- shija shose shisa Yahwe Makilunga odu amevaninga vandu vose vakeri wanda ya ruveu yose. ²⁰Kake Yahwe amevafuna inywe na ivaende nja ya itanuru ja menya nja ya Misri, iva kwake vandu va urisi wake, chakundu mkeri inu.²¹Yahwe nyale ngiilushia inyi ko kitevi kyanu; nyale apa kee ngala ende ngaliko ya Yordani, na kee ngalaende orikenyi lucha, orika lusa Yahwe Makilunga wanu anevaninga inywe cha urisi. ²²Badalake, ngauriwa ngipe orikenyilu, ngauriwa ngiende ngaliko ya Yordanipo, kake mpeenda ngalikoya na irighaja orika lucha²³Imukiya inywe mvenyi, kinesa mlavadime agano ja Yahwe Makilunga wanu, alevika anduamu nainywe, naikubachia marima cha osese lo kyokyose kisa Yahwe Makilunga wanu amevaima iuta. ²⁴Kimekoja Yahwe Makilunga wanu nyi modo upeja, Makilunga o wifu.²⁵Andu mkinaona vana na vaode vana, na andu mpekojwa orikenyi kalehye, na koje mpenyamarikiwa inywe na ibacha osese lo osese wowose, naiuta uvichwa mesonyi ko Yahwe Makilunga wanu, imuitikya nyashi- ²⁶Ngape lagha orika na ruveu iimukia kokitevi kyanu inu kimekoja kunasa chee mpeaghwa ifuma orika lusa mnaluvadia ipo ngaliko ya Yordani irighaja, mpeongerija furi sanu iposhipo, kake mpeaghwa chee.²⁷Yahwe apevataghanyisa inywe anduamu a vandu, na mpesighaka vaitale ko ifoja anduamu a masanga, vasa Yahwe apevasongoja kwacha. ²⁸Ipo mpetumikya Makilunga vengi, uya ya moko va vandu, mbau na magho, isa ilaonie, iichwa nama idasha.²⁹Kake ivokyaho mpe mshigha Yahwe Makilunga wanu, na mpemuona, andu mpemshigha ko ngoo yanu yose ngoo sanu sose.³⁰Andu mpekojwa mkeri ukiveni, na andu ishi shose shipeva shimecha kwanu, ko furisa sa ade mpemuuja Yahwe Makilunga wanu na iichwa iru jake. ³¹Kimekoja Yahwe Makilunga wanu nyi Makilunga o rehema; ape vaduja nama ivaagha inywepo, nama ivadima agano ja ndianu jisa aleapa kwavo.³²Ko kitevi kyevesera lwaha ko furiso sileida sisa sivekeri oshangunyi lwanu: fuma furija isa Makilunga ale umba mundu orikenyi, ifuma ngaliko imu ya ruveu na ingi, vasera koje kuvekeri kyokyose cha iki kidue ana kyokyose cha ikyo kileme ichwa? ³³Kilemefumia vandu iichwa iru ja Makilunga jededa makidi ya modo, chakundu mleichwa, na idamia?³⁴Ana Makilunga nyelemereghesha ienda na iiria ko kitevi kyake isanga ifuma anduamu a isango, ko iregheshwa, shikekulora na sherija na koshida, na koko kopinya, na koko kuvorosaniwa, na vaode ngoombichwa vadue, shija shoshose shisa Yahwe Makilunga wanu alevika ko kitevi kyanu Misri mesonyi vanu?³⁵Kwanu ishi shilelorwa, kinesa indime imanya kee Yahwe nyi Makilunga, na kee kuode ungi aisie ichopo. ³⁶Fuma ruveu nyalevika muichwa iru jake, kinesa na dime ivalorija uye ya orika nyalevavika muone modo wake unganie, mleichwa shidedo shake makidi ya modo.³⁷Kokiteve nyalevakunda kondianu, nyale sambura ishao javo andu ivo vameida, na ivafuna inywe Misri ko ivajake kopinya yake ndue, ³⁸kinesa navafume oshangunyilo masanga madue na vaode pinya kuliko inywe ivaende numbenyi, ivaninga inywe orika lwavo cha urisi, inu iji.³⁹Manya inu iji, dera ngoonyi yapo, Yahwe nyi Makilunga uye ya ruveu na wanda ya orika, kuode ungi wowosepo. ⁴⁰Mpesiada sheria sake na uitori wake usa ngana vaitanava inu, kinesa idime iva njicha kwanu na vana vanu andu mmeida, na kee mdime isongoja furi sanu orikenyi isa Yahwe Makilunga wanu avaninga ndarasi."⁴¹Musa nyalesambura miri iradu mashariki ya Yordani, ⁴²kinesa wowose nadime idicha ko umu wavo koje amemuagha mundu ungi kokitevi, alakeri mukituva ipo kuvoka. Ko ikambija ko umu o mirii, apekojwa amekiruakirua. ⁴³Vekari: Bezeri batenyi, orika bwang'a, ko Warubenites; Ramothi ipo Gileadi, ko Gadites; na Golani ipo Bashani, ko Manassites.⁴⁴Iki nyi sheria isa isa Musa aledera oshangunyilo vandu va Israeli, ⁴⁵isi nyi itori sa agano, sheria, na uitori ungi ulededwa na vandu va Israeli andu vamefuma Misri, ⁴⁶andu vavekeri mashariki o Yordani, ibotonyi kusumanie na Beth Peor, orikenyi lo Sihoni, mangi o Amorites, edamije Heshiboni, usa Musa na vandu va Israeli velememshinda kieri vamefuma Misri.⁴⁷Valeiria orika lwake cha urisi, na orika lo Ogi mangi o Bashani- iva, va mangi vavi va Amorites, vavekeri ngaliko ya kavi ya Yordani ko ienda Mashariki. ⁴⁸Imukyaji nyileenda ifuma Aroer, ngalamenyi ya iboto ja Arnon, ko ifumbo ja Sion (ifumbu Hermon), ⁴⁹na nyilesangirania bwang'a sose sa iboto ja dahu Yordani mashariki ya ngaliko ya kavi ya Yordani, ilambuje mringa okusalala o Arabah, kulambuje kubiringikye ko ifumbu Pisgah.

Chapter 5

¹Musa nyale valagha Israeli yose na kadeda navo, "Adanya Israeli, ko uitori na sheria sisa ngapededa madunyi vanu inu, mdime ikulosha na isiada. ²Yahwe Makilunga odu nyale uta agano na ise ipo Horeb. ³Yahwe aleuta aganoji anduamu na vaakui vedupo, kake ise, ise vose jirukye iha inu.⁴Yahwe nyale deda naigwe kyomu kokyamu ifumbunyi ifuma makidinyi ya modo ⁵(Ngaleimukana kati ya Yahwe na igwe saaso, ikushukuja igwe kidedo kimekoja nyuvekeri umeogwa kokitevi kya modo, na uleenda uye ifumbunyipo), Yahwe aleamba, ⁶'Inyi Yahwe Makilunga wapo, ngakufunie orikenyilo Misri, ifuma numba ya utumwa.⁷Upeva na Makilunga ungi oshangunyi lokwapo. ⁸Upekuutia kumonyi irima je bacha nama kokindo kyokyose kikeri ruveu, ana kikeri wanda orikenyi, ana kikeri wanda mringenyi.⁹Upeshisujudia ana ishitumikiapo, kimekoja Inyi, Yahwe Makilunga wapo, nyi Makilunga owifu, ngana vabula ko uvichwa ovaakui koiende ibulwa ko vana, ko ishao ja karadu na kya kana kya vaja vangiilushie, ¹⁰na ilora agano ja ucha ko mashiku, ko vaja vangikundie naida uitori lokwa.¹¹Upeiria rina ja Yahwe Makilunga wapo manapo, kimekoja Yahwe apemuadia kee anyamarie icho apeiria rina manapo.¹²Imukia furi ya Sabato ko iidera iele, cha Yahwe Makilunga wapo ale kuita nava. ¹³Kofuri sta upeuta uya uta sapo sose, ¹⁴kakefuri ya saba nyi Sabato ko Yahwe Makilunga wapo. Kufurisyo upeuta uya wowosepo- nyigwepo, nama mwanapopo, nama mpuwapo, nama mwana okanyi ovomi, na ng'umbe na mburu sapo, nama mghenu wowose akeri mbengenyi yapo. Iki nyi kee mwanawapo okanyi ovoni na mwana wapo okanyi ovaka vadime toto na andu amu naigwe.¹⁵Upe kumbuka mdonyi wapo kee nyuvekeri mtumwa orikenyi ko Misri, na Yahwe Makilunga wapo alekufuna ipo ko koko ko aru na koko kuvorosaniwa. Koikyo Yahwe Makilunga wapo amekuitanava uiade furi ya Sabato.¹⁶Umheshimu ndio na mao, cha Yahwe Makilunga wapo alekuifanava uute, kinesa udime idamia furifoje orikenyi usa Yahwe Makilunga wapo alekuninga, kinesa iendeko ucha wapo.¹⁷Ulaghe, ¹⁸ulaade nongo, ¹⁹ulaive, ²⁰ula muimukye vongo munduanu.²¹Ulamuadie kiriso mka o vamrasa wapo, ulaidie kiriso numba ya vamrasa wapo, nama mdeme wake, ana mwana wake okanyi ovomi ana mwanake okanyi ovaka, ng'umbe yake ye demia ana isrikonyi jake, ana kyokyose kyasenda kyake vamrasa cho wapo.²²Shidedoshi Yahwe aleamba ko iru judue ko ikusang'iria japo jose ifumbunyi ifuma makidi ya modo, marindi, momatii, aleengerija shidedo shoshose po. Na nyalereghia wanda mbaunyi sivisa magho na kangininga inyi.²³Andukimeshikya ukaichwa iru makidi ya moma, andu ifumbu jina aka modo, mlecha kufui nainyi, vasuri vapo vose, na vadue va mbari yapo. ²⁴Nyuleamba, Lambwa, Yahwe Makilunga odu amejilora utukufu wake na udue wake, na jimeichwa iru jake ifuma makidi ya modo, jimeona inu kee andu Makilunga ana deda na vandu vape dima idami.²⁵Kake ngiki jipe? Kimekoja dahui ing'anie upejishika ise; koje jipeichwa iru ja Yahwe Makilunga odu kavi, jipepa. ²⁶Kimekoja badala yedu kuode andu ane yedu o osese usa vameichwa iru ja Makilunga arukye ededa ifuma makidi ya modo na idamia, chakundujileuta? ²⁷Kwanu inywe muuriwa ienda na idanya kila kindo kisa Yahwe Makilunga odu aamba; uja kodu kila kindo kisa Yahwe Makilunga odu aamba kwanu; jina muadanya na imuichwa.'²⁸Yahwe nyaleichwa shidedo shanu andu mlededa nainyi. Nyalededa nainyi, "Ngameichwa shidedo sha vandu va, kija vaneamba kwapo. Kija valeamba kivekeri kicha. ²⁹Oh, kuveoda ngoo ya nambayo iposhi kwavo, kee vapengiheshimu na ndarasi iada uitori okwa wose, kinesa ive njicha kwavo na andu amu na vana vavo ndarasi! ³⁰Enda udede navo, "Uyenyi matalenyi."³¹Kake kwanu, imukana kufui nainyi, na ngapekuvia uitori wose, sheria na ikuvavasha kusa mpevalosha, kinesa vadime iada orikenyi usa ngape vaninga irighaja.'³²Upendo, ko ikyo, kija Yahwe Makilunga wanu amevaita nava; mpeghyalukia koko kokujo ana kokumosopo. ³³Mpedambukia njia sose sisa Yahwe Makilunga wanu, ale vaitanava kinesa mdime idamia, na kinesa idime ienda necha kwanu, na kee mdime isongojafuri sana orikenyi usa mperighaja.

Chapter 6

¹Lwaha ishi nyi vavashwa, itori, na sheria sisa Yahwe Makilunga odu angiitanava inyi ivalosha inywe kinesa mdime isiada orikenyi usa mneenda ngalikaya kavi ya Yordani irighaja, ²kinesa muheshimu Yahwe wanu, kine msiade itori sake sose na ivavasha ngane vaitanava- inywe, vana vanu na vana va vana vanu, mfuri sanu sose mpedamia, kinesa furi sanu siongerijike.³Ko ikyo vaadanyenyi, Israeli, na isiada kinesa idime iva necha kwanu, kinesa mdime iongerijika munu orikenyi lupechochonika maruva na uki, cha Yahwe Makilunga o Ndianu, alevavia apeuta.⁴Adanya, Israeli: Yahwe Makilunga odu nyumu. ⁵Mpemkunda Yahwe Makilunga wanu ko ngoo yanu yose, ko ngoo sanu sose, na ko orongo lwanu lose.⁶Shidedo ngalevaikimbia inywe inu shipeva ngoonyi sanu; ⁷na mpeloshia ko bidii ko vana vanu, mpededa andu mpedamia numbenyi sanu, andu mpelaa, na andu mpeteshuka.⁸Mpesipunga cha shekulora uye ya koko kwapo, nasho shipeva mrusu mesonyi vapo. ⁹Upesireghia shivangovangonyisha mongo ya numba yapo na mbengenyi.¹⁰Andu Yahwe Makilunga wapo akuende orikenyi usa aleapa ko ndianu, Ibrahimu, Isaka, na Yakobo, kee alekuninga, anduamu na miri midue na micha isa mlaleshumba, ¹¹na numba siichurie kila aina sa shindo shicha shisa mlasiutie, shisima shisa mlaleshikula, mideme na shidi sha mizeituni shisa mlaleshivaja, mpeja na ishikwa- ¹²mkulambwe kinesa mlache mvadima Yahwe, alevaende ifuma orika lo Misri, ifuma numba ya utumwa.¹³Mpemheshimu Yahwe Makilunga wanu, icho mpe mwabudu, na mpeapa korina jake. ¹⁴Mpeivadia makilunga vengipo, makilunga vavandu vakina vatengeta vose- ¹⁵kimekoja Yahwe Makilunga wanu makidi yanu nyi Makilunga o wifu- koje mpeuta, nyashi ya Yahwe Makilunga wanu apeasa kitevi kyanu na apevaagha ifuma kyamunyi kya orika.¹⁶Mpemreghesha Yahwe Makilunga wanupo chakundu mlemreghesha ipo Massah. ¹⁷Ko bidii mpeada ivavasha ja Yahwe Makilunga wanu, ivavasha jake jicha, na uitori usa amevaitanava.¹⁸Mpenta kija kikeri kicha mesonyi va Yahwe, kee kive kicha kwanu, na kee mdime ingia na irighaja orika lucha usa Yahwe aleapa ko ndianu, ¹⁹ivasembera vakituva vanu vose oshangunyi lwanu, chakundu Yahwe aleamba.²⁰Andu mwanapo avesera kierikyo kipecha, kaamba,"Singa itori ja agano, sheria, na itori singi sisa Yahwe Makilunga wanu alejiitanava? ²¹Upeamba ko mwanapo, jivekeri vatumwa va Farao ipo Misri, Yahwe alejifuna Misri ko koko ko oru, ²²na nyalelora kipekulora na sherija, shidue na shiamije, Misri ko Farao, na ko numba yake yose, mesonyi vanu, ²³na nyalejifuna ipo , kinesa najiende numbenyi, ijininga orika usa aleapa ko vandiedu.²⁴Yahwe nyalejiitanava ndarasi isiada uitari u imuogwa Yahwe Makilunga odu ko ucha oshangunyi lo Yahwe Makilunga odu ko ucha odu, kinesa najidere jinukye, chakundu jikeri inu. ²⁵Koje ivavashwa iji jose oshangunyi lo Yahwe Makilunga odu chakundu alejiitanava, iki kipeva haki yedu.

Chapter 7

¹Kieri Yahwe Makilunga odu ajiende orika lusa mnaenda inderighaje na ivafuna masanga vafoje oshangunyi lwanu-Mhiti, Mgirgashi na Mwamori, na Mkaanani, na Mperizi, Mhivi, Myebusi- masanga saba madue na vaode pinya vakaisi igwe.²Na kieri Yahwe Makilunga odu apevaninga inywe ushindi uye yavo andu mpekojana navo shidenyi, mpevaturusana, koikyo muuriwa mvaaghe chee. Mpevika agano navopo, nama ilora huruma kwavopo. ³Nama mpelarija ndoa yoyose andu amu navopo, mpevafuna vepu vanu ko vasoro vavopo, na mpevairia vepu vavo ko vasoro vanupo.⁴Kimekoja vapevailacha vasoro vanu valapengivadia inyi, kinesa vadime iabudu Makilunga vavo. Koikyo nyashi ya Yahwe ipeaswa kitevi kyanu na apevaagha movinyi. ⁵Kudi nyikudo mpevarotya navo; mpedosa madhabahu savo, idosa nngo savo sa maghoko shitubu, dumbwa wanda kimdo kya Asherahi, na isikora marima ve kumbwa.⁶Kimekoja igwe nyi isanga ulevaghwa na Yahwe Makilunga wapo. Amekusambura igwe ko vandu ko kitevi kyake irighaja, iisa vandu vengi vose vasa vakeri oshangunyi lo orika.⁷Yahwe alevikya ukundo wake uje yanu ana ivasambura ko kitevi mvekeri iisa vandu vovose, kimekoja muvekeri vaitale iisa vandu vose- ⁸Kake ko kitevi nyale vakunda inywe, nyauri ada kiapo kisa aleapa kondianu. Ichu nyi Yahwe alevafuna ko koko ko oru na ivakombwa ifuma numba ya utumwa, ifuma koko ko Farao, mangi o Misiri.⁹Ko ikyo umanye kee Yahwe Makilunga wapo-nyi Makilunga, Makilunga mcha, achetunja maagano na ucha ko mashao kiku ko vaja vanamkunda na ida itanava jake, ¹⁰kake nyevaliha vaja vamsuje ko mbuana savo, ivaagha, vape ada huruma ko wowose amsujepo; apemliha ko kyanu kyake. ¹¹Koikyo upeada itanava, itori, na sheria sisa ngakuitanava inu, kinesa usiute.¹²Koje mpengiadanya itavaji, iada na iuta, kipeva Yahwe Makilunga wanu apevaada andu amu na agano na ucha usa aleapa kondianu. ¹³Apevakunda, apeva ninga mbora, na ivafojiria, naade apevikyambora ndunda sa njosese sanu na ndunda sa wanda yanu, shejashanu, divai njihya, mafuda vanu, apeichurusa mali na indikijapo ja ngache, orikenyi lusa aleapa kundianu ivaninga.¹⁴Mpeningwa mbura iisa vandu vengi vose; kupeada mndumi alapeada mwana ana mndu mka apeona mwana andu amu amu ana ana mali sapopo. ¹⁵Yahwe apevafunienyi manduari vose; kuodese manduari mavichwa va Misri sisa musiichi uye yanupo, kaka icho apedera ko vose vaja vavamsuje inywe.¹⁶Mpevasembera mandiki vavandu vose vasa Yahwe Makilunga wanu apevaninga ushinda, na risojanu jipevaonia hurumapo. Nampe abudu makilunga vavopo, kimekoja ikyo kipeva mtegho kwanu.¹⁷Koje mpeamba ngoonyi, iva masanga nyi vafoje iisa inyi; ngapedima kuda ivadichira? ¹⁸Ulavaogwe; upekumbuka orongonyi Yahwe Makilunga wanu aleuta ko Farao na Misri yose? ¹⁹Ivinikajing'anie jisa meso vanu valeona, kyekulora, verija, koko ko oru, koko kulevorosanwa kusa Yahwe Makilunga wanu alevafuna. Yahwe Makilunga wanu apeuta kijakija ko vandu vose vasa mnevaogwa.²⁰Kyaisaho, Yahwe Makilunga wanu apeduma shipi kwavo, mpaka vaja valesighakana vaja vakina ova vavenyi oshangunyi lwanu vaaghwa mvala mbuje kwanu. ²¹Mpeoghoshwa navopo, kimekoja Yahwe Makilunga wanu akeri nainywe andu amu, Makilunga mdue na ooghosha. ²²Yahwe Makilunga wanu apeva sembera masanga oshangunyi lwanu kini na nina. Mpevashinda vose ko andu amupo, ana nyandu sa msudunyi vapeva vafoje kufui nainywe.²³Kake Makilunga wanu apevaninga inywe ishinda kwavo andu mpekojana shidenyi; apevasangirania kafoje mpaka vaaghwa. ²⁴Apevadera va mangi vavo wanda ya uitori wanu, na mpevika rina javo iaghwa ifuma wanda ya ruveu. Kuode apedima iimukana oshangunyi lwanupo, mpaka muvaaghe.²⁵Upesikora marima vebacha sa makilunga vavo- ulavaadie kiriso madini va fedha ana dhahabu vakina shikija naiiria kokitevi kyanu, ko kitevi mkauta, moeadwa nayo-amu nyiilushia ko Yahwe Makilunga wanu. ²⁶Mpeende iilushira jojose iposhi numbenyi sanu naivoka isiabudupo. Mpeilushirwa chee na iilusha kimekoja imevaghwa ko kitevi kya unyamari.

Chapter 8

¹Muuriwa muade ita navwa jose nganavaninga inu, kinesa mdime idamia naiongerijika, na iingia nairighaja orika lusa Yahwe aleapa ko ndianu. ²Mpekumbuka orongonyi njia sose sisa Yahwe Makilunga amevasongoja miakai makumi vana batenyi, kee nadime ivanyenyekeza, kinesa varegheshe imanya ngiki kivekeri iposhi ngoonyi sanu, koje muvedima iiada itanava jake ana wai.³Nyalevanyenyekeza, naivavika iva na njaa, na ivalisha amu, isa mlalemanya na isa ndianu valemanyapo. Nyaleuta kudo ivavika inywe mmanye chi ko mkate vandu idamiapo, badala nyi ko kyokyose kipefuma dumbunyiko Yahwe kee vandu vapedamia.⁴Nguvo sanu silevanduka naidonikapo, na madende vanu ileshimba ko kiasekyo kya miaka ya makumi vana. ⁵Mpekusara agoonyi sanu kiiode, namna, chakundu mundu apebula msoro wake, kudo Yahwe Makilunga wanu ake vabala inywe. ⁶Mpeada itanava ja Yahwe Makilunga wanu, kinesa mdime idambuka njienyi sake na imuheshimu.⁷Kimekoja Yahwe Makilunga wanu ane vaende orikenyi lucha, orika lo shidahu sha mringa, shisima na kimdokya dahu (risoja mringa) shipe chochonika ienda ipo mabotonyi napo mafumbunyi, ⁸orikaa lo ngano na shairi, mizabibu, mtini, na komamanga; orika lo mizeituni na uki.⁹Nyi orika usa mpeja mkate mlapenehywa wai, naade mpeenda mlaode kyokyose; orika usa magho vatebiriwa ko menya, vafumia ifumbunyi mpedima ikula rera. ¹⁰Mpeja naiuda, na mpemninga mbora Yahwe Makilunga wanu ko orika lucha usa amningenyi.¹¹Mkulambwe kee mlamvadime Yahwe Makilunga wanu, na kee mlavikye lai itanava jake, hukumu sake, na sheria sake sisa ngakina kuilanava inu, ¹²shingisho andu unaja naiuda na andu unashumba numba njicha naidamia iposhi.¹³Na mkula mbwe andu mandiki vanu na mali sanu sikaongerijika, na andu pesa sanu na dhabu sanu sikaongerijika, na shose muode shikaongerijika, ¹⁴kee ngoo sanu silengivesera kiiode imvadima Yahwe Makilunga wanu-ale vafuna orika lo Misri, ifuma numba ya utumwa.¹⁵Ulamvadime icho ale vasongoja iidia ibata jing'anie na jeoghosha, kusa iposhi kwake kuveode na njoka ya modo na ndola, naidia orika luode nyoda kusa kuveode mringapo, usa icho nyaleende mringa ifuma irarenyi ja igho. ¹⁶Usa alevalisha batenyi ko manna jisa vaakui vanu valaleimanya, kinesa nava regheshe, ivika ucha kwanu imarija- ¹⁷kake mpedima iamba ngoonyi sanu, pinya yakwa na kokokokwa ko oru ukaada ushumau wose.¹⁸Kake mpeku mbuka oronganyi lwanu Yahwe Makilunga wanu, kimekoja nyicho ake vaninga inywe pinya yeada ushuma, kinesa udime ivooka agano jake aleapa na kondianu, chakundu kikeri inu. ¹⁹Kipeva kee, koje mpemvadima Yahwe Makilunga wanu na ivadia Makilunga vengi, iiabudu na iiheshimu, naimukya kibalia kitevi kyanu inu kee mpeongwa. ²⁰Cha masanga vasa Yahwe apetobira ivaagha oshangunyi lwanu, koikyo mpeaghwa, ko kitevi mleadanya iru ja Yahwe Makilunga wanupo.

Chapter 9

¹Adanya, Israeli; umeshikya iuruka ngaliko ya kavi ya Yordani inu, ivadichira masanga vaode pinya na vaapinye isa inyeve na miri isa nyi midue na iode motata iendie uye, ²vandu vadue na varango, vana va Anakimu, usa mumuichi, nauja mlemuichwa vandu veamba, 'Nyunga apeimukana oshangunyi ya vana va Anak?³Koikyo umanyi inu kee, Yahwe Makilunga wanu ncho usa echienda oshango lwanu cha modo upeja; cha kundu Yahwe aleamba kwanu.⁴Mlaambe ngoo nyisanu, andu Yahwe Makilunga wanu alevakumba ifuma oshangunyi lwanu, "kivekeri kokitevi kya haki yakwa kee Yahwe amengiende inyi irighaja orikalu; kimekoja kivekeri ko kitevi kya unyari o masanga va kee Yahwe anevasembera ifuma oshangunyi lwanu.⁵Chi kokitevi kya ucha wanu ana ucha o ngoo sanu usa mnaenda iingia irighaja orika lwavo, kake nyi ko kitevi kya uvichwa o masanga va vasa Makilunga amavasembera ifuma oshangunyi lwanu na kiuriwa naute kya loi kidedo kisa aleapa ko vaakui vanu, Ibrahimu, Isaka na Yakobo.⁶Ko ikyo umanye, kee Yahwe Makilunga wanu apevaninga inywe orikalu lucha inderighaja ko kitevi kya ucha wanu kimekoja nyi vandu vating'idie.⁷Nkumbuke na mlavadime chakundu mlemtekeria Yahwe Makilunga wanu nyashi ipo batenyi; ifuma furicho isa mletija orika lo Misri mpaka andu mlecha anduha, mmeva vavichwa ko Yahwe. ⁸Naipo Herobu mle mtekeria Yahwe nyashi, na Yahwe kailusha kishikye kwanu na ivaagha.⁹Andu ngaleendo uye ya ifumbu iadija mbau sa magho, mbau sa agano jisa Yahwe aleuta nainywe, Ngalesighaka ifumbunyiko mfuri makumi vana na shio makumi vana; Nama ngaleja mkate nama inywa mringapo. ¹⁰Yahwe nyalengininga mbau ivi sa magho sireghiwa ko kiminyo kyake; uye yake kureghiwa kila kindo cha shidedo shose shisa Yahwe aletangasa kwanu uye ya ifumbu ifuma makidi ko modo furicho yekusang'iria.¹¹Kilefumia mfuri so inasija makumi vana nashio makumi vana kee Yahwe nyale ngininga inyi mbau ivi sa magho, mbau sa agano. ¹²Yahwe nyalededa nainyi, 'Teshuka, enda wanda movinyi ifumia iha, kimekoja vandu vapo, vasa ulevaende ifuma Misri, vameva vaivi vavenyi. Ko movinyi vameghaluka ifuma njienyi isa ngalevaitanava. Valekuutia vavenyi mbuana jekumba.¹³Kiisie iho, Yahwe nyalededa nainyi na iambo, "Ngame vaona vanduva; nyi vandu vating'idie. ¹⁴Tija inyi ngimonyi, kinesa ngidime ivaanga na ijiangasa rina javo iifuma wanda ya ruveu, na ngapevavika inywe isanga jisa jiode pinya na jiisie ivo."¹⁵Ko ikyo ngale ghaluka numa naisoka wanda ya ifumbu, na ifumbu jivekeri jina aka modo. Mbau ivi sa agano sivekeri mokonyi vake. ¹⁶Ngalelambwa, na lambwa, muvekeri mmeutasambi ko Yahwe Makilunga wanu. Mkakutobiria mvenyi ngache. Ko movinyi mmehjaluka ifuma njienyi isa Yahwe avekeri alevaitana va.¹⁷Ngalesiiria mbau ivi naisikumba mokonyi vakwa. Ngalesidosa oshangunyilwanu. ¹⁸Ngalaa ilaja ndeu oshangunyi lo Yahwe kofuri makumi vana na shio makumi vana; nama ngaleja mkate na mainywa mringapo, kokilevi kya sambi sanu sose sisa muvekeri mmesiuta, ko iuta kudo chakundu kuvekeri kuvichwa mesonyi ko Yahwe, kinesa imtekeria icho ko nyashi.¹⁹Kimekoja ngaleogwa nyashi na ibulika loi jisa Yahwe aleilusha kishikye kitevi kyanu ivaagha. Kake Yahwe nyalengiadanya inyi kierikyo. ²⁰Yahwe nyeode nyashi nyashi ifoje na Aaroni ko kiuri wa ivaagha; ngaletereva kokitevi kya Aoroni ko kieri ikyoikyo.²¹Ngaleiria sambi sanu ngache isa mleitobira, na imkora, imkava, na imvikia wanda maifunyi, mpaka anduileva cha orikongo. Ngalerukuta orikongo lwake andu kuode kudondolokye andu upechochonika ifuma ifumbunyi.²²Ipo Taberah, Massah, na ipo Kibrothi Hattaavah, mlemtekeria Yahwe ko ibulwa. ²³Andu Yahwe alevafuna ifuma Kadeshi ya Barnea na iamba, 'Enda uye na uirighaje orika usa ngakuninga, 'nyiho mlevika uvichwa ko agano ja Yahwe Makilunga wanu, na mle mwamini na imwadanya irujakepo. ²⁴Mova vavichwa ko Yahwe fuma furija ngalevamanya.²⁵Ko ikyo ngalelaa ilaja ndeu oshangunyilo Yahwe furisija makumi vana na shio makumi vana, ko kitevi nyaleamba kee nyevaagha. ²⁶Ngaletereva ko Yahwe na iamba, 'Oh Mndumi Yahwe, ula vaaghe vandu vapo ana varisi vapo vasa ulevakira ko udue wapo, usa ulevafuna ifuma Misri kokoko kwapoko oru.²⁷Orongonyi valaghe vatu mishi vanu Ibrahimu, Isaka, na Yakobo; mlalambwe uting'ido ovanduva, nama uvichwa wavo, sambisawo, ²⁸kinesa orika lusa lufuma luambe, "Kokitevi kya Yahwe aledima ivaende orikenyi lusa alevaahidi, na kokitevi alevasua, amemwendenyi nja ivaagha batenyi. ²⁹Bado nyivandu va kwanu na urisi wanu, usa ulevafuna kopinya sapo ndue na ilora mamlaka vapo,

Chapter 10

¹Kokieri kija Yahwe nyaleamba kokwa, 'Bacha mbau ivi sa magho cha sija sa kuoka, na njoo kokwa kunu uye ya ifumbu, na utobire isanduku ja mbau. ²Ngapereghia mbaunyiso shidedo shisa shereghiwa mbaunyi sija sakuoka sija ulesidosa, na upesidera iposhi isandukunyi.³Ngaletobira isandukuja mbau sa mikaratusi, na ngabacha mbau ivi sa magho cha sija sa kuoka, na ngaenda uye ifumbunyi, andungekeri na mbau kokonyi kokwa. ⁴Nyalereghya mbau, cha mreghye iya ya kuoka, itori ikumi sisa Yahwe alededa nainywe ifumbunyi ifuma makidi ya modo mfuri ya yekusang'iria; nyiho Yahwe alengiliha inyi.⁵Ngaleghaluka naisoka wanda ifuma ifumbunyi, na isivikya mbau iposhi isandukunyi jija ngaletobira; iho siledamia, chakundu Yahwe alengiitanava."⁶(Vandu va Israeloi valeenda kiaro ifuma Beerothi ya Bene Jaakan ienda Moserathi. Ipo Aaroni nyalepa, naipo alerikwa; Eleazar, mwanake, nyaletumika ofisinyi ya ukuhani ko nafasi yake. ⁷Ifuma ipo valeenda kiaro ienda Gudgodah, naifuma Gudgodah ienda Jotbathah, orika luode ndisiria sa mringa.⁸Ko kierikyo Yahwe nyalesambura mbari ya Lawi ikudika isanduku ja agano ja Yahwe, iimuka oshangunyi lo Yahwe imutumikya na ininga vandu mbora ko rina jake, chakundu kikeri inu. ⁹Ko ikyo Lawi vaode andu nama urisi o orika andu amu na vandu avopo; Yahwe nyi urisi wavo, cha Yahwe Makilunga wanu alededa nacho)¹⁰"Ngalesighaka ifumbunyi chakundu kivekeri ja kuoka, furi makumi vana na shio makumi vana. Yahwe nyale ngiaadanya kierikyo; Yahwe euri iaghapo. ¹¹Yahwe nyalededa nainyi, "Teshuka, enda oshangunyi lo vandu uvasongoje kiaronyi kyavo; vapeingia nairighaja orika lusa ngaleapa ko vaakui vavo ivaninga.'¹²Lwaha, Israeli, Yahwe Makilunga wanu nyauri kiki kwanu, kulaade iogwa ja Yahwe Makilunga wanu, idambukia njia sake sose, imkunda icho, na imwabudu Yahwe Makilunga wanu ko ngoo yanu yose na moo wanu wose. ¹³Isiada itori sa Yahwe, na itanavwa jisa ngana vaitana venyi inywe inu ko kitevi kya ivoroka janu?¹⁴Lambwa, ko Yahwe Makilunga wanu ruveu nyi sake na ruveu nyisa ruveu, orikenyi na shose shikeripo. ¹⁵Yahwe amonyi aleiria sia ko ndianu kinesa nava kunde, na nyale vasambura inywe, ishaojavo, baada yavo, kiisie kya vandu vengi vovose, chakundu akeuta inu.¹⁶Koikyo vapejiuta ushumbu ja ngoo savo, na mlaadese uting'ido. ¹⁷Kimekoja Yahwe Makilunga wanu, nyi Makilunga o makilunga na Mndumi o vandumi, Makilunga mdue, aodepinya na ooghosha, usa achekaje wowose na aadije rushwapo-¹⁸Nyeuta haki ko vana vapie vafee na vaka vomi, na nyelora ukundo ko mghenu kyeja na nguvo. ¹⁹Ko ikyo mkunde mghenu; kimekoja mvikeri vaghenu ifuma orika lo Misri.²⁰Mkundenyi Yahwe Makilunga wanu, mmwabudu. Mpewadana kwake, na korina jake mpeapa. ²¹Icho nyisifa yanu, nyi Makilunga wanu, usa aleuta kokitevi kyanu shindoshi shidue na ioghosha, usa meso vanu vamevaona.²²Papa vapo valeenda Misri cha vandu makumi saba; lwaha Yahwe Makilunga wapo nyavika igwe iva vafoje cha ng'eng'eri sa ruveu.

Chapter 11

¹Koikyo mpemkunda Yahwe Makilunga wanu ndarasi mpeada uvavasha jake, ilorija jake, sheria sake, itori sake.²Kumbuka kee ngapededa ko wana vapopo, vasa valamemanya nama iona hukumu ya Yahwe Makilunga wapo, udue wake, koko kwake ko oru, koko kwake kuvorosaniwa, ³Kikulorie na iuta jisa aleuta makidi ya Misri ko Farao, mangi o Misri na orika lwake lose.⁴Nama valeo na kija aleuta ko varingi va Misri, ko farasi savo, ana magari vavo; chakundu aleuta mringa okusalala o Reeds ivalemeja ko kitevi kyevavadia, na chakundu Yahwe alevaagha mpaka inu, ⁵ana ngikyo ale uta kwanu batenyi mpaka andu mlecha anduha.⁶Vameona ngikyo Yahwe aleuta ko Dathani na Abram, vana va Eliabu mwana o Reubeni; chakundu orika lurepungwa dumbu jake na iva mera, numba savo, matala vavo, na kila kindo kirukye kile vavadia, makidi ya Israeli yose. ⁷Kake meso vanu valeona kasi yose ndue ya Yahwe aleuta.⁸Ko ikyo adenyi itori jake jose jisa avaikimbia inu, kee mkodomare, haiingia mrighaje orika, usa ukinaenda po inderighaja; ⁹na kee udime iongerija furi sapo orikenyi usa Yahwe aleapa kondianu ivaninga na ishao javo, orika luperoroka maruva na uki.¹⁰Kimekoja orika, usa uneingia irighaja, ikeri cha oriko lo Misripo, kujaandu mlefuma, mlevaja mbeu na myosa ko madende vanu, cha bustani ya shidi sha mdemenyi; ¹¹Kake orika, usa uneenda nderighaja, nyi orika lo mafumbu na kundu kusokye, na inywa mringa o mbua ruveu, ¹²orika usa Yahwe Makilunga wanu avarogwa; meso va Yahwe Makilunga wanu ndarasi, vakeri uye yake, fuma kuoka ko mwaka mpaka isija ja mwaka.¹³Kipefumia, koje mpeadanya itori sakwa sisa ngapevaitanava inu imkunda Yahwe Makilunga wanu, na imtumikya ko moo wanu wose na ngoo sanu sose, ¹⁴kee ngapevaninga mbua orika lwanu ko kiose kyake, mbua sa kuoka na mbua sipevadia, kinesa mdime isang'iri sheja shanu mvinyo yanu muhya, na mafuda vanu. ¹⁵Ngapevaninga shing'aro midemenyi yanu kokitevi kya ng'umba sanu, na mpeja naiiuda.¹⁶Ukulambwe kumonyi, kinesa ngoo yapo ilalembwa, na ighaluka na iabudu makilunga vengi, na isujudia; ¹⁷kinesa nyashi ya Yahwe ilacheaswa kwanu, na kinesa alacheshinga ruveu, kee kulaade mbua, na orika lupesambwa ndundapo, na kinesa mdeke ko movinyi ifuma orika luvorokye usa Yahwe anavaninga.¹⁸Ko ikyo dera shidedo shi iposhi moonyi wapo nangoo; na upunge cha kipekulora kokonyi kwapo, na shive orusu makidi ya meso vapo. ¹⁹Upe valoshia ko vana vapo naideda uye yake andu udamije numbenyi yapo, andu ukedambuka barebarenyi, andu unalaa, na andu ukinateshuka.²⁰Upevareghia furemunyi sa mongo sanu na mongo yanu, ²¹kee furi sanu na furi sa vana vanu sidime ongerijika ko orika usa Yahwe ale apa ko vakui vanu ivaninga, kimekoja ruveu sikeri uye ya wanda.²²Koje mpeada ivavashajake kose jisa ngana vaikimbia inywe, kinesa muute, mkunde Yahwe Makilunga wanu, dambuka ko njia sake sose, na iwadana nacho, ²³Yahwe apevasembera masanga va vose ifuma oshanganyi lwanu, na mpevadichira masanga madue na vaode pinya iisa inywe.²⁴Kila andu otufalwanu lo kudende lupevada kupeva kwanu; ifuma batenyi paka Lebanoni, fuma dahu ya Euphratesi, mpaka magharibi ko mringa okusalala upeva mrasa wanu. ²⁵Kuode mundu apedima imukana oshanganyi lwanupo; Yahwe Makilunga wa apevikya iogwa janu na uting'indo wanu uye ya orika lose mnadambukya uye yake chakundu alededa naenywe.²⁶Lambwa, nganadera oshangunyi lwanu mbora na mbiagho; ²⁷mbora, koje mpeadanya itori ja Yahwe jisa ngane kuitanava inu, ²⁸na mbiagho, koje mlapeadanya itori ja Yahwe Makilunga wanu, kake mkaada njia isa ngana kuitanava inu iendia Makilunga vengi vasa mlameimanya.²⁹Kipeva kierikyo Yahwe Makilunga wanu anevaende inywe orikenyi lusa mnaenda irighaja, kee mpevikia mbora uye ya ifumbu Gerizimu na mbiagho uye ya ifumbu Ebali. ³⁰Vakeri ngaliko yakari kiisie Yordanipo, magharibi ya barabara ya magharibi, orikenyi lo Vakanani vakedamia Arabani, uye ya Gilgali, kivambara kya mialon ya Moreh?³¹Amu mpeuruka ngaliko ya kavi ya Yordani iingia irighaja orika lusa Yahwe Makilunga wanu ana vaninga, na mperighaja naidamia iposhi. ³²Mpeada sheria sose na itori ngana dera oshangunyi lwanu inu.

Chapter 12

¹Iki nyitori na sheria sisa mpesiada orika lusa, Yahwe Makilunga ondianu, anevaninga inghaja furi sose mnadamia ipo wanda. ²Hakika mpenyamara shidedo shose shisa masanga mpevadichira makilunga vavo vale vaabudu, ifumbunyi jilehye, na kila wanda ya kidi kya mara mara.³Na mpesidosa madhabahu savo wanda, mpenyamara ko shitubutubu nngo savo sa magho, na ikora shimdo sha Asherahi, mpesilegha sanaa se bachwa sa makilunga vavo naiagha rina javo nja ya anduho. ⁴Mpemwabudu Yahwe Makilunga wanu cha kudo.⁵Kake ko andu kusa Yahwe Makilunga wanu apesambura ifuma mbari yanu ivikya rina jake, iho kupeva nyi andu akedamia na ipo nyipo mpeenda. ⁶Ipo nyipo mpeende sadaka se ongorwa, dhabihu sanu, zaka sanu, na sadaka sisa sichefunwa koko kwanu, sadaka sanu sa shiapo, sadaka sa ushuma na mshao o kuoka ng'umbe ana mamomdo.⁷Naipo mpeja oshangunyi lo Yahwe Makilunga wanu naivorokiwa ko kila kindo kisa mderije kokoko, inywe na vandu vanu, vasa Yahwe Makilunga wa alevaninga mbora.⁸Mpeta shindo shose shisa jina uta iha inu; lwaha kila umu apeuta kyokyose kija kiorokye mesonyi vake, ⁹kimekoja mmetotonapole, ko urisi usa Yahwe Makilunga wanu anevaninga.¹⁰Kake andu mnaenda ngaliko ya kavi ya Yordani na idamia iposhi orikenyi usa Yahwe Makilunga wanu amatevi inywe irisi, na andu apevaninga itoto na ifuma ko vakituva vanu vakina vatengeta kufui, kinesa mdamie ko ucha, ¹¹naade kupeva andu kusa Yahwe Makilunga wanu apesambura apetevi rina jake jidamie, ipo mpeende shose ngakina vaikimbia; sadaka seongora, dhabihu sanu, zaka sanu, sadaka sisa sifuniwa kokoko kwanu, na sadaka sa isambura janu ko kitevi kya nasiri ya shija mpefuna ko Yahwe.¹²Mpevorokywa oshangunyilo Makilunga wanu- inywe, vana vanu, vepu vanu, vana vakasi vavomi, vana vakasi vavaka, na Walawi vakeri mbengenyi yanu, ko kitevi aode andu ana urisi andu amu kwanu.¹³Ukulambwe kumonyi kee ulafume sadaka sapo se ongorwa kilaandu unaona; ¹⁴kake ko anduho kusa Yahwe apevasa mbura anduamu umu ombari yanu vasa vapefuna sadaka ye ongorwa, naipo mpeuta kila kindo ugane vaitanava.¹⁵Atakudo, mpedima iagha na ija nyama iposhi mbengenyi sanu, chakundu muuri iadija mbora ya Yahwe Makilunga wanu ko kitevi kya shija shose amevaninga; na vandu valailye na vailye na vose vana dima ija, nyama chambele paa na kulungu. ¹⁶Kake mpeja dumupo, mpeibuswa wanda cha mringa.¹⁷Mpedima mlaje iposhi mbengenyi ifuma zakenyi ya sheja shanu, mvinyo wanu muhya, mafuda vanu ana ishao ja kuoka o mifugo ana vanyama; na mpedima mlaje nyama yoyose mneifuna dhabihu anduamu na shiapo shoshose shanu mpeuta, nama sadaka yanu ya ushuma, nama sadaka mnaifuna ko koko kwanu.¹⁸Badalake, mpeja oshangunyilo Yahwe Makilunga wanu andu kusa Yahwe Makilunga apesambura-inywe mwana wanu, mpu wanu, mwana okasi ovomi, mwana mpeoro kywa oshangunyi lo Yahwe Makilunga wenu kila kindo kisa mnavikya koko kwanu. ¹⁹Mkula mbwe mvenyi kinesa mla mtije Mlawi ave arukye orikenyi lwanu.²⁰Andu Yahwe Makilunga wanu analandasha mirasa yanu, chakundu aleviahidi, naimba, "Ngapeja nyama," kokitevi kya tamaa sanu mpeja nyama, mpedima ija nyama, cha tamaa sa ngoo sanu.²¹Cha andu kusa Yahwe Makilunga wanu anesambura ijidera rina jake nyi kwacha ifuma kwanu, mpeagha ng'umbe sanu siitale na vanyama vanu vasa Yahwe amevaninga, chakundu ngalevaitanava: koikyo mpedima ija iposhi mambengenyi vanu, cha tamaasa ngoo sanu. ²²Cha paa na kulungu vachejua, koikyo mpeja vandu valaode vailye na vailye vapedim ija kavi.²³Kake muve na msumano kee mlapeja ndakame, kimekoja ndakame nyirukye mpeja kirukyena nyama andu amupo. ²⁴Mpejapo, mpeibuswa nja wanda cha mringa. ²⁵Mpejapo, kinesa kive kivorokye kwanu, na vana vanu ade mpeuta kija kicha mesonyi ko Yahwe.²⁶Kake shindo shisa sha Yahwe shisa muode na sadaka sa shiapo shanu-mpesiiria isi na ienda andukusa Yahwe alesambura. ²⁷Iho mpefuma sadaka ye ongorwa, nyama na ndakame madhabahunyi ya Yahwe Makilunga wanu, ndakame ya dhabihu sanu ipe buswa nja madhabahunyi ya Yahwe Makilunga wanu, na mpeja nyama.²⁸Mrorovie na muadanye shidedoshi shose shisa nganavaitanava, kinesa kivoroke kwanu na vana vanu baada yanu ndarasi, andu mna uta kija kivorokye na kicha mesonyi ko Yahwe Makilunga wanu.²⁹Andu Yahwe Makilunga wanu ananenera masanga ifuma kwanu, andu mnaingia ivadichira, na mpeva dichira naidamia orikenyi lwavo, ³⁰mkulambwe mvenyi kinesa mlaadwa ko ivavadia, andu vameaghwa ifuma kwanu iadwa ko irorovia Makilunga vavo, ko ivesera, "Ko kuda iva masanga vane abudu makilunga vavo? Ngapeuta kudokudo.³¹Upeuta kudo ko imheshimu Yahwe Makilunga wa popo kimekoja kila kindo kisa nyi kina mwilushira ko Yahwe, shindo shisa ashisuje- valeuta ishi makilunga yavo mnaongora vasoro vavo na vepu vavo modonyi ko kitevi kya Makilunga vavo. ³²Kyokyose ngana kuitanava, rorovia. Ulaongerije uye yake ana inenera.

Chapter 13

¹Koje anduanu anu apeteshuka mlashi ana apeloswa ndoswa, ²na kuje apevaninga kyelora ana kyerija, na koje kyelora ana kyerija shipefumia, chakundu alededa kwanu naimba, "Ke jii vadie makilunga vengi, isa jilaiichi, na jiabudu. ³Ulaadanye shidedo sha mlashicho, ana ko icho apeloswa ndoswa, kimekoja Yahwe Makilunga wapo nyana kureghesha koje umkundie Yahwe Makilunga wapo ko moo wose na ko ngoo yapo yose.⁴Mpedambuka andu Yahwe Makilunga wanu, mweshimu, muade itori sake, na muadye uru jake, na mwabudu na iwadna nacho. ⁵Mlashicho ana apeloswa ndoswa apeaghwa, kokitevi amu nyadeda uvichwa ko Yahwe Makilunga wanu, usa alevafuna fuma orika lo Misri, na nyale vakombwa ifuma numba ya utumwa. Ko ikyo mlashicho nyauri ivafuna njienyi isa Yahwe Makilunga wanu alevaitanava idambuka ko ikyo dera kwacha uvichwa ifuma kwanu.⁶Jiambe mduanu mwana o mao, ana mwanapo, ana mpu wapo, ana mka o kufuinaigwe, ana mong'o wapo usa nyi cha ngoo yapo, apekutevi kirikarika na iamba, "Tija jiende jinde abudu makilunga vengi vasa jilavaichi, nama igwe nama igwe nama vaakui vapo- ⁷Makilunga vovose va vandu vasa ivatengetie, kufui nainywe ana kwa cha ifuma, ifuma mwisho o orika ienda mwisho ungi o orika.⁸Ulamuidikije ana imuadanya. Nama meso vapo vala muoni huruma, nama ulamdere ana ulamrike. ⁹Badalake, upemdera chee; kuoko kwapo kupeva kokuoka imuagha, na ade kuoko ko vandu vose.¹⁰Mpemchunda mpaka ipa ko magho, kokitevi nyareghesha ivafuna ko Yahwe Makilunga wanu, usa alevafuna ifuma orika lo Misiri, nja ya numba ya utumwa. ¹¹Israeli yose ipeichwa naiogwa, na ipetolwa uta kyokyose kya uvichwa kwanupo.¹²Koje upeichwa kyokyose anemba kimuode umu o miri yanu, kee Yahwe Makilunga wanu anavaninga idamia iposhi. ¹³Vaitale vanu vavichwa vamevatija vanu naivatija kokwacha vedamia miri yavo naimba, "Tija jiende jinde abudu makilunga vengi mla meimanya. ¹⁴Upeishingija uimanye, uishingije loiloi na upelelese loi. Ko monya kee nyiloi kuode shaka kee iilushirwajo jileutika ko vanu, upemanya lumu.¹⁵Upevaghuja chee ivo vedamia mricho ko ueghe o ipanga. Upeaghachee vandu vose vakeri iposhi na anduamu na mifugo sake, ko mapanga. ¹⁶Upesang'iria nyara sose ifuma makidi ya shiongo shake na upeikora miri, nanyara sake sose anduamu, kimekoja Yahwe Makilunga wapo. Mri upeva usakije o unyamari ndarasi; uuriwa ushumbwa kavipo.¹⁷Kuode nama kimu kati ya shindosho shime derwa wakfu ko kitevi kye aghwapo shiuriwa shiwadarie kokonyi kwapo. Iki kiuriwa chila kinesa Yahwe apeghaluka ifuma iilusha ja nyashi yake imulora rehema, iva na huruma kwapo, naivaka ingwe iongerijika ko ifoja, chakundu aleapa ko ndianu. ¹⁸Apeuta kudi ko kitevi unadanya iru ja Yahwe Makilunga wapo, isiada itori sake sisa anakuitanava inu, iuta kija kikeri kicha oshangunyi lo meso va Yahwe Makilunga wapo.

Chapter 14

¹Inywe nyi vandu va Yahwe Makilunga wanu. Mlakudumbwe mvenyi, nama iuta kundu ko shamu shanu ko kitevi kya vapie. ²Kimekoja makeri isanga jiderijwa wakfu ko Yahwe Makilunga wanu, na Yahwe amevasambura iva vandu kokitevi kya unsi wake, kiisie vandu vose vakeri uye ya kyamu kya orika³Auriwa ija kindo kyokyose kiode nyashipo. ⁴Ivanyi vanyama vasa mpedima ija: ng'umbe, imondo, mburu, ⁵kulungu, paa, kulungu ya vomi, mburu ya msudunyi, paa iilye na pofu na imondo ja ifumbunyi⁶Mpedima ija nyama sosose sisa sibarikya mbughachu, usa aode mbughachu sighaukye mara kavi, na upedafana na iibechu. ⁷Ata kudo, muuriwa ija nyama siitale sisa sipedafuna silapeibechupo kake valaghaukanie mbughachu, nyi masheshia kwanu.⁸Nguve nyi masheshia kwanu na kokitevi nya ghaukanie mbughachu kake kadafuna apeibechupo; nyi masheshia kwanu. Mlaje nyama ya nguve, na mlaitule ata ipie.⁹Iva vakekeri mringenyi mpedima mje: kyokyose kiode makoko na malakalaka; ¹⁰kake kyokyose kilaode malakalaka na makoko mlaje; nyi mashesha kwanu.¹¹Ndeghe sose njicha mpedima mje. ¹²Kake iva nyindeghe sisa mlauriwa mje: mtonyi, tumbusi, kipungu, ¹³ngwara itorodu na yanjuu, na kipanga kyokyose.¹⁴Muuriwa ija kunguru yoyosepo, ¹⁵na mburu na ngwara sa kio, Lanes ndeghe ya mringa o kusalala, ngwara sosose, ¹⁶ngughuma nyinina, ngughuma ndue, na ¹⁷ngughuma iilye, Mwari nyamafu ya mtonyi, mnandio.¹⁸Muuriwa mje korongopo, na ko ngoti sosose, hudihudi, na makungu. ¹⁹Vose vaode makungo; shindo sha utando nyi mashesha kwanu; shiuriwa ujuapo. ²⁰Mpedima mje shindo shose shipepurunduka.²¹Muuriwa mje kyokyose kipie kivenyipo; mpedima imninga mghenu usa akeri kwanu, kee apedimaja ana mpedima ikumba ko mghenu. Kimekoja mkeri isanga jiderojwa wakfu ko kitevi kya Yahwe Makilunga wanu. Muuriwa mumchumshe mburu msoro maravenyiva maepo.²²Muuriwa mfune ifungu jaikumi ja isambwa ja mbeu sanu sose, sisa sipecha ifuma mdemenyi kila mwaka. ²³Muuriwa ija oshangunyi lo Yahwe Makilunga wanu, andukusa apesambura kuele kwake, ifungu ja ikumi ja sheja shanu, sa mvinyo miihya, na mafuda vanu, na mbonika okuoka o vanyama na mifugo, kee mpedima ikulosha ndarasi imweshimu Yahwe Makilunga wanu.²⁴Koje kiaro kilehye kwanu na kee mlapedima ikudika, kokitevi andu kusa Yahwe Makilunga wanu apesambura cha kuele kwake nyikwa cha kwanu, andu, Yahwe Makilunga apevaninga mbora, ²⁵mpeilacha sadakako pesa. Pungenyi pesa kokonyi, na endenyi andu kusa Yahwe Makilunga wanu apesambura cha kuele kwake nyikwa cha kwanu andu Yahwe Makilunga apevaninga mbora.²⁶Ipo mpetumia pesa ko kyokose mketamani ko ng'umbe ana imondo, ana ko mvinyo, ana ko kyenywa kirije, ana kyokyose mnetamani; mpeja iho oshangunyilo Yahwe Makilunga wanu, na mpevorokiwa, inywe na numba sanu. ²⁷Mlawi akeri mbengenyi yanu- mla mvadime, kimekoja aode andu nama urisi kwanupo.²⁸Mwisho okila miaka iradu mpedamada mafungu vose va ikumi va isambwa ko mwaka icho icho, na mpetunjia mbengenyi sanu; ²⁹na Mlawi, amu aode andupole nama urisi nainywe po, na mghenu, na apie vafee, na apie mii vakeri iposhi mbengenyi yanu, vapecha naija naishikwa. Utakudoko Yahwe Makilunga wanu apedima ivaninga mbora kokasi sose sa moko vanu mnasiuta.

Chapter 15

¹Kila mwisho o kila miaka saba, muuriwa muangase madeni. ²Iki nkyo mkaje ya mukira. Kila apekopesha ape angasa kija ale mninga ongi wake, apedai ifuma ko ongi wake ana munduavo po ko kitevi iangasa ja madeni oYahwe ametangaswa. ³Ifuma ko mghenu mpedima mdai; kake ko kyokyose kyanu kikeri komundu anu muuriwa mkifane.⁴Atakudo, kulaada muasi kwanu (kimekoja Yahwe ko loi ape vaninga mbora orikenyi lusa ane vaninga cha urisi irighaja) ⁵koje muvenyi mneada nya ko bidii iruja Yahwe Makilunga wanu, isiada sose sisa anevaitanava inu. ⁶Kimekoja Yahwe Makilunga wanu apevaninga mbora chakundu ale vaa dhidia, mpekopesha masanga vafoje, kake mpetere vapo; mpesongoja uye ya masanga vafoje; kake vape va songoja inywepo.⁷Koje kuode mundu muasi kwanu, umu o vanduanu, iposhi mbengenyi yanu wowose orikenyi lwanu usa Yahwe Makilunga wanu anevaninga, mlavike ngoo sanu siomye nama ipunga koko kwanu ifuma ko mundu anu, ⁸Kake muuriwa loi ipungwa koko kwanu kwake na loi mkopeshe icho shishikye kija auri.⁹Mukulambwe mlaade kisoro kya uvichwa aana idekwa ngoonyi sanu, iamba, "Mwaka o saba, mwaka o kirwa ukeri kufui; kinesa kee mlaegheje ko randuanu vaasi na upemninga kyokyosepo apedima imfughia Yahwe kivaode inywe, na kipeva sambi yanu. ¹⁰Muuriwa ko haki mumninge, na ngoo yanu iuri wa itomo nyirepo andu una mninga, ko kitevi iurighiwa ko Yahwe ichu Makilunga wanu apevaninga mbora kasinyi sanu na kokyokyose mnadera kokonyi kwanu.¹¹Kimekoja muasi fo apefija aladamia orikenyipo, koikyo ngana kuitanava igwe na iamba, "Nyuuriwa loi urugwe koko kwapo ko mundu anu, ko uja alaode kwapo, na ko muasi akeri orikenyi lwapo.¹²Koje mundu anu, nyi mwebrania o vomi ana mwebrania ovaka, amekumbwa kwapo na nyane kutumikia ko miaka saba, ko mwaka osaba nyuuriwa umtije naende bule. ¹³Andu unamtija nadambuke bule, ulamlamde naende moko vamana. ¹⁴Nyuuriwa umninge kindo ufune kwake ifuna mifugo yapo, ifuna pura wanda, na kiuvi kyapo kya mvinyo. Cha Yahwe Makilunga wapo alekuninga mbora, nyuuriwa umninge icho.¹⁵Nyuuriwa ukumbuke kee nyuvekeri mtumwa orika lo Misri, na kee Yahwe Makilunga wapo alekukombwa; ko ikyo ngane kuitanava inu iuta kudi. ¹⁶Kipeva kee koje ape amba kwapo, "Ngapeenda kwa chapo, ko kitevi nyakukundie na numba yapo, na kokitevi nyi ngavorokye kwapo, ¹⁷nyuuriwa iiria uma na itindika iidia kudu kwake mbengenyi, na nyapeva mtumwa wapo ndarasi. Naade ko mtumwa wapo ovaka nakudu upevika.¹⁸Kila onwe kee kuonye kwapo ko imlekeja nadambuke, ko kitevi amekutumikya, ko miaka sita na amekuninga mara kavi usamini o mundu aajiriwa. Yahwe Makilunga wapo apekuringa mbora ko shose unauta.¹⁹Ishao jose ja kuoka va vomi ko vanyama na mifugo sapo nyuriwa uvaghwe ko yahwe Makilunga wapo. Upeutakasi na mshao okuoka o vanyama sapopo nama imuuta mshao okuoka o mfuga wapo. ²⁰Nyuuriwa mje mshao okuoka oshanganyi lo Yahwe Makilunga wapo kila mwaka ko andu kusa Yahwe ape sambura, igwe na numba yapo. ²¹Koje iode kasoro yoyose- ko mfano, koje nyi kilema ana dhabihu ko Yahwe Makilunga wapopo.²²Upemja iposhi mbengenyi yapo; mundu alakeri najisi na akeri najisi nyi sawa nyauriwa naje, koje nyeja paa ana kulungu. ²³Amonyi auriwa inywa ndakame yakepo; nyauriwa naibuswe ndakame yake wanda cha mringa.

Chapter 16

¹Lambwa mori o Abibu, na uiade pasaka ya Yahwe Makilunga wapo, kimekoja mori o Abibu Yahwe Makilunga wapo nyale kuende ifuma Misri. ²Upemfuni dhabihu ya pasaka Yahwe Makilunga wapo na mifuga siitale na vanyama andu kusa Yahwe apesambura koje kuele.³Upeja mkate umebusa anduamu nayopo, mfuri saba upeja mkate ulamebusa, mkate ovonika; kimekoja mlefuma orika lo Misri ko movinyi. Uta ishi kofuri sose upedamia japo kinesa udime ikumbuka orongonyi furi mlefu,a Misri. ⁴Kuode kibusie kiuriwa kioniwa kwanupo iposhi mirasenyi yanu kieri kya furi saba; nama nyamo yoyose mnefuna dhabihu kiukwanyi kofuri ya kuoka ipesighaka mpaka kitalang'a.⁵Mlafune dhabihu ya pasaka iposhi mbengenyi kwanu isa Yahwe Makilunga wanu avaninga. ⁶Badala fuma dhabihu andu kusa Yahwe Makilunga wanu apesambura koje kwele. Iho mpefuna dhabihu ya pasaka kiukwanyi andu ruva jina dona, ko kierikyo kya mwaka mlefuma Misri.⁷Muuriwa muiokye naija andu kwa Yahwe Makilunga wanu ape sambura kitalang'a mpeghaluka na ienda matalenyi vanu. ⁸Kofuri sita mpeja mkate ulabusie; kofuri saba kupeada ikusang'iria jisu manie ko kitevi kya Yahwe Makilunga wanu; ko furiso mpeuta kasipo.⁹Mpeitala juma saba ko kitevi kyanu; fuma kieri mlevoka idera kimundo kyejenyi iimukanie muuriwa ivoka iitala juma saba. ¹⁰Muuriwa iada juma sa ndima ya Yahwe Makilunga wanu anduamu na mchango osadaka ya ushuma ifuma kuoko kwapo kusa upefuna, chakundu Yahwe alekuninga mbora.¹¹Upevorokiwa oshangunyi lo Yahwe Makilunga wapo- igwe, msoro wapo, mpuwapo, mwana wapo okasi ovomi, mwana wapo okasi ovaka, Mlawi akeri mbengenyi yapo, na mghenu apie vafee, na apie mii akeri kwanu, andu kisa Yahwe Makilunga wapo apesambura ko kitevi kuele kwake. ¹²Upekumbuka oronganyi kee uveke mtumwa Misri; nyuuriwa ulambwe na isiada itori si.¹³Nyuuriwa iada ndima sa shitala ko furi saba aandu anesang'iria isambwa ifuma sakafu ya mapura na ifuma kiurinyi kyapo kya divai. ¹⁴Upeorokiwa kieri kya ndima- igwe, msoro wapo, mpo wapo, mwanapo okasi ovomi, mwanapo okasi ovaka, Mlawi, na mghenu, ma apie vafee na apie mii vakeri iposhi mbengenyi kwapo¹⁵Kofuri saba nyuuriwa ilambwa ndima ya Yahwe Makilunga wapo andu kusa Yahwe apesambura, ko kitevi Yahwe Makilunga wapo apekuninga mbora ko isambwa japo jose na kasi sa moko vapo sose, na nyuuriwa uve na sia chee.¹⁶Mara karadu ko mwaka vomi vapo vose vauriwa vaonwa oshangunyi lo Yahwe Makilunga wapo ko andu kusa apesambura: ko ndima ya mkate ulabusie, ko ndima sa juma, na ndima ya shitala; na vapeonwapo oshangunyi lo Yahwe moko vana; ¹⁷badalake, kila mundu apefuna chakundu adima, kee mpemanya mbora kee Yahwe Makilunga wapo akuninga.¹⁸Nyuuriwa iuta iamua na maakida iposhi mbengenyi kwapo vasa Yahwe Makilunga wapo akuninga; vapeiriwa ifuma kila mbari, na vape hukumu vandu ko hukumu ya haki. ¹⁹Uuriwa uifume haki ko pinyapo; uuriwa ilora ikaja nama iiria rushwapo, kimekoja rushwa nyebara meso va hekima naidesa shidedo sha haki. ²⁰Nyuuriwa uvadie ande ko haki, ade ya haki amonyi, kinesa kee udamie na irisi orika usa Yahwe Makilunga wapa akuninga.²¹Uuriwa ukutobiria Asherahipo , aina yoyose ya kidi, kivambara kya madhabahu ya Yahwe Makilunga wapo usa upekutobiria. ²²Nama ulakutobirie igho jieleja ngo, isa Yahwe Makilunga wapo aneilusha.

Chapter 17

¹Uuriwa imfunia dhabihu Yahwe Makilunga wapo ng'umbe ana imondo aode kasoro ana kindo kyokyose kivichwa, kimekoja kipeva nyilushira ko Yahwe Makilunga wapo.²Koje kuode anduamu anu, iposhi mbengenyi ya mri wowose usa Yahwe Makilunga wanu anevaninga, mundumi wowose ana mundu mka usa aneuta uvichwa oshangunyi lo Makilunga wanu inyamara agano jake - ³wowose usa apeenda na iabudu makilunga vengi na iisuduia, nama ruva, mori, ana ko varingi va ruveu- kuode kyokyose ngakuitanavepo, ⁴na koje uveviwa kiode iki, ana koje uode mifugo- nyuuriwa uute ichungusa ko ikulambwa. Koje nyi loi na ko loi kee iilushira ko ikyo kile utika Israeli-⁵-upemwende mndumi cho ana mundu mka, aleuta uvichwa u, mbengenyiko mri, kee mndumi chee ana mndu mka, na umchundu mundu cho mpaka nape. ⁶Ko momu a mashahidi vavi, ana mashahidi varadu, kipeva icho auriwa na aghwa; kake ko shahidi ya mndu umu amonyi apeghwapo. ⁷Koko ko mashahidi nyuuriwa iva okuvoka imuagha, na ade koko ko varadu vose; na mpemsembera mbichwa anduamu kwanu.⁸Koje kuode kindo kipefumia kisa kiomie kwanu iuta iamua- kakoje ivesera ja iagha kipu kyeaghwa, haki ya mundu umu na haki ya mundu ungi, ana ivesera jimu ja aina ye itasa iutika, ana aina ingi ya kindo kilasumanie iposhi mbengenyi yanu, nyuuriwa ienda andu kusa Yahwe Makilunga wapo apesambura koje kuele. ⁹Nyuuriwa ienda ko makuhani, ishao ja Lawi, na kopeamua usaapetumika ko kierikyo; mpeshigha ushauri wavo, na vapemninge inywe iamua.¹⁰Muuriwa ivadia sheria isa mleningwa, ko andu Yahwe apesambura koje kuele. Mpeva mokulambwa iuta kila kindo kisa vakina valorija iuta. ¹¹Vadia sheria vakina valoshia, na ivika iihana iamua vane vaninga. Mlaghaluke ifuma ko kija vanavavia, ko kujo ana ku moso.¹²Ko uja ane uta ko kiburi(njingo), ko itija imuadanya kuhani anaimukana itumika oshangunyi ko Yahwe Makilunga wapo, ana ko vala na mwadaya moamua munduchu apepa; mpedera kwacha uvichwa ifuma Israeli. ¹³Vandu vose vauriwa iichwa na iogwa, na itia iuta ko kiburi(njingo)kavi.¹⁴Andu mlecha orikenyi lusa Yahwe Makilunga anevaninga, na kieri mnarighaja naivoka idamia iposhi kwake, na ade nyuneamba, 'Ngapekuderija umangi uy yakwa, chakundu masanga vose vanangitetenga inyi,' ¹⁵nyuuriwa ko loi ikuvikia umangi uye yapo mundu wowose usa Yahwe apesambura. Nyuuriwa ikuvikya cha mangi uye yapo mndu wowose ifuma ko vanduanu. Uuriwa imdera mghenupo, usa chi mnduanupo, uye yanu.¹⁶Kake uuriwa iongerija farasi kokitevi kyakepo, nama itevi vandu iuya Misri kinesa na dime iongerija farasi, kimekoja Yahwe alemeamba kwapo, 'Nyuuriwa ivokya lwaha ulauje njia yo kavi.' ¹⁷Na uuriwa iongerija kokitevi kyakepo hela ana dhabihu.¹⁸Andu una damia kitirinyi kya enzi kya umangi wake, nyauriwa ireghia kitabunyi kokitevi kyake nakala ya sheria i ifuma sherienyi isa ikeri oshangunyilo makuhani, vasa nyi Walawi. ¹⁹Kitabu kuuriwa kive nacho, na nyauriwa isoma iposhi kofuri sake sose, kinesa udime ikulosha imheshimu Yahwe Makilunga wapo, kinesa kee na ade shidedo shose sha sheria na itorisi, isiada.²⁰Nyauriwa ivika kudi kinesa ngoo yake ilateshwa munu ika vanduavo, na kinesa kee alaghaluke kwacha na itori, ko kujo ana kumoso' ko imanye kee nadime ongerija furisake ko umangi wake, icho na vana vake, andu anu ko Israeli.

Chapter 18

¹Valisi, vasa nyi Valawi, na mbari sose sa Lawi, vapeva na ivagujwa nama mali anduamu na Israeli; vauriwa vaje dhabihu sa Yahwe isaitobirwa ko modo chakundu mali savo. ²Vapeva na malipo makidi mo vanduwavo; Yahwe nyi mali yavo, chakundu ale deda navo.³Iki nyi kitevo kya valisi ifuma ko vandu, ifuma ko vaja vanafuna dhabihu, chakundu ipeva ng'umbe ana imondo: vaurwa vafune ko mlisi ukoso, nguchu sivi, na anduko ndani. ⁴Sheja sha kuvoka sha sheja shapo, wari wapo muhya, na mafuda vapo, na mberi sa kuvoka sa mamondo vapo, nyuu riwa umuninge. ⁵Ko kitevi Yahwe Makilunga wapo nyamsambura ifuma ko mbari sose sapo iimuka iutika ko irina ja Yahwe, icho na vana vake ndarasi.⁶Chakundu Mlawi anafuma ko miri sanu mnja ya Israeli yose ifuma kusa edamya, na utamani ko ngoo yake yose icha ko andu ko Yahwe nyapesambura, ⁷kake nyauriwa iutika koirina ja Yahwe Makilunga wake chakundu vandwavo vose Walawi vanauta, vaja vanaimuka ushangunyi ko Yahwe. ⁸Vauriwa vave na kyevaghujwa o ihana o ija, badalake ya kija kikerecha ko kitevi kya shekumbwa sha mali o familia sake.⁹Kigheri mmech ko orika usa Yahwe Makilunga wanu nyana vaninga, muurwa ikulosha ilambwa unyamari o valaichi. ¹⁰Kulaadwa makidi kwanu umu usaanamde na msoro wake ana mpu wake ko modo, wowose motumia wanga, wowose molasha ana msavi msavi yoyose, ¹¹yeyeso modeda na vapie, ana yeyose modeda na ngoo.¹²Ko yeyose muota shindo ishi nyi unyamari ko Yahwe; nyi kokitevi kya unyamari ichu vasa Yahwe Makilunga wanu nyana vasembera ushangunyi kwanu. ¹³Muuriwa iva vandu vacha ushangunyi ko Yahwe Makilunga wanu. ¹⁴Ko valaichi iva vasampevadichira iadanya vaja veuta usavi na wanga; kake kwanu, Yahwe Makilunga wanu nyavaima inywe iuta kudo.¹⁵Yahwe Makilunga wanu nyapeteshwa ko kitevi kyanu, mwikimbi ifuma miongoni mwanu, umu o vandwanu, chakundu inyi. Muuriwa mumuadanye. ¹⁶Iki nyikyo mleesera ifuma ko Yahwe Makilunga wanu ipo Horebu ko furi yekusang'irya, iamba, "Tia jilaichwe kari iru ja Yahwe Makilunga odu, nama iona modo mduwe kavi, nama jipepa."¹⁷Yahwe nyalededa nainyi, "Kija valeamba nyi kicha. ¹⁸Ngapemteshwa mwikimbi ko kitevi kyavo ifuma mo vandwavo, chakundu igwe. Ngapedera shidedo shakwa ko momu sake, na nyapededa navo shose shisa ngalekuongoja. ¹⁹Nyipeva chakundu yeyose usaalapeichwa shidedo shakwa shisa nyanadeda ko irina jakwa, ngapejiada kwake.²⁰Kake mwikimbi usaakerededa shidedo ko kisunumu ko irina jakwa, kidedo kisa ngamembya nadedepo, ana usaanadeda ko idasa jingi, mwikimbicho nyapepa. ²¹Kudo kudo auriwa naambe ko ngoo sanu: "Jipemanya kuda ologho usa Yahwe alamededa?²²Mpemanya ologho usa Yahwe nyadeda kigheri mwikimbi anduanadeda ko irina ja Yahwe. Koja ikyo kilapefumya namaiutika, kake ikyo nyi kija kisa Yahwe alamekideda na mwikimbi nyakideda ko kisununu, namuuriwa mumwogwepo.

Chapter 19

¹Kigheri Yahwe Makilunga wanu nyana angujya kwacha valaichi, vaja vasa Yahwe Makilunga wanu nyana vaninga orika lwavo, na kigheri mkerecha kwavo ma idamya komiri savo na numba, ²muuriwa msambure miri iradu kokitevi kyanu makidi mo orika lwanu isa Yahwe Makilunga nyauriwa naiitoro. ³Muuriwa mshumbe mwido na ivaghwa mirasa ya orika lwanu ko maeneo varadu, orika usa Yahwe Makilunga wanu nyanauta iitoro, ili kee kila umu moagha mundu ungi naade idicha iho.⁴Sheria ii nyi ko kitevi kya mundu usaana agha ungi na modicha ipo idamya: yeyose moagha o kufui wake bila imanya, naiho kuvoka alemwilushyapo- ⁵chakundu kigheri mundu anduache ingya ko msudu anduamu na okufui wake itema ng'ungu, na koko kwake itema kidi wanda ko isoka, na mudo nyuche rendeka ifuma ko mpini na imkava okufui wake hadi nape- kake munduchu nyauriwa ikambija ko okufui umu miriii na idamya.⁶Sginginesho ndakame ya moliha kisasi nyapemuvadya uja amuagha, na konyasi ikarije nyanamwida ko kitevi nyekeri na kiaro kilehye. Na nyanamkava na imuagha, ila kee munducho eurwa napepo; na eurwa asabu ya kipapo kokitevi alemwilushya okufui wakepo kabla yaiji jilamefumya. ⁷Kake lwaha nganakuvia usambure miri iradu kokitevi kyapo.⁸Chakundu Yahwe Makilunga wanu atandalwa mirasa yanu, chakundu aleapa ko akui sanu iuta, na ivaninga orika lwose usa alevaahadia ivaninga akui sanu; ⁹chakundu munasiada amri isi sose isiute, sisa nganakuvia inu- amri semkunda Yahwe Makilunga wanu na ndarasi idambuka ko miido sake, kake muuriwa muongerije miri iradu munu ko kitevi kyanu, kake iya iradu. ¹⁰Uta kudi kee ndakame ilaode sambi ilapulwe makidi mo orika isa Yahwe Makilunga wanu nyanavaninga kokitevi kya arisi, ili kee kulave hatia ya sambi kwanu.¹¹Kake koja yeyose anamwilushya o kufui wake, vongo nyunamwedeja, nyoteshuka ko kitevi kyake, na shidonda shepa kwake ili kee nyanapa, na koja basi nyanadicha ko imu ya miri isi- ¹²kake vasuri va muri wake vauriwa vamufune naimuurigha fuma ipo, naimuada nishya ko koko ko mnduvo mohusika, ili kee namuaghe. ¹³Riso japo jiuriwa imwoniya hurumapo; badalake; nyuuriwa usembere hatia ya ndakame ifuma Israeli, ili kee ive ucha kwapo.¹⁴Uuriwa usembere ofano o okufui wapo usa vadera ko andu kigheri kilehye, ko mali ya po isa nyupeiimukya, ko orika usa Yahwe Makilunga wapo nyanakuninga iitori.¹⁵Moimukya umu amonyi auriwa iteshuka kokitevi kya mundu ko kitevi kya unyamari wowose, ana kokitevi kya sambi yoyose, ko kindo kyokyose kisaauta sambi; ko momu sa veimukya vavi, ana ko momu sa veimukya varadu, jiuriwa kindo kyokyose kilasibitishwe. ¹⁶Chakundu ushuuda o mundu alaode kyokyose nyanateshwa kitevi kya mundu wowose ishuudia kitevi kyake ko shindo shivichwa.¹⁷Kake vandu vose vevavi, imu ko uja utaa nyukeri, nyauriwa naimukane ushangunyi ko Yahwe, ushangunyi mo valisi na veamua vasavakeretumika furi iso. ¹⁸Vaamusi vauriwa ilambwa ko necha; iambwa, koja nyi ushaidi nyi ushaidi ovongo na nyoambwa ko vongo kitevi kya mndwavo, ¹⁹kake nyuuriwa iuta kwake chakundu uuri iuta ko mndwavo, na nyupesembera unyamari ifuma kwanu.²⁰Kake vaja vanasighaka vapeichwa naiogwa, naianzia iho naiendelea vapeuta sepo unyamari miongonyi mwavo. ²¹Meso vapo vauriwa iona ihuruma; idamya jipeliha ko idamya, riso ko riso, igho ko igho, koko ko koko, kudende ku kudende.

Chapter 20

¹Kigheri andu upedambuka shidenyi ikava kitevi kya vavichwa vapo, naiona farasi, maghari, navandu vafoje munu kuliko igwe, uuriwa uvaogwapo; ko amu Yahwe Makilunga wapo nyakeri anduamu naigwe, icho alekuende ifuma orika lo Misri.²Kigheri uneshikya ingya ko shidenyi, mlisi nyauriwa navaserije naideda na vandu. ³Nyauriwa navavie,"Adanyenyi, Israeli, mnande kavana kitevi kya vavichwa vanu. Mlazoefishe ngoo sanu. Mlaogwe ana idedema mlavaogwe. ⁴Ko kitevi Yahwe Makilunga wanu nyi cho modambuka anduamu na inywe ikava na kokitevi kyanu kitevi kya vavichwa vanu na irachira.⁵Maakida vauriwa vadede na vandu naiamba, "Nyimundumuki moshumba numba njihya na ameidera wakfupo? Tia kee alape na nauye kanyi kwake, ili kee alape shidenyi na mundu ungi naivikiye wakfu.⁶Kode wowose usa avaja msabibu na ame orokiwa ndunda sakepo? Tia nadambuke kanyi, ili kee alape shidenyi na mundungi naorokiwa ndunda sake. ⁷Nyi mundu muki usaaposa iduwa mukakake bado amemuduwapo? Tia nadambuke kanyi ili kee alape shidenyi na mii ungi namuduwe."⁸Maakida vauriwa ideda munu na vandu iamba aa, "Nyi mii muki usa akeri iha usa nyi nyaode iogwa na nyimunyonge? Tia nadambuke nauye kanyi kwake, ili kee ngoo ya mndhwa uo ilasangaruke chakundu ngoo yake. ⁹Kigheri maakida vamemara ideda na vandu, vauriwa isambwa majemedari uye yavo.¹⁰Kigheri mofuma iteka muri, vaute vandu ivo ifuno ja sia. ¹¹Koja vapeadija sia nairugwa mongo savo kwapo, vandu vose vasavakeri numbenyi kwake vauriwa ilasimiswa ikuutiya uya vauriwa vakuutiye.¹²Kake koja ilanetobira sia kwanu, kake badalake nyinavaninga shida kitevi kyanu, basi muuriwa imuidikija, ¹³na kigheri Yahwe Makilunga wanu nyanavaninga ishinda naivadera wanda ya uitori wanu, muuriwa muaghe kila mundu ko muri.¹⁴Kake vaka, vanina, ng'umbe, na kila kindo kisa kikeri numbenyi ko muri, na nyara sake sose, nyupeshiirya chakundu mateka vapo. Naigwe nyupevamara vepungwa va vavichwa vapo, vasa Yahwe Makilunga nyakuninga. ¹⁵Nyuuriwa iuutye kudo ivadya miri yose isa ikeri kwacha naigwe, muri usa chii miri ya valaichi vevadya.¹⁶Ko miri sa vandu iva vasa Yahwe Makilunga wanu nyana vaninga cha kundu mali, muuriwa ituza kyokyose kisa kiode idamya. ¹⁷Badalake, muuriwa chee muaghe: Hittite, na Amorite, Vakanabi, Vaperezi, Hivite, na Vabusi, koja Yahwe Makilunga wanu alekuvia. ¹⁸Uta kudi ili kee valavaloshe iuta ko miido ya unyamari, chakundu valeuta ko idasa javo. Koja mpeuta, mpeuta sambi kitevi kya Yahwe Makilunga wanu.¹⁹Kigheri mpetengeta muri ko kigheri kilehye kunu mokavana kitevi kyake iuteka, muuriwapo inyamara shidi shake naicha isoka kitevi kyake. Ko amu nyapedima ija ndunda sake, koikyo ulaiteme. Ko amu kidi kyakondenyi mundu usa apeutengeta? ²⁰Ila shidi shisa nyuiichi kee shidi sha kandopo, nyupedima inyamara naiitema wanda; nyupe shumba maburuji kitevi kya muri usa unauta shida na igwe, hadi ugwe.

Chapter 21

¹Koja mundu nyakojwa nyawaghwa numbenyi ko orika isa Yahwe Makilunga wapo nyavaningya ivaimukya nyalee mdemenyi, na amanyikye usa amuaghapo; ²kake vasuri vanu anduamu na veamua vanu vauriwa vafume nnja, na ining'ina ko miri isa inamtengete uja aaghwa.³Kake vasuri na muri usa ukeri kufui na usese o apie vauriwa vairye mtamba ifuma ko mandi kye ja shefugwa, uisa elemeiswa iswapo, nama iva vwa nira. ⁴Kake vauriwa imusongoja mtamba icho wanda ya ikorongo jisajetiririsha mringa, ikorongo jisa jile mekarwa idemwapo nama ivajwa, na kuja ikorongonyi vauriwa vadose njingo ya mtambacho.⁵Valisi, muono o Lawi, vauriwa vache ikusongora, ko amu Yahwe Makilunga wapo nyavasambure vamuutye icho na ifuna mbora ko irina ja Yahwe na iamua kila mtafaruku na unangwa ko kidedo kyavo.⁶Vasuri vose va muri ukeri kufui na mundu usaaaghwa vauriwa vasanje moko vavo uye ya mtamba usaadoswa njingo ikorongonyi; ⁷na vauriwa ifuma isuluisho uye ya kindo ikyo na ideda, 'Moko vedu vamepulwa ndaka mee iipo, nama meso vedu vameona kindokipo.⁸Jisamee vandu vapo Israeli, Yahwe, vasa nyovachira, na uladere hatia uye ya ipulwa ndakame ilaode sambi miongonyi mo vandu vapo Israeli. ' Kake ipulwa ndakame nyupesameewa kwapo. ⁹Ko mwido iu nyupedera kwacha ipulwa nda kame ulaode sambi miongonyi mwanu, andu mpeuta shija shicha mesonyi ko YAHWE.¹⁰Andu pedambuka ikavana shida kitevi kya vavichwa vapo na Yahwe Makilunga wapo anduapo kuninga ishinda na idera wanda ye mamulaka vapo, na kovainya kwacha iva vepungwa, ¹¹koja ko mateka ko mwona mndu muka mucha naigwe komkunda na itaka imwirya nave mkapo, ¹²kake nyupemwende kanyi kwapo; nyapeuta mbii sake naitema shikombe shake.¹³Kake nyapefuna nguvo sisa ekeri nyasirarye kigheri andu aleiriwa itekwa na nyapesighaka kanyi kwapo na ivafughya papa sake na mae ko mori msima. Ade ya iho nyupedima ilaa nacho, na iva mii wake, nacho nyapera mkapo. ¹⁴Kake koja alamekuorokya nacho, basi nyuuriwa imuruusu nakure nakunde icho. Kake uuri wapo too imukumba ko hela, kavi uuriwapo imuuta chakundu mtumwa ko kitevi nyomsalilisha.¹⁵Koja ghomi nyaode vaka vavi na umu wavo nyamkundye na umu amkundyepo, navose valeme mwoniya vana --vose mndumuka mokundwa na mndumuka mo ilushwa -- ¹⁶kake ko furi isa mundu oghomi apefuna ivari sisha mali sake vanavake, auriwa na muutiye mwana o mndumuka amukundye ira msawa o kuvoka kabla ya mundu muka amwilushye, usa nyicho mwana o kuvoka. ¹⁷Badalake, nyauriwa namumanye mwana o kuvoka mwana o mudumka alamukundye, ko imuningya mara kavi ya mali sake; ko amu icho nyi mwana nyi kuvoka ko pinya sake; haki sa moonwa o kuvoka nyi sake.¹⁸Koja mndu oghomi nyaode mwana ating'idye na mnyamari usa eichwepo iru ja ndye ana iruja mae, usa hata ade ya itobirijwa, apevaichwapo; ¹⁹kake ndiye na mae vauriwa imuada na imuende mbele ya vasuri va muri na ko monga ya muri²⁰Vauriwa ivavia vasuri va muri, "Mwanachu odu nyi nyating'idye na nyi mnyamari; auri adanya iru jedupo; nyi mwasherati na kavi nyi monangwa'. ²¹Kake ghomi vose va muri vauriwa vamkave ko magho hadi nape; nainye mpesembera unyamari miongonyi mwanu. Israeli yose nyipeichwa uye ya iji na iogwa.²²Koja ghomi nyauta unyamari isaiuri kipa na kake kaaghwa, ko ishadwa uye ya kidi, ²³kake osese lwake uuriwa usighake kio tarara uy ya kidi. Badalake, nyuuriwa ihakikisha nyuna murika furicho; ko amu wowose moshadwa nyadejwa mbiagho na Makilunga. Idikija amri ii ili kee ulavikye iiluha orika isa Yahwe Makilunga wapo nyanavaninga chakundu mali.

Chapter 22

¹Uuriwapo imlambwa ng'umbe ana imondo o Muisraeli ongi kakira mwido na kokurika kwapo; ko loi nyuuriwa uvaurigha kwake. ²Koja Muisraeli mndwanu akerikufui nai gwepo, ana koja ulamwichi, kake nyuuriwa umwende mnyama icho kanyi kwapo, na njila sima uve nacho hadi aja amonyi anduapemushigha, na kake lasima umuurighe amonyi.³Nyuuriwa iuta kudi kudi ko isirikonyi jake; nyuuriwa uute kudo kudo na nguvo sake; nyuuriwa iuta kudo kudo ko kila kindo kisaaledesa Muisraeli ongi, kindo kyokyose kijaaledesa na ikiada, uuriwa iovapo. ⁴Uuriwa imwona isirikonyi ja Musiraeli ongi ana ng'umbe sake kagwa wanda barebare nyi naiova kitevi kyavo; koloi nyuuriwa imtarama imteshwa kavi.⁵Muka auriwa irara kisakikusudiwa ko ghomi, kudo kudo mundu oghomi auriwa irara nguvo sa mnduvakapo; ko amu yeyose mouta shindo ishi nyi unyamari ko Yahwe Makilunga wapo.⁶Japo singi ya ndeghe kikaonwa barebarenyi ikusongoja kwapo, ko kidi kyokyose ana uye ya maifu, kikeri na makinda va ndeghe ana mabore nu mbenyi kwake na maavo eba uy ya mabore, uuriwa umwiryepo maavo anduamu na makinda ana mabore vake. ⁷Ko loi nyuuriwa umutije mama nadambuke sake, kake makinda vake nyudima uvainye. Idikija amri ii kee udambuke necha, na furi sapo sidime lehiswa.⁸Koshumba numba njihya, kake nyuuriwa ushumbe kitalu ko kitevi kya mwalo wapo kee ulaende ndakame uye ya numba yapo mndu kagwa ifuma aja.⁹Uuriwa ivaja mdeme wapo o misabibu ko mbeu sivi, ili kee shesambwa shose shila irwa andu kucha, mbeu isaovaja anduamu na ndunda sa msabibu. ¹⁰Uuriwa udemye ng'umbe na sirikonyi ko anduamu. ¹¹Uuriwa irara kisembere kisakitobirwa ko sufu na kitani ko anduamu.¹²Nyuuriwa utobire pindo ko mbembe sina sa nguvo isa unairara.¹³Koja mnduoghomi kairya muka, alafu kala nacho, na ade kamwilushya, ¹⁴na alafu kamtuhumu ko shindo sha sonu naimunyamara mwido sake ko iamba, "Ngalemwinya mndumukachu, kake andungalemu shikya ngalekoja ukichungobo wakepo".¹⁵Kake papa na mama moana mpu vauriwa idamada ushaidi o ukichingobo wake ko vasuri mongonyi mo muri.¹⁶Papa o mupu nyauriwa ivaongoja vasuri, "ngale muningya mpu okwa ko miichu nave mkake, nacho nyamwilushye. ¹⁷Iambwa, nyamtuhumu na shindo sha sonu na iamba, "Ngalekoja ukichingobo ko mpu o mupu okwa". Kake ushahidi ichu iha o kichingobombele sa vasuri va muri.¹⁸Vasuri va muri vauriwa imwirya mndu oghomi ichu na imukava; ¹⁹navo vauriwa vamfaini shekeli mia miu sa hela, naimuningya papa o mpu, kokilevi ghomi vacheuta sita mbichwa ko kichingoboo Israeli. Mpuchu nyauriwa nave mkake; miichu auriwa namdichire ko furi sake sose.²⁰Kake koja kindo iki nyi kya loi, kee iimu kya ja kichingobo o mpu uleadwapo, ²¹kake vauriwa imudamada mpu mongonyi ko ndye, na kake ghomi va muri wake, vauriwa imkava ko magho hadi nape, ko kitevi nyauta kindo kya sonu Israeli, ko iuta chakundu msembo wanda ya numba ya ndiye, nainywe mpeva mosembera unyamari andu kwanu.²²Kake munduoghomi kakojwa nyanalaa na mndumuka usa nyi mka mundu, basi vose vauriwa vape, mii mo laa na mundu mka anduamu na mndumka amonyi nainywe mpeva mosembera unyamari andu kwanu.²³Koja kode mpu kichungobo, usa nyaposwa na mndu oghomi, kake mnduoghomi ungi kamkoja murinyi na ilaa nacho, ²⁴vairyenyi vose vevavi mongonyi mo muri, naivakava magho. Ko kitevi aleteswa iru itereva itaramwapo. Japo nyekeri numbenyi ko muri, nyuuriwa umkave mnduoghomi magho, kokitevi nyamwingya muka o okufui wake; nainywe mpeva mosembera unyamari andu kwanu²⁵Kake koja mnduoghomi amukoja mupu usa aposiwa mdemenyi, na koja nyamuada na ilaa nacho, basi mnduoghomi amonyi usa alelaa nacho nyicho lasima nape. ²⁶Kake kwake mpu mlaute kyokyose; kode sambipo isilaili ipa ko mpupo ko amu kindo iki nyi chakundu mndumi momkava okufui wake naimuagha. ²⁷Ko amu nyalemukoja mdemenyi; mpu chu aleposwa nyaleteshwa iru, kake koveode omtaramapo.²⁸Japo mndumi nyamkoja mpu usa nyi kichingobo kake ameposwapo, na koja nyamuada na ilaa nacho, na koja vakamanyika, ²⁹kake mndumi usa nyalelaa nacho nyilasima nafune shekeli hamsini sa hela ko papa o mpu nacho nyi lasima nave mkake, ko kitevi nyammarasa. Auriwapo imdichira ko furi sake sose.³⁰Mndu oghomi auriwa imwira mkaa o ndiye chakundu wake; auriwa nairye haki sa ndoa sa ndiye.

Chapter 23

¹Mnduoghomi usaaode iumiswa ko ichundwa ana itemwa auriwa naingyepo ko ikusang'inyo ja Yahwe. ²Mana haramu auriwa iva anduamu mo ikusang'iryo ja Yahwe; fumya hadi kisasi kya ikumi kya muono wake kode kati yavopo auriwa iva ko ikusang'iryo ja Yahwe.³Muamori ana Mmoanu auriwa iva anduamu mo ikusang'iryo ja Yahwe; ifuma hadi kisasi kya ikumi kya muono wake, kode kati yavopo auriwa iva ko ikusang'iryo ja Yahwe. ⁴Iki nyi kokitevi valekojana nainywepo ko mkate na mringa barebarenyi andumokeri mmefuma nnja ya Misri, na kokitevi valemkodi Balaamu mwana o Beoro ifuma Pethoro kuja Aramu Naharaimu, navadeje mbiagho.⁵Kake Yahwe Makilunga wapo alemwadanya Balaamupo; badalake, Yahwe Makilunga wapo nyaleghalusa mbaigho iva mbora kwanu, ko kitevi Yahwe Makilunga wapo nyale vakunda. ⁶Muuriwa ishugha sia ana ifanikio javo, ko furi sanu sose.⁷Uuuriwa umwilushye Muedomi, ko amunyi msachapo; uuriwa imwilu shya Mmisri, ko amu nyokeri mghenu ko orika lwake. ⁸Veonwa va kisazi kya karadu veonwa kwavo vapedima iva ko ikusang'iryo ja Yahwe.⁹Andu pedambuka kiringi kitevi kya vavichwa vapo, basi nyuuriwa ikusambwa na kila unyamari. ¹⁰Koja makidi kwanu kode mndu oghomu usa ailyepo ko kitevi kya kindo kileutika kwake kio, basi nyauriwa nafume nnja ya kambi ja varingi; auriwa iuya sepo kambinyi. ¹¹Kiukwanyi kikashikya, nyauriwa nakusanje ko mringa, na ruva jikalama nyapeuya numbenyi ko kambinyi.¹²Kaka nyuuriwa iva andu ko nnja ko kambi isa nyupesambuka; ¹³na nyupeva na kindo ko sana sapo kye dichya; anduperama ikutarama, nyuuriwa ikikulya nakyo na ade uurighye maifu naishikija kija kyafuma kwapo. ¹⁴Ko amu Yahwe Makilunga wapo nyanadambuka miongoni mo kambi yanu ivaninga ushindi naivaninga vavichwa vanu mokonyi kwanu. Koikyo kambi yanu lasima ive njicha, ili kee alaone kindo kyokyose kiiluhye miongoni mwanu na ivatia.¹⁵Uuriwa imuurighya mndumi mouta usaale dicha kakepo. ¹⁶Muidikije nadamye andu amu na igwe, ko muri wowose usaapesambura. Ulamwonee.¹⁷Kuuriwapo ira na mosembwa o kisehebu miongoni mo vepu va Israeli, na nama kuuriwapo iva na mosembwa o kisehebu miongoni mo mwana oghomi o Israeli. ¹⁸Uuriwa uende shelihwa sha mosembwa ana shelihwa o shite ko numba sa Yahwe Makilunga wapo ko kiapo kyokyose; ko amu shoseshi nyi kinyamara mbele sa Yahwe Makilunga wapo.¹⁹Uuriwa imkopesha Muisraeli ongi ko riba -- riba ya hela, riba ya kando, ana riba ya kindo kyokyose kisa kyekopeswa ko riba. ²⁰Ko mughenu nyudima imkopesha ko riba; kake koMuisraeli ongi uuriwa ikopesha ko ribapo, ili kee Yahwe Makilunga wapo nadime ikuninga mbora ko kila kindo ovikyo moko wapo, ko orika usa mnadambuka iitoro.²¹Andu unauta kiapo ko Yahwe Makilunga wapo, uuriwa ukelejwa iimarijapo, ko amu Yahwe Makilunga wapo ko loi nyape dai kiapo ikyo; nyipeva sambi kwapo koja ulapeisisa. ²²Kake koja nyupekuruvija ifuna kiapo, ipeva sambi kwapopo. ²³Kija kisa kyafuma momunyi kwapo nyuuriwa ukivadye na ikiuta; koiihana na kiapo kisa oamba ko Yahwe Makilunga wapo, kyokyose kisaulesendaa ko iari ko momu wapo.²⁴Andupedambuka ko mdeme o msabibu o okufui wapo, nyuuriwa ija misabibu ietalwa yoyose isauuri, kake uuriwa iidera yoyose, ko kikapo kyapo. ²⁵Nyupedambuka ko mdeme o sheja shisa shivirije sha okufui wapo, nyudima sambwa mudo o shejya ko moko vapo, kake uuriwa iutya mundu isambuja sheja shisa shi virije sha okufuri wapo.

Chapter 24

¹Munduoghomi kamwiraja mndumka na imuduwa, namundu mka alameidikije mesonyi ko miake kokokitevi nyamanya kindo kisa ke kicha kwakepo, kake nyauri wa namureghe talaka, naidere mokonyi kwake, naimudichira kanyi kwake. ²Kamekure kanyi kwake, nyadima dambuka na iva mka omundungi.³Koja mii okavi kamwilushya na imureghya talaka, kaidera kokonyi kwake, naimudichira kanyi kwake, ana miichu o kavi kapa, mii usaamwirya iva mkake -- ⁴kake mii o kuvoka, uja amudichira kigheri kya kuvoka, auriwa imuirya kavipo iva mkake, badake icho iva nyailuhye, ko amu ikyo kipeva nyi ilushiro ko Yahwe. Uuuriiwa iuta orika iva na hatia orika lusa Yahwe Makilunga wapo nyanakunengya chakundu mali.⁵Mnduoghomi kairya muka muhya, apeendapo shida na varingipo, na nama apeviwa idambuka ko uya wowose ye lasimishwa; nyapeva huru iva kanyi ko kiongo kisima na nyapemo uorokya mkake usa amwirya.⁶Mnduoghomi wowose apeirya kiuripo na ighoja kiuri chakundu dhamana, ko amu ikyo nyipeva iirya idamya ja mundu chakundu samana.⁷Koja mnduoghomi kakojwa amwada umuo msachake miongonyi mo vandu va Israeli, naimuutya chakundu motekwa na kake imukumba, mwivicho nyauriwa nape; na nyupeva osembera unyamari miongonyi mwanu.⁸Vaa mo lambwa ihusu kiini kyokyose kya ukoma, ili kee uve necha ko ichungusa naivadya kila iagiso visa jinaningwa kwapo jisa valisi, Valawi, vanakulosha; chakundu ngalevaongoja, ili isisa. ⁹Manyenyi ngikyo Yahwe Makilunga wapo alemuuta Miriamu anduokere fuma Misri.¹⁰Andu ukefuna mkopo o kindo kyokyose ko okufuri wapo, uuriwapo idambuka numbe nyi sa numba sake ishigha samana sake. ¹¹Nyupeimukana nnja, na munduoghomi usakope kwapo nyapeende samana sake nnja kwapo.¹²Koja nyi mundu alaode, uuriwa ilaa na samana sake seva mokonyi kwapo. ¹³Ko loi nyuuriwa iurigha samana sake kabla ruva jilamelama, kee nadime laa numbenyi ya nguvo sake na navikiwa mbora; nyipeva itukuswa kwapo mbele sa Yahwe Makilunga wapo.¹⁴Uuuriwa imnyamirya mlisi o iajiri wa usa nyi mundu alaode na nyauri, hata koja nyi mundu o Israeli, ana nyi kati ya vaghenu vasa vakeri ko orika numbenyi sa mongo o muri sapo; ¹⁵Kila furi nyuuriwa imuliha shelihwa shake; ruva jiuriwa jilame bila ya kindo iki imarijwa, ko amu nyi mndualaode na nyautegemee uta kudi kee alafughe kitevi kyapo ko Yahwe na kee alave ikava sambi isa oiuta.¹⁶Vasasi vauriwa iaghwapo ko kitevi kya vana vavo, na nama vana vauriwapo iaghwa ko kitevi kya vasasi vavo. Badalake, kila mundu nyauriwa iagha ko sambi sake amonyi.¹⁷Uuriwa itumia pinya iirya haki isaikerehusu mghenu ana mndu alaode vasasi, nama iirya fasi ja mndu apiwa mii chakundu samana. ¹⁸Badalake, nyuuriwa umanye kee modumwa Misri, na kee Yahwe Makilunga wapo nyale kutereva ifuma kuja. Ko ikyo ngana kuduma iadanya amuri ii.¹⁹Komesambwa sao japo mdemenyi kwapo, na koghadima kitubu kya mbeli, mdemenyi, uuriwa iuyapo na iikurya; kiurwa kive kya mndu alaode vasasi, na kyamundu apijwa mii, ili Yahwe Makilunga wapo nakuvikye mbora ko usa usa sa moko vapo. ²⁰Andu pesinja kidi kyapo kya mizeituni, uuriwa idojo uye ya mbaranga kavipo, nyipeva ko kitevi kya mghenu, ko valaode vasasi na ko mii.²¹Komesang'irya misabibu mdemenyi kwapo, uuriwa usang'irye shejuwa shake kavipo. Kisakinasighaka kipeva kya mghenu kya mndu alaode vasasi na kya mndu apigwa mii. ²²Nyuuriwa umanye kee nyokeri mouta ko orika lo Misri; koikyo nganakuiva iada iki.

Chapter 25

¹Koja kupeva na olodo kati ya ghomi na vaka dambuka jela, na vaamusi vakavapunga, kake vapemulekeja mndu mucha na imupunga mnyamari. ²Koja mndumi aode hatia nyauriwa nakavwa, kake muamusi nyapemuuta nalae wanda na naikavwa mbele sake ko italwa isayaambwa koiihana na unyamari wake.³Muamusi nyapedima imuningya shikavo makumi vana, kake auriwapo ilola itatwajopo; ko amu katola italwajo na imkava makavo vengi munu basi Musiraeli ongi nyapeva nyaaibishwa mbele ya meso vanu.⁴Uuriwa impunga isirikonyi japo mbua na momu andu akeri edema mdeme wapo.⁵Koja msacha vanadamya anduamu na umu wavo kapa vila iva na mwana, kake muka o uja apije auriwa iduajwa na mundu o nnja ya familiapo. Badalake, kakake o ujaapa nyauriwa nalae nacho naimwirya iva mkake nai uta mujibu o kaka o mii wake. ⁶Iki nyi kee mwana o kuvoka moonwa arisi wanda ya irina kakake mnduoghomi uja apa, kee irina jake jiladeke nu mbenyi ko Israeli.⁷Kake koja mnduoghomi auri imwiryapomka omndwavo nave wake, kake mkao mndwavo nyauriwa idambuka mongonyi ko vasuri na iamba, mndwavo o miakwa nyalegha iuta ko kitevi kya irina ja kakake kunu Israeli; auri uta uwajibu o kaka o mii kokwa". ⁸Kake vasuri va muri sake vauriwa imudikira na ideda nacho. Kake jiambee nyapesisitiza na iambo, "Ngauri imwiryapo".⁹Kake muka o kakake nyauriwa icha kwake mbele ya vasuri, imufuna ndala sake madendenyi kwake, na impichya kyamunyi. Nyauriwa imjibu na iamba, "Kudi kudo kinautika ko mundumi usaalauri shumba numba ya kakake". ¹⁰Irina jake Israeli jipedikirwa, "Numba ya mundu usaafunwa ndala sake".¹¹Koja ghomi vakavana ivo ko ivo, na muka umu wavo kacha imuchira miyake kitevi kya uja amkava, nacho kateshwa koko kwake na imuada andu ko siri, ¹²basi nyauriwa itemwa koko kwake; riso japo jiuriwa iva na hurumapo.¹³Uuriwa iva na misani kyepimya ya ilemya jilafananiye ko mfuko wapo, mduwe mnina. ¹⁴Uuviwapo iva na shipimo shilahaniye nu mbenyi mo numba yapo, shiduwe na shinina.¹⁵Nyuuriwa iva na ilemeja jishikye na o loi; nyuuriwa iva na kyepimya kushikye na sha loi, kee furi savo sive silehye ko orika lusa Yahwe Makilunga wapo nyana kunengya. ¹⁶Ko amu vose vasavana uta shindo ishi vose vasavanadosa loi, nyi ilushiro ko Yahwe Makilunga wapo.¹⁷Manya nyi kindo kiki Ameleki kisaauta kwapo barebarenyi anduokefuma Misri, ¹⁸chakundu alekojana naigwe barebarenyi naivakava kati yanu ko numa, vaja vekeri vanyongohye numa, andumokeri muode pinyapo nailemwa, ale mweshimu Makilungapo. ¹⁹Koikyo, Yahwe Makilunga wapo anduapevaninga itotono ifuma ko vavichwa vapo kila andu, ko orika isa Yahwe makilunga wapo nyana vanengya idamija chakundu mali uuriwa ighadimapo kee nyuuriwa iangwa kumbukumbu ja Waamaleki wanda ya ruveu.

Chapter 26

¹Komeshikya ko orika isa Yahwe Makilunga wapo nyana kunengya chakundu mali na andu peitoro naidanya iposhi, ²kake nyuuriwa iirya baasi ya sheja shose sha kuroka sha arisi shisa uleshiende ifuma ko orika isa Yahwe Makilunga wapo nyanakunengya. Nyuuriwa ivadera ko kikapu na idambuka ko andu kusa Yahwe Makilunga wapo nyapekusambura chakundu andu kucha.³Nyuuriwa idambuka ko mlisi usa nyapeva ehudumu ko furi isi na imwongoja, "Furi ya inu nganekiri ko Yahwe Makilunga wapo kee ngamecha ko orika isa Yahwe nyaleapa ko akui sedu ijiningya". ⁴Mlisi nyauriwa iirya kikapu mokonyi kwapo na ikidera masabahuni va Yahwe Makilunga wapo.⁵Nyuuriwa (uambe)udede mbele ko Yahwe Makilunga wapo, papa okwa nyekeri Mwaremi moanga. Nyaledambuka wanda hadi Misri na idamya kuja, na italwa ja vandu vake nyekeri njinina. Kuja kava orika jiduwe, jiode pinya na italwa jiduwe.⁶Vamisiri valejiutya ovichwa naijitesa. Valejilasimisha iuta uya sa vatumwa. ⁷Jilemfughya Yahwe Makilunga o papa sedu, nacho kaichwa irui jedu naiona iteswa jedu, uya odu na iteswa jedu.⁸Yahwe nyalejisembera Misri ko koko kwake kuduwe, ko koko kwake usauleteshwa, ko io gwa jiduwe, ko kyeonwa kya miujisa; ⁹na nyajiende ko andu iha naijiningya orika lu, orika isainatiririsha ko marura na uki.¹⁰Lambwa lwaha, ngaende shesambwa sha kuvoka ifuma ko orika usa igwe, Yahwe, nyonginengya. " Nyuuriwa idera wanda mbele sa Yahwe Makilunga wapo na itereva mbele sake; ¹¹na nyuuriwa iorokiwa ko shicha shose shisa Yahwe Makilunga wapo nyakuutya, kokitevi kya numba yapo -- igwe, na Mlawi, na mghenu usa akeri kwanu.¹²Komemara funa saka sose sa shejya ko kiongo kya karadu kee, kiongo kyefuna saka, kake nyuuriwa ivanengya Mlawi, ko mghenu, ko mndu alaode vasasi, na komundu alaode mii, ili kee vadime ija numbenyi ya mongo sanu sa muri naiichurisiwa. ¹³Nyuuriwa ideda mbele ya Yahwe Makilunga wapo, "Ngafuna fuma kanyi kokwa shindo shisa nyi mali sa Yahwe, naimunengya Mlawi, mghenu, mndualaode vasasi na mndu apijwa miii, iihana na amri sose ulengininga. Ngamedosa amri yapo yoyosepo, nama ngameghadimapo.¹⁴Ngameja katiyavopo kigheri kya ifughya jakwa, nama ngasidera andu kungipo andu ngekeri ngailuhye nama ngamesifu napo kati yavo ko heshima ya vepa. Ngaadanya iru ja Yahwe Makilunga okwa; Ngaidi kija kila kindo kisaongiongoja ikiuta. ¹⁵Lambwa wanda ifuma andu kucha unadamya, fuma ruveu, na uvavikye mbora vandu va Israeli, na orika usaojinengya, chakundu uleapa kovasuri vepu, orika isaikeretirika ko maruva na uki.¹⁶Inu Yahwe Makilunga wapo nyana vavia isiada shsria na amri isi; kake nyupesiadya na isiuta ko ngoo yapo yose na ko nafsi yapo yose. ¹⁷Nyosenda inu kee Yahwe nyi Makilunga wapo, na kee nyupedambuka ko miido sake naiadya sheria sake, maagiso vake na amri sake, na kee nyupedanya iru jake.¹⁸Inu Yahwe nyasenda kee mu vandu vasanyi mali sake, chakundu aleamba kwanu na kee muuriwa iada amsi sake sose. ¹⁹Na nyape vadera uye munu ya orika singi vasaale vatobia nainywe mpeadija sifa, umarufu na heshima. Mpeva vandu vaderijwa ngalamenyi ko Yahwe Makilunga wapo chakundu alededa."

Chapter 27

¹Musa na vasuri va Israeli nyalevavia vandu vaambo, "Siadenyi amri sake sose sisa ngana vavia inu. ²Ko furi mpeida uye ya Yordani ko orika usa Yahwe Makilunga wapo nyavavaningya, muuriwa itobira magho kiasi maduwe na ivalata ko lipu. ³Muuriwa ivaergha uye yake shidedo shose sha sheria ii aja anduampeuruka; kee mdime dambuka ko orika isa Yahwe Makilunga wapo nyanavanengya, orika iusa lunatiririsha ko maruva na uki, chakundu Yahwe, Makilunga o vasuri vanu, chakundu aleraaidi.⁴Mkameuruka uye ya Yordani, vadere nyi magho va shisanganavavia inu, uye ya mfumbu o Ebali, na mvakave ko lipu. ⁵Iho muuriwa ishumba sahabu ko Yahwe Makilunga wapo, sahabu ya magho; kake uuri wapo ileshwa kyombo kya menya ishumba magho.⁶Nyuuriwa ushumbe sahabu ya Yahwe Makilunga wapo ko magho vasa valakeri na uya; wapo ko magho vasa valakeri na uya nyuuriwa ifuna sabihu engorwa uye yake ko Yahwe Makilunga wapo, ⁷na nyupefuna hela ya anduamu na na nyupeja aja; nyupeorokiwa mbele sa Yahwe Makilunga wapo. ⁸Nyuperegha uye ya magho shidedo shose sha sheria ii ko uwasi.⁹Musa na valisi, Valawi, valededa na Waisraeli vose naimba, "Vovoenyi namuadanye Israeli: Inu mova vandu va Yahwe Makilunga wanu. ¹⁰Muuriwa kee iadanya iru ja Yahwe Makilunha wanu na iidikija amri na sheria sake sisa nganavavia inu."¹¹Musa nyalevavia vandu furicho na iamba, ¹²"Mbari isi siuriwa iimuka ko mfumbu Gerizimu ivaningya mbora vandu bada ya inywe iuruka Yordani; Simeoni, Lawi, Judah, Isakari, Yusufu na Benyamini.¹³Iva nyi mbari sisa lasima vaimukane uye ya mfumbu Ebali isenda mbaigho: Rubeni, Gadi, Asheri, Zabuloni, Dan na Naftali. ¹⁴Valawi vapejibu naimba ko ghomi vose va Israeli ko iru jiduwe:¹⁵Nadejwa mbiagho mndumi usaapebacha sanamu na kinyago, iilushiro ko Yahwe, uya o moko ya motobira, isa nyape iuta sirinyi". Kake vandu vose vauriwa ijibu na iamba, 'Amina'.¹⁶Nadejwa mbiagho mndumi usa apemoaibisha ndiye ana maye. Kake vandu vose vaambe, 'Amina'. ¹⁷Nadejwa mbiagho mndumi mofuna ofano o wanda.' Kake vandu vose vaambe, 'Amina'.¹⁸Nadejwa mbiagho mndumi movika mndualao ne nafume nnja ya barebarenyi. Kake vandu vose vaambe, 'Amina'. ¹⁹Nadejwa mbiagho mndumi motumia pinya iirya haki isanya mughenu, mndu alaode vasasi, ana mndu apijwa mii, kake vandu vose lasima vaambe, 'Amina'.²⁰Nadejwa mbiagho muduoghomi usaapelaa na mka o ndiye, kokitevi nyapeva nyairya haki sa ndiye', Kake vandu vose lasima vaambe, 'Amina'. ²¹Nadejwa mbiagho mnduoghomi usaapelaa na aina yoyose ya mnyama'. 'Amina'.²²Nadejwa mbaigho mnduoghomi molaa na msachake, mpu o ndiye, ana mpu o mae kake vandu vose lasima vaambe, 'Amina'. ²³Nadejwa mbiagho mnduoghomi mo lala na mamuko wake'. Kake vandu vose lasima vaambe, 'Amina.²⁴Nadejwa mbiagho mnduoghomi usaapemuagha okufui wake ko siri'. Kake vandu vose lasima vaambe, 'Amina'. ²⁵Nadejwa mbiagho mnduoghomi moadija hongo imuagha mundu alaode sambi'. Kake vandu vose lasima vaambe, Amina'.²⁶Nadejwa mbiagho mnduoghomi alacjiedikije shidedo sha sheria ii, kee na vaidikije. ' Kake vandu vose lasima vaambe, 'Amina'.

Chapter 28

¹Andupeadanya ko cucha, necha iru ja Yahwe Makilunga wapo ili kee uadye amri sake sose sisa ngokuvia inu, Yahwe Makilunga wapo nyapekudera uye ya orika sose sa ruveu. ²Mbora isi sose sipecha kwapo na ikuida, koja peadanya iru ja Yahwe Makilunga wapo.³Nyupeningwa mbora numbenyi ya muri, na nyupeichurusiwa mbora mdemenyi. ⁴Ndunda sa usese wapo shipevikya mbora, na ndunda sa wanda yapo, na ndunda sa va nyama vapo, ongorijiko ng'umbe sapo, na shingache sha shefugwa shapo.⁵Kipevikya mbora kikapu kyapo kya kyombo kya ikandya. ⁶Nyupe ningya mbora andupenya numbenyi, na nyupeningya mbora andupefuma nnja.⁷Yahwe nyapeuta vavichwa vapo vasavana teshuka kitevi kyapo ikavwa wanda mbele yapo; vapefumya kitevi kyapo ko mwido umu kake vapedicha mbele yapo ko miido saba. ⁸Yahwe nyapeamuru mbora icha kwapo ko maghala vapo na ko kila anduunadera koko kwapo; nyupeningwa mbora ko orika lusaa nakunengya.⁹Yahwe uyapevatobirija chakundu vandu vasa vatengwa ko kitevi kyake, chakundu aleapa kwanu, koja mpeadya amri sa Yahwe Makilunga wanu, na idambuka ko miido sake. ¹⁰Vandu vose va ruveu vapeona kee mola ghura ko irina ja Yahwe, navo vapeogwa.¹¹Yahwe nyapekuuta iva na ipata munuko ndunda sa usese wapo, ko ndunda sa ng'umbe sapo, ko ndunda sa wanda yapo, ko orika isaaleapia ko vasuri vanu ivaningya. ¹²Yahwe nyaperugwa kwapo ighala ruveu iruusu mbua uye ja arisi ko kigheri ko kigheri kicha, na inungya mbora uya sose sa moko vapo; nyupekopesha ko orika singi, kake igwe pekopapo.¹³Yahwe nyapekuuta iva mudo, na kee mwa shipo; nyupeva uye tuu, naupeva wandapo, koja peadanya amrisa Yahwe Makilunga wapo sisa nganakuongoja inu, kee isiadanya na isiuta, ¹⁴na ulameghaluke kighaluso nashidedo shoshose shisa nganakuvia inu, kokujo kwapo na kumoso kwapo, na ivadya idasa idasa ingi naivautiya.¹⁵Kake ulameadanya iru ja Yahwe Makilunga wapo, naiadya amri sake sose na sheria sake sisa ngana kuvia inu, basi mbiagho isi sose sipecha kwapo na iida.¹⁶Nyupedejwa mbiagho andu upeva murinyi, nyupedejwa mbiagho andupeva mdemenyi. ¹⁷Kipedejwa mbiagho kikapu kyapo na kyombo kyapo kya ikandya.¹⁸Jipedejwa mbiagho ndunda ja usese wapo, ndunda ja arisi yapo, ongerijiko ja ngumbe sapo, na ngaache sa shefungwa o. ¹⁹Nyupedejwa mbiagho anduupeuya, na nyupedejwa mbiagho andupefuma.²⁰Yahwe nyapeduma mbiagho uye yapo, iukwa, na ishutuma ko kila kindo okidera moko vapo, hadi andupeaghwa, na hadi andu upesemberuka movinyi ko kitevi kya mwido wapo mvichwa isa nyupeva nyongitia inyi. ²¹Yahwe nyapeuta kavo jikutambye hadi ikuagha ifuma ko orika usaupeenda iitori.²²Yahwe nyapekukava ko nduari se ambukisa, ko homa, ko ufimbe, na ko kiangasi na ruva jikarije, na ko urukuta ukarije na ukungu. Ishi shipekudichira hadi upe.²³Ruveu sisasikeri uyeya mido yanu sipeva shaba, na arisi wanda yanu nyipeva menya. ²⁴Yahwe nyapeuta mbua ya arisi yapo iva muchu na orikongo, ifuma ruveu shipesoka kwapo, hadi uaghwa.²⁵Yahwe nyapekuuta ukavwe mbele ya vavichwa vapo; nyupevavadya ko mwido umu kitevi kyavo kake nyupedicha mbele savo ko miida saba. ²⁶Nyupedamadwa kununa kuja miongonyi mo uitoro o orika. Kibudu kyapo nyupeva kando kya ndeghe vose va ruveu na ko vanyama va ruveu; kupeva na mndu ovaaghoshapo.²⁷Yahwe nyapevakava na maode va Misri na shidonda, kiseyeye na isakya jisa jipe chihapo. ²⁸Yahwe nyapekukava ko sui, ko upofu, anduamu na iukwa sui ko orongo. ²⁹Nyupeada ada msanyenyi chakundu mndu alaoniye chakundu eada ada kio, na upeada kyokyosepo ko miido sapo; ndarasi nyupe findwa na isokwa, na nama kupeva na mundu o kuchirapo.³⁰Nyupe mchumbya mndu muka, kake mii unginyapemwada naimubaka. Nyupe shumba numba kake pedamya numbenyipo; nyupevaja mdeme o misabibu kake pe oro kiwa ndunda sakepo. ³¹Ng'umbe yapo nyipe shinjwa mesonyi kwapo, kake peja nyama yakepo, isirikonyi japo jipeiriwa ko pinya mbele yapo napeurighyapo, imondo japo jipenengya vavi chwa vapo, nama peva na mundu okutaramapo.³²Vana ava ghomi na vepu vapo vapeningwa ko vandu vengi; meso vapo vapevashigha furi nsima, kake vapelemwa ko shauku uye yavo. Peva na pinya kokonyi kwapopo.³³Shesambwa sha wanda yapo na uyayapo yose -- orika ulaluichii jipevadafuna; ndarasi nyupeonewa na iaghwa, ³⁴kee vadwe na wasimu sui ko vaja upeva ona veutika. ³⁵Yahwe nyapekukava ko nndi na madende ko maode vakarije vasa pedima chihapo, fuma wanda ya madende vapo hadi uye ya mdo wapo.³⁶Yahwe nyapevairya anduamu na mwitori usa mpeva momudera uye yanu ko orika usa mlamelumanya, nama inywe ana vasuri vanu; kuja mpeomba idasa ingi sa mbauna magho. ³⁷Naigwe nyupeva kindo kyeoghosha, mithali, ana ufumi, anduamu mo vandu vose kusa Yahwe nyapekudamada.³⁸Nyupedera mbeu ifoje mdemenyi, kake nyupesag'irya mbeu njinina, ko amu njighe nyipesiagha. ³⁹Nyupevaja mideme ya misabibu na ivapalilia, kake penywa wari wowosepo, nama pesang'i vyapo nduda sososepo, ko amu vapejuwa na nnda.⁴⁰Nyupeva na shindi sha mizeituni ko andu kwapo, kake pekushijya mafuda vovose uye yapopo, koa kidi kyapo kya mzeituni nyupedujwa nduda sake. ⁴¹Nyupeva na vana va ghomi va vepu, kake vapesighaka iva vapopo, kee vapeirwa itekwa⁴²Shidi shapo shose na ndunda sa arisi yapo -- njighe sipe itori. ⁴³Mghenu usa akeri anduamu kwapo nyapeteshuka uye kitevi kyapo uye na uye; igwe kumonyi nyupe soka wanda na wanda. ⁴⁴Nyapekukopesha, kake pemkopeapo, nyapeva mudo, naigwe nyupeva mshushu.⁴⁵Mbiagho isi sose sipecha uyeyapo na ikua ndama naikuida hadi andupeva umeaghwa. Iki kipefumya ko kitevi uleadanyapo iru ja Yahwe Makilunga wapo, kee iadya amri na maagiso vake vasa ale kuongoja. ⁴⁶Mbiagho isi sipeva uye yapo chakundu kila ngaro kya miujisa, na uye ya muona wapo ndarasi.⁴⁷Ko kitevi ulemtereva Yahwe Makilunga wapopo ko iimbya na irokiwa ngoonyi kwapo andu okeri na omaso, ⁴⁸ko ikyo nyupeutiya vavichwa vasa Yahwe nyapeduma kitevi kyapo; nyupe vautiya ko nnja, ko nyoda, ko duhu, na ko umasikini. Nyapedera mlagho o menya uye ya njingo yapo hadi nakuaghe.⁴⁹Yahwe nyapeende orika kitevi kyapo ifuma kwacha, ifuma kivisha kya orika, chakundu tai, motola ko muhanga wake, orika lusa lughake peimanyapo; ⁵⁰orika luode mbuana iting'idye lusa jeheshimu vasuripo na jelore itereshe ko vaninapo. ⁵¹Vapeja ngache sa ng'umbe sapo na ndunda sa arisi yapo hadi anduupeaghwa, vapeva deja shejapo, wari muhya ana mafuda, ngache sa ng'umbe ana shefugwa shapo, hadi anduvapeuta isemberuka japo.⁵²Vapevatengeta ko mongo sa miri yanu, hadi shibambasa shanu shilehye na shicha andu shipesoka wanda maifunyi, shibambasa shisa mlesimanya. Vapevatengeta numbenyi momongo sa muri wanu kwose kwose ko orika isa Yahwe Makilunga wanu nyavanengya. ⁵³Nyupeja ndunda sa usese wapo kumonyi, nyama ya vana vapo va ghomi na vepu vapo vasa Yahwe Makilunga wapo nyalevanengya, ko ufamisi na ko ukiva usa vavichwa vapo vapedera uye yapo.⁵⁴Mnduoghomi mlegefu na anyongohye miongonyi mwanu -- nyapeva na wifu ko kakake na ko mkake, na kovana vovose vaja vasighaka. ⁵⁵Kaikyo apevaningya kati yavo nyama ya vana vake isa nyapende ija, kokitevi apesighakiwa na kyokyosepo ko ufamisi na ukiva usa mvichwa wapo nyapeidera uye yapo numbenyi o mongo sose sa miri sapo.⁵⁶Mndu muka aodkohye na anyongohye miongonyi mwanu, usa apekarapo idera kidedo kya kudende kwake maifunyi ko kitevi kya idokoha na iringa jake -- nyapeva na wifu ko miake kipensi wake amonyi, ko mwanake o ghomi, na ko mupu wake, ⁵⁷na kovana vake vachanga usaapefuma makidi sa madende vake, na kovana vasaapevashaa. Nyapevaja ko siri ko ikosa kindo kingi, ko ufamisi na ukiva isa mvichwa wapo nyapedera uye yapo nu mbenyi mo mongo o miri sapo.⁵⁸Koja ulapeada shidedo shose sha sheria shisa shireghwa ko kitebuiki, kee iheshimu irina iji jicha na je oghosha, Yahwe Makilunga wapo, ⁵⁹kake Yahwe nyapeuta kavo japo iva je oghosha, na vaja va vaonwa wapo; vapeva makavo maduwe, va kigheri kilehye, na nduari sikarije, va kigheri kilehye.⁶⁰Nyapeende uye ijapo kigheri kingi nduari sose sa Misri vasa nyokeri unavaogwa; vapekuada. ⁶¹Kake kila nduari na kavo jisa jilame reghwa ko kitabu kya sheria ii, isho kake Yahwe nyapeende uye yapo hadi anduupeaghwa. ⁶²Nyupesighaka vanina ko iitalwa japo nyokeri chakundu ng'eng'eri sa ruveu ko iitalwa, kokilevi uleadanyapo iru ja Yahwe Makilunga wapo.⁶³Chakundu kija iho kuvoka Yahwe chakundu aleorokiwa uye yapo naiuta ucha, naivaongerijya, kake nyapeorokiwa uyeyapo ko iuta udeke na ko ikuagha. Nyupehulwa ko orika lusa pedambuka nde itori. ⁶⁴Yahwe nyapekutaghauya miongonyi mo vandu vose ifuma kivisha umu o urika hadi kivisha kingi kya urika; ipo nyupeomba idasa ingi isa umevamanyapo, igwe nama akui sapo, shidaso sha mbau na igho.⁶⁵Miongonyi mo orika isi peadya kototonapo, na kupevapo na itotona wanda ya madende vapo; badalake, Yahwe nyapekunengya ipo ngoo yededema, meso vasavakereruma na nafsi isa inafughya. ⁶⁶Idamya japo vapeneneva ko iogwa mbele sapo nyupeogwa kila kio na msanyenyi na upeva na loipo chee idamya japo.⁶⁷Kitalang'a nyupeamba, "Ngauri keba yeva ki ukwanyi!: na kiukwanyi nyupeamba, "Ngauri kebayeva kitalang'a! " ko kitevi kya iogwa ngoonyi kwanu na shindo shisa meso vapo lasima vaone. ⁶⁸Yahwe nyapekuende Misri kigheri kingi ko meli ko mwido isa ngalekuvia, "Peiona Misri sepo". Kuja nyupekufuma ikumbwa ko vavichwa vapo chakundu vatumwa va ghomi na vavaka, kake kupeva na vandu vevaurapo.

Chapter 29

¹Ishi nyi shidedo shisa Yahwe nyalemuongoja Musa ivaongoja vandu va Israeli ko orika lo Moabu, shidedo shisa shileonge rijwa ko iagano jisa alejiuta anduamu navo kuja Horebu.²Musa nyalevadikira Vaisraeli vose naivaongoja, "Molambwa kila kindo kisa Yahwe nyaleuta ushanganyi mo meso vanu ko orika lo Misri ko Farao, ko valisi vake vose, na ko orika sake sose -- ³iteswa jiduwe jisa meso vanu valeona, kilangaro, anduamu na ija miujisa miduwe. ⁴Kake hadi inu Yahwe amevaningyapo ngoo yemanyapo, meso veona, ana madu veichwa.⁵Ngavasongoja ko kiongo makumi vana batenyi; nguvo sanu silekuwapo uye yanupo, na malapa vanu silekuwa madendenyi kwanupo. ⁶Mleja mkate wowosepo, na nama mlenywa idivai wari wowosepo ana kyenyuwa kyokyose kisa kiode inangwa, ili kee mdime manya kee inyi nyi Yahwe Makilunga wanu.⁷Andu mulecha anduiha, Sihoni, mwitori o Heshboni, na Ogu, mwitori o Bashani, valecha kitevi kyanu ijikava, na jikavakava. ⁸Jileirya wanda yavo na ivaninga chakundu omaso Wareubeni, ko Vagadi, na ko nusu ya mbari ya Maanase. ⁹Koikyo adanya shidedo sha iagano iji na ivauta, kee uade ko kila kindo kisape kiuta.¹⁰Inywe vose, mnaimukana inu, ushangunyi mo Yahwe Makilunga wanu, vachifu vanu, mbari sanu, vasuri vanu, na vaduwe vanu -- ghomi vose va Israeli, ¹¹vana vanu, vaka vanu, na vaghenu vasa vakeri anduamu mo kambi yanu, ifuma ko uja unalegha mbao sanu hadi ko uja modaha muringa.¹²Mkeri iho kee mwingye ko iagano ja Yahwe Makilunga wanu na ko kiapo kisa Yahwe Makilunga wapo nyanauta na igwe inu, ¹³ili kee navaute inu iva vandu vake, na kee nadime iva Makilunga ko kitevi kyapo chakundu alededa kwapo, na chakundu ale apa ko akui sapo, ko Abrahamu, ko Isaka na ko Yakobo.¹⁴Ko amu ngana uta iagano iji na kiapo iki chii nyigwetupo -- ¹⁵anduamu kila mundu usaaimu kaniye iha anduamu na ise inu ushangunyi mo Yahwe Makilunga odu -- kake na vaja vasa vakeri naise inupo kake. ¹⁶Nyuichi chakundu jiledamya ko orika lo Misri, na chakundu jilepanyapenya miongonyi mo orika sisa ulevaida.¹⁷Moona sanamu savo sisa sinailushira sisasitobirwa ko mbao na magho, hela na sohabu, sisa sekeri miongonyi kwanu. ¹⁸Umanye kode makidi kwanu mnduoghomipo, mndumuka, mbari, ana mbari jisa ngoo sake nyunamutia Yahwe Makilunga wanu inu, kee idambuka na itereva misado ya orika iso, Umanye kode makidi yanu muru usaupeshaa nyongo na pakanga. ¹⁹Kigheri mnducho anduapeichwa shidedo sha mbaigho ii, nyape kufariji ngoonyi kwake na iamba, "Ngaepva na sia, japo nganadambuka ko uvichwa o ngoo yakwa". Ii nyipeagha uvishi anduamu na uomye.²⁰Yahwe apemusameepo, kake badalake, nyashi sa Yahwe na wifu wake nyupembanika munducho na mbiagho sose silereghwa ko kitabu iki shipeva uye yake, na Yahwe nyapejisembera irina jake ifuma ruveu. ²¹Yahwe nyapemudera mbarinyi kokitevi kya ipa ifuma ko mbari sose sa Israeli, ko iimukya mbiagho sose sa iagano sisa sireghiwa ko kitabu ki kya sheria.²²Kisasi kisakinavadya, vanavapo vajavapete shuka badalapo, na mughenu usaape cha ifuma orika lo kwacha, vapededa anduvaka meona makavo uye ya orika ichu na nduari sisa Yahwe nyasiuta sive -- ²³navakameona kee orika lwose lova salfa na monyo okorwa, kusa kode kindo kyeva jwapo ana ishaa ndunda, kusa kupefuma kidi kyokyosepo, chakundu igwa ja Sodoma na Gomora, Adma, na Seboimu, isa Yahwe nyaleagha ko ghasabu ya nyashi sake -- ²⁴vapededa ko anduamu na orika singi, "Ngiki Yahwe auta iki ko irika ichu? Fukuto ya nyashi ii ikarije nyinamaanisha kiki?"²⁵Kake vandu vapeamba, "Nyi ko kitevi valeji legha iagano ja Yahwe, Makilunga o vasuri vavo, chakundu aleuta navo andualevafuna ifuma Misri, ²⁶nyi kokitevi valekure na iitumikiya midaso ingi na isitereva, midaso isa valeimanyapo isa alevaningyapo.²⁷Ko ikyo nyashi ya Yahwe nyateshuka kitevi kya orika ichu, kee iende uye yake mbiagho sose sisasireghwa ko kitabu iki. ²⁸Yahwe nyavahulwa ifuma orikenyi kwavo ko nyashi, ko ghasabu, na ko ghasanu, ikari je, na ivakumba ko orika lungi, inu.²⁹Shindo sha siri nyi sha Yahwe Makilunga odu tuu; kake shindo shafuru kujwa nyi shedu ndarasi andwamu na veonwa vedu, kee jiute shidedo shose sha sheria ii.

Chapter 30

¹Shindo ishi shisashipecha uye yapo, mbora na mbiagho sisangasidera ushangunyi kwapo, na komesidera orongonyi miongonyi mo orika singi sisa Yahwe Makilunga wapo avadamada, ²na andupemughuja Yahwe Makilunga wapo na iada iru jake, naivadya shose shisa nganakuvia inu -- na vana vapo -- ko ngoo yapo yose na ko nafsi yapo yose, ³kake Yahwe Makilunga wapo nyapeghalusa itekwa japo na ikuurumia; nyapevaurigha na ivasang'irya ifuma ko vandu vose kusa Yahwe Makilunga wapo nyalevataghanya.⁴Kake yeyose ya vandu vasavakeri kosa miriwa vakeri ko andu ko kwacha munu wanda ya ruveu, ifuma ipo Yahwe Makilunga wapo nyapevasang'irya, na ifuma ipo nyapevaurigha. ⁵Yahwe Makilunga wapo nyapevaende ko orika isa akui vanu valeitori, nainywe mpe itori kavi; nyapevautia ucha naivaongerijya munu chakundu aleuta ko vasuri vanu.⁶Yahwe Makilunga wapo nyapedima ngoo yapo na ngoo ya veonwa vapo, kee umukunde Yahwe Makilunga wapo ko ngoo yapo yose na ko nafsi yapo yose, ili kee udime idamya. ⁷Yahwe Makilunga wapo nyapedera mbiagho isi sose ko vavichwa vapo na ko vose vasa vakuilushye, vaja valekuisaisa. ⁸Nyupeuya na iidikija iru ja Yahwe, naigwe nyupeuta amri sake sose sisa nganakuongoja inu.⁹Yahwe Makilunga wapo nyapekuutiya ko uya wose o moko wapo ko ndunda sa usese wapo, ko ndunda sa shefugwa shapo, na ko ndunda sa orika lwapo, ko omaso; ko amu Yahwe nyapeorokiwa kavi omaso wapo, chakundu aleorokiwa ko papa sapo. ¹⁰Nyapeuta kudi japo nyupeidikija iru ja Yahwe Makilunga wapo, kee isiada amri sake na kanu ni sake sisa sireghiwa ko kitabu iki kya sheria, japo pemughalukya Yahwe Makilunga wapo ko ngoo yapo yose na ko nafsi yapo yose.¹¹Ko amu amuri ii nganakuongoja inu iomye munupo, nama ikeri nnja ya uweso wapopo. ¹²Ikeri ruveupo, kee ulacheamba, "Nyungaape dambuka ko kitevi kyedu ruveu na ijiendye kodu na naijiuta jiichwe, kee jidime isisa?"¹³Nama ikeri ngaliko ya muringa ukusalalyepo, kee ulache amba, "Nyungaapedambuka ngaliko ya kavi ya mringa ukusalalye ko kitevi kyedu na ijiendee kodu naijiuta jiichwe, kee jidime iiuta? " . ¹⁴Kake kidedo kufui munu kwapo, ko momu wapo na ngoo yapo, kee udime iuta.¹⁵Lambwa, inu ngadera ushangunyi kwapo ucha na ucha, kipa na unyamari. ¹⁶Koja peidikija maagiso va Yahwe Makilunga wapo, isa nganakuongoja inu imukunda Yahwe Makilunga wapo, idambuka ko mwido sake, naiadya amri sake, kanuni sake na sheria sake, nyupedamya naiongerijika, na Yahwe Makilunga wapo nyapekuninga mbora ko orika lusa nyunaingya iitori.¹⁷Kake ngoo yapo ikaghaluka, na ulaichwe na badalake nyunaburwa na itereva midaso ingi na iitereva, ¹⁸kake inu nganakusendya kwapo ya kee ko loi nyupepa; furi sapo sipeongerijikapo ko orika isa unaiida uye ya Yoridani iingya na iitori.¹⁹Nganasindikira ruveu na orika ishuudia kitevi kyapo ya kee ngadera ushangunyi wapo ucha na kipa, mbora na mbiagho; koikyo sambura ucha ili kee udime idamya, igwe na veonwa vapo. ²⁰Uta kudi kee umukunde Yahwe Makilunga wapa, iidikija iru jake, na iadya jake. Ko amu icho nyi ucha wapo na ileha ja furi sapo; uta kudi ili kee udime idamya ko orika isa Yahwe nyaleapia ko akui vapo, ko Abrahamu, ko Isaka na ko Yakobo, ivaningya.

Chapter 31

¹Musa nyaledambuka na ideda shidedoshi ko Israeli yose. ²Nyaleamba kwavo, "Ko lwaha ngaode umuri o shiongo mia imu na makumi vavi; Ngadima na iingya kavipo; Yahwe nyangiongoja, "Peuruka Yordani iipo" ³Yahwe Makilunga wapo, nyapekusongoja ushangunyi wapo; nyapeagha orika isi usha ngunyi kwapo, naigwe nyupevasoka. Yoshua nyapedambuka kabla yapo, chakundu Yahwe alededa.⁴Yahwe nyapeuta kwavo chakundu aleuta ko Sihoni na ko Ogu, vaitori va Waamori na ko orika wavo, isaaleiagha. ⁵Yahwe nyapekuningya ishinda uye yavo andu pekojana navo shidenyi, naigwe nyupeuta kwao shose shisa ngapekuvia. ⁶Uve mnduaode pinya na mjasiri mucha, ulaogwe, na ulavaogwe; ko amu Yahwe Makilunga wapo, nyicho modambuka kabla yapo; apekuduja nama ikutiapo."⁷Musa kamdikira Yoshua na kambia mesonyi ko Israeli yose, "Uve mnduaode pinya mjasiri mucha, ko amunyupe kure na vandu iva ko orika usa Yahwe nyaapako akui vavo ivaningya; nyupevika vaiitori. ⁸Yahwe, icho nyicho nyapedambuka kablaapo; nyapeva anduamu naigwe; apekudujapo nama apekutijapo; ulaogwe, uladoke ngoo."⁹Musa nyaleregha sheria ii naivaningya valisi, vana va Valawi, vasa valevava isanduku ja iagano ja Yahwe; alafu levaghwa nakala sake ko vasuri vose va Israeli. ¹⁰Musa nyalevavia na iamba, "Ko kila kivisha kya kiongo saba, ko kigheri kisakilederwa o idamya kokitevi kyeangwa deni, ko Ndima ya Shibanda, ¹¹vasa Israeli yose imecha ifumya ushangunyi mo Yahwe Makilunga wapo ko andu apesambura iva kucha kwake, nyupesoma sheria ii ushangunyi mo Israeli yose veichwa.¹²Sang'irya vandu, ghomi, vaka, na vanina, na mughenu wapo usaakeri anduamu mo mongo sapo, kee vadime iichwa shidedo shose sha sheria ii. ¹³Utakudi ili kee vana vavo, vasavala memanya, ichwa na ikulosha imuheshimu Yahwe Makilunga wapo, amu ukeredamya ko orika usa nyupedambuka uye ya Yordani iiitori."¹⁴Yahwe nyalembiya Musa, "Lambwa, furi nyinecha isa lasima upepa; mdikire Yoshua na mkurizishe ko itala ja makusa ng'iryo, ili kee ngidime ivaningya amri. " Musa na Yoshua balekure na ikurizisha ko itala ja makusang'iryo. ¹⁵Yahwe nyalekupunwa ko itala ko ngoo ya irindi; ngoo ya irindi nyileimuka uyeya mongo o itala.¹⁶Yahwe nyalemuongoja Musa, "Lambwa, nyupelaa na ndiyo; vandu iva vapeteshuka na ikuita chakundu mosembwa na idambuka ko midaso ya yerijwa isa nyikeri miongonyi mwavo ko orika lusavanadambuka. Vapengida na idosa iagano jakwa jisa navo.¹⁷Kake, ko furicho, nyashi yakwa, nyipeaka kitevi kyavo nainyi ngapevatia. Ngaperika ushangu okwa kwavo navo vapemerwa. Shipa na ukiva hufoje iupevaada kee vaambe ko furicho, "Shipa ishi shimecha kodupo ko kitevi Makilunga akeri makidi kodupo? " ¹⁸Ko loi ngaperika ushangu okwa kwavo kofuricho, kokitevi kya unyamari wose usa vapeva vauta, kokitevi vaghalukya midaso ingi.¹⁹Kake lwaha regha mwimbochu ko kitevi kyanu na muvaloshe vandu ba Israeli. Mudere momunyi kwavo, ili kee mwimbochu udimeva moimukya kokwa kitevi kya vandu va Israeli. ²⁰Ko amu andu ngakamevaende ko orika usa ngaleapia ko akui vavo, orika usaunadokia ko maruva na uki, na vakameja na iiuda nainuha, nyiho vapeghalukya midaso ingi navo vapevautya na ingimena navaoedosa iagabo jakwa.²¹Unyamari na ukiva sifoje andu sipecha uye ya vandu iva, mwimbochu nyupe shudia ushangunyi kwavo (amu upeghadimwapo momunyi mo moonwa wavo). Amu ngaichi kiaro kisavanakitobira inu, nama fuma ngalamevaende ko orika lusangale vavia.²²Koikyo Musa nyaleregha mwimbochu furicho icho na ivalosha vandu va Israeli. ²³Yahwe nyalemuninga Yoshua mwana o Nuni amri na iamba, "Uve mndu uode pinya na aode irimija jicha; ko amu nyupevaende vanduva Israeli ko orika isa ngaleapa kwavo, nainyi ngapeva anduamu naigwe."²⁴Ikafumya kee Musa emara regha shidedo sha sheria ii ko kitabu, ²⁵nyalevaamuru Valawi vasavavavye isanduku ja iagano ja Yahwe, naimba, ²⁶"Irya kitabuki kya sheria na kidere marinyi mo isanduku ja iagano ja Yahwe Makilunga odu, kee kidime iva aja chakundu iimukya kitevi kyanu.²⁷Amu ngaichi unyamari wanu na njingo sanu siomye; lambwa, amu ngakeri idamya anduamu na inywe ata inu, numeva vanyamari kitevi kya Yahwe; kudaipeva ade inyi ngakamepa? ²⁹Ngisang'iryenyi vasuri vose va mbari sanu, na vaduwe vanu, kee ngidede shidedo ishi madunyi vavo na isidikira ruveu ma orika ishuudia kitevi kyavo. ²⁸Ko amu ngaichi ade ya kipa kyakwa mpekunyamara chee na ighaluka iitia mwido isangalevavia; kipa kipevaada ko furi sike recha. Iki kipefumya ko kitevi mpeuta shisa unyamari mesonyi ko Yahwe, kee imuchokosa ko nyashi ko moko sa uya wanu."³⁰Musa nyalededa madunyi mo isangi ryo jose ja Israeli shidedo shode sha mwimbo chu hadi andu valeshikya.

Chapter 32

¹Tegha kudi, inywe ruveu, na ngiruusu ideda. Tia orika iichwe shidedo sha momu okwa. ²Tia kyelosha kyakwa kipuluke wanda chakundu mbua, tia kidedo kyakwa kikure chakundu maimi, chakundu mbua ioloje uye ya mara valainikye, na chakundu mbua sa kisiye uye ya shidi.³Ko amu ngapesenda irina ja Yahwe, na imuninngya uduwe Makilunga odu. ⁴Magho, uya wake nyushikye; ko amu mwido sake nyi sa loi. Icho nyi Makilunga mucha, aode usalimupo. Icho nyi o loi na mucha.⁵Vauta shisa nyi unyamari kitevi kyake. Ivo vanavakepo. Nyi sonu kwavo. Ivo nyi kisazi kinyamari na kisa kikulemye. ⁶Ke! Nyunamsawadia Yahwe ko mwido chu, inywe vandu vatondo na mulakuichi? Ke! icho nyipapa wanupo, uja usa uleva undaunda? Nyaleva undaunda na ivatobirija.⁷Manyenyi furi sija sa kala, kusarenyi uye ya shiongo shifoje sha nume. Mbesere ndiyo nacho apekulora, vasuri vapo navo vapekuongoja. ⁸Aja kusa usaakeri uye alevaningya vandu valaichi omaso wavo -- andu ale vavaghwa vanadamu vose, naidera mirasa ya vandu, na etobirija ifoja ja midaso yavo.⁹Koamu ifungu ja Yahwe nyi vandu vake; Yakobo nyi muvagho o mali sake. ¹⁰Nyalemuada ko orika lo ibata, na ko bata jiomye na jerukuta urukuta; nyalemuruvija na imutunsa, nyalemuringa chakundu nduwa ya riso jake.¹¹Chakundu tai eombya singi yake naika va kava makungo uye vana vake, Yahwe nyaleala makungo vake na ivairya, naivavava ko makungo vake. ¹²Yahwe amonyi nyalemusongoja, koveode po na Makilunga mghenu anduamu nachopo.¹³Nyalemuuta nada made ko andu ko uye o orika, na nyalemuninga ndundasa batenyi; (nyalemuichurisa) nyalemunihisa ko uki ifuma ko magho, na mafuda ifuma ko miamba iomye munu.¹⁴Nyaleja siagi ifuma ko indikye na inywa mafuruva ifuma ko indikye ja sjefungwa, anduamu na mafuda va vanavaimondo, imondo ja ghomi o Bashani na mburu, andu amu na ngano njicha chee -- naigwe nyulenywa wari yefuma pofu isaitobirwa ko juisi ya misabibu.¹⁵Kake Yeshuruni kaleha ko ishubuha na ikava mateke -- nyokeri ko ushubu, nyokeri mshubu munu, na nyokeri oja ichuriso japo -- nyalemutia Makilunga usa alemtobirija, nailegha mwamba o wokofu wake. ¹⁶Valemuuta Yahwe naadwe na wifu ko midaso yavo ya ajabu; ko mailushiro vavo valemuilushira.¹⁷Valefuna sabihu ko mapepo, vasa chikee Makilunga -- midaso isa vameimanyapo, midaso isa yafumye iha ichoicho, midaso isa akui sanu valeogwapo. ¹⁸Nyoutia mwamba, usa nyokeri ndiyo, na igha dima Makilunga usa alekushaa.¹⁹Yahwe nyaleona iki na ivalegha kokitevi vana vake va ghomi na vepu vake valemchokosa. ²⁰"Ngaperika ushangu okwa kwavo", nyaleamba, "nainyi ngapelambwa kivisha kyavo chakundu kipeva; amu ivo nyi kisasi kiti ng'idye, vana vasa nyi vachapo.²¹Ngangiuta iva na wifu ko kija kisa kya Makilungapo na ingiilushira ko shindo shavo valaode kyokyose. Ngapevauta vaone wifu ko vaja vasa nyi orikapo; ngapevailushira ko orika lutondo.²²Ko amu modo iaswa ko nyashi yakwa na nyina aka hadi wanda mo Sheoli; nyina mera ruveu na shesambwa shake; nyinaasa modo misingi ya mifumbu.²³Ngapesang'irya shipa uye yavo ngapelasa mifi yakwa yose kwavo; ²⁴Vapedeka ko njaa na imerwa ko murike jeongora na unyamari oumye; ngapeduma kwavo maigho va vanyama va msudunyi, anduamu na oroi lo shindo sheburumuka maifunyi.²⁵Nyinja ipanga jipevaagha, na numbenyi ko shumba iogwa jiduwe jipeuta kudo. Vose ghomi msoro na kichingobo ngapevaagha, msangalala oongya, na mundu oghomo aode mwaghasa. ²⁶Ngaleamba ngapevalaghanya kwacha, kee ngape uta ikumbukumbu javo ikoma anduamu na vanadamu.²⁷Koja yevapo kee ngakeogwa uchokosi o muvichwa, na kee vavichwa vake vepunga koikira, na kee veamba, "Koko kodu koteshujwa, " ngeuta ishi shose.²⁸Ko amu Israeli nyi orika jinasijwa na imanya, na kode imanya kwavopo. ²⁹Ah keba veva na imanya, vemanya iki, nai ada icheja ja kitevi kyavo!³⁰Kuda ipeva imu idichira maelufu, na vavi idera makumi elfu kambijonyi, japo kee mwamba wavo umevakumbapo na Yahwe ame valijya kwavopo? ³¹Ko amu mwamba o vavichwa vedu chii chakundu mwamba odupo, chakundu vavichwa vedu vakere idikija.³²Ko amu msabibu wavo nyunafuma ko msabibu o Sodoma, na ko mideme ya Gomora; na sabibu sake nyi sabibu sa uroi; shishada shavo nyi (shikarije) shido dorikye.³³Wari wavo nyi uroi lo njoka na uroi lutingidye lo njoka. ³⁴Kiaro iki kirikya kokwako kirikopo, na ipungwa chee ko omaso lokwa?³⁵Kisasi nyi kyakwa ifuna, na kyeongerija, ko kigheri kudende kwavo kuperendeka; ko amu furi ya kipa kwavo nyikeri kufui, na shindo shisa shipecha uye yavo shipe harakisha shiutike.³⁶Ko amu Yahwe nyapefuna haki ko vandu vake, na nyapevaolojya valisi vake. Nyapeaki kisha iva pinya yavo nyasemberuka, na kode apesighakapo, ive batumwa ana vandu uru.³⁷Kake nyapeamba, "nguku vakeri misado savo, mwamba usa vakambijya? -- ³⁸midaso isaileja sadaka savo sishubu na inywa wari o sadaka savo sa shenyuwa? Na vateshuke na itarama; na vave varingi kwapo.³⁹Lambwa lwaha inyi, ata inyi nyi Makilunga, na kee kuode Makilunga ungipo; nga naagha, na nganaende idamya; ngana umisa nganachira, na kode mundu apekuchirapo ifuma ko pinya yakwa. ⁴⁰Ko amu nganateshwa moko vakwa ruveu na iamba, "Chakundu ngedamya ndarasi, ngapeuta.⁴¹Ngakamehulwa ipanga jakwa jengara na koko ko hwa andupeanza iende loi, ngapelipisa kisasi uye ya vavichwa vakwa, na ivaliha vaja vose vaja vangiilushye.⁴²Ngapeuta mifi yakwa inangwa na ndakame, na ipanga jakwa jipemera nyama ko ndakame sa vaja vaaghwa na vetekwa, na ifuma ko mido sa vasongoro va vavichwa."⁴³Oorokiwenyi inyi vandu Mulaichi, na vandu va Makilunga ko amu nyapeliha kisasi ndakame ya valisi vake; nyapeliha kisasi uye ya vavichwa vake, nacho nyapeuta itobirijya kokitevi kya orika lwake, ko vandu vake.⁴⁴Musa nyalecha na iamba shidedo shose sha mwimbo chuu madunyi mo vandu, icho na Yoshua mwana o Nuni. ⁴⁵Kake Musa nyalemarija ideda shidedo ishi shose ko Israeli yose.⁴⁶Nyalevaongoja, "Tobirijenyi orongo lwanu ko shidedo shi shisa ngavashuudia kwanu inu ili kee muvavie vana vanu ishiada, shidedo shose sha sheria ii. ⁴⁷Ko amu iji kee kindo kinina kwapopo, kokitevi nyi ucha wapo, naiidya kindoki nyupeserisa furi sapo ko orika isa nyunadambuka uye ya Yordani iitori."⁴⁸Yahwe nyalededa na Musa ko furi icho icho na iongwa, ⁴⁹"Dambuka ko usawachu o mifumbu o Abarimu, uye ya mfumbu o Neo, usa ukeri ko orika lo Moabu, anduamu na Yeriko. Nyupelambwa orika lo Kanani, isa nganavaningya vandu va Israeli chakundu mali yavo.⁵⁰Nyupepa ko mufumbu usapeudoja, na nyupe sang'iriwa ko vandu vake. Iki ⁵¹nyipeutika ko kitevi okeri mucha kokwapo miongonyi na vandu va Israeli ko muringa o Meriba kuja Kadeshi, ko ibata ja Zini; ko kitevi ulengiutya ucha na iheshima miongonyi mo vandu va Israeli. ⁵²Ko amu nyupelambwa orika ushjangunyi kwapo, pedambuka kujapo, ko orika isanga navaningya vandu va Israeli."

Chapter 33

¹Iki nyi mbora isa Musa mnduo Makilunga nyalevavikya mbora vandu va Israeli kabla yepa jake. ²Nyaleamba: Yahwe nyalecha fuma Sinai na kateshuka fuma Seiri uye yavo. Nyaleng'ara fuma mfumbu o Paramu, na kacha na elfu ikumi ja vacha. Ko koko kwake ko kujo ikururuma jilelang'ara.³Loi, nyavakundye vandu; vacha vake vose vakeri kokonyi kwapo, na valemughujya madende nyi vake; val;eadija shidedo shapo. ⁴Musa nyalejiongoja sheria, mali ko ikusang'iryo ja Yakobo.⁵Kake kukava na mwitori Yeshurumu, aja kusa vaduwe va vandu andu valekusang'irya, mbari sose sa Israeli andaumu. ⁶Tia Rubeni nadamye na alape, kake vave vanina.⁷Iki nyi mbora ya Yuda. Musa kaamba: Adanya iru ja Yuda, Yahwe, na umuende ko vandu vake kavi. Mkavaniye; iva motarama kitevi kya vavichwa vake.⁸Ihusu Lawi, Musa kaamba: Thumumi sapo na Urimu sapo nyi sa mucha wapo, uja ule mugheresha kuja Masa, usa ulelemana nacho ko muringa o Meriba.⁹Mndu alededa uye ya papa na maye, "Ngalevaonapo." Nama alevamanya vasachakepo, nama aleadya uye ya vanavake amonyipo. Ko amu nyaleringi kidedo kyapo na iada iagano japo.¹⁰Nyanalosha Yakobo maagiso vapo na Israeli sheria sapo. Nyapedera ubani ushangunyi kwapo na sadaka ishikye ye ongorwa uye ya sabahu japo.¹¹Vikya mbora mali sake, Yahwe, na idikya uya o moko vake, dosa mwena o vaja vanateshuka kitevi kyake, na vaja vandu vaja va mwilushye, kee valateshuke kavi.¹²Ihusu Benyamini, Musa kaamba: Uja akundiwa na Yahwe nyanadamya ko uchangalamenyi sake; Yahwe nyanamuringa furi yose, nacho nyedamya makidi mo moko va Yahwe.¹³Ihusu Yusufu, Musa kaamba: Orika lwake luichuriwa mbora na Yahwe na shindo sha samani sha ruveu, na maimi na kina kyelaa wanda.¹⁴Orika lwake luichurishwa mbora na shindo sha samani shesambwa sha mbari, na shindo sha ucha shesambwa sha mori, ¹⁵ko shindo shicha sha mifumbu ya kala, na ko shindo sha samani sha mifumbu ya ndarasi.¹⁶Orika lwake luichurisiwe mbora na shindo sha samani sha maifu a ifoja jake, na ko ukundo ucha na uja ekeri ngudunyi. Mbora na ishikye uye ya mudo oYusufu, na uye ya mudo o uja ekeri mwana o mwitori ko vasachake.¹⁷Moonwa o kuvoka o ng'umbe, ko ucha wake, na mbembe sake nyi sang'umbe o musudunyi. Ko iva nyapevatindika vandu, vose, hadi kivi sha kya ruveu. Iva nyi maelfu makumi va Efraimu; iva nyi maelfu va Manase.¹⁸Ihusu Zabloni, Musa nyaleamba: Orokiwa, Zabuloni, ko ifuma kwapo, na igwe, Isakari, ko matala vapo. ¹⁹Vapevadikira vandu hadi mifumbunyi. Ipo vapefuna sadaka sa ucha. Amu vapeonga ifoja ja mringa ukusalalye, na musangala la o ufukwenyi.²⁰Ihusu Gadi, Musa nyaleamba: Navikiwa mbora uja emulela Gadi. Nyapedamya aja chakundu ngatunyi o vaka, nacho nyapeteshwa koko ana mundo.²¹Nyalefuna andu kucha kwake amonyi, amu koveode na ifungu ja wanda ja musongoro jisa jilederwa. Nyalecha na mido ya vandu. Nyaleuta loi ya Yahwe na maagiso vake anduamu na Israeli.²²Ihusu Dani, Musa nyalemba: Dani nyi mwana o ngatunyi motola fuma Bashani.²³Ihusu Naftali, Musa nyapeamba: Naftali, usaalerika na fasila, na iichura ko mbora sa Yahwe, iitori orika isaikeri magharibii na kusini.²⁴Ihusu Asheri, Musa nyaleamba: Navikiwa mbora Asheri Zidi ya vana vengi va ghomi; nacho naidi kijwa ko kakake, na nalemeke kudende kwake numbenyi mo mafuda va zeituni. ²⁵Menya sa muri wapo na shive menya sa shaba; chakundu furi sapo sipeva, kudo ucha wapo upeva.²⁶Kode akeri cha Makilungapo, Yeshurumu -- usaakeri necha, usaanadamada ko ruveu ikutarama, na ko ucha wake uye ya marindi.²⁷Makilunga o ndarasi nyi kambijo, na wanda ake kode moko va ndarasi. Nyetindika vavichwa ushangunyi wapo, nacho nyaleamba, "Agha!"²⁸Israeli valedanya ko ucha. Vana va Yakobo vekeri kucha ko orika lo shejya na divai njihya; koloi, ruveu kusose maimi uye yake.²⁹Mbora sapo sifoje, Israeli! Nyunga cha igwe, vandu valechirwa na Yahwe, ngao na itarama japo, na ipanga ja ucha wapo? Vavichwa vapo vapecha kwapo ko idedema; nyupevada andu kwavo kuteshukye.

Chapter 34

¹Musa nyalekure fuma nyanda sa Moabu hadi mufumbu o Nebo, hadi kilengele kya Pisga, kisakikeri kufui na Yeriko. Ipo Yahwe nyalemulora orika wose o Gileadi ifuma kwacha ko Dani, ²na Naftali yose, na orika lo Efraimu na Manase, na orika lwose lo Yuda, hadi mringa ukusalalye o magharibi, ³na Negevi, na uwanda o korongo ja Yeriko, muri o mitende, hadi kwacha ko Soari.⁴Yahwe nyalemuongoja, "Ii nyi orika isangale apia ko Abrahamu, ko Isaka na ko Yakobo, na iamba, "Ngapevaninga veonwa vapo. " Ngakuidikija uilambwe ko meso vapo, kake pedambuka kujapo. " ⁵Kake Musa mulisi oYahwe, nyelapaja ko orika lo Moabu, chakundu kidedo kya Yahwe kilesenda. ⁶Yahwe nyalemurika ko ikorongo ko orika lo Moabu kufui na Beth-peori, kake kode aichi kaburi jake andu jikeri hadi inupo iji.⁷Musa nyekeri na umuri o shiongo mia na ishirini andu alepa; meso vake valeghondapo, nama pinya sake silesijapo. ⁸Vandu va Israeli valemufughya Musa ko nyanda sa Moabu ko furi(selathini) makumi varadu, iho nyiho furi sa imufughya Musa sileshikya.⁹Yoshua mwana o Nuni nyekeri nyaichura na ngoo mwele, ko amu Musa nyalekimbya moko uye yake. Vandu va Israeli valemuadanya naiuta vaja vasa Yahwe alemuongoja Musa.¹⁰Fuma iho kulemefumye mwikimbi ko Israeli chakundu Musa, usa Yahwe nyalemumanya kyamu kyake. ¹¹Kulemefumye iva na mwikimbi wowose chakundu icho ko kyeonwa na miujisa isa Yahwe alemuduma iuta ko orika lo Misri, ko Farao, na ko valisi vake, na ko orika lwake lwose. ¹²Kulemefumye iva na mwikimbi wowose chakundu icho ko shindo shose shiduwe, sheoghosha shisa Musa nyaleshiuta mesonyi ko Israeli yose.

Joshua

Chapter 1

¹Luaha kilefumia baada epa musa mdumwa o yahweh, yahweh nyalemwongoja yoshua mwana o nuni mtarami mdeu o musa naemba, ²Musa mdumwa okwa amepa luaha le teshuka rukya dahuii ya yordani igwe na vandu va vose einginya ko onka ambalo nganavaninginya vandu va waisraaeli. ³Ngana vaningenyi inywe kila andu ambapo njosa madede yanu ipevada ngavaningenyi inywelu chakundu ngelembila musa.⁴Ivoka olukungunyi na lebanoni adi dahu ndue ya frati orika lose lo wahiti na olubalunyi ndue. ⁵Kode mndu yoyose apedima imkama kinune kyapo furi sose a maisha vapo ngavepa andu am na igwe chakundu gekeni na musa ngape nenechapo naa ngapekutipo.⁶Uve utingide na hodari igwe upevavika vandu va vaimkaniye orika ambapo ngelevavia ndiavo ke ngapevaningwa. ⁷Uve utingide na uhodari mnu ulambwe uidi kije sheria sose abaso musa mduwa okwa elevninga ulahluke ovai lokujo analo kumoso ili udimepata kila andu upedambuka.⁸Furi sose udedye uye ya kitabu kii kya sheria ukuare manyinyi na kiyo kimatika udimevakufui shose shilereghwa iposhi najo uperiva ne pata. ⁹Je chinyi ngelekuduma? uve hoda netingide! ulaogwe ulafukinje ngoo yahweh makilunga wapo nyakeri andumu na igwe kila andu upeenda.¹⁰Najo yoshua kavadua vasongoru va vandu, ¹¹Dambukenyi kambingi na vaduenyi vandui andaenyi kyeja ko kitevi yanu baada ya furi siradu mpetola dahu ii ya yordani neinginya nu mbenyi netore orika ambapo yahweh makilunga anu nyaranigenyi inywe kimatika mwitore.''''¹²Yosua kavaongoja wareubeni, wagadi na inusu ya mbari ya anase, '' ¹³Kumbukenyi shidedo sha musa mdumwa o yahwe nyalevaduma emeamba, yahweh makilunga wanu navaningenyi inywe itotiona nacho navaningenyi inywe orika luu.'¹⁴Vaka vanu na vana na mifugo yanu ieda miya o orika ambalo musa nyale vaninga inywe ngaliko ya yordani kake vandu vandu va shida vakauta anduamu na vandu wavo nevatarama. ¹⁵Mpaka iho yahweh apevaninga vandu wa wanu itotona chakundu elevaninga inywe navo kai vapeikaninya orika ambalo yahweh makilunga wanu nyavaningenyi inywe najo mpeuya katika orika lanu ne miliki orika ambalo musa mdumwa o yahweh nyale vaninga inywe ngaliko ya yordani anduko tototniya mbari.¹⁶Navo vakatawala yoshua ne amba shindo ojiongoja jipeshiuta na kilaandu upejiduma jipedambuka. ¹⁷Jipekuadanya chakundu jilemuadanya musa yahwe makilunga wapo nave anduamu naigetu chakundu evekeri anduamu naigwetu chakundu evekeri anduamu na musa. ¹⁸Yoyose ananyamara shidedo shapo ne lenga idikija shidedo shapo apeaghwa uve hodari ne tingidetu.

Chapter 2

¹Najo yoshua mwna o nuni nyaleva duma vandu vavi ko msighanyi chakundu wapelelezi ifuma shitumu neamba, dambukenyi mndelabwa orika asa yeriko valedambuka vakashika numba ya malaya ambaye rinajake nyi rahabu na vaalaa iho. ²Mangi o yeriko nyaleviwa lambwa vandu va israeli vacha ikwesera orika.'' ³Mangi kaduma kidedo ko rahabu neogwa vafune vandu valecha kwapo vameinginya kanyo kwapo mekoja vacha ikuvesera orikalose.⁴Kake mndumka nyekeri amevairinya vaja vandu vavi nevarika neongwa ee vandu velecha kokwa kake ngelemanya andu vafumapo. ⁵Yeshika kikwanyi kigherikye pungwa lango jamri valekure ngaichi andu va dambukapo mpedima vaadachakoja mpevashigha movinyi.⁶Kake icho nyale vadosinya uye kahi ne varika ko mahaku va kitani ambayo ayekeri amevalara kahi. ⁷Kudo vandu vale vadya njia imanyike katika shiruko sha yordani na shichi shilepungwa mara karadu baada yavaja valevadya ifuma nnja.⁸Ghomi vaja vavekeri vamelaa kiyo po kigheri elevada mbukiya kuja kahi. ⁹Kavaongonja ngaichi ke yaheh amevaningiya inywe orika nake uwogha uye yanuya inywe imevainginja vandu vose vanada miya katika orika vape sangarika ushangunyi lwanu.¹⁰Jaichwa chakundu ke yahweh eleomira mringa o olubalubalunyi ya mianzi kokite vi yanu kiheri mofumu misri na jaichwa chakundu mlekiuta ko mangi vavi o waamori vavekeri ovari lungi lo yordani sihonina ogu ambapo movaagha chee. ¹¹Mara tu jeichwa, ngoo sedu silesa ngarika na kuveode itinigise wowose umeingiya ko mndu yoyose po mekoja yahweh makiluga wanu nyi makilunga nyakeri uye nuveu na wanda orikenyi.¹²Luaha yashika tafadhali mngiapiye ko yahweh ke chaundu ngeleva mcha kwanu nainywe kavi mpeiutya mecha numba ya papa okwa nginingenyi ikunya uloi. ¹³KE mpedera maisha va papa jejo msacha vanduwedu na vanavavo na ke mpejiokoa ifuma ko kipu.¹⁴Ghomi vakatalwa maisha vanu koitevi yanu atakipa chakoja mapeamba taarifa sanu na yahweh akamekukumba orikalu jipeva va makene na valoli kwanu.''¹⁵Kudo nyalevasosa wanda iidya idirishenyi ko itumia ndusu numba ekeri anadamiya ileshumbwa ko ng'anda ya mri. ¹⁶Akavaongoja, dambukenyi ifumbonyi lekudo vandu vvadaya vapeva onenyi kurikenyi ipo ko furi siradu mpaka vandu vavadaya vauya najo mdambuke nu.'' ¹⁷Ghomi vakamwongoja,'' jipeva japungwa na iaga uleji utya jiape ushangunyi lwapo chakoja ula pejiuta iji.¹⁸Andu jipecha ko orika nyi lasima uipunge ndusu ii itorodu katika idirisha ojisosisya wanda na upevasangiriya katika numba ya ndiyo mao, vasacha vapo na vose va numba ya ndio. ¹⁹Nayoyoyse apedambuka ndeanga nnja yashichi sha numba yapo ndakame yavo ipeva uye ya mido yavo na ipeva na kinyamari kokyosepo kake chakoja koko upeorosanwa uye ya mndu yoyose ekeri andu amu naigwe katika numba ndakame yake ipe va uye ya mido yedu.²⁰Nakoja upededa uye ya isala jedu jipeva huru idhdu ya mma ulejininga. ²¹Rahabu kamtwalwa,'' shoshe moamba na mtimise.'' kavafuna kwacha na vakakure najo kaipunga ndusu lutorodu katika idirisha.²²Vakakure ne dambuka uye ifumbonyi na vale dmiya ipo ko furi siradu mpaka vaja vavavdya vauye vaja valevavadya valevashigha njia sose bila ivaona.²³Vandu vaja vavi valeuya ne lola dahu na vakashika ko yoshua mwana o nuni navale mbinya kila kindo kilevafumiya kwavo. ²⁴Navo vakaamba ko joshua ko loi yahwe nyajininga orika luu vakanyi vose va orika vanasangarika kokievi yanu.

Chapter 3

¹Yoshua nyaletukwa kitakanga churu navo valedambuka kyaro ifuma shitimu valeshika yoridani yordani ico na vandu vose va israeli vakakava kambi ho kabla vallametola ngaliko.²Baada ya furi siradu vadue valembuka kambinyi vakavaduma vandu, ³''Mkajiona ibaruku ja iaga ja yahwe makilunga wanu na valishi ifuma goloshi ja walawi vajivavye nyilasima mkure andu ha nejivadya. ⁴Nyilazima kuve kwacha ya dhiraa shiku imukati yanu na ibaruku mlajiserije kufui ilimdime lambwa njia ii yedidya mekja mla meiida njia ii kabhla.⁵Yoshua kavaongoja vandu kusanjenyi inywe mvenyi ngama yahweh apeita maajabu gholoshi yanu. ⁶Najo yoshua kavaongoja valishi irenyi ibaruku ja kiaga na mjiise ushangunyi lo vandii dambuka ushangunyi lo vandu.⁷Yahweh kambia yoshua mfuri chu ngape kuta iva mdu mdue katika meso ya waisraeli wose vapemanya ke chakundu ngekeri na musa kudo ngapeva andumu naigwe. ⁸Upevaongoja valishi ambao vechevava ibaruku ja kiaga mkashika katika kivango kya mringa o yordani nyi lasima muimkani ye katika dahu yordsani.''''⁹Najo yoshua kavaongoja vandu israeli njoni ha muadanye shidedo sha yahweh makilunga wanu. ¹⁰Ko iyi pe,anya ke makilunga arukye nyakeri anduamu na inywe ke apevadonisa usha ngunyi lwanu lo wakanaani wahiti wahivi waperozo wagirigashi waamori na wayebusi. ¹¹Lambwa! ibaruku ja kiaga ja mndumi orika lose jipeuruka ushangunyi lwanu katika yordani.¹²Luaha samburenyi ghoni ikui na ivi ifuma ktika mbari ya israeli umu katika mbari. ¹³Kigheri njotufwa sa madende sa valishi vapo iiyra ibaruk ja yahweh mndumi o rika lose sikaada mringa otordani mringa oyordani vape tidika na tat mringa una chochonika ifuma uye upeimkana chakundu nungu.¹⁴Najo kigheri vandu vefuma ili vauruke yordani valishi vaja vavavye ibaruku jya kiaga vadambuke ushangunyi lo vnbdu. ¹⁵Kinna vajavacherya ibaru ku vakashka yoradani na madende ya vandu vaja vabebye ibaruku ipeingiriwa katika kivango kya mringa ( kitevi luaha yoradin inaichura mpaka kivango kyake kyose katika kigheri kyose kyeambwa ), Mringa wose unachochonika ifuma uye uleimkana katika nungu imu ringa ukaimukana chochonika ifuma kwacha mnu. ¹⁶Mringa lelegha chochonika ifuma uye uleimkana katika imu ringa ukaimukana chochonika ifuma kwacha mnu mringa ulelegha choconika ifuma adamu mri ukeri kufui na zarethari adi olubalubalunyi ya negevu, olu balubalunyi ya munyu navandu valeurua ngaliko kufui a yeriko.¹⁷Valishi vevavye ibaruku ja kiaga ja yahweh aleimkana katika orika luomiye gholosi ya yordani mpaka vandu vose va israeli vemarija ufuka katika orikka luomiye.

Chapter 4

¹Vandu vose vemarijia uruka yoradni yahweh kwamwongoja yoshua, ²''Samburenyi mvenyi vandu ghomi ikumi na ivi ko kila mbari. ³Vaninge kidedo kyo iryeny magho ikumi na ivi ifuma gholoshi ya yordani andu vecheimka na vaishi katika orika lumiye navaende ne vadera wanda katika adu mpeela kiyo kya inu.⁴Najoyoshua kavadikira ghomi ikui na vai ambapo nyale vasambur ifuma katika mbari sa israeli umu ifuma kila mbari. ⁵Yoshue kambia dambukenyi ushangunyi loyahweh makilunga wanu holshi ya yordani kila umu wanu nairye igho jimu ikosonyi kwake ihiyana na idadi jaitalwa ya vandu va isreali.⁶Ii nyipeva nyi ishara gholoshi yanu koitevi yanu kiheri vana vaka vavesera katika furi sinacha, ngiki maana ya magho va kwanu? ⁷Nyiho mpevavia mringa o yordani uleerwa ushanguni o ibakuru ja yahweh. jileiswa katika orika mringa o yordani uleimswa kudo magho va vapeva kumbukumbu o vandu va israeli ndarasi.''''⁸Vandu va israeli valeuta chaundu yoshua elevaduma valeiriya magho ikumi na ivi gholoshi ya yordani chakundu yahwe elemeongoj yoshua valederwa kiukimu na shitalo sha vandu va israeli vale vairya magho mpaka andu valee na vakavadera wada ipo. ⁹Najo yoshua kadera magho ikumi na ivi gholoshi ya yodani andu ho madende valeimka na ya valisi vajavaleirija ibaruku ja kiaga nakumbukumbuyo ikeri mpaka inu.¹⁰Valishi vajavaleya ibaruku valeimkana gholoshi ya yordani mpaka aja kila kino abakyo ahweh aeleamba yoshua ivaia vandu kikami mua elembia yoshua vandu valeuta movinyi neiruka. ¹¹Kigheri vandu vose vemarija uruka ibaruku ja yahweh anduamu na valishi valeuruka usha ngunyi lo vandu.¹²Mbari ya rubeni mbari ya gadi na kinna ya mbari ya manase valeida chakundu ijeshi ushangunyi lo vandu va israeli chakudu mua elevaongoja. ¹³Ngaoniye nyi vandu shiku na makmi vana vede rijwa ko shiida valeida ushangunyi lo ya yahwe kokitevi y shiida katika uwanda o yeriko. ¹⁴Katika furicho yahweh nyalembuta yoshua iva mdue katika meso va vandu vose va israeli valemnigna nganyi chakundu valimnga nganyi musa furi sake sose.¹⁵Najo yahweh kwamongoja yoshua, ¹⁶Vavavie valishi vaya vechevava ibaruku ja ushuhuda vafume katika yordani.''¹⁷Kudo yoshua kavavia valishi dojenyi mfume yordani.'' ¹⁸Kigheri vajavechevawa ibaruku ja kiaga ja yahweh valefuma gholoshi ya yordani nanjo tufwa sa madende vavo vekeri vateshujwa katika orika luomiye najo mringa otordani uleuya katika andu kwake neichura adi kivango kyake chaundu ileva furi sina sileida.¹⁹Katika furi ya ikumi ya mori o kuvoka vandu valeivoka ifuma yordani vakalaa ipo gilgali mashariki mo yerko. ²⁰Magho ikui n avana ambavo valeirywa katika yrdani yoshua nyalevaimana iho gigali. ²¹Nyalevaongoja vandu va israeli kigheri vana vanu vanavavesea ndiye savo katika kigheri kiacha magho vanyivakiki?'²²Vaongojenyi vana vanu iha nyiho waisraeli vale uruka yrdani katika orika luomye. ²³Yhweh makilunga wanu nyaleomira o dani hadi iho yahweh makilugna wapo eleshiuta katika olubalubaluyi ya iazni ambapo nyaleomira kokitevi yediu kiatka jide uye ya chila, ²⁴Kiatika vandu vose va orika vamanye ke koko ko yahwe yi oru, nake mpemnganyi yahweh makilunga wanu ndarasi.''

Chapter 5

¹Kinna tu vakaichwa vamangi va waamori vekeri uvari lo maghari o yirdani na vamangi vose va wakanaani vavekeri katika pwani ya ive jidue veichwa ke yahweh nyeke amevaomiria mringa o yordani mpaka aja waisraeli vose vemarija uruka ngoo savo sika sangarika na kuve ode na noo yoyose numbenyi yavo ko kitevi ya vandu va israeli.²Ko kigheri kyo yahweh nyale mwongoja yoshua tobirenyi shandu sha magho na kinna tu vadine ghomi vose va israeli.'' ³Najo yoshua nyalekuutya shandu sha magho na kavadina ghomi vose va gibea haaraloti.⁴Na hii nyiho kitevi yoshua ivadina ghomi vose vefimuye misri anduamu na homi va shid vavekeri vamesia ipa njia katia betenyi baada yederwa ifuma misri. ⁵Kokire ghomi vose valefuma misri vavekeri vame dinwa nama kuveode nama na msoro yoyosepo ekeri amedinwa kati ya vasoro vose vevenokye batenyi katia njia yefumiya misri.⁶Kokitevi vandu va istaeli valendambuka batenyi miaka makumi vana mapaa vandu va shida yani ile ghomi vose valefuma misri valepa ko kiteevi valeadanyapo iru ya yahwe yahweh nyalevaapia ke apevaidikija valambwe orika ambalo nyalevaapia vandiavo ke ejininguja ise orika lunaidikiya maruvana uki. ⁷Kilemi kyavo yahweh nyale vateshwa vana vavo ivya mwanya wavo ambapo yoshua nyale vadina kokitevi valeva bado vamedinwa njia po.⁸Vemarija dinwa vose valesi ghaka andu vekei katika kambi mpaka vakachicha. ⁹Na yahweh kadeda na yoshua furi ii ngai funa kwau ko sono sa misri kiudo andu ho kulekirwa gilgali adi inu.¹⁰Vandu va israeli valekava kai iho gigali valetunza pasaka katika mfuri ya ikumi na inya ya mori kigheri kya kiukwanyi katika uwanda o yeriko. ¹¹Nafuri ya vadya baada ya pasaka valeja andu sheeja sha orika miboflo ilapetiwa chachu na nafaka ikanginywe katika furi cho.¹²Kitevi sileda furi iya veja kyeja kya orika kuveoda kavina maanapo ko vandu va israeli bali valeja kando kya orika lo kannaani mwaka cho.¹³Kigheri yoshua eshika yeriko eleimsana meso nelambwa mndu aimkanye ushangunyi lwake nyekeri amesoromwa ipanga jake na jekeri kokonyi kwake yoshua nyalemdambukiya nemwo ngoja ukeri ko kitevi yedu ana ko ko kitevi ya vavichwa vedu?''¹⁴Kamtawala o wai maana inyi nyi amiri jshi ja yahweh luahah ngamecha niki anaambako mdumwa wake? ¹⁵Amiri jeshi ja yahwe kamwongoja musa funa shadu shapo madendenyi kwapo kokiteri andu uimaniye nyi ko mwele na yoshua kauta mudo.

Chapter 6

¹Tia, shichi yose sha yeriko wekeri ishing inywa ko kitevi ya ijeshi ja israeli uveode nama na mndu ofuma nja ana ingya nu mbenyi. ²Yahweh kwamwongoja yoshua labwa ngade ngade ra yeriko katika kwapo mangi wake vemelosha.³Nyi lasima idambuka ko itengeta mri gho mi vose va shida vatengete mri matra moja nyi lasima muute kudi ko furi sita. ⁴Valishi vtano na vavi nyilasimavavave maghana va mbembe sa ichuva usha ngunyi lo ibaruku na katika mfriue o saba nyioru idamuka ko itengeta mri mara saba na valishi nyioru vaofije maghana.⁵Najo vapeofij mbembe sa ichuva ko onya ndue na ,kaichwe iru sa maghara vandu vose vakave uludo ko mtiri mdue na nganda ya mri upegwa wanda aja aja wanajeshi nyioru vaingie kila umu nadambuke ushangunyi oja moja.⁶Najo yoshua mwana o ninu nyalevdikira valishi ne vavia jryenyi ibaruku ja kiaga na vatienyi valishi saba vavave aghanda va ombe lo ichuva ushangunyi lo ibaruku ja yahweh.'' ⁷Yoshua nyalevaongoja vandu dambukeyi mnde anga nuuukembeb mri na vandu va shida vapedambuka ushangunyi loibaruku ja yahweh.''⁸Valishi saba valevavav oghanda saba sa ombe lo imondo ushangunyi lo yahweh chkundu yshua elevaongoja vandu na vekeni vene endelea uhangunyi valeofija oghanda. ⁹Ibaruku ja yahweh jilevavadya ko numa yao vandu va shiida valedambuka ushaghyi lo valishi valeofija oghanda savo kake varigi va numa valejivadya ibaruku ko numa na valishi veneendelea ofija oghana lwavo.¹⁰Kake yoshua nyalevaduma vandu eamba mlakave ulodo iru yoyose ilafume momunyi yanu mpaka furi ngapevavia mkave ulodo nyihongu mpekva ulodo. ¹¹Kudo nyalevika ibaruku ja yahweh ko itengeta mri mara jimu ko furi cho najo vakainginya katika kami yao, vakadamiya kiyo kija kambinyi.¹²Najo yoshua nyaletikawa kitalanga churu na valishi valeirya ibaruku ja yahweh. ¹³Valishi saba valevava oghana saba sa ombe lo iondo ja ghomi vavekeri ushangunyi lo ibaruku ja yahweh vakedambuka ko ushupavu kunu vake ofija oghanda wanajeshi vaode natera venedambuka ushangunyi lwavo kakw varingi vanuma valedambuka ushangunyi numa ya ibaruku ja yahweh kuru oghana bado luna kwavwa. ¹⁴Valembuka ko itenget ari mara jimu katika furi ya avi najo vaka uya kambi nyi valeuta kudi ko furi sita.¹⁵Iveka rifuri o saba ambapo valetukwa itakanga churu kumeivoka iarya na valedambuka ko itendata mri ko namna iya mfuri ibekeri kawaida avo katik mfuri chu valeua mara sba. ¹⁶Ivekeri nyi katika mfuri osaba ambapo valishi valekana oghana na ke yoshua nyale vaduma vandu kavenyi ulodo o ktevi nyavaningenyi nri.¹⁷Mri anduamu na shindo shoshe numbunyi yake shipembwa ko yahweh ko kitevi ya unyamari nyi rahabu uja malaya amonyi apedamiya icho anduamu vose vavekeri anduamu bacho katika numba kokitevi nyale varika vandu jeva dumiye. ¹⁸Kake kwanu mve mnelambwa uye yeirya shindo shilekembwa ko kitevi ya kinyamari kimatika ade yevikya afana ko kitevi ye kimataifa ade yevikya ifano ko kitevi ye nyamara mlairye ata kimu ya waisraeli inyamarywe na mpeende matatiso katika kambi. ¹⁹Pesa sose dhahabu na shino shileto birwa ko shaba na menya shilekembwa ko kitevi ya yahweh.''²⁰Kudo vandu valekava nava afuna iru ko iyofij oghanda ivekeri vadu veichwa iryu sa oghanda va uodo ko inu ke vandu valeuinginya mri kila umu nyale serya ushangunyu moja ko omja valeudhaha mri. ²¹Valeteketesa kabisa kila kindo kivekeri katika mri ko ipanga jinujwa ghomi ko vaka vavnina vadue ngumbe imondo na isirikonyi.²²Najo yoshua kavaongoja vaja vandu vabu veneipelelza orika dambukenyi katika numba ya malaya mfuneni ka na vose vaeri anduami nacho chakundu mlevaapia.''²³Nnajo vasoro vaja valepeleleza orika valeinginja numbenyi ne funa rahabunnja valemfuna niye jejo msacha na avndu wavo vose vekeri andu amu nacho valevaende katika andu ko annja ya kambi ya waisraeli. ²⁴Na yiho vaeuteketesa mri na ila kindo numbenyi yake kilakeri pesa dhaahbu na shombo sha pes na menya shilederwa ko haina ya numba ya yahweh.²⁵Kake yoshua nyalemruhusu rahabu alaya numba ya ndiye yake na vose vavekeri anduamu nacho valedamiya mpaka inu iji anadamiya israeli ko kitevi nyale varika vandu vemedumwa na yoshua ipeleleza yeriko.²⁶Najo ko yoshua nyalevavia ko kiapo neongwa nalaaniwe mesonyi ko yahweh mdnu uja aneshumba mesonyi ko yahweh mndu uja aneshumba mri chu yeriko apeushumba msigi ko gharama ya muonika wake okuvoka na ko ghrama ya muonika wake o kuvka na ko gharama ya muonika wake o kiva ape chibikya shichi shake.'' ²⁷Yahweh nyekeri anduamu na yoshua na umaarufu wake uleinganya katika orika lose.

Chapter 7

¹Kake vandu va israeli veleuta ko uloi po ihusina na shindo shilekembwe ko kievi ya unyamari akani mwana o karmi mwana o zabdi mwana o zera ifuma mbari sa yuda nyaleshitwaa navailale ya shindo isho shivekeri shimekembwa kokitevi ya unyamari na nyashi ya yahweh nyileaka uye ya vandu va usraeli.³Yoshua nyaleduma vandu ifuma yeriko idambuka ai mri uvekevi kufui na bethi aveni mashariki mo betheli nyalevaongoja dambukenyi mndepeleleza rika vaja vandu vadambu ne ipeleleza ai. ²Ve uya ko yoshua valevaongoja uladume vandu vose idambukaeindedaha ai ulavike vandu vateseke katika shida vadu vanina.''⁴Kudo nyi vandu vepata shiku siradu tu ifuma katika jeshi nyivo valedambuka kake vandu va valevakambaya vandu va ai. ⁵Vandu na ai valevaanga vandu vepata makumi varadu na shiku sita valevavadaya katika mbangenyi omri adi katika machimbo va maho na valevaagha vekeri venesoka katika kifumbo na ngoo sa vandu sileichura uwoghu na ukarika javo jika vafuma⁶Najo yoshua karandwa nguvo sake icho anduamu na vasuri va israeli valedera maifu uye mido yavo na vakalaisa mido yavo adi katika orika lo ushangunyilo ibaruku ja yahweh na valesighaka aja mapaka kiukwanyi. ⁷Najo yoshua kaambaa ee yahweh mndumi ngiki ovaurusha vandu va ngaliko ya yordani iidera katika maoko va womari kimatika tofauti na ikava chakoja nyou ta maamuzi tofati na jivedamiya katika uvari lungi lo yordani!⁸Mndumi ngiambe kiki baada ya israeli iva tegha miyogo ya vavichwa vavo? ⁹Mekoja wakaanani na vkanyi vose va orika vakakuiichwa vapejitengeta ne vavika vandu va orika ivadima rina jedu na ngikyo upeuta ko kitevi ya rina jpo jidue?¹⁰Yahweh kamwongoja yoshua imkana! ngiki olaa pulu? ¹¹Israeli imeuta sambi vafnja kiaga kyakwa ngelevaduma vaiva baadhi ya shindo sheve eri shime kembwa vaiva najo kavi vakari ka shime savo ko idera shondo shija valeirya gholosi ya omaso lwavo vavenyi. ¹²Na atokeo yovo nyi vandu va israeli vala pedima imkana ushagunyi lo vavichwa wavo veletegha mongo yavo ko vavichwa ko kitevi ivo vavenyi valembwa ko kitevi ya unyamari ngapeva nduamu nai nyweo mpaka aja mpeteketesa shindo shija shiveuriwa inyamarwa kake bado shikeri gholosi yanu.¹³Imikana! vadere vandu wakfu kokwa na ovwa na uva ongoje mkudere wakfu inywe mvenyi ngaa mekoja yahweh mailunga o israli kode shile kemba kimatika ito birwa ambasho bado shikeri gholoshi yanu shindo shose ambasho shilekembwa kokitevi ye teketeswa.''¹⁴Kitalanga, mpekuserisa mvenyi ko mbri mbari ya ambayo yahweh apejisambura jipeseriya kufui ko mbari iya ambayo yahweh apejisambura jipeseriya kufui ko mbari savo mbari iya ambayo yahweh apeusambura lasima userye kufui ko numba numba ambayo yahweh ape isambura lsia iserye kufui ko mndu umu umu. ¹⁵Ipeva kudi mndu uja apesa mburwa na ashiode shindo sho shilekembwa kokitevi ya nunyamari apekorwa modo icho na kila kindo eveshiode kokitevi afunja kiaga kya yahweh na kokitevi avika ijambo ja sono katika israeli.'''¹⁶Najo yoshua nyaletukwa kitalanga churuna nyalevaende israeli kufui mbari ko mbari na mbari ya yuda jilesamburwa. ¹⁷Yoshua kasiserisa mbari sa yuda kufui na mbari ya zera ulesamburwa kauserisa kufui mbari ya zera mndu ko mndu na zabdi nyalesamburwa. ¹⁸Kaiserisa kufui numba ya zabdi mndu ko mndu na akani mwana ya zabdi mndu ko mndu na akani mwana o karmi mwana o zabdi mwana o zera ifuma mbari ya yuda nyalesamburwa.¹⁹Najo yoshua kamwongoja akani mwana kwa ngivia uloi ushangunyi lo yahweh, makilunga o israeli ukuite nyoidikija kwake igwe.'' ²⁰Tafadhali ngiive kija oiuta ulangirike.'' ²¹Akani katalya yoshua ko uloi ngauta sambi ushangunyi lo yahweh makilunga o israeli ngilekiuta nyiki geona gholoshi ya nyara mkoti mcha ifuma babeli shekeli aghani va i va pesa na kipande kya dhahabu iyode pinya ya shekeli makumi vatano ngeleshifuda najo ngashiirya silerikwa wanda makidi ya itale jikya kwa pesa ikeri wanda yake.''²²Yoshua kaduma vambele vaja vemedicha mpaka kilenyi andukuveode na shindo shija velambwa valeshiona shirikywa katika kyake na pesa wanda yake na pesa wanda yake. ²³Valeshiirya shindo sho ifuma gholoshi ya kitala ne shiende ko yoshua na vandu vose va israeli valeshibuswa ushangunyi lo yahwe.²⁴Najo yoshua na waisraeli yose anduamu anacho valemwirya akani mwana o zera napesa na ikoti na kiande kya dhahabu vana na vepu vake ngumbe sake masiikonyi vake kitala kyakye na kilakindo evekei nasho na vakashiende ata ibotonyi ja akori.²⁵Najo yoshua kaamba ngikyo sumbua? inu yahweh apekutesa naigwe waisraeli vosevaka mkava ko magho vavavkavakora vose modo na vakavakava magho. ²⁶Najo vakadera uye yake kitimbiri kidue kya magho ambayo vakeri mpaka inu yahweh kalekeja kwacha nyashi yake najo basi rina andu ho jikava akori ata innu.

Chapter 8

¹Yahweh kwamwongoja oshua ulaogwe uladumbukwe moo irya vandu va shida anduamu na igwe dojeni idambuka ai lambwa ngamdera maokoni vapo mangi o ai vandu vake riwake na orika lwake. ²Mpeuta kavi ipo ai na mangi wake chakundu mlembuuta ko yeriko na angi wake ila keri mperiya nyara na mfugo kokitevi yanu mkudomare ko mashambulizi ye ovija numa yamri.''³Najo yoshua kaimkana ne vairya idambuka ai vandu vose va shida najo yoshu kairya vandu shiku makumi varadu vaode pinya navatingidye nyalevaduma vadambuke kigheri kya kiyo. ⁴Nyalevavia, lambwa mpelaa ko hali ya mashabulizi ye ovija dhidi ya mri ko numa yake u ladambuke kwacha mnu ya mri kake inywe vose mve tayari.⁵Inyi na anduamu vandu vose vemeva anduamu nainyi jipeuserijamri nakigheri vapehs ejingija ise jipe vakambiya chakundu jileuta iho kuvoka. ⁶Vapefuma nja najikambire mpaka iho jipeva jimevamburwa kwacha mnu na mri vapeamba vapejikambira chakundu valeuta mara ya nshingo kudo jipevakambira nedambuka kwacha. ⁷Njo mpedoja ifuma andu mvekurikye na npeudaha mri yahweh makilunga wanu ape vaninga maokonyi vanu.⁸Lambwa ngamevavivia mkameudaha mri mpeukora modo mpeuta wa kihei mpetiii agizo jilefunuwa katika kidedo kya yahweh.'' ⁹Yoshua kavaduma n vaadambka anduye ovija na vakarika kati ya betheli na ai andu ko magharibhi yoshua kalaa gholoshi nyi ya vandu kiyo kija.¹⁰Yoshua nyaletukwa kitalanga churu akava andaa tayari wanajeshi vake yosua na vasuri va israeli valeshambuliwa vandu va ai. ¹¹Vandu vose shida vavekeri anduamu nacovaledoja ne ushikya mri valese rya kufui na mri na vakakavya kambi andu ko kaskazini ko ai kuveode na iboto kati yavo na ai. ¹²Nyaleirya vandu veshikye shiku sitano kudi na kavadera andu ko yeovija katika uvavi lo magharibhi mo mri kati ya betheli na ai.¹³Valepanga wanajeshi vose jeshi jidue katika uvari lo kaskazini mo mri na varingi vnuma uvali lo magharibi o mri yoshua yale laa kiyo kija. ¹⁴Na evekeri elambwa ijo mangi o ai icho anduamu na jeshi jae valefum movinyi idambuks ndeshambulia katika eneo jilekabili ibotoja dhu yordani elemanyapo ke uveode na shambaulii je ovija jeveka jinavedeja jisha mbulie ifuma ko numa ya mri.¹⁵Yoshua na waisraeli vvose valeidikija vavenyi ilemwa ushangunyi lwanu na vakakam mbijiya iyelekea batenyi. ¹⁶Vandu vose vakeri mrinyi valedikirwa ko anduamu vadambuke ushangunyi lwavo, na valedambuka ushangunyi lo yoshua nako njisi yo valeburwa kwacha na mri. ¹⁷Kuveode nama na mndu emeinginya ai na betheli ambaye emedambuka nnjapo ivavadya waisraeli vakafuma na valeutija mri uwarye.¹⁸Yahweh kabia yoshua orosana ipumujo uwode mokonyi kwapo idambukya ai mekoja ngaiingira ai makonyi kwapo.'' yoshua kaorosana ipumu eveode maokonyi kwake idakya mri. ¹⁹Wanajeshi vemekurikye ko hali ye ovinjya valefuma movijiya valefuma movinyi katika iyeneo javo kinna tu erosana koko kwake valeke mbiya resi neinginya mri ne udaha nakomovinyi vakakora modo mri.²⁰Vandu va ai vale ghaluka ne lambwa numa va leona musu ifuma katika mri unedoja idambuka ruveu na valedimatoroka ko njia iii ana iyapo mekoja wanajeshi wa israeli vameka,biya katika batenyi luaha valeuya ivakabili vaja vene vavadya. ²¹Na kigheri yoshua na israeli yose veona ke vandu veovija vameudaha mri ko msu uve keri unedoja valeghaluka numa nevaagha va ndu va ai.²²Na wanajeshi vengi va israeli vaja vemeinginya numbenyi ya ri valefuma nja il iva shambulia kudo vandu va ai valeadwa gholo si ya majeshi va israeli baadhi ko uvari uja. ²³Kake valemdera mangi o ai ambapo valemdaha arukye najo vakamwende ko yoshua.²⁴Ivekeri ade ya israeli vamemarija ivaagha vakanyi vose va ai katika uwanda kufui na batenyi andu valevavavadya na baaday ivo vose ata ija o mshingo vemarija ilaa ko ncha ya ipanga. ²⁵Vaja vose valepa furi cho vavekeri vandu shiku ikumi na ivi ghomi na vaka vosenyi vandu va ai. ²⁶Yoshua eleulema koko kwakepo ambapo nyeve ughorwe kunu eneada kichakari kyakye mpaka aja emarijateketesa kabisa vandu vose va ai.²⁷Waisraeli valeirya tu nyamandu na nyara ifuma katika mri kkitevi yavo vavenyi chakundu yahweh ekeri amemduma yoshua. ²⁸Yoshua nyaleikora ai neighalusa iva kitimbiri kya mbako nyi andu kuetiwa ukivenyi ata inu.²⁹Nyale mnenekera mangi o ai uye ya kidi mpaka kiukwanyi na mbari ukeshikya idona yoshua nyalevaduma na vakaufuna osese o mangi va kausosa wanda ya kidi ne ukumba ushangu nyi lo malango ya mri ipo vakadera kitimbiri kidue kya mgho uye yake kitimbiri kyo kilebaki ipo mpaka inu.³⁰Najo yoshua kashumba kileta ko yahweh, makilunga o israel katika ja ebali, ³¹Chakundu musa mdumwa o yahweh elevaduma vandu va israeli chakundu ilereghwa katika kitabu kya sheria ya musa kitenyi kya magho valape okywa ambao uye yake kuveode nama mndu yoyose emeduma zana sa menya na nnyale mfuniya yahweh sadaka ya amani. ³²Na ipo nyaleregha uye ya magho nakala ya sheria sa musa ushangunyi lo vandu va israeli.³³Waisraeli vose vasuri vavo na vaamuzi wavo valeimkana katika sehemu sivi sa ibaruku ushanguyi lo valishi na walawi ambapo ve nejivava ibaruku ja kiaga ja yahwe vaghenu anduamu na vaonika nusu yavo valeimkana ushangunyi lo ifumbu gerizimu na nusu valeimkana mbora vandu va israeli chakundu musa mdumwa o yahweh elevaduma iho kuvoka.³⁴Baada yaivo yoshua nyalesoma shidedo shose heria mbora na mbiagho chakundu shireghwa katika kitabu kya sheria. ³⁵Jilesalia nam kidedo kimu katika yose ambao musa elemaduma yshua abapo jilesomwa po ushangunyi lo isanga jawa israeli jileengerijiwa vaka vana va nina na vaghenu venedamiya gholoshi yavo.

Chapter 9

¹Najo vamangi vose venedamiya ngaliko ya dahu yordani katika orika lo ifumbu na katika orika lo wanda katika pwani ya oli balubalunyi ndue ushangunyi lo lebanoni wahiti waamori wakanaani waperizi wahivi na wayebusi. ²Iva valelungana anduamu wanda ya iva vaso jimu iteshwa shiida ya yoshua na israeli.³Veichwa vakanyi va gibeoni uye ya shindo eleshiuta yoshua katika yeriko na ai, ⁴Valepanga mpango olemba valedambuka chakundu vambele valeiri magunia veme chakaa nevadera uye ya isirikonyi valeirya kavi shiriba shemechaka ne ranuka randuka na shirindwe. ⁵Valerarika madendenyi kwavo shadu shemekwa netochitachika na valerarika nguvo makuukuuu sirandukye randukye na ibofulo yose katika shombo ivekeri iyomye na iyode ifundo.⁶Najo wakadambuka ko yoshua katika kombi ipo galigali wakambila icho na vandu va israeli vakaongwa,'' ⁷Jikeri kyaro ifuma orika lo kwacha basi utenyi kiaga naise vandu va israeli. Wakavaongoja wahivi lamda mnadamiyo kufui na ise kuda jipedima uta kiaga nainywe? ⁸Wakamwongoja yoshua ise nyi vedumwa vapo yoshua kavavesera inywe nyunga nguku mnafumiya?⁹Wakambia vedumwa vapo vamecha iha ifumiya orika lo kwacha kokitevi ya rina ja yahweh makilunga wapo jaihwa habari imuhusu na ihusu kilakindo elkiuta misri- ¹⁰Nnakila kindo elekiuta ko vamangi vavi va waamori katika uvari lungi lo yordani ko mngi sihoni o shiboni na ko ogu o bashani evekeri katika ashitarothi.¹¹Vasuri vedu na vakanyi vose va orika lodu valejivia iriyenyi kyeja maokonyi vanu ko kitevi ya kyaro dambukenyi mkako jane navo najo mvavie, ise nyi vedumwa venu utenyi kiaga anduamu na ise.'' ¹²Ichu nyi ubofulo janu jeirya uveode modo ifuma katika numba sedu katika furi ja jefuma icha kwanu kake luaha lwambwa yava iyomiye na yaada urmba. ¹³Shiriba ishi jeichurisha shikava shishya na lambwa luaha shinadoa nguvo sedu na shadu shedu shimekuana shava masarasara kokitevi ya kyaro kilehe.''¹⁴Ko ikyonwaisraeli wakafuna sehemu ya sheja shavo kake valeuta kudo bila immbesera yahwh kimatika navasongoje. ¹⁵Yoshua kauta amani anduamu navo ili vadamiye vasangoru va vandu navo kavi vakaavaa pia.¹⁶Furi siradu baada ya waisraeli wita kiaga anduamu navo valemanya ke vavekeri nyi vandu vakufui wavo na ke valedamiya kufui navo. ¹⁷Najo vandu vaisraeli waleenda kyaro ne shika katika miri yavo katika furi ya karadu miri yavo ivekeri gibeoni kefira eerothi na kiriathi yerimu.¹⁸Vandu va isreli valesha mbulipo kokitevi vasogoru wavo wavekeri vamevaapia ushangunyi lo yahwe makilunga o israeli waisraeli vose vavekeri vananunguna kiume vasongoru wavo. ¹⁹Kake vasongoru vose valevaongoja vandu vose va israeli jaapa ko yahwe, makilunga o israeli kokitevi yavo na luaha jipedima vanyarapo.²⁰Iki nyikuo jipevautiya jipevatia vadamiye kimatika jiepuke ghadhabu ambayo ipedima icha uye yedu ko kitevi ya kiapo jilevaapia.'' ²¹Vasongoru vakavaonoja vandu vadenyi va damiye.'' kudo wagibeoni vakava vatema nngu ne vedaha mringa o waisraeli vose chakundu vasongoru valeamba uye yavo.²²Yoshua nyalevadikira ne vaongoja ngiki mlejilemba kigheri mleamba jikeri kwa cha mnu na inywe kigheri mnadamiya ihaiha gholoshi yedu? ²³Na kokitevi iki molaaniwa navailale yanu mpeva vasinga furi sose vaja veche teme nngu daha mringa ko kilevi ya numba makilunga okwa.''²⁴Valemtawalwa yoshua ne amba nyiko kilevi vemwa vapo valeongojwa ke yahweh makilunga wanu elemduma musa mdumwa wa ivaninga inywe orika lose ne vateketesa vakanyi vose va orika ushangunyi lwanu kudo jileogwa koitevi yanu ko maisha vedu. ²⁵Nyikyo kitevi jileuta jambo jii lambwa luaha mnajimiliki wanda ya utawala wanu kykyose kikerikicha na loi kwanu mpejiutiya uteny.''²⁶Najo yoshua kavautiya kudi nyalevafu na katia udue o vandu va israeli na waisraeli walevaaghapo. ²⁷Furi cho yoshua nyalevauta wagibeoni vatema nnu vedaha mringa ko vandu wavo, na ko kiletenyi kya yahweh adi inu katika andu nesayahweh echesambura.

Chapter 10

¹Ikava adonisedeki mangi o yerusalemu elei chwa yoshua ameidaha ai na nyaite ketesa kabisa chakundu elemarya utaipo yeriko na mangi wake na nyaleichwa chakundu ambapo vandu va gibeoni valeuta amani na vandu va israeli na venedamiya gholoshi yavo. ²Vandu va yerualemu valeogwa mnu kokitevi gibeoni uvekeri mri mdue chakundu umu o mri o kimangi ivekeri ndue kuliko ai na vandu vake vose vavekeri nyi mashujaa vaode pinya.³Kudo adoni zedeki mangi o yerualemu nyaledumwa kidedo ko hohamu mangi o hebronina ko piramu mangi o yarimuthi na ko yafia mangi o yarimuthi na ko yafia akishi nako debiri mangi o egulonu: ⁴Mche kowa na mngitarame jiingije gibeo ni kokitevi ngiki yauta amani anduamu na yoshua na vandu va israeli⁵Vamanya vatano va waamori o yerusalemu mangi o hebroni mangi o yariuthi mangi o akishi na mangi o eguloni valeda mbuka ivo anduma na majeshi yavo yose valepanga andu kwavo kinume na wagibe oni na vakavaingi.⁶. Vandu va gibeoni valevaluma kidedo ko yoshua na ko ijeshi ipo giligali valeamba mbovinyi inyi! mlaufune moko wanu ifuma ko vedu mwa venu njonyi movingi mjiokoe mjitarame kiteviva mangi vose va waamori vanedamya katika orika lo ifumbu vamekusangiirya anduamu kimatika vajingije. ⁷Yoshua nyaledoja giligali icho na vandu vose va shida naho na vandu vose veche kavana.⁸Yahweh kamwongoja yoshua ulavaogwe ngava dera vose kokonyi kwapo kode ata umu wanu apedima tiricha mashambulizi vapo.''⁹Baada yedambuka kiyo kisima ifuma giladi kinina yoshua kavaada. ¹⁰Na yahweh kasangirainyna vavichwa ushangunyi lo israeli ambapo valevadiya njia iche dambuka bethi horoni navo valeaghwa katika njia ichedambuka azeka na makeda.¹¹Na kigheri vanakambinya ifumo ko waisraeli wa nda ya ifumbi bethi horoni yahweh nyale kumba magho madue ifuma ruveu uye yavo wose katika njia ineda mbuka azeka navo va kapa vandu valeaghwa ko magho vavekeri va foje mnu kuliko vaja valeaghwa ko magho ipanga ja vandu va israeli.¹²Najo yoshua kamwongoja yahweh katika furi isa yahweh alevavaninga vandu va israeli iida waamori iki nyikyo yoshua eleamba ko yahweh ushangunyi lo israelu mbari uimkane katika iboto ja aijaloni.''¹³Mbari ukaimkana na mroi ukatila dambuka mpaka taifa jilelipisa kitva ya vavichwa vavo e iji jilareghwa katika kya yashari? mbari uledamiya gholoshi ya ruveu jiladona ko furi msima kudi. ¹⁴Ilemefimiye furi ingi chakundu iyo po kabla ana ade yake kigheri yahweh elelikija iru ya mndu mekoja yahweh nyekeri euta shida kilemi ya israeli.¹⁵Yoshua israeli yose anduamu nacho valeuya kambinyi ipo giligali. ¹⁶Basi vamanyi vaja vatano vavekeri vemedicha ikurika ivo vavenyi katika mbako ipo makeda. ¹⁷Taarifa silemshikya yoshua ideda vamangi vatano vapatikana vakurikye katika mbako ipo makeda!''¹⁸Yoshua kaamba tindikrnyi magho madue katika kichi kya mbako na mdere wanajeshiho kimatika vavaringenyi. ¹⁹Mlasighake ne damiya inywe mvenyi bali vavadienyi vavidienyi vavichwa vanu ne vaingijya ifuma ko numa mlavarusu iingiya katika miri yavo mekoja yahweh makilunga wanu nyavadera katika moko wanu.''²⁰Yoshua na vana waisraeli vavekeri vamemwamarija ivaagha ko iyagha jidue mnu mpaka aja vekeri vateketeswa hee vandu vachache tu veona vamedicha valeshika miri ya ikarwa. ²¹Najo jeshi jose jileuya ko yoshua jiveod amani katika kambi emekara amba ata kidedo kimu kinume na vandu va israeli.²²Najo yoshua kaamba rugwenyi kichi kya mbako vafunenyi nnja uvaende kokwa iva mangi vatano.'' ²³Valeuta chaundu yoshua eleongwa valevaende vamangi vatano katika mbako mangi o yerusalemu mangi hebroni mangi o yarmuthi mangi o yakishi na mangi o egloni.²⁴Na evaende vamangi ko yoshua nyaledikira kila mndu o israeli na nyalevaongoja maakida va wanajeshi vemedambuka shidenyi anduamu nacho vadenyi madende vanu uye ya njingo savo najo vakacha nevada madende vavo uye ya njino savo. ²⁵Najo akavaongoja mlaogwe nama iraghadika uwade ngoo ndue na yetingide na iki nyikyo makilunga apekiuta ko vavichwa vanu vose ambavo vapekavana navo.²⁶Najo yoshua kavaingija ne vaagha vamawangi nyale nenekera uye ya shidi vose vatane vale nene kera uye ya shidi ata kiukwanyi. ²⁷Yeshikya kiukwanyi yoshua nyalefuna maagizo navo valevasosa wanda ya shidi najo vakavakumba katika mbako ambapo vemekurikye ivo va venyi valedera magho madue uye ya kichi kya mbako magho vo vakeri aja adi inu jii.²⁸Na ko namna ii, ko furicho yoshua nyaleuda ha mri o makeda na mangi wake nyalevaagha vandu vose ipo ko ipanga pamija na mangi wake nyalevateke tes vose chee anduamu na kila kiumbe kirukye kivekeri ipo na kuveode nama na umu e,esalia po elembuutiya mangi o makeda nyi sava sava na kija elembbuutiya mangi o yeriko.²⁹Yoshua na israeli yose valeida makeda neshika libna na ipo valenginya katika shiida dhidi ya libna. ³⁰Yaheh kavi kaivikya katika moko o isreli anduma na mangiwake yoshua nyaleingija kila kiumbe kirukye numbenyi yake o upanga eletia nama mndu umu arukye elembuuti ya mangi na kija kija elembu utiya mangi o yeriko.³¹Ade yoshua israeli yose anduamu nacho vale doja ifuma libna ne dambuka lakishi valeka va kambi kufui nacho ne uta shid dhidi yake yahweh nyaleivikya lakishi katika koko ko israeli. ³²Yioshua nyaleidaha katika kufi ya kavi nyale iija ko ipanga kala kiumbe kirukye kivekeri nu mbenyi yake, chakundu eleuta ipo libna.³³Najo horamu mangi o gerezi nyale mwinija icho na jeshi jake mpaka aja kuveode namanamndu ataumu emesaliapo.³⁴Baada ya iho yoshua na israeli vose valefuma lakishi ne dambuka egloni valekava kambi ufui nacho vakauta shiida idhidi yemuida icho, ³⁵Na mfurisho vakaidaha valedaha valeukava ko ipanga neteketesa kila mndu numbenyi yake chakundu yoshua elembuuta ipo lakishi.³⁶Najo yoshua na israeli vose vakafuma egloni nedambuka hebroni vakateshwa shiida dhidi yake. ³⁷Valeudaha mri vaagha koipanga vandu ngonyi yake anduamu na mgani wake isanhiraniya na shiongo shose shimte ngetye valeteketeza chee kila kiumbe kirukye numbenyinyake valetia ata mndu umu emesaliapo nyi chakundu kija yoshua eleiutya egloni nyaleiteketesa chee, na kiumbe kirukye ngonyi nyake.³⁸Baada ya iho yoshua nyaleuya pamoja na eshi jose ja israeli anduamu nacho vakaenda kyaro debiri ne utashida dhisi yake. ³⁹Nyaleudaha mri na mangi wake, andumu na shiongo shake sha kufuu valevaagha vose ko ipanga na valetekesa kila kiumbe kirukye ngonyi yake joshua eletia nama ata umu arukyepo chakundu eletia k hebroni na mangi wake na chakundu eleuta ko libna na mangi wake.⁴⁰Yoshua nynaleuwida orika lose orika lo ifubu negeu orika orika luarye na orika lo ifumbu negeu oika kuveode nam mangi umu elesigha ka anikyepo kati ya mangi vake vose kouloi nyaleteketesa kila kiumbe kirukye chakundu yahweh, makilunga o israeli elemduma. ⁴¹Yoshua nyalevaagha ko ipaanga ifuma kandeshi barnea adi gaza na orika lose lo gosheni ata gibeoni.⁴²Yoshua nyalevadaha vamangi vose va na orika lwavo ko kigheri kimu kokitevi yahweh makilunga oisraeli nyale kavaa kokitevi ya israeli. ⁴³Baada ya iho yoshua na waisraeli vose pamoja nacho valeuya katika kambi ipo giligali.

Chapter 11

¹Basi ik eichwa ivaa yabini mangi o hozori nyaleduma kededo ko yordani yobabu mangi o madonina ko mangi shimroni na mangi o akshofu. ²Nyaleduma kavi kidedo ifumbu ja kaskazini mo orika katika uoto ja dahu yordani kusini mo ki nerethi kaika orika luarye na katika lo ifumbu ja dori idambukya magharibi. ³Kavi nyaleduma kidedo ko wakaanani vakeri mashariki na magharibi waamori wahiti waperizi wayebusu katika orika lo ifumbu na wahivi kufui na ifumbu hermoni katika orika lo miipa.⁴Vavwachwa wavo vose valefuma anduamu navo wangeshi vafoje mnu, iitala jaro ivekeri nu, na aghari. ⁵Vamangi vos va valekojanakatika kigheri vemepangiwa na vale kava kambi katika mringa o mromu kimatika ikavana shida na israeli.⁶Yahweh kamwongoja yoshua ulaogwe ushangunyi lwavo mekoja kigheri chaiki vapie vpeidosa madende va matiko vavo na upevakora modo maghari vavo. ⁷yoshua na vandu vose va shiida valefuma inna vakashika katika mringa o meromu, na vakavaingijya vavichwa.⁸Yahweh kavadikira vavichwa katika moko o israeli na avakavakava ko ipanga na vaka vavadya mpaka sidoni missre foti maimuna ko iboto ja uvari lo mahariki valevaagha vose ata umu eleti wa arukyepo. ⁹Yoshua alevautya chakundu yahweh alemu ongoja nyaledosa madende va matiko na maghari kavakora modo.¹⁰Ko kigheri ko yoshua nya.euya ne lkauda ha mri o hazori nyalemuagha mangi wake ko ipanga hazironyuvekeri mdo omangi isi sose. ¹¹Valevakava ko ipanga kila kiumbe kirukye kivekeri ipo nyale shikemb shiteketewe kudo kuveode nma kiumbe kirukye kiletiwe apo najo nyaleuora modo hazori.¹²Yoshua nyaleidaha miri yose ya vamangi va nyalevadaha kavi vamangi vake vose kavakava vose ko ipanga nyaleuteketeza chee ko ipanga chakundu dumwa o yahweh aleduma. ¹³Wairaeli valeora modopo mri wowosepo gholoshi ya mri ileshinyumbiwa uye ya shifumbu sha shifusi sha maifu ilakeri hazori mricho umonyi ncho yoshua ambao ale ukora ko modo.¹⁴Jeshi ja israeli jileiriya nyara ifuma katia miri anduamu na mifugo ko kitevi yavo vavenyi valevaagha kila mndu ko ipa nga adi aja valepa vavenyi ose kuvede nama kiumbe kirukyepo kiletiwa kirukye. ¹⁵Chakundu yahweh eleduma mdumwa o musa na ko namanayo yo, usa ale mduma yohua na ko shindo shose shose shia yahweh elembia musa yoshua aletia uta ata ijambo jimupo.¹⁶Yoshua nyaleitwaa orika lo lose orika lo ifumbu negevu orika lose lo gosheni orika lo shifumbu shinina boto ja dahu ordani orika lo ifumbu lo israeli na orika luariye. ¹⁷Ifuma ifumbu halaki kufui na edomi idambu kiya kaskazini adi baali gadi katika iboto kufui na lebanoni wanda ya ifumbu hermo ni nyalevadaha vamangi vake vose ne vaagha.¹⁸Yoshua nyalekavana shida na vamangi vose ko kigheri kileghye. ¹⁹Kuveode nama na mri umu uleuta uha na jeshi ja israeli ilakeri wahivi venedamiya gieoi israeli iletwa miri yose imesalia ko hiida. ²⁰Mekoja nyekeri nyi yahweh ambaye nyekeri ameiuta iyoma ngoo savo kimatika vadoja neuta shiiida ye dhidi israli kimatika ke nadime angamiza chee netia valora makene chakudu elemnduma musa.²¹Najo yoshua kacha ko kigheri kija na nyalei yanga anakimu nyalevauta iva katika orika lo ifumbu ipo hebroni debri anabu na katika orika lose lo yuda na katika orika lose lo ifuma ja israeli yoshua nyalevaagha chee anduamu miri yavo. ²²Kuveode nama na umu ovandu va anakimu eletiwa katika orika lo israeli ilakeri ipo gaza gathi na ashidodi.²³Kudo yoshu nyaleudaha orika lose chakundu yahweh elemuongoja musa yoshua nyalevaninga israeli cha urithi kila mbari ileningwa andu kwake najo orika lukato lukatona bila shiida.

Chapter 12

¹Luaha iva nyivo vamangi va orika ambapo vandu va israeli valelemwa waisraeli vale irya miliki ya orika katika uvari lo mashari ki mo yordani andu ambapo ruva jichefu miya ifuma iboto ja dahu amoni adi ifumbu hermoni na orika lose lo araba idambu kiya kusini. ²Sihoni mangi o waamori nyaledamiya katika heshiboni nyaleitore ifuma aroeri isa shikeri uye ya nusu ya gileadi isok mpaka dahu yahoki katika mpaka o waamori.³Sihoni kavi nyaleitore uye ya araba mpaka olubalubalunyi ya kenerethi idambuka mashariki idambukiya olubalunyi ya araba olubalubalunya ya monyo uvavi lo mashariki adi ipo bethi yeshi mothi na u vari lo kusini iyolongiya wanda ya mitere mko mo ifumbu pisiga. ⁴Ogu mangi o boshai umu kati ya vaja vale sighaka ko rephaimu enedamiya ipo shatarothi na ederei. ⁵Nyaleeitore uye ya ifumbu hermoni saleke na bahani yose adi mpaka vandu va geshuri na wamakathi na nusu gleadi adi ishika mrasa o sihohi mangi o heshboni.⁶Musa modumwa o yahweh na vanduva israeli vavekeri vamevaida na modumwa o yahweh nyalevaninga orika chakundu mao o wareubeni wagadi na nusu ya mbari ya manase.⁷Iva nyivo vamangi va rika ambapo yoshua na vandu va israeli vale vaida katika uvavi lo magharibi mo dahu yordani ifuma badi gadi katika iboto kufui na leba noni adi ifumbu haaki kufui na edom yoshua nyaleapa orika ya israeli kimatika na miliki. ⁸Nyalevaninga orika lo ifumba luariye araba sehemu so sa ifumbu nyika na negevu orika lo wahiti waamori wakaanaani wapeizi wahivi na wayebusi.⁹Vamangi va vavekeri vamangi va yeriko angi o ai ikeri kufui na betheli, ¹⁰Mangi o yerusalemu, ¹¹mangi o enaimu, Mangi o yarmuthi mangi o lakishi, ¹²Mangi o egloni mangi o gezeni,¹³Mangi o deberi mangi o gederi, ¹⁴Mangi o horma mangi o aradi, ¹⁵Mangi o libana mangi o adula, ¹⁶Mangi o makeda mangi mangi o betheli,¹⁷Mangi o tapua mangi o hefedi, ¹⁸Mangi o afeki mangi o lasharoni, ¹⁹Mangi o madoni mangi o hazori, ²⁰Mangi o shimroni meroni manhi o akshafu.²¹Mangi o taanaki mngi o megido, ²²Mangi o kedeshi mangi o jokineamu katika karmeli, ²³Mangi o dari ko nafutali dori mangi o goyi mu katika giligali, ²⁴Mangi tiniza ko andumu vose vamangi vekeri nyi makumi varadu na imu.

Chapter 13

¹Lwaha yoshua nyekeri msuri kighesi yahwe alembiya umeva msuri kake bado kode orika luduwe lo irya.²Orika lulesigha ncho ichu nu mukowa yose ya wafilisiti na mkowa uja o wageshuri, ³( Ifuma shihori ikeri mahariki mwa misri kivari kya kaskazini edambula mpaka mrasenyi o ekroni inesarya eva nyi masolo wakanani vamangi vatanu va wafilisiti vaja va vamangi va nyekeri nya waavi.⁴Katika uvari o kusini nyilebaki orika lwose lo wakanani na meara isa yekeri nya wasidoni na meara isa yekeri nya wasidoni mpaka afei mpaka marasenyi o waamori; ⁵Orika lo wagebali lebanoni idambuka uvari lo mapambazuko va ruva ifuma baali gai wanda o ifumbu hermoni mpaka lebo hamathi.⁶Najo venyeji vose va orikenyi lo ifumbu ifuma lebanoni mpaka misrefothi maumu anduwamu na vandu va sidoni ngapavadi chura oshangunyi lo varingi va israeliuve na uloi ovandinga waisraeli orika cha urithi chakundu ngale kuitanava. ⁷Uuuvave orikalu cha urithi okabala tisa na nusu ya kabila ya manase.⁸Anduwamu nusu ingi ya kabila ja manase wareubeni na magadi vameidiva ewadija urithi wavo uja mua alevangya katika uvario mashariki ya yordani, ⁹Ifuma aroeli ikeri katika ngalama ya iboto ja dahu ya amoni na sangiranya na mri ua ukeri gholoshi ya iboto ko ukanda ko wose o medeba mpaka diboni;¹⁰Miri yose ya sihoni mangi o waamori nacho nyaleutayo katika heshiboni mpaa mrasenyi o waamori. ¹¹Gileadi na mrasa o wageshuri na maakathi ifumbu jose ja hermoni bashoni yise mpaka saleka; ¹²Umangi wose o ogu katika bashani aleitorye katika ashitarothi na edreni iva nyivaja valesaghaka ko refaimu vaja musa alevakava na evadichinga kwacha.¹³Kake vandu va israeli valevadichira age shuri nama wamakathipo ngatake wageshuri na wamakathi vakenedaninya makidiya waisraeli mpaka inu iji.¹⁴Kabili ju walawi jimonyi jileningwa withu na musapo urithi wavo nyi sadalka sa yahweh makilunga o israeli silefuniwa komodo chakundu makilunga alemuitanava musa.¹⁵Mus nyalevavungwa urithi mbari ya rubeni mbari ko mbari. ¹⁶Mrasa wavo nyokeri ifuma aroeri uyeya ngalama ya iboto ja dahu ya arnoni na muri ukeri makidi ya iboto na wanda sose sa medeba.¹⁷Wareubeni valeningwa kai heshiboni na miri yake yose ikeri katika iboto ja iboto ja diboni na bamathi baali na bethi baalimeoni. ¹⁸Ma yahazi na kedemothi na mefaathi, ¹⁹Ma kiriathaimu na sibuma na zerethishahari uye ifumbu ja iboto.²⁰Wareubeni valeningwa kavi bethi peori isokya ja pisiga bethi yeshimothi, Miri yose ya wanda na umangi wose o sihoni mangi o waamori nacho nyekeri ameitorye ko heshiboni naho musa nyekei amemlemwa anduwamu na. ²¹Vasongoro va midiani evi rekemu zuri huri na reba mwana omangi o sihoni vaya vekeri vamedamya katika orikenyi.²²Kavi vandu va israeli vakamwagha ko ipanga baalamu mwana o beori nacho nyaleula shindo sha usavi goloshi ko vaja vale va wagha. ²³Mnasa o mbari ya rubeni nyi dahu ya yordani ichu nyicho mrasa wavo ichu nyokeri nyi urithi o mbari ya rubeni ulefunwa ko kila mbari anduamu na miri na shiongo shavo.²⁴Iki nyikyo musa aleliha mbari ya gadi mbariko mbari. ²⁵Mrasa wavo nyokeri yazeri muri wose o gileadi na nusu ya orika lo waamoni mpaka aroeli, ukeri mashariki o raba, ²⁶Ifuma heshiboni mpaka ramathi mizipe na betonimu ifuma mahanaimu mpaka mrasenyi o debiri.²⁷Katika ibotoja musa nyalevaningya bethi haramu bethi mimra sukothi na zafoni umangi uja ulesighaka o sihoni mangi o heshiboni anduamu na yordani cha mrasa katika andu ko wanda ko mshinga o olubalubalunyi o kinerethi ovari o mashaliki o ngalikoya ya yordani. ²⁸Ichu nyi urithi o mbari ya gadi mbari kombari anduamu na miri na shiongo shavo.²⁹Musa nyalevaningya urithi nusu ya mbri ya manase urithi nyulenigwa nusu ko mbari ya vandu va manase ifuma ko mbari avo. ³⁰Mrasa wavo nyokeri nyifuma mahanai mu bashani yose umangi wose o mangi ogu o bashani na miri yose ya yairi ikeri katika bashani miri akumu sita. ³¹Nusu ya ileadi na ashitarothi na edrei miri ya kimangi ya ogu ko bashani miri ii nyelivavya ko mbari ya makiri mwanao manase nusu ya vandu va makiri valningwa ko kila vana vavo.³²Ichu nyicho urithi uja musa alevavavya katika wanda ya moabu ngalikoya ya yordani mo mashariki yeriko. ³³Musa aleliha urithi o mbari ya lawi po koikyo yehwe o makilunga o israeli nyi urithi wavo chkundu alevaongoja.

Chapter 14

¹Waindaiya orika lusa wana va israeli valeiyadija cha urithi wavo ko orika lo ka naani urithi ichu nyulevavwa kwavo na eliazeri mlishi na yoshua wana o nuni na vasongoru va mbri ya akui o vana vavo kati ya vandu va israeli.²Urithi wavo nyulesaburwa ko kava kura ko mbari tisa na usu chakundu yahwa aleamba ko moko va musa. ³Kwakyo musa nyekeri amevanigya urithi mbari sivi na nusu ngalikoya ya yordani kake walawi valiningwa urithi wa wosepo. ⁴Mbari ya yusufu ko uloi sekeri mbari sivi manase na efraimu mama kuveode andu kwokose ko urihti valeningwa miri yedamya numbenyi yake anduamu na andu kojija ngube savo na kokitevi kya riziki savo. ⁵Vandu va israeli valeuta kudo chakundu yahwe alemdumwa musa kwikyo valeva ghwa orika.⁶Najo mbariya yuda ikacha ko yoshua ipo giligali kalebu mwanao mkeruzi kamwengoja noichi kija yahwe alembiya mua nindu o makilunga uye yapo na inyi ipo barnea. ⁷Ngeveode umri o mika akumi vana kigheri musa mdumwa o yahwe alengiduma ifuma kadeshi barnea echungusa orika ngalemdamadya tarifa kavi chakundu kiveurwa ngiute ko ngoo yakwa.⁸Kake vandondu valedambuka anduamu nainyi valeuta ngoo sa vandu sisangaruke ko iogwa kake inyi ngale mbadwa yahwe chee. ⁹Musa nyalekudega ko mfuri icho akadeda myiloi orika lua madende vapo valedambuka uyeake nyipeva urithi wapo na vana vapo ndarasi kokitei nyomshunga chee yahwe makilunga okwa.¹⁰Lambwa lwaha yahwe nyangide ra ngarukye ko aka makumi vana na itanu chakundu alededa kwanziya igheri kija yahwe chakundu alembi ya musa kidedo iki kigheri ikyo waisreli vekeri vanedambuka olukungunyi lambwa lwaha ko mfuri ichu oinu ngaode miaka makumi varadu na itanu. ¹¹Bado ata mfuri icho o inu ngaode pinya chakundu ngevekeri ko mfuri uja sa musa alengiduma pinya sakwa sa lwaha nyi sawa na pinya sakwa sa kigheri ija kokitevi kya mesa na kodambuka na icha.¹²Lwaha basi ngininga orika ilu lo ifumbu isa yahwe alengivikya kiaga ko mfuri iyo koikyo nyuleichwa ko mfuri icho eva wanakimu vekeri ipo ko muri yode ngome ipeva kinesa yahwe nyapeva anduamu nainyi mainyi ngapeva dichinga kwacha, chakundu yahwe alededa.¹³Majo yoshua kamrininga mbora kalebu mwana o yefune najo kamninga hebroni cha uriti wake. ¹⁴Kwaikyo hebroni ikava nyi urihti o kalebu mwana o yefune mkerizi paka inu iji kokitevi nyalembadya chee yahwe makilunga o israeli. ¹⁵Basi irina ja hebroni iho kwoka jekeri nyi kiriathi erba macho nyevekeri nyi mndu mdumwe gholosi ko wanakimu najo orika lukava na siya nama na mesa wai.

Chapter 15

¹Ivavanalo orika ko mbari ya vandu va yuda valeningwa ka ivadwa mbari savo ifuma uvari uvari okusini mpaka mrasenyi o edomu anduamu na ibata ja sinu jikeri kwacha munu idambuka kusini. ²Mrasa wavo o uvavi lo kusini nyuleivo kya mshingo o olubalunyi o monyi ifuma ghubha ikeri uvarilo kusiri.³Mrasa wavo ungi nyuledambuka uvari lo kusini lo ifumbu ja akrabimu naeda idambuka sini naidoja uvari lo kadeshi barnea, kufui na hezroni mpaka addari andu iho kulekulema ukadambuka karika. ⁴Myuleida katika azimoni ukadambuka dahu ya misri na mshingo nyokei ko olubalubalunyi ichu nyuvekeri nyi mrasa o kusini.⁵Mrasa o mashariki nyuvekeri nyi olubalubalunyi o monyo ko momu o yordani maa o kivari kya kaskazini nyuleivokya ko ghuba ya olubalubalunyi ko monu o yordani. ⁶Myuledambuka mpaka bethi hogla najo ukaida kaskazini o bethi araba najo ukadoja paka igho ja bohanu mwana o rubeni.⁷Koikyo mrasa uja nyuledambuka mpaka debiri ifuma ko iboto ja akori jika dambuka kivari kya kaskazini idambuka mpaka giligali isa ikeri mkabala na ifumba adumimu ikeru kivari kya kusini ko iboto najo mrasa nyule dmbuka mpaka ko nduva ya erushemeshi ukashika eni rogeli. ⁸Majo mrasa ukasoka mpaka iboto ja beru hinomu idambuka kivari kya kusini ko muri o wayebusi nyi yerusalemu majo ya iboto ja hinnu ko kivari kya magharibhi ukeri mshingonyi o ibotu ja refaimu ko kavi kya kaskazini.⁹Majo mrasa ukalandaha ifuma kidongolo kya ifumu mpaka nduvenyi ya nefutoa najo ukadoj ifuma iho uambuka murinyi ya ifumunyi ja efroni najo mrasa ukakulema ukadambuka baala nyipo kiriathi yearimu.) ¹⁰Najo mraa ukatengeta ukadambuka magharibi ko bala ukashiku ifumbunyi ja seiri, ukaidya evadya kivari kya ifumbu ja yearimu ko kivari kya kaskazini ( icho nyicho kesaloni), ukadambuka wanda mpaka bethi shemeshi najo ukauruka mpaka ngalikoya ya timna.¹¹Mrasa nyuledambuka kufui na ifumbu ja kaskazini ko ifumbuja ekroni najo ukalema ko ifumbuja ekroni najo ukalema ukangeta shikeroni najo ukaida ukadambuka ifumbunyi ja baala ifuma iho nyuledambuka mpaka yabneeli mrasa iya nyuleisija olubalunyi. ¹²Mrasa o magharibi nyuvekeri olubalu balunyi nduwe na mrasa wake ichu nyicho mraa utengetye mbari ko bari.¹³Ko idera kidedo kya yahwe ko yoshua kamninga kalebu mwana o yefune andu ko orikenyi ko gholoshi ko ,nari ya yuda kambaghuja ko gholoshi ko mbari ya yuda ko orika lo kiriathi arba isa nyinyo hobroni rba nyekeri nyi ndiye o anaki). ¹⁴Kalebu nyalevadechirya kwacha vana va anaki sheshai ahimani na talmani vana anaki. ¹⁵Nyaledoja ifuma aja kiba lya na venyeji va debiri iho kuvoka nyekedikirwa kiriathi seferi).¹⁶Kalebu kadeda mndu apeukava kuriathi seferi kauirya kapemningwa mwanakwa ovepu akisa nave mkake. ¹⁷Kagheri ikyo othinieli mwana o kenazi machake na kalebu nyaleuirya mri uja na kalebu kambiya akisi ngikyo uuri.¹⁸Majo baada ya isho akis kadambuka ko othinieli kamtereva na mtereve ndiye mdeme najo esoka ifuma ko isiri ko konyi jake kalebu kambiya akisi ngikyo uuri?''¹⁹Akisi katalwa mginingambora kya ikyo ume ngininga orika lo negevu ngininga kavi na nduva ya mringa na kalebu kamninga nduva ya uye na nduva ya wanda.²⁰Ichu nyokeri ncho urithi o mbari ya yuda valeningwa ivadya mbari savo.²¹Miri ikeri nyi omaso lo mbari ya yuda ko kivari kya kusini ni idambuka mraenye o edomu nyokeri nyi kabzeeli eda yaguri, ²²Kina dimoni adada, ²³Kadeshi hazor, ithunani, ²⁴Ziu telemu bealothu.²⁵Hazori hadata keriothi hezroni muri icho nyuemanyika cha hazori), ²⁶mamu shema molada, ²⁷Hazari gada heshimoni bethi peleti. ²⁸Hazari shuali beerisheba biziothia.²⁹Baala, limu, ezemu. ³⁰Eltoladi kesili horma. ³¹Ziklagi madimana sansana. ³²Lebaothi shililuhu aini na rimoni miri ii nyekeri makumi vavi yisa ko andumu kosangiranya na shiongo shake.³³Ko orika lukeri wanda ya ifumbu kivari kya magharibhi kuveoda na miri ya eshtaoli zora ashina. ³⁴Zanao ehiganimu tapua unamu, ³⁵Yarmuthi adulamu soko ezeka. ³⁶Shaaramu adithaimu na gedera ia nyiyo gederothaimu hesabu ya uri ii nyekeri ruji ikumi na nane anduamu na shiongo shavo.³⁷Zena hadasha migidagadi, ³⁸Dileani mizipa yokiheeli, ³⁹Lakishi bozikathi egloni.⁴⁰Kaboni lahnnamu kitilishi, ⁴¹Gederothi bethi dagoni naama makeda isabu ya mirii ii nyekeri ikumi na sita kosangirana na shiongo shavo.⁴²Libna etheri ashani, ⁴³Ifuta ashina neziu, ⁴⁴Keila akizibu na maresha ii nyekeri nyi iri tisa ukasangiranya na shiongo shave.⁴⁵Ekroni anduamu na miri na shingo shake shina ngeta; ⁴⁶Ifuma ekroni edambuka olubalu balunyi nduwe numba savo sose sisa sekeri kufui na ashidodi anduamu na shiongo shake. ⁴⁷Ashidodi na miri na shiongo shake shana itengeta ata ikashika dahu ya misri najo ikada mbuka oubabalubnyi nduwe anduana ukavida wake pwani.⁴⁸Ko orika lo ifumbunyi kod miri ya shamuri yatiri soko, ⁴⁹Dana, kiriathi sana isa nyiyo debiro, ⁵⁰Anabu eshitemo anmu, ⁵¹Gosheni holoni na gilo nyivekeri nuri ikunu na imu ukasangiranya na shiongo shake.⁵²Arabu duma ehani, ⁵³Yanimu, bethi tapua afeka, ⁵⁴Humta kariathi arba iyo nyinyo herbo na ziori nyeke ri miri tisa anduamu na shiongo shake.⁵⁵Maoni karmeli zifu yuta, ⁵⁶Yezreeli yokdeamu zanao, ⁵⁷Kaini gebeoni na timna nyeke ri nyi muri ikumi kosangiranya na shiongo shake.⁵⁸Halhuli bethi zuri gidor, ⁵⁹Maarathi bethi anothi na elitekoni ii nyekeri nyi muri sita anduamu na shiongo shake.⁶⁰Kiriathi baali icho rui kiriathi yearimu na raba ii nyivekeri nyi miri ivi andumu na shiongo shake. ⁶¹Ko ibatenyi kuveode miri ya bethi araba midini sekaka, ⁶²Nibushani nyi muri o monyo na eni gadi iinyekeri nyi muri anduamu na shiongo shake.⁶³Kake ko wayebusi venyeji va yenusalemu mbari ya yuda nama ledima avadihirapo ata kudo wayebusi vanedamya anduamu na mbari ya yuda mpaka inu iji.

Chapter 16

¹Orika valeningwa mbai ya yusufu nyilevokya katika yordani ipo yeriko ya mashariki ya nduva ya yeriko eidya batenyi lo ifumbu yeriko ukaidy orikenyi lo ifumbu ja betheli. ²Majo ukadambukka ifuma betheli mpaka luzi eida mpaka atarithi ikeri mokonyi va waarkiti.³Najo ikasoka wanda kivari kya magharibhi ikadambuka ikashika ko wayafuleti mpaka ukashika mrasenyi oloweri bethi horoni najo ikadambuka mpaka gerezi na ikashika katika olubalubalunyi. ⁴Nyivekeri nyiko njinya ii mbari ya yusufu yani manase na efraimu valeningwa urithi wavo.⁵Mrasa o mbari ya efraimu usa okeri umevavinya ko mbari savo nyokeri kudmras o urithi wave ko kivari kya mashariki nyokeri nyi atarothi ada uleidoja edambuka bethi horoni ya uye. ⁶Ma ifuma aja ukadamuka mpaka katika olubalubalunyi ifuma mikimethahti ko kivavi kya kaskazini nyulekulema kivari kya masharikiidambuka taanathi shilo na eida ngalikoyake katika kivari kya mashariki ukashika yanoa. ⁷Najo ukasoka ifuma yanoa paka atarothi nampaka naara najo ukashika yeriko najo ukadamya katika yordani.⁸Ifuma tapua mrasa nyuledambuka ko kivari kya magharibhi mpaka dahu ya kanana nyuleisya kaka olubalubalunyi iu mbari ya efraimu ulevaghwa ko mbari savo. ⁹Anduamu na miri yavo ilesamburwa ko kitevi kya mbari ya efraimu yekesi numbenyi ya urithi o mbari ya manae miri yase anduamu na shiongi shake.¹⁰Kake valevadichira wakanaani vajavaledamya katika gezeripo lwaha wakaanani vanedamya numbenyi ya efraimu mpaka inu iji kake vandu iva valeutwa kuwa vapagasi.

Chapter 17

¹Naichu ncho mgao orika ko kitevi kya mbari ya manase nyekeri mwa o kuvoka o yusufu ia yekeri kya makiri mwana o kowoka o manase nacho va makiri valerungwa orika lo gilieadi na mndu mesa. ²Orika lulesighaka lulesighaka luleningwa mbari ya manase valeningwa ko mbari savo maso nyi abi ezeri iteleki asrieli shekemu heferi na shemida iva vekeri nyi vana va ghoni va manase mwanao yusufu valevadwa na mbari savo.³Majo zelofehadi mwana o heferi mwana o gilieadi mwana o makiri mwano manase vaveode vana vaghomipo ila nyeveode vana vavaka tu ma marina vavana vake vavaka vekeri nyi mahula noa hogla milka na isra. ⁴Vakabadya eliazeri mlisi yoshua mwana o nuni na vasongonu vakadeda yahwe nyaleniduma mua najininge urithi odu anduamu na vasacha vedu majo koiyadanya agizo ja yahwe kavavo va vandiyavo.⁵Manase yalenigwe andu ikumi sa orika katika giliaadi na bashani isa ikeri kivari kingi kya yordsni. ⁶Kokitevi kya vepu va manase valeadija anduan na vana vake va ghonu orika lo gilieadi lulevaghwa ko mbari ya manase vajavalesighaka.⁷Mrasa o manase nyuleivokya asheri mpaka mikimethali usa ukeri masha riki ko shekemu majo mrasa ukadambuka kivari kya kusini ko vaja va valedamya kufui na nduva y tapua. ⁸( Orika lo tapua lokeri lo manase kake murio tapuo mrasa omanaese nyokei nyi omaso lo mbari ya efraimu).⁹Najo mrasa ukasooka ukadambuka dahuya kan miri ii nyakusini ko dahu gholoshi ya miri ya manase nyekeri nyi omaso lo efraim mraso o manase nyokeni kivari kya kaskazini ya dahu na orika nyuleshika olubalubalunyi. ¹⁰Na orika lekeri kivavi kya kusini lo eri lo efraimu na orika lukeri kivari kya kaskazini okeri lo manase olubalu balunyi nyekeri nyinyo mrasa ko kivari kya kaskaszini nyuleshika mpaka asheri na kivari kya mashariki iakari.¹¹Kavi ko isakari nako asheri manase nyeveode bethi sharu na shiongo shake ibleamu na shiongo shake venyenji va dori na shiono shake venyeji va dori na shiongo shake na venyeji va megido na shiongo shake na muri o karadu nyi nefethi). ¹²Kake mbari ya manase iledima adamija miri iyo po ko ikyo wakanani valedamya katika oikeyni ilu.¹³Ata kigheri vandu va israeli valewada pinya munu vale vadichi rya kwacha ila valevavika vakavava masunga.¹⁴Majo vana va yusufu vakambinya yosuwa vakadeda ngiki ojirunga mgao umu o orika na andu kumu kokilevi kya urithi kokikyo jikri vafoje na ko kigheri kyose yahwe amejininga mbora? ¹⁵Yoshua kavaongoja chakeri inywe nyivandu vafjo ko hesabu dojenyi inywe vavenyi katika msudunyi na mndausanja orika kokitevi kyanu vavenyi ko orika lo waperizi nava refaimu utnyi kudo koikyo nyi orika lo ifumbu ja efraimu nyi rijiruna kwanu.''¹⁶Vana va yusufu vakadeda orika lo ifumbu lupejishupo kake wakanaani vose vake nedamya katika iboto vaode motoka ya menya vose vakeri katika bethi shani na shiongo vose vakeli katika shake na vaja vakeri katika iboto ja yezreeli. ¹⁷Najo yoshua kavaongoja numba ya yusufu vo nyi efraimy na manase inywe nyi vandu mkeri vafoje ko itala na mwode pinya nduwe muuurya mve na andu kumu ko orikanyi mlevaghujwapo. ¹⁸Orika lo ifumbu nyipeva yanu kavi japo nyi msundu peudema na idamya mpaka mrasa wake o kwacha mpeva dichirya kwacha wakanaani japo mwode motokaa ya menya na ijapo kavi vaode pinya.''

Chapter 18

¹Najo mkusangiryo wose vandu va israeli valekusangirya anduamu iho shulo vakashumba kitala kyekojana iho vaka ushinda orika oshangunyi lwavo. ²Kuveode mbari saba gholosi ya vandu va israeli vaja vekeri bnama valameruringwa urisi wavo.³Yoshua kavaviya vandu va israeli ale mpetija mpaka indii katika eingya orikenyi iusa yahwe makilunga o ndiyanu alevaningyenyi inywe? ⁴Sumburenyi inywe vavenyi vandu varadu ifuma ko kila mbari ngapevaduma vapedambuka vande chungusa orika uye na wanda vapereghya maeleso anduamu na maelekezo vainyarye urisi wavo najo vapeuya kokwa.⁵Vapeuvaghwa orika katika andu saba yuda aba damya katika kwavo kivavi kya kusini na numba ya yusufu ipedamya katika mrasa wavo ko kivari kya kaskazini. ⁶Mpeuvava orika katika andu saba najo mpengyandye maelezo ivo iha kokwa mainyi ngapekava kura kokitevi kyanu iha oshangunyi lo yahwe makilunga odu.⁷Walawi vaode andu ko gholoshi naisepo kwaiyo ulisi o yahwe nyi urisi wavo mbari ya gadi rubeni na nusu yambari ya manae vamedija urisi wavo ngali ko ya yordani iu nyi urisi usa musa mdumwa oyahwe alevaninga ivo.⁸Myikudo vandu valeteshuka najo vakada mbuka yoshua kavaduma vaja valedambuka ereghya maelezo va orika akadeda dojenyi uye halafu msoke wanda katika orika na mreghe maelezo vainyanye orika najo na mreghye mchekokwa mgapekava kwa kokitevi kyani iha oshangunyi lo yahwe ipo shilo. ⁹Vandu vakaenda najo vakadambuka uje na wanda katika orikanyi najo vakareghya maelezo vainyarye orika ilo uye gombo ko miri yake katika andu saba ko isenda miri kila umu ko andu kumu najo vakauja ko yoshua katika kambi ipo shilo.¹⁰Majo yoshua kakava kura kokitevi kyavo ipo shilo oshangunyi lo yahwe naho ko yoshua kauvaghwa orika ko vandu va israeli kila mbali nyile ningwa andu ko orika.¹¹Katika mbari ya benyamini ko ivavana orika nyuleutika koiningwa ko kila mbari savo andu ko orikenyi valerungwa jekeri ja vana va yuda nava yusufu. ¹²Ko kivari kya kusini mrasa wavo nyuleivokya yordani mrasa nyuledoja mpaka andu ko uye ya kaskazini ya yerko najo uka ida makidi ya orika lo ifubu kivari kya magharibhi ipo ukashika mpaka ibata ja bethi aveni.¹³Ifuma iho mraso nyuleida kivari kya kusini ko idambuka ko luzi andu aja kunedikirwa betheli najo mrasa ukasoka wanda mpaka atarothi adda kufui na ifumbu ukeri kusini ko bethi horoni. ¹⁴Najo mrasa ukadambuka ivari kingi ko kivari kya magharibhi ukavalukya kivari kya kusini nyuledambuka oshangunyi ukashikya ifumbu jikeri ngalikoya bethi horoni mraso icho nyi iriathi baali uja nyokeri nyi o mbari yayuda maichu ncho okeri mrasa ko kivari kya agharibi.¹⁵Katika kivavi kya kusini mrasa nyule ivokya nja tu ya kiriathi yearimu mrasa ukadambuka ifuma efroru mpaka mnduvenyi ya mringa o mefloa. ¹⁶Majo mrasa ukasoka wanda mpaka mrasenyi o fumbu usa uvekeri nyo mkabala o iboto ja bennonu jisa jekeri ko jivari kya kaskazini mshingonyi o iboto ja reoimu najo ukasokya wanda ukadambuka iboto ja hinnu andu ko kusini nanyuledambuka ukasokya wanda mpaka eri rogeli.¹⁷Nyuletengeta kivavi kya kaskazini idambuka muelekelo o eni shemeshi na efuma iha nyuledambuka mpaka golilothi uja nyokeri nyomkabala na andukudoje ko adu nimu majo ukasokya wanda evadya igho ja bohani mwana o rebeni. ¹⁸Nyulei da ukavadya kivavi kya kaskazini ko ikoso ja bethi araba na wanda ukadambaka araba.¹⁹Mrasa nyuleida mpaka kivavi kija ikoso ja kaskazini ja bethi hogha mraa ukasika ko ghuba ya kaskazini ko oubalubalu o monyo, ko kivavi kya kusini mshingonyi o yordani iu nyokeri nyi masa o kivari kya kusini. ²⁰Yordani nyekeri rasa wake ko kivavi kya mashariki naichu nyokeri nyi wisi ombari ya beriyamini valeningwa ko kiola mbari yavo masa ko mrasa ko itengeta rika lwose.²¹Kwaikyo lwaha miri ya benyanuru iva dya mbari savo nyekeri nyiyeriko, ²²Bethi hogla emeki kzizi bethi mraba zemaraimu betheli. ²³Avimu, para ofra, ²⁴Kefari amoni ofini na geba nyekeri nyi miri ikumi na ivi anduamu na shiongo shake.²⁵Kuvoode kavi muri ya gibeoni rama bearothi, ²⁶Misipe kefira moza ²⁷Rekemu iripeeli taraala, ²⁸Zela haelefu yebusi ( isa nyi kiriath yearimu ) gibea na kiriathi kuveode miri ikumi na inya andu mu na shiongo shake iu nyokeri nyiurisi o benyamini evadya mbari yavo.

Chapter 19

¹Ukavaji okavi o kwa nyule mughinya simoni navo valeningwa ko kila mbari yavo urisi wavo nyokeri makidi yaurisi nyokeri mji omaso mbari ya yuda. ²Uisri vave oude nyi beerisheba sheba moada, ³Hazari shuali bala ezemu. ⁴Elitoladi bethuli na horma.⁵Simoni nyekeri kavi na ziklagi bethimarkabothi hazari susa, ⁶Bethi lebaothi na sharuheri kuveode na miri ikumi na iradu anduamu na shiongo shake kudo. ⁷Simeni nyaledamy aini rimoni etheri na ashani ii nyekei nyi miri inya anduamu na shiongo shake.⁸Mirii andumu na shiongo shitengetye mpaka shikashika baalathi beeri ( usa nyicho rama ko negevu) iu nyokerinyi urisi o mbari ya ya simoni valeningwa ko mbari savo. ⁹Urisi o mbari ya simoni nyokeri andu ulefumya ko mbari ya yuda iki nyikokitevi kya orika veleningwa mbari ya yuda nyekeri nyi nduwe kwavo na kudo mbari ya simoni ikadija urisi wavo ifuma katika undu kwavo o gholoshi.¹⁰Ukavaji kura o karadu nyileghuja ko mbari ya zabloni najo vakarungwa ko mbari savo mrasa o urisi wavo nyuleivokya ipo saridi. ¹¹Marasa wavo ukadoja kivari kya magharibi idambuka marala najo ukasika dabeshethi najo ukadambuka ukashika dahu ikeri mkabala na yekineamu.¹²Ifuma aridi mrasa nyuletengeta kivari kya mashaiki idambuka najoukadabuka mpaka mrasenyi okislothi tabori ifuma iho nyuledambuka mpaka daberathi najo ukadoja mpaka yafia. ¹³Ifuma iho nyuleida ko kivari kya ashariki ya gathi keferi najo ukshi ka ethikazini baadae ukadambuka mpaka rimoni najo ukaghaluka idambuka mea.¹⁴Mrasa nyuletengeta ukadambuka kaskazini ukashika hanathonia najo ukashaka ktika ioto ja ifta eli. ¹⁵Mkowa ichu nyuleshangiranya miri ya katathi mahali shimroni idala na vi anduami na shitali shake. ¹⁶Iu nyokeri nyi urisi o mbari ya zabuloni valeningwa ko ivadya mbari yavo miri anduamu na shiongo shake.¹⁷Kura ya kana nyilemghuja isakari najo vakaningwa ko iivadya mbari ya savo. ¹⁸Wanda yavo nyilesangiranwa jezreeli kesulooothi shunemu, ¹⁹Hafaraimu shini na anaharathi.²⁰Mrasa wavo nyulesangiraya miri ya rabithi kishioni ebezi, ²¹Remethi enganimu enihada na bethipazezi. ²²Mrasa wavo nyuleshika tabor shahazuma na bethu shemeshi najo ukaimaka katika yordani nyekeri nyi nuri ikumi na sita anduami na shiongo shake.²³Iu nyuvekeri nyi urisi ombari ya isakari najo valeningwa ivadya mbari savo miri anduanu na shiongo shke.²⁴Vekava kura ya katanu ikaghuja ko mbari ya asheri navo vakaninga ko mbari yavo. ²⁵Wanda yavo nyilesangaranwa miri ya helikathi hali beteni akashafu, ²⁶Alameki amadi na mshali mrasa o magharibi nyutandaluka mpaka karmeli na shihori libnathi.²⁷Najo ukatengeta kivari kya mashriki idambuka bethi dagoni najo ukadambuka mpaka zabuloni najo ukashika katika iboto ja ifutaeli kivari kya kaskazini ya bethemei na meieli najo ukadambuka oshangunyi mpaka kabuli idambuka kivaru kya kaskazini. ²⁸Najo ukadambuka maka ebroni rehobu hammoni na kana mpaka ukashika mri mdue o sidoni.²⁹Mrasa nyuleuya numa idambuka rama najo ukashika mrinyi o iro rama najo kashika mrinyi uvekeri na ngome baada ya iho mrasa ukatengeta idambuka hosa najo ukashika olubalubalunyi ko mkowa o akizibu. ³⁰Umma afeki na rehobu kuveode miri makumu vavi na ivi anduamu na shiongo shake.³¹Iu nyoeri ny iurisi ombari ya asheri nave valeningwa kokila mbari yavo miri anduamu na shiongo shake.³²Vkeva kuro ko mara ya sita ikaghuja ko mbari ya maftali najo vakaningwa evadya na mbari ya yavo. ³³Mrasa wavo nyuleivokya helefu ifuma ko mwaloni ipo zaana nimu ukadoja mpaka adaminekebu na yebneli kwacha cha lakumu najo ukashika katika yordani. ³⁴Mrasa uja ukatengeta kivavvi kya magharibi idambuka azinothi tabori najo ukadoja mpaka hokoki ukashka zaubloni ko kivavi kya kusini najo ukasika mpaka aheri ko lkivari kya masha riki ipo katika dahu ya yordani.³⁵Miuri iyode ngome nyekeri nyekeri nyi zidimu zeri hammathi rakathi kinnerethi, ³⁶Adama, rama, hazori, ³⁷Kedeshi edreni na eni hazori.³⁸Kavi kuveide miri ya yironi migdaleli horemu bethi anathi na bethu shemeshi kuveode miri ikumi na tisa andu amu na shiongoshake. ³⁹Iu nyukeveri nyi urisi o mbari ya mafutali navo valeningwa miri anduamu na shiongo shake ivadya mbari yavo.⁴⁰Vekava kura ya saba ikaghuja ko bai ya dani navo vakaningwa iva dya mbari savo. ⁴¹Wanda yavo ya urisi esangiranya miri ya zora eshitaoli iri shemeshi. ⁴²Shaalabini aijaloni na ithila.⁴³Kavi jika sangiranya miri ya eloni, timna ekroni. ⁴⁴Eleteke gibethoni baalathi. ⁴⁵Yehudi bene beraki anduamu ⁴⁶na mrasenyi ukeri kufui na yopa.⁴⁷Nyilefuya kigheri kya mraso ombari ya dani nyulevadekya mbari ya dani valekavwa leshemu vakabulana navo najo vakwawirya ukava omaso wavo, najo vakadama numbenyi yake vakaudikira muri o dani irina ja akui wavo ngata ya leshemu. ⁴⁸Iu nyokeri nyi urisi o mbari ya dani valeningwa ko ivadya mbari savo miri anduamu na shiongo shake.⁴⁹Vemarija evavanana urisi o orika vndu va israeli vakamninga urisi yoshua mwana o muni ifuma gholoshi yavo. ⁵⁰Ko ivavaso ja yahwe valemningwa mri timnathi sera usa aleutereva nyokeri katika orika lo ifumbu ja efraimu kaushumba muri najo kadamya ipo.⁵¹Naichu ncho urisi usa eliazari mlisi na yoshua wana muni na vasongoru va mbari ya vana va akui savo makidi ya vandu va israeli valevaghwa ko ikava kwa ipo shilo oshangunyi lo yahwe ko kichikya itala je kojana najo vakamarija euvava orika.

Chapter 20

¹Baada ya isho yahweh kamwongoja yoshua, ²Vaviye vandu va israeli udede mburenyi muri o kambija isa ngalevvinya eidya ko musa. ³Utenyi kudi kinesa mundu ko bahati mbichwa apedima edambuka ipo miri ii nyipeva apedima edabmuka ipo ifuma ko mndu wowose uja auri eliha kusasi ko ndakame ya mndii aleaghwa.⁴Apekambija ko muri umu ghoshi ya miri iyo na apeimkana mbengenyi ya kichi kya muri nyapeongwa chila yake ko vasuri va muri iya najo vapemuingira numbenyi ya muri na vapemninga andu kwake ko damya gholosi yavo.⁵Koje mndu akacha kashigha eliha kisasi ko ndakame ya mndu uja nacho nyaleaghwa nyiho vandu va muri vapeidikijwapo imfuna ko vaja vaode mamlaka mndu icho aleaghapo vapeidikijwa ueta kudopo kokitevi nyalemwagho mndu omrasenyi bila ikusudiya nama eveode uvichwa nacho iho kuvokope. ⁶Nyi lazima nadamye katika muri ija mpaka aja anduapeva amedima eimkanaoshangunyi loisanga kokitevi kyehukumiwa mpaka aja anduapepo mndu uja anedumika ko andu ko misi mduwe o mfuri iso najo mndu iya aleagha nama imanya aedima nauye kanyi ko uri uya alefuma.⁷Kwaikyo waisraeli vakaisambura kedeshi ikeri galilaya katika orika lo ifumbu ja afutali shekemu katika orika lo efraimu na kiriathi arba isa nyinyo herbroni katika orik lo ifumbu ja yuda. ⁸Ko ngalikoya ya yordani maharik ya yerko valesambura muri o beeri ipo batenyi gileadi ifuma ko mbari ya gadi na golani katika bashani ifuna ko mbari ya manase.⁹Ii nyi miri ilesamburwa kokitevi kya vandu wose va israeli na kokitevi kya vagheri vanendamya makidi yavo kinesa mndu wowose apemwgaha mndu bila imanya nadime ekambija ipo kokitevi napate ucha mndu ichu apepa ko moko va mndu uja auri elih kisasi kya ndaka me iya ilepulwapo mpaka hili kwoka mtuhumiwa andu apeimkana oshangunyi lo isanga ja vandu.

Chapter 21

¹Najo vaduwe va vamba ya walawi vakaenda ko eliazri mlisi nako yoshua mwana o muni nako vasongoru va vana va akui savo makidi yavana va israeli. ²Vakavaviya yahweh nyalevadumenyi inywe ko moko va musa kinesa mjiningye muri o damya wode wanda kokitevi kyeombija mgumbe vakadeda kudo ipo shilo katika orika lo kanaani.³Najo ko agizo ja yahwe vandu vaisraeli vakavaningwa valawi ifuma ko urisi wavo miri ifuatayo anduamu na andu kwavo ko ombija.⁴Vakakava kura kokitevi kya mbari ya wakohathi nyileeende matokeo iva valisi vasa nya vana va haruni vasa velefuma ko walawi valeadija miri ikumi na iradi valenigwa ifuma ko mbari ya yuda ifumo mbai ya simoni na ifuma ko mbari ya benyamini. ⁵Mbari silesighaka sa wakohathi valiadija ko ikava kura ko ikumi ifuma mbari ya efraimu dani naifuma ko nusu ya mbari ya manase.⁶Na vandu na vana va gosheni valeni ngwa miri ikumi na iradu ko ikavwa kura ifuma ko mbari ya isakari asheri mafutali, na nusu ya mbari ya manse ko bashani. ⁷Vandu vekeri vana va merari valeadija miri ikumi naivi ifuma ko mbari ya rebeni gadi na zabuloni.⁸Najo vandu va israeli valevarungwa walawi miri ii anduwamu na wandavo yeombija koikava ikura chakundu yahweh ekeri amevaduma komoko va musa. ⁹Ifuma ko mbari ya yuda na simoni vale vaningya orika ko miri ifuatayo ilereghwa ko marina. ¹⁰Miri ii valenigwa vana va haruni vasa vekeri gholosi ya mbari ya wakohathi vasa valefumya ko mbari ya lawi kwaikyo ikava ya kuvoka nyilevaghija ivo.¹¹Waisraeli valevaningwa kirihti arba nyekeri nyi papa o anaki wanda yo nyiledikirwa hebroni ko orika lo ifumba ja yuda andumu na wanda ye jija mifugo vautengetye muri. ¹²Kake mideme ya muri na shiongo shake shekeri tayari amenigya kalebu mwana yefune cha omaso lwake.¹³Nako vana va haruni mlisi vakavanigya hebroni anduamu na wanda yake ye jija mifugo usa okeri nyi muri o kambija ko mndu alewagha mndu bila ekusudia libna anduwamu na wandake yejija mifugo. ¹⁴Na yatiri anduwamu na wandake yeombija na eshitemoa anduwamu na wandake yeombija. ¹⁵Kake kavaninga heloni anduamu na wanda ke yeombija debiri anduamu na wandake yeombija ¹⁶Aini anduamu na wandake yeombija nyekeri nyi miri ikumu na tisa isa valeningwa ifuma ko mbari isi sivi.¹⁷Ifuma ko mbari ya benyamini valeningwa gibea anduamu na wandake yejija na geba anduamu na wandake yejija. ¹⁸Na anathothi aanduamu na wandake yejija na amoni anduamu na shitalo shake shina. ¹⁹Miri valeningwa valishi vana va haruni yekeri nyi miri ikumi na iradu ko anduamu kosangiranwa na wandake yeombija.²⁰Mako kitevi kya andu ko vana v kohathi nyilesighaka vaja walawi vekeri vana va kohathi valeeningwa miri ifuma ko mbari ya efraimu ko ikava kura. ²¹Valerungwa sheemu anduamu na wandake ye ombija ko orika lo ifumbu ja efraimu mri okambija ko mndu alea gha mndu bila ikusudia na gezeri anduamu n wandake yeombija, ²²Na kibzaimu anduamu na wandake yeibija na bethi horoni anduamu na wanda yake ye ombija nyekeri miri inya ko anduamu.²³Ifuma ko mbari ya dani mbari ya kohathi nyaleningwa elteke andu amu ya wanda ke yejiga na gibethoni anduamu na wandake yeombija. ²⁴Na aijaloni anduamu na wandake yejija na gathari moni anduana wandake yeombija.²⁵Ifuma katika nusu ya mbari anse mbari ya kohathi valeningwa miri ivi taanaki na wandekeyejija na gathirimoni anduamu na andu kojija. ²⁶Kuveode miri ikumi ko anduamu koki tevi kya mbari anu na wanda yejijiga.²⁷Ifuma ko mbari silesighaka sa wakohathi anduamu na wanda yejijiga nyi miri o kanibija kokitevi kya mndu wowose aleagh bila anduamu na andu kojijiga nyekeri nyi miri ivi ko jijga nyekeri nyi miri ivi ko onduamu.²⁸Mbari ya gershoni sileningwa miri inya ifuma ko mbari ya isakari kishoni anduamu na andu ko jija daberathi anduamu na ko jijiga. ²⁹Yarmuthi anduamu na andu ko jija na engnimu anduamu na anduake ko jijya. ³⁰Ifuma ko mbari ya asheri valeningwa miri inyia ko anduau mishali anduamu na anduake ko jijya abdoni andu amu na wandake ye jijya. ³¹H elikkathi anduamu na anduake ko jijya rehobu anduamu na wandake yejijya.³²Ifuma ko mbari ya mafuatali nasaba ya gershoni valeningwa miri iradu ko ondu amu kedeshi ko galilaya anduamu na wandake yejijiga nyokeri nyi muri o kambija ko mndu wowose aleagha mndu bila na anduake kojijiga na kartani andu amu na wandake yejija. ³³Kuveode miri ikumi na iradu ko anduamu kosangiranywa na wandake yejijya kokitevi kya mbari ya gershoni.³⁴Na walawi vajavalishaghaka ko bari ya merari vajavekeri vameringwa ifua ko mbari ya zabuloni yokneamu anduamu na andukemkojijya. ³⁵Dimna anduamina na anduke ko jijya na mahalai anduamu na andake yejija nyekeri nyi miri inya ko anduamu.³⁶Ko mbari ya merari valeningwa miri inya ifuma ko mbari ya rubeni bezeri anduamu na wandake yejija yahazi anduamu na wandake yejija. ³⁷Na kedemothi anduamu wandake yejijamefadhi anduamu na wandake yejijya. ³⁸Ifuma ko mbari ya gadi valeningwa miriya ramithi ko gileadi anduamu na anduake ko jijijya iu yokeri nyi muri o kambija ko mndu aleagha mndu ko bahati mbaya na mahanaimu anduamu na anduake ko jijya.³⁹Mbari ya merari sileningwa heshiboni anduamu na anduake kojijya na yaseri anduamu andu ko jijya. ⁴⁰Ii nyekeri nyi miri inya ko anduamu ii yose nyekeri nyi miri ya ui miri ikumi na ivi valengwa ivo ko ikava kura.⁴¹Miri valeningwa walawi ifuma makid ya orika inedamywa na vandu va israeli nyekeri nyi miri arobaini na inya kosangiranya na andu kojijya. ⁴²Miri ii kila umo nyokeri na wandake yejijya ko iutengeta muri miri ii yose nyekeri kudo.⁴³Kwaikyo yahwe nyalevaninga israeli orika lwose isa alevaapia ndiyavo aenavunga waisraeli vadamye orikenyi najo vakadamya ipo. ⁴⁴Najo yahweh kavaningwa siya ko kila kivari chakundu alivaapiya vandiyavo nama kode mndu mbichiwa nama umu apedima evashindenyipo yahwe kavaada vavichwa vavo vose mokonyi vavo. ⁴⁵Kode nama kindo kimu gholishi kiaga kicha kisa yahweh alesideda ko numba ya israeli kisa shilaleshika kiaga kyose kileshika.

Chapter 22

¹Ko kigheri ikyo yoshua vakavadikira warubeni wagadi na highi ja mbari ya manase. ²Kavaongoja mouta kilakindio kisa musa mdumwa o yahwe alevaduma inywe moichwa iru jakwa ko shoshe nga ievaduma. ³Mama mevatija vandwanu ivako mfuri isipo mpaka mfuri iu oinu na moadu wajibu uurya na ivavasoja yahweh makilunga odu.⁴Lwaha yahweh makilunga wanu nyavaninga siya vandwanu chakundu alevaviya koikyo unyeyni muende ko kitalenyi kyanu ko orika mnedamya isa musa mdunwa o yahwe alevanigenyi ko kivari kingi kya yordani. ⁵Kake adenyi ivava so na sheriya sisa musa mdumwa o yahwe aleduma inywe emkunda yahwe makilunga wanu idambuka ko nyija sake eada ivavaso jake na eva nacho na emtereva icho ko ngoo yanu yose nako ngoo sanu sose. ⁶Najo yoshua kavaninga mbora najo kavatija vakadambuka navo vakauya katika kitala kyavo.⁷Na kitigha kya mbari ya manase mus nyekeri rkrti amevaninga urisi ko bashani kake ko kitighi kya mbai iya ya vandwavo ko orika lo magharibi ya yordani yoshua kavasama vadamu ke ko kitala savo kavaniga mbora. ⁸Najo kavavinya uyenyi katika kitalenyi kyenu mwode hela ifoje na ngumbe sifoje anduamu na hela na dhahabu na shaba na menya na nguvo sifoje vavanenyi na vanduanu nyara mlesiirya ko vavichwa vanu.⁹Koikyo vana va rubeni va gadi nyi itighi ja mbari ya manase valeuya kanyi vakavatija ya manase kanyi isa ikeri numbenyi ya orika lo kanaani vakakwe valedamya vakadambuka uka ko mko wa vavenyi valedamya ko itii ivavaso ja yahweh ko moko va musa.¹⁰Navo vakashka iho yordani ikeri ko orikenyi lo kanaanni mbari ya manase valishumba kileta kufui na yordani kileta kidlie iletumya ko mashuhuri. ¹¹Vandu va israeli valeichwa shidedo isho vakadeda lambwe vandu va rubeni gadi na kitighi kya mbari ya manase valeshumba kileta oshangunyi lo orikanyi lo kanaani ipo gelilothi ko mkowa kufui na yordani ko kivari kisa nyi miliki ya vandu va israeli.¹²Kigheri vandu va israeli valeichwa kudo isanga joe ja vandu va israeli valekusangirya koanduamu ipo shilo kinesa vadoje vakavane shida navo.¹³Najo vandu va israeli vakaduma mmbele ko warubeni wagadi na itighi jambari y amanase ko orika lo gileadi valemduma finehasi mwana o eliazeri lisi. ¹⁴Na vasongoru ikumi anduamu nacho umu ifuma ko vanava akui va israeli nakila umu wavo nyekeri nyi msongoni o mbari gholoshi ya vandu va israeli.¹⁵Vakadambuka ko vand nva rubni gadona itighi mbari ya manase ko orikenyi ol gileadi najo vakadeda navo. ¹⁶Isanga jose ja yahweh jinadeda keenyi kindo kiki iki jilaode uwaminifu jisa mojiuta kibalya na makilunga o israeli ko igha luka ngate yebadya yahweh komfuri iu na ekushumbya vavenyi kileta ko uvichwa kibalya na yahwe ko imfuri isi?¹⁷Ale uvichwa odu ipo peori ulejishikapo? bado ata lwaha jimekusanjapo vavenyi ko uvichwa ichopo kokitevi kya uvichwa uja kulecha ipigo ko isanga joseja yahweh. ¹⁸Mainywe inu kava moghaluka naetija embadya yahweh? koje mpeuta uvichwa kibalya na yahwe inu ngama apeva na nyashi na isanga ja israeli.¹⁹Koje orika lusa manadamya lovikya uchafu koikyo mpedima euruka koorika lusa ibarukuja yahwe jipeimka mwerye kokitevi kyanu mdamye gholoshi ynau muurya muuute uvichwa kibalyana mdamye yahwepo nama enyamara kibalya kyedu ko ishumba kileta ko kitevi kyanu vavenyi ngata ya kileta kya yahweh makilunga odu. ²⁰Je kode akani mwana o zera aleidosa imani ko ishondo shija shekeri shiderijwa ko kitevi kya makilunga? ma azabu ya makilunga ileshoka kovandu vose va israeli po? mndu uja alepa amonyi ko uvichwa wakepo.²¹Najo mbari ya rubeni gadi na kitihi kya mbari ya manase vakavatalya vasuri va mbari israeli. ²²Yahweh makilunga aode pinya yahwe makilunga aode pinya icho aichi na israeli aichi icho amonyi koje nyekeri ko na yahwe ulajitije jirukye wai ko furi iu inu. ²³Kokitevi kyeshumba kileta kinesa jigha luke na etija embadya yahwe koje jimeshumba kileta kinesa jifune uyeake sadaka yekorwe sadaka ija maimba ana adaka yekorwe sadaka ya maimba ana sadaka ya ucha koikyo yahweh najikave.²⁴Kake jileuta kudo ko kitevi kya woghu kinesa ko mfuri sikenecha vana vanu vapedima avaviya vana vedu mwede kiki inywe na yahweh makilunga israelu?²⁵Koikyo yahwe nyayiuta yordani evi mrasa kati yedu na inywe inywe vandu va rubeni vandu va gadi mwode kindokyokyose na yahwe nako hali iya vana vanu vapedima evauta vana vedu vatije emtereva yahweh.²⁶Kwo ikyo jidede hebu jishumbe lwaha kileta chi kokitevi kya sadaka yekorwa po nama chi sadaka yoyoyse iyao. ²⁷Ila uve nyi na kati ushahidi kati yedu na inywe na kati ya ushaidi ibaada jiute ibada j ayahweh oshangunyi lwake nazabbu sedu nasaka sedu saucha kinesa vana vanu valadime evaviya vana vedu ipo mfuri sinecha kee kode andu ko yahweh.''²⁸Majo jikadda koje iji jipededwa koduana kovana vedu ko mfuri sineche jipededa kodu ana ko vana venu ko mfuri sineche yahwe isa aku sedu valeyiuta chiko kitevi kya sadaka sekorwa namachi ko zahabupo ila okitevi kya ushaidi kati yedu na inywe. ²⁹Ive kwacha naise amu juri eghaluka kibalya nayahwe na etijiga embadya icho ko ishumba kileta ko sadaka ya maimba ana ko zabihu ngata ya kileta kya yahwe makilunga odu isa ikeri oshangunyi lo kitala.'''³⁰Finehasi mlisi na vasongori va vandu vaja nyi vaduwe va mbari ya waisreali vaja vekei anduamu naho vekaichwa shidedo shisa vandu va manase kee vekeri nyi mavichwa mesonyi kyavo. ³¹Finehasi nyi mwana eliezeri nilisi nyaleva vadu va rubeni gadi na manase kibalaya nacho sepo ifuma ko mokonyi va yahweh.''³²Najo finehasi mwana o eliazeri mlisi na vasongoru vakauya ifuma ko warubeni na wagadi ifuma ko orika lo gileadi vakauya orikenyi lo kanaani ko vandu va israeli vakandye habari. ³³Abari yavo nyekevi njicha ko mesonyiva vandu va israeli vandu va israeli vakeningwa mbora na makilunga nama valede kava uye yeteshwa shida uye ya warubeni na wagadipo kinesa vunyamare orika ua vekeri venedamya.³⁴Warubeni na wagadi vakadikira kija kileta ushaidi kwaikyo valededa nyi ushaidi gholoshi yedu kee yahweh nyi makilunga.

Chapter 23

¹Na baada ya mfuri sifoje kigheri msuri munu yoshua kavadikira waisraeli siya ifuma kovavichwa vavo valevatengeta, ²Yoshua nyekeri msurimunu yoshua kavadi waisraeli vose na vasuri vavo na vasongoru vaamuzi maafisa najo kavaviya inyi ngamekuwa munu. ³Mmeona kila kindo kisa yahwe makilunga wanu ameuta ko orika ilu wose kokitevi kynu koikyo yahwe makilunga wanu nacho nyalevakavanwa inywe.⁴Lambwa ngamevanigya kwanu orika lulesighaka kinesa mwirye kokitevi kyepata urisi o mbari sanu anduamu na orika lwose ua tayari anduamu ngamevaangamia ivokya yodani mpaka olubalunyi nduwe ko kivari kya magharibhi. ⁵Yahweh makilunga wanu apevafuna apevadichirya kwacha ifuma kwanu apeurya orika lwavo nainywe mpedama orikenyi makilunga wanu alevavinya inywe.⁶Koikyo mve na ujasiri kinesa muade ne uta shija shose shillereghya ko kitabu kya sheriya kya musa mlaghalu kye kya nama kya kumos aya, ⁷Kwa ikyo mlakusangiryane na orika ilu usa ilesighaka gholosi yedu nama mlavasende marina va midaso yavo wai nama mlakudenge nama mlailike nndi. ⁸Kilemi kyake mnetakiwa mmwade munu yahwe makilunga wanu chakimdu mleutafurija iu inu.⁹Kwa ikyo yahwe nyavadichirya kwacha oshangunyi lau orika luduwe yode pinya kode nama umu aledima eimkana oshangunyi lwanu nama mfuri ii ya irupo. ¹⁰Mndu wowose uu o kwanu ape vauta vandu kiku kimi vakambye kwacha kwaikyo yahweh makilunga wanu ncho anevakavaniya inywe chakundu alevaviya. ¹¹Adenyi ko uwangalifu kinesa mmkunde yahwe makilunga wanu.¹²ake koje mpeghaluka na ewadana na vandu valisighaka va orika ilu valesighaka gholosi yanu ana eduwana navo ana koje mpetaramana anduamu navo navo anduamu na inywe, ¹³Mmanye ko ulloi kinesa yahwe maklunga wanu ipevadichirya kwacha orika vafume kati yanupo kilemi kyake vapeva kitzi na mtegho kwanu misenge mongonyi kanu na isha mesonyi vanu lusa yahwe makilunga wanu avaningenyi inywe.¹⁴Lwaha nganedambuka ko njiya ya orike nyi lwose namnywe muichi ko mooo na kongoo sanu sose kee kode nama kidedo kimu kis kila meshika kati ya shindo shose shiorokyepo is yahweh makilunga wanu aleamba uye yanu shindo ishi shose shafumya kokitevi kyanu kode nama uku jilaledimwapo. ¹⁵Kake koje kila kidedo kija yahwe makilunga wanu alevaviya jimeshika najo yahwe apevaendye uye yanu avidiwa vose mpaka aja andu apevaagha ko orika ilu lucha isa yahwe makilunga wanu avani ngenyi inywe.¹⁶Apeuta kudi koje mpedosa kiaga kya yahwe makilunga wanu kisu aleva viyenyi mjiade koje mpeda mbuka mdetereva midaso ingi naiira mya nyiho nyashi ya yahwe ipeaka kibalya na inywe na inywe mpepa muvinyi ko orika lworokye isa amedivira avaningenyi inywe.''

Chapter 24

¹Najo yoshua sangirya nduamu mbari sose sa israeli ipo shekevu `najoni ka vadikira vasuri va israeli vasongoru na vaamuzi na maafisa vose navo vakadambuka oshanunyi lo makilunga. ²Yoshua kavavinya vandu vose iki nyikye yahwe makilunga o israeli anekieda akui sanu ko miaka ifoje ileida valedaya ngaliko ya daho frati ter ndiye ya ibraimu na ndiye o mahori vano valeva midaso ini.³Kkake ngalemiriya ndiya nu ifuma ngali ko ya frati najo ngaka songoja mpaka ko orka lo kanaani ngakamrunga vana vafo je eidya ko isaka manamke. ⁴M aisaka ngakamninga yaobo na esau ngakamii nga esau orika lo ifumbu ja seiri kinesa nadamye kae yakobo na vana vake vakasoka vakadambuka isri.⁵Mgakamduma mua na haruni najo ngaka vakava wamisri ko mapogi baada ya iho ngakavafuna inywe. ⁶Mgakavuma ndiyanu nja ya orika lo misri nainywe mkashika mpaka ko olubalubalu nyi wamiri vakavava na motoka na vedoja farasi mpaka ko olubalubalunyi o matete.⁷Ma ndiyanu vakamdikira yahwe kavikya moma kati yanu na wamisri kaiyende oi olubalubalu iya uye yavo najo kavashi kija ngaleuta ipo misri najo mkadamya olukunguni ko kigheri kilehye.⁸Ngakavaende ko orikenyi lo waamori vaja valedamya ko kivari kingi kya yordani valedamya ko kivari nainywe na inyi ja orika lwavo nainyi ngavaagha asha ngunyi lwanu.⁹Majo baalali mwana o zipori mangi o moabu kateshuka kaikava israeli kamdikira najo kamduma baalamu mwana inywe. ¹⁰Kake ngalemwadanya baalamupo ko uoi nyalevanga mbora inywe najo ngakava ira na moko vake.¹¹Mkauruka yordani mkashika yeriko vasongoru va yeriko vakateshuka vakavane na inywe anduamu na waaamori waperizi wakanaani wahiti wagirgashi wahivi na wayebusi ngavakaninga inywe ushaidi uye yavo na ngaka vadera wanda ya mamlaka vanu. ¹²Mkakaduma shipi lwanu iso vakava vachirirya kwacha na vamangi vavi va waamori vafume oshangunyi lwanu ilefumya kokitevi kyaipanga janupo ama o udapo.¹³Mgalevaningenyi inywe orika lusa mleleuutya uya na miri isa mleeishumba lwaha mnadaniya nummbenyi yake mneja ndunda ya mzabibu na midewe ya mizeituni isa mlaleivanga.'¹⁴Kake lwaha mcheni yahweh n imtereva icho ko wandu na uloi wose kukembe nyi na midaso isa ndiyanu valeitereva ngalioya ya frati nako misri na emtereva yahweh. ¹⁵Koje nyinaonekana kee nyi ovichwa mesonyi vanu emtereva yahweh samburenyi inywe ko mfuri ii ya inu nyunga upemtumukiya koje nyi midaso isa ndiyanu valeiteva ngaliko ya frati ana midaso ya waamori usa inywe mnadamya numbenyi ya orika lwavo kake kokwa inyi nanumba yakwa jipemtemikiya yahweh.''¹⁶Vandu vakatalwa najo vakadeda jipedima amtija yahweh na eitumikiya midaso ingipo. ¹⁷Kwaikyo nyi yahwe makilunga odu uja alejifuna ise papa sedu ifuma ko orika lo misri ko numba ya udumwa na nyaleuta iso ishara nduwe oshangunyi lodu nacho nyalejiringa is ko njinya sose sisa jiledabukya na gholosi ko orika lwose jileidega ghlosi yake. ¹⁸Najo yahweh kavafuna oshangunyi lwodu vandu vose na waaamori vajavaledamya ko orikenyi ilu kudo nemteeva yahweh kavi kwako nyi makilunga odu.''¹⁹Kake yoshua kavaviya vandu mpedima emtumikiya yahwehpo amunyi makilunga mwele nyi akilunga aode kiriso apevasemehe avichwana uvihwa wanupe. ²⁰Koje mpetinya yahweh naiitereva midaso ingi najo apeghaluka na evanyamarasa apeva aghenyi baada yeva amevau lyenyi voha.''²¹Kake vandu vakambiya yoshua wayijinatereva yahweh.'' ²²Najo kavaviya vandu inywe,'' nyi mashaidi uye yanu vavenyi e momsambura yahwe inywe vavenyi kinesa mmtereve icho vandu vakamtawala ise nyi mashaid.' ²³Lwaha derenyi kwacha midaso ya kighenu ikri kwanu ghalusenyi ngoo yanu umbadye yahwe makilunga o israeli.²⁴Vandu vakambiya yoshua jipe,terva yahweh makilunga odu jipedanya iru jake. ²⁵Yoshua kauta kiaga na vandu furicho nyalesidera maagizo na sheriya ipo shekemu. ²⁶Yoshua kareghya shidedo ishi ko kitabu nyi kya sheirya sa makilunga kairya igho jiduwe kajiimsana iho wanda yakidi kya mwaloi uvekeri kufui na andu kwele ko yahweh.²⁷Yoshua kavaviya vandu lambwenyi ighoji jipeva ushaidi uyeanu joichwa shidedo shose shija yahweh aljivija kudo jipeva nyi ushaidi uye yanu murya mumleghe makiunga wanupo.'' ²⁸Najo yoshua kavatija vandu vadambuke kwavo, kila umu kadambuka urisinyi wake.²⁹Kitambo kya shindo ishi yoshua mwana o muni mdumwa o yahwe kapa aode miyaka ighana jimu na ikumi. ³⁰Vakamrikya ko mrasenyi o urisi wake amanyi ipo timnathi ser usa ukeri orikenyi ko ifumbu ja efraimu kivari kya ifumbu ja gaashi.³¹Israeli nyilemteva yahwe mfui wose o maisha va yoshua na mfuri wose o vasuri vaja valedamya anduamu nayoshua vaja veledamya anduamu a yoshua vaja veleona kindo kija yahwe ekeri ameiutya israeli.³²Mafuwa va yusufu vasa vandu va israeli valeiyende ifuma misri vakairika ipo sheke mu katika andu ko orikenyi isa ko vana va hamori papa o shekemu nyaleura ko ko shibenju ighana jimu sha hela nanyokeri urisi o vana va yusufu. ³³Eiaeri mwana oharuni nyalepa vkamrika ipo gibea ko umri usa akeri ameningya rinehasi wanke nyokeri ko orika lo ifumbu ja efraimu.

Judges

Chapter 1

¹Baada ya kipu kya joshua vana israeli vakamuvesera yhwe veamba veamba nyiunga yiunga shambuliwa mbeke vakanani kokitevi kyedu ili ikavana navo? ²Yahweh akambia yuda apevashambulia lambwa ngavenenga itora orika ilu. ³Vandu va yuda vakavavia vana va simeoni vandiuano njionyi anduamu naise kati njionyi amu katika mbari ya simeoni vakadambuka anduamu navo.⁴Vanu va uda vakahind na mndumi akava nenga ushindi uye ya vakanani na waperi ni vakavaagha vandu elfu kumi ipo bezeki. ⁵Vakamukoja adoni bezeki ipo bezeki navo vakamukava nacho na ivashinda vakanani na waperizi.⁶Kake adoni bezeki aka mukambija vakamu vadija imuada navo vakashitema shimi nyo gumba na shiminyo shake shidue. ⁷Adoni bezeki akambia vamasni sabini vasa shiminyo gumba shapo na wanda yakwa chakudnu ngaleuta kudo makilunga aleuta kokwa vakamuende yerusalemu nu nacho kapa ipo.⁸Vandu va yuda vakakavana dhidi ya muri o yerusalemu naiurya valeshambulia makali va mapanga na vakuasa muri ko modoaada ya isho vandu ⁹va yuda valedambuka ikavana na wakanani vakeri ifumbunyi negebu na maharibhi ya ifumbu. ¹⁰Yuda akadambuka dhidi ya vakanani va. Bda mije hebroni vada mije navo vakamushinda shehai ahimani na talmai.¹¹Ifuma ipo vandu va yuda valekavana na venyi debri ja debri iho kuvoka ] jivekeri kiriath seferi). ¹²Kalebu akaamba oose apeivamia kiriathi seferi na iirya ngapemunenga aksa mu okwa nave mkake. ¹³Otinieli mwana o kenazi mnduavo muni na o kalebu aka munenga aksa mpu okwa nave mkake.¹⁴Nyiho aksa aleshika ko othnieli nacho aka mtereka namutereve ndiye namunenge mudeme andu avekeri soka katika itiko jake kalebu akamuvesera ngikuutye kiki? ¹⁵Akambiya nginenga mbora mekoja ngongi nenga orika na negebu sa murina koikyo kalebu akumunenga chemichemi sa uye na chemichemi sa wanda.¹⁶Oshao lo mkeeni varisindake munu valeda mbuka ifuma o mitende anduamu na vandu va yuda mpaa negevu idamya na vandu va yuda kufui na ard. ¹⁷Navo vandu va yuda vakadambuka adumbuka andumu na vana va simeoni vandu avo vakava vakava yuda kufui vakai nyamara chee muri uledikirwa horma.¹⁸Vandu va yuda valeteka gaza orika sitengetye ashkeloni si na orika itengetye na ekroni na orika iitengetye. ¹⁹Yahwe arekeri anduamu na vandu va yuda na vakaitori orika lo ifumbu kake vapedimapo ifuna kokiteri vavekeri na motokqa ya menya.²⁰Hebroni anengwa kalebu cha musa alemba nacho kavadichir ifuma ipo vana varadu va anaki. ²¹Kake vana va benyamini valevadichi rapo wayebusi vadamije vakadamya na vandu va benjamini yrusalemu mpaka inu.²²Numba ya yusufu ilejiandaa imushamulia betheli na yahwe avekeri anduamu navo. ²³Valedamada vandu iiveserya betheli mri uchedikirwa kuzu. ²⁴Vandu vachevesera valeona mundu efuma nja ya muri vakambia, tafadhali jilore chakudu jipeingya ya muri na jipeku utye mecha.''²⁵Alevaloraa nji yeingya mrinyi valeu teka muri vakambia tafadhali jilore chakundu ndani ya muri na jipeku utye mecha. ²⁶Nna mundu ichu akadambuka orika lo wahiti akashumba muri akaudikira luzu jisa rina jake paka inu.²⁷Vandu vamanase valevadichirapo vandu vakeri katika miri ya bethshenani na miri yake ana tanaki na miri yake ana vaje vadamije megido na miri yake kokitevi wakanani vaveleri orika iko. ²⁸Israeli yeva a oru valevalazimisha wakanaani vamurundiye wia omnye kake valevadichira cheepo.²⁹Efraimu alevadichipo wakanani vadamje gezeri koikyo wakanani vakadamya kati yavo.³⁰Zebloni alevadichirapo vandu kitroni nama vandu vakeri nahololi na wakanani vaka songwa idamya andu amu navo kake zebulo ni akavala zimisha wakaanani vamurundye wia uoye.³¹Asheri alevadichirapo vandu vachedamya aka ana vandu vachedamya sidoni ana vaja vachedamya alabu akzibi helba afeka ana rehobu. ³²Kaikyo mbari ya asheri ileda mya kati ya wakani vadamije katika orika ilo kokitevi valedichirapo.³³Na mbari ya aftali valedichirwapo vadu vakeri vedamya bethshemeshi navaja vavekeridamya naftali valedaya kati wakanani vandu vavekeri vedanya katika orika iko hata kudo venyi va bethanathi valeziishwa iuta wia iyomye ko naftali.³⁴Waamori valevalazimisha mbari ya dani idamya orika lo kifumb valevarunupo icha ikorongonyi. ³⁵Basi wamori valedamya katika ifumbu o hersi ipo aiyaloni na numba ya yusufu ilevale ma navo vakalazimishwa ivarundya wia uomye. ³⁶Mrasa o waamori uvekeri ifuma kifumbu kya akrabimu ipo sela mpaka orika lo mafumbu.

Chapter 2

¹Malaika o ndumi akafuma galgali akada mbuka akamba ngakuende ifuma misri na ngakuende katika orika ngaleapa ivenenga papa vapo. ²Ngaamba ngape kufunjapo ndarasi agano jakwa na igwe ukute agano navaja vacheda mya uleadanya sauti madhhbu savo kake uleadanya sauti yakwapo ke ngikyo iki uleikuta?³Bai lwaha ngaamba ngapevadichiraoi wakanani oshangunyi lwanu ⁴navo vaoeva misha kwanu na miungu yavo ipeva mtegho ko kitevi kyanu. ⁵Malakika p mu akadambu ka andu alenengwa vakeri na witoi o wanda yavo.⁶Yoshua andu aleidikiya vandu vadambuke savo vana va israeli kila umu akadambuka andu alenengwa vakeri na mwitori o wanda yavo. ⁷Vandu valemrundija mundumikigheri kya maisha vandu yoshua na vasuri valeendelea ade yake nyi vaja vaveeri vameona aleshiuta ko israeli. ⁸Yoshua mwana o nuni mdumwa o mwamuni akapa akeri na umri o miaa 110.⁹Vakamurika ndani ya murasa o orika alene ngwa ipo timnath katika ifumbu ja efraimu kaskazini ko ifumbu gaash. ¹⁰Ushao icho kilekusangirya ko papa savo ushao lungi yavo kisa kilemumanya ndupo ana alekiuta ko israeli.¹¹Vandu vaisraeli valeuta shikeri shivichwa mesonyi ko mundumi navo vakamru ndya mabali. ¹²Vakakure ko mndumi makilunga navo vakamru ndya mabal. ¹³Vakakure ko mndumi makilunga opapa savo alevaffuna vakavadija ruva sini ruva sa vandu vavekekri kufi navo vakaisuju baa na mashtoreti.¹⁴Vandu va israeli valerundya egloni mangi o moaub ko mika kumi na nanena vaisrali anduvalemtereva mndumi mndumi akateshwa mundu alevatarama erudi mwana o gera benjamini mudu o kumoso vana va israeli vakadduka. ¹⁵Vana vaisraeli aduvalemtereva mndumi mndumi akamteshwa mundu alevatarama erudi mwana osera benjamini mudu o kumoso vana mangi o moabu ko iina kodi yavo.¹⁶Erudi akakurija ipanga uvekeri uamije oekose ulechye dhuraa imu aleupunga wanda ya nguvo sake uye ya kudenda kwake ko kujo. ¹⁷Akamunenga eglon mangi o moabu malipo va kodi avekeri mundu mushubu munu na kodi aekeri mundu mushubu munu.¹⁸Baada ya ehudi iliha malipo vakodi alekure na vaja vavekeri vabebye. ¹⁹Kake mwamuzi andu alepa valeghaluka iuta shindo shisa shivekeri shivichwa zaidi kukela papa savo singi irunga iyabudu valelegha itija shitendo shavo shose shivichwa ana njia savo sa itingide.²⁰Nyashi ya mndumi iledoja uye ya israeli mekoja isanga iji jilefunja msharti vaagha jakwa jisa ngalejidera kokitevi kyaapa sabn mekoje valale danya sauti yakwa. ²¹Tangu lwahangape jitunapo oshangunyi isa nga jojose alejitja yoshua baada yepa. ²²Ngapeuta kudi ivareghesha israeli kama vapedya njia ya ndumi ana wai cha papa savo chakundu valeivadya. ²³Nyikyo kitei mndumi aalevatija asanga ivo nama alevedichira upesipo ivavikya mokonyi ko yoshua.

Chapter 3

¹Lwaha mndui aletija masanga iva vaighere israeli ke kila mundu kati ka israeli usa uta shida ipo kanani. ²Aleuta kudo ili ivavalosha shida ushao luya o israeli usa valelemanya kunasa. ³Ivo nyivo masanga vamangi vatanu ifuma ko wafilisti wakanani waodoni na wahivi vadamije mafumbu va lebanoni ifuma mafumbu baali hermoni mpaka hama thi.⁴Masanga iva valetija ch njia isa mndu mi avegheresha imanya ke vapesitii amri alevanga akui savo iidya musa. ⁵Basi vana va israeli vakadanya katii ya wakanani wahiti na wamori na waperizi na wahivi na wayebusi. ⁶Valeirya vepu savo iva vaka vavo vakava nenga vana vavo vepu mano vakairundya ruva savo.⁷Vana va israeli valeuta vakeri mavichwa meso nyi ko mndumi vakamuvsdima mndumi makilunga wavo valeabudu baali na asherah. ⁸Basi nyashi ya mndumi iledoja uyeya israeli nacho akavakumba mokonyi n risha thaimu angi o aram naharaimu vandu israeli valetumika kushan rishathaimu ko miaka nane.⁹Vandu va israeli anduvalemutereva mndu mi mndumi akamteshwa mundu usa apeva tarama vana israeli na mundu usa apevakira othinieli mwana o kenazi munduavo munina o kalebu) ¹⁰Ngoo ya mndumi akamunenga oru nacho akaihukumu israeli na akafuna idambuka shida mnudmi akamnenga ishinda kushrishtainu angi o aram kuoko koothinieli alemshinda kushan rishathaimu. ¹¹Orika luvekeri n amani arobaini nyiho othinieli mwana okenezi akapa.¹²Baada ya isho waisraeli vakauta shikeri shivichwa mesonyi ko ndumi mndumi akumenenga egloni mangi o moabu oru ivashinda waisraeli. ¹³Eglon alekeade na mwana o amoni na waameleki vakadambuka na kuwashinda israeli na valeirya muri o mitende. ¹⁴Vandu va israeli valerundya egloni mangi o moabu ko miaka kumi na nane.¹⁵Vana vaisraeli anduvalemtereva mndumi mndumi akamteshwa mundu alevatarama erudi mwana o sera benjamini alevatarama erudi mwana o gera benjamini mudu o kumoso vana va israeli vakaduka ko eglon mangi o moabu o ilina kodi yavo.¹⁶Enudi akaku irija ipanga uvekeri uamije kosekose ulehye dhiraa imu aleupunga wanda ya nguvo sake uye ya kudende ko kujo. ¹⁷Akamunenga eglon mangi o moabu malipo va kodi egloni avekeri mundu mushubu munu.) ¹⁸Baada ya ehudi iliha malipo vakodi alekere na vaja vavekesi vabebye.¹⁹Hata kudo ehudi amonyi andu aleshika andu kusa sanamu sa ibacha siletobirwwa kufui na gilgali sa ibacha ngaode ujumbe o siri kwapo mangi okwa eglon akaema vovasaunyi sau kai kyo eglon akasma kyo vose valedumika vakafuma chumbenyi. ²⁰Ehudi akacha kwake mangi avekeri adami je amonyi katika chmba kya mbeho ehudi akaamba ngaode ujumbe ifumako makilunga kokitevi kyao mangi akai muka ifuma kitiri kyake.²¹Ehudi akaorosana kuoko kwake ko kumaso akairya ipanga ifuma kudendenyi kwake ko kujo na akauvikya ndani ya usese lo mangi. ²²Nakipini kya upanga kikaingya yake baada ya uanga nacho ukufumya nyuma yake a mafuda vakaacha na uye ya ipanga mekja uhudi aleutunapo upanga nnja ya usese wake. ²³Alafu ehudi akafuma ukumbinyi na akashinga mongo o chumba kyauye numa yake na akavashingija.²⁴Baada ya uhudi ikure vaduwa va mangi vakacha mongo chumba kya uye ishingiwa koikyo vakakusara loi apeva anekufu na amonyi katika hali mboho ya chumba kya uye. ²⁵Valeadi iva na wasiwasi mpaka anduvaleanza ihisi ke vavekeri vepuuza wajibu wavo kigheri mangi bado aleru gwa mongo o chmb kya uye koikyovakairua ufuguo vakavarughuja lambwa mndumi wavo ame ga wanda ameapa.²⁶Kigheri vadumwa vakanavdeja vekursera ngikyo vainyarye iuta? ehudi aledicha naiida andu kusa kuveode sanamu se bacha na kudo akakamnia idambuka sera, ²⁷Andu alesika alekava tarumbeta katika orika lo ifumbu o efraimu alafu vana vaisraeli vakasoka anduamu nacho ifuma mafumbu nacho akavasongoja.²⁸Akavavia ngivadyenyi mekoja mndumi aoevashi nda adui sedu wamoabu vakamvadya vaka eda shiuruko sha ikorongo ja yordani ifuma ko wamoabu naa valeidikyapo mundu yoyose iuruka dahu. ²⁹Kiheri ikyo baleaagha vandu elfu kumi va moabu na vose vavekeri vandu vaode oru na uwezo kode aledichapo. ³⁰Koikyo iho mfuri iho moabu ilelemwa na oru lo israeli na orka luvekeri na amani miaka thelathini³¹. Baada ehudi mwaamuzi alevadya avekeri shamgari mwana o anathi usa alevaa asha wafilisti 600 ko konzo ja ngumbe alevakira ifuma mavichwenyi.

Chapter 4

¹Baada ya ehudi vandu va israeli valeuta kavi shikeri shivichwa mesonyi ko mndumi. ²Mndumi akavavikya ipo hosori kamanda ojeshi jake achedikirwa sisiers nacho aledamya harosheti ya isanga. ³Vana vaisraeli vakamteresa avatarame kokitevi sisera avekeri na motoka ya menya miatisa na akavashinda vana va israeli ko oru ko miaka ishirini.⁴Basi debora nabii o vaka muka o lapidothi arekeri mwamuzi achevasongoja katika israeli kigheri ikyo. ⁵Na cho aledamya wanda ya itende o debora kati ya rama na betheli orik lo ifumbu ja efuraimu na vandu va israeli valemdambukya ili iyamua unangwa wavo.⁶Akamduma baraka mwana abionoamu ifuma kedeshi ipo naftali akambia mndumi makilunga o usraeli ane kuduma dambuka katik ifumbu ja tobori udambuke andu amu naigwe vandu elfu kumi ifuma naftali na zabloni. ⁷Ngapemdichiria sisera mnduapinye o jeshi ja yabini nakojane naigwe kufui na dahu kishoni anduamu na motok sake na jeshi jake na ngapekunenga ishinda uye yane na.⁸Baraka akambia mekoje upedambuka nainyi ngapemuka mekoje upedembuka nainyi ngapedambka kake ikava ulapedambuka anduamu kapo. ⁹leamba ngapedambuka na igwe hata kudo njia uneidambukya ipe igwe mukumba sisera kuokonyi ko mndu muka nyiho debora akateshuka ahambuka uka anduamu na baraka kedeshi.¹⁰Bariki akamdikira mwana o zabloni na naftali ikusangirya kedeshi vandu elfu kumi valemvadya na debora akadambuka anduamu nacho.¹¹Heberi alekusemberwa kuacha na wakeni vavekeri ushao lo hobabu muka omusa na akadera hema yake mwaloni ukeri ipo saa na imu kufui kedesh.¹²Vemvia sisera akavadikira baraka mwana o abinoamu avekeri aledambuka imfumbu ja tobori. ¹³Sisera akavadikisa motoka yake yose motoka sake ya farasi maitisa na askari vose vavekeri anduamu nacho ifuma haroshethi ya masanga mpaka dhu kishoni.¹⁴Debora akambia baraka dambuka amu ii nyinyo isa mndumi aleukenga ushindi uye ya sisera ke chi mndumi achesongoja? basi baraka akasoka ifuma ifumbu ja tobai na vandu kumi elfu vakamvadija.¹⁵Mndumi alefanya jeshi ja sisera ichanganyi kiwa magari vake vose na jeshi jake jose vandu baraka valeshinda na sesara akambwa ifuma motoka na indichako madende. ¹⁶Kake baraka akavavadya magari na jeshi mpaka harosheti ya masanga na jeshi jose ja sisera jicekeri ko upana nama kode mundu alekivwapo.¹⁷Kake sisera akachicha ko madende mpaka hema ya yaeh mkake heberi mkeni kokitevi kuveode amani kati ya yabini mang o hazori na numba ya heberi mkeni. ¹⁸Jaeli kafuma imuadija sisera akambia karibu okwa kokwa nama ulongwe basi akamkarisha kwake akamrarka bushuti.¹⁹Akambia tafadhali nginenga muringa kinangi nywe amu ngaichwe nyoda alerungwa mkunja o njoni ya maruva aka unenga nanywe alafu shikija kavi. ²⁰Akambia imuka mongo o hema ke mundu ka cha ikusevera kekode mundu iha? amba wai.²¹Alafu jaeli muka heberi akairya kidindi kya hema na nyundo kuokonyi kwae akamda mbukya kosiri mekoja avekeri alee mdio va lemeje nacha akakivikya akamuchogha na kika idaiska wanda kudo akapa. ²²Baraka andu avekene mvadya sisera jaeli alefuma ikojana nacho akambia njio ngapekulora mundu unemushigha basi akaingya anduamu nacho lwambwa sisera amepa na kidindi kyahema mbarinyi ya mudo wake.²³Basi mfuri iyo makilunga alemsinda jabini mangi o kanaani oshangunyi io vandu va israeli. ²⁴Idima ja vandu va israeli ivekesi na oru munu zidi ya jabni mangi o kaanani mpaa vemuangamiza.

Chapter 5

¹Mfuri icho debora na baraka mwana abino am valeimba wimbo ichu: ²Vasongoru andu vanesongoja adanya oshangu nyi lo israeli vandu andu vane kufuna ikavana shida jina mtereshe mndumu!³Adanyenyi vamangi! aadanya ngughu cha inywe vasongoru inyi ngapemuimbia mndu mi nainyi ngape mtereshe mndumi mkilinga o israeli. ⁴Ee mndumi kigheri ulefuma seri anduuleda mbuka ifuma edomu orika luledede ma na ruveu kukadedema marindi valefuna muringa.⁵Mafumbo vachefumo oshangunyi lokiamu kya mndumi mpaka ifumbu sinai ukadedema oshangunyi lo kiamu kya mndumi makilunga o israeli. ⁶Katika sa shamgari mwana o anathi katika mfuri sa jaeli njia ndue siletijwa mfuri vaja vasa valedambuka tu valeidya njia sa urukuta.⁷Kuvekeri na mashujaa vanina ipo israeli inyi debora ngaleirya amri mama aleirya amuri ktika israeli. ⁸Valesambura ruva muhya kuvoode shuda kati po ana shimalo ileonekana kati ya vandu vedu elfu arobaini oriknyi israelu.⁹Ngoo yakwa inevadambukya vadue va israeli anduemu na vandu vasa vavekuuni a jinemunenga mbora mndumi kokitevi ya yavo! ¹⁰Kusare ya iji inywe vas mchedoja isiriko nyi vailye mledamya mambinyi isikio nyi vailye mledamya mambinyi nainywe mpendambuka njiyenyi.¹¹Adanya sauti savaja vacheimba andu kodahya muringa ipo vanemba kavi uye ya shitendo sha lai ya mndumi na shitendo sha haki ya vachekavana katika israeli nyi ho vandu va mndumi vakasoka mongo o muri.¹²Tukwa tukwa debora tukwa imba wimbo umuka baraka na ivaade vapungwa vapo vave vana va abinoamu. ¹³Vaja valekirwa vakacha wanda ko bandu vaode oru vandu va mndumi valecha kokwa anduamu na mashujaa.¹⁴Valecha ifuma efraimu vasa miru yavo ikeri katika ameleki vandu va benjameni valekuzadya vadue makiri valetuma na ifuma zebloni vaja valekudikia msenge o mdue.¹⁵Vadue vakwa katiika isakari vavekeri anduam na debora na isakari avekeri na baraka valengia bobdeni ko kasi wande ya amri yake makidi ya vanduvo reubeni kuekeri na ishiga jidue ja ngoo.¹⁶Ngiki uledamya makidi ya modo oadanya vachunga ji vekavi filimbi yavo va ebeni kuvekeri na ishigha jidue ja ngoo.¹⁷Giliadi aledamya kivari kya kavi kya yordani na dani ngiki aletengeta uye yameli asheri alesihaka owani akadamya kufui na bandari sake. ¹⁸Zbloni avekeri mbri isa a jivedima inyamara maisha vavo mpaka ishikya kipu naftalu kai ka manja o shida.¹⁹Vamangi valecha vakaka vana vamangi va kanaani kanaani vakakavana ipo taanaiki kufui na muringa megido kake napo hela cha nyara. ²⁰Nyota silekavana ifuma ruveu ifuma njia savo sa ruveu silekavana na sisera.²¹Dahu kishoni ulevasembera dahu iya ya kaala dahu kishoni esongwa oshangunyi ngoo yakwa kunenge oru. ²²Alafu sauti saiyongwa malaika o mndumi lai ikavama ko vandu vake vaode oru!²³Ilani merpz aneamba alaika omndumilai valaani venyi kwake! okitevi valechapo imutara ma mndumi katika shida ya mashjaa vaode oru.²⁴Yaeli alenengwa mbora kukela vaka vengi vose yaeli muka o heberi mkeni alenengwa mbora zaidi kukela vaka vose vachedamya katika hema. ²⁵Mundu uja aletereka muringa nacho akamune nga maruva akamuendye siagi katika kira mbo kishikye ko vadue.²⁶Aledera kuoko kwake kididinikya hema kuoko kwake kokujo katika nyundo ya vauta wia nyundo akamukava sesera aleukava mudonyi kwake alejivavanya ifuvu jke shipande igheri amukava mbembe ya mudowake. ²⁷Akagwa makidi ya madende vake akagwa akalaa ija kati ya madende vake akaga andu alegwa nyi aja alesghwa ko itingide.²⁸Alelambwa idirishenyi nae o sisera alela mbwa iidyafarasi sineburwa motoka sinekelejwa? ²⁹Vamangi vake vaode heshima valemtalwa, naicho amonyi akamtawla aijibu jija. ³⁰Ke valalepata na ivavanya nyara? ndeu mandeu vavi vakaja mundu siser nyara ya kitambaa kishikijwa nguvo mbilisa rangi ishikijwa ko misumari ya vaja valepora?³¹Naam, adui vapo vose vapeangamia ee mndumi kake vamongo sapo vapeva cha mbari kigheri sapo vapeva cha mbari ko uwezo wake na orika lukava na amani miaka orobani.

Chapter 6

¹Vana va israeli vakaute shiriwa mesonyi ko mndumi nacho akavavikya maokonyi ko midiani ko miaka saba. ²Uwezo o midiani ulevaoroma israeli meko je midiani vandu ifuma masheriki valeafukya waisraeli.³Alafu ikava ke kigheri wowowse vairaeli andu valevaja mazao vavo wamidiani na waame leki na vandu masheriki valeafukya waisraeli. ⁴Valedima itobira ijeshi javo uye ya wanda na inyamara mazao mpaka njia valetija mandopo ipo israeli nama iomndo nama ngumbe nama isikonyi.⁵Kila kigheri mifugo yavo na mahema andu valecha cha indiki ja njighe na valedima iitalapo vandu ana ngamia savo valemia wanda iliinyamara. ⁶Madiani alevaondisa waisraeli munu mpaka vandu va israeli vakamudikira mndumi.⁷Vandu va israeli vemtereva mndumu kokitevi kya midiani. ⁸Mndumi alemduma nabii ko nava ba israeli nabii akambia mndumi makilunga o israeli anemba kudi ngauede ifuma sri ngalekufuna nja ya numba ya utumwa.⁹Ngalevakira ifuma mokonyi wamsri na ifuma mokonyi va vose vavekeri osangunyi kuoroma ngalevadichira lwanu na ngavane nga orika lwako. ¹⁰Ngalevavia inyi nyinyi mndumi makilung wanu ngavavia mlaabudu yuva waamori vasa mnedamya katika o waamori vasa keke mleadanya sauti yakwapo.''¹¹Basi malaika omndumi kacha na idmy awanda ya maloni ipo ofra uvekeri o yoashi mwaboyezei kiheri gidioni mwana o yoashi akene lelanisa angano katika sakafu katika kukapu kya divai iirik ifuako w`amidiani. ¹²Malaika o mndumi kacha akamfumia akambia mndumi akeri anduamu iynwe acheka vana aode oru!¹³Gidioni akambia oo mndumi okwa mekoja mndumi akeri aduamu inywe acheka vana vose vaivokye vasa papa sedu valejivia andu valejikira ke chi mndumi anejitija na ijivikya mokonyi ko midiani.'¹⁴Mndumi akaulambwa na iyamb dambuka oru uuode tayaru uikire israeli ifum maokonyi ko midiani ke ngalekudumapo?'' ¹⁵Gidioni akambi tafadhali ,ndimu ngape dima kuda ivakira vaisraeli mlambwa katika manase na inyi chi muhmu katika numba sa papa okwa.''¹⁶Mndumi akambia ngavepeva anduamu na igwe naigwe ueshida jshi jose ja mididni ha mundu umu,'' ¹⁷Gideone akambia mekoja nyoorokiwa na inyi nginenga lwaha ishara ka igwe nyicho unededa nainyi. ¹⁸Tafadhali ulakure iha maka andungapecha kwapo na iyende mpaka andupecha kwapo na iyende zawadi yakwa na iidera shangunyi iwapo mndumi akaamba ngapevedeja mpaka anduupeya.¹⁹Gidioni akadambuka akaanda mwana mbuvu na efa imu ya muchu akatobira mkate ilavi kiwa chachu akaivikiya nyama iyo katika kikapu na akavikya muso ri ya safurya na ishiende wanda ya kisi kya mwaloni akashifuna. ²⁰Malaika o makulunga akambia nyama na makte ilavikiwa chachu undedera uye ya mwamba ichu udebuswa musori uye yake gidioni akauta kudo.²¹Alafu malaika mndumi kaada ncha ya msenge kuokonyi kwake alafu akaada nyama na mkate ilaode chachu modo ukafuma nja mwamba chachu alafu malaika o mndu mi akadambuka na gibioni aledima imna sepo.²²Gidioni alemanya ke uja avekeri malaika o mndui gidiini akaamba ee mndumi makilunga amu ngamwona malaika o mndui kiamu ko kiamu!'' ²³Mndumi akambia amani ive wapo ulaogwe upedima ipapo.'' ²⁴Basi gidioni akamushumbya mndumi madhahabu ipo aledikira mndumi nyi amani mpaka inu bado ikeri katika ofra ya vandu va waabiezeri.²⁵Kinyo ikyo mndumi akambia funa ngube ya papa wapo na ngumbe ya kavi madhahabu miaka saba baali saba undesemberwa wapo na itema asheria ikeri kufui nayo. ²⁶Shumba madhahabu ko mndumi makilunga wapo uye ya andu kokmbija na shumba njia ya loi fin ngumbe ya kaiv cha sadaka ya kuteketezwa otu mia nngu ifuma ashera uleilegha.'²⁷Gidioni akairya vadumwa vake kumi na iuta chakundu mndumi alembia kake mekoja aleongwa munu vanduva numba mekoja wake na vandu va numba ya apapa wake na vandu va muri aleuta kudopo kighari kya msanyinyi aleuta kio.²⁸Kitalanga kigheri vandu va muri andu vale tukwa madhabahu ya baali nayo imetemwa na ngumbe o kavi alufunwa sadaka madha bahununi ileshumbwa. ²⁹Vandu va muri vakaviana nyuinga auta kindo andu vekeri deda na vengi na ishigha majibu vakaamba gidioni mwana o yoashi auta kindo iki,''³⁰Yoashi akavavia vose vamkalanya ke inywe mpemtereva baali ke mpemkira? mundu yoyose apeukaya ape aghwa kitalanga iki.''³¹Yoashi akavavia vose vamkalanya ke inywe mpemtereva baali ke mpemkira? mundu yoyose apeukaya ape aghwa kitalanga iki mekoje baali nyi luna basi apejitete amonyi kigheri mundu aneitaghanya adhabu yake. ³²Koikyo mfuri vakamudikira gidioni yerubaeli mekoje aleamba baali mkute tee dhidi yake mekojegidioni alefunja madhbu ya baali.³³Basi wamidiani vose vameleki na vandu va mashariki valekusangirya andu mu vakaruka yordani na vakapenga katika ikorongo yezreeli.³⁴Kake ngoo ya mndumi ikacha uye ya gidioni gidioni akavakava tarumbeta akavadikira jama ya abizere ili vadime imuvadya. ³⁵Alevaduma va jumbe vose katik manase na ivo valefuma ko sheri na zabuloni na naftali navo vakadambuka imu dija.³⁶Gidioni akambia makilunga mekoja nyokunda ingitumia ikira israeli chandu ukamba, ³⁷Lambwenyi nganedera msongoru apeimukya sakafunyi mekoja kade maini tu uye ya msosoru na nyiome orika basi ngapema nya ke upengituma ikira israeli chakundu uleamba.³⁸Kudi kudo ilefumya gidioni alekure kitalanga akaikama njoni iyo na akafu na maimi njoninyi ishikye ichurisa mborokoti muringa.³⁹Gidioni akamba makiunga ulangiilushe ngapeamba kavi ko mara ingi tafadhari ngiruhusu njighereshe kavi itumia njoni kigheri iki jifanya iyomye na igwe na maimi uye ya anda yose itengeta. ⁴⁰Makiluga aleuta kija alembia kiyo njoni ivekeri iyadukye na kuvekeri na maimi katika wenda yose ngaletengeta.

Chapter 7

¹Nyiho yerebabeli yaani gidini akatehka mapema na vandu vose vevekeri andu amu nacho vakadera kambi mbmarinyi ya che mhemu harodi kambi ya midiani ivekeri ifumbu ja more.²Mndumi akambia gidioni kode askari vafoje munu ko inyi ikunenga ushindi uye maidiani ili vaisraeli valaimukye uye yakwa veamba oru sedu jivenyi satumika.' ³Basi tangaza madunyi ko vandu oamba oose akenaongwa anededema basi vandu elfu ishirini na siri vakakue na elfu kumi vakasighaka.⁴Mndumi akambia gidioni vandu bado nyi vafoje munu vadamade wanda muringenyi na ngapeuta idadi yavo ichu njinina ko kitevi kyapo cha ngaamba ichu apedambuka anduamu naingwe apedambuka anduamu la kake changaamba ich apedipo idambuka anduamu naingwe apedabukapo.'⁵Gidioni akavadamada vandu mwiringenyi ndumi akavavia sembera ila mundu apekomba muringa chakite chanduu kiche komba ifuma ko vaja vapeilika nndi na inywa.'' ⁶Ghome mia siradu valekomba vengi vose valeilika nndi na inywa muringa.⁷Mndumi akabia gibioni kovandu iva mia siradu vadima ikomba muringa ngapekukira na ikunenga ushindi uye ya wamidiani tija kila mundu auye andu ake amonyi. ⁸Ko ikyo vaja valesamburwa valeirya vifaa shavo na tarumbeta savo gidioni akavaurigha vandu vose vaisraeli kila mundu idambuka ihemenyi jake kake akavadera vandu mia siradu basi kambi ya midiani ivekeri wanda yake katika ikorongo.⁹Kio ikyo mndumu akambia imuka ndeafu kya kambi amu ngapekenenga ushindi uye yake. ¹⁰Kake kama nyuneongwa isoka soko kambinyi anduamu na purh mdumwa wapo. ¹¹Na uadanye kija vaneideda na ujasiri wapo upeimarishwa iafukuja kambi basi gidioni akadambuka wake paka wanda ko varingi vaka mpaka wanda ko varinyi vakambi.¹²Wamidiani waameleki na vandu vose va mashriki valedamya kufuina ikorongo, vafoje cha irindi ja njighe ngamia savo sirekeri zaidi ya marindi vavekeri zaidi kukela idadi ya maifu katika olibalibali.¹³Gidioni andu alesjika ipo mundu mundu avekeri ammbia ungi ndoswa mundu icho eamba lambwa! ngaloswa ndoswa na ngaona mkate o shayiri ulengwa ndani ya kambi ya midiani ukacha ihemenyi na ikava ko oru unu paka ikangwa wanda ikaghaluka na ikaghakuka na ika wanda. ¹⁴Mundu ungi akambia iki chkindo kungipo ichu nyi upanga o gidi oni mwanao yoashi muisraeli makilunga amunenga ushindi uye ya midiani na jeshi jae jose.'¹⁵Gidioni eichwa habari iya ya ndoswa na tafsiri yake akarama wanda na iyabudu aleuya kambinyi ya israeli na iyamba imukenyi mndumi ajinenga ushindi imukenyi mndumi ajinenga ushindi uye ya jeshi ja midiani. ¹⁶Akavavaghna vandu vaja mia siradu mandi varadu akavanenga tarumbata sose nungu silaode kindo nataa ndani yakila nungu.¹⁷Akavavia gilambwenyi inyi na nganueuta vaja nganevauta lambwa andungane mwisho o kambi nyi lazima muuute kija nekiuta. ¹⁸Andu ngapekave tarumbeta ini vose mkeri anduamu nainyi basi mpekava tarumbeta sanu katika kilakivari kya kambi yose na ikava ilondo ko ndumi na gidioni!''¹⁹Basi gidioni na vandu miaimu vavekeri anduau nacho ko kigheri kya kigheria kya ati waudiani vavekeri vebadilisha varingi valekava tarumbeta na ifunja nungu sivekeri maokonyi vavo.²⁰Mandiki vandu Kila shilekava tarumbeta na ifunja nungu vaveode taa katika maoko vavova kumoso na kujo ili ivakana valekeva olodo upanga o mndumi na ogidioni. ²¹Kila mundu alei muka andu kwake mbarinyi ya kambi na jeshi ja miiani jikadicha vekava olodo na idicha.²²Valekava tarubeta mia sradu mndumi akadera upanga okila mundu o midiani dhidi ya ongi na jeshi jake jose jeshi jikadicha mpaka bethshita elambwa serera mrasa o abe meola kufui na tabathi. ²³Vand va israel ifuma naftali asheri na manase wote valefuma nja na vaka vavadya idiani.²⁴Gidioni akaduma vambele kaatika orika lose lo ifumbu ja efraimu eamba dambu ka wanda dhidi ya midiani na uitori dahu basi ghomi vose va eraimu valekusangirya anduamu na iitori muringa mraa bethbara na dahu yordani. ²⁵Vakavada vadue vavi va midiani orebu na eebu vakamuaha orebu mwambenyi divai ja zeebu kaika ani vakamuendye gidioni mido ya orebu na zeebu ngaliko ya kavi ya yordani.

Chapter 8

¹Vandu va efraimu vakambia gidioni nyingi kyo iki unauta? uledikirao kigheri uledambuka ikavana n midiani vakambia ko oru.²Akavavia nautaihana mulekiuta inywe? ke! mavuno va zabibu a efraimu chi mecha kukela mavuno va zabibu ya abrezeri? ³Makilunga avanenga ushundi uye ya vadue va midiani orebu na zeeb! inyi ngauta kiki koihanisa na inywe nyashi yavo ileso ka wanda adeda iji.⁴Gidioni alecha yordani na iuruka uye yake icho na mia siradu vaveeri anduamu ncho v avekeri vachokye kake bado valeeendela ivadya. ⁵Akavavia vandu va sukothithi tafadhali vanenge mikate ko vandu vakenengivadya mekoja vamechoka nainyi ngivavadye zeba na almuna mangi o midiani.⁶Na vadue vakaamba ke maoko va zeba na salmuna lwaha ikeri mavokonyi vapo ngiki jijinenge japo mikate?'' ⁷Gidioni akaamba mndumi akajinenga ushindi uye ya zeba na salama ngapenanasya njoni yanu ko misha yo kibangibanginyi ya michongoma.⁸Akafuma ipo akadambuka penieli kava shidedo ishi ishi kake vandu va penieli cha vandu va akothi valetalwa. ⁹Akavavia vandu va panieli eamba andungapecha koamani ngapeuduja mnara ichu.''¹⁰Lwaha vandu va penieli salmuna vavekeri ipo karkori anduamu na jeshi jose ja vandu va mashariki mekoje valegwa vandu 120,000 valeloshwa ipo ke vaneafukywa ikavana na upanga.¹¹Gidioni akadoja njia isa ileirwa na vachedamya hemenyi noba na yogbhana akajishinda ijeshi ja adui kokitevi vaveichi ipo ke vaneafukywa. ¹²Zeba na sallmuna vakadiha na gidioni andualevavadya akavaada vamangi vavi va midiani zeba na salmuna na ivika ijeshi jose iyongwa.¹³Gidion mwana o yoashi aleuya ifua shienyi idambuka iidya heresi. ¹⁴Akamkambija musoro umu o vandu va sukothi na ishingha ushauri ifuma kwake musoro ico alembia vasongoru va sukothi na vasuri vake vandu sabini na saba.¹⁵Gidioni akacha o vandu va sukothi akaambia lambwenyi zeba na salmuna vasa mlengimena kokiteri kyavo ngamba vasa momushinda zeba na salmuna jiichipo ke jiinyarye ijinenga jeshi japo mkate.'' ¹⁶Gidioni akavairya vasuri va muri nacho akavaadhibu vandu va sukothi andamu na misha ya kibangibanginyi ya michongo ma. ¹⁷Akaduja mnara o penieli na ivaagha vandu va mur icho.¹⁸Gidioni akaamba ivo vavekeri zeba na salmuna nyi vandu va rangi njiki mlevaagha tabori?'' vakaatalwa cha kundu igwe ukeri kudo vakeri kila umu wavo aleonekana cha ma na mangi. ¹⁹Gidioni akeamba ivo vavekeri vandondu vaa va mama okwa cha mndumi acheda mya cha mvevatija varukye ngevaaghapo.''²⁰Akambia yehteri moonwa wake okuvoka imuka uvaaghe1 kake musoro icho alefuna po upanga wake ivaaghapo aleogwa kki tevi avekeri bado musoro muruna. ²¹Nyiho be na salmuna ujiaghe! amu cha mundu akeri kudo si oru sake gidioni aaimuka zeba samuna alafu alefuna mapambo vavekeri uye ya njingo sa ngamia savo.²²Nyiho vana vaisraeli vakambia gidioni ujitori ingwe na mwanapo na muchuku wapo kokitevi umekikira mavokonyi ko midiani.'' ²³Gidioni akavavia inyi ngapevaitorio uye yanu nama na mwana kwa apevaitoripo uye yanuo mndumi apevaitori uye yanu.''²⁴Gidioni akavavia ngaode kindo ngauri kwanu ke ki umu wanu apengginenga pete ifuma nyara ake sake wamidiani nyara sake wamidiani vavekeri vaode pete sa dhahabu kokitevi vavekeri waishmaeli. ²⁵Vakatalwa jina orokiwa ikune nga vaka ala nguvo na kila mundu akakumbia pete ifuma nyara sake.²⁶Ilemeja ja pete sa dhahabu alesomba uvekeri shekeli 1700 sa dhahabu nyara iso sivekeri nyi anduamu na mapambo va makoja divai nguvo sa rangi ya zambarau valerara na mangi o midiani na aidi ya minyoror ivekeri kufui na njingo sa ngaia a savo.²⁷Gidioni akauta efodi katika pete na iidera katika muri wake ipo ofra na israeli vose vaka serija ukahaba na kuabudu ivekeri mutegho k gidioni ukahaba na kuabudu vaja vake ru numbenyi yake. ²⁸Koikyo midiani ilelemwa oshangunyi lo ndu va israeli na valeteshwa mido yavo arubaini mfuri sa gidioni.²⁹Yerubaali mwana o yoashi akadambuka akadambuka akadamya kanyi kwake. ³⁰Gidioni avekeri na vana sabini vavekeri ushao lwake mekoja aveode vaka vafoje. ³¹Mukake wake avekeri shekemu akamuona mwana na gidioni akamnenga rina jake abimeleki.³²Gidioni mwana o yoashi akafa katika uzuri mucha akaikwa ofra katika uzuri mucha akarikwa ofra katika kaburi ja ndiye joashi o jamaa ya abiyezeri. ³³Ikava andu gidioni alepa vandu va israeli vakaghaluka kavi na ukuutye ukahaba vavenyi ko iyabudu mabaali vateuta baali berith iva makilunga wavo.³⁴Vandu va israeli valekumbukapo itukuza mndu mi makilunga wavo alevakira ifuma maokonyi va adui savo kila kivari. ³⁵Valevikyapo kiaga kyavo ko numba ya yerubaali yani gidioni kokitevi mecha vose alevauta katika israeli.

Chapter 9

¹AAbimeleki mwana o yerubaali akadambuka anduamu na vanduavo va mae ipo shekemu akambia vanduavo vose mae, ²Tafadhali deda ishi ili vadue vose vashekemu vaichwa nyikinga kicha kwapo ke sabini vose va yerubaali iitori uye yanu ana ke umu tu na itori uye yanu kumbuka inyi nyi mafua na nyama anu.³Vanduavo va mama wake valededa badala yake ko vasongoru va shekemu navo vakaidikya imavadya abimeleki vakaamba icho nyicho mndondu. ⁴Vakamunenda shipande sabini shahela katika numba ya baali berthi abimeleki akasitumia ko urango vandu valaode sheria na valakeri vatondo valengivadya.⁵Abimeleki akadambuka kanyi ko ndiye ipo ofra na uye ya igho jimu akvaagha vanduavo sabini vana va yerubaali yotamu nyico alesighaka mwana muruna chee o yahwe mekoja nyaleova. ⁶Vadue vose va shekemu na beth milo vaka adana vakadambuka umuuta abimeleki mangi kufui na mwaloni kufui na nguzo ikeri shekemu.⁷Yotamu andualeviwa uye ya kindo ikyo akadambuka akaimuka uye ya ifumbu geriimu alekava olodo akavavia adanyenyi inywe vasongoru va shekemu kitevi makilunga navaadanye. ⁸Mfuri jimu shidi shiledambuka imvikya mafuda mangi uye yavo vakauvia musudu itori uye yedu.⁹Kake kidi kya musudunyi ukavavia ke ngapeva mafuda vakwa vasa vachetumiwa ko iheshimu ruva na mundu kitevi nginywe na iruka uye ya shidi shingi? ¹⁰Shidi isho shikambia kidi njio uitori uye yedu. ¹¹Kake kidi kikambia ke ngapetia iloda jakwa na matunda vakwa vaorokye kitevi ngiuye na iuruka uye kidi kingi?¹²Shidi isho shkambia mzabibu njio uitori uye yedu.' ¹³Mzabibu ukavavia ke ngapetija divai yakwa njiha isa icherosa ruva na vandu na iuya iuruka uye ya shidi shingi? ¹⁴Alafu shidi shose shikavavia maifu njio uitori uye yedu.'¹⁵Shidi shamisha ikashivia shidi mekoja uuri ingishija mafauda ngiva angi uye yapo njio na uve na ucha uranda ya mchengi akwa ilemeve kudo modo upakure maifunyi na ukore mierezi ya lebanoni.' ¹⁶Mekoja nyouta loi na uaminifu uleuuta abimeleki mangi na mekoja uleuta necha uye yapo njio na uve na ucha wanda ya mchenyi okwa ilemeve kudo modo upekure aifunyi na ukore ya mekoja umeadhibu chakundu inenyerye,¹⁷Nako manye ke papa wapo alekavana kokitevi kynu apenyamara maisha vake na akavakira ifuma maokonyi va midiani. ¹⁸Kake inu nyoimuka uye ya numba ya papa okwa na iyasha vana vake vandu sabini uye ya isho jimu nyouta abimeleki mwana o mdumwa wake nave mangi uye ya vadue va sheemu kokitevi icho nyi munduanu.¹⁹Mekoja mleuta ko waminifu na imanya anduamu na jrubalai na numba yake basi muinyarye ivokorwa katika abimeleki nacho kiwa numbenyi yanu. ²⁰Kake ikava chi modo ufume ko abimele ukavakora vandu va shekemu na beth milo basi modo ufume ka vandu va shekemu na bethmilo ili ukore abimeleki. ²¹Yothau akakambya nacho akadambuka beth aledamya ipo ko kitevi ivekeri kuacha na abimeleki kkake.²²Abimeleki akaitori uye ya israeli ko miaka iradu. ²³Makilunga akaiori aledumwa ngoo mmbichwa kati ya abimeleki na vasongoru va shekemu vasongoru va shekemu valesaliti uaminifu vavekeri nacho ko abimeleki. ²⁴Makilunga aleuta kudo kitevi unyamari uleutwa ko vana sabi va yerubaali udime ilipuzwa na abimeleki mundu avo apewajibishwa vapewajibushw kokitevi valemtarama iyagha vanduavo.²⁵Basi vadue va shekemu vakavadera vakenavedeja uye navo vakaivya vose vavekeri valeidya katika njia iyo iji jileambwa ko abimeleki .²⁶Gaali vadue va shekemu vakavadera homi vake na vedeja vaso ngoru va shekemu valemuamini. ²⁷Vakadambuka mudemenyi vakasangiorya abibu ifuma mizabiu navo vakasiva da valeuta ndima katika numba ya makilunga wavo valeja na inywa imulani abimeleki.²⁸Gaali mwana o ebedi akaamba abimeleki nyinga na shekemu nyinunga mpaka vajiutye? ke nyunga zebuli ke chimwana o yerubaali na va hamori papa wake shekemu ngiki jiinyarye imuutya? ²⁹Keba vandu iva veva orika lo amri sakwa alafu mve ngemvi a abimeleki jifune nnja jeshi japo jose.³⁰Zebuli mdue o muri eichwa shidedo sha gaali mwana ebedi nyashi ikadoje. ³¹Kaduma vambele ko abimeleki ili na ilemba eamba lambwa gaali mwana o ebedi na vanduavo valeshika shekemu navo vaneuterekya muri dhidi yapo.³²³³Lwaha tukwa kigheri kya kio igwe na askari anduamu na igwe na uanda e iafukya katika mudene. Alafu ³³kitalanga andu mbari upefuma imuka na uangamize muri na icho na vandu vakeri anduamu nacho andu vapeva uye yanu utenyi kyokyose mpedima.³⁴Basi abimeleki akakure kiyo icho na vandu vose vavekeri anduamu nacho vakaanda iafukya dhidi ya shekemu vakavavuka na mandiki vaana. ³⁵Gaadi mwana o ebedi akafuma akaimuka mongo o muri abimeleki na vandu vavekeri anduamu nacho vakafuma andu ko kurika.³⁶Gaali mwana evaona vandu ivo akambia ebuli lambwa vandu vanefuna mafumbunyi! '' uye ya ifumbbu cha shirinje sha vandu.'' ³⁷Gaali akadeda kavi na iyamba lambwa vandu vanesoka katika orika na indiki jimu jinecha ko njia ya mwaloni va mene nimu.''³⁸Nyiho zebuli akambia ke shidedo shapo sha kibushuro kuku shikeri igwe uleamba abimeleki nyiunga ili jimuutye? ke ivo nyi vandu vasa ulevamena fuma lwaha ukavane mavo. ³⁹Gaali alefuma na avekeri akeneso ngonjwa vandu va shekemu nacho akakavana na abimeleki. ⁴⁰Abimeleki akamdichira na gaali akamdicha oshangunyi lwake na vengi vakagwa na arishi va ipa oshangunyi iingya mongo o muri.⁴¹Abimeleki aledamya aruma zebuli aka valazimisha gaali na munduao vafume shekemu. ⁴²Mfuri ya kavi vandu va shekemu vakafuma mdemenyi a habari ii ikamushikya abimeleki. ⁴³Alevairya vandu vake kavavaghwa mandiki varadu na iyandaa iafukya alelambwa na iyona vandu vefuma mjii akavaada na ivaagha.⁴⁴Abimelei na indiki jivekeri andu amu nacho shileafukya na ishinga moongo oingija murinyi aandiki vangi vavi shile afukya vose vavekeri katika mademe na a ivaagha. ⁴⁵Abimeleki alekavana n muri icho mfuri nsima aleirya muri icho ivaagha vandu vakeri ndani yake akasanja kuta sa mri na ieneza monyo uye yake.⁴⁶Kigheri vadue vose va shekemu ceichwa kudo valei ngya katika ngome ya numba ya el berthi. ⁴⁷Abimeleki aleivwa ke vasongoru vose vave keri vakuangirye anduamu munarenyi shekemu.⁴⁸Abimeleki akadambuka mpaka ifumbu ja salmoni icho na vandu vose vavekeri andu amu nach abimeleki akairya isoka na itema marammba akadera uye ya ikoso jake na keri anduamu nacho mokiano nggkiuta utenyi chakundu ngauta. ⁴⁹Basi kila umu akatema vakashigya uye ya ukuta o shekemdu vakapa ghomi na vaa elfu.⁵⁰Abimeleki akadambuka tebezi nacho akadera kambi dhidi ya tebezi akairya. ⁵¹Kake kuvekeri na manara uode oru katika muri ghomi na vaka vose vasongoru vose vamuri valeambija na ikushingya vavenyi alafu vakada mbuka uye ya paa ja mnara.⁵²Abimeleki aledambuka munarenyi na ikavana navo nacho akadambbuka kufui na mongo p mnara kitevi ikora. ⁵³Kake mundu uka akakumba igho ja uye uye ya mudo o abimeleki jiafunja mudo wake. ⁵⁴Alafu akamdikira musoro uja avekeri anemuirija silaha sake akabia irya ipanga yakwapo muka uja alemuagha basi musoro wake akasoromwa nacho akapa.⁵⁵Vandu va israeli veona ke abimeleki amepa vakadambuka mudemenyi. ⁵⁶Basi makilunga akalipa kisasi kya unya mari o abimeleki alemuuutya a papa wake ko iyagha vanduavo sabini. ⁵⁷Makilunga akauta unyamari wose o vandu va shekemu ughaleka uye ya mido yavo vavenyi na uye mwana o yerubaali.

Chapter 10

¹Baada ya abimeleki tola mwana o pua mwana o dodo mundu o isakari achedamya shamiri katika ifumu ja efraimu akakure kitevi kye vakira israeli. ²Kava muamuzi o israeli miaka ishirini na tatu alepa na irikwa shamiri.³Alevadya na yairi mgiliadi akava muamuzi o israeli miaka ishirini na ivi. ⁴Aveode vana thelethini vavekeri vedoja masirikonyi thelethini na vaveode miri mpaka inu ikeri katika oika lo giliadi. ⁵Yairi alepa na irikwa kamoni.⁶Vandu va israeli valeendelea euta mavichwa oshangunyi lo mndumi vakaabudu mabaali maashtoreti miungu ya aramu miungu ya mwana o amoni na miungu ya wafilisti vakamuvadim mndumi na valemsuju sepo. ⁷Nyashi ya mndumi ikadoja uye ya israeli nacha kavakuba mokonyi ko wafilisti na katika moko ya vana va amoni.⁸Vakavaanga miza na ivaonea vandu va israeli mwaka icho na kokigheri kya miaka ikumi na ane valeva ngaliko ya yordani katika orika lo waaamori ikeri giliadi. ⁹Navo vana amoni vakauruka yordani vakakavana na yuda na benjameni na numba ya efraimu a munu.¹⁰Nyiho vana vaisraeli vakamudikira mndumi veamba jakira kokitevi jamtija makilunga odu jikaabudu mabaali. ¹¹Mundimi akavavia vana va israeli ke ngalalevafuna inywe ifuma ko vamisri na waamori na waaamoni na wafilisti. ¹²Na ko vasidoni waameleki na aoni andu valevanyamirya mlengidikira nainyi ngavakira ifuma katika oru savo.¹³Kake inywa mlengida kavi na iyabudu ruva singi koikyo ngapevakira sepo. ¹⁴Dambukenyi mundedikira ruva mnesiabudu ili navakire kigheri kya ukiva.¹⁵Vana va israeli vakambia mndumi jileuta sambi jiutye kyokyise kineone iva kiorokye kwapo tafadhali jikire inu. ¹⁶Vakaitija ruva sighenu vavekeri nayo navo vakaabudu ndumi nacho aka na ivedeja uye ya ukiva o israeli.¹⁷Nyiho waamoni vakakusangirya vakadera kambi giliadi waisraeli vakakoja na idera kambi yavo ipo mispa. ¹⁸Vasongoru va vandu va giliadi vaka viana nyiunga apeivka ikavana na waamori icho apeva msongori uye ya vose vachedamya giliadi.

Chapter 11

¹Yeftha mgiliadi shujaa aode oru kake nyavekeri mwana o kahaba giliadi avekeri papa wake. ²Mka o giliadi aleona vana vafije va va veleha valemlazimisha yeftha makure kanyi na immbia upeilia yedupo igwe nyi mwana o mukaungi.'' ³Basi yeftha akakure ifuma ko vandu avo akadamya katika orika lo tobu vandu valaode sheria na yeftha na vakacha na idambuka anduamu nacho.⁴Mfuri kadhaa ade vana va amoni valekavana na israeli. ⁵Vana va amoni anduvalevana na israeli vasuri va giliadi vakadambuka imuende yeftha ifuma orika tobu. ⁶Vakambia yeftha njio uve msongoru odu ili jikavane na vana va amoni.''⁷Yeftha akavavia vasongoru va giliadi mlengisua na ingilazimisha ikure kanyi ko papa okwa ngiki mnecha kokwa lwaha andu muode shida? ⁸Vasuri va giliadi vakambia yeftha nyikyo kitevi jikene kughalukya lwaha njio anduamu naise jikavane na vandu va vose vahedamya giliadi.⁹Yeftha akavavia vasuri va giliadi mekoja nengiurigha kanyi kavi ili ngikavane na va amoni na mndumi apejinenga ushindi uye yavo ngapeva msongoru wanu.'' ¹⁰Vasuri va giliadi vakambia yeftha mndumi nave shahidi kati yedu cha jilapeuta ndu upeamba!'' ¹¹Yeftha akadambuka anduamu navasuri nave msongoru na mdue uye yavo mizpa yeftha akaghuja ahadi sose alesi uta.¹²Nyiho yeftha akaduma vambele ko mangi o vana va amoni eamba nyi ngikyo mgogoro ichu kati yedu? ngiki mocha ko oru iirya wanda yedu? ¹³Mangi o vana va amoni vakavatala vambele va yeftha kokitevi israeli valedoja ifuma msri valeirya orika lokwa ifum amoni mpaka yaboki paka yordani lwaha urigha wanda iyo ko amani.''¹⁴Yeftha akaduma kavi vambele ko mangi o vana va amoni. ¹⁵Akavavia yeftha anemba kudi israeli valei ryapo orika lo moabu na orika lo vana va amoni. ¹⁶Kake valefiuma msri na israeli vakada mbuka iidya kibangi nyi mpaka alibalinyi ya shamu na kodeshi.¹⁷Israeli vaduma vambele ko mangi o edomu vakaamba tafadhali jatereva edomu alevaadanyapo valavaduma vambele ko angi o moabu kake akalegha basi israeli vakadamya kodeshi. ¹⁸Alafu vakaida kibangibanginyi vakare katika orika lo edomu na rika lo moanu valadamya ngaliko amoni kake paka o moabu amu aroni ivekeri mrasa o moabu.¹⁹Israeli vakaduma vambele sihoni mangi o waamori vasa valeitori ipo heshboni israeli akavavia tafadhali jatereva jiide orika lwapo mpka aandu kodu. ²⁰Kake sihoni alevaaminipo israeli iide katika eneo jake basi sihoni akasa ngirya ijeshi jose akajidamada yohasa na ipo akakavana israeli.²¹Mndumi makilunga o israeli akamvikya sihoi na vandu vake vose maokonyi va israeli navo los lo waamori valedaya katika orika ilo. ²²Valeirya kila kindo kila lindo ndani ya wilaya ya waamori ifuma arnoni mpaka yaboki na ifuma kibangi bangini mpaka yordani.²³Basi mndumi makilunga o israeli alevadi chira kaamori oshangunyi lo vandu vake israeli na lwaha itori orika lwavo? ²⁴Ke upedima iryapo orika lusa kemoshi makilunga wapo anekunenga koikyo orika lolose mndimi makilunga odu amejinenga jipeirya. ²⁵Lwaha igwe nyi much kukela baaki mwana p sipori mangi o moabu ke aledai iva na hoja na israeli ke icho alewahi ikavana shida dhidi yavo?²⁶Kigheri israeli valedamya miaa mia sirabu ipo heshboni na shijiii shake na aroreri shijiii shake na katika miri yose ikeri ku fui na arnonin ngiki alalevairya kavi kigheri ikyo? ²⁷Ngalevautya ovichapo kake mnengi utya ovichwa ko ingiafukya mndumi muamui na jilesane inu kati ya vana va israeli na vanana wa amoni. ²⁸Kake mangi o vana va amoni akalegha onyo jisa aledumwa na yeftha.²⁹Basi ngoo ya mndumi ikamucheja yeftha akaida jisa aledumwa na yeftha imza ya giliadi na ifum mispa ya giliadi akaida ko vana va amoni. ³⁰Yeftha akaahidi ko mndumi akaamba mekoje upeninenga ushindi uye ya vana va amoni. ³¹Kyokyose kinefuma mongo o numba yakwa ingicheja inyi andungapeuya ko ucha ifuma ko vana va amoi kipeva kija ye teketezwa.''³²Basi yetha akaida ko vana vaamoni ili ikavana nacho mndumi akamunenga ushidi. ³³Akavashindi na itevi iyagha jidue ifuma aroeli mpaka miri ishirirni na ivi vavekeri orika lo ilambujwa ja vandu va israeli.³⁴Yeftha aleshika kanyi kwake ipo mizpa na mupu wake akafuma imuadija na ngoma na ishina avekeri na ngata yake aveod mwana oghompo nama na o vaka. ³⁵Andu tu ale muona alevandua nguvo sake akaamba kibo mupu okua umengifunja ko unyonge na umeva mundu usa anengietvi ivavwa jakwa! amungaapa ko mundumi nama ngapedimapo iugha ahadi yakwa.³⁶Akambia papa okwa aledera kiaga ko mndumi ungiutye kila kindo jileagana mekoja mndumi amekulihya lassi uye ya adui apo vana va amoni. ³⁷Akambia papa okwa aledera kiaga ngipate ikure na idambuka mafumbunyi na iyomboleza uye ya ubikira okwa inyi na vengi.³⁸Akaamba dambuka alemunduma ko kigheri kya mieri ivi akafuma icho na vengi navo vakaomboleza ubikira wak katika mafumbu. ³⁹Mwisho o mieri ivi aleuya ko papawake usa aleuta iinana na iaga aleuta lwaha avekeri amelaapo na mndumi na ikava desturi katika israeli. ⁴⁰Ke mupu o israeli kila mwakka ko mfuri sina nadime ighuja sumusa mupu o yeftha mgiliadi.

Chapter 12

¹Vandu va efraimu valefuma anduau navo vakaidya zafoni vakabia yeftha naa ulejidikirapo jidambuke anduamu nangwe jipokira numba yapo. ²Yeftha akavavia inyi na vandu vakwa jivekeri katika shida shidue na vana va amoni andungalekudikira ulengikira ifuma kwavo.³Ngeona ke ulengkirapo vandu ngadera uhai okwa na oru lokwa ngimonyi na mndumi alenginengya nainyi inu?'' ⁴Yeftha akava sangirya vandu vose va giliadi na akakavana na efraimu vandu va giliadi valeangamiza inye va giliadi nyi vakimbizi katika efraimu katika efraimu na manase.⁵Wagiliadi valetekeza ngome ya yordani silambuje efraimu mekoja yoyose kati ya vale chicha vaifraimu eamba nginenga ruhusa ngidambuke uye ya dahu vandu va giliadi akavavia ke igwe nyi mua minifu? mekoje apeamba wai,'' ⁶Basi vapemmbia amba shiboleth na akaamba sibboleth amu aledimapo itumika kidedo ikyo ko usahihi vagiliadi vakamuada na imuagha makungonyi va yordani waifraimu elfu orobani valeaghwa kigheri ikyo.⁷Yeftha avekeri mwamuzi uye ya israeli ko miaka sita nyiho yeftha mgiliadi akapa akarikwa katika umu ya muri o giliadi.⁸Ngata yake ibizani o bethlehemu akava muamuzi uye ya israeli. ⁹Aveode vana thelethini alevadamada vepu thelathini ifuma nja kokitevi kta vana vake avekeri muamuzi o israeli miaka saba.¹⁰Ibzan akapa na irikwa ipo bethlehemu. ¹¹Ngata yake eloni ozabuloni akava muamuzi uye ya israeli akaamua israeli ko miaka ikumi. ¹²Eloi o zabuloni akapa akarikwa ipo aiyaloni katika orika lo zabuloni.¹³Bada ya icho abdoni mwana o hileli mpirathoni akava mua muzi uye ya israeli. ¹⁴Aveode vana arubani na vachuku thelathini vavekeri vanedoja masiriko nyi sabini nacho kavaamua israli miaka nane. ¹⁵Abdoni mwana o hileli mpirathoni apaka akarikwa ipo pirathoni katika orika lo efraimu katika ifumbu ja waameleki.

Chapter 13

¹Vandu va israeli vakauta vakeri mavichwa mesonyi ko mndumi nacho akavikya makonyi va wafilisti ko miaka orubani. ²Kuveode mundu ifuma sora jamaa o wadani rina jake manao muka wake aledimapo ibeba mimba na kudo aleonapo.³Malaika o mndumi akamfunya mukauja akambia lambwa lwaha jolemwa igana nama umeonapo kake upengana na upeona mwana. ⁴Lwaha va makini ulanywe divai ana gwari nama uleje kindo kyokyose kikeri naisi. ⁵Lambwa upeva na mimba na kupeoni ka mwana o ghomi kode nama na wembe upetimuka uye ya mudo wake mekoja mwana apeva mundu o siri ko makilunga ifuma ndoonyi nacho apeivoka ivakira israeli ifuma mokonyi ko vafilisti.⁶Alafu mundu muka akada mbuka ibia miake mundu o makilunga alecha kokwa na iyonekana jake kuvekeri cha alaika o makilunga o hosha munu ngalemvesera ke kuku afu mapo naingiva rina jake. ⁷Akangivia lambwa upengana na upeona mwana basi ulanywe divai ana gwari nama ulaje kando kyokyose kisa sheria ineamba ke sivi ko akilunga mwana icho upeva mundu o sivi ko makulinga fuma ndoonyi ko mae mpaka mfuri ya ipa jake.''⁸Nyiho akatalwa kya manoa na malaika o makilunga akandambu kya mka kavi akeri adamije mdemenyi kae manoa miake avekeri anduamu nachopo. ⁹Basi muka akakambya movinyi akambia miake lambwa manoa miake avekeri anduamu nachopo.¹⁰Basi muka akakambya movinyi akambia miake lambwa mundu uja aleonekana kokwa alecha koka mfuri iya! ¹¹Maona akaimuka na imuvadaya makake eshika ko mundu icho akaamba ke igwe nyingwe mundu ulededa na muka okwa/ mundu icho akaamba nyinyi.''¹²Maona akaambia lwaha shidedo shapo shitime ke! kode maagizo maki koki tevi kya mwana na wia wake uoeva ngikyo?' ¹³Malaika o mndumi akambia manoa lazima mkapo naute kila kindo ngalembia. ¹⁴Alaje kindo kyokyose kinefuma mzabunyi namaulamruhuru inywa divai ana gari ulamruhusu naje kyokyose kisa sheria ineamba ke kichafu ainyare iti kila kindo ngalembia naute.¹⁵Manoa akambia alaika o mndumi tafadhali damya ko kigheri ujine nge kigheri yandaa mburu kokitevi kyapo. ¹⁶Malaika o mndumi akambia manoa hata kama ngapedamya ngapeva kando kyapopo kake upetaarisha sadaka yeteketezwa funa ko mndu mi manoa alemanyapo ke avekeri malaika o mndumi).¹⁷Manoa akambia malaika o mnudmi rina japo ayeunga ili jikuheshimu kigheri shidedo shao shipetimia? ¹⁸Malaika o mundum akambia unevessera rina jakwa nyi ajabu!'¹⁹Manoa akairya mburu anduamu nasadaka ya unga akafuna sadaka uye kya ajabu kigheri manoa na mkake vavekeri velambwa. ²⁰Kigheri ikyo modo ukafuma uye ya madhahabu idambuka ruveu maika o mndumi akadoje katika modo o madhahbu anoa vakaramisa mido yavo wanda.²¹Maika o mndumi aleona kanasepo ko manoa nama ko mukakepo manoa akamanya ke uja nyicho makika o mndumi. ²²Manao akambia makake lai jipepa kokitevi ja,wuna akilunga!'²³Kake mukake kambia mekoja mundumi aveuri jiagha sadaka ye teketezwa na ya unga jile munenga ejilora shindo ishi shose kigheri iki edima ijiru husu jiichwa shindo isho.²⁴Ade mundu muka akamuona mwana akamudikira rina jake samsoni mwana avekekri na mndumi akamunenga mbora. ²⁵Ngoo ya mndumi akaivoka itekerya mahane dini kati ya sora na eshtaoli.

Chapter 14

¹Avekeri akasoka idambuka timna na ipo akaona mundumka umu p vepu va wafilisti andu aleuya akammbia papa wake na mama wake. ²Ngamuona mndu muka po timna umu o veu vafilisti lwaha mundengiirya nave muka okwa,³Papa waka na mama wake vakammbia ke kulaode mundumuka kati ya vepuva vanduanu ana mundumuka kati ya vepuva vanduanu ana kati ya vandu vedu vose ke upeirya ngiirya kkitevi kyakwa amu kigheri ngemlambwa alengiorokya. ⁴Kake papa wake na mama wake valema nyapo ke isuala iiji jilecha ifuma ko mndumi amu aveuri itobira mgogoro a wafilisti ko kigheri ikyo wafilisti vavekeri veitori israeli).⁵Basi samsoni akadambuka timna anduamu papa wake na mama wake navo vakashiiika mideme ya mabibu ya timna na lwambwa kode ngatunyi njinina alechana avekeri anerunduma. ⁶Ngoo ya mndumi ghafla akacha uye yake nacho akamrandua ngatunyi ko ovinyi chaundu edima imrandua mburu munina nacho aveode kindo kokonyi wakepo kake alevavvi a papa wakepo nama na amama wakep kiaja alekiuta.⁷Aledambuak njinin ade euya kamudua akagha ⁸uka ana ishigha mzoga o ngatunyi na lambwa kuveode kija kilesighaka katika esusu o ngatunyil. ⁹Akadera uki mokoyi vake na akadambuka akaja papa wake na mama wake akavanenga navo aaja kake alevavia po ke nyairya uki nnja kija kilesighaka usesenyi lo ngatunyi.¹⁰Papa wake sasoni akadambuaka wanda anduakeri muka na samsoni akauta ndima ipo amu iji jevekeri desturi ya wasoro. ¹¹Andu tu vanduavo vemuona valemu andye vamongo vavo selasini iva anuamu nacho.¹²Samsoni akavavia lwaha nganevavienyi kioghano mekoja uu apedia ipata naingiva ijibu kigheri kyamfuri saba sa ndima ngapefuna nguvo sa kitani selasini na seti sa nguvo selasini. ¹³Kake ikava ke mpedimapo indiva jibu bas upenenga nguvo s akitani selasini na set sa nguvo selasini vakambia ujivie kioghano kyapo ili jikiichwa.¹⁴Akavavia kati ya mundu aleja avekeri kindo kyeja nnja ya oru avekeri kindo kilodye kake vaghemu vake valedimapo ipata ijibu katika mfuri siradu.¹⁵Mfuri ya kaana vakambia muka samsoni mlembe miapo ili najivie ijibu ja kioghano ana jikukore modo igwe na numba ya papa wapo ke nyojialika iha ili ijifanya ukiva?'¹⁶Muka o samoni aleivoka ifugha oshangunyi lwake akaamba shose uneshiuta nyi ingisua! ungikudyepo nyoamba kioghano ka vaitale va vandu vakwa kake umevavia ijitupo samsoni akambia lambwa ina cha ngalavanenga papa oka ama okwa ngikui igwe? ¹⁷Alefugha mfuri saba sisa ndima yavo ineendelea muri ya saba alembia ijibu koitevi alemlazimisha munu akavavia vandu avo ijibu.¹⁸Navandu va muri vakammbia mfuri ya saba kabla mbari ula mengwa nyingikyo kikeri kicha munu kukela uki? nyikindo kiki kiode oru kukela mekoja malalede ma ko ngumbe yakwa, mpepeata ijibu ja kioghano kyakwapo.'¹⁹Alafu ngoo ya mndumi akacha ko samsoni ko oru samsoni akasoka dabuka ashkeloni na iyasha vandu selasini kati yavandu ivo akairya mateka vavo na akavanenga seti ya nguvo ko vaja vajibu kioghano kyakye aleilusha akadambuka kanyi ko papa wake. ²⁰Na mkake akairiwa na mongo wake o kufui.

Chapter 15

¹Baada ya mfuri siitale kigheri kya isambua ngano samsoni aleirya mburu njinina akadambuka imtembelea mkake akakuia amonyi ngapedambuka chumbenyi kya muka okwa kake papa wake aleruh supo a ingye. ²Ppapa wake akaamba ngaleuta nyoilusha kudo ngamuneng ongo wapo msacha wake munina nyi aorokye kukela icho muirye ngata yake.''³Samsoni akavavia kigheri iki ngapeva na hatia uye ya afilisti kigheri ngevavinisa.' ⁴Samsoni akakadambuka na iyada mbhweha mia siradu akavapunga anduamukila jozi mwashi hadi mwashi alafu akairya taa na isipunga makidi ya kila muashi.⁵Andu aleshiasa modo vienge akavalekeja mbeha katika nafaka sa vafilisti sii mukye navo vakaasa iimukye mdemenyi andua muna mideme ya mzabibu na msudunyi. ⁶Wafilisti valesera nyiunga auta iki? vakaviwa amsoni mko o mtima aleuta kudo kokitevi mtimna alemuirya muka o samsoni akamunenga mongo wake basi wafilisti vakamvadya vakamukora komodo icho na papa wake.⁷Samsoni akawaambia mekoja kudo mneuta ngapelipiza kisasi yanu na baada ya isho ngapetija.'' ⁸Alafu avatema shpande kinama na kedende koivaagha munu alafu akasoka wanda akadamya katika mbako katika mwamba o etamu.⁹Nyiho wafilisti vakacha vakakudomara ikavana shida ipo yuda vakaanzisha jeshi javo ipo lehi.'' ¹⁰Vandu va uda vakaambia ngiki mocha ijiava? vakaamba ili jidie imuada amsoni na jimuutye chakundu alejiutya.''¹¹Alafu vandu elfu siradu va yuda vakaso k mpaka mbakonyi ya etamu, samsoni ke waichi ke vafilisti vacheitori uye yedu? ke! nyojiutya kiki? yana inyi na udo kudo ngapevautya ivo.''¹²Vakamvia samsoni jasoka ikupunga na ikudera mokonyiko vafilisti samsoni ala awaambia ngiapi enyi ke mpengiagapo inywo vavenyi.'' ¹³Vakambia wai jipekupunga tu ko ndusu na ikudamada kwavo alafu vakampunga na ndusu sivi njihya na imuende ifuma mwambenyi.¹⁴Eshika lehi `wafilisti valekava olodo vekojana nacho alafu ngoo ya mndumi akacha uye yake ko oru ndusu sivekeri uye yamoko vake sikava cha idaso je teketezwa, sikagwa maokonyi vake.¹⁵Samsoni aleada ifua jivishi ja tai ya isirikonyi nacho akajiirya na iyagha vandu elfu ko ifua ijo. ¹⁶Samsoni akaamba ko tai ya isirikonyi ipesakya uye ya isakya na njaa ya isri konyi ngavaagha vandu elfu.''¹⁷Samsoni amarija ideda akakumba tai, akadikira andu aja ramath lehi. ¹⁸Samsono avekeri na nyoda munu akamudikira ndumi na iyamba nyomunenga mndumwa wapo ushindi mudue kake lwaha ngapea ko nyonda na igwa mokonyi ko vaja valadiniwa?''¹⁹Na makilunga akakurugwa andu ko irungu kukeri katika lehi na muringa ukafuma enywa ori sake sikamughuja na akahuisha? koikyo alesenda rinaja andu iho enhakore na nyi ipo lehi mpaka inu. ²⁰Samsoni avekri muamuzi o israeli katika mfuri sa wafilisti ko miaka ishirini.

Chapter 16

¹Samsoni aledambuka gaza na ka muona kahaba ipo nacho akalaa andu amu nacho. ²Vandu va gaza vakaviwa samsoni amecha iha vandu va gaza vakatengeta andu iho ko siri vakamvedeja kio vose katika kyose vakaamba ke jivedeje mpaka msanyinyi na alafu jimuaghe.''³Samsoni akalaa uli mpaka kiyo kya maghe lehele kiyo kya maghelele na akaada mongo o muri na mii mo yake ivi akabura ifuma nja komeo na shose akashidera makosonyi vake akashidera ifumbu oshangunyi lo hebroni.⁴Baada ya isho samsoni alemukunda mndumukaaledamya ikorongo ja sereki rina jake aledikirwa delila. ⁵Vadue vaja va vafilisti vakamvadya vakammbia mlembe samsoni ili umanye andu sikeri oru sake ndue nako njia imtesa uta ili na ila umu odu apekunenga shipande 1100 sha hela.''⁶Nyiho delila akammbia samsoni ngatere va ungivie nyiko jindi njiki igwe nyi uode oru munu na nyio njiki mundu apedim ikupunga kitevi nadime iitori?'' ⁷Samsoni akambia kama vapengipunga na orusuluhya lusaba njicha sisa silaomye ngapeva nganyo ngohye na iva cha mundu ungi oose.⁸Basi vadue va wafilisti vakamuendye delila ndusu saba sisa silameona nacho akampunga samsoni. ⁹Lwaha nyaveode vandu vaovye ko siri valedamya katika chumba kyake kya numbenyi akambi wafilisti vakeri uye yapo samsni kake akasidumbwa ndusu cha uzi kigheri oguswa na modo na valekuloshapo siri ya oru sake.¹⁰Nyiho delila akambia samsoni kudo angilemba inyi na inivi avongo ngatereva ngivia ko kitavu kitevi kiki upedima ipungwa. ¹¹Akambia kama vapengipunga na prusu luhya lusa lulemetumika ko wia ngapeva mnyonge na cha mundu o ungi yoyose. ¹²Basi delila aleirya urisr muhya akampu nga anduamu nacho akambia wafilisti vakeri uye yapo amsoni vandu vavekeri.¹³Delila akambia samsoni paka lwaha nonengilemba na ingivia vongo ngivia ko kitevi kii upedima ipungwa shibele saba ha mbii sakwa na ishipunga kitambaenyi alafu ukapunga mumarinyi ngapeva cha mundu ungi oose. ¹⁴Andu avekeri alee delila akafuma shipungo saba sha mbii sake akapunga numbenyi ya kitambaa sake akapunga numbenyi ya kitambaaa na pini sivekeri sipu ngiwa.¹⁵Akambia ngadima iyamba ungikedyepo andu engivia siri sapo inyi? nyongimena mara karadu na ongivia nyiko jinsi uode oru mdue.'' ¹⁶Kila mfuri aleimukya ko bidiii na shidedo shake nacho akamdedya sana mpaka aletamani ipa.¹⁷Basi amsoni alembia kila kindo akambia wembe ulemeutepo mmbiii uye ya mdo okwa amu ngavekri mnairi o makilunga ifuma ndoonyi ko mama okwa kama mudo okwa upeidwa basi munyonge na iva cha kila mundu ungi.'¹⁸Delila eona ke amembia uloi uye ya kila kimdo akavaduma na ivadikira vaitori va wafilisti akaamba njionyi kavi amu amengivia kila kindo nyiho vadue va wafilisti vamcheja vakamuendye hela mokonyi vavo. ¹⁹Alemfanya nalae katika nndi ake alemdi kira mudnu nashiute shipungo saba sh mudo wake nacho kaivoka imshinda amu oru sivekeri simetija.²⁰Aleamba wafilistivakeri uye yapo smsoni aletukwa madoinyo vake akaamba ngapefuma nnja cha kigheri kingi na idamya huru kake alemanyapo ke mndumi amemtija. ²¹Wafilisti vakamdamada gaza na impunga ko shaba avekeri aneua ngano katika igereza. ²²Kake mmbii uye ya mdo wake sileivoka iicha kavi baada ye utwa.²³Vaitori va wafilisti valekusangirya ili ifuna dhabihu ndue ko dagoni makilunga wava na iyorokiwa valeamba makilunga odu omshinda samsoni adui na mvikya katika ufahamu odu.'' ²⁴Vandu vemuona valemtereshe makilunga wavo kokitevi va;eamba akilinga odu alemshinda adui odu n ijinenga ise munyamari o orika lodu ua aleagha vafo je vedu.''²⁵Andu vavekeri vakaamba mdikirenyi samsoni nache nachejirosa valemdikira asoni nnja jale na akafanya veseke valemuimusa makidi ya nguzo. ²⁶Samsoni akambia musoro uja us avkeri amuonde kuoko kwake ngiruhusu ngiade nguo kuoko kwae ngiruhusu ngiade nguzo siode numba ii kitevi ngikuitiriche.''²⁷Alafu numba ivekeri ii churye ghomi na vaka vaitori vose va wafilisti vavekeri ipo uy ya ipaa kuveode ghomi na vaka elfu siradu vasa vavekeri vanelambwa kigheri samsoni anduavekeri evarosa.²⁸Samsoni akamdikira mndumi akaamba,'' mndumi makilunga nginenga nia ngatereva ngiarisha ara jimu tu makilunga kitevi ngilipize kisi ko wafilisti ko iirya meso vakwa vavi. ²⁹Samsoni aledera nguzo makidi sisa sileada numba iyo nacho akakutiricha uye yake nguzo imu kokonyi kwake o kuja na ingi kumoso kwake.³⁰Samsoni akaamba na ngipe anduamu na wafillisti aledoja ko orusake na jengo jikagwa uye ya vaotori na uye ya vandu vose vavekeri numbenyi yake kudo valeaghwa kigheri alepa vavekeri zaidi ya vaja valeaghwa kigheri kya maisha vake. ³¹Alafu vanduavo na numba yose ya papa wake vakasoka vakamuirya vakamuuurigha na imurika kati ya sora na vakamuurigha na imurika kti ya sora n eshtaoli ktk andu korikwa o israei ko miaka ishirini.

Chapter 17

¹Kuvekeri na mundu katika orika lo mafumbjau efraimu rina jake nyi mika. ²Akammmbia mama wake shilingi 1100 sa hela sisa sileiriwa ifua kwapo sisa ulededa kiapo na iingivia lambwa iha ngaode hela anduamu na inyi lambwa na mndumi na kunenge mbora mwanakwa!'³Aleurigha shipande 1100 sha hela ko maena mae akaamba ngadera hela ii ko mndumi ko kitevi kya mwana ka yeuta iacha takwimu sa myenya. ⁴Koikyo lwaha nganevaurigha andu avekeri anamuurigha mae hela mae aleirya shipande mia ivi sa hela na akavaa sanamu na ibacha takwimu sa chuma n a vakadera numbenyi ya numba ya mika.⁵Mundumi icho mika avekeri na numba ya sanamu nacho akauta efodi na numba ya miungu nacho akaajiri umu numba ya miungu nacho akaajiri umu o vaja vake nave mkuhani wake. ⁶Mfuri iso kuveode mangipo ipo israeli na kila mundu aleuta shisa aona mesonyi vake.⁷Alafu kuveode musoro umu o bethiehemu ipo yuda o vandu va yuda usa avekeri mlai aldanya ipo itimiza wia wake. ⁸Mindu icho alekue bethalehemu ipo yuda idmbuka ishigha andu ko damya andu avekeri amedambuka aleshka kanyi ko mika katika orika ja efraimu ja efraimu. ⁹Mika akammbia anduamu na iny iuva apaa ukwa mudu icho akammbia inyi nyi mlawi o bethelehemu ipo yud nganedambuk ihigh anu kadamya.¹⁰Mika akaambia damya anduamu na inyi uva okwa ngape vanenga shipande ikui sauti ya nguvo na kundo kyapo mwaka sauti ya nguvo na kando bai mlawi akaingya numbenyi kwake. ¹¹Malwi aveode sia ya idamya na mundi icho na musoro icho ko mika akava cha umu o vana vake.¹²Mika akamlelanisa mlawi kokitevi kya wia muele na musoro akava kuhani wake nacho avekeri katika numba ya mika. ¹³Nyiho akaamba lwaha ngaichi ke mndumi apengiutya mecha mkoja mlawi ichu ameva kuhani okwa.

Chapter 18

¹Mfuri iso kuveodepo mangi ipo israeli. mbari ya wadani ivekeri ineshinga anduko damyampaka mfuri iso valea dijapo urisi ose ifuma makidi ya mbari. ²Vandu va dani valeduma vandu vatanu ifuma ko idadi yose ya mbari avo ghomi va karije ifuma sora na ifuma eshtaoi ili karije vakavavia orika lo madela mbwa orika vakashika orika lo ifumbuja efraimu ko numba ya mika vakalaa ipo.³Vava kufui numba ya mika valemanya shidedo sha mlawi basi vakaimuka na imuvesera nyuinga basi nde iha uneuta kiki iha na ngiki ukeri iha? ⁴Akavavia kudi kudo mika auta kokitevi kyakwa icho alengiajiri inyi iva kuhani wake.''⁵Vakammbia shiagha ushauri ko makilunga kitevi jimanye kyaro jinedambuka jipata nikiwa.'' ⁶Kuhani icho akavavia dambuka ko ucha mndumu apekusongoja katika njia uneiida.''⁷Alafu vandu vaja vatanu vakakure na vakashika laishia na valeona vandu vavekeri aja valedamya bila isumbuliwa na ko ucha katika icho ana valedamya kuache na wasinodi na vavedopo ushirikiana na mundu wowosepo. ⁸Valeuya ko mbari yavo ipo zora na eshtaoli vanduavo valevaveera muodetaarifa njiki?⁹Vakaamba njio ke jivaafukye jaona wanda na nyiorokye munu ke mpeuta kindo po? mlave na uivu iafuka wanda. ¹⁰Andumnaenda mpekoja vandu vanekusara vakeri necha na orika lulandaghye makilunga avanenga inywe andu kusa kulanene hya kindo kyokyose orikenyi.'¹¹Vandu miasita mbari ya dani vaode silaha sa shida valekure ifuma soro na eshtaoli. ¹²Vakaenda kyaro vakapanga kiriath yeari mu ipo yuda nyikyo maana vandu valekudiira andu aja mahane dani mpaka inu nyi magharibhi ya kiriathi yearimu.¹³Vakakure ipo na idambuka orika lo ifumbu v eraimu vakashka kanyi ko mika. ¹⁴Alafu vandu vatanu vavekeri vamedambuka ilambwa orika lo laisha valevavia vandua vo ke muichi ya kay sanamu sibechhiwa na sanamu sa chuma amua lwaha kondo uppeki n sanamu sa chuma? amua lwaha kindo upekiuta.''¹⁵Basi vakauya ipo vakashika kanyi ko mlawi kanyi ko mika vakamudikira. ¹⁶Vana va dani mia sita vaode silaha sa shida valeimuka mongo ye ingija.¹⁷Vandu vaja vatanu vavekeri vamedambuka iyanga orika valedambuka io na vakairya sanau sibachwa efodi na miungu kigheri kuhani anduvekeri aimukye mongo oingija na ghomi mia sita vaode silaha sa shida. ¹⁸Andu vavekeri vaneigya kanyi ko mik n iirya snamu sibachwa efodi miungu ya numba na sanamu sa menya kuhani akaamba mneuta kiki?''¹⁹Vakambia vova sau! dera koko kwapo momunyi wapo na naise na uve kodu papa na kuhani nyi ucha iva naingwe kuhani kokitevi kya numba ya vandu umu ana kuhani ko mbari na vandu avo katika israeli? ²⁰Ngoo ya kuhani ileorokiwa akairya efodi miungu ya numba na sanamu ya ibacha akadambuka anduamu na vandu ivo.²¹Basi vakavaluka vakadambuka vamedera vana vanina oshangunyi lwavo vavenyi anduamu a ngumbe na mali savo. ²²Andu vavekeri kuacha ifuma ko numba ya mika vandu vavekeri numbenyi ya numba ikerikufui na numba ya mika valei funa navo vakavashikya wadani. ²³Valevakaya olodo wadani navo vakaghaluke vaka mmbia mika ngiki mocha anduamu?²⁴Akaamba inywe moiva miungu ngaleiuta momuirya kuhani okwa na mnekeru ke ngaode kiki kavi unedima kuda ingivesera nyi ngikyo kinekembua?''' ²⁵Vandu va dani vakambia ularuhusu jiiichwa kyokyose unekiamba ana baadhi ya vandu vaode nyashi munu vapevakara igwe nafamilia yapo mpeaghwa.'' ²⁶Nyiho dani vakadambuka savo mika eonake vavekeri na oru munu uye yake akaghaluka na iuya kanyi kwake.²⁷Vandu va dni valeirya kila kileutika mika anduamu na kuhani wake na vakashka laisha ko vndu vavekeri vanesu mtuliwapo na vaa vakeri na ucha na vakaagha ko ipanga na vaja vakeri na ucha ucha vakavaagha ko ipanga na iukora muri icho. ²⁸Kuveodepo na mundu o wakirapo kokitevi kuvekeri kuacha ifuma sinodi na vaveo kuveode katika oos na mundu yoyose kuveode na beth rehobu wadani vaka shumba muri na idamya ipo. ²⁹Vakadikira rina jake dani ja papa sake dani usa avekeri anduamu na vana va israeli kake rina ja muri iho kuvok uvekeri lisha.³⁰Vndu va dni valeshumba sanamu sebachwa vavenyi nacho yonathi mwana omusa icho na vana vavekeri akuhani va mbari y dani mpaka mfuri ya isamirwa orika. ³¹Basi vakiybudu snau ye ibach ya mik leiuta kigheri ky numba ya mkilunga lung ipo shilo.

Chapter 19

¹Katika mfuri kuveode manipo katika israeli kuveode mundu mlawi avekeri acheda mya ko muda muni na katika eneo ja kuacha munu kukela orika lo efraimu alekuirya mundumuka masuri ifuma bethlehemu ipo yuda. ²Kake muke avekeri muaminifupo akakur na iuya kanyi ko papa wake ipop bethlehemu ya yuda aledamya ipo ko kigheri kya mieri ina.³Alafu miake akakure na imvadya kitevi immbia nauye mdumwa wake avekeri anduamu nacho ko papa wake papa mupu andu alemuona aleorokiwa. ⁴Papa muko wake papa o mupu alemmbia damya mfuri siradu valeja na iynwa na valedamya kio ipo.⁵furi ya kana valetukwa aghera na ukure kake papa o mupu akammbia muko wake kunenge oru na mkate kinina alafu upedima ikure.'' ⁶Basi iva vevavi vakadamya na inywa andu amu alafu papao mupu akaamba uve tayari idamija kio ki na iva na kigheri kiorokye.'⁷Mlawi andu alekure ili na dambuke papa o umukake alemtereva na damye kudo alegha lusa mpango wake na ilaaa kavi. ⁸Mfuir ya katanu aletukwa aghera ili nakura kake papa o mupu akaamba kuvikyenyi oru mvenyi ivo vevavi vakaja kando.⁹Mlawi na suri awake tayaripo idamya kio kini aletukwa na ikure akadambuka ielekea yebusi iyo nyi yerualemu avekeri na pende sivi sa isirikonyi na masuri vake avekeri anduamu nacho.''¹⁰Kke mlawi avekeri tayaripo idamya kio ingi aletukwa na ikure akadambuka ielekea yebusi iyo nyi yerusalemu avekeri na pende sivi sa isirikonyi na masuri a vake avekeri anduamu nacho. ¹¹Veshika kufui na yebusi mfuri icho ivekeri imedambua kuacha munu mdumwa akambia mndumi ake lwaha jiide idambuka muri o wayebusi jindedamya ipo iki.¹²Mndumi wake akammbia jipedima i dambuapo katika muri e vaghenu vasa chi vana vaisraeli jipedambuka gibea. ¹³Mlawi akaambia musoro uja njio mave andu umu wapo na jidamye kiyo ipo gibea ana rama.''¹⁴Basi vakadambuka na mbari ukangwa vakeri kufui na gibea katika eneno ja benjamini. ¹⁵Vakaghaluka ipo ili vadime idamya kiyo ipo gibea nacho akaingya na idamya katika njia ndue ya muri amu kodo kundu alevaingira numbeyipo mpakakiyo.¹⁶Kake mundu musuri aveka anecha ifuma wienyi kwake katika deme kiukumanyi ikyo edamya ko muda ipo gibea kae vandu vachedamya andu iho vavekeri wabenjameni. ¹⁷Aleteshwa meso na imuona mndu o kyaro katika njia ndue ya muri musuri icho akaamba unedambuka kuku? na nyouma kuku?''¹⁸Mlawi akammbia jinedambuka ja efrimu kusaunu ya orika lo ifumbu j efraimu Ngaledambuka betilehemu ipo ud ninyi nganedambuka betilehemu kake kude mundu apengiirya kanyi kwake. ¹⁹Jiode kingavo vapeja asirikonyi vedu na kode mkate okitevi na divai koki tevi kyakwa na mndumu na vadumwa vapo jimeisijwa kyokyosepo.²⁰Musuri ichu akavadikira amani ivena igwe ngapekunango shindo uri shose uladamye kio tu katika njia ndue.'' ²¹Basi mundu ichu akamuende mlawi kanyi kwake akavanenga kando masiri konyi vakasanja madende vavo na ija na inywa.''²²Andu vavekeri veorosa ngoo savo valemtangeta numba vekava mongo mfume mundu icu aingya numbenyi yapo kitevi jidimeua mapenzi nacho.'' ²³Mundu uja monyi numba akavaserija akavavia wai vanodnu ngateeva mlauute kindo kivichwa! mekoja mundu ichu nyi mughenu kanyi kokwa mlamuuute kindo iki kivichwa!''²⁴Lambwa mupu okwa bikira na masuri wake ava iha ambele ngivaende lwaha na muuute navo kyokyose mukundye kake mlamutye kindo iki kivi chwa mndu ichu!'' ²⁵Kake vandu valemuadanyapo kokikyo mundumi uja akamwada mukauja vakamfuna nnja valemuada na imubaka naimuutya uvichwa kio kyose na kitalanga vakamlke ja na dambuke. ²⁶Kitalanga mndumuka alecha akangwa wanda ya ongo i nummba ya mundu usa mika avekeri icho kalaa aja paka kokia.²⁷Miake kakere kitalanga na irungwa mongo o numba akafuma idambuka njia alemuo na mukake alee aja mongo mokavake ikeir uye ya kisingit. ²⁸Mlawi akambia imuka jidambuke kake alemtalwapo alemudera uye ya isirikonyi na mundu icho akakure kanyi.²⁹Mlawi ehka kanyi kwake akairya kiandu nacho akamuada suria wake akamtema kudende ko kunde akadera shipande ikumi na shivi akadamada shipande kila andu katika israeli. ³⁰Vose valeona iki vakaamba kindo iki kilemewahipo ifumya nama na iyonekana fuma vandu va israeli valecha ifuma orika lo misri inu kusare uye ya iki jinenge ushauri jivenye ngikyo kye uta!''

Chapter 20

¹Nyiho vandu va israei vakafuma cha mundu umu ifuma dani mpaka beer sheba abduamu orika lo giliadi abo vakakusangi rya oshangunyi lo mndumi ipo mispa. ²Vasongoru vavandu vose va mbari sose sa israeli vakairya nafasi savo indikinyi ja vandu va makilunga odu 400000 vachedambuka ko madende vasa vavekeri tayari ikavana na ipanga.³Basi vana va benjamini veichwa ke vandu va israeli vavekeri vamedoja mispa vana va israeli vakamba jivienyi kojinsi njiki unyamari iu outika.'' ⁴Mlai miii o muka aleaghwa akatala ngalecha gibea katika orika lo benjamini inyi na suriia okwa ili jilae.⁵Kigheri kya kiyo vasongoru va gibea vale muafukya vetengeta numba na vauri ngiagha valemuada na imbaka suria okua nacho akapa. ⁶Ngalemuirya suria okwa na itema usese wake shipande na idera katika kila orika o urisi o israeli kokitevi vauta unyamari icho na utondi atika israeli. ⁷Lwaha inywe waisraeli vose funenyi shidedo na ushauri wanu iha.''⁸Vandu vose vakakure anduamu cha mundu umu vakaamba kode nama na umup usa apedambuka hemenyi kwake kode hata umu apeuya kanyi kwakepo. ⁹Keke lwaha kudi kudo jiepeiuta Gibea jipeafu kya cha kura inejisongoja.¹⁰Jipeirya vandu kumi katika miaimu katika mbari yose ya Israeli, na mia katika elfu na elfuimu katika elfu kumi, ivanenga kando ko kitevi kya vandu iva ili vadime ishika Gibea katika benjamini, vapevaazibu ko unyamari wavo valeuta katika Israeli. ¹¹Basi askari vose va Israeli vakakusang`irya uye ya muri cha mundu umu.¹²Mbari sa Israeli valevaduma vandu ko mbari yose ya Benjameni, vakaamba, "Unyamari ichu uleutwa kati yanu nyongikyo? ¹³Koikyo jinengenyi vandu ivo vanyamari va Gibea, ili jivaaghe, na kudo jipefuna chee unyamari ichu ifuma ko Israeli, "Kake vabenjameni valeadanyapo sauti ya vandu avo vandu va Israeli. ¹⁴Nyiho vana va Benjameni vakakung`irya ifuma mrinyi idambuka Gibea vandejienda a ikavana na vaa Israeli.¹⁵Vandu va benjamini vakakusangirya ifuma miri yavo ili ikavana mfuri iya askari elfu ishirini na sita valesamburwa ifuma a venyi muri va gibea. ¹⁶Makidi ya akari vose iva vavekeri vandu mia saba valesamburwa vaa vavekeri va kumoso kila umu wavo adima ikava mmbii ko magho na alakire.¹⁷Vandu va israeli valameitwa namba ifuma ko benjamini vaveode vandu 40000o vave keri vamekelosha ikavana na upanga vose iva vavekeri vandu va shida. ¹⁸Vandu va israeli valekure vakadambuka betheli vakatereva ushauri ifuma ko makilunga vakavesera nyiunga kuovka apevaanga miza vandu va benjamini ko kitevi kyedu/'' mndumi akaamba,'' yuda apeafukya kuvoka.''¹⁹Vandu va israeli valedambuka ikavana na benjamini vakadera nafasi savo sa shida dhidi yavo ipo gibea. ²⁰Vandu va benjameni vakafuma gibea navo ²¹vakaagha vandu elfu ishirini na sivi va ijeshi ja israeli mfuri iya.²²Vana va israeli valekuvikya oru vavenyi na vakatobira mstari ya shid andu aja vekeri vameriya nafasi ya shida andu aja vekeri vameirya nafai mfuri ya kuvoka. ²³Na vana va israeli vakadambuka vefugha oshanguni lo mndumi mpa kiukwanyi valetaka iongozwa ifuma ko mndumi ke jiinyarye idambuka kavi ikavana na vandondu vanud va benjamini nacho ndumi akaamba vakavenyi!''²⁴Basi vandu va israeli vakakavana na askari ba benjamini mfuri kavi. ²⁵Mfuri ya kavi benjamini alefuma ikavana navo ifuma gibea navo vakavaagha vandu va israeli elfu kumi na nane vose vavekeri vandu vasa valekulosha ikavana na upanga.²⁶Basi askari vose va israeli na vandu vose vakadambuka betheli vakafugha vakadamya oshangunyi lo mndumi navo vakapunga mfuri iyo mpaka kiukwanyi vakafuna sadaka sa ucha oshangunyi lo mndumi.²⁷Vana va israeli vakamtereva mndumi kokitevi isakandu ja agano ja makilunga kirekeri mfuri iso; ²⁸Na finehasi mwana o eliazari mwana o haruni avekeri ahudumia oshangunyi lo isaundu mfuri iso ke va benjamini vakavenyi amu ngama ngapevatarama ishinda.²⁹Basi israeli vakdera vandu andu ko siri kufui na gibea. ³⁰Vandu va israeli vakakavana na vana va benjamini ko mfuri siradu navo vakamba shida shavo uye ya gebea chakundu valesongwa.³¹Vandu va benjamini vakadambuka ikavana na vandu navo vakairwa kuacha na muri valeivoka iyagha vaitale va vandu kuveode vandu ndeme naingi ikadambuka gibea.³²Nyiho vana va benjamini vakaamba vafemwa na vapejidicha cha iho kuvoka kake askari va israeli vakaamba ke jidiche ba ivaburwa kuacha na muri mpaka njienyi . ³³Vandu vose va israeli valekure ifuma andu kwavo na vaakupanga ko shida io baal tamari basi asikari va israeli vavekeri veova andu ko siri valedicha ifuma maare geba.³⁴Vakafuma uye ya giba vndu kumi elfu vele samburwa ifuma israeli yose na shida shiveleri shidue uvekerikufui navo. ³⁵Mndumi akamshinda benjamii oshanguni o isreli mfuri icho askari vaosraeli valeagha wa vandu va benjamiin 25100 vose ivo vale pa vavekeri vaja vavekeri valekulosha ikavana na ianga.³⁶Basi askari va benjamini valeona vamelemu vana va israeli vavekeri vamefuna wanda ya benjamini mekoja vavekeri vandu valedera nafasi katika nafsi sirikwa nja ya gibea. ³⁷Nyiho vandu vavekeri vaovye vakaimuka ovinyi na vakadicha gibea navo vakaagha kila mundu aledamya muri icho ko ipanga javoo. ³⁸Ishara ilepangwa kati ya askari va israeli na vandu vakurikye ko siri ipeva irindi jidue ja musu jipefumya nja ya muri.³⁹Ishara yecha askari va israeli vakaghalika ifum shienyi basi benjamini akaivoka imuafukya na ivaagha vandu selasisisni vakaamba loi vaneka vwa oshangunyi lodu cha katika shida sha kuvoke.''⁴⁰Kake kigheri nguzo musu andu ileivaka iimuka nnja ya muri wabenjameni valeghaluka na iyona musu otengeta ruveu ifuma muri nisima. ⁴¹Nyiho vandu va israeli vakavaghaluka vana va benjamii valeogwa kokitevi valeona ke ipa jinevacheja.⁴²Basi vakadicha ifuma ko vana va sraeli ilambwa njia ya kibangitanginyi kake shia shilevaada askari va israeli valefuma murinyi na vakaagha ajaandu vaiukye.⁴³Valevatengeta vana va benjamini na iva vadya nava vavavda ipo niha vakavaa gha mpaka kivari kya mashariki ya gibea. ⁴⁴Ifuma mbari ya benjamini vandu elfu kumi na nane valepa vose vavekeri gomi vaichiik na shidenyi.⁴⁵Vakaghaluka na dicha idambuka kibangi bangi nyi mpaka mamba a rimoni vaisraeli valeaghwa zaidi ya elfu tano kati ya nyiyenji valezidi ivadya vevadya njia ndue idambuka gidomu na ipo valeagha vandu elfu sivi . ⁴⁶Askari vose va lesoka mfuri icho vavekeri vandu ishirini na tano vavekeri vakuleshe ikavana ipanga vase vavekeri vaichikye kaika shida.⁴⁷Kkake vandu mia sita vakaghaluka ikambija kibangibanyi ilambwa mwamba rimoni vakadamya mwamba o rimoni ko kigheri kya miri ina. ⁴⁸Askari va israeli valeuya vandu va benjamini na ivashinda valepata alafu vakakora modo kila njia yavo.

Chapter 21

¹Lwaha vadu va israeli vavekeri vanevikya kiaga ipo mispa kode namana umuodu apemunenga mpu wake na duajwa na mbenja menipo. ²Nyiho vandu vakada mbuka betheli vakada mya ipo oshangunyi lo makiunga mpaka kiukwanyi vakafugha auti ndue. ³Vakava oloo ngiki mndumi o makilunga o israeli outa kindo ki ko wai israeli jinade ka inu?''⁴Mfuri ya vadya vandu valetukwa aghera na vakashumba madhabahu ipo na ifuna sadaka seteketezwa na ucha. ⁵Vandu va israeli vakaamba nyiunga kati ya mbari sose sa israeli valalecha katika mkutano o ndumi? mekoja veevikya kiaga uye ya mundu oose usa alalecha ko mndumi ipo mspa vakamba loi icho apeaghwa.''⁶Vandu va israeli vaveode makene ko mundu avo benjamini vakaamba inu iji mbari umu jakumbwa kuacha ifuma israeli. ⁷Nyunga aevanenga vaja valetijwa kwae mekoja amevikya kiaga ko mndumi kisa jipedimap ivaruhusu oose kati yavo nadue mpu odu?''⁸Vakaamba nyiunga kati ya mbari sa israeli valalecha ko mndumi ipo mspa ileonekana ke kode mundu alecha indikinyi ifuma jebeshi giliadi. ⁹Amu vandu anduvavekeri vapangiwa ko utararibu lambwa kude nam na umu o venyi na yabashi giliadi. ¹⁰Mkutano icjo ulevaduma vandu va vavi na nyi vandu va ujasiri ko maagizo vedambuka jebesi giloadi na ivaangmiza na ivaagha mpaka vaka na vana.¹¹Utakudi uinyarye iagha kila miii na kila mndu muka alemeha na mndumi. ¹²Vandu vaja valekoja bvandu kati ya ivo vadamije yabeshi giiadi vakamia inya vasa valalela na homi vakavadamada kambinyi ipo shilo ipo kanaani.¹³Mkutano ose ukaduma ujumbe na ivava vadu va benjamini vavekeri mwambe nyi o rimoni ke vavekeri vanenenga amani. ¹⁴Wabenjamini valeuya kigheri ikyo na va vakenengwa vaka va yabeshi giliadi kke kuvepdepo vaka vashikye ko vosepo. ¹⁵Vandu veomboleza ko kija kilemfunya benjamini makoja mndumi aleuta mavava n kati ya mbari sa israeli.¹⁶Alafu vadue vakutano vakaamba jiute kiki ili wabenjameni vaade vaka mekoja vakava benjameni valeaghwa?'' ¹⁷Vakaamba nampaka kuve na urisi ko benjamii valesighaka kitevi mbari ilanya marwa ifuma israeli.¹⁸Jipedima ivanenga vakapo ifuma ko vepuvedupo mekoja vana va israeli vavekeri vameuna kiaga nadejwa mbiagho mundu apemunenga benjameni mbiagho mundu apemunenga benjamini muka,'' ¹⁹Vakaamba muichi ke kode ndima ko mndumi kila mwaka ipo silo isa nyi kaskazini y betheli mashariki ya njia idoje ifuma betheli mpaka shekemu na kusini ya lebona.)²⁰Vakavaitanava vana va benjamini veamba dambukenyi muove ko siri na ivedeja katika mdeme ya miabibu. ²¹Lambwa kigheri kisa vepu ifuma shilo vapefuma iseka fumyeny nnja ya mzabibu na kila umu wanu ainyarye irawka muka ifuma ko vepu va shilo alau orika lo benjamini.²²Kigheri papa savo ana vandu avo vapecha ikavana jivavie jinengenyi neema vatije vasighake kokitevi jilepata vakapo ko kila mundu kigheri kya shida nainywe mulaode hatia ya kiaga kokitevi velevaneng vepu sanu.'''²³Vandu va benjamini valeuta kudo valeirya ya vaka vauri ifuma ko vepu vavekeri vaneseka navo vakairya kitevi vave vaka vavo vakadambuka na iuya andu ko urisi wavo vakashumba kavi muri na vakadamya numbeni yavo. ²⁴Alafu vandu va israeli vakafuma andu iho na idambuka kanyi kila umu ko mbai yake na ukoo na kilaumu ko urisi wake amonyi.²⁵Mfuri iso kuveode manipo ip israeli kila mundu aleuta vakeri mesonyi vake amonyi.

Ruth

Chapter 1

¹Nyi! efunya katika furi o umangi o majaji kukuwa kuveode njaa katika orika, na mndu um o Bethelehemu ya Yuda nyaledambuka katika orika lo Moabu o nduam na mkake na vana vake vavi vaghomi. ²Rina ja munducho jekeri Elimeleki na rina ja mkake jekeri Naomi, marina va vana vake vavi vaghomi valedikirwa mahiloni na kileoni ambae vekeri Waefraimu va Bethelehemu ya Yuda. Valeshika katika orika Moabu na edamya iho.³Nyiiho Elimeleki, Mii o Naomi, akapa, na Naomi katijwa na vana vake va ghomu vavi. ⁴Vana ivo valeduwa vaka va Moabu; mrina ja, umu nyekeri Ruth. Valedamya ipo komda o miaka ikumi. ⁵Koikyo voso mahiloni na kileoni valepa, naemtia, Naomi bila mndumi wake na bila vana vake vavi.⁶Na nyiho Naomi akaamua ekure Moabu onduamu na vaka va vavara vake na euya Yuda kokitevi nyaleichwa katika Isanga ja Moabu kokuwa. Yahweh amevatarama vandu vake katika ukiva na akavaninga Kando. ⁷Koikyo kakure andu aja akere, onduavau na vaka va vana vake vavi, vakasoka njia vakauya orika Io Yuda.⁸Naomi kavavia vaka va vana vake "dambukenyi, muuye kilaumu wanu ko numba ya mae, na makilunga na valoro ucha uye yanu, chakundu mlelora ucha kwavo valepa na kokwa, ⁹Makilunga na vasarye inwe mpate itotona, kila umu wanu katika numba ya mdumi ungi: kisha akavabusu. Vaka oloda na efurigha. ¹⁰Vakambia, "Wai jipeuya onduamu na igwe ko vandu vapo."¹¹Kake Naomi kavavia, "uyenyi vanavakwa ngiki mpedambuka nainyi? ngiki bado ngaodo vana katika ndeu yakwa kokitiva kyanu Ili vave vomi vanu? ¹²Uyenyi, vanavakwa dambukenyi katika njia sanu vavenyi kokitevi inyi nyi msuri sana eva na mndumi. kama ngakaamba, naketumaini ngipate mndumi kiyo iki na kishangi vee vana va ghomi koiko mpedima evedeja mkapa valehe? ¹³Mpevedeja na mladuajwa Lwaha? wa, vanavakwa! nyina ngihuzusha munu kuliko ihavo viuzurusha inywe, kokitevi koko ko Yahweh kodambuka kinyume na inyi."¹⁴Nyiho vaka va vana vake vikadoserya sauta savo na efurigha kavi oripa akamuaga kombusu, kake Ruth akabaka na cho. ¹⁵Naomi kaamba, "Adanya, ongi ameuya ko vandu vake miungu yake. uya onduamu nacho."¹⁶Kake Ruth kaamba, "Ulangide ngikure kwa cha naingwe, kokitevi ipouneenda damya, vapo vapeva vandu vakwa, na makilunga wapo nyapeva makilunga okwa. ¹⁷Andu apepia, ngapepia iho, ngaperikwa iho Yahweh nangitarame na hata munu, ikava kode kyokyose ila kipu too kipedimapo ejile sanishapo. ¹⁸Naomi eona kuwa Rth nyekeri ameidikya edambuka nacho. katia epingana nacho.¹⁹Koikyo vose vevavi vakadambuka mpaka vakashika mri o Bethelehemu. Koikyo valeshika Bethelehemu, mri wose nyuleorokya, vaka valeamba, "Ichu nyi Naomi? ²⁰Kake kavavia "Mlangidikire Naomi. ngidikirenyi kipesakya kokitevi mwenyezi makilunga nyangiutya kindo kipesakya munu. ²¹Ngaledambuka ngakeri ngachorye, kake Yahweh kangiurigha kanyi ngakeri ngaodepo vose, Koikyo ngiki mnangidikira Naomi, Kigheri mneona Yahweh amengihukumu, koikyo mwenyezi makilunga amengilughanisha?²²"Kkoikyo Naomi na Ruth Mmoabu, mka o mwana wake, valeuya ifuma orika Io Moabu, valeuya Bethelehemu kuvoka o mavuno va shairi.

Chapter 2

¹Koikyo Elimeleki mii o Naomi, nyeveode mndu achedikirwa Boazi, nyekeri mangi na mundu aichwa. ²Ruth, Mmoabu, kambi a Naomi, ambele ngiende ngindesangirya mabakiva kando katika mdeme, ngapembadya wowose ambaye ngapepata kibali mesonyi vake; Nacho Naomi kambia "dambuka, mwanakwa".³Ruthu kadambuka ndesambwa ko mdemenyi evevadya ko numa vikenesambwa na anduaja kumbe mdeme uja nyokerinya omaso o Boazi, ekeri uhusiano na Elimeleke. ⁴Lambwa, Boazi nyalecha efuma Bethelehemu evavia vaja vanevuna, "Yahweh na ve nainywe." vk

⁵Nyiho Boazi kambia mdumwa wakeekeri anevaimkya vaja vanesambwa, "kuda mndumi ichu mwana kanyi ichu nywa"? ⁶Mdumwa o vaimkan'ya vakesambwa katalwa kamba, nyi mwanakanyi mmoabu aleuya na Naomi ifuma orika Io moabu. ⁷Nyalengivia ngatereva unaruusu ngisambwe na naisangirye mabaki vavavunaji. "kudo nualecha kaivoka esambwa kufuma kitalang'a mpaka Lwaha Ila,nyatotona kinina ihomhumbenyi".⁸Koikyo Boazi kambia Ruth, "nokenengia danya mwanakwa? ulaende ndesa mbwa mdemenyi ungi wai ulakure mdeme nyi okwa wai koiko udamye iha na vepu vakwa va uya. ⁹Valorije tu meso vapo mdemenyi amba o vomi vanesambwa na uvavadye numa ya a vaka vengi. nangalevavia vomi valakuade?. na koichwanyoda upedima uende undenywa mringa nungunyi o vomi vaichurisa ,"¹⁰Nyiho kailika ndi mbele ya Boazi, neticha mdo wake wanda. Kambia, ngiki ngapata kibali mesonyi vapo, mpaka ungisarye inyi mghenu? ¹¹"Boazi katalwa kambia, ngameviwa shose uleshiuta kufuma miapo alepo. Nyulevatia ndiyo, na mao, na orika uleonikya kombadya mamko wapo na echa kovandu ulavachi. ¹²Yahwe nakuninge ko shindo, shapo Yahweh nakurighye ko shifoje, makilunga o Israeli, ambae wanda ya mbawa sake nyopata kokambiha.¹³"Ruth kaamba naione kibali masonyi vapo mndumi okwa, nyangifariji na ededa necha kokwa kake inyi ngakeri na umu o vadumwa vake vavakapo,"¹⁴Kigheri kya keja kando. Boazi alimwambia njio iha uje kinina mkata, na ukavye chulu kibenju katika divai. "Kadamya mbarinyi ya vaja venesambwa, na Boazi kamninga kiasi kwa maimba vakangya. Ruth nyaleja mpaka kaiunda kabakisa.¹⁵Ekure nadambuke ndesambwa, boazi kavaongoja vasoro vake kavavia, "Mdenyi nasambure hata katika masuke. na mtambie kyokyose kivichwa. ¹⁶Na pia mdejenyi baadhi ya masuke shifurushi kokitevi kyake mude ili na sambwe. mlamngokye."¹⁷Kwa ikyo nyalesabwa mpa kiukwanyi. kisha kalelamisa nafaka na mara ambayo alesambwa nayo nafaka sikeri cha efa imu shairi. ¹⁸Ka kudika kadambuka katika mri. Nyikho mamko wake aleona kija alekisambwa. Ruth nyalemwenddye mamko wake nafaka sekeri sikaangya alesighara kandonyi kyake.¹⁹Mambo wake kambia," nyosambuja kuku okeri unesambwa inu? nguku ondeutya uya? Nabarikiure mndu cho akutarama,'NYho Ruth kambia mamko wake kuhusu mndu aneemkya mdeme ekeri aneuta uya ksmbis, rina jamndu aneemkya mdeme ngekeri nganekeri nganeutya uya nyi Boazi. ²⁰"Naomi kamba Ruth, "A Narungwa mbora na Yahweh, kokitevi elefunapo uaminifu wake ko varukyepo na vapie. "Naomi kambia, " icho mndu o jamaa ya kufui naise nyi jamaa yendu mkombozi.²¹Ruth Mmoabu kamibia, Nyiloi alengivia ngidamye kufui na vasoro vake va ghomu mpaka andu vapemarija esambwa mavuno vake vase. ²²Naomi kambia Ruth mka o mwanake o ghomi, Nyikicha mwanakwa kee udambuke onduamu na vepu vake va uya ili kitevi ulache pata ukiva wowose katika mdeme wowose.²³"Koikyo nyaledamya kufui na veuta uya va vaka kitevi nasambwe mpaka mwisho o mavuno va shairi na mavuno va ngano. Nyekeri anedamya onduamu na mamiake.

Chapter 3

¹Naomi mamiake, kambia "mwanakwa, ipebidi kushighye andu igwe upetotona, kitevi kwake shindo shapo shidambuke necha? ²Nacho Boazi, mndu ambae ameva unduamu na vepu vake va uya, icho mndu o mbari yedupo? icho mndu ombari yedupo? Lambwa, kiukwa nyi iki apeva akenguta shairi katika sakafu ye puria.³Koikyo, samba kushije mafuta, urare nguvo sapo siorokye, na usoke undambuke andu sakafu ye puria. Kake ulamanyike ko mundu ichu mpaka andu apemarija aje enywa. ukumbukke andu upela nyi wanda, ulavadime. ⁴andu alee ili kiteva ade udambuke kwake, upunwe madende vake, na ulae iho kisha apekuvia kyeuta," ⁵Ruth kambia Naomi, ngapeuta kila kindo apengivia,"⁶Kasoka kadambuka ko sakafu yepuria kavadya chakundu maniake alembia, ⁷Boazi emarija eja nenywa na ngoo yake nyivode sia, kadambuka kadelaa wanda mbarinyi andu ko dera nafaka kisha uth kadambuka mboha mbaha, kashukwa madende va Boazi, kalaa iho wanda.⁸Kyeshika kiyo kya magheleghele Boazi kakangka, kaghaluka, iho mndumka nyakeri nyale madendenyi vake. ⁹Kambia, "Igwe nyunga? "Kambia, "inyi nyi Ruth, mdumwa wapo o vaka. ngishikija nguvo yapo inyi mdumwa wapo o vaka, kokitevi igwe mndu o kufui.¹⁰Boazi kambia, "Mwanakwa, Yahweh na kuninge mbora, olora ucha mwisho kuliko kuvoka. kokitevi uledambapo kovomi vasora, uve mangi ana msana. ¹¹Koikyo Lwaha mwanakwa, ulagwe, ngapekuutya shose unededa, kokitevi mri o vandu vakwa vose vaivhi keigwe nyi mndumka uisheng'ye.¹²Nyiloi ke inyi mndu o kufui, ata kudo, kode mndu okufui kuliko inyi. ¹³Damya iha kiyoki na kitalang'a ikava upeufa uya wake cha mndu o kufui, kicha, mde naute kasi yake cha mndwavo, kake kama alapeuta kasi cha mndwavo kwapo, nyiho inyi ngapeuta chakundu Yahwaha anedamya. Laa mpaka kitalang'a,"¹⁴Koikyo Ruth nyalelaa madendenyi va Boazi mpaka kitalang'a kake nyale tukwa movinyi andu alapemanywa na mndu wowose , ¹⁵Kokuwa emediva embia, kilamanyikeke mndumka nyalecha andu kosakafu yepuria, "koikyo Boazi kambia enguvo yapo uiyade," euta kudo kamdahya shipimo shidue sita shairi katika nguvo kamdika Ruth. hacho Boazi kadambuka mrinyi.¹⁶Ruth euya ko mamiake nyaleamba, "Nyuleuta, kuda mwanakwa? Nyiho Ruth kambia shindo shose aleutiya na mnducho. ¹⁷Nyalembia, "Isho shipimo sita sha shairi nyishija alengininga icho amu nyeleamba, ulaende moko vabure ko mamiapo. ¹⁸Nyiho Naomi kadeda, "damya iha. mwanakwa, mpaka andu upemanya kuda kipeva, am Boaziapetotonapo. mpaka andu apemarija kindoki inu."

Chapter 4

¹²Nyiho Boazi kadambuka mongo o Bethelehemu kadamya wana, kinina tu kacha mndwavo o kufui ambae Boazi nyalemdedua, Boazi kambia, mong'o okwa, njio iha na udamye loi mdu uya kacha kadamya. Nyiho Boazi kasang'irya vasongoru ikumi va mri kaamba. "damyenyi iha "nyiho vakadamya.³Baazikambia mndu uja o kufui, Naomi uja aleuya ifuma mri o moabu, nyanekumba sehemu ya mdeme ambao nyokeri nyo msachake Elimeleki. ⁴Ngalekusara ekuvia, "Uire oshangunyi ya ivo venedamya iho na ya vembele vakwa," kama upekunda, eirya, uirye, ungivie ili ngimanye, amu kode ungipo oiryapo ila nyingwe⁵Ngalekusara ngikuvie uure oshanguny, oivo vanedamya iho na oshangunyi o vaetueva vandu vakwa, "Koje upeku nda ejiirya uirye kake kama ulaur ejirya ungivie ili ngimanye amu kode ungipo. apejiryaila. nyigwe, nainyi mnina wapo! Nuiho mndu chu ungi kadeda Ngapejiry." ⁶Koikyo Boazi kadeda, " mfuri uja upeuura mdeme efuma mokomyi wa Naomi nyikwinarye umwirye Ruth Mmoabu mka apiwa mii mwana o Elimeleki, ili udosirye rina ja apiije cha omaso wapo. Nyiho uja o kufui kkaamba, "Inyi ngapedimapo ejiiryapo kokitevi kyakwa amu ngape mwandu omaso lokwa nagimonyi. Nganekuning ya igwe kyapo uirye kokitevi kyapo kumonyi. kokitevi inyi ngapedimapo."⁷I nyekeri mila ya kala ya Israeli inyarye ekirwa naeningyana shindo shi shose shi cha mundu chu nyalefuna kyadu kyake kamnengya mndu o mrase nyi wake, iki kyekeri njia yeuta eidikijana kisheria katika Israeli. ⁸Koikyo mndu o kufui kambia Boazi. "ura kumonyi." najo kafuna kyadu kyake.⁹Nyiho Boazi kavavia vadue na vandu vose , "inywe nyinywe mpeimkya kuwa ngaura kilakindo kya Elieleki na kija kikeri kya kileoni na mahiloni,efuma mokonyi va Naomi. ¹⁰Isho shose nyikitevi kya Ruth mmoabu, mka o Mahiloni ngamninga kibali kye va mkakwa ili ngidure irina ja mali ya mndu apiye. kitevi irina jake jiladekye kati yavandwa vo na lango na lango, javandu vake. inwe nyi mashaidi inu."¹¹Vandu vose na vadue vekeri katika lango vakaamb, "ise mashahidi, Yahweh namute mandumka ichu nyacha numbenyi kokwa chakundu Raheli na Lea, iva valeshumba numba ya Israeli. na uningwa mbora katika Efratia aeva mashuri katika katika Betheelehemu. ¹²Nanumba yapo cha numba ya peresi, ambbae Tamari nyalemfee Yuda, idya ushao ambae Yahwah apekunimgya onduamu na mpuchu."¹³Koikyo Boazi kamwirya Ruth, kava mkake, Boazi kalaa nacho, yahweh kaidikya kang'ana, kamfee mwana o ghomi. ¹⁴"Mndumka ichu kambia Naomi, ja bila ndwamu o kufuipo, Yani mwana ichu, rina jake jive ndue katika Israeli. ¹⁵Naive kwapo mrutubishaji o maisha nyaode akiba usurinyi wapo komaa na mwanapomko, ke nyakukukundye, ambaye mcha kwapo katika vana va ghomi saba ulevafee,¹⁶Basi Naomi kamwirya mwna, kamlara kipuvenyi kwake, naemtarama. ¹⁷Navandu vamrasenyi va uja mndumka, vakamninga rina, vaj=kaamba, "Mwana ameonwa ko Naomi. " Vaka mdikira Obedi amae nyalecheva ndiye yake yese, ambae kacheva ndiye na Daudi,¹⁸Iki kyekeri ushao o Peresi, Peresi mamfee Hezroni, ¹⁹Hezroni kamfee Rama, Rama kamfee Aminadabu. ²⁰"Aminadabu kamfee Nashoni, Nashoni kamfee Salmon. ²¹Salmoni kamfee Boazi, Boazi kamfee Obedi. ²²Obedi kamfee jese kamfee Daudi.

Nehemiah

Chapter 1

¹Shidedo sha nehemia mwana o hakalia ikava kieri kya mori o kisleu, keri kya mwaka o ishirini, ngevekeri katika muri mudue o sushani. ²Umu o vanduodu, hanani, avekeri anduamu na vandu vengi kufuma ko kuda, ncunyi nyikavave sera imanya wayahudi valechiha wayahudi valebaki vavekeri ipo, na chusu Yerusalemu.³Vakangivia, "vaja" vavekeri katika koko kuija valeo koka katika kipungo vakeri katika ukiva mudue aibu kokikiria kibambasa kya Yerusalemu Kujabomole wa na monyo ikakorwa na modo."⁴Na mara tu ngeichwa shidedo ishi nagaledami ngafua ga, furi ngaleendelea e damia ne terevahe punga mbele ya makiliunga o ruveo ⁵Kudo nakamba, "Igwe nyiywe mandumi, makilunga o vuveo, makilunga ukeri mudue o shangasa, uneto biva agane ne ikunda o dumu anduamu na vaja vakukundie ne ada amuvi sapo.⁶Adanya shiterevo shakwa ne punga meso vapo, ili ulichwa sala ya mutumishi wapo kira lwaha ngane tereva mbele yapo msanyinyi na kio koajili ya vandu va Israel, valumishi vapo inyi ngane kiri sambi sakwa vandu va Israele iso jashirundo shidi Japo. vose inyi na numba za baba okwa ja tenda sambi. ⁷Ja runda sambi sana uye japo. jile zingalia amuri, sheria, hukumu ambazo ulembia mulumishi wapo Musa.⁸Ngatereva kukumbuka shidedo ulemuamuru mutumishi wapo Musa, mukarunda kulaode uaminifu, nyupevafuma kati Ja Mataifa, ⁹Kake mukauya kokwa ne fala amri sakwa nesivuada, ingawa vandu vapo valenea wanda Jambingu sa kwacha, na inyi nyape vasangiria kufuma ipo ne vaende andu aja ngalekusambura ili e runda rina Jakwa.¹⁰Lwaha ivo nyi valumshi vapo na vandu vapo. ule vya okokoa koo uru mudue ko koko. Kwapo ko uru. ¹¹Mundumi, ngatereve, adanya, Lwaha shitereva vatumishi vapo sala sa vatimishi vapo ivo vakelodiwa vakaheshimu rina japo. Lwaha unyifari. Kishe inyi mutumishi wapo inu na ungijaeli rehema mbele ya mundu ichu. " ngavekeri mnyweshaji o mudue

Chapter 2

¹Katika mori o nisani, katika mwaka o ishirini o mdue Artashasta, alesambuva divai, ngiria divai ngamuni nga mudue. Iwaha nglewahi e sikilika mbele yapo. ²Kake mudue kangivia, "ngii kiamu kiapo kiode ukiva?uneonekana uluepo. ii lazima ive uzuni ya ngonyi, kisha nyaleogwa sana.³Ngakambia mudue, "Mudue udamie milele! ngii kiamukiakwa kilave na uzunu? ikava muri, andu ko makabri va papa o kw, uko katika magofu, na mulango wake o nyamara na modo,⁴Kudo mudue kangivia, "ngio uuri ngirude? " koikio ngikaambia makiliula o ruveo, ⁵Ngakambia mdue, "Mdue kaona nyi kicha ikava mutumishi wapo amerunda kichwa mesonyi kwapo.Upedima e mudu Yuda muri o karibu sa paa saikwa, ili ngipate erunda kava. ⁶Mudue akangijibu n malkia andamijie anduamu nacha "upendamia ko muda uki mpaka uuye? "mudue kaona kicha kangidamadanainyi ngikakumbuka muda.⁷Kudo ngalembia mudue, " Kiramudue, ngininga barua koajili ya vadue va mg'ambo ya dahu, ili vingiru husi nyiide katika shidedo shavo njiia ya Yuda . ⁸Pia ive baru ko asafu, muringi o musudu o mudue, ili nanginingi shidi sherunda mihimili va malango va ngome kufui na numba, na kibambasa kya muri, na ko numba iyo ngapedamia, "Kokira koko kuchu ko makilunga kuvekeri uye yakwa, mudue alengininga jaji jakwa.⁹Ngale shika ko vadue ng'ambo ya dahu, ne vaninga barua ya mdue, basi mdue avekeri amedamada maofisinyi va Jeshi na vadaja farasi anduam nacho. ¹⁰Sanbalali Mhoroni na Tobbia mutumishi o amoni vachwa kido iki. Valeorokiwa sana kokira mundu alecha cha avekekeri anerenasha evelarama vandu va Israeli.¹¹Basi, ngauya Yerusalemu, na ngavekeri ipo furi iradu. ¹²Ngale tukwa ko, nyi na vandu vanina anduamu na inyi ngalembia mundu wowose kija makilunga okwa alekideva numbenyi yango yakwa erunda Yerusalemu. Kuvekeri nya mnyama anduamu na inyi. Kikeri uja ngamuka ndie.¹³Ngale kio ko nia kya wanda kisima kya njoka na mongo o njaa, ne lambua kibambasa kya Yerusalemu, iso sibomolewa, na kichi kya mbao kile nyamarwa na modo. ¹⁴Kisha ngakadambuka mlangonyi na chemuchemu ya mudue, nafasi ivekeri njinina sana ya numa iyo ngavekeri ngadoje zidia.¹⁵Ko ikikio ngavekeri kio ikio pembeni ya vungo ne lamba kibambasa, ngakauya numa ne ingia kichi kya mbavinyi, na ikio nguya, ¹⁶Watawala valemunya andu ngaleende kija ngalerunda ngalevavia vayahudipo, wala makuhani, wala vadue, wala vorisi, wala vengi valerunda kasi iyo.¹⁷Ngambia. "oona shida jikeri nayo, chakunduYerusalemu ikeri katika magofu va kichi kyake ilenyamarwa ko modo, njoonyi jishushumbe upiya kibambasa ka Yerusalemu, ili jilave somu kavi ¹⁸"Ngale vavia uye yakwa na shidedo sha mdue alengivia. vakamba." kureha na ujenga. "Koi ikio vakaimarisha moko kosi njicha. Ngale vavia kira koko kucha ko mukilunga okwa uvekeri uye yakwa na shidedo sha mdue alengivia. Vakamba. "Kureha na ujinga. "Koi ikio vakaimarisha moko ko kosi njicha.¹⁹Kake sanbalati mhoroni, na lobia mutumishi wake mwamoni, na Geshemu, mwarabu, veichwa shidedo ishio, vakajisekeka ne jidenga; vakoamda, "ngio unerundo? ngii undojo na mudue?" ²⁰Kudo ngalevavia, "makilunga o ruveo apejininga usansu. ise na vatumishi vake jipeokolewa ne shumba. Kake uode andu, kode haki na kode dai jaisitoria ipo Yerusalemu.

Chapter 3

¹Kisha Elishibu, mudue, akaimuka anduamu na vanduavo mukuhani, vakashumba kichi kya imondo, valesanja ne dera kichi kyake. valevikia wakifu munava o Hamea mapaka mnara o Hananeli. ²Baada ya ikio vandu Yeriko vale shumba, na baada yavo zakura mwana o imvi aleshumba.³Mwana o senaa vakashumba kichi kya makunga. valevikio mihimili vake ne vikia mongo na chumu sakake na mukomeo vake. ⁴Meremoth aleandaa andu kupevadia icho nyu mwana o uria mwana apekosa na baada ya meshulaamu katonira. Icha mwana o Bwaana. ⁵Baada Ya Watekoi vakashumba; Kake shiongozi vavo vale lenga erunda kasi valeviwa na vadue vavo.⁶Yoyada mwana o Pasea, na meshulamu mwana o Besodeya, valetebiva kichi kya kala vaka mihimili, ne deva kichi kyake kya chuuma sake na makomeo vake. ⁷Nacho. Metatia mgibeoni, na Yadoni Meronothi, vandu va Gibeoni na mispa, valerunda kicha uye ya andu mudue mukoa o ng'ambo ya dahu ananedamia.⁸Na baada yaike uzueli mwanao Harhaya, umu o wafua o dhahabu; na baada yake Hanania mutobiraji o shidahio, vakashumba kavi Yerusalemumpaka kibambasa kidue. ⁹Na baada yavo yedoyo mwana o Hrumofu Kashumba.avekeri mrisi o nusu ya Wilaya ya Yerusalemu. ¹⁰Na baada yavo yedoyo mwana o Harumofu koshumba kufuii na mumba yake. na baada ya Halushi mwana o Hashabneya kashumba.¹¹Malikia mwana o Hrumu na Hashubu mwana o Pahat Moabu, vashumbe andu kungi anduamu na mnara o tanuu. ¹²Baada yavo shalumu mwana Haloheshi, anduamu na vana vake.¹³Hanuni mwenyeji o zanoa valeshumba kichi kya wanda. valeshumba kave ne vikia kichi kuyake, na chuma sake makomeo vake. Valeshumba dhiraa elfu mpaka mongo o njaa.¹⁴Malkiya mwana o Rekabu, mudue o Wilaya ya Beth Hakeremu, kashumba kichi kya njaa. aleshumba ne vikini kyake, na chuma sake na mukomeo vake. ¹⁵Shalumu mwana o kolhoze, mudue o wiliya ya mispa, aleshumba mongo o chemuchemi aleshumba, na vikia mpiniko uye ne viki mongo wake o chuma sake na makomeo vake ale shumba uupiya. Kibambasa o Pwan o silowamu ko busitani ya mdue, hadi ngazi ye engeriji kufuma muri o Daudi .¹⁶Nehemia mwana o Azbuki, murisi o nusu ya Wilaya ya Beth-suri, kashumba andu iho, fuma maburini va Daudi, mpaka birika jileshumbwa na vandu, na numba sa vandu vaode uru. ¹⁷Baada yake, Walawi valeshumba, anduamu na Rehumi mwana o Bani na baada yake, Hashabia, mukuwala o nusu ya Wilaya ya keila eve Wilaya yake¹⁸Baada yake vandu va nchi savo valeshumba, ikava anduamu na Binui mwana o Henedadi, mudue o nusu ya Wilaya ya keila. ¹⁹Baada yaka aleshumba ezira, mwana o Yeshua, mutawala o mispa, atshumba andu kungi edambuka ghala ja silaha, andu kona ya kibambasa .²⁰Baada yake Baruki, mwana o zakia aleshumbo ko hiari andu kungi, kufuma kona ya kibambasa mpaka mongo o numba ya Eliashibu, kuhani mudue. ²¹Baada yake Meremoth, mwana o Uria, mwana o Hakosi, kashumba andu kungi, fuma o numba ya Eliashibu mpaka mwisho o numba ya Eliashibu.²²Kisha baada ya makuhani, vandu va eneo ijo kufui na Yerusalemu, valeshumba. Baada yavo Benyamini na Hashumbu vale. ²³Baada yavo Benyamini na Hashubu valeshumba edambuka ko numba yavo. Baada yavo Azaria mwana o maaseya, mwana o Anania, aleshumba kufui na numba yake. ²⁴Baada yake Binai mwana o Henadadi kashumba andu kungi, kufuma numba ya Azaria mpako kona ya kibambasa.²⁵Palali, mwana o uzai, kashumba kona ya kibambasa na mnara uneenea uye kufuma numba ya mdue katika uwanda o varingi, baada yake Pedaya mwana o Paroshi akashumba. ²⁶Lwaha vatumishi va hekalu valedamia ofeli valeshumba mpaka, upande o ifazi ya muringa upande o mashariki o mnara unefumia. ²⁷Baada yake, WAtekoi valeshumba andu kuny, eenda mnara mdue ukeri njaa, mpaka kibambasa kya ofeli.²⁸Makuhani vakashumbumba uye ya mfarasi, kila umu eenda numbenyi yake. ²⁹Baada yavo sadoki, mwana o imeri, aleshumba andu iyo eenda numbenyi kwake na baada yake shemaya mwana o shekania, muingi o mongo o mashariki kashumba. ³⁰Baada yake Hanania, mwana o shelemia, na Hanuni, mwana o sita o salafu, vakashumba andu kungi meshulamu mwana o Berekia kashumba eenda kuja chumbenyi kyake.³¹Baada yake malkiya umu o wafua dhabu, kashumba mpaka numba ya vatumishi va hekalu na vafanya biashara vavekeri vanedambuka mongo o gereza na mpaka chumba kya uye kya pembeni. ³²Wafanyabiashara va dhahabu, na wafanyabiashara vale shumba kali ya chumba kya uye kya kona mongo o imondo.

Chapter 4

¹Sanbalati eichwa jineshumbu kibambasa, mailusha numbenyi yake nacho kailusha sana, kavaseka Wayahudi. ²Mbele ya vandodu na jeshi jao samaria, kaamba, "Wayahudi zaifi iva vanzuta kiki? vapeuta muri vavenyi? vapefuna zabihu? kira vapemara kasi furi imu? kira, vapevaende mago kufuma ko kifusinyi baada ya koruwa modo. ³Tobia mwamoni avekeri anduamu navo nacho kaamba, ikava tu mbeha apedoja uye ya iki vanekishumba, erumbua kibambasa kya mongo,"⁴Jiadanye, makilunga adu ko muana ise jimedengwa. Uringaa malalamiko vavo uye ya mido yavo vavenyi evaning vapate etekwa katika nchi ambapo ivo vaopungwa, ⁵Uulaurike vovu wav o, wala ulafune sambi savo mbele japo, ko sababu vavachukisa vajachukisa uajauaneshumba. ⁶Ko ikio jileshumba kibambasa, na kibambas awose ulesangi vanuwa ko nusu ya udue wake, ko kuwa vandu veveode hamu ya vunda kasi.⁷Kake sanbalati, Tobia, Waarabu Waamoni, na Waoshadodi veichwa kuwa kasi ye katebira Kibambasi kuya Yerusalemu ivekeri ineendeleo, na kiva sehemu sivefunjikie katika kibambasa sivekeri sipungwa, gasabu ndue ivekeri numbenyi yavo. ⁸Vose vale runda shidedo anduamu, valecha epanga sidi ya Yerusalemu na kokiva shida numbenyi yake. ⁹Kake jile tereva ko makilunga odu ne dero uringi cha uringi sidi yavo msanyenye na kio ko sababu ya lishio javo.¹⁰Kisha vandu va Yuda vakaamba, "Uru o vaja vanebeba msiyo imelemwa. Kode kifusi kidue; na jipedima ee shumba kibambasa." ¹¹Na adui vedu vakaamba, "Vaja vapemanya ana eona mpaka andu jipecha kati yavo ne vaaga, ne imusana kasi."¹²Kievi ikio Wayahudi venedamia kufui navo valefuma Iseheme sose ne deda na ise mara ikumi, vetanava uye ya mpango valeirundu sidi yedu. ¹³Koiki ngale dera vandu sehemu sa wanda sa kibabasa katika sehemu sikeri siaric, ngale vikia kila familia siode mapanga, mikuki, na upinde, ¹⁴Ngalambua, nhaimka nyavavia vadue, na varisi, na vandu vengi. "mulaodwe. Mkumbuke mdumi, mudue shangeza, vakavanie savo.¹⁵Ivekeri kieri adui sedu veichwa ko kira mpango yavo ivekeri imemanyika kodu, na makilunga avekeri amebatilisha mipango yavo, sose jileuya kibambasenyi, kila umu ko kasi yake. ¹⁶Koikio tangu kieri ikio nusu ya vatumishi vakwa valerunda kasi tu uye shumba kibabamsa, na nusu yavo vakaada mikuku, ngao pinde, ne rara, silaha kieri shio ngazi veimuka numa ya vandu vose va Yuda.¹⁷Na kudo wafanyakasi ivoivo vavekeri vaneshumba kibambasa ne beba misigo vavekeri vanengu nafusi savo kila mundu alarunda kasi ko koko kumu, na kokomkurngi kuve ode silaha yake. ¹⁸Kila mushumbaji alerarw ipanga mbarinyi kwake na kudo aleshumba uja alekavatarumbeta akadamia kufui nacho.¹⁹Ngale vavia vadue na shiongisi na vandu vengi. "Kwacha na vandu vengi. ²⁰Lazima mukambije andu mpeichwa sauti ya tarumbeta na mukusunyiko icho. makilunga odu apejikavania."²¹Koiki jierunda kasi iyo, nusu yavo vavekeri vaneivia mikuki kufuma adi kiukwanyi. ²²Ngakavavia vandu kieri ikio. "Kila mundu na mutumishi wake vadambuke kio katikali ya Yerusalemu, ili vave varingi kieri kya kio na wafanya kasi kieri ikio." ²³Basi chi inyi, wala vandodu, wala watumishi vakwa, wala vandu vava ringi vavekeri vanengi vadia, kode ata umu odu alebadilisha nguvo sake, na kila umu odu aleiri silaha yake,ata kama eenda ko eenda muringa.

Chapter 5

¹Kisha vaja gomi na vaka savo vakafunga ko uru sidi ya Wayahudi vavo. ²Ko maana kuvekeri na baasi ya vandu valeamba, "Ise nyi vana vedu na bunti sedu jikeri vafoje baso jininhge kando jidimejia ne damia jiishi. ³"PIa kuvekeri na vandu baasi ambao valeamba, "JInedera rahani mideme Yedu, misabibu yedu na mumba sedu ili jipate ksndo kreri kuya naa,⁴Vengi pia valeamba," Jilekopesha ela jikajipa kodi ya amudue ko mdeme yede na nideme ya mizabibu. ⁵Aat kudo iwaha misese yedu na ndakame nyi sawa na vanduodu, na vana vedu na nyi swa na vana vavo. Jine lazimishwa ekumba vana vedu na binti sedu ko vatumwa . baasu ya binti sedu vameva vatumwa. Kake jiode uru ovatarama kokira Iwahavandu vengi vaode mideme yedu aa mizabibi yedu."⁶Ngaleilusha sana ngachwa kilio kyavo na shidedo shavo. ⁷Kisha ngikakusara uya yavo iki, ne eenda mashitaka sidi ya vadue na siongosi, ngakavavia," inywe mune shinga riba, kila umu kufuma ko mduavo amonyi." ngakakulanisa kusanyi ko uye yavo. ⁸Na nyavavia," ise kokadiri jiledima, evafuna fuma utumwenyi vandodu va kyahudi vavekeri vamekupwa ko mataifa, kake ata mupedima vandodu na vasacha vedu ili vakumbwe kavi kodu! "Valedamia sau nama valepata kindo kye deda.⁹Pia kaamba, "Munerunda chi kicha. munetakwa mudambuke katika hofu ya makilunga odu ili ezuia malamiko va mataifa nyi adui sedu. ¹⁰Inyi na vandodu na vatumishi vakwa jinevaninga ela na kando. Kake lazima jinetakiwa jitie etoza riba uye ya mikopo ii. ¹¹Vauringenyi inu inu mdeme yavo. mizabibu yavo, mideme yavo ya mizaituni, na kaambi na ela, kando, divai mpya, na mafuda mlevafuria."¹²Vakaamba, "Jipeuringa kuja jileivia kufuma kwavo, wala kipeitaj kindo kufuma kwavo. Jiperunda chakunduoamba." Kudo ngakavadikira makuhani, ne vaapisha karund cha kundu vaahidi. ¹³Ngaimada nguvo sakwa ngaamba," basi makilunga funa numba na mali na kila mundu alametimiza ahadi yapo. Koikio kima dwa na kava aode kidopo. Kyedu kikaamba, "Amina na vakamusifu mundumi na vandu vakarunda chakundu vale ahidi.¹⁴Koikio fuma kieri ngalaederi ko vadue vavo kahka nchi ya Yuda. Fuma mwaka o ishirini mapaka mwaka selasini na ivi mudue Artashasta, miaka na ivi inyi na vanduodu jileja kando kilefunwa na gavana. ¹⁵Kake vadue va kala vavekeri kabila yakwa valevikia uandu misigo midue, na vakamuirina kwavo sheketii arubaini ya ele ko aji ya kando na yavo kila siku ala vatumishi vavo valevaurumia vandu. Kake nale uta kudopo ko hofu ya makilunga.¹⁶Ngaledambuka erunda kasi kibambasenyi, na jileuru wancha na vatumishi vakwa vose valekusanyika ipo ko kasi ¹⁷iyo. Katika meza yakwa kuvekeri na vahudi na maafisa, vandu mia na amusini, ilapeva vajavalecha kodu kufuma ko mataifa vavekeri vanejitengeta .¹⁸Kila kindo sita valesangrawa, kila furi kivekeri ngumbe imu, mamondo sita valesangaranwa, na ndegree na ndegee, na kila furi ikumi aina sose sa divai singi, na ala ko isho shose nyaleitaji maitaji va kando ka gavana, ko kira madi vavekeri madue sana uye vandu. ¹⁹Ngikumbuka, ee makiluhga okwa, ko vema, ko sababu shose ngashina ko vandu iva.

Chapter 6

¹Kieri sanbalati, Tobia Geshemu Wwarabu na adui sedu vengi veichwa kuwa ngameshumba upiya kibambasa na kode andu kuletijwa kuari, ingawa ngamevikia mongo katika mongo. ²Sanbalati, na Geshemu kaduma Uaja uumbe kaamba," njoonyi jikojane anduamu andu fulani katika ibata ja ono "Kake veveuri engizuru.³Ngale vanduma vajuumbe kwavo, ngaamba, "nganerunda kasi ndue ngapendimaeada. ngii kasi iimuke kieri ngape kure eenda. ngii kasi iimuke kieri ngape kure eenda kwapo? ⁴Valeduma ujumbe icho icho mara kana, inyi ngalevia kudokudo kila kieri.⁵Sanbalati alemuduma mutumishi wake kokwa ko njia ija ija mara, na barua ikeri wazi mokonyi mokonyi kuwake Imeandika," ⁶Imeandikwa kati ya mataifa na Geshemu pia ane amba, kira igwe nyi muyahudi muode mpango o asi ane sababu iyo muneshumba kubamba. Kukutokana na Taifa isi, une karibia eve mudue eva muduewavo.⁷Naigwe umevasambura manabii etangasa habari sapo uye ya Yerusalemu, vakaamba, "Kode mudue ipo ko Yuda! "upendi ma ewa na uhakika mudue aprichwa ripoti isi basi, ebu njoo jidede.⁸Kisha ngikamuduma kidedo ngaamba, "Shinda cha ishi simmerundwa chakundu oamba ko maana numbenyi ya ngoo yapo umeyabuni." ⁹Ko maana vose valetaka evaongosha, vaichi, "vapetia moko vavo erunda kasi iyo, iperundwa, "Kake Iwaha, makilunga' imarisha moko vakwa.¹⁰Ngaeenda kanyi ko shamaya mwana o belaya, mwana o mehetabeli, alepungwa kanyi kwake aamba," ebu jiko jane anduamu katika numba ya makilunga, numbenyi ya hekalu, na jingwe mongo ya helau, maana vanecha evenga. Kio vancha evaanga." ¹¹Ngakajibu," Je mundu cha ngapedima ekambia? mundu cha inyi ngapedima iinga hekalunyi ili nyipate eishi? ngapeingia.¹²Ngalemanya kwa chi makilunga alavaduma, kake avekeri ameruada unabii sidi jakwa. Tobia na sanbalati valemwajiri. ¹³Valemuninga kasi yengirundia ngive na hofu ili nyirunde kija aamba ne tenda samba, kudo vavedima enginia rina jivichwa ili engirasa. ¹⁴Makilunga okuva, vakumbuke Tobia na sanbalati, na vose vale rundwa. Mkumbukenyi nabii Noadia na manabii vengi valeregesha engifanya niogeva.¹⁵Koiki kibambasa ukamarijika furi ja ishirini na tano ya mori o Eluli, baada ya furi amumsini na sivi. ¹⁶Adui sakwa veichwa kudo, mataifa voshe vajitenyetie, valeogwa ne katatamaa sana mesonyi kwako vevenyi. Ko maana valeogwa kasi iyo iterundwa ko msaada o makilunga odu,¹⁷Kieri vadue na yYuda valeduma barua ingi ko Tobia, na barua sa Tobia sikavafunia. ¹⁸Ko maana vavekeri ipo ko Yuda valepungwa ko kiapo kyake, ko sababu avakari muko shekania, mwana o Ara mwanae Yehohanani avekari ameva mukake meshulamu mwana wa Berekie. ¹⁹Valededa na ingi kuhusunmatendo vake mema ne vavia shidedo shakuwa barua silendwa kokwa kufuma ko Tobia eniogosha.

Chapter 7

¹Kieri kibambasa utemarijwa na mongo ngama ngamamarija iimusana, na varing va imbaji walawi vavaeeri vameshambura, ²Ngamuninga vandodu Hanai eva amri uyeyo Yrusalemu, anduama na hanani avekeri musimamizi o kijiji, ko kuwa avekeri mwaminifu na nyalemuoguva makilunga sidi. Kuliko vengi.³Na inyi ngavavia mulepunge mongo ya Yerusalemu mpaka ruva jive jikali. Kieri kya mongo vaneringa, upedima epunga mongo ne ikakaza. Sambura varingi vaja vaneishi Yerusalemu, vengi andu kofuna chuo kya uringi, mbele ya numba savo vavenyi. ⁴Iwaha muri uvekeri jidue sana, kake kuvekeri na vandu vanina numbenyi jake, na kode numba sishumba kavi.⁵Makilunga okuwa aledera ngoonyi yakuwa, evasangirania vadue, mafisa na vandu evaandikisha familia savo ngalepata kulabu kuya kizazi kuya vaja valecha kuwanza ngaana kuwa ngameandikiwa navo.⁶Iva nyi vandu jimbo valedamuka efuna ko usamiro o vaja valesamirwa Nebukadreza mudue o Babeli alevairia malaka. Vakauya Yerusalemu na Yuda, kila umu eenda muringi wake. ⁷Valecha zerubabeli, Yosha, Nehemia Seraya, Reelaya, Nahamia, Mordekai, Bilshani, Mispari, Bigwai, Rehumu na Baana idadi ya vana Isiraeli ivekeri.⁸Vana vapu peroshi elufu ivi mia imu sabini na ivi. ⁹Vana va Shefatia, mia siradu sabini na ivi. ¹⁰Vana va Ara, mia sita amusini na ivi.¹¹Vana va Path Moaby, ¹²Ko vana va Yeshuanna Yoabu, elufuivi mia nane ikumi na nane. ¹³Vana va Elam, elufu imu mia ivi amusini na inya. ¹⁴Vana va zatu, mia arubaini na tano vana va zakaria, mia saba sitini.¹⁵Vana va Binnui, mia sita arubaini na nane. ¹⁶Vana va Bebai, mia ishirini na nane. ¹⁷Vana va Azgadi elufu ivi mia siradu ishirini na ivi. ¹⁸Vana va Adonikamu, mia sita sitinina saba.¹⁹Vana va Bigwai elufu ivi sitini na saba. ²⁰Vana va Adini mia sita amusini na tano. ²¹Vana va Ateri, o Hezekia, tisini na nane. ²²Vana va Hashumu, mia siradu ishirini na nane.²³Vana va Besai, mia siradu ishirini na inya. ²⁴Vana va Harifu, mia na kumi na ivi. ²⁵Vana va Gibeoni, Eisini na tano. ²⁶Vandu kufuma Bethelehemu na Netofa mia semanini na nane.²⁷Vandu va anathothi, miamishirini na nane. ²⁸Vandu va Beth Azmaweth, arubaini na ivi. ²⁹Vandu va Kiriath, Yearimu, kefura, na Beeroth, mia saba arubaini na tatu. ³⁰Vandu va Rama na Geba, mia sitanishirini na imu.³¹Vandu va m.kmasi, mia ishirini na ivi. ³²Vandu va Betheli na Ai, mia ishirini na siradu. ³³Vandu va Nebo, amusini na ivi. ³⁴Vandu va Elamu wa pili, Elufu imu mia ivi amusini na inya.³⁵Vandu va Harimu, mia siradu na ishirini. ³⁶Vandu va Yeriko, mia siradu arubaini na sitariu. ³⁷Vandu va Lodi, Hadidi, na mia saba ishirini na imu. ³⁸Vandu va senaa, Elufu siradu mia tisa nq selasini.³⁹Makuhani vana va Yedaya (va numba ya yeshuu), mia tisa sabini na suradu. ⁴⁰Vana va imeer, Elufu imu amusini na ivi. ⁴¹Vana va Pashuri, Elufu imu mia ivi arubaini na saba. ⁴²Vana va Harimu, Elufu imu ikumi na saba.⁴³Walawa, vana va Jeshua,va ladimirli, va Binui, va Hodavia, sabini na inya. ⁴⁴Vaimbaji va Asafu, mia arubaini na nane. ⁴⁵Valepunga mongo vana va shalumu, vana va Ateri, vana va Talmoni vana vaakubu, vana va Hatita, vanava shobia, mia imumselasini na nane.⁴⁶Vatumishi hekalu vana va siha, vana va Hasufa, vana va Tabaothi, ⁴⁷Vana va kerosi, vana va siaha, vana Padori, ⁴⁸Vana va Lebana, vana va Hagaba vana va Salmai. ⁴⁹Vana va Hanani, vana va Gidedi, vana va Gahari.⁵⁰Vana va Reaya, vana va Resini, vana va Nakoda, ⁵¹Vana va Gazanzu, vana va uza, vana va Pasca, ⁵²Vana va Besia, vanava Meunimu, vana va Nefusimu,⁵³Vana va Bakbuki, vana va Hakufa, vana va Harhuri, ⁵⁴Vana va Baslith, vana va Mchida, vana va Harsha, ⁵⁵Vanava va Barkosi, vana va sisera, vana va Tema, ⁵⁶Vaana va Nesia, vana va Hatifa.⁵⁷Vana va Sulemani, vana va sotai, vana va sofeereth, vana va peruda, ⁵⁸Vana va Yaala, vana Darkoni, va Gideli, ⁵⁹Vana va Shefatia, vana va Hatili vana va Pokerethi sebaimu vana va Amoni. ⁶⁰Vtumishi vose va hekalu, na vana va vavatumishi va sulemani, mia siradu tisini na ivi.⁶¹Iva nyi vandu valedambuka kufuma Tel Mela harsha, Kerub, Addon, na Kake valedima ezibitisha kira ivo ana vamongo va savo vavekeri vana va Isiraeli, ⁶²Vana va Delaya, vana va Tobia, vana va Nekoda, mia sita arubaini na ivi. ⁶³Ne fuma ko makuhani vana va Habaya, Hakosi, na BaralaiKamuiri mukake kufuma ko mupu o Barzilai o Gileadi na kadikirwa ko rina javo.⁶⁴Iva valeshing rekodi savo kati, ja vaja vashumba na kisasi kyavo, kake valedimaekipatapo koikio vale fumwa katika ukuhani cha vakeri najisi. ⁶⁵Nacho mudue omgavana kavavia valarusiwe ijaa kando ko makuhani kufuma ko sabuni mpaka nakure kuhani aode urimu na Thumimu.⁶⁶Isanga jose jiveke elufu arubaini na ivi mia siradu na sitini. ⁶⁷Ilapeva vatumishi vavo va ngomi na vatumishi va vavaka, ivo vavekeri Elufu saba siradu selasini na saba. Vaveekeri ngomi na vaka ve imumba mia ivi arubani na sitanu.⁶⁸Farasi savo sivekeri mia selasini na sita ko ididi, numba savo mia arubaini na sitanu. ⁶⁹Ngamia savo mia selasini na sitamu na punda savo Elufu sita mia saba ishirini.⁷⁰Baasa ya vadue va familia sapapa savo vatefuna ssawad ko ajili ya kasi sa gavana alefuna sadaka ya darkoni Elfu sava na sahabu, mubakuli amusini na nguvo mia sitanu na selasini sa makuhani. ⁷¹Baasi ya vadue va familia sa papa savo valevaninga hazina katika kasi darkroni elufu ishirini sasahabu na mane elufu ivi mia ivi sa ela. ⁷²Vandu vafoje valevaninga darkoni za zahabu ishirini elfu, na sahabu elufu ivi sa ela, na nguvo sitini na saba ko makuhani.⁷³Basi makuhani, Walawi varingi va mongo, vaimbaji, vandu vengi, vatumishi va hekalu na Isaraeli vose vale damia katika mri wavo ata mori o saba vandu va Israeli vavekeri vaneishi katika muri iyo."

Chapter 8

¹Vandu vose velekusangirina cha mundu umu katika andu kuaris mbele ya mongo o mringa. Vakamtereva Ezira murenga nakiende kitabu kuja sheria ya musa, kija mundumi, alemuamuru Israeli. ²Furi ya kuvoka o saba, Ezira kahani, kaende loi mbele ya isanga vandumi na vaka na vose vavekeri uru o ichwa ne elewa. ³Kalambua andu kukeri mbele ya mongo ja mringa nakasoma fuma kutalang'a had adhuhuri mbele ya madumi na mndu mka na yoyose apendima elewa na vose vakaadnya kwa makini kitabu uloi.⁴Na Ezra, mnegha, aleimka uye ya jukwa ja mbau jija vandu vavekeri valetebira ko kusudi hiyo mbarinyi yako valeimka matithia, shema Anapo, Uria, Hilkia na maaseya, ikunda jake ja ghom; na pedayw, masbaeli, Malkiya, Hashumu, Hashbadani, Zekaria na mashulamu vavekeri upande wa kusoma. ⁵Ezra alerugwa kitabu mbele ya vandu vose kuwa avekeri aimkie uye ya vandu na erugwa vandu vose vakaimkia.⁶Ezra akatereshe mndumi makilunga mdue; na vandu vose vakaimsoma moko vovo, vakajibu, "amina! Amina vakanamisammido yavo, vakamte reva maduni ko shamu ghavo shivekeri wanda. ⁷Yeshua, Bani, Sherebia, yamini, Akubu, shabethaa," Hodai, maaseya, kelita, Azaria, yozabidi, Hanania, Pelaya nao na Walawi, valetarama vandu elewa uloi, vandu vakatamia andu kwavo. ⁸Vavo valesoma katika kitabu lowi ya makilunga, vakadeda wazi ko tafsiri na efuna maana ili vandu valwewe kija kyasomwa.⁹Nehemia, gavana, na Ezra kuhani na mwandishi na malawi vavekeri vetafsiri ko vandu, vakavavia vandu vose, furi hii nyi takatifu ko mndumi, makilunga odu. Mlasononeka wala efugha, ko kuwa vandu vose valefugha kieri veichwa shidedo sha lowi. ¹⁰Nehemia,kavavia, endenyi, mji kinuhie, mkate na mringa onywa, na mdamadenyi mdu alaode kiando, ko maana furi hii ni takatifu ko mndumi odu. Mlave na uzuni, kuwa furaha ya mndumi nyi uru wanu.¹¹Basi Walawi vakavarunda vandu eva na utelivu, vakaamba, "vovenyi! ko maana furi hii nyi takatifu. Mlave na uzuni" ¹²Vandu vose vakadambuka eja nenywa na epunywa na kando na elodwa ko raha duwe ko sababu valeelewa shidedo valeubiriwa.¹³Furi ya kavi shiongozi va numba za vasuri kufuma ko vanda vose, makuhani, Walawi wakakusangifia ko Ezra; mregha ili napate ufahamu kufuma ko shidedo sha lowi. ¹⁴Vakalambua nyireghwa katika lowi cha kundu mndumi alemnumia Musa kira vana Israeli valedamia katika hema kieri kya sikukuu ya mori o saba. ¹⁵Vanetakiwa efuna shideda katika miri yavo yose, na ipo yerusalemy, vakaamba, endanyi nnja ko nchi ya shilema ha mkaende matawi ko fuma mizeituni mwitu, na matawi ya mihadsi, na matawi ya mitende mataewi ya shidi shinuhiye ili ndeuta shibanda sha muda cha kundu ireghwa."¹⁶Basi vandu vakafumia na aeende matwi, vakakuufya mahema, kila umu uye ya paa savo, katika mbare savo katika mahakama sa numba sa makilunga,andu kuarie ko lango ja mringa, na katika mramba omongo o Efraimu, ¹⁷Kisa isanga jose ja vaja valenya efuma kipungonyi vakarundo mahema nedamia nyumbeni yake. Ko kuwa tangu furi ya yoshua mwana o Nuni ata furi iyo, vandu vya Israel valezibitisha ndima hii. Na raha ivekeri ndue sana.¹⁸Pia ko furi ko furi tangu furi ya kuvoko adi mwisho, Ezra alesoma kufuma kitabu kya lowi ya makilunga valeuta ndima ko furi saba na furi inya kuvekeri na isangiria zuri, ko utii o amri.

Chapter 9

¹Furi ya ishirini na inya kudo kudo vadu va Israeli valekuri ngaria, navo vekeri vapungie, navo vekeri vararike maroba, navo valevikya maifu uye ya mido yovo. ²Mshao wa Israeli valekusambura na vaghenu vose, vaeimka na kukiri sambi savo vavyenyi na shindo shiovu ya papa savo.³Valeimka andu kwavo, na robo ya furi valesoma kufuma kitabu kya lowi ya mndumi makilunga vavo. Na robo ingi ya furi valekiri na irama mbele ya mdumi makilunga vao. ⁴Walawi, Yoshua,bani, kadmieli,shebaniya,bun sherebia,Bani na kenani, valeimka uye ya ngazi, vakamdikira mndumi, makilunga ko sauti ndue.⁵Ndipo, Walawi na oshua, na kadmieli, na Bani na Hashabneya, na sherebia na Hodia na shebania, na pethalia, wakasema imkeni, nakamsifu mndumi, Makulinga wanu, milele na milele," "Jibukiwe rina japo itukufu jijijitukike kuliko baraka sose na soja sose. ⁶Igwe ni malaika: Igwe kumonyi, igwe auta ruveo, ruveo za uye, na malaika vose osttida, na orika na kila kinda kikeri uye, na bahari na shose shikeri, nyoveminga vose urima na majeshi ya malaika vanekusdudia.⁷Igwe nyigwa mndumi, makilinga nyalemsabura Abrahamu, kamfuna komfuna uri wa wakeldayo, kameli kira Ibrahimu. ⁸Ulena ngoo yake ivekeri ikamilikie mbele yake, nicho kouta andu amu agano evanga washao wake nchi ya Wakanaani, na mhiti, na Mwamori na perizi na Myebusi, na Wagirgashi: nyovikia ahadu yake ko sababu igwe ni nyoode haki.⁹Nyuletambua shida ya papa zanu Misri na koichwa kilvoo kyavo mbarinyi ya bahari ya sham. ¹⁰Igwe uleuta ishara na maajabu nye ya farao, na watumishi vake vose, na vandu vose wa nchi yake, komaan ulemanya kwamba wa misri valeuta ko ijuvunia, kake uleta rina jina siimkie adi furi imu.¹¹Ukavagwa bahari mbele yavo vakaida katikakati ya bahaei nye ya nchi iyome; na kova kumbia vaja waleduwa numbenyi ya kina, kama ighoa numbeni ya mringa okina.¹²Igwe ulevasongora ko nguso ya irindi kieri kya msanyinyi na ko nguso ya modo kieri kya kio, ili ivalangara njia vadime edambuka katika nuru yake. ¹³Nyule soka uyo ya mkima sinai ukadeda navo kufuma ruveo ukavarininga amri sa haki na lowi za lowi amri njicha na nganyi,¹⁴Ulevavia sabato yapo takatifu, kovaninga amri, nganyi, na lowi iiidia musa matumishi wake. ¹⁵Ulivanga kado kufumo ruveo kwa ajili ya njaa yavo na mringa kufuma mwanba ko nyoda yavo, kuvavia wadambuke eirithi nchi uleningwa ko kiapo eveninga.¹⁶Kake vavo papa sedu vasi, navo vavekeri vakaidi, wala valeimkia amri sake. ¹⁷Valedamia vakaadanya na vakadanya uye ya maajabu ukuta kati yavo kake na kava uye vatingidie na katika uasi wavo valevikia kigezo kiongoziili vaiiuge hali ya utumwa. Kake nyi makilunga ambaye vidurie msamaha mwenye rehema na uruma cha mwepesi onyashi, nyifoje katika ikunda thabiti igwe ulevatia apo.¹⁸Waka alevatia ata vesija ifuma ngachi katikaa chuma kilekorwa na koamba, "Hichi ndicho makilunga wanu alekuende kufuma Misri," Kieri valefuma mnu. ¹⁹Igwe, ko uruma yapo, alevatio katika ibata. Nguso ya irindi ilevalora njia ilevatia kieri kya masanyinyi, wala nguzo ya modo kio ilevalangaria njia valetakiwa idambuka.²⁰Ulevaninga ngoo yapo njicha evalosha, maana yake ulevaima momu wavo na kovaninga mringa ko nyoda yavo. ²¹Ko miaka arobaini olwaruhusu bateni na valekosa kyokyose. nguvo savo sikasia na madende vavo ileshimbapo.²²Ulevaninga ufalme ovanda, na kovaninga wanda katika kila kona ya kavi, basi vakaimiliki nchi ya sihon mfalme wa Heshbon, na nchi ya ogu mfalme so Bashani.²³valevautia vana eva vafoje cha nyota sa ruveo, na kovaduma katika nchi, ko vavia papa savo vaingie neimiliki. ²⁴Basi vandu vakoingia, vakamililiki nchi, ko vaida venyeji va nchi iyo, Wakanaani. Ukavavikia mokonyi vavo, andu na mfalme vavona vandu va nchi, ili Israeli na runde navo chakundu auri.²⁵Ivo valeteka mri iyodinoru na nchi iyode ustawi, nao vakaieia numba siode shindo shyose shema, birika silekurwa mizabibu, mizabibuna shidi sha mizaituni, na shidi sha matunda yayoje. Ko hikyo valeja vakauda vakatosheka, na vakalodwa ko wema wapo.²⁶Basi velekuichwapo vakavaasi, valekumba lowi yapo numa ya mongo vavo. valevaagha manabii vapo vakavavia vakughuje igwe, navo vaakauta ukatili mdue. ²⁷Ko hiyo kovatia makonyi mwa adui savo, alevaonea. Na kieri kya mateso yavo, vakakufughia na igwe ulevaadanya kufuma ruveo na mara kafoje uvatarava katika mokonyi ya adui sapo, ko sababu ya uruma sapo sifoje.²⁸Kake baada ye totona, vakauta uvichwa tena mbele savo, na igwe kovatija makonyi mwa adui savo ko hiyo adui savo vakarisi uye yavo. Hata valekughuyia na kakufughia, koichwa kufuma ruveo mara kafoje kovatarama ko sababu ya ureema yavo. ²⁹Ulevating'a ili iuya ko ulowi wapo. Hata kudo valeuta kiburi na valeadanyapo amri sapo, valeutasambi sidi ya amri sapo ambaso humninga usima mndu yeyose anesiichwa , valesvishwa, valesitendia na walelegha kuadanya.³⁰Ko miaka ifoje vakaiva navo na evatinya ko ngoo vapo ko njia manabii vapo. Hata kudo waleadanyapo. ko ikyo. Kavadera mokonyi mwa vaandu va jirani. ³¹Kake ko uruma sapo mduwe ulevakonya chee, au kovatija, ko maana igwe makilunga uwode rehema na uruma.³²Basi makilunga adu makilunga odu mdue, nyuode oru ne itisha, unewikia agano japo na ikunda japo. Shida sose ulejinga ise, wafalme odu vadu vedu na makuhani vedu na manabii vedu, na papa sedu na vadu vapo vose juma furi sa wafalme va Ashuru paka inu ulasiitale iva kinina. ³³Igwe nyiudo haki katika shose valekumbwa, ko kuwa uerundako uwaminifu, na jauta uovu. ³⁴Wafalme vedu, vadue makuhani vedu, na papa sedu valeiada lowi yapo, wala valesingatia amri sapo shuhuda sapo ulesiona.³⁵Ata, katika ufalme wavo vavenyi, kieri vale lodwa wema wapo kwavo, katika orika luduwe jiluoda kado uledera mbele avo valekufumikiapo etia njia savo mbichwa.³⁶Luwaha ise watumishi katika orika ulevaninga papa sedu ilodwa madunda vapo na zawadi sapo njicha, na lambwa, ise watumishi! ³⁷Kando kicha kufuma orika odu eenda ko mfalme ulevadera uye yedu ko sababu ya sambi sedu warisi uye ya osese lodu na uye mifugo shakundu ukundie jiode shida nduwe.³⁸Ko sababu ya shose ishi, jineuta agano thabiti ko irigha. Ata ilepungwa ko marina vadue vedu, Walawi, na Makuhani."

Chapter 10

¹Vaja valevikya marina vavo ko nyaraka sija silefani kiwa vakeri na Nehemia mwana wa Hakalia gavana, na makuhan valevikwa vavekeri sedikia, ²Seraya, Azaria, Yeremia. ³Pashuri, Amaria Malkiya,⁴Hamshi, Shekania, Maluki. ⁵Harimu, Meremothi Obadia, ⁶Danieli, Ginethoni, Baruki, ⁷Meshulamu Abiya, Miyamini, ⁸Maazia, Bilgai na shemaya hiva vavekeri makuhani.⁹Walawi vavekeri Yoshua mwana wa Azania, Binui o vamong'o ya Henadadi, kadmieli, ¹⁰Na Walawi vengi, Shebania, Hodia, kelita, Pelaya, Hanani, ¹¹Mika,Rehobu, Hshabia, ¹²Zakuri, Sherebio, Shebania. ¹³Hodiya, Bani na Beninu. ¹⁴Shiongozi o vandu vavekeri paroshi pahath Moabu, Elamu, Zatu, Bani,¹⁵Buni, Azaadi, Bebai, ¹⁶Adoniya, Bigwai,Adini, ¹⁷Aeri, Hezekia, Azuri, ¹⁸Hodia Hashumu, Besai, ¹⁹Harifu, anathothi, Nobai, ²⁰Magpiashi, Meshulamu, Heziri, ²¹Meshezabeli, Sadoki, yadua,²²Pelatio, Hanani,AnaYA, ²³Hoshea, Hanania, Hashubu, ²⁴Haloheshi, Pilha, Shobeki, ²⁵Rehumu, Hashabna, Maaseya, ²⁶Ahia, Hanani, Anani; ²⁷Maluki, Harimu na Baana.²⁸Na vadu vengi vavekeri makuhani, na Walawi, na varingi va mongo, na waimbaji na vandu va orika o jjirani, ko lowi ya makilunga, na vaka vavo na vavo na Binti savo, vose naode ujuzi ne imonya, ²⁹Valekusangiria na vandu vavo, vadue vavo, na valekupunga katika mbiagho na eapa cha edambuka katika lowi ya makilunga, ilefunwa na Musa Mtumishi o makilunga, na eizingatia neitii amri sose sa mndu mi makilunga odu na hukumu sake na lowi sake.³⁰Jilehaidi kuwa jipendwa jevaninga binti sedu vandu va orika au eiria binti savo ko vana vedu. ³¹Pia jilehaidi kwamba ikiwa vandu va orika vapeende bidhaa au nafaka yoyote ya ekumba furi ya sabato, jipedima iura kufuma kavo furi ya sabato au furi yoyose takatifu. Kila mwaka o saba jipetia mideme yedu itotona, na jipefuta madeni yose valefumia na Wayahudi vengi.³²Jleidikija amri sa efuna shilingi ya shekeli kila mwaka ko ajili ya numba makilunga odu, ³³Kufuna omuwepo, na sadaka ya nafaka ya kawaido sadaka seteketezwa furi ya sabato ndima mpya mori na ndima seteketezwa na sadaka takatifu, na sadaka sambi se uta upatanisho ko Israeli anduamu na kasi sose ya numba ya makilunga odu.³⁴Na makuhani, Walawi na vandu vakakava kura ko ajili ye apeende nngu numbeni ya makilunga odu ko nyakati silederwa kila mwaka ,nngu hiso silekorwa uye ya madhabahbu ya mndumi makilunga adu, kama ilereghwa katika lowi. ³⁵Jileahidi jipeende numba ko mndumi matunda ya kuvoka valefuma maifunyi vedu, na matunda kuvoko va shidi kila mwaka. ³⁶Na kama ilereghwwa katika lowi, jileahidi jipeende numba ko makilunga na ko makuhani vadumikavo iho wa

³⁷Jipende muchu o kuvoka na sadaka sose sa kando, na matunda ya kila shidi na divai mpya na mafuda jipeende ko makuhani, ko shumba sha adera ya numba ya makilunga odu. Jipeveendie Walawi sehemu ya kumi kufuma ko maifu vedu ko sababu Walawi isang'iria zaka katika miri yedu yose jinerunda kasi. ³⁸Kuhani, kando ko Haruni, Lazima nave na Walawi kieri vanaadija zsks. Walawi vanetakiwa vaende sehemu ya kumi ya zaka katika nyumba ya makilunga odu ko chumba kya idera akiba.³⁹Ko maana vana va Israel na vana va awi, vapeenda sadaka sa kando, divaijiihya, na mafundo katika chumba kya dera ambapo shindo, shisanjwa shineimswa, na andu ko makuhani watumishi, na varingi wa mongo, na waimbaji tipedima tija numba ya makilunga odu.

Chapter 11

¹Shingooi va vandu valeishi Yerusalemu, na vandu vengi valekavo kura ili kuende imu kati ya vandu kumi idamia Yerusalemu, mri mtakatifu, na vengi tisa valeshinghaika katika miri mingi. ²Na vandu vakasighaika vose valekufunia ko deikija Yerusalemu.³Iva ndio shiongozi ko Mkoa ambao valedamia Yerusalemu. Ata kudo, katika miri ya Yuda kila mndu aledami katika orika wake amonyi, ikawa andu amu na Waisraeli makuhani, Walawi wa hekalu, na ushao o watumishi va Sulemani. ⁴Katika Yerusalemu valedamia ya vana va. Yuda na baadhi ya vana na Benyamini. Vandu va o uzia, mwana wa Zekaria, vana va Amaria, vana va Shefatia, vana va Mahalaleli, vana peresi.⁵Na Maaseya, vana o Baruki, vana o kolhoze, vana o Hazaya vana o Adaya, vana o Yoyaribu, vana o Zakaria, vana o Mshelane, avekeri vana o Baruki. ⁶Vana vose o peresi valehamia Yerusalemu vavekeri 468, vavekeri masujaa.⁷Ivo nyivo vana Benyamini, Salu, vana Meshulamu, vana va Yoedi, vana va pedaya, vana va Kolaya, vana va Maaseva, vana va Ithieli, vana va Yehaya. ⁸Na baada yake, Gabai na salai, avandu 928. ⁹Yoeli vana va Zikri avekeri mlambuzi wavo na Yuda vana va Hosenua avakeri mdue o kavi uye ya vana va Hasenua avekeri mdue o kavi uye ya mri¹⁰Kufuma ko makuhani Yedaya, vana va Yoyaribu yakini, ¹¹Seraya vana va Hilikia, vana wa meshulamu, vana va sadoki, vana va merayoti, vana va Ahitubu, mdue o numba ya makilunga, ¹²Na venzake valerunda kasi ya ukoo vandu 822 na Hadaya vana va Yerohamu, vana va Pelalia vana va Malkiya,¹³Navo vavekei vashirika vake vavekeri vadue va jamaa, gomi 242, na maasai vana va Azareli, vana Azai, vana va Meshilemothi vana va Imeri, ¹⁴Na vandu vao, 128 vakavanaji wenye ujasiri, waziri wao valeengerija valekeri Zabdieli, vana va Hageoli.¹⁵Na walawi shemaya vana va Ashubu, vana va Azikamu, vana va Hashabia, vana va Buni, ¹⁶Na shabethai, na Yozabadi, ambaye avekeri kiongozi o valawi, valeimkia kasi sa nnjia ya numba ya makilunga.¹⁷Avekeri matania, vana va Mika, vana va Zakri, vana va asafu, avekeri Mkurugenzi aleanza Shirika ko sala, na Bakbukia, o kavi miongoni mwa vandu a wao, Abda vana va Shemaya, vana va Galali, vana va Yeduthuni, ¹⁸Katika mri ose mtakatifu vavekeri valawi 284.¹⁹Varingi va mongo Akubu, Talmuni, na vashirika vao, ambao valeringa mongo vomi 172. ²⁰Na vaja valesalia Isiraeli na Makuhani, Malawi, vavekeri katika miri yose ya uda, kila mndu katika miliki yake amonyi. ²¹Vafanyakasi va Hekalu valedamia ofeli, na siha Gishpa valekeri vaneongasa.²²Mtawala mdue uye ya Walawi vavekeri vanetumikia Yerusalemu vavekeri uzi vana va Dani, vana va Hashabia, vana va Matania, vana va Mika, vana va Asafu, ambao vavekeri vaimbaji ko kasi katika numba ya Makilunga. ²³Vavekeri wanda ya maagizo ifuma ko mfalme na maagiro imana valefunwa ko vaimbaji kila furi inetakiwa. ²⁴Pethahia vana na Meshezabeti,vana va Lera, vana va Yuda, nyavekeri upande o mfalme ko habari sose sa vandu.²⁵Kuhusu Sijiji na mideme yavo, Baasi ya vandu o Yuda vakadamia kiriath-arba, na shijiji shake Didoni, na shijiji shake Yakabzeeli na shijiji shake. ²⁶Vakadamia katika Yeshua, Malada, Beth-eleti, ²⁷Hazaishuali, Beersheba na shijiji shake.²⁸Navo vakadamia siklagi, na Mekona, na shijiji shake, ²⁹Enrimoni, sora Yarmuthi, ³⁰Zanoa, Adulamu, na shijiji shake, na Lakishi, na mideme yake, na Azeki, na shijiji shake. Basi vakadamia ifuma Beer-sheba mpaka ibonde la Hinomau. ³¹Vandu va Benyamini pia valedamia kufuma Geba, aledambuka Mikmashi na Aiya, na Beth-elina shijiji shake. ³²Valedamia Anathothi, Nobu, Anania, ³³Hazori, Rama, Gitaimu, ³⁴Hadidi, Seboimu Nebalati, ³⁵Lodi na Ono ibode Ja mafundi. ³⁶Walawi vengi valeishi Yuda vengi Benyemini.

Chapter 12

¹Avo ndivo makuhani na walawi valecha anduamu na Zerubabeli vana va shealueli, anduamu na Yoshua seraya, Yeremie, Ezra, ²Amario, maluki, Hatushi, ³Shekania, Harimu na Meremothi,⁴Kovekeri na Iddo, Ginethoni, abiya , ⁵Miyamini, Maazia Bilgai, ⁶Shemaya, Yoyaribu, Yedaya, ⁷Salu, Amoki, Hilkia na edaya ava vavekeri vadue va makuhani na vashirika vavo katika furi sa Yoshua.⁸Walawi valekeri Ye shua, Bimui, Kdmiele, sherebia, Yuda, na Matania, nyalekeri aleteong o sa nyimbo sashakrani, anduamu na vashirika vake. ⁹Bakbukia na uno, vashirika vavo, valeimka mbarinyi yoo wakati o huduma.¹⁰Yoshua alekeri papaye Yoyakimu, Yoyakimu avekeri papa o Eliashibu, Eliashibu alekeri papaye Yoyada, ¹¹Yoyada nyalemshaa Yonathani, Yonathani nyalems hana Yadua.¹²Katika furi sa Yoyakimu Ava valekeri makuhani, wadue wa jamaa; meraya aleva mdue o seraya, Hanania aleva kiongosi o Yeremia, ¹³Meshulam aleva kiongozi o Ezra, Yehohanania aleva kiongozsi o Amaria, ¹⁴Yonathani eleva kiongosi o shekania.¹⁵Ili endelea, adna aleva kiongozi o Harimu, Helkai, Kiongosi o Meremothi, ¹⁶Zekaria aleva kiongosi Ido, Meshulamu aleva kiongisi o Ginethoni, na ¹⁷Zikiri aleva kiongozi o Abia i Miyaamini. Piltai aleva kiongozi o maazia. ¹⁸Shamua aleva kiongosi o shemaya, ¹⁹Matenai aleva kiongosi o Yoyaribu, uzi avekeri kiongozi o Yedaya, ²⁰Kalai avekeri kiongosi o salu, Eber avekeri kiongosi o Amok, ²¹Hashabia avekeri kiongosi o Hilkia, na Nethanel avekeri kiongosi o Yedaya.²²Katika furi sa Eliashiba, Walawi Eliashiba, Yoyada, Yohana, na Yadua kileregwa cha mdo o familia, na makuhani waleregwa kieri kya utawala o Dariyo o persia. ²³Vana o Lawi na Shiongosi vavo o familia valeregwa katika kitabu kya tarehe hadi furi sa Yohana vana va Eliashibu.²⁴Wadue o walawi vavekeri Hashabia, Sherebia na Yeshua vana va kudmieli, anduamu, na vashirika vao, vavekeri vaimkie mbele yao emtukusa ne mteresha, akatalwa andu ko andu, ko idikija amri ya Daudi, mndu o Makilunga. ²⁵Matania, Bakbukia, Obadia, Meshulamu, Talmoni na Akubu vamekeri varindi va mongo vevekeri vaimkie katika chumba kya hazina ko mongo. ²⁶Valetumikia katika furi sa Yoyakimu, vana va Yoshua, vana va Yossadaki, na katika furisa Nehemia, gavana na ezra kuhani na mnga.²⁷Katika ekufunia ko kibambasa kya Yerusalemu, vandu valeshigha Walawi ko kase vavekeri vanedamia, vakaende Yerusalemu ili ilodwa kufuna ko raha, andu amu neiteresha neimba ko ngoma vinanda na vinubi. ²⁸Ushirika wa ovaimbaji vakusangirie andu amu kufuma Wilaya itengetia Yerusalemu neifuna shijiji shya wanetofathi.²⁹Valecha kufuma Beth-gilgali na kufuma katika mide me ya Geba na Azmawethi, ko kuwe waimbaji vavekeri vamekushumbia shijiji na Yerusalemu. ³⁰Makuhani na Walawi wakakusanja kisha wakwasanja wandu, momgo na kibambasa.³¹KIsha nganekeri na shiongosi o yuda edambuka uye ya kibambasa, na inyi ideuha mikutano ivi midue ya ivo waletereshi. Omu aledambuka upande okulia uye ya kibambasa edambuka mongo o jukwaa.³²Hoshaya na nusu ya shiongosi o uda valemvadia, ³³Na baada yake kadambuka Azaria, Ezra na Meshadamu, ³⁴Yuda, Benyamini Shemaya, Yeremia, ³⁵Na vana o makuhani vavekeri na ma tarumbeta, na Zekaria vana va Yonathani, vana va Mataniya, vana va Mikaya, vana va Zakuri, vana va Asafu,³⁶Na pia jamaa sa Zekaria, shemaya, Azareli, Milalai, Gilalasi, Maai, Nethaneli, Yuda, Hanani, anduamu na chumba kya musiki kya Daudi mndu o makilunga. Ezra mregha avekeri mbele yavo. ³⁷Na ko mango o chedmemi vavekeri umuko umu na ulalo o muri o Daudi uye ye doja kibambasa,uye ya numba ya Daudi, ko mongo o mringa upande o mashariki.³⁸Na. vaimbaji vafoji valetereshe vakadamuka andu kungi, mgale vavadi uye ya kabambasa andu amu na vandu uye ya minara ya shinyonga, adi kibambas akidue. ³⁹Na uye ya mongo o makunga na mnara o Hananeli na mnara o Hamaea, ko mongo o na vakaimuka ko mongo ya Waringi.⁴⁰Ko ikiyo, mikutano ivi ya vaja valemutereshe valeningwa nafasi yavo katika iya numba ya malikunga, nainyi ngairia nafasi yakwa na nusu ya shiongosi anduama na inyi. ⁴¹Na makuhani vakairia nafasi savo eliakimu, Maaseya, Miyamini, Mikaya, Elaoenai, Zekaria, Hanania waode tarumbeta, ⁴²Maaseya, na shemaya, Eleazari, uzi, Yehohania, Malkiya Elamu, Ezeri, Waimbaji valeimba na Yezrahia cha vasimamizi⁴³Walefanasabihi ndue furi iya, vakalodwa, ko sababu makilunga avekeri avalodisi ko, raha ndue pia waka na wana walelodwa. Koikyo raha ya Yerusalemu i kaichwa kufuma kwacha⁴⁴Furi iyo wandu waleteuliwa uye ya numba ya hazina koajili ya muchango, matunda va kuvoko, na zaka, ili esisangiria numbenyi navo andu sineitajika katika loi ya makuhani na Walawi. Kila umu aleteuliwa erunda kasi mudemenyi kufui na mri. Ko maana Yuda alelodwa uye ya makuhani na Walawi wawakeri waimikie mbele yavo. ⁴⁵Walerunda Utumishi o makilunga wavo, na uduma ya utakaso, ko mujibu o amri ya Daudi na ya waka Sulemani, na kudo.⁴⁶Sama sa kale, katika furi sa Daudu na Asafu, kuvekeri na wasimamizi na waimbaji na kuvekeri na numba sa sifa ne itereshe ko akilunga. ⁴⁷Katika furi sa Zerubabeli na katika furi sa Nehemia, Israeli vose valefuna andu ko kila furi ko vaimbaji na warinaji va mongo. Vakeelera mbarinyi andu ko Walawi, na Walawi waleulikya andu na wana va Haruni.

Chapter 13

¹furi iyo valesoma kitabu kya Musa katika Ikusanyiko ja Wandu. ivekeri imeregwa numbenyi yake kode Mwanamoni ana Mmoabu ametakiwa echa katika ekusangiria ko makilunga, milele. ²Iku kuvekeri kosababu valecha ko wandu wa Israeli na mkate na muringa, bali vavekeri vamemwajiri Balaamu elaani Israeli ata kudo, makilunga odu alengalusa mbiango eva baraka. ³Mara tu veichwa iavi, walevavangwa kufumu ko kila mgenu.⁴Lwaha kabila ya iho Eliashibu kuhan kadera uye ya kichumba kya numba ya makilunga odu avekeri na usiona na Tobia, ⁵Eliashibu alemtobiria Tobia. Kiumba midue, ambapo iho awali valevikia sadaka ya kando, uvumba, makala, na sehemuya kumi ya Kando, divai na mafuda ambaso silederwa ko ajili ya Walawi, vaimbaji, varingi va mongo, na mchango ko makuhani.⁶Kake kieri ikiyo kyose ngavekeri Yerusalemu. ko miaka selasini na ivi o Artashasta mudue o Bbeli, ngalenda ko mudue. baada ya muda ngamutereva mudue rusa ye kure, ⁷Na ngauya Yerusalemu-ngaumanya kivichwa kija Elashibu avekeri alerunda ko emuninga Tobia kiyumba kye dera katika mahakama va numba ya makilunga⁸Ngavekeri na nyashi sana ngapekuninga shitabu shya numba ya Tobia njaa ya kiumba kye dera. ⁹Ngale amra kira vasanje shinde she dera, nainyi nyauringa numbenyi yavo makala ya numba ya makilunga, sadaka na kando, na uvumba.¹⁰Ngalemanya andu kilefunwa ko ajili ye vaninga walawi sitefunwa kwavo, ili vadime efuna araka hekalunyu, kila umu edambuka mademenyi yake, chakundu vaumbaji valerunda vakakure. ¹¹Ko iki ngawasiliana na maafisa ne amba, ngii numba ya makilunga yatiwa? ngalevasangiria anduamu ne vaninga nafasi savo.¹²Kisha kuda vose vakaende zaka na kado, divai njihia, na mafunda ko shituo she dera. ¹³Ngavadera cha hazina uye ya hazina, shelemia kuhani, na sadoki murenga ma Walawi, pedaya. Hanani, wana va Zakuri wana va matunia, avekeri na vafuasi vavo ka subabu valatalwa kuwa waaminifu. Kasi yavo ivekeri esambasi shi faa ko vashirika vavo. ¹⁴Ngii kumbuka, makilunga okwa, uye ya iki, wala ulafune makendo okwa na uduma sapo.¹⁵Furi isho ngaona vandu va kuda valevada mvinyo furi ya sudato, ne ende makundi va kando, ne vashija punda, na divai, na zabibu na tini, nakila aina ya misigo, ilemeje, valende Yerusalemu furi ya sabato. ngateshuhudia kira vavekeri vanekunba kando furi iyo.¹⁶Wandu kufuma Tiro valedamia Yerusalemu valeende makunga na kila aina ya basaa, na vakakumbia furi ya sabato ko vandu ria kalika mri! ¹⁷Kisha ngavavia shiongosi va Yuda, "Je! nyi uvichwa mukiichuu muleurunda, einajisi furi ya sabato. ¹⁸Ngi papa sanu valerunda kudo? Je, makilunga odu aleende uvichwa ichu uye yedu na uye ya mvi ichu? Iwaha uneende gasabu saidi uye ya Israeli ko emena sabato.¹⁹Mara ivekeri momo ko mongo ya Yerusalemu kabila ya sabato. angalevavia mongo ipungwa na ipeva erungujwa adi sabato ngaleavadera baasi ya vatumushi vakwa ko mongo ili mizigo wowose utadime eendwa furi ya sabato. ²⁰Wafanyabiashara na venekumba o kila aina ya bisaa vale kambija nijaa ya Yerusalemu mara imu ana ivi.²¹Kake ngalevatinga, "ngii munedamia njaa ya kabambasa ikava muperunda kudo kavi ngape kuvikia mokonyi" kufuma kieri ikyo valecha furi ya sabato. ²²Ngavavia Walawi ekusanja, ne echa eringa mongo, ili etakasa furi ya sabato. ngikumbuka ko iki pia, makilunga okwa, ne ngininga huruma ko sababu ya uaminifu ya agano uode ko kwa.²³Katika furi iyo ngaleona wyahudi vavekeri vameona vaka va Ashdodi, Amoni na moubu. ²⁴Nusu ya wana vavo valededa lugha ya Shedodi, kake valedima ideda lunga ya Yuda, kake lugha ya umu o vandu vengi.²⁵Nainyi ngawasiliana navo, na inyi ngalevaasibu, na ngavakava baasi yavo ne vaburwa savo. Ngalevaa pisha ko makilunga ngaamba mulave wana vavo biti sanu wala mulavainirie binti sanu Koajili ya wana wanu, wala inwe muvenyi. ²⁶Je, sulemani mudue o Israeli erunda sambi ko sababu ya vakaiva? miongonyi mwa Mataifa vafoje kevekeri, na mudue cha icho, na ngale kundwa na makilunga wake, makilunga kamutia ave mudue uye ya Israeli vose. ata kudo, vaka va kigenu valemubia na teende samba. ²⁷Je, jinetakiwa ekuadanya ne runda uovu ichu ata emuhalifu makilunga odu ne vaka vengi.²⁸Umu o wana va Yoyada, mwana va Elishibu, kuhani mudue, avekeri muko o sanbalati. Mhoroni, ko ikio ngalemufunu kufuna mbele Yakwa. ²⁹Vakakumbura, makilunga okwa, kosababu ounajisi ukuhani, na agano ja ukuhani naWalawi.³⁰Koikio nyavasanja kufuna kila kido kingenu, ne imarisha kasi ya makuhani na Walawa, kila umu ko kasi yake amanyi. ³¹Ngalefuna sadaka sa ngu kueri kitederwa na malunda vakuvoka. ngikumbuka, makilunga okwa, ko kicha.

Esther

Chapter 1

¹Kigheri kya utawala o Ahasuero (ichu nyi Ahasuero nyatawalie ig'hoka india mpaka Ethiopia kufui njorikka ig'hana na siku shivi na mfungade.127). ²Kigeri ikyo mfalme ahsuero nyeledamija kitiri kya ke kya utawala kitevi kya nduwe o shuhani.³Mwaka o karadu (3) akeri tawala nyelarata viraja uloi voogosi na vandumura vose. Ivo velemshikia ko uloi icho vevekeri vadue va ikavana va Uajemi na Umedia, vandu vadue na vasima va orika. ⁴Mfalme kadara wazi umangi na ucha o ufalme wake o nganyi na ucha udue elenadija ko mono icho ko miko ighana na mkumi nane (180).⁵Kighe'ri iki kimeshika, mfalme nyeleandaa ndima nyeledumu mikono mfungate (7). ndima iinyiveode vandu vevedue katika inumba jidue ja shushani kive mnina hadi mduwe , oratu lo iiumba ja bustani ja infalme nyiho ndimu ileg'horoka. ⁶Ibehewa ja bustani jilapoambwa nguvo siiliesa mbamba na iburnja. na silepungwa na ndusa sa katani njicha na nyisabarau, ikeri ireg'hiwa ko pete sa hehela na nguso sa marimari. Kuveode warango vadhahabu na hela uye sakafu ya marimari magho vatorodu, na vailie na neano na vanzwe.⁷Shindo shiperidura shileandaliwa shikombenyi sha sahabu. Na kila kikombe kya mbarinyi ko kitevi kya ughenu omfalme kuveode mvinyo infoje. ⁸Mfalme nyelevavia vag'havi vavanenge shinyuaji ko kila mndu ihyana chakundu akeri kiteri mfalme nyelefuna agizo ko vaja vaketarama va usongoru ivautia vag'henu iihyana na imanya javo ja kila mghenu.⁹Vaka navo vevekoje vamealikwa katika ug'henu icho na malikia vashit kafui na udue o mfalme Ahusharo. ¹⁰Kig'heri ikyo kya mfungade mkono ngoo ya mfalme uode menare ko kitevi inywa mvinyo (gwari) nuelevaduma mehumani na Bizitha. Harbona, Brigtha, Abagtha, Zetha, na Karkasi (iva ve mfungade nyiwo velenta kufui na mfalme). ¹¹Imnende malikia vashiti akeri kufui na ivikia nguvo sake sa malaika akere na ivalora vandu va songoru, ighorosa jake, kitevi nyereg'horokye.¹²Anduamu na maagi va mfalme malikia vshiti nyeleleg'ha idambuka chakundu imemngisa shiongosi vake.¹³Mfalme akavavadia vaja vaode nganyi. vaja vaichi kig'heri iki nyiko kivekeri utaratibu O mfalme ihusu vaja vaango va uloi na hukumu. ¹⁴Carshena, admatha Tarshish, Meres, na Memucan, njorika mfungade va Uajemi na na umedi vevekeri kufui na mfalme na eveode cheo kiduwa ko mfalme. ¹⁵Katika ikusara ngikya kiutike urango ifuma na ileg'ha ja malikia vashiti kitevi kya mfalme Ahusiaro ko malikia vashiti.¹⁶Umu wavo elemanyika ko rina ja Memukari nyelededa nbele ya mfalme na mbele ya vasongoru, Malaika (vaikimbi) vashiti amememnyamarya mfalme Ahusiero. ¹⁷Ko kitevikya shindo shamalikia shiichwa ko vaka vose. Vapevautya vomi vavo uvichwa vapeamba," Mfalme Ahusiero malikia vaghiti velemuadya nganyi mndumi wavo, Mfalme Ahusiero nyerenri namlavie icho. ¹⁸Kabla ya nkno icho vaka vadue va Uajemi na Umedi velepata taarifa ua ileg'ha ja malikia vashete vapevautya vome vavo, vasongoru va mfalme kupeadika shida sha nyashi.¹⁹Koje nyi kindo kicha ko mfalme, kufume itangaso jifumie, nakive uloi ko Waajemi na Wamedi, amu valapedima isongojwa, kiteri vashiti apecha sepo ko mfalme cha malkiapo, nafasi ya vahiti apenengwa ungi cha mucha munu kuliko vashiti. ²⁰Tangazo ja mfalme iho andu jipefumia kufui na ualme ose, vaka vose vapevanenga nganyi vomi vavo ko uja umangi, na uja alaode umangi.²¹Ushauri iu nyi mucha mfalme na vaue vengi, mfalme kanuta cha memkani nyalekundya. Kaduma barna njirika sose sa mfalme ko kila kindo na ireg'hya jake na vandu ko mbari savo Nyeletanava ke kila mndunyi nave moimokya numba yake amonyi, ²²Tangaso iji jafuma lug'henyi na mbari saro na kila mndu katika Ufalme.

Chapter 2

¹Baada ya shindo isko na nyashi ya mfalme Ahusiero irimija nyelekusara ihusu malkia Vashiti na kija imekig'huta na itangazo ijo imevia jivunwa na Vashiti idesa sifa ya malkia. ²Ade vasoro velemtarama mfalme veleamba mfalme nashig'hwa vepu vech.³Mfalme nasambure vapeimukya njorika sose sa ufalme wake, kinesa vavang'rye vepu vecha kufui na Ikulu uduwe o susa.vepu vave wanda ya imukiw na Hegai moimuki,amu nyimsima o vaka, navaneng'ywa shifuda shavo shose. ⁴Na mwanakanyi uja apeng'horokya mfalme ncho apeva Malkia badala ya vashita". Mfalme akundie iviwa na inta chakundu aviwa.⁵Kuja mri o shushari vevekeri myahudi evedikirura modekai mwana o Jsira mwana o Shimei mwana o Kishi, ekeri mbari ya Benjameni. ⁶Icho nyokufui na wayahudi vairijwa anduamu na Yekonia, mfalme o Yuda ifuma Zerusalemu na idamadura isamirwa na mfalme Nebukadreza.⁷Modekai nyevekeri akemlela, Hadasa, ungi Esta mwnakanyi icho. Esta nyeveode O sese lucha na kiamu kig'horokye.⁸Vepuvafoje veleendwa ikulu shushani, baada tangazo na amri mfalme ifunwa velederwa gwanda na iimukiwa na Hegai. Esta nacho anduamu na vepu veleendwa na iderwa gwanda na imukwa na Hegai molambwa vaka. ⁹Esta nyelemsesa, na inengwa kibali ko Hegai. Kamnenga shitonai na kyeja. akanengia vapemtarama va vaka mfungade ifumaikulu ja mfalme na akavamade vaketarama va vaka kuja upande o vaka andu kucha.¹⁰Esta emeva amemnongoja mndu po ihusi jamaa sake ko kitevi modekai nyerevekeri amemuima. Kila mfuri modekai nyele dumbuka ne uya na ya ua nnja ya mndumukka, kinesa naichwe shidedo sha Esta ikyo apentiwa, Modekai nyeleimuswa. ¹¹Kila mfuri Modekai nyaledembuka ne uya nnja ya uwanja namba ya mndumuka kimacha namanye shindo sha mka icho,¹²Zamu imeshika kila mwanakanyi ienda ko Mfalme Ahusero koivadia shidedo sha vake kila mwanakanyi nyainyarye namarije mieri ikumi na Ivi ya ig'horoka mieri sita na mafunda varendekye na mieri sita ya ikubotoja. ¹³Kieri mpu amekare endaa ko mfalme, nyelenengwa kyo kyose ag'huri ifuma numba ya mndumuka kinesa nadambuke nakyo numba ya mfalme.¹⁴Mpu nyeveinyarie idambuka kig'heri kya kio na iuya numbeyi, sa vaka vengi, na kumo imukya shaashigali moimukya. Mpu icho eleruhusiwa ienda kavi ko mfalme, ila nyeleg'horo kiwa mflme na mfalme kaamba apeuya kavi.¹⁵Samu ya Esta imeshika (mwana o Abihaili mjomba o Modekai ngevekeri amemnirya cha mwana wake.) iende ko mfalme ivuri kindo kyokyose po ila shija Hegai, moimukia vaka nyeleshig'ha nasende. ¹⁶Esta nyelenengwa kibali kouja elemuona Esta kaamadiva ko mfalme Ahusiero kuja mag'uya va mfalme mori o ikumi, icho nyi mori o Tabeti katika mori o mfungade o utawala wake.¹⁷Mfalme nyelemnda sana Esta kuliko vaka vengi, nyelenengwa kibali kicha kuliko vepu vengi mfalme kambikiya taji ja umalikia badala ya vashiti. ¹⁸Mfalme nyeleuta ndima ndue vaja vekeimukia na vaketarama vaka vose, ndima ya Esta na kavanenga nafuu o kodi kodi katika njorika, bado kavanenga sawadiishika javo.¹⁹Modekai nyevekeri adamije ko ilengo ja mfalm, kig'heri ikyo vepu vakusang'ye ko okamba lo kavi. ²⁰Esta nyelevadia ushauri o Modekai ivia mndu wowose ihusu vandu vake, nyeleendelea ivadia ushauri o Modekai chakundu eleuta akeri mnina. ²¹Kig'heri ikyo evedamije iringa Modekai ko mfalme, bighani na Tereshi, wacheimukia mfalme vecheringa aja mongo veleilusha na ishigha vamuaghe mfalme Ahusiero.²²Kindo kyaderwa wasi ko Modekai nelemungoja malkia Esta na Esta akamungoja kija eleviwa na Modekai. ²³Kido iki kiledamadwa mboha na kika, manyika na loi vomi vavi veledumbwa nji ngo uye ya kidi, na habari ikareghiwa katika kitabu kya mfalme.

Chapter 3

¹Baada yshindo isho mfalme Ahusiaro nyelemdosirya uya Hamani mwana o Hqmmedatha mwagagi, na kadera kitiri kyake kya usima uye ya udue vo vevekeri anduamu nacho. ²Na vaitamwa vose va mfalme eveke kufui na mongo o mfalme veveinyarie ikava magoti na iintereva mbele ya Hsmsni.³Ade iu modumwa ko mfalme vakeri mongo ko mfalme velembia Modekai ngiki mlapemnenga nganyi mfalme? ⁴Velededa nacho mkono ko mkano, kake nyelelagha ivadia shavo. Kudo wakadeda na Hamaniiona kidedo kya Modekai kya kijwa kudo nyemeva amevavia ke Modeka nyevekeri myahudi.⁵Hamani ameona ke Modekai alapekava magoti wala iteveva nyeleadwa nyashi. ⁶Nyeveode kisavo kya imug'ha Modekai, mtunaishi o mfalme vovekeri vamembia ke Modekai na vamogho vake vevekeri Wayahudi. Hamani nyelepurukana navasima (isima) Wayahudi wote vandu va Modekai amu ivo wevekeri Wayahuddi. Hamani nyelepurukana navaaghe Wayahudi vose vandu va Modekai amu ivo wevekeri ufahamu.⁷Ivumaia mori o kughoka, (amu nyi mori nisni) kila mfuri na mori iingia ikumi naivi ya mfalme Ahusiaro, velekava kura ivi ya Hamani, isimbura mkono o moriana isambura mori o ikumi na ivi (mori o Adari.⁸ade Hamari mfalme Ahusiero, kuode vandu vaitale vamajibu vose vaufalme, kuode valakevadia loi yake na kottabia yavo. Na kotabiayavo itija ivadiya loi yake, vainyariye iruka po. ⁹Koje kya mborokia mfalme, nafume amri ke wandu iva vandevikiwa numbenyi kwacha,nainyi ngaepima talanta shiku ikumi sa hela mokonyi na vaja vakeimkya o shidado sha mfalme kimacha vaderwa ko mfalme.¹⁰Nyih o mfalme kafuna pete yake ya kiacho kamnengia Hamani, mvichwa o Wayahudi. ¹¹Mfalme kambia Hamaninangihakikishe hela sauya kwapo na kovandu vapo kinesa mtumie chakundu 'aghuri'¹²Ade va vakenareghia vekakojana ko mfalme mko o ikumi na siradu ya moria kughoka, na itaramwa jivekeri ko Hamani shivekeri shimeveg'hwa kovajavakeimuya va vandu va majimbo, na vaja vevekeri vemukiwa na majimbovose, na vaja vakeimukya vandu na ko kila orika ko ireghi javo, na kila mndu na mdedye yake ologho ilu imvereghiwa; korinaja mfalme Ahusiero na ikava kiacho kya pete yake. ¹³Barua isi seshigha seveleg'hi ya kwacha wyahudi vose silesambaswa katika njorika sose sa mfalme Ahusiero, inauja, iagha hadi mdue, vana na vaka, numbenyi ya mfuri umu katika mfuri kumi na siradu na mieri ikumi na ivi (amu nyi mori o Adari na ighalwa mali savo.¹⁴Ikumbura nyeleutika ikadamandwa uloi mpaka orika. Ikumburwa baada y ainyamarika ko wayahudi nyileenea orika lose vandu vose mkono icho. ¹⁵Vanyamari velenyamara agiso ja mfalme na kidedo kilefurwa isambasa kuja mri o shushani mfalme nevekeri ko Hamani vileda amia na inywa, kake mri o shushani, nyuvekeri nyuvekeri olambua.

Chapter 4

¹Modekai ameichwa chakundu velemdeda, nyeleradwa nguvo sake na kavikija magunia na maifu. Akadambuka gholosi ya mri ifugha ko olodo na nyashi duwe. ²Kadambuka mpaka mongo o mfalme, ko kitevi kuode ametaramwa po iingiya na magunia. ³Ikolog'ha iji jimeshishika ipo kila mri, kuveode kilio kidue ipoko Wayahudi, na ipunga, ifug'ha na itereviwa. Vafoje vavo velelaa kufui na mangunia vaode maifu.⁴Malkia Esta ameichwa ulive icho ifuma ko ivo vechemtarama, Nyelefojwa msoru, kadum anduvamdmadye nguvo Modeka kimacha nafune magunia na ivikia nguvo nzicha,kak Modekai, eledikija po. ⁵Ade Esta kamdikira Hathaki, nyi uumu ko vaja vakeimukia ko mfalme, uja evekeri amenengwa imtarama, kamduma naende ko Modekai kinesanamanye ko Modekai ngiki naute kudo.⁶Kudo Hathaki kadambuka na Modekai mri uja mongo o mfalme. ⁷Modekai kamwongoja Hatahaki shindo shose ihusu unyamari o va Wayahudi isho shilepangwa na kiasi kya hele iso Hamani eleahidi ivanenga vaja vechemtarama mfalme kinese vavawaghe Wayahudi. ⁸Ade kamnenga urango sa ulefunwa na shushani ivades va Wayahudi, nyeleuta kudo kinesa Hathai kambia Esta naende nairye jukumu je mtereva mfalme ko kiteri kya Wahahudi.⁹Kodo Hathaki akadambuka ndemuongoja Esta kija aviwa na Modekai. ¹⁰Esta vakadeda na Hathaki na ke na uye ko Modekai. ¹¹Esta kambia Hathaki, vetarama vose vaja mfalmena vandu vose na vamiri yose navaich ke mndu wowose aingia ko mfalme bila kibali nyainyarye ipa ana o mfalme nyapemghoro ja msonge o dhahabu nyi mfuri makumi varadu kudo ngilammeenda kuja ko mfalme. ¹²Hathaki akamviaModekai shieledo eleshiviwa na Esta.¹³Modekai kaurigha ujumbe," ulaale keigwe nyupekirwa cha Wayahudi vose. ¹⁴Koje pe damia sau ko kieri iki, Makilunga apeende sia ko, njia ingi, kake igwe na numba ya ndio mpesia nyunga aichi amecha ko njira ii ighorokye.¹⁵Nacho Esta kaduma ujumbe ko Modekai," ¹⁶"Enda, unddevasag'hirya Wayahudi vose vaja vechedamia mri o shushani na uvapunge ko kitevi kyatava. Valaje name inywa ko muda o mkono ivadu. Inye na vechengitarama, vechengitarama va vaka dipepunga ko mikono iyo, iyo na kudo ngapeenda ko mfalme kinyume kya uloi, na koje ngapepa, ngikupie. ¹⁷Modeki kadambuka, kadambuka ndeuta shose shija Esta elemduma nandeshiuta.

Chapter 5

¹Baada ya mfuri iyo ye iradu, Esta kavikia nguro sa kimalikia na kaimukia sehemuya ya numbenyi ya ina ja ikulu ja mfalme, mbele ya numba ya mfalme, mfalme nyerekeri adamije kitiri kyake kya umangi na 'akelambwa mongo o ingija. ²Mfalme amemuona malikia Esta, kudo Esta kamseria mfalme na iiwada msenge o utawala.³Kudo mfalme kambi malikia Esta, nya nyug'hhuri unengiwa kiki? kiterevo kyapo ngikyo? kudo nusu ya ufalme o kwa upenengiwa. ⁴Malikia Esta kamvia kamvia mfalme, koje ngamepata kibali mesonyi vapo, ngakutereva igwe na Hamani mushike inu kuja ndimenyi iyo ngeleindaa ko kitevi kyake.⁵Mfalme kaamba le muendenyi movini Hamani nyi kicha na ifunda ja malkia Esta," mfalme anduam na Hamani vakashika ndimenyi imeandaliw na malkia Esta. ⁶Kilajo kimederwa iho ndimenyi, mfalme akambesera malkia Esta kindo ug'huri ngikyo? na kiterevo kyapo ngikyo? upenengu nu ya ufalme.⁷Esta kamtala mfalme kiterevo kyededa kudo nyi kudi, ⁸Koje apeghoroka mfalme, ko inginenga nga nyi yakwa kiterevo kyakwa, igwe na Hamani muende kavi ndimenyi io ngapeianda ngama na oho nyiho ngapekuvia kisaro kyakwa.⁹Hamani kaenda kaenda kanyi kwake, kunu aode sia ngoonyi, kake amembuona Modekai kufui na mongo o mfalme Modekai elemuka po nama isoka gwanda po nyeletaramwa na kisaro kya Modekai. ¹⁰Koikyo nyelekuticha na kadambuka kanyi kwake; kavadumia vamog'ho vake vakakojana anduamu na Zereshi mkake. ¹¹Hamani kavaongoja kuja itukuswa o ko mali ya idadi ja vana vevekeri nacho na chakundu evekeri uye, ko vaja vekeimukya na waja veketarama voseko mfalme.¹²Hamani kavavia, hataivo malkia Esta nyeleendaa ndima ko kitevi kya mfalme na nainyi tu na mfalme dilehudhuria katika ndima iyo ileandaliusa na malkia Esta.na haka ngama nyi mwisho o mfalme. ¹³Kake ishi shose chi kindo po koja Modekai apeendelea idamia mongo o mfalme.¹⁴Ade Zereshi, maka o Hamani kavia miaka na vamog'ho Lambwenyi kidi kilehye uode futi hamsini na kig'heri kya kitalag'ha doda na mfalme kinesa Modekai nyelenene kerwa mdinyi icho. Kudo enda ko sia na mfalme eleiandaa ndima malikia.

Chapter 6

¹Kio ikyo mfalme eleona madio po. Kaduma shitabu sha kumbukumbu sha shiutiwa na ufalme wake shiendwe na isomwe mbele yake shitabu shisomwe ko sauti ndue ko mfalme. ²Ikakojwa ke Modekai nyevekeri amefuna taarifa ihusu Bghana na Tereshi, varingi vaja veleringa mongo veveke vamepanga, imdesa mfalme Ahusiero. ³Ade mfalme kavesera, Modekai nyeleutiwa kiki kya ngonyi ko kija elekifuna? Nyina vaja vakemtarama mfalme vakambia," ileutiwa kindo kyo kyo sepo"⁴Ade mfalme kavesera," nyunga akeri numbenyi ya ua" Na Hamani nyevekeri ameingia inwenyi ja mfalme kimacha na mtereve mfalme natune kibali kinesa Modekai natundikwe mdinyi na mdii icho nyemeuandaa. ⁵Vedumwa vakamtalwa Hamani nyaimukie iuenyi ja mfalme" mfalme kaamba" kaambenyi na ingie numbenyi. ⁶Kinani Hamani eingia numbenyi ko mfalme? kambesera nautiwa kikimndu uja mbichwa mfalme nyamkundye na imheshimu? Hamani kakusara ngoonyi kwake," Nyi unga mfalme amkundie na imheshimu? saidi ya kwa?⁷Hamani kamtalwa mfalme, ko mndu uja mfalme amkundiye na imbeshimu. ⁸Nashikijwe nguo sa kifalme nguvu sija elemesivikia na itiku. jimetumiwa na mfalme na jija jiode taji ja kifalme mdonyi kwake. ⁹Nguvo iso ijo nanengiwa uja kenaimukia na vamdosirye uye ya itiko, Nyivecha kuliko vose, na vambikie na uja mfalme akeri amkundye na imheshimu, na imdosirya uye ya Itiko na imuisa ngansenyi sa mri na na vatangse mbele yake, kudi eleutiwa mndu uja mbichwa, mfalme nyelemkunda na imheshimu.¹⁰Ade mflme kambi, Hamani uta movinyi umbikie Modekai nguvo na umdosiryeuye ya itiko na ji lapungue kila kindo kimu ko shija umeshideda. ¹¹Ade Hamani kairia nguvo na itika kamdika Modekai na imdosinya uye ya itiko na imwisa nganasasose sa mri. katangasa mbele yake ndye imheshimu,"¹²Baa ya ityo Modekai nyeleuya mongo o mfalme, kunu Hamani nyeleuya kanyi kwake kunu akeombelesa na akoje ameimarisha mdo wake. ¹³Kavavia vamog'hp vake anduamu na Zereshi mkake, Ade vamog'ho vake vaode nganyi anduamu na Zereshi mkake. koje Modekai icho nyeleig'ho igwa mbele savo na ufe o Wayahudi, vapemdima, ile igwa mbele savo. ¹⁴Vevekeri vekeendelee ideda, vaja va vakeimukia va mfalme, vakamcheja Hamani i naende ndimenyi iyo eleandaa Esta.

Chapter 7

¹Ko ikyo na Hamani wakandambuka ndesherekea na malikia Esta. ²Kyeri kya mkono o kavi, baada alameendwa kilajo, mfalme kambia Esta," Ngikyo ngoo yapo iuri? na ngikyo kiterevo kyapo? kudo nusu ya ufalme o kwa upenengiwa.³Ade malkia kambia mfalme, koja ngamepata kibali mesonyi vapo, na koja nog'horokiwa, nginengiwa maisha vakwa, Na kundi nyio ifunda ja ngoo yakwa. na kundi nyi kiterevo ko vandu vakwa kudo. ⁴Ko ikyo inyi na vandu vakwa dilekumbwa, ili dinyamariwe, Diiwag'hwe dideswa ke dekumbwe utumwani, cha mndumi na mndumuka, ngevava sau, imwitama mfalme." ⁵Ade mfalme, Ahusiero kambia malkia Esta, "Nyunga icho? nyunga elekuteri ngoonyi kwapoiuta kindo ikyo?⁶Esta kaamba, nyushu mvichwa Hamani, kaadwa na kisaro mbele ya mfalme na malkia. ⁷Na gasabu ya mfame ifuma ndimenyi ko kitevi kya na kadambuka bustani ya Ikulu, kake Hamani nyeltijwa emtereva malkia Esta kimacha naiokoe maisha vake ko kitevi nyeleona mfalme apemuntya uvichwa.⁸Mfalme kanya ifu busitaninyi ya ikuu na iingia chumbenyi kija kiveode kilajo, Hamani nyevekeri amegwa gwanda ya kochi jivekeri edamia Esta. Mfalme kailusha na iamba, apembikia sonu mlkia mbele yakwa na numba yakwa? kini na shidedo shilefume momunyi o mfalme, vaja vedumwa vakashikija kiamu kya Hamani.⁹Ade Habona nyu umu o vaja veketarama mfalme akambia mdi uode urefu o futi hamsini nyukeri numba ya Hamani, kivekeri kimeandaliwa ko kitevi kya Modekai, icho elefuna taarifa ihusu ideswa japo, mfalme kaamba, mdosirienyi Hamani uye yake. ¹⁰Koikyo vakamdosiria Hamani uye ya mdiveleuandaa ko kitevi kya Modekai, na nyashi ya mfalme ikag'husha.

Chapter 8

¹Mfuri ya mfalme ahusiero kamnenga malkia Esta mali yose ya Hamani, mbichwa o Wayahudi na ade kandosirya cheo Modekai kinesa natumike mbele sake ko kitevi malkia Esta anyevekeri amembia mfalme Ahusiero watee na Modekai. ²Ade mfalme kamnenga pete yake nja evekeri amemnenga Hamani, malkia Esta kamdosirya Modekai ili na ndue o mdeme o Hamani.³Ade Esta kadeda kavi na mfalme, kagw na ifugha ko mfalme, akemteveva mfalme nag'halushe ovari lo ivawagha Wayahudi vose kivekeri kimatangaswa na Hamani Muagagi. ⁴Ade mfalme kamg'horoja msenge wake o dhahabu Esta, kakure na imukana aja ko mfalme.⁵Esta kaamba," kuje kyakug'horoka, na koje nganengwa kibali mbele yapo, utereve kufunwa utaratibu o g'hamsha barua isosireg'hiwa na Hamani o Hammedatha muagagi, baru iso sireghiwa kinesa sivaangamise Wayahudi wose vevekeri katika miri yose ya mfalme. ⁶Kuda ngapeona uvichwa avanenga vanduvakwa? kuda ngapendima iona uyamari o vamog'ho vakwa?⁷Mfalme Ahusiero kamvia Esta na Modekai, mnyahudi, lambua ngamnenga Esta numba yose ya Hamani na velemdosirya Hamani katikati ya mdi ko kitevi nyevekeri nyeveuri navaangamige Wayahudi vose. ⁸Koikyo adike urango wowose kokitevi kya Wayahudi ko rina ja mfalme na ikagwa mhuri ko pete ya mfalme kipeva ighhusa po.⁹Ade Waandisi va mfalme, vakakojana k kipindi ikyo ikyo mori icho o karadu, amu mori osi sivani mkono o ishirini o mori o karadu. mbiu nyeleandikwa yose iya Modekai nyeleva amurru Wayahudi vautiwe avenyi kila mri. mbiu iyo ileandikwa ko makida magavana na vadue va miri yose vevekeri ipo India na Ethiopia miri 127 kila mri ureg'hwa ko Wayahudi ko maandishi na lugha yavo.¹⁰Modekai nyeleandika korina ja mfalme Ahusiero na kakava mhuri ko pete ya mfalme. kadamada naraka ko makarishi, Akavadosirya uye matiko vakedambuka movinyi akedumika moviinyi ko kitevi kya mfalme vashajwa ko mfalme. ¹¹Mfalme kavanengia Wayahudi vose katika miri utawala wake kiba kya isaghirya na ikuringa na rusa ya imara na, iiagha inyamara mdu wowose uja aode njia ua yewag'ha na ikwsudia iagha Wayahudi wose na waso mali savo. ¹²Ologho huinyarye luarijwa katika miri yase ya mfalme Ahusiero. mkono o mfuri o kumi na siradu ya mori o kumi na ivi amu nyimori o Adari.¹³Nakala ya mbiu nyiinyarye ifuma cha sheria na itangaswa kovandu vose Wayahudi vevekeri tayari ko mfuri icho iliha kisasi ko vichwa ivo. ¹⁴Kudo matarishi vakadambuka na matileo vevekeri vaketumiwa ko hodama sa ufalme. Veledambuka movinyi. mbiu iinyevekeri imefnwa aja mri o shushani loi.¹⁵Ade Modekai kakure ko mfalme akeri avikie nguvo sa kifalme. Nguvo sa buluu na siilye na itaji jiduweja dhahabu na joho ja sumbarawe na mji oshushani ukaghoroka. ¹⁶Wayahudi vevekeri na sia ya nganyi veleuta ndima na vakatotona. ¹⁷Vandu vafoje veletamaniiva Wayahudi kitefi kya logwa wayahudi ikeri uye yavo.

Chapter 9

¹Lwah katika mori o ikumi na ivi mfuri o kumi na siradu amu nyi mkono o Adali, mkono uja o Wayahudi veletarajiwa imarija ologho lo mfalme na luade oru iida Wayahudi, Bdala yake Wayahudi veleada oru, vakasidi maadui vavo. ²Wayahudi vo vakakusag'hirya a nirinyi yavo aja orika lose la mfalme Ahusiero, ivikia moko uye ya vaja velekusudia urichwa,kuode akeri kufui iimukia ivo ko kitevikisaro kyavo kimevag'husa vandu vose.³Vadue vose va njorika, maakida na magavana, vaitori va mfalme maakida na magavana, vaitori va mfalm, velevatarama Wayahudi kitevi kisaro kya Modekai nyiveke imegwa. ⁴Kija Modekai evekeri mduwe o numba ya mfalme na uoloru wake ukakuala njorikenyi sose. Ko kija Modekai evekeri akeuta shidue. ⁵Wayahudi velevefamia vavichwa vavo ko mapaga na ivautia uvichwa chakundu vevekeri vamekusudia uvichwa isidi ivo wakavautia chakundu vaghuri mesonyi yavo.⁶Aja ngome ya mri o shushani ko aja kuode vavichwa velemewag'ha na inyamara na Wayahudi nyi vomi maghana va tanu. ⁷Ko vaja elemewag'ha nyi anduamu parishadatha, Dalphoni, Aspatha. ⁸Poraha, Adalia, Aridatha. ⁹Parima shita, Arisai aridai, Vaizatha. ¹⁰na vana ikumi va Hamani, mwana o Hammedatha mvichwa o Wayahudi kake veleiria mada vose po.¹¹Idadi javaja velewaghwa mfuri icho katika mri o shushani, kilesiswa ko mfalme Ahusiore. Mfalme kambi Ester. ¹²Mfalme kambia malkia Ester, Wayahudi veleagha vomi mia tano aja mrio shushahi, vevekeri vana ikumi va Hamani adii o Wayahudi. Ade le velenta kiki miri ingi? na luvaha haja yavo ngikyo? kieterevo kyapo nyi ngikyo.¹³Ester kamtalwa, "Mfalme koje kyakughoro kya ruhusu wayahudi vakeri mri o shushani vakave mbiu ya ngama na njosese sa vana o Hamani idosiriwe uye ya shidi. ¹⁴Mfalme haidikija kiterero kya Ester, kidi kijwa, mbiu nyilegwa aja mri o shushani, na vana ikumi va Hamani vakaderwa uye ya shidi.¹⁵¹⁶Wayahudi aja mri o shushani velekasaghirya na mkono nja o mfuri o ikumi na inya o mori o Adari, na iagha maadui vavo mia tatu ja mri o shushani velekusaghiriya and uamu mfuri o kumi na inya ya mori o Adari, na iagha vavichwa vavo mia tatu na aja mri shushani, kake veleada shiombo sharo. Na wayahudi ktika miri ingi vakakojana na ikuringa na vakapata faraja ifuma ko vavichwa vavo na vakavavawagha vavichwa ivo elufu sabini na tano, kake veleteshwa kuoko ko shindo sha thamani ko vaja velevawagha.¹⁷Mfuri icho o mkono ikumi na karadu o mori Adari, Wayahudi veletotona na mkono icho o ikumi na inya vakatoto na mfuri icho o ndima ya sia. ¹⁸Kake wayahudi vevedue mri o shushari vakaamu mkono icho o ikumi na karadu na kumi na kaana na mfuri o ikumi na katanu vakatotona juta ndima kosia. ¹⁹Kundi nyikyo kitevi Wayahudi va shijiji ni, vachadamia maeneo ya shijijin, vichedamijana mkono o ikumi na inya ya mori o Adari cha. mkono osia na ndima nayo nyicheutika munu ko kila umu.²⁰Modeka nyeledera shindoisho na iduma nyaraka kowayahudi vose veseke kuja utavalenyi o mfalme Ahusiero. ²¹Akevashigha vaikumbuka mfuri icho o kuna nne na kumi na tano ya mori o Adari kila mwaka. ²²Isi sivekeri Wayahudi vepatasia ifuma ko varichwa vavo nq kieri ikyo kisaro kya Wayahudi ikaghalushwa iva sia, ikokana na maombolesi na indetotona. vetekiwa vaute kyeri kya ndima na sasia na idumiana sawadi ya kando, na sawadi ya mkiva.²³Wayahudi vakaendelea n iukana vakauta kija modekai emevareghia, ²⁴Na kighari ikyo Modekai mwana o Hammedatha mwagagi, adui o Wayahudi onyerekeri amepanga njama ya ivaangamisa Wayahudi, na ivakava puri (kava kura) kinesa imarija vose. ²⁵Kake Mfalme Ahusiero amepata taarfa iyo ya mpango icho mbichwa icho Ulapangwa na Modekai isidi uja o Wayahudi nyoleduma ko haraka nautie Modekai amonyi na ke icho nyi wake vadumbwe njingo uye ya shidi.²⁶Kudo Wayahudi wakasidikira siku isi nyi Purimu, itokana na rina iji Puri, ko kitevi kya shindo shose shereghiwa barnaenyi? Na shindo shingi shevekeri vakashiona ko meso, na shija vemeshiada. ²⁷Wayahudi vakaadija majukumu na desturi ive ko kitevi kyavo wana vavo na ko vaja vaunganie navo na kipeva ipata nisha kuudo vapeta kudo kio kila mwaka vameamurisha inta kudo ko kila mwaka. ²⁸Mkono ii ya mfuri nyeinyarye irundwe uya ko ishao na familia, na kindo na kila mrina orika. Wayahudi iva na vana vavo veletij vava rufudya mkono icho o purimu. Kinesa valaghadime.²⁹Malkia Esta na Modekai vakareghia ko mamlaka yose ko ithibitisha barua ii yakaviihusu Purimu.³⁰Barua siledamadwa miri 127 ya mfalme Ahusiro sikevashigha Wayahudi vose ucha o Loi. ³¹Na ithibitisha mfuri icho o Purimu nyi kimu na ivavashwa ko Modekai na Esta, veveva uri Wayahudi varundye. Wayahudi vakatii maagiso ko kitevi kyavo na ufe wavo, chakundu velemnenga nganyi mfuri uja o punga, na uja o ombolesa. ³²Agiso ja Esta jihakikisha sheria isi ihusu Purimu ni ikareghiwa kitabunyi.

Chapter 10

¹Ade Mfalme Ahusiero' kadeva kdi uye y orika na eneo ja olibalibalinyi. ²Mafanikio vose na ovu uduwe wake, anduamu na Modekai icho Mfalme nyelemteshwa shireghiwa kitabunyi kya Mfalme kumbukumbu ya wamedi na Waajemi.³Modekai Muyahudi nyeveke o kavi iuma ko Mfalme Ahusiero. Nyevekeri mduwe na nyo njangari ko vengi ko vanduavo wayahudi, kitevi nyetetea mahikaji va vandu vake na haki sa vandu itetea ucha ko vandu vose.

Ecclesiastes

Chapter 1

¹Ishi shidedo sha mwolasha, Mwana odaudi na Omangi ko Yerusalemu. ²Mwolosha aambakudi," chakundu omusu omarindi, chakundu orukuta oucha kourukuta, chakundu kido kichedambuka na etia wiana shifoje. ³Kido kiki mndu achepata ifuma ko kasi sose usechiuta wanda ombarii?⁴Iveejimu jichedambuka, na iveejingi koo orika losing'aka munu. ⁵Mbari nyuchefuma na mbari nyucheshaa na idambuka sana, na iwuya andu jinefumya kavi. ⁶Ovrukuta nyunerwa kusini na itengeta kaskazini, na mda wose nyukeri tengeta ipo njienyi yake na iwuya kavi.⁷Dahu yose nchiririka mvingenyi ukusalalye, nama uchechu reppo naandu Dahu ikenedambuka, nyipo ichedambuka kavi. ⁸Kila kindo kicheva ilemwa, nama kuode echedima wose poo iambaa na riso jikenudapo shija nyakerivishiona, nama kuduu kuneudapo kija nyaneichwapo.⁹kyokyose kija kikeri nyikyo kipekojwa kikerii, nakija kileutika nyikyo kipeutika. kiudee kihyapo wanda ombarii. ¹⁰Nakikeri kindo kyokyose amu vandu vapededa; Lambwa, iki Nyikihya? kyokyose kija kikeri kimeva kivekeri mda ufoje, andu kwekeri kabila yedu. ¹¹kuodee akeveonekanapo ikumbuka kija kilefunya wakati o kala na maneno shilefuma siku sija sileida na shija shilefumya fuma wakati uja o mbele shilekumbukakwapo."¹²inyi mwolosha, Nangeleva mangi uye ko Israeli na Yerusalemu. ¹³Ngalevikya ovango Lokwa koisoma na ishing'a na Emanya Mnu kija kindo shimeutika wanda orweu. iki Nakyo Nyijukumu jilemejie amu makilunga nyelejiningija vana vavandu koipurukana najo. ¹⁴Ngalambujie shija shicha shose shikeriutika wanda ombavi, Naelambwa shoose nyi musu ukengiong'osha eriga orukuta. ¹⁵Andu kulemie kupedima iworoswanapo kilakeripo kipedimwa italwapo!¹⁶Ngelevia Ngoo yakwa ngiadanyenyi," Lambwa, Ngaode orango mdue munu kuliko vajaa vekeri Yerusalemu kabla yakwa. orango Lokwa uleona orango kudue na Emanya." ¹⁷Ngalevikya Ngoo yakwa Imanya orango na utondoo na utomode. Nagamanya kiikii nakyo nyi kivekeri Nying'ereshwa ngimanye orukuta. ¹⁸Kokitevi kifoje orango,ong'erija uoguu.

Chapter 2

¹Ngaleamba Ngoonyi," Njiyo, Nangapekung'eresha kuvorokwa. Koikyo vorokiwa." na haya Lambwa, iki nakyo kivekeri orukuta omdaa. ²Ngaamba uye yesekaa," Varimu," na everokiwa," Kipeva kiki?"³Ngelejilambwa ngoonyi yakwa nachakundu Ngavug'ujiya Emanya jakwa kiongerijwa na orango Mekeje bado ngevekeri ngeneadanya utondo okwa. Ngeveuri ngishing'e shindo shija shichaa ko vanadamuvakeriuta wanda oruweu keriikya siku kyedamya Javo.⁴Ngaleuta shindo shidue. Ngaleshumba Numba kokitevi kyakwa naekunda shidii sha mzabibu. ⁵Ngaletobira bustani na shivania; Ngavaja shindo shose sha matunda kujashi kwake. ⁶Ngatobira marungu vaa mringaa ilii ingibusuje msudunyi anduu shidi shivekeri shilevajwa.⁷ngaleura watumwa vang'omii na vavaka; Ngwekeri na vatumwa valeonika ipo numbeni nyakwa. Nangava na makundi Madue na vanyama vefugwa, Naandu Mangi yoyose aleadia kabla yakwa ipo Yerusalemu. ⁸Ngelesangirya helaa na dhahabu, Nyiazinaa ya mangi na majumbo. Ngapata vapeimba. Vanang'omii na vavaka kokitevi kyakwa, naworokiwa ifuma kovanadamu,maswali vavaka.⁹Kudo ngwa mdue na Tajiri mdue raja vavekeri Yerusalemu kabila yakwa, ovango Lokwa Lukeri ndani yakwa. ¹⁰Kyokyose ishoo meso vakwa velekilambwa ngelevaimapo. Ngalezuia Ngoo poo kofuvaha yose, kokitevi ngoo yakwa Nyilevovokwa kouya kokwa yose naivorokiwa nyivekeri nyivelodye koo kasi yakwa yose.¹¹Nangalambwa matendo voose vakeneutika maokonyi vakwa vemeva Ngametobira na uye ya owuya shija ngemeshi utaa, na makavi, kila kindo kivekevii musu oringaa orukuta nama kurode faidapo wanda na uyepo. ¹²Nahoo Ngan'galuka yeifikiri worongo! naunyamari na utomode oujingaa. Kokindo kiki omangi anechaa kunu kokwa nautee, amu kimeutikapo?¹³Naiho Ngaanza Manya kumbee orango Luodee uchaa kulikoo itomode chakundu kilangavo kikeri kichaa kulikoo momaa. ¹⁴Mundu aode orango nyechelambwa na Meso vake na Mdoo wake chiona mali ikenedambuka ngakerimanya nyechembuka ipoo momenyi, nakitevi ngakerimanya ipoo mwisho oshindo kimu umetobivijwa kokila mndumu.¹⁵¹⁶Naandu Ngeleamba Ngoonyiyakwa," Shija shinefumya koo atomode, nyisho shikemfumya kwake. Naisho shikeri shashifananie chakundu inyi ngaode orango mnuu?" Ngeletimisa ngoonyi yakwa," Nacho chakundu Musu,"¹⁷Kudo Ngaelusha moo kokitevi uyaa wose uleutika wanda na uye shekeri shivichwa. ikii kokitevi kyashindo nyimusu na ing'eresha iringaa orukutaa. ¹⁸Ngaleilusha shindo shosee ngeleutaa, amu shivekeri shimesia shileutika wanda na uye kokitevi . Nyilazima ngishitije koo mundu ichoo akereechaa baadayakwa.¹⁹Nanyunga aichii chakundu apevaa amonyi aode orongo ana atomode? amu nyapeva nyapeimkya uyye koo kilakindo kyawanda na mbarii kouyaa okwa na orongo Lokwa Nyuleushamba. uchoo nyimusu. ²⁰Koo Ngoo yakwa ukaanza ileng'aa Illakaa Jaa uyee Jauyaa voose shija ngalahiuta wanda o mbari.²¹Kokitevi kupelima kee mnduu akereuta uyao na oronga, umanye, ukulambwe na hatari, nduee. ²²Nyimaana njikii nyepataa mbora alacheuta uyaa na ing'eresha ngoonyi kwako erundaa uyaa wake uwandae ombarii? ²³Kokitevi uyaa Nyiwaviwa na shisavo, Rudo Mfurii Okiyoo ngoo yake ikenetotonapo. Hiki nakyo musu.²⁴Kode kindo kichaapo koo kila mndu wowose andu koja na inywa na itoshekaa na kindo kija kicha kyauya wake. Ngaona nyiloi ikii kinefuma mokonyi o makilunga. ²⁵Kiteri Nyunga pedima ijaa ana apedima ipata raha yoyose kokinyume kyamakilunga?²⁶Naujaa apemfuraisha icho Makilunga nyapemningiya orongo na imanya na iworokiwa nao, mnyamarinyapemningiya uyaa ovasangirya navetishya amu naemning'ia mndu amkundie makilunga, ichuu nachoo nyisawa na musu na inyamara na iringa orukuta.

Chapter 3

¹Kokitevi kokila kindo na mfuri wake, na majina na kokila kindo kyawanda ya Ruveu. ²Kokila mfuri oonika mfuri opa, na mfuri odojaa na mfuri ang'ulwa shija shivajwa, ³Mfuri oang'aa na mfurii chiraa na mfuri obomoa na mfurii oshumba.⁴Kode mfurii ofunghaa na mfurii oseka na mfurii osereneka n mfurii ocheza, ⁵Mfuri okumba mang'oo na mfuri osang'irya mang'oo namfuri wa Esing'akya vandu na vandu vengi na mfurii ulakerijingiya.⁶Namfuri oshingha shindo na mfurii oshingha, na mfuri oshituma shindo na mfuri oshikumba, ⁷Mfurii orandwa Nuwo na mfuri oshona, Mfurii ovovaa na mfurii odedaa.⁸Kode mfurii odeja na mfuri ochukia, na meurii oshida na mfuri ouchaa. ⁹Nyiucha uki movunda apepata ouya wake? ¹⁰Ngaona Irunda Jaa makilunga Elevaningia vanadamu vaibimise.¹¹Makilunga nyeleuta kila kindo kikava komfuri wake. nacho kavikya iposhi ngoonyi savo na mwanadamu apedima uleva imanyapo kRashijauta amu makilunga Ameuta, nakuvoka ivoo hata mwicho.¹²Ngaichii kake kuwode kichapo ko mndu wowosena wovakiwapo naishumba shichaa koo mwanadamu akeridamyapo. ¹³Na ndumu Nyatakiwe Naje nainywa nyanepaswa naelewe shwa chakundu yeworokiwa kosichaa amu shikefuma kouya wake wose. Hiki nyimbora yafuma komakilunga.¹⁴Ngaichiike anakiuta makilunga kipedumu milele kuode akeridimapo iongerijaapo naisemberwapo, kokitevi. Makilunga ncho elekiuta, ili vandu vamsevie imweshimu. ¹⁵Kyokyose kisakikeri kimeanza ichaa; kyokyose ishing'aa shimdo shija shikurikye.¹⁶Nangaona ipo wanda ya mbari uvichwa nyukeri andu kulauriwa kuwee uchaa, naanduengi ya ucha maakafoje kode uvichwapo. ¹⁷Ngaamba Ngonyi kokwa" Makilunga apehukumu vaja voode ucha na vavichwa komfuri na maamusi vakee kokila kindo nakyose naitendo.¹⁸Ngaamba Ngoonyi yakwa," na Makilunga nyapevang'eresha vanadamu ivalova kokitevi ivo chakundu Vanyama,"¹⁹Na mwisho ovana ovanadamu na mwisho ovanyama, Nyikama chakundu kipu kingi. vose vaode momwa. Kuode mborapo kovanadamu anduamu na vanyama. kokitevi kuode kindo kilaode na mwomapo? ²⁰Kila kindo kikevedambuka andu kumu. kila kindo kikenefuma oriko ngonyi, na kindo kikineuya ipashi orikongonyi.²¹Nyungacho aichii ku Ngoo ya mwanadamu ikereenda uye na ngoo ya wanyama nyikedambuka ipashii wanda? ²²Nakavi Ngamanya nama kuode jikerii jichaa andu kuwovokiwa uya wake, kokitevi ikii nyikyo Jukumuu Jake. Nyungacho apedimaa imwende kovi naone ichokikefunya baada yake?

Chapter 4

¹Nakavi Ngakusara kyeusu iteswa joose vajaa vakeri vawanda ombari. Lambwa msaru ovandu veja valeteswa. Ruode apee mbeleleza kitevi kyovo poo. pinya nyikerii maokonyi vaja vaneteswa amu vatesaji vaode apewabembelezapo.²Ngavashukwa vandu vapie, navo ambao vamepa, shivaja vakeridamiapo. ³Nama, Bahati Nduwepo Ruliko shose vavii na ujaa ambaye alachedamya, ichoo ambaye ameonapo Irundaa shashasepo shi vichwa isha vakerishiuta wanda na mbari.⁴Nakyongaona kokikindo nyiweuya na kyauya ukipendamya kipwa na wivu na mnduomrasenyi na mndu. ichu nacho musu naemng'eresha na lombiya irukuta.⁵. Atomonde alichaa kokonyi kwake na Irunda uyaa, kudoo kando kyake nyii mwili wake. ⁶Nauvichwa wake konzii na mbova imuu na uyaa omovinyi kulikomkonzii ivii anduamu na uyao nacho apevasumbua vaombye ovukuta.⁷Naekusara kavii mununkuhusu ukaidii, Musu uchedeka munu wanda ya mbarii. ⁸Kuode shindo shifananie shamndu andu akerii kumonyi. Aode mndupo, Aode mwanapo, nama mnduwavo. Namakuode kyamwishopo ouyaa sake sosee, na meso vake vapetoshekapo utajiri na nyakerevijwa," Nganesumbuka bure nainyamara raha yakwa kokitevi kyau," iki nakyo musu, naikyo kivichwa.⁹Vandu vavii vakeuta ndung'ucha mduu umu: Anduamu wakeri dima ipata ilipwa jicha kokitevi kyauya wavo. ¹⁰Nachakundu umu kagwa ungii apedima mteshwa Mong'o wake na isoneneka nyimbadia ichoo amonyi anduakeregwa kojaa kulaode mnduungi opemtashwa. ¹¹Na ravii anduamu, vapedima vapate mriko, kee madumu kuda apedimaa ipata mrike akeri amony?¹²Mundu kava amonyiake apedima ilemwa pinya, na vavii nawapedima imkana kuode vuruguu, nakoja orusu siraduu ipedumbuka movinyi.¹³Bora iva msovo alaodee kuliko msuri Atomode nama aichii kivindo apekiadanya ionywa. ¹⁴Iki nyiloi mundu munina anduakeva mangi akefuma kifungonyi, namakoja aleonikaa ukienyi alaode icho mangi wake.¹⁵Na, Ngeleona kila kimu avakeri nyarukye natengete wanda ombari vekuikya wanda komsovo mnina aleteshuka chakundu mangi. ¹⁶Kuondee mwishopo kovandu vasepo veneshing'a imwadanya mangi muhya, nawafoje ivo vapemsifiapo ichoo. Loi iki musu imumsumbua na lombiya ovukuta.

Chapter 5

¹Ringa idambuka Japo andu ukeridambuka ipo numbenyi ya Makilunga. dambuka kuja uadanye. iadanya kido kicha kuliko mtondo andu vakerifuna zabihu mfuri vaichipo ikyo vakerikiuta ivaa na moo kivichwa.²ulave nyomovinyi idedapo ko momu wapo, utaute ngoo yapo iende kindo kyokyose Romovinyi kusongora ko makilunga. Makilunga nyakeri ruveu, naipo naipo wanda koikyo shidedo shapo shive shifui. ³Koja nyuode shimdo shifoje sheuta naesumbuka, anduengi upeloswa mavichwa na vengi vapededa shidedo shifoje sha mtondo.⁴Ukadera kija ulekiapia upekiuta. ⁵Nyinafuu itijaideva ivikuja ahadii nakunu ivikya ahadi isaa ulapeifuna.⁶Ulanyamavu momu wapo isababisha asese japoifanya sambii, uladede komwodumwa komdue," kija oapia kevekeri unyamari," Naikii iuta makilunga naelushee koipaa jovongo, kmserisya makilunga inyamara uya amoko wapo? ⁷Kokitevi kya ndoto sifeje chakundu kikeri kokidedo kifoje, kuode musu oubatili. Kudo mwogwe makilunga.⁸Andu ukeneona ujalaode akenesumbuliwa na isokwa amu vakenelambwa a kuode vaja uye yavo. ⁹Kokiengeerijo ushavishe omaifunyi nyokila mndumu, na mangi umu nyapeirya isharisha ipo midemenyi.¹⁰Icho akundie hela apeudapo na hela,na yoyose nyakundiyo utajiri siku na siku sose nyauri munu. Icho nacho musu. ¹¹Chakundu afanikiwa anduakeriengerija, Nyikudo vakeriongeri jika vandu vantumiaa. Kuode mbora njikii ipo utajirinyi koitinita naandu apelambwa koo meso vake?¹²Madio wa movunda nyiulodye, chakundu ukinaja kimina ana munu, na utajiri omndu utajiri unemfananiapo icho kalaa ndung'ucha.¹³Kuode kidedo kivichwa munu nakyo Ngelekiona wanda na ya mbari: Mbora ilederwa akibaa naicho ashiodee, shinemwudisa kumonyi. ¹⁴Komfuri Tajiri andu akeridesa utajiri eake kobahati, ko mwanake, amu nyelemshaa, apesing'ariwapo kyokyosepo mokonyi vake.¹⁵Chakundu mndu acheshawa duhuu ifuma ndonyi komae nakudokudo apefuma ko uhai ichuu akeri duhu. apeirya kyokyosepo kipefuma ko uyenyi wake. ¹⁶Kidedo kingi munu chakundu mundu alechaa Lasima nyadambuke kudokudo nyi mbora njiki mnduu yoyose aleada koiutaa kokitevi kya ovukuta? ¹⁷Komfuri wake apeja momenyi na isumbuliwa mnu nanduari nanyashi.¹⁸Wowose kija ngelekiona kija kichaa Ngelekikunda nyija na enywa neevorokiwa mbora ifuma ipo uyungi sose jisesiuta wanda ya ombari mfuri o siku odamya mnu makilunga nyalejiningirya. Kokitevi wajibu omndu.¹⁹Wowose amu Makilunga elemninga mbora na utajiri na uweza oadija anduwake ngapeorokiwa ko uya ikii kindo kyafuma ko makilunga. ²⁰Kokitevi kavi anduamu kilesing'akyapo siku jake, kokitevi Makilunga Nyakeriuta isumbuka na shidedo anduamu nyaneorokiwa aneshiuta.

Chapter 6

¹Kode uvichwa Ngauona wanda ombari; Nyikindo kiki kivichwa kovandu. ²Makilunga apedima mningia mundu mbora na utajirii Nyiseshima ko kinina kinina kyokyase akenekikunda Amonyi,Amu apemmingapo umangi Ekivorokiapo. Kokitevi kyake mndungi Apeshitumia shindo shake. Iki nyi musu, iki ukiva mbichwa.³koja mndu kashaa vana mia na umu na edamya miaka ifoje, kitevi kya siku miaka yake nyifoje, kakekojaa Ngoo yake ilaperidhika kashindo shida naaperikuwepo, aperikwa koeshima, kee nganadeda, mwana nyeleshawa akeri amepa nyindung'ucha kudo. ⁴Na mwana icho nyeleonika nama nyaode mbora po nyapeida ipoo momenyi, na erinajake jipesing'aka ili jirikwe.⁵Kee wanaichu aneonapo mbari na Imanya kindo kyokyose, nyakeretotona kitevi mndu nyapetotona. ⁶Namakundu mndu kava miaka elfuivi nama nyanekuloshapo apevovokiwopo shindo shichapo nadembuke anduengi kumu chakundu mndu woyose.⁷Keuya yose ya mndu nyichurusiya momuwake, namavapeudapo. ⁸Kee nyi mbora inga veveiyodo nakyo vavenyi orongonyi Badala atomode? nyikindo kikiukerinacho kichaa alaodee nama chakundumlaichi?⁹Nyiheri uridhike nakija kyameso vapeone kuliko Nyitamani kija kikeri kyafundwa kee udamye na utamani amu kavi nyimusu nyisumbuliwa loambiya ovukuta. ¹⁰Kyokyase ikyo kivekeri, Nakyo kimesia keningwa irina jake nashindo shijaa mndu akeri chakundu kyautika Ngamemanya imanyika. Kudo kimeva kipevapo iloja na ujaa amu Nyimuhukumu mdue ovase. ¹¹Shidedo shifoje ishoshinededwa, Nyikudo, Nyikudo valaode amusheleonge vijikaa, kohyo nyi mbora njikii ikeri ko mwanadamu? ¹²Kake nnyunga aichii kisa kicha kovandu idamya jake mfuvi na unyamavi wake, siku sija siitalwa nasoisi nyaneidaa cha kirinjee? Nyunga imbiya mndu kija kipefumya wanda ombavi amu kikameida?

Chapter 7

¹Evina jichaa mnu kuliko mafuda ya Ngarama, koipa nyikucha kuliko siku yeshawa. ²Nyikicha Edambuka kuja numbenyi ya maombolezoo kuliko numbaa ya Ndima, Kake maombolezoo vakerechaa kovandu vose komfuri omwisho oishi, koikyo vanda vakeredamya nyilasimavavikwaikii ngoonyi.³Nyisononeka ni kicha kuliko iseka, vake kyamu kyodeisononeka kunecha ivorokiwo jangoonyi. ⁴Ngoo yake nyiode ovongo, Nyukeri numbenyi ya maombolezoo, na ngoo ya Atomode nyukeri numberyi ya Ndimenyi.⁵Nyikicha iyadanya iyonywa na mndu amonyi aode orango na iadanya wimbo Aotomodye. ⁶Chakundu mkeriomang'onyi ya wanda iyaanungu, Nyikudo kikeri - eseka na Atomode. Ikinakyo ni musu.⁷Loi itingide icheutaa mndu amonyi Orongonyi koaatomode, na ivusha jicheende unyamavi.⁸Mekashi kyeri kokidedo hiki, na vadu vaode rimijaa nyivida kuliko vaja vanejivuna ngonyi kwavo. ⁹Ulaelushe movinyi ngoonyi Rwako po kokitive nyashi nyikeri kuja ngonyi ya Atomode.¹⁰Uladede," Ngikii siku sakala swekeri njichaa kuliko lwaha?" kokitevi chi kosababu ya orongo kee mlevesera kidedo kii.¹¹Orongo nyi mchaa chakundu shindo shasamani shinejitawala ifuma kovadue vedu ikenefuna mbora Rovaja wanaojiona mbari. ¹²Kokitevi Orongo mlefuna iringaa chakundu hela ikinadima ifuna ulini iringa Ree mbora ya maarifaa kee Orongo upemningiya idamya Rovovose ujaaode.¹³Kusarenyi shido sha makilunga: Nyungacho apedimaa eimarikaa kyokyose kija kikulemyi?¹⁴Mfuri shikinevaa shichaa, ko damya ko furaha ko hali hiyo, kokitevi mfuri andukuvekiri kivichwa, kusavenyi kudi: Makilunga nyangirusu shido shosee shikojwa, kokitevi, kuode mwadamu wowose apemanya kyokyosepo kija kinecha amu icha baada yake.¹⁵Ngaona shidedo ana shindo shifoje za unyamavi. Kuode Vandu vasaa vaode haki amu vakeridekiya koo vanaa vake vaode loi haki, nakuode vandu vanyamavi vakeridamya maisha valehye kake koo nyivanyamari. ¹⁶Vaode haki komeso vake amonyi. ngiki inyamarwa kumonyi?¹⁷Ulava mnyamavi mnu waii igwe mtomode. ngiki upee kabla ya mfuri wapo? ¹⁸Nyikicha ko uwade orongo, iwu, nakake ulade haki idamke sake. Kokiteri mundu amtereve makilunga natimise ahadi sake sase.¹⁹Orongo Luode pinya iposhi amonyi Orongonyi zaidii ya vadue ikumi ko murii. ²⁰Kuode mndu amonyi nyaode haki Loi uye ya wanda anaeiuta shichaa naapeutaa sambipo.²¹Ulaadanye kila kidedo Jisa kinededwa, kokitevi upedima iichwapo mwodumwa wapo apelaumu. ²²Kudo kudo upemanya kumonyi iposhi ngoonyi kwapo umewalaani vengi kila saa.²³Ishishoose ngameshikamilisha koo ngoo," Napwa ngimonyi na orongo," amu zaidii ishoo ngevevaa. ²⁴Orongo! kwachaa na kinaa mnuu. Nyunga apedimaaida? ²⁵Ngeng'alusa ngo yakwa yekulosha Esambura na ishing'a orongo na Imanya oloi na Imanya ko uvichwa ni utomode, Kowatomodye nyiwazimu.²⁶Ngapata Imanya koo nyivaviwa koo nyivaviwa kuliko kuliko kipu, Rudo akerii mndu mka wowose aode ngoo yake nyichurye mteng'o, na nyafu, amu vake ni myororo. shosose shinemkundira makilunga, apemlekeza ifuma kwake, naichoo aode sambii apeiriwa nachoo.²⁷Kusavenyi kija ngelevashikijenyi," ngaamba mwolosha," Ngekeri nganeongerija Imanya umuu na ungii ili toikee ngipate imanya Loi iyaa. ²⁸Iki nyikudo nganevadia, kake nama ngameadapo. ngelepatapo mndu mi umu icho umu ong"o haki miongoni mwoelfu nama ngamepata ovakapoo miongoni wavaja vose.²⁹Ngamanya ikii: Koo makilunga eletobira mwanadamu akerii nyaolejee, kake valefuma koo hali ya aolejiee veshing'aa shiomiee shingi.

Chapter 8

¹Mundu mkii nyaode uchaa? usa aichi kindokyo kya maana njiki koo idamya? Orango oiposhi ko mundu Nyanekulora kyanu kyake kiilye, koo uwomie okyamu kyake nyanebadilika.²Nganekulasha ukubali amri ya mundu mdue kokitevi kyeapa Makilunga na kyyemringa ichoo. ³Ulatebere kure wayi mbele ya usima wake, Na uimkane na uunganishe koko na kidedo kilapeva, kokitevi mdue nyakeuta kyokyose kisa akieri. ⁴Kidedo kya mdue kineenea, koikyo nyunga apembia, Nyukeuta kiki?⁵Yoyose acheada amri ya mdue nyechesengheja mavichwa vangoo aode arango nyechemanya ielekea muafaka odambuka. ⁶Koikyo kila kidedo kiyode majibu, sahihi, komfuri omjibu, kokitevi kyaukiva omundu mdue. ⁷Kuode aichipo ikiyo kinevadia. Nyunga apemanya imbia Na ngikiyo kikenecha?⁸Kuodepo mundu nyaode usima nyouye ya Ngoo matiriche Ngoo; Nama aodepo amri uye yepapo, nama kuodepo yerusiwapo koo shida shija; nama unyamari upekapo uja aichivie. ⁹Shindo shoo shose ngameshiona, ngavia Ngoo yakwa kokila uya kuleutika wanda ombari. Kuode mfuri andu mundu umu Nyaode amri uye ya ongi konyashi yake.¹⁰Nakudo Ngavaona vacichwa verikwa Hadharani. Valesemberwa vandu vecha na erikwa andu velesifiwa na vandu kemuri andu vevekeri veleuta shindo shivichwa. naisho nasho shipevapo. ¹¹Mfuri ya hukumu zidi ya uvichwa apehukumiwapo komovinyi, ushawishi Ngoonyi savanadamu echeuta shwichwa.¹²Kojaicho nyaode sambii nyapeuta unyamari mara mia na imu na baada yaeishi komuda ulehiye, nama na bado nganemanya kipewva shida kovaja vanaeshimu Makilunga vakerivaeshimu ivovake. ¹³Namakipevapo shicha komundu mnyamavi, Mko apeimuswa. siku sake chakundu kicha kichefunwa movinyi, Mko apeimuswa. siku sake chakula kicha kichefunwa movinyi, kokitevi vanemueshimu Makilungapo.¹⁴Komusu mwingi ulacheva, nakidedo kingi kisa kineutika ipouye. Sshindo shikefumiya kovandu vaode haki chakundu vanefumia kovandu vamyamari, nashindo shikefuminya kouja wa haki chakundu shinefumiya kowanyamavi. Nganadeda ikii pia nyimusu ulapeva. ¹⁵Koikyo Ngakipendekesa ivorokiwa, kokitevi mundu nyaode shindo shicha ombari munu Naeja na inywa, kee Nganevovokiwa. Nganevorokiwa kudo ngapembadia kouyenyi wake komfuri sose sedamia jake amu Makilunga apemninga wanda ombari.¹⁶Neirikiya ngoo yakwa imanya urangonyi na Imanya uye ukeneutila onchi uya ucho ukeneutika mava kafoje pasipo isinjira meso kio ana msanyenyi. ¹⁷Nakusavenyi shindo shose shamakilunga, nakemundu apedimapo Imanya uya uneutika wanda ombari. nama IIlambwa mundu nyaneuta ipata majibu,apeshipata keeamonyi orango apedima iamini amu aichi, kindo Loi aichipo.

Chapter 9

¹Kokitevi Ngelekusava ishishose koimanya jakwa, Imanya Ree kovandu vaode haki na vaja orango oshindoshavo. Vose anaiilusha apecha mundu.²Kokitevi Ngelekusara ishishose koimanya Jakwa. Imanya Ree kovandu vaode haki na vaja oaranga oshindoshavo. Vose vakeri kokonyi komakilunga bama kuodeaichipo chaukundo anaiilusha apecha mundu. Kila umu nyaode mwisho sawa. Mwisho sawa Nyuode ivedeja vandu vaode haki na unyamavi, ucha, vakeri vaeliee na valakeri vailuhye, icho echefuna zabihu nauja alachefune Zabihu. Chakundu vandu vecha vapepo nakudo vaode sambi vapepa kudo kudo. Chakundu ujaa Nyakeneapa chakundu apepa, kundokundo. Mundu ujaa apegwa wvikya kiapo nacho apepa.³kuode mwishi omnyamari kokila kindo kineutika wanda ombari, na mwisho okila mundu. Ngoo ya Mwanadamu iuchurie unyamari, na wazimuu Nyukevi kongoonyi savoo kumfuri wakenedamya. Kudo baada ya ikyo vakenedambuka kovavimu.⁴Kokitevi shose aneungana na vose vaja vanukie Ruode ivedeja, chakundu kitee hai Nyikicha kuliko Ngatunyi ucha apie. ⁵Kokitevi vandu vakeri hai kake vaja vapie vaichipo kyokyosepo. vaodepo kyokyosepo kokitevi kumbu kumbu yavo imeghadimwa.⁶Ukundo wavoo, iilusha na wivu shivadumbujia kwacha mda mwingi. Vapepata Andupo kokindo kyokyose kineutika wanda ombari. ⁷Dambuka kyapo, Jamkata wapo koraha, na inywa warii wapo na Ngoo ya furah, kokitevi Makilunga Nyechevorokiwa uya ucha. ⁸Nguvo sapo five siilye siku sose, na mdo wapo ishije Mafunda.⁹Damya koraha na mkapo umkundie siku sose seidamya Japo, kosiku Makulinga alekuninghia wanda ombari Kofuri kosiku sapo sose saurichwa. Kudo Nyisawabu kouya wapo owanda obari. ¹⁰Kyokyose mokonyi vapo unakiuta, kiute kopinya sapo kokitevi kuode uyapo, naimanya Japo na orango, ipo andu unedambuka.¹¹ngeleona baadhi ya shindo sheangasa wanda ombari: Ishindana ikenefunya vandu vaode mbiopo. Shida shichefumie kovandu, Imaraa. Mkate upefumia na vandu vaode Imanya. Mali ipefumia na vandu vaode Imanyapo. kibali kipefumia kovandu vaode Imanya. wakati o mdacho kupecha kindo vapeshiadija wose. ¹²Kokitevi kose mundu aichipo Mfuri wake apepa, chakundu Makunga vakerifunwa Nyafunyi Kipunyi, nachakundu Ndenghe vakeriadika ipo mtenghonyi. chakundu vanyama na wanadamu vapungiwa kowakati mbichwa mda shanghujia.¹³Kavi Ngaona Orango wanda ombari konamna yakwa Nyileonekana Nduwe. ¹⁴Kuwekeri muri ovandu vanina iposhi kwake, Mdue kacha na Numa na muri ichoo kautengeta na ishumba marungu kokitevi kyekavana. ¹⁵Nakuja murinyi kuwekeri na valaode, Mundu Nyaode Orango, andu kourango wake Nyeleuchira Muri. ila na baadae ichoo alemkumbuka uja maskini.¹⁶Kudo, Naadeda Orango Nyimcha kuliko pinya na orango omundu valaode nyechemewa, Nashidedo shake shipeadanwapo."¹⁷Shidedo shavandu vaode orango nyelededwa mbohamboha vakeriadanywa Ndungucha kuliko olodo omdue yeyose anduwamu na Atomodye. ¹⁸Orango Nyikido kichaa kuliko silaha sashida, Na mundu aode sambi umu apedima inyamara shicha shifoje.

Chapter 10

¹Chakundu nchii ilepa nyisababisha idahya naifuna harufu mbaya, kudo kudo Atomodye kinina nyesheshindana Nyaode orango na hashimu. ngoo ya mundu aode orango nyichedambuka yefughs, na ²Ngoo ya Atomodye nyichedambuka kumu kumoso. ³Mfuri Atomodye andu anedambuka barebarenyi, ikusarajake jiode uwangu, yelora kokilamundu Re nyatomodye.⁴Chakundu Nyashi savadue sikateshuka nyinyume naigwe, ulatije uya wapo. ituliajipwa jipetulia itingidie kondue.⁵Kuode unyamari Ngeleona wanda ombari nyikosa amu jipecha ifuma kovandu vadue: ⁶Atomodye Nyakeneningiwa Nafasi ua uongozi, Andu vandu valefaulu vakeriningiwaNafasi sawanda. ⁷Ngelevaona ajavedumua vedojaa masirikonyi, na vandu velefaulu vakadambuka cha vedumwa uye ya wanda.⁸Wowose Nyanekula Irungu Naapedima naywe iposhi na kwokose mundu akeridasa nailema, Noka naapedima iimada. ⁹Wowose echebacha mangho, Naapedima naumiswa Navo Na Mundu akerenga kidi, aapedima Naapedima.¹⁰Chakundu chuma ibapo Rilakeri naiyamija, na mundu apenuapo, Nyilasima Nyilasima Nyarumie pinya ifoje, lakini naorango nyuchefuna mbora koifaulu. ¹¹Chakundu Njoka ikamanda chakundu ilamovokiwa, Kudo kudepo mborako nyechevorokiwa.¹²Shidedo cha momu kyamundu aodeorango vaode huruma. lakini momu Atomodye upemdima Amonyi.¹³Chakundu shidedo shaanza ibiringika momunyi koatomodye, utondo uchefuma, na mwisho momunyi mwake nyuche biringika wazimu mbichwa. ¹⁴Atomodye nyachoongerijiya shidedo, Lakini nama kuode nyaichipo kinacha. Nyunga aichii baadae yake?¹⁵Murike oatomodye, uchevarika wavo, kudo vaichipo nama barabarenyi yedambuka murinyi.¹⁶Oleigwe maifu koja mdue wapo nyimsoro mnina, nakoja chakundu kiongosi wapo nyecheanza Ndima kitalan'a! ¹⁷Alakini mlebarikiwa maifunyi chakundu msue wapo nyimwana omuungwana, Nachakundu Kiongozi wapo Nyecheja mfuri komda uja, kpinya, Nalekija.¹⁸Kokitevi kyaudokoha kichegwa, kokitevi upevapo uyaa Numba nyichebarika. ¹⁹Vandu vechedera kyeja koiseka, warii Nyichiende raha maishani, na hela s sichetimisa kija huitaji Rokila kido.²⁰Ulamlaani mdue, na hata kwa Koimanya nama ulavalaani vaja vaode mali ipo chumbenyi kyapo kyelala chakundu Ndenghe vaipo uye sipedima iriya shidedo shapo. Kyokyose ikyo kiode makungo kipedima isambasa kindo,

Chapter 11

¹Damada mkate wapo uye omringa, kokitevi apepata kavii baada ya siku sipoje. ²Jaa mkate na vandu saba, na vanane kokitevi muichipo matatizo vakii vakenecha uye onchii. ³Chakundu marindi vaichurie mbua, yakenesoka wanda onchii. Nachakundu kidi kinegwa ielekea kusini ana ielekea kaskazini kwokwose kidi andu kineghujia nacho iho kpebaki.⁴Yoyose acheulambwa orukuta upedima uladoje, Nawowose achelambwa marindi kipedima alasambwe. ⁵Chakundu ulaichi ulachemanya Orukuta, chakundu mwana apegwa ifuma ndeunyi kudokudo apedimapo iamba uyaa omakilunga, ilashumba kila kindo.⁶Kitalang'a nyalevaja mbeu yake; mpaka kyukwanyi Nyeuta uyaa komoko vake chakundu anekunda kokitevi aichipo nyiindi apepata, kyukwanyi ana kitalang'a ishi shose shipevo shicha. ⁷Na loi mwangaza Nyilodie, Na nikindo kyavorokiwa kokitevi kyelambwa meso jipeona mbari. ⁸Chakundu mundu kadamya mfuri mfoje, navorokiwa, lakini kakusara uye ya siku sija sipecha samona, kokitevi sipeva sifoje kila kindo ikyo kineonwa musu ukenedekia.⁹Orokiwa msoro, kokitevi kyausoro wapo, na Ngoo yako iworokiwa mfuri Ousoro wapo. Yadia vaja mecha vangoo yapo,kyokyose kikeri mbele ya meso vapo,Re, manya ke uungu apekuende hukumunyi kokitevi ashindo shose. ¹⁰Funa Nyashi ifuma Ngoonyi kwapo, Naulajala irimija Joose kouseselwapo, kokitevi woro lwapo nyipinya Rake nyimusu.

Chapter 12

¹Nakudo umanye moshumba wapo kosiku sausoro wapo, kabla ya siku siomie silamecha, Na kabla ya mwaka ulameshika Andu upededa," Inyi Ngaode rahapo koisho," ²Utakudi kabila ya Kilangaro kya mbari mori na Ng'eng'eri silameva moma, na marindi ranya baada ya mbua.³Iki kipeva mfuri koo mringi onumba apededema, namundumi apeva kicha, vaperama, na vaka vanesua vapekoma, kokitevi Nyivanina, navaja vakerilambwa kilangenyi vakeneonapo ndughuchapo.⁴Iwu upeva mfuri ambao mongo umeshinwa koilaka, Nainruma osua upekoma mfuri mndumi apekangishwa koo nguomo ya Ndeghe, na mwimbo osauti ovepu upekoma.⁵Kupeva mfuri ambapo vandu vapeogwa shija shileteshuka na uvichwa ukeri barabavenyi, na mfuriambapo shidi shipefuna maua na mfuri njighe vapeteshuana vavenyi, na mfuri maua, na mfuri njighe vapeteshuana vavenyi, na mfuri andu shisa andu shipelemwa. Ana mundu nyadambuke numbenyi yake ya omilele nawaja wanasononeka vakasoka mirinyi.⁶Jimkumbuka moshumba wapo kabla ya Orosu lohela lilamedumbwa, ana mirambo kya zahabu ibarika, ana kikobo kyedoswa kuja kuchefuma mringa, ana igari jambo jamuringa kyafunjika kisimenyi, ⁷Kabla orukongo ewiya andu ulefuma, na Ngoo ipeuya koo Makilunga ujalefuna.⁸Cakundu uomie omusu," Mwolosha alededa, kila kindo nyimusu ukeredeka. ⁹Mwolasha Nyevekeri na Orango Nyelevalesha vandu koimanya.¹⁰Mwolosha Nyeleshigha eandika koo koizitisha koloi, shidedo saloi sha shieamie. ¹¹Shidedo shavandu vaode orango chakundu iyamaja jamsumari Nyulekaviwa koishi, kuodekudo shamabawabu koisangiriya omisali savo, ambayo veleloshiwa na mwolosha umu.¹²Mwanakwa ukulambwwe na kindo kidue, koitobira shitabu shifoje, nama kyode mwishopo, Naisoma kufoje kupende ilemwa joosese.¹³Mwisho okindo baada ya kyokyose umekiichwa Lasima umudanye Makilunga naeshiada amri sake kokitevi ikii niko ijukumu jedu javanadamu. ¹⁴Kokitevi Makilunga apende kila kindo kihukumiwe, Anduamu na kila kindo kilekurika, kicha ana kivichwa.

Lamentations

Chapter 1

¹Muri usa kuvoka nyokeri na vandu vafoje Iwaha nyudamije umonyi, ameva cha mjane, kake nyekeri taifa jiduwe. nyekeri mwana o vaitori makidi mo taifanyi, kake Iwaha ametindikya modumwenyi. ²Nyanefugha na itereva kio, na msoru wake nyupe pinikya mashavu vake. nama kode nama mkundo wake usaakere mteterya. vamong'o vake vose va msaliti. vava vavichwa vake.³Baada ya ukiva na Yuda nyadambuka kipu ngonyi. nyanadamia makidi na vandu valaidu vaane pata itotona jojosepo. Vaja vanevakambira vamepata makidi upweke wake.⁴Mrorovo o sayuni nyuketereva kokitevi kode anechapo iho ndimenyi isa yatobirwa. Mongo wake wose nyiukiva. Vaduwe vake vose vakere fugha. Shidingobo shake shikere sononeka nacho amonyi lieri kiomie. ⁵Vavichwa vake vameva mii vake vasichwa vake vakerepata Yahwe nyampunga ko unyamari wake ufoje. vana vake vani na vana dambuka matekani ko vavichwa vake.⁶Ucha nyomlia mpu o sayuni. vana va mwitovi vameia chakundu ayala usa alaneona andu (koja) koombya, navanadambuka kake vaode kyo kyosepo kovaja vana vaka mbira.⁷Kake furi ya ukiva wake na iksa numba, Yerusalemu nyipekumbuka kijailesighara kya kala sisa aveode kuvoko. kieri vandu vake valeghuja sisa aveode kuvoko. kode ale mtaramapo. Vavichwa valevalambwa na iseka ivaagha jake.⁸Yerusalemu nyilenta unyamari munu, kudo ngu, nyalemaneka chakundu kindo kiiluhye. vose vaja vene muheshimu Iwaha vakere mmena koki tevi nyaona orika wake. nyakerepa moo naigheresha ighaluka mbarinyi. ⁹Nyava ailuhye wanya ya sketi yake. alekusa va mwisho wake. Igwa jake jekeri jiduwe. kokeri nama o mteteryapo. nyalefugha,!! Iambwa ukiva okwa, Yahwe, kokitri muvichwa nyara mduwe munu."¹⁰Mbichwa nydenje koko andu asigharie azina sake sakala. nyaona vandu valaichi veingia andu ake kucha, kake nyale vavia valaingie andu kokusangirya.¹¹Vandu vose vakefugha andu vakeshigha mkate. vafuna shija vederije kokitevi kya kando kye urigha iishi javo. Iambwa, Iambwa, Yahwe, ngikumbuka inyi, kokitevi ngava ngaode kyokyosepo. ¹²Kee kindo kwapopo, vose mereida? Iambwa koja upeona kama kode mundu aode huzuni chakundu ngakere umishwa nacho, kieri yahwe alengiumisa inyikieri kya nyashi yake ikarije.¹³Nyifuma uye nyiho ngale duma modo ko mafua vakwa na nyalengishinda. nyatanda nyafu ko madende vakwa na ingighalusa. Nyangiuta ukiva na ianguha. ¹⁴Nira ya unyamari okwa nyopunga na moko vake. Sapindikya na iderwa njingonyi kokwa. Nira ya unyamari okwa nyapunga na mokomvake. Sapindikya na iderwa njingonyi kokwa. Nyauta uweza okwa ilemwa. mndumi nyangi ninga mokonyi mo, na ngapedima imutanepo.¹⁵Mndumi nyakumba mbainyi ghoni vakwa hodari va sa valengitarama. nyangidikirya vandu kokiteri kyakwa koiva chunda nghomi vakwa vacha mndumi nyalevavada vepu va Yuda kyombonyi kyesuja wari¹⁶Koshindosho ngakefugha; meso vakwa, mringa nyukesoka wanda meso vakwa kieri mfariji u sa aletakiwa iurigha iishi jakwa nyakeri ko kitevi kya mmbbichwa okwa nyashinda. Sayuni nyaala moko vake; kode o mteteryapo. ¹⁷Yahweh nyaduma ivo kufui na Yakobo vave vavichwa vake. Yerusamu kindo kiiluhye kwavo.¹⁸Yahweh nyimundu aode haki, kokitevi ngame nyamara uye ya amri sake. Shichi ngobo shakwa na ghomii vaomye vadambuk kipungonyi. Ngeveuri vamong'o vakwa, kake vaveode vadambuka kipungonyi. ¹⁹Ngeveuri vamong'o vakwa na vasuri vallepa mrinyi, andu vekeri vakeshigha kando kyeurigha idanya javo.²⁰Iambwa, Yahwe, kokiteri ngakeri andu kuomie; ndeu yakwa nyikerevunduma, ngoo yakwa nya teshuka mmbenyi kokwa, mkokitevi ngavo mnyamari munu. nja, ipanga jilemfurigha mkeku, numbenyi kode kipa tuu.²¹Valeichwa kifugho kyakwa, kake kodi ongiteteryapo. Vavichwa vakwa vose vaichwa shida sakwa na vangiutya kudi; nyoende furi isa nyuleahidi; Iwa da vave chakundu inyi. ²²Tia urichwa wose uche kusongora kusongora kwapo. uta na vo chakunduuleuta nainyi kokitevi kya unyamari o kwa wose. Ifugha jakwa jifoje na ngoo yakwa nyaoma.

Chapter 2

¹Mndumi nyapinikya mpu o sayuni wanda ya irindi ja nyashi yake. Nyakumba ucha o Israeli wanda ifuma ruveu mpaka uri kenyi. hajakumba kitiri kyake kya kudende furi ya nyashi sake. ²Mndumi nyamera nama ameva angioniya hurumapo ko miri yos ya Yakobo. Kieri kya nyashi yake nyaleduja miri micha ya mupu o Yuda; ko sonu nyasosa wanda uduwe na vaduwe vake.³Ko nyasi karije nyatema kila mbembe ya Israel. nyauringha koko kwake ifuma ko vavichwa. Nyakora Yakobo cha modo ukarije usa una sanja kila kido kufui kwake. ⁴Chakundu mbichwa alema uda wake kalonja kodu, navaja va kulia vakeri kokitevi kyekaa. Nyavashinja vose vaja vakeri vana mworokya katika mupu sayuni: nya pulwa nyasi sake cha modo⁵Mndumi nyava cha mndu mbichwa. nyame ra Israeli.nyamera numba sake sose. nyanyamara andu koovia kwake. nyaongerija ifugha naukiva kati ya mupu o Yuda. ⁶Nyakava itema jike jekojana cha kanumba ja busitani nyanyamara andu kokojana. Yahweh nyauta vandu vakusangirie na sabato ighadimwa sayuni kokitevi nyamumena vaitori na modumwa kokitevi kya ikanja kya nyashi yake.⁷Mndumi nyalegha masabahu vake nailegha andu ake njicha. nyafuna kibamba sa kya manumba mokonyi movandu vavichwa. vale kava iru numbanyi ko Yahwe, chakundu furi ya ndima.⁸Yahweh nyaleamua inyamara kibambasa kya mupi o sayuni. nya vorosana oru su lo kipimo na ameuruvija koko kwake idanyamara kibambara. nyauta shinara na shibambasa itereva; anduamu shiledeka. ⁹Mongo yake nyilegwa wanda, nyanya mara ne dosa shilinga kibambasa. Mwitori wake na vana va mwitoro vakeri anduamu na vaja valaichi, sheria ikevi sepo na vedumwa vake vepate sheonapo ifuma ko Yahweh.¹⁰Vasuri va binti o sayuni vadamije wanda na sau. vakumba urikongo uye ya mdonyi mwavo neivava mifuko. Shichingobo sha Yerusalemu vaning'ina mido yavo gwanda.¹¹Meso vakwa vaomya msoru wake,; ndeu yakwa nyike runduma; anduakwa ko numbenyi sapuluka wanda kokitevi kya unyamari o shichingobo sha vandu va makilunga, vana vauina vaona mtaenyi mo muri. ¹²Vaneamba ko jejo vavo, "mbeu sikeri anga na wari? "Cakundu vakereoma chskundu mundu aumiswa mitaenyi mo muri, lishi javo japu Iwa kipuvenyi ko mkeku wavo.¹³Ngikyo ngapendima deda kwapo, mpu o Yerusalemu? ngapedima ifananisha naki, ilingikuteterye, mpu kichingobo o sayuni? kidonda kya po kiduwa cha mringa ukusalalye. nyunga apedima ikuchira? ¹⁴Vedumwa vapo vaona batili kitevi kyapo. vamedera wazi sambi sapo iurigha mbora sapo, kwapo vafuna kidedo kya vongo na shelemba.¹⁵Vose vaja vanaida mbarinyi mo mrorombho vavekava makofi kwapo. vane guna na isinja mudo wavo dhidi ya mupu o Yerusalemu naideda, "uwi nyicho mri ulelahwa 'uushikya ucha; 'Iorokya ja urika wose?" ¹⁶Vavichwa vapo vose valerugwa mido yavo na ikumena. valesomea na isuwa maigho naiamba, "jimemmera icho! iinyifuri jileedeja! jidamije kokitevi kye iambwa!"¹⁷Yahweh nyauta chakundu obeuri uta. nya sisa kidedo kyake. nyakughalusa bila huruma, kokitevi nyamlekeja mvichwa iku orokya; nyateshwa mbembe sa vavichwa vapo.¹⁸Ngoo savo sikamfughya mndumi, shibambasa sha mpu o sayuni! uta musoru wapo usoke gwanda cha dahu kio na msanyenyi. ulapate kuokuose, meso vapo bila kyokyose. ¹⁹Teshuka, fugha kio, kuvoka kiokya manane! pulwa ngoo yapo cha mringa ko songora ushangunyi mo mndumi. teshwa uye moko vapo kokitevi kya ucha vana vapo vaja va neoma kokitevi kya ko mrorovo o mtaenyi.²⁰Iambwa, Yahweh, naukumbuke vaja ulevautya. vaka vaje itunda ja ufe wavo, vana vasamle vakimbwa? vaduwe na vedumwa vashinjwe andu kucha ko mndumi?²¹Vose vanina ko vaduwe vanadamya ko maifunyi mitaenyi. Vakavakwa vanina na ghomi vakwa vamina vamegwa kokilevi tya ipanga; vavashinja bila ivaurumia. ²²Nyodikira, chambele ovadikira vandu ko furi yeja, iogwa jakwa kikiandu, ko furi ya nyashi ya yahweli kodeusa aledichapo; ivo vasa ngale vatunza, mbichwa okwa nyalevanya mara.

Chapter 3

¹Inyi nyi mndumi usa ngaleona isumbuka wanda ongongo ya nyasi ya yahweh. ²Nyangichira naingiuta idambuka momenyi kuliko kinang'arunyi. ³Kake nyangighalusya koko kwake kavi na kavi furi sose. ⁴Nyauta usese okwa na njonyi ya kwa iruma; nyadosa mafua valawa.⁵Nyashuma shifusi sha maifu kokitevi kyakwa, naingitengeta na ukiva na ioma. ⁶Nyauta ngidamye andu moma, chakundu ivo valepa kala. ⁷Nyashumba kibambasa kyetengeta nangape dima fumapo. nyauta nyonyo yakwa ive nyilemeje. ⁸Kake nganedikira na ifughya kyetaramwa, nyakerumisha kiterevo kyakwa.⁹Nyashinga mrorvo okwa ko kibambasa kya magho vechonga; nyauta mrororvo okwa mvichwa. ¹⁰Icho chakundu dubu auri ngikava, ngatunyi ko mri konyi; ¹¹Nyaghalusa mbaviny mrorovo okwa, nyangiuta ukiva.¹²Nyangipindishia uda wake na ingiutia inyi cha kundu iwazo ja uda wake. ¹³Nyatocha madimavakwako uda wake. ¹⁴Ngekeri mosekwa ko vandu vakwa vose, kyesongora kye menwa furi nsima. ¹⁵Nyangiichurisya ko irimija na ingitindikya inwa mringa ukariji.¹⁶Nyaledoso maigho vakwa ko songoro; nyangika wando ko urikongo. ¹⁷Nafusi yakwa nyakosa amani; ngaghadima oiroki wa ngikyo. ¹⁸Kudo nganeamba," Usitamili o kwa nyunalama na kavi iamini jakwa ko Yaweh."¹⁹Kumbuka koiumishwa kokwa na koiteseka ko kwa, mringa usakije na isakya. ²⁰Ngakere songwa ikumbuka na ng'arama numbenyi kokwa. ²¹Kake burwa iji mdonyi kokwa na kudo ngaode itemeo:²²Ukundo mucha o yaheh uche komepo na hurum a sake sesiepo, ²³Njihya kila kitalang'a, ucha wavpo nyimudwe. ²⁴"Yahweh nyi yakwa," ngalededa, kudongape muutia.²⁵Yawhweh nyi mucha ko vaja vakere mmbedeja, ko usa akere mshigha. ²⁶Nyiucha iedeja mboha mboha ko wokokvu o Yahweh. ²⁷Nyincha ko mundu ikudika nira ko usoro. ²⁸Ti na danye amonyi ko usau, anduicheva nyaderwa uye yake. ²⁹Tia nadere momu wake urikongonyi-kupeva bado kode kyeamini.³⁰Tia afuna shara jake ko uja aneinkava, nanaidu riswa pada kko sonu. ³¹Kokitevi mndumi apejileghapo milele, ³²Kake ke nyakerelora uzuni, ngapeva na uruma ko kieri kyefoja ukundo wake mucha. ³³Kokiteri achekave ifuna ngoonyi kwake ana iumisa vana va vanadamu.³⁴Ivada wanda kudende vepungwa vose va urikeny. ³⁵Imvima haki mundu mbele ya uwepo ousa akeri uye, ³⁶Imwima haki mundu-mundumi apeisa shindo cha ishopo!³⁷Nanyunga alededa na kikashika, kuna ke iemndumi ideda? ke nyifuma momunyi - mouja akeri uye, ³⁸Shivichwa na shicha shikerecha? mndu usa akere. ³⁹hai kuda apedima deda deda? mndu nyapedima kuda apelalamika ko unyamari wake?⁴⁰⁴¹Najilambwe mirorovo yedu na jiirengheshe, na jimghuje Yahweh. Najiteshwe ngoo sedu na moko vedu ko yahweh ruveu; ⁴²"Janyamara na iasi, na umesamehepo. ⁴³Nyakupinikya na nyasi na ijikambira, nyaagha na amenusurupo.⁴⁴Nyakupimikya na irindi kiteri; ke kulave na kiterevo kisa kipedima ida. ⁴⁵Nyajiuta cha kiiluhye na ngauri makidi mo vandu valaichi. ⁴⁶Vavichwa vedu vose vamejilaini. ⁴⁷Iogwa ja irungu jimejivadya, ipo na unyamari.⁴⁸Meso vakwa vana tiririka na mifongo ya msoru kokitevi kya vandu vakwa. ⁴⁹Meso vakwa vapehuna msoru kulaode kikomo; kulaode kyokyose, ⁵⁰Hadi andu apelambwa wanda ko Yahweh nyapeo na ifuna ruveu.⁵¹Meso vakwa vana ngiutia uzuni kokitevi kya vepu va muri o kwa. ⁵²Ngawindwa chakundu ndeghe ivo vekeri vavichwa vakwa; vangivinda bila kyokyose. ⁵³Vangikumba irungunyi vakangi kumbya igho, ⁵⁴Na mringa ukapulukya uye ya mdo okwa, ngale amba, ngatemwa kwacha!"⁵⁵Ngalejidikira irina japo, Yahweh, ifuma gwandu ko irungu. ⁵⁶Nyaleichwa iru jakwa. nyule ichwa iru jakwa jeamba," ulapunge kudu kwapo kokitevi kya ifugha jakwa kokitevi (kyeomba) kyetereva," ⁵⁷Nyucha kufui furi ngalekudikira; nyale amba," ulaogwe"⁵⁸Mndumi, nyale koja chila yakwa nyule chira iishi jakwa! ⁵⁹Yahweh, nyaleona shivichwa shija valengiutio, kipungo chila yakwa. ⁶⁰Nyaona shidango shavo, taratibu savo sose kokitevi kyakwa. ⁶¹Nyoichwa kimeno kya vo, Yahweh, na mipango yavo ingihusu.⁶²Momu yavo vaja vanateshuka kinuma kokwa, na ilalamiko javo, nyinecha zidi yakwa furi nisima. ⁶³Iambwa chakundu vana danya na iteshuka; vana ngimena ko nyimbo savo.⁶⁴Valipise, Yahweh, chakundu valeta. ⁶⁵Nyupenda ngoo savo bila Lawama! kipungo kyavo kivw uye yavo! ⁶⁶Nyune vaka mbira ko nyasi na koivanyamara wanda ya vuveu, Yahweh!

Chapter 4

¹Dhahabu nyachafuka; nyikuda dhahabu njicha ya ghaluka! magho macha vatarahrika kila mrorovoo mtaenyi. ²Vana vakalaa va sayuni vekeri na thamani yelemeja ya dhahabu njicha, kake Lwaha vaode thamani yedhidi majagi manina, kasi moko ya mfinyanzi!³Ata mndumi o urika nyana maruva vavo ko ivalori ja vana vavo, kake o vandu vakwa ngava nyati ngidye, chakundu mbuni ko ibatenyi.⁴Ulami o vana vanina usaaneonga nyukere ilikya momuwakke ko nyoda; vana vanotereva kando, kake kode ko kitevi kyavo. ⁵Ivo valeichivya ija kando kya ghali munu va keredemya na njaa urikenyi; ivo valelelwa ko irara nguvo sa sambarau, Lwaha valee ipo marungunyiva takataka.⁶Kipungo kya mpu ovandu vakwa nyinduwe kuliko sodoma, na nyileghaluswa movinyi na kode usaleteswa koko imtaramapo.⁷Vaduwe vake vakeri vailye kuliko dheluji, vailye kuliko mavava; misese yavo nyekeri micha kuliko igho, usese wavo nyokeri cha yakuti samawi. ⁸Ionwa javo nyumeva onjuu cha moma; vai chikye urikenyipo. njonyi savo sionye mafuenyi vavo; nyara iomye cha ng'uu.⁹Ivo valeaghwa ko ipanga vekeri naorokiwa munu kuliko ivo vaikosa kando, vaja valedeka, vakatochwa ko ikosa sheja mdemenyi. ¹⁰Moko vavaka vasa vaode uruma nyava ora vana vavo; vava kando karo kieri mpu ovandu vakwa andu ekeri ana nyamarwa.¹¹Yahweh nyalelora ghadhabu yose; nyalipulwa nya shi yake ikanje. nyaleasa modo wake sayuni nyale teketesa misingi yake.¹²Vaitori va uraka valenmi nipo, vemya va urikenyi kee vavichwa ana vashindani valedimaiingia mongonyi mo Yerusalem. ¹³Ishi shilefumya kokitevi kya sambi sa vedumwa unyamari mo vaduwe vasa valepulwa ndakame sa uja aode haki mbele sake.¹⁴Valetanga, ko mndu alaneona, urikenyi, vekeri vakuvikya iiluha ko ndakame kudo kode usa aleidikijwa iada nguvo savo. ¹⁵"Damya kwacha! ugwe nyuiluhye! "vandu vale vakaria iru. "damya kwacha damya kwacha! ulaade1 "kudo vakatanga; vandu valeamba miongoni mo vandu valai chi, "apedima damya iha sepo."¹⁶Yahweh amenyi kava taghanyisa; anavalambwa sepo. vanavaeshimu vaduepo, navanavalora ukundo ko vasuripo.¹⁷Meso vedu vale kwama, valelambwa mana ko msaada; koifuma minara yedu ye ringa jilela mbwa taifenyi jisajilapendima funa. ¹⁸Valevadya ndufura sedu, jiledima dembuka urike nyi kodupo. mwisho odu nyokeni na furi sedu sileeta lwa, mwisho odu nyuleshika.¹⁹Valejikambira vekeri vaanguhye kuliko taio ye. Valejikambira ko ifumbu na ijiwinda nyikenyi. ²⁰Hewa ko mbuwa sedu- moshiwa mafuda yahweh- nyicho aledwa ko irungu; Usa nyicho aleamba, wanda omkirinje kyake jipedamya anduamu na vadu valaichi."²¹Imbenyi na iorokiwa, mpu o edomu, igwe uchedamya nchi ya usi. Kake kwapo kikombe kipeiswa; vapenangwa na ifuna nguvo. ²²Mpu o sayuni, kipungo kyapo kipeshika mwisho, ape ongenja vepungwa vapo mpu o edomu, nyapemkava; Nyaperugwa sambi sapo sose.

Chapter 5

¹Kumbuka, Yahweh, vaja valejifunya somu yeche. ²Mali sedu simeghaluswa ko vaghenu; numba sedu ko vaghenu. ³Jimeva yatima, bila papa, na vakeku vedu nyi vajane. ⁴Nyimuhimu jilihe hela ko mringo usa jikere nywa, na jilihe iliipata mbao sedu.⁵Ivo vanecha kodu vashikya numa yedu: jimde mwa na jinepata itotonapo. ⁶Jakufuna ko Misri na ko Asiria kokitevi jipate kando kaskye. ⁷Papa vedu vale uta sambi; navakeri sepo, jaku dika sambi savo.⁸Vedumwa valejiimukya, na kode ojitarama na moko vavopo. Jinepata mkate odu aja andu ⁹jinealarisha iishi jedu kokitevi kya ipanga ja batenyi. ¹⁰Njonyi sedu sava na modo chakundu viko kokitevi kya joto ja njaa.¹¹Vaka vakereachwa oru sayuni, na shidingobo ko muri o Yuda. ¹²Vana va vaitori vaaghwa na moko vavo, na ko de heshima Isainalorwa ko vasuri.¹³Ghoni vasoro vaketindikiwa Isuwa mbeu ko igho je sujya, na vaghomi vanagwa wanda shifurushi sha ng'ngu. ¹⁴Vasuri valia mongo omari, na vasoro vatia musiki.¹⁵Iorokiwa ja ngoo imekoma na ichesa jedu koghaluki kifurigho. ¹⁶Taji jaghuja mdonyi kodu, kokitevi jauta sambi.¹⁷Kokitevi ngoo sedu nyova ukerevava, na msoru odu nyukesija, ko shindo shi meso vedu vake ruma. ¹⁸Amu ifumbu jilee ova, shite sha urikenyi shinechesya uye yake.¹⁹Kake igwe, Yahweh, nyune ongosa kierikyose, na nyupendamya ko kitiri kapo kya enzi shizazi nashizazi. ²⁰Ngiki ukere jighadima kieri kyose, Ngiki ukerejiti ko furi sose? ²¹Jiurighe kwapo, Yahweh, naise jipe uya. utauhya furi sose chakundu sekeri iho kala. ²²Shinginesho kee uve nyojilegha na nyaode nyasi kodu iida kinina.

Hosea

Chapter 1

¹Iki nyidedo kwa mndumi kileshika ko Hosea mwana o beeri furi ya uzia, Yothamu, Ahazi na Hezekia, mangi o Yuda na katika furi ya Yeroboamu mwana o Yoashi, Mangi o Israeli. ²Kigheri mndumi. aldededa kuvoka eidya Hosea, kambia, "Dumbuka underirya mka akeri malaya. Nyapeva na vana ambao vafuma kokitevi kya umalaya wake. komana orika luneuta umalaya mdue ko mtia mndumi,³"Kwaikyo Hosea kadambuka kamdua Gomeri mpuo o Diblamu, nacho kang'ana, kamfee mwana o ghomi. ⁴Mndumi kambia Hosea, umdikire rina jake Yezreeli. komana kigheri kifui ngapeikava numba ya Yehu ko kitevi kyepulwa ndakame ipo Yezreeli nainyi ngapemarija umangi o numba ya Israeli. ⁵Ipefumya furi ija ngapedosa ufi o Israeli katika iboto ja Yezreeli.⁶Gomeri kang'ana kavi kamfee mwana ovaka, Nyiho mdumi kambia hosea, "mdikire rina jake Ruhama; kokitevi ngapevaadya makenepo kavi numba ya Israeli, ngapevaadya makenepo kavi numba ya israeli, ngalache vadya makene. ko njia yoyose. ⁷Ata kudo ngapevaadya makene numba ya Yuda, nainyi ngapekira ngimony, Mndumi makilunga wavo kapevakirapo ko uda, ipanga, nama shida, farasi ana vadoja farasi,⁸Bada ya agomeri emdumbuja Lo Ruhamu, kapata engana keifee mwana ungi oghomi. ⁹Nyiho mdumi kaamba umdikire rina Lo ami, kokitevi inyure chivandu vakwapo, nama inyi, cha makilunga wanupo.¹⁰"Ata kudo idadi ya vandu va Isaraeli nyipeva cha mchanga o lukungunyi, ambao upevapo epimishapo na eitalapo. Ipova aja andu valeviwa, "Inywe chi vandu. vakwapo, "Vapeviwa, inwe nyavandu va makilunga arukye. ¹¹Vandu va Yuda na vadu va Israeli vapesangirya o nduamu ivo vapedera mdue umu wavo vavenyi, na vapefuma ifuma orika, kokite ipeva mfuri o Yezreeli kuu.

Chapter 2

¹Vavie vandwanu vaghomi, "Vandu vakwa! ko vasacha vapo, umelorwa makene."²Endenyi malamiko juu ya maanu, endenyi kokitevi icho cha mkakwapo, nama inyi chimiakepo nafune umalaya wake oshangunyi o kwa, na shindo shake sha uhuru o mavenyi vake. ³Ikava nyikukudopo kapemfuna nguvo na emlora duhu yake chakundu mfuri eleonika. nainyi ngapemuutya cha olubalubalu, cha orika ulenyamarika, nainyi ngapemta nape kokitevi kya nyoda.⁴Ngapeva na ucha ko vana vakepo, kokitevi ivo nyi vana va umalaya. ⁵Mana mavonyava malaya, na uja aodo mimba nyauta shindo sha sonu. kamba, "Ngavavadya mbuya sakwa, kokitevi vanangininga mkate okwa na mringa, sufu yakwa na kitani, mafuda vakwa na kwenywa.⁶Koikyo ngapeshumba origho oshingya njia yake ko misha. Ngapeshumba origho kokitevi kyake nama aladime eida njia icho nyapevavadya vamong'o vake, kake apeva shikyapo. ⁷Icho nyapevashigha, kake apavaonapo. Nyiho apeamba "Ngapeuya ko miakwa o kuvoka, kokitevi nyekeri mcha kokwa kala kuliko lwaha.⁸Kokitevi elemanya ke nyinyi ngalemninga nafaka, gwari mhya mafusitumia ko Baali hela, ⁹Koikyo ngapeirya maimba vake kigheri kye sambwe na divai yakwa njihya katika kigher kyake, Ngapeirya sufu yakwa na kidami kileme rarwa na shikeje duhu yake.¹⁰Nyiho ngapemfuna nguvo mesonyi mbuya sake, nama kudo mndu apemkira mokonyi vakwapo. ¹¹Ngapeimsa siya yake yose - ndima sake ukafuma mori, sabato sake na ndima sake sose silederwa.¹²Ngapenyamara zabibu sake na mtini wake, ke nyaleamba "Iki nyi ushuru ambao mbuya sakwa vanginingi vapeja. ¹³Nainyi ngapemkava kokitevi kya ndima ya andu alevapirija uvumba, anekuorosa ko kilinga kyake na nguvo sake, na iboto ja Akori nacha kavadya mbuya yake, kangivadima "iki nyiko alededa mndumi.¹⁴Koikyo ngapeenda ngindembembeleza. Napemwende olukungunyi ngimbie ko makene. ¹⁵Nainyi ngapemurighya sabibu sake, na iboto ja Akori cha kichi kya ucha, nacho apededa ipochakundu aleuta ndima sa wake, chakundu alefuma katika orika o Misri.¹⁶ipeva katika furicho -"Iki nyikyo kidedo kya Mndumi-"ke upengidikira 'Miakwa, inyi upengidikara sepo kuwa, inyi nyi baali okwa, ¹⁷Kokitevi ngapefuna marina va Baali momunyi okwa marina ivo vapekumbukwa sepo.¹⁸"Furicho ngapeuta kiaga onduamu vanyama katika mdeme kokitevi kyavo, na ndeghe sa uye, na shindo sheafwa wanda. Ngapesembera, oshu, nashida katika orika, nainyi ngapekuuta ulae ko ucha.¹⁹Ngape miapo nsarasi, Ngapeva miapo katika ulio hukumu, na ulio okiaga na makene, ²⁰Ngapeva miapo ko naigwe upengimanya inyi, mdumi²¹Na furicho ngapetulwa -"Iki nyikyo kidedo kya Mndumi "Ngapesitalwa ruveu navo vapetalwa orikenyi, ²²Orika ipeshigha kando gari muhya na mafuda, vapetalwa Yezreeli,²³Ngapedoja ngimonyi katika orika kokitevi kyakwa, na kapemwadya makene. Lo Ruhama. Nainyi ngapembia. Lo Ami, igwe Ami atai vapengivia, "Ingwe nyi makilunga okwa."

Chapter 3

¹Mndumi kangivia, "Dambuka kavi mkundenyi mndumko, alekundwa na miake; kake nyekeeri malaya; Mkunde chakundu inyi, Mndumi, chakundu ngavandye vandu va Isaeli kake vaneghalukya ruva vengi nekunda mikati ya Zabibu." ²Koikyo ngimunyi ko shibenju kumi na shitanu sha hela na homeri letheki ya shayuri. ³Ngalembia, "Naudamye onduamu na inyi furi sifoje upedima kuwa malaya ana eva mndu ungi wowosepo ko njia iyo iyo ngapeva onduamu na inywe.⁴"Koikyo vana Israeli valedamya ko furi sifojo bila mangi, mndu mdue dhabihu, Ngoo ya igho, efodi na sanamu sa numba. ⁵Ade vandu va Israeli vapemshighe Mndumi makilunga wavo na daudi mangi yavo. na katika furi sa mwisho, vapecha vededema oshangunyi o mndumi na ucha wake.

Chapter 4

¹Adanyeri kidedo kya mndumi, inwe vandu va Israeli Mndumi nyaode malalamishi katii ya vandu va orika, kokitevi kude ulio wala imani na kiagapo. kode ujuzi o makilunga katika orika. ²Kode mbiagho, vongo, ewaghana, wivi, umalaya. vandu vadosa mrasa yose, nalakame inacha bada ya ndakame.³Kuikyo orika lineoma, nakila ndu aledamya ndani yake apedidimia, vanyama katika mdeme na ndeghe va ruvou, ata makunga katika olubalubalu, vapesemberwa.⁴Kake ulaidikye mndu wowose ende malalamishi, mlaidikije mndu wowose aamuwa mndu ungi.koikyo inwe nyi valoshi nganevalalamikya. ⁵Inywe valoshi mpekava mtulya onduamu na inwe kiyo, nainyi ngapemwagha mao.⁶Vandu vakwa vanenyamarwa kokitevi khekosa orongo. Kokitevi valoshi valegha emanya, nainyi ngapeva legha mlave valoshi vakwa kokitevi nyovadima sheria yakwa, kake inyi makilunga wapo, nainyi ngapevadima vana vapo. Valoshi ⁷vafoje valefoja mnu vakauta sambi eida inyi. Valeghalusa nganyi savo ko sonu.⁸Vakereja sambi ya vandu vakwa; ivo vaode umero munu o uvichwa wavo, ⁹Ipeva necha ko vandu cha ko valoshi: ngapeva kava vose ko shindo shavo: Ngapevaliha ko shindo shavo.¹⁰Vapeja kake vapeiudapo; vapeuta umalaya kake vapeongerijikapo kokitevi vadambuka kwacha na mndumi.¹¹Vakundye umalaya, gwari, na gwarimuhya, ambao nyoirya emanya javo. ¹²Vandu vakwa vauri ologho ko sanamu savo sa mbau na msenge wavo osedambukya uchevarunghya unabia. Kokitevi kisaro kya uhuru kitevalemba, na eutu va malayabadala yevo olo ko makilunga wavo.¹³Vanenefuna naziri uye ya ifumbu na ekorwa na mbungo ipo ifumbunyi, wandan o milori, milibu, miela, kokitevikirinje nyi kicha, koikyo. vana vanu vaneuta uhuru na vana vapo kigheri vakevezini. ¹⁴Inyi ngapevakuvapo vana kigheri vanesambura euta uchafu, nama vana vapo vanezini kokitevi vomi pia vanekufuna ko makahaba, na ifuna sadaka ili vadime euta shituko sha uchafu na makahaba kudo vandu valaichi vapeagha.¹⁵Ila igwe, Israeli, nyota uchafu kake Yuda alave na ikosa, inwe mlaende Gilgali, mlaende mpa Beth Aven. nama mlakudenge, adamije mndumi. ¹⁶Komana Israeli nyauta nyatingide cha nge che itingidye, ke mndumi apedima avaende batenyi chakundu imondo andu kuode mwanya?¹⁷Efraimu nyakulinga sanamu mde amonyi. ¹⁸Ata kigheri kilevi kyavo kimekure vakaendelea euta uchafu: vadue vake vakundye munu sonu yavo. ¹⁹Orukuta upempunga ko makungo vake; navo vapeona sonu kokitevi kya sadaka savo.

Chapter 5

¹Adanyeni necha, makuhani! venya sau, numbenyi ya Israli! Adanyeni numba ya mangi; kokitevi nyashi ipecha uye yanu yose. mova mtegho ipo mizpa na nyafu ulipeanja rarwa uye ya Tbori. ²Vaasi vacheimuka munu katika ewagha, kake ngapeva kava vose.³Ngaichi Eframu, na Israeli amekurika kokwapo. Efraimu lwaha umeva muhuni, Israeli na uchafu. ⁴Shindo shavo shipevalekya vambaluki makilungapo mana kisaro kya uchafu wapo ndani yavo, navapemanya mndumipo.⁵Kisununu kya Israeli kinavalambwa; koikyo Israeli na Efraimu vapekava msidara ko kinyamari kyavo na Yuda navo vapegwa o nduamu navo. ⁶Vapedambuka onduamu mamondo vavo na ng'mbe savo emshigha mndumi kokitevi vapemwonapo kokitevi nyakufuna ifuma kwavo , ⁷Vekeri valioipo ko Mndumi, kakitevi vamena vana vachafu, lwaha ndima njihya sa mori sipewagha na mideme yavo.⁸Kava oghanda ipo Gibea, na oghanda ipo Rama,iru kipu kwa shida ipo Beth aveni jipevadya, Benjamini! ⁹Efraimu ipeva ukiva furi ya adhabu, kati ya isanga ja Israeli ngatangasa abari ipefumya.¹⁰Vadue va Yuda nyi chakundu vaja vanefuna igho ja mrasa. Nainyi ngabuswa nyash. yakwa uye yavo cha mringa. ¹¹Efraimu owaghwa ko huku kokitevi nya dambuka amonyi evadya sanamu.¹²Koikyo ngapeva cha nondo o efraimu, namda ho ko numba ya Yuda. ¹³Efrahimu nyalechi ha nduari yake Yuda kaona ngo yake Efraimu kadambuka ashuru, Yuda kaduma mmbele ko mang. mdue kake akedim a evachira vandu po ana echira ngoru yake,¹⁴koikyo ngape cha simba ko Efraimu, na kama simba ko ngadambuke kwa cha. Ngapevairya, kupeva na Mndu obakirapo. ¹⁵Ngapendambuka ba euya andu kokwa mpaka vamanue ikosa javo na eshigha kaimu kyakwa, iho vangishi vangishighe ko pinya katika ukiva wavo.

Chapter 6

¹'Njio jiuye ko Mndumi kokitevi amejidasa shibenju shibenyu, kake apejichira nyaumisa, kake apejipunga shidonda shedu. ²Bada ya siyo shivi apejirusa,furi o karadu apejiimsana, na jipedamya oshangunyi lwake. ³Naise jimmanye Mndumi; jiendelee emmanya Mndumi, echa jake nyiloi cha kitalang'a apecha kodu cha mbua,ya vuli ambaya apekava wanda. Efraimu ngikuutye kiki? Yuda, ngikuutye kiki? uloi wapo chakundu irindi ja kitalanga cha maimi unadona ovinyi⁴Efraimu ngikuutye kiki? Yuda ngikuutye kiki? ulio wapo nyi chakundu iridi ja kitalang'a kitalang'a cha maimi vanedona ovinyi. ⁵Koikyo ngavabenjwa shibenji shibenju ko momu ya vaitoro ngavawagha ko shidedo sha momu okwa. maagizo vapo nyikama vapo nyikama kilangaro inelangara.⁶Komana nganefuda ulio nama nyi sadakapo, na emmanya makilunga kuliko naziri sekorwa. ⁷Cha adamu nyadosa kiaga; valeva valo, kokwapo.⁸Gileadi nyi mr. Ovaalifu vaode madende ndakame. ⁹Cha mandiki va vanyang'anyi vanemwedeja mndu; kudo valisi vanakulungya onduamu euta eagha ko jia shekemu; vamauta uvichwa o sonu.¹⁰Katika numba ya Israeli ngaona kido kivichwa nyadikirwa mchafu. ¹¹Kokitevi igwe, Yuda mavuno vachakulew, ngapeurigha urisi o vandu vakwa.

Chapter 7

¹Kigheri kyokyose ngakufuda akira Israeli, uvicha o Efraimu upepunwa, onduamu na shido shivichwa sha samaria, kokitevi vanauta elemba, mwivi nyapengwa na indikija vaivi vepeingija mtaani. ²Viichipo ngonyi savo ke nganekumbuka shindo shavo shivichwa. Lwaha shindo shavo shinavatengeta shikeri oshangunyi okimu kyakwa.³Kokitevi kya uvichwa wavo vauta mangi nave sia vadue vavo kovongo wavo. ⁴Vose nyi vanyamari, cha itanuru jilekorwa na mojikya, ke apetija atekerya modo tangu eroeka muchu mpaka udodorike. ⁵Furi o mangi odu, vadue valekuita value na ukali ogwari, nyalehorwa koko kwake kovaja vekeri vanemdenga.⁶Ko ngoo cha itanuru ivo vakenepanga mpango wavo olemba, nyashi, yavo nyinalaa kiyo kyose, kitalang'a nyaka uye cha modo. ⁷Vose vamewada moda cha itanuru, vamevaagha vakenevatawala, vanamangidikavapo.⁸Efraimu nyanekusangiranwe amonyi kati ya vandu efraimu nyi mkate ambao ulemewahi eghalusapo. ⁹Vaghenu vameja pinya sake, kake aichipo mbii sa mwaghasa nyanenanasisya uye yake, kake aichipo,¹⁰Kisununu kya Israeli kinavashuhudi ata kudo, vameuyapo ko mndu, Makilunga wavo, nama valemshighapo daa isho shose. ¹¹Efraimu nyi cha ita, jivialaode nganyi, nyechemdikira nadambuke Misri, kisha nyatola nyaenda Asuru.¹²Vakaenda ngapeanjarara origho lokwa uye yavo, naainyi kapevaduja cha ndeghe ya uye. Ngapevakava katika erigha kwavo onduaamu. ¹³Ole wao! kokitevi vadeka vefuma kokwa. unyamari unavacheja! Ivo vamenyavara dhidi yakwa! Nganekunda evakira, kake valededa vongo dhidi yakwa.¹⁴Nma walengifurighya ko ngoo yao yose po, kake vanakuondorya ulinyi vavo. Vanekusang'urya kokitevi kya kando na wari njihya, navo vananinyamarya inyi. ¹⁵Ingawa ngalevalosho na itobira moko vavo, vanepanga mavichwa dhidi yakwa.¹⁶Vaneuya, kake vaneuya kokwa po, Ngakeri uye yavo cha uda ulategememwa, vadue vavo vapegwa ko ipanga kokitevi udhalimu o momu. Ipeva nyisonu yavo katika orika lo Misri.

Chapter 8

¹Dera oghanda katika momu wapo! Tai anecha uye ya numba ya Mndumi kokitevi vandu vamedosa kinga kyakwa valenyamara dhidi ua usharia yakwa. ²Vanengifighya, 'Makilunga okwa, ise katika isareli jikuichi! ³Kake Israeli alengha vecha vecha mbichwa nyaneshigha.⁴Vadera vadue, kake kokitevi kyakwa po. vavauta vadue kake ngaode taarifa po. ko Irorovo jevo na dhahabu vakuuta sanamu vavenyi, Iii vakumbwa kwacha. ⁵Ngache yapo nyaleghwa, samaria -Nyashi yakwa nyineaka uye vandu iwa, ko kigheri kiki vapeva na hatia?⁶Komana sanamu ii myilefuma Israeli,fundi nyaleiuta, chi Makilungapo, Ngache ya Samaria ipedoswa ishibeju shibenju. ⁷Kokitevi vandu vechavanja orukuta na esamba olemwa, Mbeu simkanwe hazi na mido; ipefuna muchupo, koje ipekuwa, vaghenu vapeja.⁸Israeli imemerwa Lwaha vanelaa kati ya mataifa cha kido kalaode na mana ⁹Kokitevi valedambuka Ahuru cha itiko ja msudunyi jimonyi Efraimu nyaajiri vamongo kokitevi kyake amonyi. ¹⁰Ata ingawa ameajiri vamong'o kati isanga, Lwaha napevakusanya onduamu. Ivo vapeivoka edeka kokitevi kyenyanya mdue o vadue.¹¹Kokitevi Efraimu nyaongerija madhabahu sadaka sa dhambia, kake sava madhabahu ko uta shivichwa. ¹²Ngalidima ereghya sharia yakwa kwavo mara elfu ikumi, kake veiyona cha kido kyarijwa kwavo.¹³Kokitevi kya dhabu sa sadaka sakwa ngachefuna nyama neija kake inyi, Mndumi, ngapevaidi kijapo lwaha ngapekusara uye ya uvichwa wavo naevakava uvichwa wavo vapeuya Misri. ¹⁴Israeli nyangavadima inyi, muumba wake na nyashumba manumba Yudda nyatibira mri ifoje, kake ngapeduma modo uye ya mri wake ipenyamara ngome zake.

Chapter 9

¹Urokya, Israeli ko sia cha vandu vengi. Kokitivi okeri mloipo, nyomtia Makilunga wapo. nyunafuda eliha, mshahara ko kahaba ko sakafu sose za nafaka. ²Kake sakafu na divai sipevalishapo.; divai njihya ipemeneha.³Vapedima edmwa ketika orika lo Mndumimipo ngatake Efraimu nyauya Misri, na furi jimu vapeja kyeja kiiluhye katika Ashuru. ⁴Nama vapemfunwe Mndumi sadaka sa divaipo nama vapemorosyapo. dhabihu savo sipeva kwa vo cha kando kya kipa vose vakeneja vapeva vameichwa. kokitevi kyavo kipeva kyavo vavenyi, Kipeingya numbenyi ya Mndumipo.⁵Upertu kiki furi o ndima iledima ilderwa, rasmi, mfuri o ndima Yahwe? ⁶kokitevi, lambwa, vamedicha unyamari, Misri ipevakusanya, na Nofu ipevarika kokitevi hazina savo sa irorovo sa hela sipeva navo na misha ipechurisa ihemajavo.⁷Mfuri o obulwa unacha mfuri uliha kasasi unacha. Waisraeli vose vamanue shindo shi. Mwitori,mtondo na mndu elesoswa nya mndu osui,kokitevi kya uvichwa wapo Mdue, uadui mdue⁸Mwitori nycho mringi o Makilunga okwa ya Efraimu, kake mtegho o ndegho nyi uye ya njia sake sose, na uadui nyukeri katika numbaya makilunga wake. ⁹Vakunyara vavenyi cha furi ya Gibea. Makilunga apevamumbara uvichwa wavo nacho nyapevakava uvichwa wavo.¹⁰Mndumi adeda," andu ngaleikuja Israeli nyeke o kuvoka msimu o mtini, ngavaona ndiyo nu, kake vakadambuka baal peori navo vakakufuna ko sanamunyi ya sonu. Vekeri chukizo cha sanamu. Valeikunda.¹¹Na kokitevi kya Efraimu utukufu wavo upefuma cha ndeghe. Kupeva nefepo, kode mimbapo, nama apekudika mimbapo. ¹²Ingawae vameende vana ngapevairya nama alasighake na umo ole wavo ngavatija.¹³Ngaiyona Efraimu, cha Tiro alivajwa katika ifumbu, kake Efraimu apefuna vana. Vake ko mndu apevaagha. ¹⁴Vaningye Mndumi - upevaningya kiki? vaningye valapefuna maruva.¹⁵Kokitevi kya uvichwa wavo woseipo Gilgali. Nyiho ngavasuwa kokitevi kya shindo shavo sivichwa, ngapevadichira nyinja ya numba yakwa, Ngapevakudasepo; vadue wavo vose vaasi¹⁶Efraimu nyalewe, na miru yavo ieoma ndunda ata koje vaode vana, ngapevaagha vana vavo vakundwa. ¹⁷Makilunga okwa apevalegha valemwadanyapo, vapeva vandu ve kimakima kiti ya orika.

Chapter 10

¹Israeli nycha zabibu ke ucheshaa ndunda sake, chakundu ndunda sake sanangerijika nakudo kudo aneshumba madhabahu vafoje. Ko kitevi kya orika lwake luleoneswa munu, nyiletobira ngoo savo. ²Ngoo savo nyilemba; lwaha vanetakiwa kudike kinyari kyavo. Mndumi apenyamara madhahu savo, apenyamara ngoo savo.³Komana vapededa, "Jode mangipo, kokitevi jilemtereva. Mndumipo na mangi-pedima ejiutwa kiki?" ⁴Vakeneamb shidedo sha bure na eute kiaga ko kudenga vongo. Koikyo loi inacha cha maghughu vaode sumu katika dahu ya mdema.⁵Vandu va Samaria vapeogwa kokitevi ngachesa Beth aveni vandu vake vaombolesa uya yavo, chakundu valeuta vaja Makuhani va sanamu ke veleorokya uye yavo utukufu wavo, kake vakerisepo. ⁶Ivo vapeirwa enda Ahuru cha sadaka ko mangi mdue. Efraimu nyapeva na sonu na Israeli nyapeva sonu ko sanamu ko sanamu yake.⁷Mangi o sanamu apewaghwa, cha chipu cha ngngu uye ya kiamu kya mringa. ⁸Andu ko uye uvichwa kupenyamarwa inyio mvichwa o Israeli shidi kichaka shipe va uye ya madhahabu savo. Vandu vapeivia ifumbu, "Jipinikye ise!" na shilima shijighuje!⁹Ale Israeli, nyouta sambi tangu furi sa Gibea, ipo usigha. ale shida shipeada vana va uvichwa ipo Gibea?¹⁰Ngakuda, naevabula orika vapeadana onduamu navo na evadera katika vifungo ko uvichwa wavo marakavi. ¹¹Efraimu nyi ngacho yode mafunzo ambaa o anakunda esurumbwa nafaka, kudo napevikya jozi uye ya njingo yake njicha, Efraimu ngapevikya jozi Yuda apeifuna, Yakobo apeudasa msenge, amonyi¹²Utenyi Loi, sambenyi ndunda ya uloi o kiaga kulenyi wanda yanu alapevajwa, kokitevi nyi kigheri kyemshigha Mndumi mpaka anduapecha nateshwe loi uye yanu. ¹³Modema uvichwa, mosambwa uvichwa moja ndunda velembwa kokitevi nyuamini katika mpango wake na ko varingi vake vofoje.¹⁴Koikyo mlipuko o shida upekure kati ya vanduvapo, miri yapo yose yode ngome ipenyamarwa, ipeva cha shalmanim alenyamara Beth Arbeli furi o shida kigheri jejo aledoka shibenju shibenju na vana vake. ¹⁵Koikyo ipeva kwapo, Betheli, kokitevi kya uvichwa wapo mdue. kigheri kya masnunyenyi mangi o Israeli apetemwa chee.

Chapter 11

¹Kigheri Israeli ekeri msoro ngalemkunda ngamdikara mwanakwa efuma Misri. ²Kokadiri valedikirwa kudo valekurekokwa vakavautya dhabihu Baali, Vakashigha uvuba o sanamu.³Kake inyi nyinyi ngalemlosha Efraimu adambuka. nyinyi ngalevamsana ko silaha savo, kake valemanyapo ke ngalevasarya. ⁴Mgaleva songoja kondusu sa vandu, mafungo va ukundo, inyi ngekeri cha mndu alepungu jozi uye osu savo, ngokarama ngavanenga.⁵Kake, navapeuya orika Misri? ke Ashuru nyapedamya iye yavo kokitevi vanalegha euya kokwa? ⁶Ipanga jipegwa uye ya miri yavo naenya mara ikomeo ja kichi kyavo: Kipevaagha kokitevi kyapango wavo vavenyi. ⁷Vandu vakwa vamia angi tija. Kake vanadikira kouja akeri uye, kode mndu apevataramapo.⁸Kuda ngapedima ekuda, Efraimu? kuda ngape dima ekudamada, Israeli? kuda ngapedima ekuta cha Adima? kuda ngapedima ekuta cha seboimu? ngoo yakwa yaghaluka nani yakwa; makene sakwa saongerijika. ⁹Ngapeuta nyashi yaka ikarijepo. inyi ngapevaagha Efraimu kavipo kokitevi inyi nya makilunga nama chi mndupo inyi inyi mwele kati yanu, nainyi ngapecha ko nyashipo.¹⁰Vapengivadya, Mndumi, ngaperunduma cha simba, nainyi ngapeombolesa na vandu vapecha vakenededema efraimu magharibi. ¹¹Vapecha vededema cha ndeghe efumu Misri, cha ita efuma orika lo ashuru, Ngapevauta vadime ademya katika numba savo," Iki nyikyo kidedo kya Mndumi.¹²Efraimu nyanatengeta ko shideda shavongo, na numba ya Israeli ko lemba kake Yuda bado aneendelea nainyi, Makilunga na nyolei kokwa, Muwele.

Chapter 12

¹²Efraimu nyacheja o kukuta na eshigha urukuta o mashariki icho rarasi nyanaengerija vongo na emnyanyasa, Vakeuuta kiaga na Ashuru nyaneirya mafuda va msri. Mndumi nacho nyaode malalamiko vafuma ko Yuda., na apemkava Yakobo ko vaja alevauta, apemliha ko shindo shake.³Katika ndau Yakobo kamwada mndwavo tututne, na katika ubinadamu wake katingita na ko Makilunga. ⁴Akakambirana na malaka kashinda, kafurigha netereva ko nema yake kakojana na Makilunga ipo Betheli ipo Makilunga nyalededanacho.⁵Ichu ncho Mndumi Makilunga o majeshi; "Yahwe "nujo rina jake. ⁶Kwaikyo dambuka ko makilunga wapo. ADa uloi na uhuru o kiaga na umbedeje Makilunga wapo ndarasi.⁷Vafanyabiasha vaode ratili ya vongo mokonyi vavo; venefunda elemba. ⁸Efraimu kamba, "Koulio inyu nyi mangi loi ngapata o maso ko mafsi yakwa, katika uya okwa wose vapeona vapeona uvichwa wowose ndani ykwa kyokyose ambacho kipeva kivichwa.⁹"Inyi nyinyi Mndumi, M

¹⁰Ngalevavava vaitori, ngavarunga naon vengi kokite vi kyumu kokoko ko ngufuna mfano.¹¹Koje kude uvichwa ipo Gileadi, nyiloi vadu vapevapo Gilgali ng'umbe; madhabahu. savo sipeva cha muundo oighe katika rara ja mdeme. ¹²Yakobo kakambya mpaka orika lo Aramu; Israeli nyaleuta uya kinesa napate mka nacho mairya indiki ja mamondo kinesa napate mka.¹³Mndumi kavaende Israeli efuma Misri ko idya muitore nacho kavachhumwa ko mwitore. ¹⁴Efraimu nyamwilushira mnu Mndumi: kwaikyo Mndumi wake apelekeja ndake yake, nacho apemurigha sonu.

Chapter 13

¹Efraimu andu alededa, kovekeri na kituru, kakufutwa katika Israeli kake kava na ikosa kokitevi kya ibada ja Baali nacho kapa. ²Lwaha vaneuta uvichwa mnu na mnu vanatobira sanamu sa menya efuma ko savo, sanamu kokadiri ya ufanisi wavo, shose nyi uya o mafundi vandu vanadeda uye yavo, "Vandu iva vanefuna sadaka na kakava kipuva ngache.³Koikyo vapeva cha marindi va kitalenga, cha imi jinadona mapema, cha mafilila vanetokana na orukuta. efuma ko sakafu; na cha msu unefuma koibomba.⁴Kake inyi nyinyi Mndumi, Makilunga ungi poila inyi nama zaidi yakwapo, kodepo mkna ungipo. ⁵Ngalekumanya olukungunyi, katika orika lwode ukame. ⁶Kigher okeri malisho nyuleuda na kigheri uleiuda ngoo yapo ikadasirya kokitevi ikyo ukangavadima.⁷Ngapeva cha simba cha chui ngapelembwa mbarinyi ya njiya. ⁸Ngapevaagha cha dubu asokwa mwanake, nainyi ngaperandwa shipuva shavo naipo ngapevaagha cha simb chakundu mnyama o msudunyi aperandwa shibenju shibenyi, nyo⁹Napevaagha Israeli, nyunga apekutarama? ¹⁰Mangi nguku akeri ili nakukire katika miri yavo yose? nguku vakeri vadue ambao kavo vangi via kudi, Ngininga Mangi na vadue? ¹¹Ngakuninga mangi ko nyashi yakwa, nga mwirya ko ghadhabu yakwa.¹²Uvichwa o Efraimu nyuderijwa, ikosa jake jiderijwa. ¹³Apeva na uchungu okiya kake nyi mwana mtondo, komana kigheri ke onwe, apefuma ndeunyipo.¹⁴Ale, ngapevakera na koko ko kisunu? ana ngapeva kira na kipu? inwe kipu kyapo nyanga idunda jape inwe irungu nyanga ukeri inyamara japo? makene iperikwa na meso vapo.¹⁵koje Efraimu apepata kati ya vanwavo, orukuta o mashariki upecha; orukuta o Mndumi upekava efuma olunguni dahu ya mringa Efraimu kipeoma na kisima kyake kipeva na mringapo adui apeiva numba yake ya kilakindo kya tamani.¹⁶Samaria nyipeva na ikosa kokitevi nyamuasi dhidi ya makilunga wake. Vapegwe ko upanga; vana vavo vanena vapedose, na vaka vavo vang'anwe vapemanywa necha.

Chapter 14

¹Israeli, uya ko Mndumi Mkilunga wapo ko mna nyogwa kokitevi kya uvichwa wapo. ²Iryenyi shidedo ondwamu nainywe munghuje Yahwe mumbie, "Funa uvichwa odu wose, uidikye vivha, kinesa jidimi akuninga ndunda samomu yedu.³Ashuru ipeji kirapo, jipedo farasipo edamba shidenyipo. Jipodimasepo eivia uya o moko vedu, inywenyi ruva odu komana kwapo mndu alaede ndiye apeadamakene.⁴Ngapevachira eghaluka javo Ninyi ngapeva kunda ko ngoo, komana nyashi yakwa ipekure kwake. ⁵Ngapeva cha imi ko Israeli; apechanua cha iua na eirya miru cha mwerezi orikenyi Lebanoni. ⁶Maramba vake vapedungana, eoroka jake nyupeva cha Mizeituni, mbungo yake cha Mierezi o Lebanoni.⁷Vandu vachedamya katika kirirye kyke vapeuya, vaperuswa cha nafaka mauwa cha mzabibu, utukufu wake nyupeva cha divai ya Lebanoni. ⁸Efraimu ngiute kiki kavi sanamu? Inyi ngapemtalwa na emshumya inyi cha mberoshi mara vake nyi va maramara ndarasi efuma kohwa vacha ndunda sake.⁹Nyunga aode busara ili namanye shido ishi? Nyunga anemanya shindo ishi ili nava menye? kokikyo njia sa Mndumi nyi sawa na vaode haki vapedambuka; ndani yavo, vapegwa ndani ndani yake.

Joel

Chapter 1

¹Ikikidedo kilemvadya Yoeli mwana o Pethueli. ²Adanyenyi iki, unwe vasuri, na adanyenyi; inwe vedamya va urika ke! iki kyawahi kabla ya furi sanu ana ko furi sa ndiamu? ³Varie vana kuhusu ikyo, navatie vana vapo ivavia vana vavo, navana vavo kizazi kinecha.⁴Vaja valesazwa na tunutu vajuwa na njighe vaduwe; vaja valesazwa na njighe njighe vameja navaja vabakiswa na njighe vajua na madumadu.⁵Tukwenyi, inywe venangwa, fughenyi! sononeke nyi inwe vose mchenywa gwari, ko kitevi wari mucha nyo temwa ifuma kwanu. ⁶Kake taifenyi jacha uye urika okwa, imara bila kiwango. maigho vake nyi maigho va ngatunyi, nacho nyaode maigho va ngatunyi. ⁷Nyauta mdeme okwa o zabihu iva andu kooghosha, nyairya mtini okwa. nyairya ikoko jake naijiku mba kwacha; mbaranga.⁸Sononekenyi chakundu kichingobo kirarye mfuko kokitevi kya kipa kya miaka mnina. ⁹Mbora ya mundu na mbora yenywa sakumbwa kwacha na numba ya mndumi. Vauwe vedumwa va mndumi, nyisononeka. ¹⁰Mideme nyanyanarwa, na orika lova luangu hye. Kokitevi sheja shanyamarava, wari muhya nyooma, na mafuda vanya marwa.¹¹Onenyi sonu, inyeve vedema, fughenyi, vedema mzabibu, ko ngamo na shairi. ko sheja shamdeme shanyamarika. ¹²Mzabibu nyanyamarika na shidi sha mtini sha oma, shidi sha mkomanga, na mitende, na shidi sha epo-shidi shose sha mdemenyi shanya marika. koiorokiwa nyanya marika ifuma ko vana va adamu.¹³Vaja mifuko na sononeka, inywe vanduwe! mofugha, inywe vedumwa va mazabahu. njoo, ulae jio kyose mifukonyi, inywe vedumwa va makulinga o kwa. kokitevi mbora ya muchu na mbora yenywa nyaruvijwa kanyi ko mikilunga wanu. ¹⁴Dikirenyi ko kipungo kicha, na dikirenyi ikusa ng'iryo jicha. Msang'nyenyi vasuri na vedanya vose va vashike kanyi ko mndumi makilunga wamu, naimufughya mndumi.¹⁵Ole ko furi! kokitevi furi ya mndumi imeshikya, nayo nyipecha unyamari ifuma ko mwenyezi ¹⁶Je, kando kilekatiliwa kwacha ya mesovanuo, naiorokiwa na seko ifuma kanyi ko makilunga odu? ¹⁷Mbeu sikerebuha wanda o maifu vake, kahi sava ukiva na shibanda shimedoka, kokitevi sheja shimenyamarika.¹⁸Chakundu vanyama vefugha! ngumbe va ngome vakeri ukivenyi kokitevi kyeko sa andu kojija. Kake, makundi va mamondo vaker uki venyi. ¹⁹Mndumi, ngame kufugha igwe. Kokitevi modo nyoja koombya ko ibatenyi, na modo nyoaghija shidi shoshe sha mdemenyi. ²⁰Ata vanyama vamidemenyi vakedoja kokiteri kyapo, kokiteri kya dahu nyaoma, na modo nyoja mara va batunyi.

Chapter 2

¹Kava tarumbeta ko sayuni, nakava olodo uye ya ifumbu jakwa jicha! vedamya vose vaurika vadedeme ko iogwa amu furi ya mndumi ikere cha amu ikeri kufui. ²Nyifuri moma na njuu, furi ya marindi na moma mshubu. Chakundu kitalang'a isaikere shi kya ifumbu, varingi vafoje vaoru vana serija. Kule mefunya varingi chaivopo, na kupevasepo, kieri kya shisasi shingi.³Modo nyukeretumia kila kindo mbele yake, nanuma yake moo nyukeaka; urikado nyi, kake numa yake kode ibata jinya marikye. Kake kode kyokyose kipedimo dicha po.⁴Ionwa ja varingi chakundu itiko, na vanadicha chavandu vedoja farasi. ⁵Vanetola koolodo -chakundu ya maghari uye ya kidongolo kya ifumbu, cha olodo sa moadi omodo usa nyuche kora mara, cha varingi vaoru jisa jikeri tiari ko shida.⁶Mbele ya vakeri kieri kye vavwa na shamu shavo shineva na rangi. ⁷Vanakambia cha vandu vana kavava vasa vaode oru vanadoja shibambasa cha varingi, wana so ng'a kila umu ko ndufwa, na vedose safu savopo.⁸Nama kode umupo usaana ntindika ongi mbarinyi; vana songa, kila umu ko mwido wake ivo vechedossa ko mwido o uringi na chigwa po nja ya mustari. ⁹Vane kambija muri vanekambija kibasenyi, vana doja numbenyi ya numba, navecheidya koiida madirishenyi cha vaivi.¹⁰Urika luche sinjika mbele yavo, ruveu kuche dedema, ruva na mori moma na nyta sineda aka. ¹¹Mundumi nyacheteshwa iru jake ko isongoja va ringi vake; amu vanakavana kwake vafoje munu; amu ivo nyi vaode pinya, vaja vanauta amri sake. Kokitevi kya furi ya mndumi nyi nduwe na yeoghosha munu. nyunga apedima damya.¹²Kake ala lwaha," aamba mndumi," ngiuenyi inyi ko ngoo sanu sose movinyi, fugha na usononeke. ¹³Randwenyi ngoo sanu, chikee nguvo sanu tu, na iuya ko mndumi makilunga wamu. kokitevi nyi mundu mucha na mundu aode mbora na aode uruma, chi nyaanguhye o nyashi na afoje ko ucha o a gano, na nyefu da ighahika kokitevi kya ukiva.¹⁴Unyunga aichi, Labda nyoghahuka mauve na uruma, naida mbora numa yake, mbora ya muchu na mbora yenywa ko mndumi, makilunga wanu.¹⁵Kava itarumbeta ipo sayuni, dikira kokitevi kya punga jicha, na dikirenyi kusangiry o jicha. ¹⁶Sang'iryenyi vandu, mdikiro ukusang'rya nja ya chumba savo, na chocho ondima ko ifuma chumbenyi savo.¹⁷Bai vaduwe, vedumwa va mndumi, vasava fugha ko ucha na madhabahu. Vavavie,vadikirye vandu vapo, Ee mndumi, nama ulafune urithi wapo ko sonu, ili vandu valaichi vava tawale uye yavo. ngiki vanapaswa deda anduamu na vandu valaichi," nyanga akeri makilunga wavo?"¹⁸Nyiho mndumi nyekeri aode bichii ho urika wake naiva hurumia vandu vake. ¹⁹Mndumi kava jibu vandu vake, lambwa, ngapevaendye sheja, wari muhya, na mafunda, nyupe ridhishwa navo, nama ngapevauta iva sonu ko urikenyi.²⁰Ngapevafuna vekava va kasikazini kwacha na inywe, na ngapevai sa ko urika uonyenaisa nyatiwa, andu ko mbele jo varingi vavo nyi peingia mringenyi ukusalalye mo mashariki, na andu ko numa kupeingya mringenyi uku salalye ya magharibi. Idaha jake jipeteshuka uye. nambungo yake mbichwa nyipeteshuka uye. kake, nyauta shindo dhiduwe.²¹Mlaogwe, urika, imbenyi neorokiwa kokiteri mndumi nyapeuta shindo shiduwe. ²²Mlaogwe, vangama va kondenyi, kokitevi kya kyeombya kya batenyi kipeva, shidipeshaa ndunda sake, na shidi sha mizabibu na mizabibu nyipeshaa sheja shavo shose. ²³Orokywenyi, inywe vandu va sayuni, na iorokya kokitevi kya mndumi, makilunga wanu, ko kitevi nyape kuninga mbuwa ya vuli ko kipimo naiende mbuwa kokitevi kyanu, mbuwa ya vuli na mbuwa ya masika cha kundu iho kala.²⁴Sakafu yeelya nyipeichura ngano, na shombo shipeichura wavi muhya na mafunda. ²⁵Ngapetarama miaka ya sheja isa njighe sileja, kulae, njigha na njighe vewagha,-varingi vaka vaja vaode pinya ngaleji chuma kate yanu.²⁶Mpeja kando pelu nainda, naijisenda irinaja mndumi, makilunga wanu, usaaleuta masinga mbeve kwanu, nama ngapevaendye kavi vandu vakwapo. ²⁷Nyupema chi kee inyi ngakeri anduamu na Israeli, na chi kee inyi nyi mndumi, makilunga wapo, nama kode ungipo, nama ngapevae ndye sonu vandu va kwapo.²⁸Nyipera baada ya isho ngapelesa ngoo yakwa uye yavaja vauseso vose, navana vanu na vepu vanu vape tabiri, vasuri vanu vape loswa ndoto, vasoro vanu vapeona sheona. ²⁹Kake uye ya vedumwa na vedumwa vavaka, furi isi ngapelesa ngoo yakwa.³⁰Ngapelora maajabu ruveu na urikenyi ndakame modo na ngoo sa musu. ³¹Mbari nyupeva moma mori iva ndakame kabla ya ndima yeoghosha ya mndumi andu ipecha.³²Nyipeva kee kila mndu anadikira innaja Yahweh Nyapetaramwa. amu uye ya ifumbu ja sayuni na Yerusalemu vapeva na vaja vaichi, chakundu mndumi alededa, na makidi ya raja vale sigha ka vaja vasa mndumi nyana vadikira.

Chapter 3

¹Lambwa, ko furi so na kierikyo, andu ngapeuya mopangwa o Yuda na Yerusalemu, ²Nainyi ngapesang'rya vaja valaichi vose. naivaende hadi ibondenyi ja Yeho shafati. vapevapunga ipo kokitevi kya vandu vakwa na varithi vakwa Israeli, vasa vale valaghanya ko vaja valaichi na kokitevi vabevavana urika lo kwa. ³Valekava kwa kokiteri kya vandu vakwa, valeura msoro kokitevi kya ukahaba, ikumba mpu ko wari ili vadime inywa.⁴Iwaha, ngiki unangiihushya, Tiro, sidoni na mikoa yose ya vafilisti? ke? mpengi urighya ngiliha? nakoja mpengi liha, andu amu ngapevaurighyangiliha janu uye ya micho yanu vavenyi. ⁵Kokiteri moirya hela sakwa na dhahabu Sakwa, naninywe mkairya hazina sakwa sa samani na isiende ko kanisenyi janu. ⁶Mova kumba vandu va Yuda na vayeru salemu ko vayunani, IIiiva funa kwacha na shidedo shavo.⁷Iambwa, ngapevatukura, vafume andu kusa valevakumba, ngapeva urighya ivaliha uye ya valevakumba, ngapeva urighya ivaliha uye ya mido yanu vavenyi. ⁸Ngapevo kumba vana vapo na vapo, koko ko ko vandu vo Yuda,ivo vapevakumba sheba, ko urika lo kwa cha, ko kitevi mndumi nyaamba.⁹Senda iki ko vandu valaichi kuandaenyi vavenyi ko kitevi kya shida, valukurenyi vaja vaode oru, vadunyi vashike kufui, vaja vaode oru vose va shida vadoje uye. ¹⁰Vasanjenyi maghembe vanu ko iva ipanga na shadu shamu she chongya iva ipumu. kake vaja valaode oru vaambe, ngaode pinya!¹¹Movinyi na muche, urika i wose lo kufui, kusanghyirinyi anduamu ipo. Ee mundumi, vasose ivo vaode oru vapo.¹²Naamu, vandu valaichi vajiimize vavenyi icho ko ibonde ja Yehoshofati. kokiteri ngapeda mya ipo kokiteri kyevapunga vandu valaichi va kufui. ¹³Derenyi ko mundu, kokiteri shesambwa shimevira njoo, muvaje sabibu ko iajiriwa idiramu ja jimeichura. vipuri shija shichurye, ko kitevi unyamari wavo nyi muduwe munu.¹⁴Kode ishituka, ioghoshwa ko ibonde ja ipungwa kokiteri ifuri ya mndumi nyikeri kufui ko ibonde ja kipungo. ¹⁵Ruva na mori shipera moma nyota sipetia ilangara.¹⁶Mndumi nyaperunduma ifuma sayansi, na iteshwa irujake ko ifuma Yerusalemu. Rureu na urikenyi sipesinjika, kake mundumi nya peva modanya ko kiteri kya vandu vake, na koovia ko vana va Israeli. ¹⁷Kokikyo mpema nya ke inyi nyi nyi mundumi,makilunga wenu usaavadamya sayuni, ifumbu jakwa vaja valaichi. Ade Yerusalemu nyipeva njicha, na kode varingi vapengeta kavipo.¹⁸Ko furi so mifumbu nyipetobira wari mucha, mifumbu nyipetobira marava, dahu sose Yuda nyipeida makidi ya mringa, na chemchemu sipecha ifuma numba ya mndumi na mringa o ibonde ja shitimu. ¹⁹Misri nyipeva ukiva na Edomu nyipeva ibata jilaode, kokiteri kya unangwa usa uleutika ko vandu va Yuda, kokitevi valepulwa ndakame ilaode sambi ko urika wavo.²⁰²¹Kake Yuda nyupeva mo danya ndarasi, na Yerusalemu nyipeva kizazi hata kizazi. Ngape valipisa ndakame yavo, isa ngame lipisya kisasi, kokitevi mndumi nyanedanya sayuni.

Amos

Chapter 1

¹Ishi shidedo shikeritalwa Israeli Amosi, umu mwolwshaji koo kido kyafumia, elekisadija kooufunuo. Eleshiwadija shindo shikasiku sauzia mdue oyuda, kingheri kya oroboamu Mwana Yoashi mdue oisraeli, Miaka ivii kabla yakituru kya wanda. ²Nyaleamba," vapewa verunduma ifuma Sayuni, apeteshwa ivuu Jake ifuma Yerusalemu. naelishwa na Mwolosha apevova sau, Nyileha Jakarimeli Kipeoma,³Ishi nyisho eleamba:" Kosambi Sirambi sadameski, nama Kokana, apebadilipo koadhabu, kokitevi valenyamara koshombo shamenya. ⁴Nyapedamada modo kuja numbenyi yahazaeli upenyamarwa Ngomenyi kohadadi.⁵Ngapesidesa Ikomeo Jaa Damaskasi naimudumbujia kwacha mudu Kobigati Avani, nauja Mundu echeada Musenge Omdueko Beth Edinii. Nyivandu Yashamu vapedambuka Kipungonyi ipo Kivi," nyeleamba shahwe.⁶Iki Kudo yahwe aneamba:" kosambi Siradu sagaza, Nainya, Kipeghaluswapo ya azabu, Kokitevi valevairia mateka vadu vose, evadeva uye yakoo koo edomu. ⁷Ngapeduma modo ipo ukutenyi kozaga, neinyamara Ngomenyi sake.⁸Ngapemudumbujia kwacha koicho mundu asijia ipo Ashdodi na mudu echeacha musenge omudue ifuma Ashkelori. Ngapeughalusa Koko' kokwa zidi ya Ekron. nashija shisighakie shaa Yaja valadiniwa Yapeangamia," Amba mundumi Yawe.⁹Kudi nyikudo Yawe alededa: Kosambi Siradu Satiro, na shakana, sipebadili adhabu, kokitevi valevadamadia vadu vase waedom, navedosa Agano Jija Javo Jamundu wavo. ¹⁰Ngapendamada modo kuja Ng'andenyi otiro, nacho upesidesa kovarimu."¹¹Kundi Nyikudo yawe Eleamba," Kosambi Siradu saedomu, nama Koinya, Sibadilishwapo, Kokitevi Nyelembadia mundu wavo wake Koipanga na Ikumba kwacha Koimurumia usose. Uvichwa wake ukaansa wa mbichwa, Nanyashi yake Ikasighaka milele. ¹²Ngapendamada modouje otemani nainyamara numba ya mudue obozira."¹³Kudo nyikudo yawe nyeleamba," Kosambi Siradu Saa vadu Vaamoni, na Kasina, Sibadilisiwapo adhabu, Kokitevi valevabara vaka vagiliadi vaja vaode aorido, ili yadime itandalwa mrasenyi nyavo.¹⁴Ngapeasa modo ipo Ng'andenyi, Vapenyamara numba samudue, anduamu neikava olodo kasiku sashidenyi, enduamu neichafuliwa kokieni kya orukuta. ¹⁵Mudue wavo vapedambuka kifungonyi icho na vadue vake aduamu,"

Chapter 2

¹Kudo Aleamba yahwe Nyaleamba: Ko dhambi siradu za moabu, na ya kaana sipebadilishwa adhabu Ko kitevi alekora modo o mavua va mduwe oEdomu naiva choka.²Gapenduma modo nye ya Moabu, na Naidesa goma za keriothi. Moabu apepa Kohana, aduamu wa alodo na sauti ya ognanda. ³Gapemunyamara mowamwa kati yake, na waagha vawa va wanduwe adwamu na cho," nyeleamba yahwe.⁴Kudo aleamba yahwe kaamba," kodhambi siradu za Yuda, wa sakaa na, sipebadilishwa adhabu, kokitevi valelegha kidodo kwa yahe wama valeshiwadapo shidedo shakepo. Uongo wake nuleuta idesa, shipe baba navo valeshivadia. ⁵Gapeduma modo o Yuda, na upewmera goma za Yeruselemu,"⁶Kudo aleamba yahe kaamba: ko dhambi siradu za Israeli, na sakaana, sipebadilishwa. adhabu,koketevi valeagha valaode unyamori ko Hela na vaja valaode ko jozi imu ya makubasi.⁷Navo vedueveda nye o sha valaondo chakudu waada ko urukono na maifu. vanye ya waada; vakesukuma ye sidia mudu umu na baba wake valelea na mpuumu nyale mena iraia ja Mtakatifu. Navo valelaa wandaa na kuja madhabahunyi kuja guvonyi siderija dhamana, kuja mpenyi ya makiluga. ⁸Wavo nyechenya ngari o vaja ambao valetoswa faini.⁹Nanyi Ngelevaangha wa mori mbele yavo, chakundu mring. wake uvekeri chaileha omierezi: nyuveode napinga chakudu Mialonyi. ¹⁰Nainyi Nganyamara matunda vake uye namiru yake yawanda. Nainyi Ngelevadorisia ifuma wanda ya Misri naivaongoza miaka arobaini batenyi ili vamiliki nchii ya wamori¹¹Ngelevateshwa vaja veona ifuma miongoni mwo kovana vonu vavee vakenerithi ifuma vasoro vanu Anachokudopo, Vandu Yaisraeli? Kudi nyikudo yawe eluamba. ¹²Nainyi Ngelevashawishi vaja vakenerithi inywa gwari nwaamuvu vaja veena iona.¹³Lambwa Ngapwavada chakudu mkokoteni uichuivie Miganda ipedima Imbada mundu. ¹⁴Mundu echekambia kimbilio; aode pinya Nyecheongerija Pinya sake amonyi; Na mashigaa apekuokoa amonyipo.¹⁵Echelema cha nyecheimkana, achekambia mumu apekambiapo; echeenesha itiko apekiokoa amonyi. ¹⁶Navaja vechekavana nyishujaa vapedicha duku kokitevi kukudokudo yawe eleamba,"

Chapter 3

¹Adanyenyi kidedo kyayawe alededa uyaanu vadu vaisraeli, uye yafamilia yoose andu ngelevafuna ipo Misri. ²Ngelevasambuva inywe ifuma familia yose sauvikenyi. Koo ikyo ngapevazibu kosambi sanu ses.³Je vovii vapendima idmka aduamu valamekubaliana? ⁴Je Ngatunyi ichevuduma msudunyi wakati kulaode nyama? Je mwana ongatunaji aperunduma ifuma irungunyi kwake chakudu alamekujana na kindoo?⁵Je Nolengle ipegwa kuja mtenghonyi oavizinii wakati kulaode kyombo kidevijwa kokitevi? Je mtegho upetalasuka uye avizini wakati kulaod kido kyewada? ⁶Je tarumbeta ipekaviwa murinyi na vadu valache dedema? Je ijanga ichaa murini Jilameendwa na yawe?⁷Loi mundumi yawe apenta kindo shifoje nyelevashukuja chukundu oitumika kovapoona. ⁸Ngatunyi aperunduma; Nyunga apeogwa? Mundumi yawe ameanza ideda; Nyunga apeleswa?⁹Tangaza iki ifuma Ngomeni Ashdodi, na Kongome sachii ya Misri, eleamba," kusanghirienyi kuja ifumbunyi Jasamaria na oneni na chakundu unyamari ukeri mudue kwake, na ifindia usekeri kouja. ¹⁰Kokitevi vaichipo chakundu vapeuta haki yaicho yawe eleamba ivo rechetuna pinya na unyamari kuja Ngomenyi savo."¹¹Koikyo kudo nyikudo yawe eleambaa mnyamari apetegeta nchii apesiburuwa wanda pinya sake na sangomenyi savo sipetengwa nyava." ¹²Kundi kudo yawe elemaba," chakundumchungaji echechira madende yavavi nakuja momunyi ongatunaji, ana kipande kyakundu, vana vaisraeli chakundu vapeechirwa vaja valaode kuja samaria, anduamu na mbembe yelajia, ana mbembe ya ulii,"¹³Adanyenyi ikusudi Jauye ya numba ya Yakobo-kundi kudo yawe eleamba makilunga Ojeshi. ¹⁴Kokitevi omfuri naunyi ngelenyamava sambii saizraeli , na nakavi ngapesinyamara mazabahu sabeseli mbembe samasabahu sipetemwa anaigwa wanda.¹⁵Ngapenyamara numba yambeonyi anduamu anumba ya havi. Numba sambembe sipesijia-kundikudo yawe eleamba.

Chapter 4

¹Kiichwenyi kidedo, inywe Ng'umbe Obashani, inywe mkeri ipo ifumbuni Ja samaria, ivo mke varamisa valaode nainywe mnavaponda vaja vuri, inywe movavia vaumesanu," Vaendienyi shenywa." ²Mundumi yawe nyeleapa koutukufu wake," Lambwa , siku sikenecha kwanu komfuri andu apevasemberenyi koo Nduana, na Mwisho n Ndoana segheria makunga.³Mpefuma iidya andu kulesanyiwa kujaa Ng'andenyi samuri kokila umu wanu elesambuka umu koo umu iidya ivo, na mpejikumba mbele ya Harmoni. Kudo nyikudo eleamba yawe."⁴Dambukenyi Beseli na unyamari, na kileadi mdoongerija sambi, endenyi sabihu sanu kila kitalang'a Zaka sanu koo baada ya siku y karadu. ⁵Funenyi zabihu sa shukurani anduamu na mkate; Tangasa sadaka sahiarii, vatangasieni, kokitwi iki nyikyo nyakikundie, inywe vadu vaisiraeli-kudi nyikyo eleamba mundumi yawe.⁶Nganavaningia ucha oshidedo ko muri wanu nepunguka na mkate ko andu neadu sase. Bado mleuyapo kokwakudi kudo yawe eleamba. ⁷Kavi ngeletiricha mbua ifuma kwanu komfuri bado kovekeri na mori iradu koo mavuno. Ngauta ikave uye ya muri, nauta ilakave komuri ungi. Kibarandu kimu Ryawanda Kilekulora, na kibarandu kingi kya nchii kikeri kilekulrapo kurekeri kuomie.⁸Navaletengeta muri nyiivi ana ivaradu idambuka muri ungi koo koinywa mvinga, Lakini nama valendaponama valenghujiapo inyii-eleamba yawe . ⁹Ngavakava ko nduari ineuta Nyipaa. ofojee Obustani, mideme yanu ya mizabibu, shidi shanu, na mizeutini-shipeteketea yoose nama mlenginghujiapo kudi udo yawe eleamba.¹⁰Ngaduma Nduari kwanu chakundu ipo misiri. Ngavaagha vana vanu koipnga, ekudika itiko Janu, neuta idaha Oukambi sanu na iingiya mbuenyi sanu. nama mlengighujiapo inyipo-kundi kudo eleamba yawe. ¹¹Ngeleagha muri wanu chakundu mfari Omakilunga alenyamara Sodoma na gmora. Mlwa cha kiliko kileteshwa ifuma kuja modonyi. nama mlengighuijiapo-eleamba yawe.¹²Koikye Ngapuita kido Rivichwa kwake, Israeli, Nakokievi ngapeuta kido kivichwa kwake, kulambwe ikojana na makilunga, Israeli;! ¹³Koikyo Lambwa,echetobira ifumbu mli ncho nacho icheshumba orukuta, nyechemanya mawaso vamwanadamu, Nyeuta kitalang'a kuwa kioo uye na dumenyi yawe Makilunga Ojeshi, nyijo irina Jake.

Chapter 5

¹Adanyeshi kidedo ikii ekeneongwa chakundu isononeka uye yanu numba ya Israeli. ²Bikira oisvaieli nyalengwa; apeteshikapo; nyeletoroka konchi yake, kuvode mundu omteshwapo.³Kudo nyikyo yawe eleamba: Muri ulefuma njaa koelfu vapesinghaka mia, navaj valeida njaa mia vapebaki ikuni vamali vamali yanumba ya Isaraeli."⁴Nyikyo kudo yawe eleamba konumba ya Israeli: mshinghenyi maana mpedanya! ⁵Mlamshinghe beseli; nama iingi Giliadi; mlasafiri waiiidambuka baisheba. Kokitevi Gileadi vapedambuka kipungoni Loii, na beseli ipevo kidogo.⁶Mlavadie yawe mpeishi, ana kupeaka chamodo ipo numbenyi ya Yusufu. Ngapenyamava, nama kipekojwa kindogo na mundu ata umu aperumisha kobeseli. ⁷Vaja vadu vakenghalusa Loii koiva uchungu na iduja Loi ya wanda!⁸Makilunga eleshumba pleidezi na Orioni; Nyaghalusa momaiva kitalanga; nyecheuta siku kava moma na kio naedekira muringa ukusalalie; icho nyelekumbia uye ouso odunia. yawe nyijio ivinaJake. ⁹Icho nyecheeda unyamari omovinyia uye ya vaode hodari ili vanyamave uchee uye ya Ngoma.¹⁰Vakere muilushia vaja vakemulasha koo kondo kya muri nave iilusha munu navo icho vadede Loii. ¹¹Kokitwi mkenemvada wanda mundu alaode neiirya shindo shake shagano ifuma kwake-kundu vashumba nimba samagha vaja velechongwa, mpedamiapo konumba. ilevaovokienyi na mideme ya mizabibu, nama mpengwapo gwari wakepo.¹²Kokitwi ngaichi kindo kinga mushiede na shamakosa vafoje na jinsi sambi sija sivekeri ndue -vaja mkeneva onea vaichi Loii, ivienyi rushwa, navedamada vaja vauri koo kido kya muri. ¹³Koikyo kila mundu aode busavaa opevova sau chakundu mfuri icho, kokitevi nyimfuvi ounyamari.¹⁴Shinghenyi shicha na vichwapo, kee mdime idanya . iuyo yawe, makilunga ojeshi, opeva nainywe tayari, chakudu akeriongwa nyicho. ¹⁵Sau unyamavi imavisha Loii kolango Jamuri. edambuka yawe, Makilunga Ojeshi, apevautia shija shisighakie.¹⁶Koikyo, kudo nyi kudi yawe aamba, makilunga ojeshi, munduni, kupeva na isononeka ipo mirabenyi yoose navapendeda ipo mirinyi yoose; lambwa lambwa. Vapendikiriva vaja vedema vasononeke navaja vaode oru vefungha vachesononeka. ¹⁷Komindeme yose ya mizabibu kupeva neifugha, kokitevi ngapeida katikati yavo, aomba yawe.¹⁸Lambwa inywe mukeretamani mfuri oyawe ngiki mkerekunda ipwa moma nkyo kupengaapo. ¹⁹Chakundu mundu anedinya ngatunyi anekojana nayo na dubu, ana nyeleingia konumbenyi naidera ipo Ng'andenyi na kaimandwa na Njoka. ²⁰Je mfuri ya yawe nyipwa moma na kupeng'aa? uononeka ana naivovokiwa.²¹Nganeilusha, na nganesimena ndima sanu, Nganesilushia mikutan yanu ya dini. ²²Atakoja mkevingifunia sadaka senyamara na sadaka sa muchu, Ngapesiadijapo nama ngapesilambwapo ipo sadakenyi saushirika ovanyama uanuhie.²³Ngisemberi olodo saimba Jan. Ngapesiadanya sauti sanu sha shimbi. ²⁴Badala yakelee, tienyi imanyo isoke chakundu mringa na imanya mkondoo chakundu unetirika siku sose.²⁵Mlengiendie zabihu na sadaka senyamava orikenyi Jangwenyi koo muda omiaka arobaini? ²⁶Mpe mtuhwa sikusichakundu mdue wanu, nakiuni, na ng'eng'eri shaniungu amu mleuta kokitevi kyanu muvenyi.²⁷Koikyo Ngapevasamirenyi upande okavi odameski," eleambayawe,amu koirina Jake makilunga ojeshi.

Chapter 6

¹Lambwa vaja chakundu mkereuta kasayuni, nakovaja valaode sambi ko nchii ya ifumbunyi Ja samaria, vadu vaichii hevi mataifa, konumba ya isreli ikinecha koajili ya msaada!. ²Vadue vanu vakerideda, ida dambuka kalne na mlambwe, ifumipo dambukenyi mpaka ttamathi, muri mudue; nakudo dambukeni wanda na hata Gathi ya wapelestina navo nyisandu vecha kuliko mudue wanu? Je kwani kuode mrasa mudue kuliko mvasa wanu³Lambwa wavo vaja vekeridera siku ya majangaa neiuta udue koo kinyume yeria kufui. ⁴Valelaa uye yashitanda ya mbavinyi na kuvedeja ana itotonauye ya shindo shavo.Vakaja, vana vaimondo ifuma veuya na Ngache ifuma iposhi.⁵Vakereriimba Nyimbo sakitomodye ipo mzikinyi okinubi; vakeri shishumba iposhi shombonyi chakundu daudi. ⁶Vakerinywa gwari ifuma kurambonyi naekushia mafuda vavenyi komafuda vedahia, nama vakerisononekapo uye ya yateseka ko Yusufu.⁷Kudo lwaha vapedambuka kipungonyi anduamu na vapungiwa vakuvoka, na olodo savo wo valesanja sipuda. ⁸Inyi muduni yawe Ngeleapa koo Ngoo na moo yakwa kundi nyikudo mundumi yawe eleamba, Makilunga ojeshi, na nyaleona fahari na Yakobo; Ngachukia muri wake. Koikyo Ngapefuna icho muri umu anduamu na yoose shivekeripo."⁹Kupechwa iuswa chakundu kuvepa uanghomi ikumi velerighaka ipo numbenyi imu, vapepa. ¹⁰Kokitevi mnduodu omundu ichoo andupecha icheiria Osesesavo-uja elevakova baadayende mundu apie konumbakoja vapededa komundu onumbenyi," kodepo mundu akevenaigwepo? kuda chaigwa apededa, waii. nacho apeamba, damia sau, kokitwi jijiuripo irina Jayawe.¹¹Lambwa yawe apefuna kidedo, na numba nduwe ipekariwa ive shipandeshipande, na numba njinina ipebarika.¹²Je itiko vapedicha ya kiruru kya maghonyi? Je inundu apedena ipoo na ipo ngomenyi? nacho eleghalusa haki kuwa sumu na ndunda ya Loii ipeva Isakije. ¹³Nyinywe mneorokiwa uye ya Debari echededa, Je Jileiriapo Karnaimu kopiya sake amonyii?¹⁴Nakudo Lambwa, napetashwa uye yanu ya urikaa, numba ya Israeli-kundi nyikudo acheamba mundumi yawe, Makilunga ojeshi apeasumba inywe ifuma Lebo hamasi na hata nakijito kya haraba."

Chapter 7

¹Kudi kudo icho mundumi yawe alijilora. Lambwa nyuleshumba ikundi jidue la njghe komfuri ofuma Kombeu na, Labwa , nyivekeri nyi mbeu ya mwisho osambwaya mudue. ²Mfuri elemarija ijaa mbogha mbogha sawada, nakavi ngadeda mundumi yaw, Tafadhali ngisamehi, na Yakobo nyapedamya? kokitvi icho nyi mnina munu. ³Yawe kanenera konyashi koajli yaiki. Ipefumiapo, kaamba.⁴Kundi kudo icho mundumi yawe chakundu elengilora: Lambwa mundumi yawe eledikiri uye ya modo ohukunu. nacho ukaona mnu, kilindinyi kyawanda kyaorikenyi naifunda iteketeza wanda pia. ⁵Lakini Nngaamba mundumi yawe rija ulambwe; Yakobo kuda apendamya? kokitwi icho nyimmina kovose. ⁶Yawe kalegha kousiana na ikyo, iki kipefumiapo, kaamba mundumi yawe.⁷Hivi nyikudo icho yawe chakundu elengilora: Lambwa mudumi nyelumka karibu na ng'andeyi na uzi otimisa kwenye moko vake. ⁸Yawe kangivia, ukeriona kiki? Ngaamba, uzi otimazi anduaja kovandu vakwa Israeli. Ngapevanyamavapo.⁹Andu pauye koisaka kupenyamarwa, kucha popatakatifu koisraeli kupenyamarika, nakupeteshuka uye ya numba ya yehoroboamu koipanga.¹⁰Na anazia, kouja mdue obeseli, kaduma mwadumwako yoroboamu mudue oisraeli: Amosi eleuta kido dhidi yapo na konumba ya Israeli. Urika ana nchii upedimapo ibeba olongho" iva vose. ¹¹Kokitevi kudo kudi echeamba Amosi yaroboamu apepa koo ipanga, na Israeli apedambuka kipungonyi nchi yaake.¹²Amazia kambia amosi, Mwolashi, dambka, kambia ighujie inchii ya Yuda, na iho uende mkate ukutabivi. ¹³Na ulalashe kavi gwai ihaa bethelenyi, kokitwi popatakifu komudue onumba ya kifalme oumngi.¹⁴Amosi kambia amaziana,inyi mwonajipo wala Omwonajipo inyi mwolwsha omifuga, na eringa mikuu. ¹⁵Na yawe kaangiria ifuma iombia mifungo na ingivia lambuk, Ndelashia kovandu vakwa Israeli.¹⁶Lwaha ichwa kidedo kyayowe. ingwe ukenededa, ulalashe uye ya Israelipo na ulaongwe uye ya numba yaisaka. ¹⁷Koikyo yawe aleamba mkapo wapo apewa malaya ko muvinyi vana vanghomi na vasichana sapo vapegwa koipanga nchii yapo ipepimwa na ivava; upepa kochii inyamarikie, na Israeli na Loii ipedambuka ifuma nchii yake.

Chapter 8

¹Hiki nyiko mundumi yawe elengilora. Lambwa, Kikapu kya ndunda ya hari! ²Kaamba," Nyukenaona kiki, Amosi?" kadeda," kikapu kya nunda ya havi" na kangivia," Mwisho umeshika ko vandu vakwa Israeli; ngapevaumizatenapo. ³Shimbo shaipo kanipeva shefunga. Komfuri ichoicho kudo eleamba mundumi yawe. Shibuhie shipeva shefoje, ko kila andu vapeshikumba kowova!"⁴Adanyenyi ikii inwe mchevada valashiode nawasembera komasikini onchi. ⁵Wakamba, komfuri omori muhia andu upesijia, kudo Jipdima ishaa mazao kavi? komfuri siku ya sabado andu iperia, ili kee jikumbe ngano? Jipeuta kipimo kinina naiongerijia bei, Jelemba komizani selemba. ⁶Kundi nyikudo jinedima ikumba ngano mbichwa, iura ufukara kohela, na fukara alaode hela kijozi imu ya kubadhi ."⁷Yawe eleapa koujuiaji oyakobo, Loi ngapedimapo ivamapo uya wavo umu. ⁸Na orika lapededemapo kokitevi ikii, na kila umu apebaki isononeka? ishi shose shipeteshka chakundu dahu na Naili nayo ipehangaika uye na ikumbwa kavi, chakundu dahu ya Misiri.⁹Kupecha siku ikiyo-kipwa mfuri omsanyenaji. NapesighalusaNdima sanu sie isononeka na shimbo shanu sose swe nyivijua. ngapevautia voose varavike nguvo samagunia na kipara kyauye kyando. ¹⁰Ngapeuta ishi cha isononeka, ko mwana opekee. na mfuri oumiswako mwisho wake.¹¹Lambwa, siku sikenecha-aambamundumi yawe-komfuri ngapeende njaa ko orikaa, chinjaa ya mkatepo, namanyoda ya mringapo ila kundanya shidedo shayawe. ¹²Vapetangatangaifuma komringa ukusalalie na hata kompanga mringaribi ivadia kidedo kya yawe, nama vapepetapo.¹³Komfuri ichovajii vechaa na vanghoni vapeoma koajili ya njaa. ¹⁴Vaja vecheapa kosambi ya samaria vapegwa na vapeteshuka kovi."

Chapter 9

¹Ngalemuona munchumi nyaimkanie kufui na mazabaunyi, na kaamba, shikave mido ya nguzo Ritevi Romsingi usinjike shidose shibarandu shibarandu uye ya mido yavose, nainyi Ngapemuangha koupanga omwisho wavo. Kuode nama naomupo wavo apedimapo idicha, kuode nama naomu wavopo apedich. ²Nakojeapekula ko sheoli, nakuode koko kokwa upeveiria. Nakoja vapedoja ue idambka Ruwea, ipo ngapeavaurigha wanda.³Navakakurika uye ya karimeli, ngapevashigha Roipo naevaivia, navakakurika ipo shilindinyi sha mringenyi ukuslslie Ngalava, Lambwe ngapemduma njoka, na vapeimadwa. ⁴Nakoja vapendambuka ipo kipungonyi, vapeadwa navanyamavi wavo bel yavo, Ngapeduma ipanga ipo na upevaangha.Ngapelambwa na meso vakwauye yavo kovavichwa na chikouchapo."⁵Mundumi makiungaojeshi nchoapediya orika na, vasijia, vose valakeri ipo vapesononeka; shoose shipeteshka chakundu dahu, ipetitia kavi chakundu dahu ya Misiri. ⁶Icho nyicho echeshishumba numbaake ruweu, naesivooka kubayake uye ya orikenyi icho nyauri mringa ukusalalie, naivabuswa usonyi ourikinyi, yawe nchoo Irina Jake.⁷Inywe chakundu uandu vakusi vakwa, vana vaisraeli? kudi kudo yawe eleamba ngelevadosiria Israeli ifuma nchii ya Misiri, waja valasinuwa ifuma krete, na vashami ifuma kiri? ⁸Lambwa meso vamundumi yawe vakeri uye ya mudue aode sambii, nangapeunyamara ifuma ipo usonyi ourikenyi, kulavekeri nganyamarapo nama numba ya Yakobo -kudi kudo yawe aamba.⁹Lambwa, ngapeamuru, nangapeiba numba ya Israeli anduamu koo nama kuode nachembepo ya nagano ipo ungonyi, kudo nama kuode nachembepo ya inghoo ipegwa ipo wandenyi. ¹⁰Veja vecheongwa; maifu upekumbiwapo ana ikojana naise;¹¹RoRyeri Ryo ngapeteshwa hema ya Daudi ivekeri imegwa, napunga maramba vake. Ngapeteshwa magofu vake, na ishumba kavi chakundu komfuri okala, ¹²Vatawale shija shilebaki sha Edoma, na mataifa voose amu ivo valedikiruwa Jakwa-kudi kudo yawe eleamba-auta iva.¹³Lambwa, siku sipecha-kudi kudo yawe eleamba komfuri modema apemuida movuna, na esesivada zabihu apemningia icho echevajaa mbeu. Mafumbu vasemberuwa gwari ulodie, na mafumbu yoose ipebubujika nayo.¹⁴Ngapevaurigha ifuma kipungonyi vandu akwa Israeli.Vapeshumba magofu ya miri na Idanya ipo, vapedoja bustanini za mizabibu na inwari, na vapeuta bustani neijaa mandunda yavo. ¹⁵Ngapedoja mapaka ipo nchinyi yavo, na vapeghulwa kavi ifuma ipo orikenyi ko ngalevaningia," aamba yawe makilunga wapo.

Obadiah

Chapter 1

¹Ndoswa za Obadia, ko mundumi makilunga kaamba kudi uye ya edomu dileichwa kee ifuma ko mundumi. na msongora amedamwa gholosi ya isanga, akenaamba, kurenyi! Dikure kiteve kiyake ko ukiva! ²Lambwa gapevaghalusa vave varuna ghalosi ya isanga mpemenika munu.³Kisununu kiya ngoo kimekulemba igwe, igwe icho ukeri makaburinyi, vya, maimba, katika numba yapo ya uye; akenadeda nganyi yapo, Nyuga apedima giteshwa inyi gwanda? ⁴Kake ukenaimukana uye cha mtonyi na singi yapo kichiderua ngholosi ya ngengeri, gapekuimukia gwanda ifuma gwandwa ifuma ipo., akenaamba Yahweh.⁵Cha vaivi velecha kwapo, itkava vaivi vevekucheja kiyo (chakundu uvetemiwa kwacha!) vedima iva shishikie? kakoja usangirie zabibu vevekucheja, vevetija mafuno? ⁶Chakundu Esau amekangwa, na shichao shake shiverikiwa shiderijwa nja!⁷Vandu vose vaa ushirikiano wavo uakadida mada nja ya mpaka murasenyi. Vandu vekeri na ucha kimu naingwe vamekulemba, na ikulema. Vaja vakenaja ibofulo vakeri vamedera mutengo gwande yapo. Kuonde imanya osesenyi iwapo. ⁸Loi! geledima mfuru icho, akenaamba mundumu, ingwanga vandu vaode ikusara ifuma Edomu na imanya ifumambu o Esau? ⁹Mashujaa vakeri vapeanangaika. Temeni, kinesa kila mundu ndevikiwa kwacha ifuma ifumpu ja Esau ko ivaanga.¹⁰Ko kitevi kia ukaritili uleutwa ko vanduanu vapo Yakobo. upeshikijwa na sonu, naingwe upetemiwa kwacha oshangunyi. ¹¹Fuumja uvekeri uimukie, furu uangenu veleria mali zake, na veletarama vang'enu ifuma mongo wake, na ikava kura ko Yerusalemu, igwe uvekeri chauwekeri" kimu na vo.¹²Kake ulangorokiwa mfuru o munduanu, mfuru o kipu kiake, nama ulaghorokiwa uye ya vandu vya Yuda mufuru o unyamari waco; mulakwimate mfuru o ukiva wavo. ¹³Ulaingie mongo o vandu vakwa mfuru o kipu kivo; ulaghorokiwa uye ya ukivya wavyo mfuruja o kipu kivo nama muladeke omaso lwavo muruja o unyamari wavo. ¹⁴Ulaimuke njia ya panda, kinesa ivanesekia kwacha vakimbizi vake na ulavafune vaasirika vake mfuru o ukiva.¹⁵Ko amu mfuru o mundumi ukeri kufui na isanga joze. Chakundu kileutika, kipeutika kwavo; irunda japo shipeuya ya mundo wapo kumonyi. ¹⁶Ko kija mulenywa katika ifumbu jakwa jiele, nyikudo masanga vapenywa muru yose, vapenywa na imera na kivya kuude kee vevekeripo cheepo.¹⁷Kake katika ifumbu sayuni kupeva na vaja veleokoka na vapeva vaele; na numba ya Yakobo vapeitorie zavo. ¹⁸Numba ya Yakobo ipeva modo, an numba ya usufu nyi mwaji o modo, na numba ya Esau ipewa mashako vaomie,navo vapevakora, na ivamarija kupewada na vasirika ko numba Esau, ko mekkoja mdumi amededa.¹⁹Vose ifuma negebu vapeitori mifupuja Esau na vaja vya shepela veitorie orika lo vavilisti. Vavo vapeitorie orika lo Efuraimu na Orika lo samaria na Benjameni apeitorie Gileadi;²⁰Velesamija vya ijeshi jaa vyanda vya Israeli vyapeitorie orika lo kaanani mpaka sarepta. Velesamija vya Yerusalem. ²¹Vyakeri Sefaradi, vya peitorue miri ya vegebu. Vekira vyapeenda mpaka uye ya ifumbu sayuni iitorie orika shifumbu sha Esau, na umangi upevya ko mdumi.

Jonah

Chapter 1

¹Nuicho kidedo kya Mndumi kile mcheja Yona mwana o Amittai, kikambia, ²"Imuka uende Ninawi, mri mdue unde kawa ole, kitewi kya unyamari uwauwo kyamunyi kyakwa." ³Kake Yona kakure ekambia kafuma kyamunyi kya Mndumi naienda Tarshishi: kasoka mpaka Yafa nacha kaona melikebu ikieenda Tarshishi. Koikyo kaliha nauli kadoja melikebu akineenda Tarshishi; kwacha na Yahwe.⁴Kake Mndumi kaduma orukuta mdue wuye bahari, kukawa na orukuta wuye ya bahari. I ho kufui kukawonwa cha meli iwuri na funjika. ⁵Warundi uwa bahari uwaleoghwa mnu ba ko kila mndu alemfurighia Makilunga oake amonyi. Wakakumba milagho baharinyi iwekeri ewekeri nasoka iha kiwari kya numbanyi melikebunyi, nacho nyeuwelee madionyi.⁶I ho nahoza kawadia kambia, "ngiki ulee? Tukwa! undemterevwa Makilunga owapo! kinesa Makilunga owapo apedimanya na jipedekapo" ⁷Wose wakawiana, "njonyi jikawe kura matika jimanye nyicho kiterwi unyamari ichu ujiwode.⁸Iho wakambia Yona, "Jivwie nyiunga kitevi kya unyamari ichu ujiwode. Nyi uchiurunda uya uki, na nguku ofuma? Orika lunga, na nyi mbari ujiki ofuma?" ⁹Yona kawawia, inyi nyi Mhebrania; naiinyi ngake muoghwa Mndumi, Makilunga o ruweu, alerundia bahari na orika. ¹⁰Nyiho wandu wakaoghwa, wakambia Yona nyi kindo kiki ulekiuta? Ami wandu walemauya ke nyakine dicha kyamunyi kya Mndumi, kitewi nyalekoja amevwawia.¹¹Nyiho wakambia Yona, Jikuutie kiki matika bahari iwowe? ko- kitewi bahari yake imenyamarika koro -koro. ¹²Yona, kawawia, "ngiwadenyi mungikumbe baharinyi; Ade bahari ipewowa kitewi kyanu, amu ngaichi kitwi kyakwa, ¹³Hata kudo wandu wakoburwa makasia ifuma nja kake waledima uta kudopo amu bahari imenyamarika.¹⁴Iho wakamterevwa Mundumi wakambia, jakuterevwao, Mndumi jakuterewa, uladimarije kitewi kya mndu chu; uladiwikye kitewonyi kya kipu kyake, amu iwe, Mndumi, uleuta chandu uwekundye. ¹⁵Wa kamwirya Yona wakamkumba baharinyi, na bahari ikada nyamarika, ¹⁶Nyiho wandu wa kamwoghwa Mndumi ninu. Wakamfunia Mndumi sabihu na idera nasiri.¹⁷Na Mndumi ekeri amemteng'eserya Yona ikunga jidue jemmera, na Yona nyewekeri nduunyi ko ikungamkono iradu na shio shiradu.

Chapter 2

¹ade Yona kamterevwa Mndumi Makilunga oake ifuma ndenyi ko ikunga kaamba, Ngamdikira Mndumi kitevwi kya ngulati yakwa nacho kangitalwa ifuma ndenyi ko warimu ngalefugha ko ukivwa! Nyuleiichwa iru jjwakwa. ²Nyulengikumba nduvwenyi, mmbenyi ko ngoo ya bahari mrimga ungitengetye; marindi wapo na gharika waleida waye yakwa.³Ngaamba, ngadichirwa kyamunyi kya meso wapo; kake ngapetambwa kawi hekalu japojiele. ⁴Mringa nyulengishikija ingitengeta kufui na njingo yakwa; nduvwa nyilengitenga; pinya sikaruvija mdo okwa.⁵Ngaenda wanda ya ifumbu; orika na shido shake shikapungwa waye yakwa ndarasi. kake iwe uteteshwa moo okwa irungunyi, Mndumi; Makilunga okwa. ⁶Kigheri ngoo yakwa ileada mkumango, ngamdikira Mndumi; nyiho kiterewo kyakwa kilekucheja, nyiho kiterewo kyakwa kilekucheja, hekalunyi japo jiele.⁷Wose waja wachiimukya warimu kila inyarye vwechilegha uele iwo wawenyi. ⁸Kake inyi ngapekushijia komiru ja kaho; ngapesisa shose ngaleapa. Ikirwa ifuma ko Mndumi.⁹¹⁰Ade Mndumi, kadeda na ikunga, kamdaika Yona wuye ya orika.

Chapter 3

¹Kidedo kya Mndumi kikamcheja Yona mara kaawi, kikaamba, ²"Kure uende Ninawi mri uja mdue, na undeikimbia chandu ngapekutanawa. ³Nyiho andu Yona alekure kaenda Ninawi ko nganyi ya kidedo kya Mndumi. amu Ninawi nyi uwekeri mri mdue munu, Nyi kyaro kya mkono iradu.⁴Yona kawoka ingia mrinyi na baada ya mkono umu, kakawa ole, kaamba, "Andu a mkono makumi wana Ninawi ipedeswadeswa". ⁵Wandu wa Ninawi wakamwichwa Makilunga na ikawa ole ipunga. Woose wakarara seri sa magunia fuma mdue na mnina.⁶Mowinyi kido kikamshikya Mangi o. Ninawi kaimukana kitirinyi kyake kya umangi,kafua seri, karara magunia, kadamija maifu uwa riko. ⁷Kafuna ole, "mri o Ninawi, ko uirori o Mangi na wadue wake, mlaidikije mundu, ng'umbe nama indiki walasaje kyokyose. Walaje walauywe mringa.⁸Kake wandu na nyamanda washikijwa na magunia na wafughe ko olodo ko Makilunga. Ko kila mndu na ghaluke made nyirori sake mbichwa na ifuma unyamarinyi ukeri mawokonyi. ⁹Ngacho aichi? Makilunga apedinia ighuria na ighalusa shisaro shake na ida nyashi sake jilachedekadeka,¹⁰Makilunga kaoma shija waleshiuta, wakada nyirori sawo mbichwa, Ko - ikyo Makilunga aleilacha shisaro shake sha talahi awawije ewawatia nacho aleuta sepo.

Chapter 4

¹Kake ili nyalenyashikwa Yona kailusha. ²Iho Yona kamterewa Mndumi kaamba, Ee Mndumi, ishi nyi shija ngaleshideda kigheri kija ngalewuja orikenyi lokwa? Nyikyo kitevwi ngaleuta movwinyi na igheresha ikambia Tarshishi kitevwi ngalemanya ke iwe nyi Makilunga uwode mbora, makene, chiude nyashi, uwidikije ufojie, na imduja shiwichwa. ³"Ko - ikyo lwaha, Mndumi, ngakuterevwa, ungifune moo okwa, amu nyi kicha kokwa ipa kuliko ngadamya"⁴⁵Mndumi kaamba, ngesa, nyi kicha ilusha." Ade Yona kakwure mjini kandedamia kiwori kya ruwa jifuma napo. Ipo nyashumba mri na indedamia wand ya kirinje nadime ona kuda upewa,⁶Mndumi Makilunga, aleteng'esera kidi na ilesha wuye ya Yona matika nawe kirinje kya mundo oake isosa ukiwa wake. Yona uyewewode sia ndue kitevwi kya kidi. ⁷Kake Makilunga nyalebrija ishinu aghera kitang'a. Nyalesamija kidi kyo na kidi kikanyamarika.⁸Kukawa kigheri kya mbari na kitalanga kukatambaluka. Makilunga kateng'esera oruka ludue o mashariki.Ade, mbari ukamkawa mdoonyi o Yana kawa. Ade Yona kakunda nape, kakuwesera, "nyi kicha ngipe ngipe kuliko idamwa. ⁹Makilunga kambia Yona, "ngesa iwe nyi kicha iwanda nyashi wuye y akidi? Yona kaamba, Nyi kicha iwada uyashi hata ngapa.¹⁰Mndumi kaamba, uwadia makene kidi, ulalekutia uya na kilelehapo. Nyiufuma kio na ipa kio. ¹¹Ko- ikyo inyi kilengitewye makene Ninawi, mri mdue, uwode wandu makumi na wawi elfu walaichi tangalata ya kuoko ko kujo kwavwo na kusomo, nna ngumbe sifojie?

Micah

Chapter 1

¹Iki nyi kidedo kya Yahwe kilecha ko Mika mmorashti ko mifuri ya Yotahamu, Ahazi, na Hezekea. Mangi O Yuda, kidedo kija alekiona kyehusiana na samaria a Yerusalem.²Adanyenyi, inyiwe vandu vase. Adanyenyi, Orika, na shose shikeri iposhi Orikenyi;, Tijenyi Yahwe nashuhudiwa kuliko iniwe, mndumi ifuma hekalunyi jake iiele. ³Lambwa, Yahwe nyanacha afuma andu kwake; nyapesoka guanda naivada andu ko uye ina Orikenyi. ⁴Mafumbu vapeyeyuka guada yake; mabonde vapebarika shipande shipande cha muha ukeri madonyi, cha muringa obusuka guada ibingirikye.⁵Ishi shoose ko kitevi O Yakobo, na kukitevi sambi sa numba ya Israeli, Ale kitevi kiki kya unyamari O Yakobo? Ale nyivekeri samaria? Ale kitevi kiki kya ondu ko uye ko Yuda? Ale ivekeri Yerusa mupo?⁶Ngapeutia samaria Irungu ja unyamari O mdeme, cha andu kovaja mizabibu. Ngapeburuamagho va numba aake ngivakumbe ilotonyi; Ngapeshukwa misingi aake. ⁷Sanamu sake sose se bacha sipebarua barua shipande; sawadi sake sose sipekoruwa modo, ko kitevi sawadi sake sa nongo nyalesisangiria⁸Ko kitevi kyo ngapefugha na iombolesa ngapedambuka kilagha na ngapeombolesa cha ngughuma. ⁹Amna kidonda kyake kipechihapo, Am kimeshik ko Yuda Imeshika mongo o vandu mpaka Yerusalem. ¹⁰Mlatije mlavavia shehusu Gathi; mlafghe see. Kitevi Bethi leafra ngapebingirisa ngimonyi maifunyi.¹¹Idenyi kufui na, kilirinyi kya shafiria, na Orikenyi lo sonukanyi ko zaanani vapefuma injapo. Maombolezo va Beth Ezeli ko kitevi kye ringa vameiriwa. ¹²Ko kitevi vaja vechedamia Marothi vecheogwa kidedo kiorokye kokitevi kye Ogua, kokitevi kya kipu kilefumia ko Yahwe na mufui miongo ya Yerusalem.¹³Vapungenyi kilinga Farasi vaburue igari ja farasi, maokoonyi va Lakishi. Igwe Lakishi, nyukeri kuvoka nyo sambi ko binti Sayuni, ko makosa va Israeli valeoneka nia kwapo. ¹⁴Ko kudo nyupeinengia sawadi ye kusama moreshethi Gath; muri O Akzibu nyupefunja ngoo va mangi va Israeli.¹⁵Kavi nyapeende ishinda kwapo, Kanyi ko maresha; ucha O Israeli nyupecha Adulamu. ¹⁶Dumbua kipara kyapo dumbwa na mbii sapo ko ajiliya vana ukevorokiwa navo. uta kipara kyapo kumonyi cha mtonyi, ko kitevi kya vana vapo vaja vapedambuka utumwenyi ifuma kwapo.

Chapter 2

¹Ng'o ko vaja vanakusara mavichwa, ko vaja vanasaria uliavo ko iuta mavichwa. Ko kitalang'a vanauta k kitevi vaode Oruu. ²Vakenakunda mideme nainenera; vakenalanga numba na isiiria. Vake sulumu mndu na numba aake. Mndu na Omaso lwake.³Ko ikyo Yahwe nyaleamba kee, Lambwa kufui ngapeende ijanga iho mbarinyiyo. Andumlapefuna njingo sanu nama peanga ko kisununupo, Am kupeva kigheri kya mesa. ⁴Ko mfuri icho vasema vapo vapeimba kimbo kyekulangwa igwe, na iombolesa ko maombolezo va husuni. Vapeimba, "Isee Vaisraeli ileaghua chee, Yahwe nyapeghalusa kiongo kya vandu vakwa. Aluaha nyapesembera kuda ifuma kokwa? vapenengua mideme yedu muidese. ⁵Ko ikyo vandu mkuvode mpeva na ishaopo ko ilesana kiono ko kura mkutanonye O Yahwepo.⁶"Mlairoto vakededa."Vapeiroto ko ishi shautikapo; ko ikyo ilumiwa jipechapo, ⁷Ale najipededwa Loi, numba ya Yakobo, ko ngoo ya Yahwe? Ishi na shirundo shake Loi? shidedo shakwa shigh orokiye ko kila mdu uja akedambuka ko uchapo? ⁸Ko iha kufui vandu vakwa vaekure ko mvichwa. mlefuna ikoti, nguvo, ifuma ko vaja valeida valalededwa, ko kire maaskari valeuya ifuma sidenyi ko kija valekikusaravale uya mboha.⁹Mnava vaka ko vandu vakwa ifuma numbenyi ighorokye; mnairia mbora ifuma ko vanavavo vanina Looi. ¹⁰Imukanenyi na mdambuke; ko kwa iha nyindu kupeva na damiapo, ko kitevi kya unyari wake. Nyileaghuwa ikaghua chee. ¹¹Chakire mundu kaca kwanu k ng'oo ya vongo na ilemba na ideda, "Ngapeiroto kwanu ko guari na guari uvavie," kee . navedima kusara koo nabii ko ajili ya vandu vaa.¹²Ngapevaende vose anduam, Yakobo, Loi ngapevasangiria matasa va Israeli. Ngapevaende vose anduam cha mamondo vakeri motatenyi, cha indiki ja nyama ndu jikeri batenyi. Kupeva Olodo ko kitevi kya vandu vofoje. ¹³Mndu uja apefunasiri nyaperugwa nj savo ko ajili yavo Yedambuka mesonyi vavo. Vamefunja idya mongo na ifuma nnjaa; Mangi nyapeidya mesonyi vavo:

Chapter 3

¹Ng'amba "adanyenyi luaha. ²Inywe mkeeja shicha na ikunda shivichwa, inywe mkerishinja njonyi savo, Njiosee savo ifuma mafuenyi vavo. ³Inywe mkeenaja njiosese sa vandu vakwa na ishinja njionyi savo, na ivatematema mafungu mafungu, chanyama nungunyi, chanyama safurienyi ndue.⁴Kake nainywe vaitorie mpefugha ko Yahwe, kakeape mjibunyipo. Nyaperika kyamu ifuma kwanu kokigheri kyo, ko kitevi mlenta shindo shivichwa."⁵Yahwe nyaleamba kee manabii vaja vechentia vandu vakwa ishinduwa," ko vaja vechi valishenyi vakenatangasa. Kupeva na ilele; kake ko vaja valachedere kindo mdonyi wavo. Vapazashida ko kitevi kyake. ⁶Ko ikyo, kipeva kio kwanu kilapeva na iloswa kwanu; kupeva moma ili mladime manya. Ruva jipeenda guanda uye ko manabii na mfuri icho mfuri icho kupeva moma uyeavo. ⁷Vaja vapeona vapodewa sonunyi, Vaanga vanga vapechanganyikiwa. Vose vapepu miomu yaavo, ko kilevi kuvoo de majibu kokwapo,"⁸Kake kokwa, ngaichunsiwa oruu ifuma ko ngoo ya Yahwe, na ngaichurie Loi na idima, Imbia Yakobo ikosajake na Israeli sambi sake.⁹¹⁰Lua adanyenyi ikii, Inywe shiongosi numba ya Yaboko, navaitorii va numba ya Israeli, Inywe vandu mkena chukia loii, na idesa kija kya loii. Mkeshumba Sayunu ko ndakame ya Yerusalem ko Uvichwa. ¹¹Shiongozi vanu vake nahukumu ko rushwa, makuhani vanu vakelesha ko kilembo lembo . Na manabii vanu vakeuta iroto javo ko hela. Hata kudo bado mpemtegemea Yahhwe ko ideda, " Yahwe nakeri anduam naise? kuode unyamari upecha kudupo." ko ketevi¹²Ko ikyo, ko kitevi kyanu, Sayuni nyi pedemwa cha mdeme, Yerusalem nyipeva irundo ja kifusi na kitimbiri kya hekalu kipeva cha kitimbiri kya msundunyi.

Chapter 4

¹Kake ko mfuri ja omwisho nyipecha kee ifumbu ja numba ya Yahwe nyipenderwa uye o shifumbu shingi. nyipeteshwa uye oshifumbu, na vndu vapemkunda.²njiorika sifoje sipendambuka, 'Nyjionyi jidambuke mlimanyi o Yahwe, Numbenyi ya Yahwe, numbenyi ya makilunga o Yakobo. Apejilosha njia sake. najipendambuka ko njia sake," kokuwa ifuma sayuni sheria ipefuma, nakidedo kya Yahwe ifuma Yerusalemu. ³Nyapehukumu anduam na vandu na iamua ihiana na njiorika sifoje sa kwacha . Vapeogwamapanga vavo valave plau na mapumu vavo iva shimundo she chudia. Orika Lupeteshwa ipang ko onka Lungipo, nama naitorie ko shida kavipo.⁴⁵Ngala aake, Vapedamia kila mndu guada ya mzabibu waake na guanda ya mtini waake. kuode mundu apenta vaogwepo. ko kuwa momu O Yahwe na majeshi vake umededa. Kokuwa vandu voose vapedambuka, kila ummu, ko rina j makilunga, kake isee jipedamuka ko rina ja Yahwe makilu nga odu ndarasi na ndamsi.⁶Ko mfuri icho, nyalededa Yahwe," ngapemsangirivaja vakelingila na Imsangiria ya uja aledichirwa uja aledichirwa, na vaja nalevatesaa. ⁷Ngape muurigha ja akitighila ko vaja valebaki, noja atekumbwa orikanyi Lughode na Inyi Yahwe ngapeitorie uyeavo kifumbunyi sayuni, Luaha na ndarasi. ⁸Cha kwapo mnara o saa ko ajili ya indiki, Ifumbu o binti sayuni o sayuni-apecha kwanu, Itorie janu ja kala jipeurighua, umangi uja ukenaitoriw na binti Yerulemu.⁹Luaha,, Ngiki unakava olodo ko iruu jidue? Nakuodemangi gholosi yanu? mwikimbi wapo nyalepa? Ngiki uchungu cha uja mndumuka akenakia? ¹⁰Ughodwa uchungu okia ili ukie binti sayuni, cha mndumuka aghode machungu. ko luacha upefuma inja ya muri, Idamia nidemenyi, naidambuka Babeli. Ipo Yahwe atakuoko iuma maokonyi va mesa.¹¹luaha jiorika sifoje sikusangi rie uye apo; vakededa; navikiwa uvichwa, meso vanu valaambue sayun. ¹²Nabii alededa," Vaichi kisarokya Yahwepo, namavaichi nipango waakepo koku wa vamevasangiria cha makanda kapura sakafunyi.¹³Yahwe kadeda; Ikana na umuirie binti sayuni ko kuwa ngapemfanya mbembe sake iva chuma, ngapeponda vandu va foje. Napedera wakfu uvichwa kokwa ngimonyi, Yhwe milki sake kokwa, mndumi o orika loose.

Chapter 5

¹Luaha njionyi anduam msitarinyi o kavana, mpuu o mkiva, maasikari vameutengeta muri, ko kipurandi vapemkana mlesani o Israeli osunyi.²Kake igwe Bethelehemu Efrata, hata kokira nyukeri munina gholosi ya Yuda, ifuma kwapo umuapeacha kokwa icheitorie Israeli, Nacho kuvoka kwa ke nyi ifuma kigheri kya kala, ifuma ndarasi. ³Ko ikyo makilunga apevanengia mwaya o icho akeri uchungunyi o fee mwana, na matasa va yanuavo vapevaghuja vana Israeli.⁴Nyapeimuka na iombia indiki jake ko Oruu Lo Yahwe, ko udue o usima o rina jake Yhwe makilunga waake. ⁵Vapebaki ko kuwa nyevekeri mashuhuri o mwisho Orika .Nyapeva na seko Yeda, kigheri Waashuru vapecha orikenyi lodu, kughari vakeneanga anga motatenyi Oduu, Naise jipekure uyee avo vachungaji saba na shiongosi nane va vandu.⁶Vaperinga Orika lo Ashuru ko mpanga, na Orika lo Nimrodi miongonyi yake. ⁷Matasa va Yakobo vapeva ko mbari sa vandu vafoje, cha jipefuma ko Yahwe, cha mbua ikeri marenyi, Nayo ipembedeja mundupo, na ipevedeja vana va vandupo,⁸Matasa va Yakobo vapewa gholosi maorika, Ngolosi ya vandu, cha nngatanyi gholosi ya indiki ja mamondo. Kigheri akeeda gholosi yavo, nyapevavada uyeavo na ivarandua radua shipand shipande, na kupeva na mundu o vakirap. ⁹Kuvoko kwapo kupeteshua dhidi ya vamesa vapo na nyupe vanyamara.¹⁰I pefumia muri icho," ¹¹Nyaledoda yahwe, kee ngapevan yamara farasi vapo ifuma gholosi yaanu na ngapevafu nja maghari van va farasi. ngapenyamara miri ya orikenyi kuapo na itengesha Origho luapo Luapo loose.¹²Ngapeunyamara Usavi oose mavokonyi vapo. Nakupeva na vaanga sapo. ¹³Ngapesinyamara sanam sapo sa makonyi na nguvo sa magho ifu gholosi yaapo. Petereva se ustadi O movoko vapopo. ¹⁴Ngapesihulwa ngoo sapo sa Ashera ifuma gholosi yaanu na nganyamara miri yaanu. ¹⁵Ngapelisha kisasi ko nyashi na Onyari uye uyee ya njirorika sose silaadanya".

Chapter 6

¹Luaha adanyenyi kija Yahwe akenakideda", Imuka na udede kesi yapo mbele ya shifumbu; tija shifumbu shichwa iruu japo, ²Adanyenyi madai va Yahwe, Inywe shifumbu, na inywe msingi ifumilifu ya Orika. Ko kuwa Yahwe kena rimija anduam na vandu vake, na nyapekavana na mabarasa uyee ya Israeli,"³Vandu vakwa ngikyo ngauta kwanu? ngamuningienyi molemwa mara kanga? shuhudienyi dhidi yakwa! ⁴Ko kwa ngalevaende ifuma Orika la msiri na ivaokoa ifuma numbenyi ya utumwa. Ngalemduma Musa Aruni na mariam kwapo. ⁵Vandu vakwa, kumbukenyi chakundu Balaki mangi O moabu aletunga, na chakundu Balam mwana O Beori alemjibu chakundu akeridambuka ifuma ko Gilgali, ko kudo nampedima imanya shiutio sha Loi sha Yahwe."⁶Aliaha? ngiende kiki ko Yahwe iho andu ngapedambuka ndemramia makilunga o uyee? luaha nngapedima icha kwake na sadaka se kora anduam na ngache siode mwaka umuu? ⁷Aluaha Yahwe napeghorokiwa na shiku sha mamondo va ghomi, ana shiku ikumi sha dhu sa mafunda? aluaha ngimune mwanakwa o kuvoka ko ajili ya ikosa jakwa, ana ituna ja Osese lokwa ko ajili ya sambi sakwa ngimonyi?? ⁸Nyalekuvia, mndu kija kikeri kicha, na kija kya Yahwe apekishigha kwapo: kyeuta Loi, ikunda ukarimu, idambuka ko uoloru anduam na makilunga wapo.⁹Iruu ja Yhwe janatangasa murinyi-hata Luah nganyi nyichekukiri rina japo," damia ayari ko msenge, na kooja aleidera. ¹⁰Kuvode omaso numbenyi sa vanyamari, na kipimo kya uongo ikyonyi nyashi mnu.¹¹Nanga dima ngikusa ko mduuja alaghode kinyamaro ko kipimo kya kilembo anduam na mfuko o kipimo kilembolembo? ¹²Vandu va Omaso vaichurie unyamari, numba savo siichurie uongo, na miomu iyavo nyichurie vongo na olumi luavo.¹³ko ikyo ngapekuva msenge upeumisa, ngapekufnya ismo ko kitevi sambi savo. ¹⁴Upeja kake upeighudapo, utupu wapo nyupebaki numbenyi yapo. nyupedera misigo yapo kwacha kake upedera, kija upekidera ngapeki ngakifuma ko ipanga. ¹⁵Nyupevaja kake upesambuapo; nyiupesangiria zeituni kake kupekushija mafuda; nyiupeshindika zabibu kake upenywa divaipo.¹⁶Kanuni sileleberwa na Omri siletunzwa, na matendo voose va numba ya Ahabu. Mkenadambuka ko ushauri wavo. Ko kudo ngapekufanya igwe, muri, isamo, na numba sapo kindo. kinyamarikie, na mpeiria kimeno kya vandu vakwa.

Chapter 7

¹Mbiaghoyakwa! inyi cha kigheri kye sambua kikameida, na kiporo kye sambua zabibu mdemenyi O mizabibu: kuvode se kimdeme kya matunda kineghon wa swpo, kuode mtini o malimbuko vasa ngenavatama nipo. ²Vandu vaja vaamikeye valedekia ifuma orikenyi, kuvoode mundu mwadilifu ko vandu vose. Vose viche lemba ko iveaje ibuswa ndakame: kila mundu nyechimwinda mnduavo ko nyafu.³⁴Moko vavo mecha sana ko inta uvichwa. Vaitorie vecheve hela, hakimu nyakeri savasavako hela, na mundu aghode oruu nyechevavia vengi kija akiuri nakipate. Isho nyisho vecheuta anduam, Mundu bora kwavo cha mtemba, Mwadilifu kwavo cha kidi kya misha. Ileshika mfuri ilededwa ipo numa na varingi vapo, mfuri uja o hukumu. Liaha nyi kiase kya unyamari.⁵Mlamwamini kila jirani, mlamdere msongoru ko mong'o oose. Venyi maakini ko kija mkekideda hata ko mundumuha uja achelemba mokonyi vanu. ⁶Ko kuwa mwana nya che mfedhesha ndiye, na mpuu nyacheinuka ishindana na maye, na mka omwana o ghomi nyeshindana na mamko wake. Adui o mundu ana vsndu nyi vandu va kanyi kwavo vavenyi.⁷Kake cha kokwa inyi, ngape mlambwa Yahwe.ngapemavedeja makilungo o wokovu okwa. Makilunga okwa apengiadanya. ⁸Ulavorokiwa ko kilevi kyakwa, adui vakwa. ngaguwa ngapekure, kighari ngapeva ngadamije momenyi. Yahwe nyapeva taa yakwa.⁹Ko kitevi ngalenta sambi dhidi Yahwe ngapeiria nyashi yake hata kangidda ikos jakwa, na itekeleza hukumu ko ajili yakwa. apengiende taaenyi na ngapemwona engiokoa hakinyi yake.¹⁰Nacho mbichuwa okwa iho andu ajioghona ijoo,na sonu sipemshikija uja alengivia," Yahwe makilunga wapo nguku akeri? meso vakwa vape mlambwa: Nyapevadwa guanda cha Odoko ipo shiongonyi.¹¹Mifuri ye shumba kuta sapo ipeshikya; mfuri icho mirasa nyipeseriswa kwacha sana. ¹²Ashuru na mirii yamisri, Ifuma misri hata dahudue, ifuma olubalibali, na ifuma ifumbunyi. ¹³Njiorika so sipeva simekutenga ko kitevi kya vandu ivo vakedamia iposhi, ko kitevi kya itunda ja matendo vavo.¹⁴Ombia vandu vapo ko msenge wapo, Indiki ja Omaso Lwapo, vakedamia vavenyi ipo msudunyi, gholosi ya msudu, Vaombie kuja Bashari na Gileadi cha mifuri ya kala. ¹⁵Gha mifuri y kigheri kija mfumie nja ya Orika lo Misri, ngapemlorenyi maajabu.¹⁶Vandu va Orika vapeona kee nyisonu sa oru Lwavo Loose. vapevikiya moko wavo momunyi wavo: mandu vavo vapeva vaichwepo.Vapekomba maifu cha njoka, cha njiolughara na mashuru vengi Orikenyi. ¹⁷Vapefuma nja ko iovakoigwa; vapecha ko kitevi kyapo.¹⁸Nyiunga akeri makilunga cha Igwe, Igwe ucheiria sambi sedu, Inguwe ucheidia uye ya ikosa ja matasa vamrithi wapo? upendera nyashi ypo ndarasi, ko kitevi nyukundiye jilora agano japo ja uaminifu.¹⁹Halafu nupewa na makene ko ajili Ydu; nyupevada mavichwa guanda ya madende vake. nyupesikumba sambi sedu sose ipo olubalibalinyi kulehia. ²⁰Peambia Loi Yakobo na Agano jiamikiye ko Abraham, nyulea ko vakui ko mifuri iyaa kala.

Nahum

Chapter 1

¹ndoswa ya Ninawi, kitabu kya ndoswa ya Nahumu, Mwelkoshi,²Yehiva nyi makilunga aode kirisokyake, nychi songora nyashi yake ko mukituva wake. Yehova nyaode piya ifoje na nyaloje onyashi;apeda alavaitalia uvichwa vakitava yake. ³Yehova nyetobira nja yake orukutenyi lo olemwa mkuma, na marindi nyi maifu va madende vake.⁴Nyechii kemia mringa okusalala naivi iomei, nyeomira danusose. Bashani nyiirave, na karmeli. vero sa Lebanoni nyi vairave. ⁵Mafumbu vededem aanda akeri. Na shifumbu shesangamika; orika luchigwa oshangunyi lwake, chee orika na vadu vose vadamijepo.⁶Nyunga apedima iimuka mbulienyi ya yale? Nyunga apendima itiricha ivavaja nyashi yake? mbulie yak ngusujwa cha modo, na marara nyapeisanja kwa cha kwa cha.⁷yehova nyi mcha, motata mfuri ya ukiva; nachomuele ko vaja vana mkambija. ⁸Kake apeuta ene ya vakituva wake koibelukia jeghosha; apeva winda momenyi.⁹Vandu ngikyo vaki na larija kimuode Yehova? icho apeva imusa; ukiva upekurese jakavipo. ¹⁰Amu vapeva vamekusangirania cha michongoma; vapechelerwa ko kyenywakyavo aveji; vape nyamariwa chee komondo cha mashiri va mashako. ¹¹Mundu umu anduamu wamu, Ninawi, alelaraji uvichawa ko Yehova, mundu apeimusa unyamari.¹²kudi nyikudo ameamba Yehova," Atakuje vaode pinyasavo siinyarie na itala jiinyarie, atakudo vapeutwa, vandu vaco vakerisepo. Kake nyigwe, Yuda: Kija ngakutesa, nyakutesa kavipo. ¹³Lwaha ngapeidosa mwidionjigo,Ovandu ifuma kwapo; ngapeidumbwa minyororo yapo. (mshe)¹⁴Yehova nyafuma omiri kwapo, Ninawi: "kupechase ushaojipeirigi japopo. Ngapesifuna marima vabachwa na isifuma marima va menye ifuma ko namba sa mamakilunga vamu ngapekula makaburi vamu, koimenwa jamu,"¹⁵Lambwa, uye ya mafumbu kuode madende va mundu echiende oongho lucha, akeriamba ucha! kavenyi njokuriri ndimenyi sanu, Yuda, na ringenyi na siri sanu amu mnya mariapeva chejenyi kavipo; amefunwa chee.

Chapter 2

¹Uja apekunya mara shitubu tubu apecha kilevi kyapo:Ringa ng'anda sa mri,ringa barabara, kuvikkienyi pinya inwe koinywe vavenyi, vasang'irienyi majeshi vanu. ²Amu Yehova anauringha ikutata ja Yakobo, cha ikutata ja Israeli, nava letekwa nyara vale vanyamara ninyamara maramba va zabibu savo.³Ngavo sa mashujaa vake sitorodu, na vandu vaapinye yararikie ngavo sitorodu; magari vamederwa vashida vasanjiwa menya sake msanyenyi, na shichakarisha mivinje yekubwauye. ⁴Magari va shida vakerishiongonyi; vana kambia mbele na numa shiongonyi. Vakeri cha kwunzi, na vana kambia cha ikururuma.⁵Icho apekudosa shitubutubu nyne vavikia vasima vake; vamekava mtulia kila umu koongi koidambuka javo; vaki na tebere ikavana na ng'anda ya mri. Ngavo ndue imetobirwa yekuringa na iva vekavana.⁶Mongo poshi dahu valariwa ipunguka, na inumbaja mfalme jinagwa ko unyamari. ⁷Husabu amefumwa nguvo sake na ameiriwa; vatumishi vake vavaka vanafurigha cha maita, vana shikava shipu va shavo.⁸Ninawi nyikeri cha irija mringa jikerifuma, vandu vake andumu vanadicha cha mringa ukina roroka.Vengi vaneamba, "Imuka," kake kuode ameghalukanumapo. ⁹Iria sahela, Iria nyara sa dhahabu, amukuode eneakepo, ko ikutata yashindoshose shicha sha Ninawi. ¹⁰Ninawi nyikeri mana nyinyamariwa.Ngoo ya kila mundu imesangaruka, ndii sa kia mundu sina tulana anduamu, na ivaviwa jikeri ko kila umu, mbwana savo soso siva rukie.¹¹Lwaha nguku jikeri mbakoja ngatunyi, andu ngatunyi vanina vejijakyeja, andu ngatunyi ya vomi na ngatunyi ya vaka valedambuka, anduamu na vana-ngatunyi, valeogwa kyokyosepo? ¹²Ngatunyi nyale ragha kij ale winda kyake kokitevi kya vana vake; nyashada mawindo vake kokitervi kya vaka vake, naichurusa mbsko yake mawindo, nyianduakekodera shipie shiraghiwa.¹³"Lambwa, inyi ngakeri kibalia naigwe-ijinyi kidedo ja Yehova Omajeshi. Napevakokora magari vanu va shida ko musu, na ipanga jipe vaagha ngatunyi sana sa kisoro. Ngapeshingie nyara sakwa ifuma orikenyi lokwa, na iru ja va dumo vanu sipeichwa sepo.

Chapter 3

¹Saje ko mri uichurienda kame! vose vaichuirie vongo na shindo sha wivi; vekavana vakeri mfuri yose. ²Kake lwaha kuoe mairu va misenge. Kake lwaha kuode mairi va misenge na mairu ya iticha nisa mang'oro matiko vakeshina, na magari va shida vana tolatola.³kuode vedoja matiko vana ka vana, ipanga jina aka aka, shicha kari shina ng'ering'eri, turumbia ya shipie, mafungu madue va njosese; kuode kupeimuka ko njosesepo, veka vania vape kavua mtulia uye yake. ⁴Iki kinafumia kukitevi ya shinda vakenta shakiriso na unongo na unongo mcha, nyaichivie usavi, akekumba unongo wake, na vandu ko shindo shake sha usavi.⁵"Lambwa, inyi ngakeri kibalia naigwe-ikinyi kidedo kya Yehova Omajeshi-sindausi yapo ngaeiteshwa uye ya kyamu kyapo na isilora dunu sapo ko masanga, sonu sao ko falme. ⁶Ngama rukuta uchafu olushira na ikuvika uve mbichwa loi; ngape kuvika uve mundu o lambwa na kila mundu. ⁷Kipe va kee kila umu anekulambwa apekudicha neamba," Ninawi imenyamarika: ngamefurighakokilevi kyake? Nguku ngapeona mundu aengidedia necha?"⁸Ninawi, igwe nyi mcha koisa Noamoni, ushumbiwa uye ya Dahu ya Naili, utengetiwa na mringa, nacho kyeke mringa okusalala, nacho ng'anda yake nguvekeri mringa okusalala umonyi? ⁹Ethiopia na Misri Sivekeri pinya sake, na ene yake uvekeripo; putu na Libya vekerivamung'ovake.¹⁰Kake Noamiani nyale iriwa, nyaleenda ko mateka; vana vanina valesoswa shitubutubu ko kila usinde oshiongoo; vakituva vake vale kava kura ko vandu vose vaode makene ne vaduae vake vose valepungwa mishe. ¹¹Naigwe upenangwa; upereghesha iova, na upeshigha kodichia ifuma ko mukitu va wapo.¹²Njoriko sapo sose sipeva cha mitini iode tini sivirije moini: koje sika sinjwa, sipedinikya dumbunyi ko moja. ¹³Lambwa andu vakeri nainywa vavaka; mionga ya Orika lwapo varughujwa loi kokiteri kya mukituva wapo; mondo umeyamara cherine sake.¹⁴Enda unde daha mringa motatenyi utengetiwa; sivikie omiri njooghosapo; enda maifunyi na ifindia odoko; undaunda kokitevi kya matofali. ¹⁵Modo upeongera aja, na ipanga jipekuagha. Upeonorwa cha nighe shibetebete chakundu vakibaongorwa kila kindo. Inywe mvenyi mkutobire mve vofoje chanjighe shibetebete, na vafoje cha njighesimeleha.¹⁶Oisa vakina kumba vapo vakaisa ng'eng'eri sa ruveu; kake vakeri cha tumutu: vakina iva orika naade vatole vaenda kwacha. ¹⁷Vafulme vamu vafaje cha njiinghe, na vasima varu vamajeshi nyi cha mandiki va mashinu vanaenda kambi ya ng'anda kieri kya mbeho. kake mbari uka vaa vametola vakaenda kwacha kula pemanywa mundu.¹⁸Mfalme o Ashuru, va ombia valee; vamangi vapo vape kulara wanda itotona. vandu vapo vape taghanyika uje ya mafumbu, kuode nama umu apevasangiriapo. ¹⁹Kuode kyechiha kipeva kokitevi ky shindonda shapopo. Shidonda shspo shidue ivo vanaichwa shindo shapo vapeka va mabolo kosia uye yapo. Nyunga apekufuna ko unyamari wpo o mfuriyose?

Habakkuk

Chapter 1

¹Kidedo ambakyo habakuki nabii elekiadija, ²Vave ko mda mki ngeveyri msaada, naigwe upeichoapo? Ngakufughya igwe katika unangwa, 'nyashi' kake upengilesanapo.³Ngikyo upengiuta ngilambwe mavichwa nelamwa shitendo shivichwa. Kinyamari na unangwa ushingunyi lokwa; kode cha unangwa na kiido unaimkana. ⁴Kake sheria i nyifafae, na uloi upesipo ko kigheri kyokyose. Kokitevi uvichwa utengetye uloi; Kake haki ya vongo inakure "yahwe" amtalwa habakuki.⁵Lambwa Isanga na uvaregheshe, urijwa ne rijwa! kokitevi ngaode ulio iuta kindo katika furi sapo ke upeaminipo kido javiwa kwanu. ⁶Kitevi lambwa! nganashikya ivateshwa Wakaidayo-Isanga jitingidye na jiodye mtiri vanadambuka iidya upana o orika idaha numba silakeri savo. ⁷Vaode uwoghu ne ogwa; hukumu yavo neoraka ifuma kwavo inasangwa.⁸Farasi wavo kavi nyaodembio mnu kuliko chuu, vafafae kuliko kite kya msudunyi kya kiukwanyi. Farasi wavo huwaseta, na vanadoja farasi wavo vanacha ifuma kwachw-vanatola chakundu tai anasongwa jaa. ⁹Vose vanachakundu ulukutati olungu, na vvanasang'irya mateka maifu.¹⁰Vanavainyala va mangi, na vandue nyi dhihaka ko kitevi kyavo. hutheka kila ngome, kokitevi kye sang'irya maifu ne vafuna. ¹¹Alfu ulukutati upeida; ipedambukya ida-vandu vaode haty, ikuoda jaro kati makilunga" Habakuki anamvesera Yahwe iwsali jingi¹²Igwe chhike okala yahwe makilunga okwa, ukeri o mwele jipapo. Yahwe elevale sana kokitevi kya hukumu, na inywe, Ngoo mmetobira kokitevi kya ndughu cha.¹³Meso vanu vailangara uye ya uovu, Kake upedimalambwa shitendo shivichwa ko; ngikyo mpelambwa ko isambwana kudo uye amba vaode usaliti? Ngikyo mnaova wakati uovu umera mnu vaja vaode haki savi? ¹⁴Unavavika vandu cha makuka va olubalu balunyi, cha shido shipeburumka bila mdue uyeavo.¹⁵Ivo vanavaende vose ko kilolo; Vanavatindika vandu ifuma nyafuni sa makungane vasang'irianyafunyi savo. Ikyo kitevivana lodwa ne kava ulodo mnu. ¹⁶Kake vnafuna sadaka nyafunyi savo seghenya vashubu ngata yavo, nanyama inuhye nyi kyeja kyavo. ¹⁷Ko kitevi kya vapmarija nyafu savo segherya ne marija ishinja rika,bila imwadya?

Chapter 2

¹Ngapeimkana ngo yakwa ya uringi ne kudera uye ya mnaraa o mring, na ngapelambwa ko makin ilambwa icho ngiyo apendeda kokwa ko namna njki ngluka ko kawama yakwa.²Yahwe elengitalwa ne ded, Rekodi maono apedima dhairi uyeya kiba o ili ke mlosho apedima nekambya. ³Kitevi maon va bado ko kigheri kipeha hatima apededa bila igw. Kija ina kelejwa, Ivedeje. Kitevi ko uloi ipecha na ipekelejwapo.⁴Lambwa! uja ham sake ilakeri sava ngonyijake anaomw ko oru. Kake aode ulio apendemya ko imni. ⁵Kitevi mfinyo msaliti o msoro aode kinung'una ili ke alapesitaili, kake ilehya ikaka jake chakndu ikaburi na, chakundu kipu, ipesma idikikijwa. Icho nyanasang'irya kila Isanga na nysanasang'rya ko kitevi kyake vandu vose.⁶Ivo vose valapetobira kidedo imzihaki na wimbo o dhihaka ulapemdedya, 'Ole uja apeengerija shilakeri shake! ko kigheri kinga upeongereja ilemeja o thamani uirije? ⁷Vaja vanaveeja kwapo voekure movinyipo? na vaja vana kudedemesha itukwa? upeva mwasirika ko kitevi kyavo. ⁸Ko kitevi umedaha nyara vandu vafoje, shindo dolwa shose sha vandu, vapekudaha igwe nyara kitevi umebuswa ndakame sifoje sa vandu na umeta ko uwasi kinume na orika, mri na vose vadamije ngonyinyake.⁹Uja anabacha mapato mavichwa kokitevi kya numba yake, kudo apendimatobira singi uye ne mdera icho kucha kwacha na ma O ko mavichwa. ¹⁰Nyo bunia sono ko numba yavo ko iva uri vandu vafoje na umeuta sambi sapo sifoje kkumonyi. ¹¹Kokitevi igho jipekava ulondo ifua kipura ndinyi na mwalo ombao upevatatwa,¹²Uja apeshumba mri ko ndakame, apeimsana mri ko uvichwa. ¹³Iki kipefumapo ko Yahwe ko majeshi ke vandu vaute kasi ko modo na Orika lose vengi vananyi bila kindo? ¹⁴Na orika upeichuraurongo oumwele o Yahwe cha kundu mringa unaichurisa olubalubalunyi.¹⁵Uja apeuta jirani yake anangwa, Igwe ambayo uongerija sum uvaute vanangwa ili udime ilambwa duh javo. ¹⁶Upeshimbwa na sono mnu kuliko umwele. Nywa kudo kudo, na shukwa duhu japo kumonyi. Kikobo kya koko ko kujo o Yahwe upecha katika ighaluka igwe na sono sipe shikija nganyi nyako.¹⁷Shikoryo shileutya ko lebanoni ipekushikija ko kinyamari kya wanyama upekutangilili. kitevi amebuswa ndakame sangwa na ameuta ko uwasi orika hya, miri, na vose vadaije ipo¹⁸Sanamu ibachwa inakutarama ngikyo? kitevi uja elebacha ikyo, amaye kaisubu ikangarya metali, nyi mlosho ovaongo; kitevi nyaode uloi uya O mao ko vake anatobira miungu ilapeneda. ¹⁹Uja ana uvia ubao. Tukwa! Ana ko Igho jilapeda Teshka! shindo shi shinalosha? Lambwa; iki uye kishikijwa ko dhahabu na ela, kake ngonyi kipeomwapo. ²⁰Kake Yhwe akeri katika hekelu jake mwele! Orika lose jive sau ushangunyi Lwake.

Chapter 3

¹Kiterevonyi kya Habakuki nabii. Yahwe, ngameichwa Orika lapo, nainyi nganaogwa. ²Yahwe, rusa uya yapo katikati kigher, katikati o mkono chuu; uta kuso umanyi ke; kusare ke rehemakatika ghadhabu sake.³Makilunga elecha ifuma Temani. Sela umwele wake umeshikija ruveu, na Orika uveichure umwe wake.⁴Olduvasi ivi ya koko kwake ivekeri iiliye cha kndu kilangano, ambapo idima jke jilerikwa. ⁵Nduari ye agha. ulesongwa ushangunyi lwake, na adha ilesanja madende vale .⁶Icho nyele imkana ne pima Orika; Nyele lambwa ne kuchakucha orika. At mafumbu vandarasi velenyamarwa kabsa, na shifumbo sha darasi shilegwa ghwanda. Njia yake nya ndasari.⁷Ngaleona shitala sha, Wakushi she teseka, na shidami katika Midian shi na dedema. ⁸Yahwe nyeleva na nyashi aja dahu? Ghabu yake ivekeri uye ya dahu, ana nyashi yapo iidye olubalubanyi, unadoja uje ya farasi vaode mapunda na iida japo?⁹Oende mfi wapo bila mbinuko; unadera uda mfinyi lwapo! sela. ulegagwa orika na dahu. ¹⁰Mafumbu velekulambwa igwe ne ghaluka ka huzuni. Mringa ulebuswa ghwa uleida uye avo; irungu ja olubalubalunyi kilekava ulondo. Mawimbi vake vakaikana uye.¹¹Mbari na mori shilr imkana uye, adu kwake katika kilangaro kya kiyale yavo na iledoja, aja katika uangaavu o kilangara O mapumu yavo. ¹²Nyodambuka uye ya Orika ko Odorikywa. Kati ghadhabu nyo surumbwa Orika.¹³Nyule dambuka nnja ko uvichwa o vandu vapo, ko kitevi kya uvichwa mteule wapo. Ingwe ngapekuborabora mdo o numba y mbichwa iidera ng'aa kuvoka ko njingo sela¹⁴Nyo kora mdo O vakavanaji vake ko uda jake kitevi velecha chakundu urukuta ikusang'irya ise, iriso kileva cha mndu anammarija mndu alaode andy ko kukurikye. ¹⁵Nyodambuka uye ya olubalubalunyi ko farasi wapo, ne vaida mringa mdue.¹⁶Ngeleichwa, na ngonyi ykwa nelededema! momu yakwa ilededema ko oru. Udue unacha katika mafua vakwa, na ghwanda. yakwa ngelededema cha kund nganavedeja kokitevi ka furi ye kusara ishike uye ya vandu veji shambulia ise.¹⁷Ikava kidinyi shipechipuka ne shaa kokitevi kya mzabibu; Kitevi kye shaa ko kidi kya mzaituni kyeridhishapo na mideme ipefuna kyeja; na isanga ja mifugo jimekure na kodepo ng'umbe katika bomenyi, iki nyikyo ngape kiuta.¹⁸Bado, ngapelodwa katika Yahwe. ¹⁹Ngapelodwa ko kitevi kya Makilunga o wokovu okwa.Mndumi nyi lokwa na nyana uta madende vakwa chakundu kulungu. Nyanavika inyi ngidambuke andu kokwa ko uye. Vadya Ofano lo kichele, katika shakwa sha orusu.

Zephaniah

Chapter 1

¹Iki kidedo kya yawe jisajilecha ko Sephania mwana okushi o kusini mwana o Gedalia mwana o Amanri mwana Hezekia, ko (siku) furi sa Yosia mwana o Amani, mwitoria o yuda." ²Ngapenyamara chae kilakindo kuifuna usha ngunyi mo unkenyi-ikikidedo kya mundumi amonyi. ³Ngapemunyamara mndu na mnyama, ngapemuyama na ndeghe oruveu na makunga va mwinga ukusalalye na unyamara anduamu na shindo shirichwa. Kudo ngapemufunya kwacha mndu ifuma ushanganyi mo urika - ikudedo kya mndumi amonyi.⁴Ngapesuika ko kokokokwa uye ya Yuda vose venyeji va Yerusalemu, ngapenyamarya kwacha kisa kisighakye kya baali koifuma andu iha na marina vavandu vasa vanatereva sanamu makidi mo vaitori (vaduwe), ⁵Vandu vasa uwe ya numba vetereva usese o ruveu, na vandu vasa vano tereva na iapa ko yawe kake vasa vakereapa ko mduwe wavo. ⁶Ngapevanyamarya kwacha ila vaja vasa vaghalukyenuma ko ifuma ko imvadya yahwe,vaja vasa vakerembadya yahwe bila ieserya varing wake.⁷Uve sau mbele o mnchumi Yahwe! kokiteri kya furi ya Yahwe nyikufui, Yahwe nyato bira dhabihu na nyavasambwa saghanu vake.⁸"Nyipecha ko furi ya dhabihu ya mnchimi, kudo naapevakava vaduwe na vana va vaitori, na kila umu usa alerarikwa nguvo ya kighenu. ⁹Ko furi iyo ngapevakava vose vaja vasa vaketola uye ya kivango, vaja vasa vacheichirisya numba ya mndumi wavo ko unangwa na unyamari.¹⁰Nyipeva ko furi ija - ikinyiongwa ko Yahwe ko kifiringo kya ingoshoka kipecha koifuma mongonyi mo ikunga, yekava ukunga ifuma andu ko kavi, na iru ja mtiri mduwe jefuma ifumbu. ¹¹Kavenyi ukunga, vandu vaandumu va sanga denyi jawilayanyi, Ko vose vasa vake kumba shindo, vape va vapeva vamenyamarya, vose vaja vakerea pima hela vapera vakumbiwa kwacha.¹²Nyipera ko furi ija ngapeishigha yeru salemu ko kilangaro naivakara vaghomu vasa vapera mije warinyi wavo na ideda ngoonyi kwavo,yahese apenta kyokosepo, ana kida kicha ana kivuchwa. ¹³Mbora saso sipeche irwa na numba savo sipeva sadichwa ko kiteri kya unayamani!. Vapeshumba numba kake vade damya ipoipo, na idaja mizabibu kake vapenywa wari wakepo.¹⁴Furi nduwe ye Yahwe nyi nduwe nya kufuri, kufui ko iarakisha movinyi! Iru ja furi jo Yahwe jipera ja kifugho kya irimija kya vandu vaode oru. ¹⁵Furicho kupera furi ya adhabu, furi ya irimija furi ya msukosuko na inyamara furi ya moma na kidongodongo, furi ya marindi na moma mshubu. ¹⁶Nyipera furi ya parapanda na mmanga dhidi ya andu koova mrinyi ko buruji, ilehye.¹⁷Kudo ngapende shida uye ya (vandu) vanadamu koikyo vapedambuko kufui cha vanduni valaheona kwanzaia andu valenta sambi (unya mani) dhidi ya Yahwe. Ndakame yavo nyipe puhva cha orikong'onyi na andu kwavo ko ndani cha kindo kinadaha. ¹⁸Nama hela savo nama dhahabu savo nama sipedima ivachira uye ya shidenyi sha Yahwe. Numbenyi mo o wivi o orikenyi yose nyipetagha nyishwa kudo nyapeende ucha, Makidi mo oghosha ko vose vasa vachedamya urikenyi."

Chapter 2

¹Kusang'inenyi anduamu inwe vavenyi mkusangirye' Mkutanonyi o azara na mkusang'rye, urikenyi usaulapeva na sonu. ²Chakundu amri iirva furicho iida cha makapi, kabla ya nyashi ikarije ya nyashi ya yahwe icha uye yanu, kabla ya furi ya myashi ya mndumi icha uye yanu. ³Mshighenyi Yahwe, inywe vandu vose vaja mkere soka urikenyi vaja mkereada amri sake! shighenyi haki sake. Shighenyi unyenyekevu, na amu mperingwa furi ya nyashi ya Yahwe.⁴Kudo Gaza (mpetiwa) mtatelekezwa, na Ashikeloni nyupeghaluka iva unyamari. Vapeukumbya kwacha Ashdodi kieri kya msanyenyi, na vapeuhulwa Ekroni!. ⁵Ole lovaja vakeredamya mbarinyi ya mringa ukusalalye, urika o vakersi! Yahwe nyaamba kokitevi kyanu, kanani, urika o vafilisti. ngapeva agha kode mndu mochamya apesighakapo.⁶Orikacho ongalamenyi omringa ukusalalye nyipeva andu ko jija vedumwa na ko motata o imondo. ⁷Orika ongalamenyi mo mringa ukusalalye nyipe va mbora ya isighaka ja vandu va numba ya Yuda, vasa vapeombya makundi vavo ipo. Vandu vavo vapelaa kijukwamyi ko numba ya Shikiloni, kokitevi yahwe makilunga wavo ngape vatunza naiurigha vepungwa vavo.⁸Ngeleichwa kimeno kya moabu vedenga vandu va Amoni kieri vevamena vandu vakwa naiinga mrasanyi wavo. ⁹Kake, chakundu nganedamya iki kidedo kya yahwe o varingi makilunga o Israel, mioabu nyipechera cha kundu sodoma, na vandu va Amoni chakundu. Gomora; andu ko viwavi na irunga ja mungu, ipatenyi ja daima. Kake vandu vakwa vasa valesigha ka vape vaada, na vandu va urika okwa vaja sasighK vapeuirya umiliki wavo!¹⁰Ikikipefumya ko moabu na kokitevi kya kimeno kyavo, kieri kija andu valevamena na ivadenga vandu va Yahwe na varingi. ¹¹Iho nyiho vapemwogwa yahwe, kokiteri nyape imena miungu yise ya urika, kila umu nyapemte reshe icho, kila umu ifuma andu ake, ifuma kila upande opwani.¹²Inywe vakushi kake mpepa ko ipanga jakwa, ¹³Nakoko ko makilunga kupekava kaskazini na iiagha Ashuri, kake ngiwahi nyupeaghwa ko iaghwa, iva kuomye cha ibata. ¹⁴Nyiho mbumbu ja vanyama jipelaa aja, Kila mnyama ovandu valaidi, vose vetota mrorovo na sasa vapetotona uye ya safu savo. Iru; nakishi sa mwerezi wavo mihimili nyipeva.¹⁵Iu nyimri orokyo usa nyudamije bila iogwa, usa nyanededa ngoonyi kwake". Kokitevi cha kundu okeri oogwa, andu ko laa vanyama numbenyi kwake; kila umu usa nyacheidya kwake huuisia na isinja ngumi kwake.

Chapter 3

¹Ole ko mri uja ulenyamara! mri uja unangwa umenyamarwa. ²Uleadanyapo iru ja makilung, namauleadija masahihisho ifuma ko Yahwe. alemwedeja Yahwe na apemshikya makilunga wake.³Vaitori vavo nyi ngatuny vaajavanarunduma makidi yavo. vaja vache tatuwa vavo nyi shite sha msudu nyi sha kiukwangi valache sighara kido kisa kipera kimemung'unywa kitalang'a kyake. ⁴Vedumwa vake vaode kisununu na ghomi vasaliti. Vaduwe vake vamepamena andu kucha na valeiutya unangwa sheria.⁵Yahwe nyaode haki makidi kwavo. apedima uta unyamanipo kila kitalang'a nyacheimu kya haki yake! ipekurika kinang'arunyi, ata kudo vandu vasa valaode haki vechedime ona sonupo.⁶Ngamenyamara urika; shiongonyi kwavo magofu kudo hode nama naumu olelya kwake. miriyavo imenyamarika kokitevi kode mndu acheda mya. ⁷Ngaamba, ngaichi mpengiogwa inyi adijenyi masahi hisha (mlakatiliwe) mlaleng'we kwacha ifuma ko muri yanu! ko yose vaja ngaveuwi ngame kusara ivanta kwanu! kake vekeri na shahuku ko ianza kila furi koinyamara mwido wavo wose.⁸Kake ngiedejenyi- Ikikidedo kya Yahwe- mrasa furi isa ngapeimukana kokitevi kya vaja value. Maamusi vakwa nyva sangirya vandu, isisang'rya falme, naipichwa uye yavo nyashi yakwa, ucungu o kwa wose nyukarije kudo urika wose nyupemerwa ko mdo na nyashi yakwa.⁹Nyiho hapevaninga momu micha vandu, ko vadikira vose kuirina ja mndumi koingiutya vamuka ikoso ko ikoso. ¹⁰Koifuma ngalikoya ya dahu ya Ethiopia vaja vache ngitereva- vandu vaja vale sararika- vapeende mbora kokitevi kyakwa. ¹¹Kake furicho mpederwa uwogunyipo ko mwicho wanu wose usa mme uta kokitevi kyakwa, tangu kieri kija ngapekure ifuma kwanu vaja valeorokiwa fahari yanu, na kokitevi mpeva na kieri kitehiepo kointa majivuno uye ya ifumbu jakwa ja ucha.¹²Kake ngapevatia chakundu wanda munu na vandu valaode, na mpeada kye kambija ko irina ja Yahwe. ¹³Modamya o Israeli ke kieri kilehye apenta udhalimu na iamba vongo, na kode uhumi olemba usaupeonwa momunyi kwavo; kudo vapelisha na ilaa wanda na kode nama umu apevantavaogwepo.¹⁴Imba mpu sayuni! kava iru, Israeli! uorokiwa na iimba ko ngoo yapo yose, mpu o Yerusalemu. ¹⁵Yahwe amefuna kipupo; nyavadichira kwanda adui vapo, vavichwa vapo! Yahwe nyi mwitori o Israeli makidi na inywe. toompemwongwa kavi (mwovupo) mnyamaripo!. ¹⁶Ko furi iso sapeamba ko yenusalemu, ulaogwe, sayuni. ulatie moko vapo valainike.¹⁷Yahwe makilunga wapo nyakeri makidi na inywe, usa aode pinya ovatarama, nyapeorokya uye yanu na koiorokiwa nyapeva sau uye yanu na nyapesha ngila ko iorokiwa, ¹⁸Ko furi maalumu ya ndima ngapekuve maafa ifuma; ke kierikile hyepo mpeirya sonu kokitevi kyake.¹⁹Iamwa nyakei tayari ivaulia vatesi vanu vose. ko kieri kija ngapevatarama vaja valemae na ivasangirya vaja valekumbiwa kwacha. Ngapevautia iva sifa, na ngapeghalusa sonu yavo ive sifa ko urika wose. ²⁰Kake kieri kija ngapeva songoja; kokieri kyo ngapeva sangirya andu amu. ngape vauta (urika) matata vose sa urika kuwa heshimu na wasifu, kieri mkaona kudo, ngapeva ngame vaurigha," aamba Yahwe.

Haggai

Chapter 1

¹Koo mwaka okavii omangii Dario, komori osita,mfuru okuvokaa omovii kidedoo kyamdumii kilechaa kokuvokoo komuonajii Hagai kuledabukaa koo Gavanaa oo Yudaa, Zerubabeli mwanaa olshtatielii Naa kumduee Jashuaa, mwana yashadakii, Eleamba. ²Mndumii ojeshii Eleambaa:, Vanduuuvaa vacheambaa," chimfuri ochapoo ishumbaa Numbaa ya Jehovaa."³Naanduu kidedoo cha mndumi kilechaa kookuvokoo koo muoajii Hagai Nyededaa. ⁴Ananyimfurii kwanuu muvenyii idamya konumbaa shimeshumbwaa, komfuvii onumbaa Inedamyaa Inyamarikaa? ⁵Koikyo Lwahaa mndumiiojeshii Aambaa kudii; Kusarenyii Njia Sanuu! ⁶Movajaa Mbenu Sipojee, Lakini Namkaendee Namavunoo Maninaa; Mnejaa lakini mkeneudapoo, mkenenywaa na mkeneudapo na vinywaji. Mnaratrikaa nguwoo nama mneada mrikeepoo, Naomshahara nyapepata helaa naivikya kuja mfukonyii uedee Marunguu!'⁷Mndumii oJeshii Nyamba kudii: ⁸Kusavenyi njia Yeduu! DojenyiiIfumbunyii, Mndeende mbau, naishumbaa numbaakwaa nandu ngapeva ngapeteshwa!, amba mndumi. ⁹Mpelambwa na lada shifoje, na ilambwa uleende numbenyi shinina, ngapashikumba kwacha! kudi kudo anadeda mundumi ojeshii! kokitevi kyanumba yakwa ikinendamya konyamavika, na mokilamndu nyakeri ishuka konumbenyi yake.¹⁰Kokiteviiki Ruveu Sileadika Matone ifumaipo ishuka Nyileadi na ipeshapo. ¹¹Ngelekudikira ifuma uye kashukaa uye yaifumbu, uye Nafaka na uye yazabibu Muhiyo, Ruveu ya Mauvuno keshuka na uye ya vadu na uye ya vanyama, na uye ya Erunda sase sa maoko yedu.¹²Na zerubabeli mwanashelitieli, na komdue ovanduJoshua mwana wa Yezadaki, Anduamu na sisingariwa na Yuda, na iru Jamndumi makilunga wavo, na shideda shamwonayi Hagai, kokitevi mndumi makilunga wavo Nyevekeri Nyelemduma. Na vandu vakogwa ushangu omndumi. ¹³Na Haga, modumwa omndumi, kadeda modumwa mndumi kovandu Naideda," Ngakeri anduamu Naigwe", Hiki Nyikyo ideda Jamndumi.¹⁴Mndumi Nyalefolong'onja Ngoo sa vadue wa Mkoa wa Yudah, Zerubabeli Mwana wq sheltili, Na Ngoo ya mdu mdue Joshua mwana wa Yehozadaki,Na ngoo sibakie sa Yuda, ko kising'akye na Edambuka iuta konumba ya mndumi makilunga Ojeshi, makilunga wavo. ¹⁵Komfuri omori osita, komwaka okavi omangi Dario.

Chapter 2

¹Komori asaba komfuri oishirini na umu na omori, kidedo kyamndumi kilecha kokuvoko omunaji Hagai, Naededa, ²Deda mdue wa Mkoa wa Yudah, Zerubabeu mwana wa sheltieli, na komdue wa Yehozadaki; na shibakye shavandu vavie,³Na Nyunga Asing'akye Anduamu aleuona ucha onumba okuvoka nakuda ukeriouna na wa Lwaha? Nama chiandukikeri kuokose mesenyi vanu, ⁴Lwaha, muve na Pinya, Zerubabeli-ikii kudedo cha mndumi na irunda, kokitevi anduamu na gwe! ikii kidedo kya mndumi Ojeshi. ⁵Naivedeja kicha andu ikeri Anduamu na Agano Ngelejiuta na inywe Andu mlefuma misri Na Ngoo yakwa nyileimka Andumu na inywe Mlaigwe'⁶Kokitevi cha Mndumi Ojeshi adeda kudi: Kyeri kinina na kyeri kingi Ngapesinjanja Ruveu na orikenyi, Mvingenyi ukusalalye na Andu Kuormie! ⁷Ngapesinjasija na Taifa, na ovika vapeende shindo shicha kokwa, na ichurusa numbakwa shicha!' adeda mndumi Ojeshi.⁸Dhahabuu na Sakwa'- Hiki ndikyo kidedo cha mndumi Ojesh. Ucha onumba upeva mdue mnu oucha onumba okwoka Nyadeda mndumi Ojesh; ⁹Ngapevaningiya Amani na Anduamu na ikii!' - Hiki kidedo cha mndumi Ojeshi.¹⁰Na kofiru ishirini na kana meri asita omwaka okavi Omangi Dario, kidedo kya mndumi kilemchejiya mwona Hagai ededa, ¹¹"Mndumi Ojeshi kadeda kudii: Mvesere mdue koe Hing'ta, na ideda: ¹²Cha mndu kokudika Nyama llefunua koo mndumi koo uungwa Jake, chakula andu kolungie upenda mkate na msori omvinyo na mafunda, ana kando kingi, na kando kaa kinetwa kichaa?" Mdue kajibu¹³Na Hagai kadeda," cha mndu Ailuhye na kiluhye na kokitevi kagusa mndu apie na kaada shindo shoo, vase na vape va vandu vailuhye?" Nyiko, vapewa vailulye." ¹⁴Koikye Hagai kajibu neamba," Nyianduamu na yandu na Nyanduamu na Taifa na Jikeri mbele akwa!- ivaa akenendeda mndumi - Na kila kindo kimeseia kokuvoka kwake: Velekifuna kivekeri kiluhye.¹⁵Koo, kusave mfuri iki inu na Numa, Nama kilemeshikya ing'o Jimevikwa po andu ing'o Jingi kanisenyi koo mndumi, ¹⁶Kileva kuda? kila mndu andu aleeha kokipimonyi; kyaishirini kyakejenyi, Nanddu kivekeri kyepimya cha ishirini. ¹⁷Ngelesumbuenyi inwe koo uyenyi o maokonyi vanu kokichongu na konga, lakini mlengiujiapo' - Adeda mndumi. Kusavenyi mfuri huu oinu usongwe, ifuma mfuri oishirini na kana o mori na omori osita, fuma mfuri ujaa msinginyi okanisayi Ja mndumi kukavikwa, kuusavenyi ikyo.¹⁸Kusaveji mfuri huu oinu usongwe, ifuma mfuri oishirini na kana o mori na omori osita, fuma mfuri ujaa msinginyi okanisanyi Ja mndumi kukavikwa kusaveji ikyo. ¹⁹Na, kuode mbeu kujashii? mzabibuu, kidi kyamtini, komamanga, na kidi kyamzeitunii shileshapo matunda! naifuma kyeri kyo na inu Napevaningiya mbova!"²⁰Nakavi kidedo kyamndumi kilecho ko kavii ko Hgai mfuri oishirini na kana ko mori kadeda, ²¹Deda na vadue vaa mkoa o vadah Zerubabeli umbie; Ngapesinjasinja Ruveu na orikenyi. ²²Koikyo Ngapekiduja kitiri kyamangi na Ikinyamara koo oru o mangi na ourukenyi! Ngapeudujaa motokaa na veeleji vedoji! isirikyonyi vapegwa, koo mndu unu kokitevi kya ipanga Jaa mndu wavo.²³Mfuricho'- kudo nyi kudo Elededa mndumi Ojeshi'- Ngapekuriya igwe Zerubabeli Mwana wa sheltieli, chakundu mwodumwa wokwa'- kudii kdo mndumi anededa." Ngapekuduma chakula kichongi kyambuana yakwa, kokitevi inyii nchoo elekusambura!- Eleamba mndumi Ojeshi.

Zechariah

Chapter 1

¹Komori Onane mwaka okavi o umangi o Dario, kidedo kya Yahweh kile mdeja mlashi Zekaria, Mana o Berekio mwana o Ido, iamba. ²"Yawhe nyeode nyashiloi kitevi kya ndianu! ³Vavie, Yahwe o vanajeshi nyaamba kudi: Ngiayenyi! nainyi ngape vaujenyi inywe, nyaamba Yahwe o majeshi.⁴Mleve cha kondiana ipo kala ipo kala valashi vavia, veamba, "Yahwe o majeshi nyaamba kudi: Ghalukenyi ifuma njasanu mbichwa na mwitie yanu mbicwa! kakevaledi mangiichwa nama ingilembwawapo-kaamba Yahwe! ⁵Nguku vakeri kondianu? Na valoshi, vakeri ha mfuri yose? ⁶kake shidedo shakwa na shijangale vaikimbia. vatumwa vakwa valoshi, shilevaada kodindianupo? kokkyo valedumbuja veamb, chakundu Yahwe o majeshi eleje ijuutia kiinyarie koshijale uta nyi kudo chakundu alejiutia."⁷Ko mfuri o makumimvavi na kana ya mori o ikumi na jimu, inho mori o shebati, mwaka okavi o umangi o Dario, kidedo kya Yahwe kile kile mcheja mlashi zekaria mwana o Berekia mwana o Ido, kaamba, " ⁸Ngaleona kio, ngalabwa! mundu adoje itikoja mwera, nacho nyekeri shidinyi sha mihadasi ikeri botonyi, na numa, yake nyivekeri itikoja mwera, itikoja msumsu na itiko jilye. ⁹"Ngavesera, "Mdumi, shi doshikishi? "Malai ka kadeda nainyi kangivia, "ngapekuvia shidoshi nyishiki.¹⁰Kuode Mudu eimukie mihasinyi katalwa kaamba," iva nyivo Yahwe alevaduma vategete orika lose." ¹¹Vakamta kwa malaika o Yahwe eimukie shinyisha mihadasi nembia, "jinatengeta orika lose; lambwa, orika lose nyidamije sau."¹²Malaika o Yahwe etalwa neamba, "Yahwe o majeshi, nyindii pe mhurumia iitasiwa miakai sabini? ¹³Yahwe katamlwa malaika uja alededa nainyi, ko shidedo shicha, shidedo sha sia.¹⁴Malaika uja enadeda nainyi kangivia, "Kipeva iru na uambe 'Yahwe o majeshi akeamba: Ngaode kiriso na Yerusalemu yani sayuni koivaviwa ung'anie! ¹⁵Nainyi ngaode nyashi ko isanga jikerisau. amu ngaleilusha kinina tu, kake ivo vakatevi unyamari mbichwa.¹⁶Koikyo Yahwe o majeshi kaamba kudi: Ngameiuj'a Yerusalemu ko huruma. Koikyo numba yakwa ipeshumbwa iposhi-aamba Yahwe o majeshi. kyeghera kipelora Yerusalemu. ¹⁷Dikira kavi ipesendwa koucha, na Yahwe apeifariji sayani, na iisambura Yerusalemu kokavi.¹⁸"Ngateshwa meso ngaona ngaliko inya! ¹⁹Ngadeda na malaika edie na inyi, " ishindoshiki? kangitalwa "iki nyi mbembe siletevi itaghanyika ja Yuda, na Yerusalemu."²⁰Yahwe kangilora vetobira vana. ²¹Ngaamba, "vandu vamecha cheutaki? "kangitalwa kaamba, "isinyi mbembe sileitaghanya Yuda na kuode mndu eteshwa mdo wakepo. kake vandu vame cha chesifuna, isikumba wanda mbembesa maorika valeiria pinya savo kibalia kya orika lo Yuda naisitaghanya,"

Chapter 2

¹Ngairia meso vakwa ngao na mndu aode kyeghera na orusu kokonyi kwake. ²Ngambesera,, "nguku unaenda? "kangivia, ngakina ndighera Yerusalemu kinesa ngimanye ilandaha na ileha jake.³Nyiho malaika uja enadeda nainyi kakure na malaika ungi kaenda karambatana nacho. ⁵Malaika uja o kavi kambia, "Enda undededa na msoro uja umbie Yerusalemu nyipe va ilaode nga'anda kokitevi kya vandu vake na malisikeripo. ⁴Kokitevi Yahwe nyaamba, ngapeva mringi wake, na ngape va ii nyari makidinyi yake.⁶Dichenyi! dicheni ifuna orikenyi lo kaskazini-aamba Yahwe -amu ngavataghanya cha pepo inya saruveu! aamba Yahwe. ⁷Kambijenyi sayuni movinyi! inywe mnadamia vepu Babeli! "Amba Yahwe.⁸Amu kameida yahwe o majeshi kangisokya nyalengivikyi kibalia maorika vatekiwa - navapurne, apurana ndua yarisoja makilunga!- numa ya Yahwe Iuta kundi, nyaleeamba, Inyi ngimonyi ngape imusa kokokokwa uye yavo, navo vapeva mateka ko vatumwa vavo." ⁹Nyiho mpemanyakee Yahwe o majeshi amengiduma.¹⁰Imbenyi kosia, mpu sayuni, amu inyingimo nyi ngapedamia naigwe!-aamba Yahwe. ¹¹Maorika madue vape vandu vakwa; amu ngape damia nainywe," nainywe mpema nya ke yahwe o majeshi angiduma kwanu.¹²Amu Yahwe apeirighaja Yuda changake che ko orika muele naadekavi apesambura Yerusalemu kokitevi yake amonyi. ¹³Vovenyi sa, ushangunyilo Yahwe, inywe vose muode osese, amu ameteshuka ifuma andu kuele kwake!

Chapter 3

¹Yahwe kangilora Yoshua mlisi mdue aimukie o shangunyi Lo malaikamo Yahwe na maktau aimukie kilokonyi, Kwake ko kumoso imrengia kokitevi kya unyamari. ²Malaika o Yahwe kambia mokitau, "Yahwe na kubolokye, Yahwe, aleusambura Yerusalemu, nakubolokye! iki chikinga kilefufunwa rikonyi. ³Yoshua nyerarikie nguvo sii luhye aandu eimuikye os hangunyi lo malaika.⁴Malaika kavavia ivoveimukie oshangunyi lwake, mfumenenyi nguvoso sii luhie," Kambia Yushua, "Lambwa! ngakufunia uvichwa wapo na ngape kurarika nguvo siilie." ⁵Haya mrarikenyi kitu kiilie mdonyi!" Nyikudo vakamvikia kitunga kiilie mdonyi ko Yushua na imrarika nguvo siilie na malaika o Yahwe aimukie mbarinyi.⁶Malaika o Yahwe kamwitanava Yoshua neamba, ⁷Yahwe o majeshi aamba kudi: kokaje upendambukya njia sakwa, na iadanya wikimbi okwa, nyiho upeimukia numba yakwa nairinga njorigho sakwa, amu ngakulekia ienda na ifuma koivo vanaima ka oshangunyi lokwa.⁸Igwe Yoshu mlisi mdue naivovengi vakeri naigwe! adanyenyi. Vandu nyikulora, kimekoja inyi naimonyingapemteshwa modumwa okwa apelaghwa Tawi. ⁹Lambwenyi igho ngajiderinyi oshangunyi lo Yoshua. kuode meso saba uye ya igho jijimu, nainyi ngaperegjia shidedo uye yake aamba yahwe o majeshi-nainyi ngapefuna unya mari orikenyilu ko mfurijimu.¹⁰Ko mffuricho kila mandu apedikira vamrasa wake idamia wanda ya msabibu na mtini wake." aamba Yahwe omajeshi.

Chapter 4

¹Malaika uja enadada nainyi kaghaluka na ingitukura chakundu mndu achetukurwa madionyi. ²Kangivesera, "ngikyo ukinaona? "ngaamba," ngakionaona kilehye, kya kilangaro kitobiriwa ko zanabu tiki, na kirambo uye yake. Kiode shilengaro saba uye yake na mrija umu ku kila ngaro. ³Mbarinyi yake kuode mizeituni ivi, umu ngaliko ya kujo na ungi ngaliko ya kusomo."⁴Naade nga mwesera kavi malaika uja enadeda nainyi. "ngiki ishi shikeri shida, mdumi okwa?" ⁵Nacho kangitalwa kaamba, uichi shindoshi shikerishodapo? "ngaamba, "eengaichipo mdumi okwa."⁶Kangivia," Iki nyikidedo kyikidedo kya Yahwe ko Zerubabeli: kikeriamba chi kuidima nama kopinyapo, Kake ko ngoo gokwa, amba Yahywe omajeshi. ⁷Ngikyo igwe ifumbu jilehie? oshagunyi lo Zerubabeli upe ibata, nacho apesembera igho uye manyeke ko, mbora mbara kwake!"⁸Kidedo kya Yahwe kikangicheja ideda, ⁹"Mokonyi ko Zerubabeli nyivikie mvokieya numbai nayo ipeimarija. Nyicho mpemamanya kee Yahwe o majeshi angiduma kwanu. ¹⁰Nyunga alemena mfuri ya shindo shinina? vandu va vapeona igho jegheria mokonyi ko Zebabeli, navo vape vorokiwa. (shilangaro saba nyi meso va Yahwe vakinatengeta orikenyi lose) ¹¹Nyiha ngale mwesera malaika, mizeitunii ivi iimukie ngaliko ya kumoso na kujo koikilehye kya kilangaro nyi ngikyo?"¹²Ngalekuvesera kavi, " marambava vavi va mizeituni kufui na mirijai ivi ya zahabu iode mafuda va zahabu vakina roroka ifuma iposhi? ¹³Nacho kangivia, " Uichishindoshi kgikyopo?" nainui ngaamba, "Wai, mndumi okwa."¹⁴Kaamba iva nyi vana mafunda mavishi va mzeituni vakerimaka oshangunyi lo mndumio orika lose."

Chapter 5

¹Ngaghaluka ngateshwa meso vakwa, nainyi ngaona,kolambwa, ighombo jipetola! ²Malaika kangivesera, "ngikyo unaona?" ngatalwa, "nganaona ighomba jichetola, ilehajake dhiraa makumi vavi ilanda jake dhiraa ikumi".³Nyiho kangivia, "Ikinyi mbiagho ipeenda uye ua orika lose, amu ifuna luaha kila mwivi apefunwa chakundu kipededwa ngaliko imu, naade kouja apeja mma ovongo apefunwa kipededwa ngalikoing, ko shidedo shake. ⁴"Ngapejiduma-aamba yahwe o majeshi-koikyo jipeingia kanyi ko apejamma o vongo korina jwakwa. jipesighaka kanyi kwake naiongorwa mbua na magho vake".⁵Nyiho malaika uja enadeda nainyi efuma nja kangivia," Teshua meso vapo, uone kinacha!" ⁶Ngaamba, "ngikyoki?" kaamba, iki kikapu kiode efa ipecha. lu nyi unyamari o oirka lose." ⁷Mbiniko ya risasi ikatashwa iposhi kikapunyi na kuwekeri na mndu mka wanda ake adamije kujashi!⁸Malaika kaamb, iki nyi mari!" na kakumba kavi kikapunyi, nairukutambiniko ya risasi mongonyi wake. ⁹Ngeteshwa meso ngao na vaka vavi vecha kokwa, na mkuma nyuvekeri maku ngonyi vavo veode makungo cha makungo va kororngo. vakateshwa kikapu makidi ya uye na wanda.¹⁰Koikyo ngamwesera malaika enadeda nainyi," nguku unadama da kikapu?" ¹¹Kangivia, " Vanandeshimbia kanisa ipo orika lo shanari kokitevi kyake, ikanisa jipekojwa jimeva, kyake."

Chapter 6

¹Ngaghaluka ngateshwa meso ngaona shitala shiarie shina sha matiko shinacha ifuma shifumbunyi shivi; nashifumbusho shetobiriwa ko rera. ²Kitala karie kya kuvoka kiveode matiko va mwera, kitala kiarie kya kavi kuveode matiko varijuu, Kitala kiarie kya karadu kiveode matiko vailie, na ³kitala kiarie kya kana kiveode matiko va msumsu. ⁴Kudo ngamuvesera malaika enededa nainyi, "Nyishindo shiki ishi mndumi okwa?"⁵Malaika kangitalwa kangivia," Isi peop inyasa ruvee, sikereimuka oshangunyi lo mndumi o orika lose. ⁶Jiode matiko va njuu jina dambuka orika lo kaskazini; matiko vailie vanadambuka orika lo magharibi; na matiko va msumsu vana dambuka orika lo kusini."⁷Matiko va vaode pinya valefuma na vanashigha idambuka itrngeta uye orika, kudo malaika kaamba." Endenyi na mndetengeta uye ya orika!" navo vakaenda uye ya orika lose. ⁸Naade kangikira naingivi, "Lambwa vaja vanedambuka orika lo kaskani, vape iderasau ngoo yakwa uye ya orika lo".⁹Koikyo kidedo kya kikangicheja neamba, ¹⁰Iria sadaka ifuma ko vaja vasamiriwa-ifuma ko Heidai, tobiya na Yedaya-inajii uenda udamade numbenyi ya Yasia mwana ozefania afumie Babeli. ¹¹Naade uirie hela nda sahabu, utobire cha ovisa uirarike mdonyi o Yosua mwana o Yehosadaki mlisi mdue.¹²Deda nacho uambe, Yahwe omajeshi aamba kudi: munduchu, rina jake Tawi! nacho myapeva akeri moshumba kanisa ja Yahwe! ¹³Icho apeteshwa utukufu wake; apedamia ilamia kitiri kyake kya umangi. Nyapeva mlisi uye kitiri kya umangi na imanya ja sia nyapeva koshosesivi.¹⁴Ovisa lupederwa kanisenyi Yahwe ko makene ya Heldai, Tobiya na Yedaya na cha kyekumbura imbija mwana o Zefania. ¹⁵Nyiho vakeri kwacha vapecha naishumba kanisa ja Yahwe, koikyo mpemanya kee Yahwe omajeshi angiduma kwanu; koje loi mneadanya iru ja Yahwe makilunga wanu ijiutika!"

Chapter 7

¹Miaka ina umangi o mfalme Dario, mfuri o kana mori o kisleu (nacho mori tisa), kidedo kya Yahwe kika mcheja Zekaria iamba. ²Vandu va Betheli vamduma shereza, Regemu meleki na vandu vavo itereva oshangunyi lo kyamunyi ko Yahwe. ³Vaka deda na valisi vakeri numbanyi ya Yahwe o majeshi na kovalashi; vakaamba," ngitomonyirie komori okatanu ko njia ye punga, chakundu ngenauta miaka ifoje?⁴Nyiho kideda kya Yahwe o majeshi kilengicheja iamba, ⁵"Deda na vandu vose va orika na valisi uvavie, "Andu mlepunga naitomonyi re morichu okatanu na osaba ko miakai sabini, ale loi mlepunga kokitevi kya kwa? ⁶Naandu mleja ndinywa, mleja nainywa kokitevi kyanu mvenyipo? ⁷Chisho alededa Yahwe ko madumbu va valashi va kala, aandu modamije Yerusalemu na miri ya shivambara shiode mecha na ye damije Negebu, na ngaliko ya magharibi wanda ya shifumbu?"⁸Kidedo kya Yahwe kika mcheja Zekaria iambo, ⁹Yahwe omajeshi aamba kudi; Dumbuenyi ko loi, ko uele o,larijana na mbara. Kila mndu na muutie kudi mundu avo. ¹⁰Uye ya apiemii na mwana mokira, mghenu na mwasi-ula va nyonyonge, na kulaade apeuta kinyamaro ko ongi ngoonyi sanu.¹¹Kake vale kutata makoso vavo na ma valerogwapo. valerinda madu vavo kinosa valaichwa. ¹²Valeiivika ngoo savo siomie chairara kinesa valaichwa kija nakidedo kya Yahwe o majeshi. Nyaledamada adumwa ko vandu kieri kya kala ko ngoo wake, ko madumbu va valashi. Kake vandu valeichwapo, koikyo Yahwe omajeshi nyale vailusha loi.¹³Naandu anavadikira valeichwapo. Kudokudo," kaamba yahwe omajeshi, "Vapengidikira,kake ngapeadanyapo. ¹⁴Amu ngape vafaghanya ko mkuma o olem wa ko masanga vose valemekione, naade orika lwavo lupearia. amu kuode nama umu apeida ana apedamia ipo orikanyi kimekoja vameikumbo orika lwavo koivorokie ko ila ilapeva.

Chapter 8

¹Kidedo kya Yahwe kika mcheja iamba, ²"Yahwe omajeshiaambakudi: Ngaosiapo kokitevi kya Sayuni ko king'ania na ngakinavaviwa ko nyashi ifoje! ³Yahwe omajeshi aamba kudi: Ngapeuya Sayuni nainyi ngadamia ipo Yerusalemu, kimekoja Yerusalemu ipelaghwa mri o loi na kifumbu kya Yahwe omajeshi upe Laghwa kifumbu kiele!⁴Yahwe Omajeshi amba kudi: Ko kavi kupekojwa na shisuri ipo shingonyi sha Yerusalemu, kila mumdu apeisenda msenge kokonyi kwake kimekoja nyi msuri. ⁵Na shiongo sha miri shipeichuruswa vasoro va vomi va vaka vashine.⁶Yahwe Omajashi aamba kudi: Kokindo kilapeva Ko meso va shasingaka va vandu va mfuriso, kipeva mesonyi vakwapo? - aamba Yahwe. ⁷Yahwe Omejeshi aamba kudi: Lambwa, ngakeri ngewavedeja ngivakire vandu vakwa ifuma orika lo kuundu kofuna ruva nakundu jipedona napo ja ruva! ⁸Amu ngape vaurigha kavai, navo vepedamia iposhi Yerusalemu, kudo vapeva vandu vakwa kavi, nainyi ngapeva makilunga wavo ko loi na uele!⁹Yahwe Omajeshi aumba kudi: Inywe mnatolwa ichwa shidedo shijashija shilefuma dumbunyija valashi ku voo ko numba yakwa andu ulederwa numbai yakwa, Yahwe Omajeshi: Vikienyi pinya mako vanu kinesa kanisa ishumbwa. ¹⁰Aandu silamecha mfuriso kuvoode kya sambwa kye sang'iriwa kyokyose numbenyi yake, kuveodo kya isa ko mundu ana ko nyamandu, na eondesia ifuma ko mkituva ko uja moda mbuka ana mouya. Ngalemuutia kibali kya Ongi.¹¹Kake lwaha ipe va cha kuvokapo, ngapeva andu amu vasighaka va vandu va-aamba Yahwe Omajeshi. ¹²Kwani mbeu sa sai sipevajwa; msabibu umalela upefuma ndunda sake na orika lupefuna mashao vake; ruveu kefuna maimi, amu ngapevaninga vasighaka va vandu va irighaja ishi shose.¹³Nyuve keri cha mbiagho ko masanga venge, inywe numba ya Yuda numba ya Israeli. Koikyo ngape vakira inwe mpeva mbora. mlaogwe ; moko vanu vavikiwa pinya! ¹⁴Amu yahwe Omajeshi aamba kudi: Chakundu mlelarija ivautia mavichwa akui vanu valechokosa nyashi yakwa -aamba Yahwe Omajeshi-nama ngalesarailopo. ¹⁵Nyikodu ngape larija inutia mecha kavi Yerusalemu na numba ya Yuda mfuri si! mlaogwe!¹⁶Ishi nsho muuriwa muute: Mundaamba koi, kila mundu na Omrasenyi wake. Mdumbwe ko loi, kuihanie kosia monganyi yanu. ¹⁷Na kulaade wowose wanu anasara unyamari ngoonyi yake uye ya Omrasenyi, nma naiburwa o vongo; Ishinsho ngashisuje! aamba Yahwe."¹⁸Kidedo kya Yahwe kikongicheja iamba, ¹⁹"Yahwe Omajeshi aamba kudi: Mpungo O mori o kana, mori o katanu, o saba na mori o ikumi nyipeva kieri kya sia ya kila ina, ko numba Yuda! koikyo kundanenyi loi na sia!²⁰Yahwe omajeshi aamba kudi: Vandu vapechakavi, naivo vanedamia miringi. ²¹Vandu va muriumu vapeenda mriungi neamba, mavenyi movinyi oshangunyi lo Yahwe jidefereva na imushugha omajeshi! isejivenyi jipeenda. ²²Vandu vafoje masanga vaodo pinya vapecha che msigha omajwshi ipo Yerusalemu naitereva vakajwa ko Yahwe!.²³Yahwe Omajeshi aamba kudi: ko mfuriso, vandu Ikumi ifuma mdedie na orika vapeada otirigho lo nguvo sanu naiamba, "Ise naise jipeendananduamu nainywe, amu jaichwa kee makiling akari anduamu nainywe!"

Chapter 9

¹Iki nyi mdedie ya kidedo Yahwe ko orika lo Hadraki na Demesiki. Amu riso ja Yahwe jikeri uye ya vandu vose, na uye ya mrisose sa Israeli. ²Mlarijei ja Mamathi, irasanie, irasamie na Damesiki, na Tiro na Sidoni, kake nyi varango loi.³Tiro nya kushumbie na origho na Isang'iria hela cha maifu na sahabu odoko msararenyi. ⁴Lambwa! mdumi ape msoka nainyamara pinya sake uye mringa okusalala, kiokyo apeongorwa ko modo.⁵Ashikeloni apeona naiogwa! Gaza apendede a loi! Ekroni, kija alaje kipesijwa! mfalme apeviniswa ivokia Gaza, na Ashikeloni ipeva na vandu kavipo! ⁶Vaghenu vapeuta mdamijeyavo Ashidoni, nainyi ngape kifuna kituva kya vafilisti. ⁷Kwani ngapefuna ndakame yavo dumbunyi javo na nyasi savo yefuma maighoni vavo.nyiho kipevo vapeva vasighaka ko makilunga odu cha mari ya Yuda, na elironi nyapeva cha Waybusi.⁸Ngapevika kambi itengeta orika lokwa kibalia kya majeshi va mukituva kode apedima iida iposhi kwake po kuode movinisa apeida kavipo. Kimekoja Lwaha ngape lambwa orika lokwameso vakwa ngimonyi!⁹Kava olodo koikorokiwa, igwe mpu sayuni! kava olodo ko nguriri, kuode movinisa apeidasepo ane cha kwapo anduamu anaucha naikukira. Nyaode makene, nyuadojemitiitiko, mwana oitiko. ¹⁰Nyiho ngapekisembera kitale kiarie ifuma Efraimu na itiko ifuma Yeru salemu, na uda upesemberwa shidenyi; amu upeamba sia ko masanga, na irighaja jake jipeva ifuma okusalala n okusalala, na ifuma dahu na eneya orika!¹¹Kake kwanu, kokitevi kya ndakame ya ilaja janu, ngape vikya vapungwa vanu nja ifuma irungunyi kulaode mringa. ¹²Uya ngomenyi, vapungwa vevedeja! inu ngaamba kee ngape vaurighia mara kavi, amu ngamemlema Yuda cha uda okwa. ¹³Ngame ichurusa sia yakwa anduamu na Efraimu. Ngavateshwa vana vanu, Sayuni kibalia kya vana vanu, ugiriki, nyakuvika igwe Sayuni, chaipanga ja shujaa!¹⁴Yahwe ape vafumia, na mifi yake ipekava cha ikururuma ! Amu Yahwe mndumi okwa apekava oghanda na cho apetolwa anduamu na orukuta yafuma Temani. ¹⁵Yahwe omajeshi opeva kaja, navo vapeva ragha na ivaisa magho va kombeo. Nyiho vapenywa na ikava olodo oha mundu anangiwa wari, navo vapeichurujwa wari cha mambongo, cha mbembe sa madhabahu.¹⁶Kokyo Yhwe makilunga wavo apevakira mfuriyo; vapeva cha manndiki va mamondo jikerina vandu vake, amu vapeva ulole o cha ovisa, vateshujwa uye ya orika lwake. ¹⁷Nyikuda vapevoroka vavokie! vasoro varivie uye ya sheja na msalari uye ya kitoru kilodie!

Chapter 10

¹Mterevenyi Yahwe mbua kieri kya orukuta -Yahwe naute mbua ya makururu ma nacho nyeuta mbua ikave ko kila umu na mara ipo kivambara. ²Amu irima ja vaode numba veamba vongo; vaaga veamba vongo; vaneamba ndoswa selemba naifuma seko tiki, kudo vanadeka cha mamondo vana vinika kokitevi kuode mombiapo.³Nyashi yakwa inaaka ko vaombia, nyi mahoro vasongoru - nyivo ngape va bula. Yahwe omajeshi apejiringa indiki ja, mamondo vake, numba ya Yuda, nauita cha itiko jake jashida!⁴Ifuma kwavo jipefuma igho jidue mbarinui, ifuma javo kipefuma kitulu kya hema; ifuma javo upefuma uda oshida; ifuma javo vapecha vasongoru kose ko anduamu. ⁵Vapeva cha mashujaa vakevavada vakituva vavo odokonyi shiongonyishidenyi; vapeuta shida, amu Yahwe nyakeri andu amu navo vape varasa vedo matiko vashida.⁶Napedikira pinya ya numba ya Yuda na ikira numba ya Yusufu; ngape vaurigha na ivahurumia. Vapeva cha ngivekeri ngalamevafuna, nyinyi ahwe makilunga wavo, nainyi ngapeva idikija. ⁷Koje Efraimu apeva cha shujaa, na ngoosavo sipevorokiwa cha wari, vana vavo vapeone naivorokiwa ngoo savo sipevorokiwa!⁸Napevavevedia nai vasang'iria, amu ngapevakira, navo vapeva vadue chakundu vavekeri kuvooka! ⁹Ngale vadoja vandunyi, kake vapengikumbuka orika lo kwacha, kudo ivo na vana vavo vapedamia naiuya. ¹⁰Amu ngapevaurigha ifuma orika lo Misri na iva sang'iria ifuma Ahuru. Ngapevaende orikenyi lo Gileadi na Lebanoni mpaka andu kulaode andukavi kokitevi kyavo.¹¹Ngapeida mringenyi oku salala ya iviniswajavo; ngapevakava mamiimbi va mringa okusalala ho na ngapeshiomira shiria shosesha Nile. utukufu o Ashuru upesoswa wanda, na msenge i Misri ipeenda kwacha ifuma ko va Misri. ¹²Ngapeva vikia pinya ko inyi ngimonyi, navo vapedambuka kori na jakwa - aamba Yahwe.

Chapter 11

¹Rugwa mongo yapo, eeLebanoni, kinesa modo uongore mietezi yapo! ²Furighenyi shidisha msonobari, amu mieresi imegwa! kivekeri kyekutata kimeongorwa! Furighenyi, inywe mialoni ya Bashani, amu msudu uondepinya umesoswa. ³Vaombia vaka va okunga, kime koja utukufu wavo umenyamarwa! iru jja irunduma ja vana va ngatunyi, kime koja iilusha ja utukufu wavo umenyamarwa!⁴Ishi nsho ameamba Yahwe makilunga okwa, "Ombijenyi indikija mamondo jikerijeshinja! ⁵(Ivovane vaura vanwvashija valonebulwa, navo va kumba vaneamba; Natukuswa Yahwe! ngashumie! amu vaombia vakeuta uya ko vaja vaode mamondo vakine va hurumiapo). ⁶Koikyo ngape va hurumiapo vedamia orika-nyikudi aamba Yahwe. Lambwa, inyi ngimonyi ngakeri movalora kila mundu ko kokok ko vamrasa wake ko koko komfalme wake, na vapeinyamara orika na kuode bama umu wavo ngape mkira ifuma kokonyi kwavo.⁷Koikyo ngapeva mombie o mamondo vaikimbiwa ishinjiwa, ko vajavana vatamoje mamondo. Ngaleiria msenge ivi, msenge umu ngaulagha "Neema" na ungi ngaulagha "umoja". Ko njai ngalevaombija mamondo. ⁸Mori ngaleagha vaombia varadu, amu ngalevarimijapo, navo valengiilusha. ⁹Nyiho ngale vavia vakerimukia, "ngapeuta uya cha mombia wana kavipo. omamamondo vepa-nava kupie; mamondo vana viniswa-na vaviniswa. Na mamondo vapesighaka kila umu naje nyama na vamrasa wake".¹⁰Koikyo ngairia msenge okwa "Neema" ngaidosa idosa kija jelarije kija ngilevikia na mbari yakwa vose. ¹¹Komfuriso kijajedoswa, navaja venatamoje mamondo na vaja vena ngilambwa vale manya kee Yahwe aamba. ¹²Ngavavia, "kojekipe vavorokia, mngilihe kyelihwa kyakwa. Koje lekudo mlaute kudo". Koikyo vakaghera kyelihwa kvakwa - shitubu makumi varadusha sha hela.¹³Yahwe kangivia, "Dera hela kisikenyi, kindo kicha vale kuninga! "Koikyo ngairia shitubu makumi varadu sha hela neshidera kisikenyi numbenyi ko Yahwe. ¹⁴Ngadosa msenge okwa o kavi, "Umoja ", idosaundu okwa na Yuda na Israeli.¹⁵Yahwe kangivia, "Kavi, iria kiombo kya mombia mtondo kokitevi yakwa ngimonyi, ¹⁶Amu lambwa, ngakeri imdera mombi ko orika. apelambwa mamondo vana viniswapo. Apeshigha mamondo vanadekapo, nama vapevachira mamondo vanatighilapo. apeombija mamondo vanu hiepo, kake apeja nyama ya mamondo vanahie na apebara mbughachu savo.¹⁷Saje ko mombia alapeva vanejitija indikija mamondo! Ipanga jimcheje ja kuokonyi kwake na risojake ja kujo! kuoko kwake kuome na risojake ja kujo jibarike!

Chapter 12

¹iki nkyo kidedo kya Yahwe ko Israeli mndumi aamba -apesiutia ruveu na idera kve voka kya orika, apeiumba ngoo ya mundu iposhi, ²Lambwa, ngapeivika Yerusalemu ive kikobo kipevaifama vandu vose vamtengetie. kipeva kudo kudo ko Yuda kokieri kye husuriwa ko Yerusalemu. ³Komfuriyo, kipeivika Yerusalemu ive igho jilemeje ko vandu va vandu vose. koicho apereghesha jiteshwa ighojo apekuvinisa loi,na masanga vose na orika vapekusangiria kibali kya mricho.⁴Komfuricho amba Yahwe - ngape mkava kila itiko ko irijiwa kila ana doja itiko nyaukujwa. ngape ilambwa numba ya Yuda ko iukaja nainyi ngapeva bara meso matiko vemajeshi. ⁵Nyiho vamangi va Yuda andu vapededa ngoonyi savo, vedamia Yerusalemu nyiho pinya yedu kokitevi kya Yahwe omajeshi, makilunga wavo!⁶Ko mfuriso ngapevavika vamangi va Yudda, iva cha nungu sa modo shidinyi na mdleng'eri va modo shejienyi. shiimukye, amu upeongora vandu vose vakeri kufui ngaliko yavo ya kujo na kumoso. Yerusalemu apedami kwake kavi.⁷Yahwe apesikira hema sa Yuda mbele, kinesa utukufu o numba ya Daudi na utukufu o vaja vedamia Yerusalemu upetolakija kilesighaka kya Yuda. ⁸Ko mfuriyo Yahwe nyapeva mokaja koivo vakedamia Yerusalemu, na mfuriyo vaja vairave andu amu avo vape va cha Daudi, numba ya Daudi nyipeva cha makilunga, chamalaika O Yahwe Oshangunyi Lwavo. ⁹"Kipe va kee ko mfuriso ngapevoka ivanyamara masanga vose buswa ngoo ya huruma iiterevia numba ya Daudi vakedamia Yerusalemu, koikyo vape ngilambwa inyi, valemkava kicha kari. Vapengifurighia, chaimfurighia mwanake umu; vapemfurighia ko ngoo vava lao cha akefurighia kipu cha mwana o kuvoka.¹⁰Kake ngape buswa ngoo ya huru ma na iiterevia numba ya Daudi vakedamia Yerusalemu. Koikyo vape ngilambwa inyi, valemkava kicha kari. Vapengifurighia, chaimfurighhia mwanake umu; vapemfurighia ko ngoo ye vava loi cha akefurighia kipu cha mwana o kuvoka. ¹¹Komfuriso vapefurigha ipo Yerusalemu kipeva cha ifurigha ja Hadadi Rimoni ibalenyi ja megido.¹²Orika lupefurigha, kila mbari vavenyi; mbari ya numba ya Daudi ya Nathani ipeva vamo nyi na vaka vavo vapeve vamonyi; kwacha na vomi. Mari ya numba ya Lawi vapeva vamonyi na vaka vavo vapeva kwacha na vomi. ¹³Mbari ya numba ya Lawi vapeva vamonyi na vaka vavo vapeva kwacha na vomi. Mbari yWshimei vapeva vavenyi vaka vavo vapeva kwacha vomi. ¹⁴Ko mbari ya Sighaka- ko umu nyape va amonyi na vaka vapeva vavenyi kwacha na vomi.

Chapter 13

¹Ko mfuriso kidahu kiperughujwa kokitevi kya numba ya Daudi na vedamia Yerusalemu, kokitevi kya unyamari na iluhajavo. ²Ko mfuriso - aamba Yahwe o majeshi-kee ngapefuma marina va marina ko orika kinesa kee shila mukmbukwa kavi. Ngape va sembera orikenyi valashi va vongo na ngoo wavo ailuhie.³koje kuode mdu wowose apeuta kavi ulashi, ndie na mae vale muona vape mbia, uperukapo amu nyana deda vongo ko rina ja Yahwe! nyiho ndie ma mae vale na vape mkora andu akina lashia.⁴Ko mfuriso mlashi apeadwa sonu kijaaneona kyelashija. Valashiva vape rarika kavi nguvosa singa, kinesa vale be vandu. ⁵Amu kila umu aoeamba; inyi chi mlashipo! inyi ngechidema amu wanda nyio uya okwa fuma usoro okwa! ⁶Kake mundu ungi apembi; shidondashi mokonyi sha kiki?" nacho apetalwa, ngalepuchwa na vekeri numenyi ko vamong'o vakwa".⁷Ipanga! teshuka kumonyi ko mombia okwa, mundu akeri kufui nainyi-ikinkyo anadeda Uahwe o majeshi. Mkave mombia, na mamondo vapetaghanyika! amu ngapeghalusu koko kokwa ko vanina.⁸Kipe va kee koorika lose-ikinkyo adeda yahwe kee theluthi sivi yake ipesemberwa! vandu vo vapeaghwa; theluthi imu ipesighakatu. ⁹Ngape iisa ija ya karadu modonyi na isanjwa cha hele chakundu yesanjwa; ngapevareghesha cha dhahabu cha kundu ichi regheshwa. Vapejidikira rina jakwa nainyi ngape vatalwa nngeamba,; Iva nyi vandu vakwa!' navo vapeamba, Yahwe ncho makilunga okwa!"

Chapter 14

¹Lambwa, mfuri ya Yahwe inacha andu mateka vanu vape vaghwa makidi yanu. ²Amu ngape vasang'iria masanga vose kibali kya Yerusalemu koshida mri na muri upeiriwa. numbasipeiriwa na vaka vapediwa oru. Makidi ya ipeiriwa, kye kumbura vandu kipefunua mrinyipo.³Kake Yahwe apekure naiutashida ya masanga cha apekavashida mfuri yashida. ⁴Mfuricho madende vake vapeimuka uye ya kifumbu kya mzeituni, ukeri kufui na Yerusalemu ngaliko ya mashariki. Kifumbu kya mzeituni kipeghauka makidi kya mashariki na magharibi ko irundu jidue loi na kumu ko kifumbu kipeuya numa kisumane na kaskazini na kungi kusumane na kusini.⁵Nyiho mpindicha ipo irungunyi kifumbunyi kya Yahwe, kimekoja irungujo ja ifumbu jipe shika naipo Azali. Mpedicha chakundu mledicha idedema ja orika mfuri uja O uzia, mfalme o Yuda. Nyihu Yahwe makilunga okwa andu apecha vaele vake vose.⁶Kupearia mfurisopo, kake kuode mbeho nama kubariepo. ⁷Mfuricho, mfuriaiichi Yahwe amonyi, kupevase msanyenyipo nama kapo, amu kiu kwanyi kupearia. ⁸Mfuricho mringa urukie uperoro ka ifuma Yerusalemu. mata uperoroka ienda mringa okusalalaya mashariki na mata mringenyi okusalala o magharibi, kieri kya kisie kieri kya kirangasi.⁹Yahwe apeva mfalme p orika lose, ko mfuriso kupe va na Yahwe, makilunga umu, na rinajake amonyi. ¹⁰Orika lose nyupeva cha Araba, ivookya Geba paka Rimoni kusini Yerusalemu. Na Yerusalemu ipekaa kya uye. apedua andu ake amonyi, ifuma mongonyi o Benjameni paka andu jikeri imongo ja kuvoka na jija ja mbarinyi; na ifuma manjeke ko Hana neli na shinikizo ja mfalme. ¹¹Vandu va pedamia Yerusalemu kupevase naighwa sepo ifuma ko makilunga wovopo. Yerusalemu ipekia.¹²Ii ipeva tauni Yahwe ape vakava nayo vandu vavandu vake va shida Yerusalemu: nyosese yavo ipebuha vaimukye ko madende vavo. Meso vavo vapebuha shirungu shake olumi ndimi savo sipebuha dumbunyi javo. ¹³Mfuricho mkumango uja mdue ifuma ko Yahwe upeva andu amu navo. Kila umu apeada koko koongi, na kokokungi kupeteshwa kibalia kya koko koongi.¹⁴Yuda nacho apekavana na Yerusalemu. vapesang'iria ushuma o masanga vose vatengetie sahabu, hela na ifoja ja nguvo siilie. ¹⁵Tauni nyipeva ko matiko na myumbu, ngamia naitiko, na nyamandu sose vapesighaka ko masanga vakeri kibalia na Yerusalemu vapeenda mwaka ko mwaka ide mwabudu mfalme, Yahwe omajeshi, naitebira ndima sa shitala.¹⁶Vose vape sighaka masangenyi vakeri kibalia na Yerusalemu vapeenda mwaka ko mwaka inde mwabudu Yahwe omajeshi naitobira ndima ya shitala. ¹⁷Nakipeva kee koje mundu wowose ifuma masanga vose orikenyi alapenda Yerusalemu inde mwabudu mfalme, Yahwe omajeshi, nyiho Yahwe apeende mbua uye yavo. ¹⁸Kokoje orikamlo Misri lula peenda, vapeona mbuapo.¹⁹Iki kipeva nyibulwa ko Misri na ibulwa ko kila isanga jila pendoja itobira ndima yashitala.²⁰Kake ko mfuriso, mmanga sa matiko sipededa," damienyi mbarinyi kitevi kya Yahwe," na makarai nyumbenyi ya Yahwe vapeva cha mibongo madhabahunyi. ²¹Kimekkoja kila nungu Yerusalema na Yuda kipederwa marinyi kokitevi kya Yahwe omajeshi na kila umu apeende sadaka apeja poshi na ivaterekia. Kupaanda vapekumbasepo numbenyi ya Yahwe omajeshi mfurichopo.

Malachi

Chapter 1

¹Itamko ja kidedo kya Mndumi ko Israeli kokoko ko Malaki. ²Ngale kukunda," aleamba mndumi. Kake nyuneamba, ko kuda ulejikunda? Esau kwani mndwavo o Yakokobo? aleamba mndumi. na bado ngakundiye yakobo. ³Kabe ngamehukia Esau ngaleifanya milima yake iva ukiva, na ngalefanya urithi wake iva makao va mbweha va janwari.⁴Kama Edomu nyaleamba, ajimekavwa, kube jipeuya ne ishumba aja kulenyamarwa; mndumi o majeshi nyaemba kudi; Ipeshumbwa kake ipedujwa gwanda; na ghomi vapevadikira" orika lo unyamari, na vandu ambao makilunga aode unyari na vondarasi." ⁵Ko meso vanu mpe ona iji, na mpeamba, Mndami mkuu mbele ya mbanga ya Israeli.⁶Mwana na mheshimu papa wake, na mtumwa namheshimu mndumi wake. Ikava inyi, nyipapa, nyikeri kuku heshima yakwa? na kama inyi mndumi, nyikeri kuku heshima ya kwanu, makuhani, mnajidharau irina jakwa. Kake mneambakuda jajizarau irina japo? ⁷Ko ifuna mikate iliyonajisi mdhabahuni kokwa. Na mneamba kuva, mneamba kuwa, Jakudharau kuda? ko iamba kudo meza ya mndumi imedharauliwa.⁸Mkafuna sadaka sa vanyama vipofu, ikyo amba dhambi? na kama mkafuna shilema na vagonjwa ikyo amba dhambi? damadenyi iji ko liwali nyapeikubali ana nyapeinua shiamu shanu? aleambamndumi o majeshi. ⁹Na luaha, mnejaribu ishigha nema ya makilunga ili nava mcha kwanu. Na aina njiki ya sadka ko shemu yanu, apeinua shiamu shane? aleamba mndumi o majeshi.¹⁰Kama kuode mndu ambacho apeshinga mango o hekalu, ili kulave na muto madhabahunyi bure! kake ngaele ng'oki na inywepo, aleamba mndumi o majeshi, na ngapeidikya sadaka yeyose ifuma ko moko vanu. ¹¹Ifuma mawio va ruva mapaka machweo irina jakwa jipeva jikuu katikati y orika, ko kila sehemu uvumba upefunwa ko irina jakwa, na pia sadaka njicha. Ko kitevi irina jakwa jikeri jikuu sana katikati ko orika; aleamba mndumi o majeshi. ¹²Kake inwe mnechafua andu mneamba meza ya mndumi mnainajisi, na matunda vake, na kando kake idharaulike.¹³Na ingwe kavi mneamba, kindoki kimejichosha, na inywe mnrjidharau, aleamba mndumi o majeshi." Mmeurighakija kivekeri kimeirwa na vqnyqmq vq msudu ana shiwete, ana vaja, vakeri vanwaviva; na nyikyo moende iva sadaka sanu! Je namdime iidikya ii mokonyi kwana? aleamba mndumi. ¹⁴Nalaniwe ujaaode uongo, ambacho nyaode mnyama o ghomi ko ikundi jake na kaahidiingifunya, kake bado anefuna kokwa, inyi mndumi ambacho nyi kiurango, ko kuwa inyinyi mfalme mkuu, alemba.Mndumi o majeshi, na irina jakwa jipeogwa ko orika.

Chapter 2

¹Luaha inywe makuhni, amri ii nyi ko ajili yanu. ²Kakire mlapeadanya, na kakire mlapejiirwa ijingoonyi sanu ne ingininga utukufu, ko irina jakwa, aleamba mndumi majeshi, kisha ngapeduma ng'oki kwanu, na ngapeng'oki baraka sana nyiloi, ngamevadeja ng'oki kala kokitevi mmedera sheria sakwa ngoonyipo.³Lambua, ngapekikemea ushao wapo, na ngope shia madifi kiamu kyapo, madifi va dhabihu sanu, na mpeirwa anduamu nayo. ⁴Na mpemanya kwamba ngaduma ii sheria kwanu, Lawi" aleamba mndumi o majeshi.⁵Agano jakwa na icho jekeri agano ja uhai na amani, na ngalamninga shindo ishi ko njia ye ngiheshimu nyolengiheshimu na iimkana kava na hofu ko irinajakwa. ⁶Mafundisho va loi vekeri ko momu wake, na unyamari ulepatikana momunyi kwakepo. Nyaledambuka na inyi ko amani na unyoofu, na nyalevaurigha vafoje ifuma dhambinyi. ⁷Ko ktevi momu ya makuhani hudera maarifa, na vandu vapeshigha maagizo ifuma ko mdo wake, ko kitevi ko ujumbe o mndumi o majeshi.⁸Kake ngameidakwacha na njia yo loi. Umesababisha vofoje iva na mshaka vetii sheria. Umejivia agano ja Lawi," aleamba mndumi o majeshi. ⁹Ko ikyo ngamevafanya inwe na inyi na idharauliwa mbele ya vandu, ko kitevi mlejitunza irina jakwapo, kake badala yake mnependelea ko maagizo vanu.¹⁰Ise jose jiode papa umupo? nyi makilungauja umu alejitobiraise jose? ko ikyo ngiki jinefanyiana hila mundu na mdwavo wake, mneji nyamara agano ja papa wanu? ¹¹Yuda nyaleuta hila na nyaneona kinyaa ko shindo shiderijwa ko Israeli na Yerusalemu. Yuda amena jisi andu kuode ucha o mndumi ambao apakundiye, na amedua msichana o miungu ingi . ¹²Makitunga kakatilia kwacha ifuma ko hema ya Yakobo na o vandu ambao valeuta iva, ata uj aneende sadaka ko mndumi o majeshi.¹³Na igwe kavi nyunvika kudo. Nyuneshikija madhabahu va mndumi ko msoru, ko ifurighane ivauwa, ko kitevi apeidikija sadaka ne isiadijapo ifuma mokonyi kwapo.¹⁴Kake nyuneamba, nyi ko kitevi kiki? ko kitevi mndumi ameva shahidi kate yanu igwe na mkapo o usoro wapo, kinyume kyake umeva sio mwaminifu, ingawa icho nyi mweazko na mkapo o agano japo. ¹⁵Je icho alevafanya iva umu, hata ko sehemu ya ngoo yake? luaha nyi ngikikeri nyanetegemea ipata vena vacha makitunga. Ko ikyo jiepushhe kumonyi numbenyi ko ngoo yapo, na alave mnda alakeri mwaminifu ko mka o usoro wapo. ¹⁶Neisua ilikana," aleamba mndumi makilunga o Israeli, "afanikizaye nguvo yake ko udhalimu," aleamba nyi numbenyi ya ngoo yapo na ulave mndu aleke ri mwaminifu,"¹⁷Mmechosha mandumi na shidedo. Ko kitevi mmedede, kuda jakuchosha? ko ideda kila umu ambeye ameuta uchafu yi mcha," ana nyakiri kuku makilunga o haki?

Chapter 3

¹Lambua, nganebduma mjumbe okwa, ambacho apeandaa njia mbele yakwa. Na mndumi, ambaye mnemshigha, nyapecha ghafla ko hekalu jake, na mjumbe o agano, ambaye katika yeye mnemshigka, lambua anecha, aleamba mndumi o majeshi. ²Na nyungsmija mupaka siku yecha kwake na nyungacho apeimukana kameifunya? icho cha mndu asafishaye ko modo kama sabuni efulia. ³Nyapedamia ne tawala cha msafishaj o hela, na nyapevafisha vana Lawi na nyapevafanya vave vasafi cha dhahabu na hela, na vapeende sadaka sa haki ko mundumi.⁴Na sadaka ya Yuda na Yerusalem ipeva njicha ko mndumi cha siku sa kala, na miaka ya kala. ⁵Kisha ngapeida kufui na inywe kuwahukumu na ngapeva shahidi mwepesi dhidi ya vasavi, wazinzi, mahisahidi mwepesi dhidi ya vasavi, wazinzi, mahisahidi va vongo, na kinyume cha vaja vaneonea vafanyakazi ko mzigo yake, anaoone a wajane na yatima, na anemdichira mahenu ifaa wajane na yatima, na anemdichira mghenu ifuma kwenye haki yake na vaja valenengitii inyi, "aleamba mndumi o majeshi.⁶Inyi mndumi, ngapebadilikapo, pia inywe, vanduva Yakobo, mletumiapo. ⁷Ifuma siku sa papa sedu mmengahaluka kwacha na amri sakwa na mlasituzapo. ngigeukyenyi, nainyi ngapevaghuja inywe," aleamba mndumi o majeshi. Kake mneamba, jipekughuja?⁸Mwanadamu naupendima imwivya makilunga mneingiivya inyi, kake mneamba, kudajakuivya? ko zaka na sadaka. ⁹Mmeng'oki ko ng'oki ko ingiivya inyi, orika lose ilu.¹⁰Endenyi zaka kamili sikeri ghalenyi, ili kwamba kive kando ko numba yakwa. Na mngijaribu ko iji, aleamba mndumi o majeshi. " kama ngalapevarughuja madirisha va mbinguni ne ivabusuja baraka uye yanu, ili kwamba kupeva na upande o shika isiadija. ¹¹Ngapemkemea mnyamari kwapo, kwamba alanyamare mavuno vanu va orika lwanu; mizabibu yanu katika mideme ipepuputushapo kabla ya wakati wakepo," alededa mndumi o mjeshi. ¹²Mataifa vose vapekudikira mbarikiwa, ko ajili yapo ipiva nyi lo furaha, "alededa mndumi o majeshi.¹³Shidedo shana sikiri shiomye kinyume kyakwa, alededa mndumi. kake mnededa, "Jimeamba ngikyo kinyume kyapo? ¹⁴Jimeamba, 'Kuodepo maana imtumiki makilunga. Kuode faida njiki itunza maagizo vake ana mnedambuka kuna mneomboleza mbele sa mndumi o majeshi? ¹⁵Naluaha jinemdikira aode kiburi marikiwa waharifu nyifanikiwa tu, bali nyimjaribu makilunga na imwepuka."¹⁶Kisha vaja vanemweshimu mndumi valesemeza na umu baada ya ungi, mndumi akeri ndughucha ijiadanya, na kitabu kya kumbukumbu kileandikwa mbele sake ko ajili ya vaja vanemuogwa mndumine ijiheshimu irina jake."¹⁷Vapeva vakwa; alededa mndumi o majeshi," hazina sakwa katika siku ngapetenda; ngapevakunda, cha kundu mndu anemkunda mwanake akeri muhuduia. ¹⁸Kisha zaidi sana ngapetofautisha kati ya haki wenye haki na wanyamari na wanamwabudu mkilunga na asiyemwabudu yeye.

Chapter 4

¹Lambua, siku inecha, idamije cha itanuru itanuru, ambayo vose kiburi na vanyamari vapeva makuku-siku inecha ipevakora," alededa mndumi o mjeshi, sikuyo ipesembera miru na shida. ²Kake kwanu mnejiogwa irina jakwa, ruva ja haki jipevaakya ne ichirwa ko ubawawake. Mpetolatola cha ndama ikeri motatenyi! ³Na vanyamari vose vapevavadavada gwanda, vape vurikongo guanda ya nyayo sa madende vana siku hiyo ipetenda, alededa mndumi o majeshi.⁴Kumbukenyi itii sheria sa mtumishi wwanu Musa, mmri na sheria ngalemwamuru ipo, Horebu, ko Israeli vose. ⁵Lambenyi, ngapemduma eliya nabii mbele yasiku kuu na ikeri itish ya icha ko mndimi. ⁶Apeurigha goo ya papa ko vana, nangoo savana ko papa savo,ili kwamba ngalache iangamiza orika ko unyamari wose.

Matthew

Chapter 1

¹Kitabu kya mbari ya Yesu Kristo mdana o Daudi, mdana o Ibrahimu. ²Ibrahimu nyelemfee Isaka, Isaka kamfee Yakobo, Yakobo kamfee Yuda na vwandwa vwo. ³Yuda kamfee Peresi na Sera ko Tamari, Peresi kamfee Hezeroni, na Hezeroni kamfee Ramu.⁴Ramu kamfee Aminadabu, Aminadabu kamfee Nashoni, Nashoni kamfee Salimoni. ⁵Salimoni kamfee Boazi ko Rahabu, Boazi kamfee Obedi ko Ruth, Obedi kamfee Yese. ⁶Yese kamfee mangi Daudi. Daudi kamfee Sulemani ko uja mka o Uria.⁷Sulemani kamfee Rehoboamu, Rehoboamu kamfee Abiya, Abiya kamfee Asa. ⁸Asa kamfee Yehoshafati, Yehoshafati kamfee Yoramu, Yoramu kamfee Uzia.⁹Uzia kamfee Yothamu, Yothamu kamfee Ahazi, Ahazi kamfee Hezekia. ¹⁰Hezekia kamfee Manase, Manase kamfee Amoni, Amoni kamfee Yosia. ¹¹Yosia kamfee Yekonia na vwandwavwo, kigheri kija kyesamira Babeli.¹²Na baada ye samira Babeli, Yekonia kamfee Shatieli, Shatieli kamfee Zerubabeli. ¹³Zerubabeli kamfee Abiudi, Abiudi kamfee Eliakimu, Eliakimu kamfee Azori. ¹⁴Azori kamfee Zadoki, Zadoki kamfee Akimu, Akimu kamfee Eliudi.¹⁵Eliudi kamfee Elieza, Elieza kamfee Matani, Matani kamfee Yakobo. ¹⁶Yakobo kamfee Yusufu miake Mariamu amfeye Yesu apelaghwa Kristo. ¹⁷Kweikyo ushao wose fuma Ibrahimu ishikya Daudi nyi ushao ikumi na inya, na fuma ishikya uja o usamiro o Babeli nyi ushao ikumi na inya, ifuma uja usamiro o Babeli ishikya Kristo nyi ushao ikumi na inya.¹⁸Ionika ko Yesu Kristo kokeri kudi. Mariamu mae uja alikywa na Yusufu, nama vwala meshikyana ponyeleonwa nyashimbe ivwe ko oru lo moo mwele. ¹⁹Yusufu nacho, miake, mekoje nyekeri mudu o loi, elevweuri namrase, nyeleona namde ko kirikarika.²⁰Akerikwava kudo lee lambwa, malaika o mndumi kamfumya madionyi, kaamba kee, Yusufu, mwanake o Daudi, Ulaogwe inuwirya. Mkaapo Mariamu, mekoje kipungo kyake nyi ko oru lo moo mwele. ²¹Nacho nyapeona mwana, na igwe upemlagha rina ja Yesu, mekoje, icho mjicho apevwatavama vwandu vwake na sambi savwo.²²Ishi shose shavwa, ili kishikye kidedo kija kidedwa na mndumi ko mkimbi kaamba ke. ²³Lambwa, msalari apeshimba ivwe, nacho apefee mwana navwo vwapemlagha rina jakeImanuel, ke makilunga andwamu na ise.²⁴Nacho Yusufu etukwa madionyi, kauta chakundu malaika vwa mndumi vwelembia , kamwirya mkaake. ²⁵Alammanye too andu alemfee mwanake kamlagha rina jake Yesu.

Chapter 2

¹Yesu andu aleonikya kuja Bethelehemu o Uyahudi kala kija kya mangi Herode, lambwa, mamajusi vwa mashariki valeshika Yerusalemu, vwakededa, ²Nguku akeri ichu aonika mangi o Wayahudi? Kitevwi jaona ng'eng'eri yake mashariki, naise jacha jichemlambwa. ³Mangi Herode eichwa ishoo, nyelekwichwa ovwichwa na Yerusalemu andwam nacho.⁴Kavwasang'irya vwadue vwa makuhani vwose na vweregha vwa vwandu, kashingha ologho kwa vwo, Kristo nguku aleonilaya? ⁵Navwo vwakambia, kuja Bethelehemu o Uyahudi, ko kitevwi kudo kireghwa na mkimbi. ⁶Naigwe Bethelehemu, orika lo Yuda, o mnina too ko ngaine o Yuda; mekoje kwapo apefuma mwitori apevwaombya vwandu vwakwa Israeli.⁷Herode kavwadikira mamajusi vwaja kishimoto kamanya kwavwo uloi o kigheri fuma ng'eng'eri ya lomva. ⁸Kavwadamada Bethelehemu, kaambake, adenyi njia, mndevwesera munu shindo sha matuma, na mkame muona, mngendye ologho, matika nainyi ngiende nginde mkambwa.⁹Navwo vweichwa shidedo sha mangi vweleada njia, ke lambwa, ng'eng'eri ya vwaleiona mashariki ikavwasongoja ikavwadamada ikaimuka uye andu matuma akeri. ¹⁰Navwo vweona ng'eng'eri ya vweleorokywa uorokywi uja mdue.¹¹Vwakaingya kanyi, vwakamwona matuna akeri na Mariamu mae, vwakagwa vwakamwilikua navwo vwakarugwa shisangu sha vwo, vwakamwara, zahabu, na uvumba na manemane. ¹²Navwo vwamechilywa na makilungu madionyi vwalamuuje Herode gwai, vwakadambuka kwavwo ko njia ingi.¹³Navwo vwedambuka, lambwa, malaika o mndumi kamfumya Yusufu madionyi kambia, kure umwirye matuma na mae, ukambije Misri, udamye ipo mpaka ngikuongoje mekoje Herode nyanemshigha matuma namwaghe. ¹⁴Kakure kamwirya matuma na maekiyo kija kaida na Misri. ¹⁵Kadamya ipo mpaka Herode kapa kimacha kishikye kidedo kija, kidedwa na mundumi ko mkimbi, kaambake. Ifuma Misri ngelemdikira mwanakua.¹⁶Nyikyo Herode eona ke amemenika na vwaja mamajusi, nyaleilusha munu, kaduma vwandu vwakaagha vwana vwose vwa vwomi vwaja vwekeri ipo Bethelehemu na shijongo shake shose, vwasa vwaode miaka ivwi na gwanda ya iho, ko kigheri kija elemanya ko mamajusi vwaja.¹⁷Nyiho kikashikya kidedo kidedwa na mkimbi Yeremia kambae ke, ¹⁸Olodo luleichwa Rama ifugha na maombolezo vwafoje , Raheli akevwafughya vwana vwake ataidikye iteterywa, nukoje vwakeripo.¹⁹Herode epa lambwa malaika o mundumi kamfumya Yusufu madio nyi ipo Misri. ²⁰Kambia kure umwirye matuma na mae uade njia udambuke orika lo Israeli mekoje vwamepa vwaja vweleishigha ngoo ya matuma. ²¹Kakure kamirya matuma na mae, kaimka orika lo Israeli.²²Kake aichwa ke Arikelau nyeleada ipo Uyahudi andu ko Herode ndiye nyeleogwa idambuko ipo nacho emechilwa madionyi, kaenda kiaro ipo Galilaya. ²³Kaenda kadamyia mrig upelaghwa Nazareti, matika kishikije kidedo kija kidedwa na vwakimbi, nyapelaghwa Mnazareti.

Chapter 3

¹Mfuri sijaponyiele kure Yohana Mbatizaji ekihubiri bata ja Uyahudi kaamba. ²Dumbujenyi ko kitevwi ke umangi o ruveu uneshikya. ³Ko ikyo icho nyicho elededwa na mkimbi Isaya, eamba ke, olodo lo mudu akefughya batenyi, itobirenyi njia ya mndumi, orosanenyi miede yake.⁴Nacho Yohana amonyi nyevweode nguvwo saka sa singa sa ngamia na orosu lo nyonyi mweuenyi wake na kando kyake kyekeri njighe na uki o msudunyi. ⁵Nyikyo vwalemdambukya Yerusalemu, na Uyahudi wose na njorika sose sa kufui na Yorodani. ⁶Nacho kavwabatiza dahu ya Yorodani kumu vwakinedumbu ja sambi sa vwo.⁷Eona vwafoje vwa vwaja mafarisayo na masadukayo vwakeucheja ubatizo wake, nyalevwavwia, Enywe vwaonika vwa nyoka, nyiunga alevwaitanavwa inywe idecha unyasu cho ukinecha? ⁸Ko ikyo shaenyi matunda vwe dumbuja. ⁹Nama mlakusare ngoonyi kwanu ke, jiode papa, nyicho Ibrahimu ko ikyo nganembienyi ke makilunga apedima maghonyi vwa imteshuja Ibrahimu mwana.¹⁰Na isoka jimevwikya sindenyi ya shidi, ko ikyo kidi kyo kyose kilapeshaa matunda mecha kipetemwa na ikumbwa modonyi. ¹¹Loi inyi nganevwabatiza ko mringa ko kitevwi kye dumbuja, kake icho apecha vuma yaakwa nyaode oru iida inyi, namangashemuye iirya shaadu shake po icho nyape vwabatiza ko moo mwele na modo. ¹²Usa lungo yake nyikeri mokonyi vwake, nacho nyapensamya munugwanda ake, na isangirya ngano kahi kake mafuuri nyapevwakora modo ulapevwa rumisha.¹³Kigheri kyo Yesu kacha ifuma Galilaya mpaka Yorodani ko Yohana kitevwi nabatiswe. ¹⁴Kake Yohana nyeuri na mwime, kambaa ke, inyi ngauri ngibatiswe na igwe, naigwe nyocha kokwa? ¹⁵Yesu kamtalwa kambia, idikya lwakudi mekoje kudo kiurwa itimisa loi yose. Nayo kaidikya.¹⁶Nacho Yesu ebatiswa kadooja ifuma mrinyi, nalambwa tuvweu sikamshikija, kamwona moo o makilunga esoka cha hua, echa uejie yake. ¹⁷Nalambwa olodo lofuma ruvweu lukededa, iu nyi mwanakwa nyamkundye usa ngaorokywa nacho.

Chapter 4

¹Yesu kadasirwa na moo batemu kimacha naregheshwe na kivwishwa. ²Kapungamfuryi makumi vwaana msanyinyi na kiyoo, kivwisha kaichwa njaa. ³Mreghesha kamcheja kamba ukeri igwe mwana o makilunga, yavwie magho vwa yavwe mkate. ⁴Nacho kamtalwa kaamba nyireghywa mndu apedamya ko mikate po. kake nyiko kidedo kyokyose kipefuma momunyi o makilunga.⁵Kivwisha kamwinya mpaka muriji mwele, kandera uye kidongolo kya hekalu, ⁶Kambia mekoje igwe mwana o makilunga kukumbe gwanda mekoje imerzeghywa ke apekudikirya malaika vwake na mokonyi vwavwo vwapekuirya ulache kavwa mtulya kudende kwapo ighonyi.⁷Yesu kambia, kavwi nyireghywa, ulamregheshe mundumi makilunga wapo. ⁸Ibilisi kamwirya mpaka fumbu jilehye munu, kamlora omaso lose lo isangenyi na sia yake. ⁹Kambia, ishi shose ngapekuninga kogwa ko ngilikya nudi.¹⁰Nyiho Yesu kambia, igwedambuka Shetani mekoje nyireghywa ke, umwilikyenndi mndumi makilunga wapo, umdase icho amanyi. ¹¹Nacho Ibilisi kamda lambwa vakacha malaika vwakadumika kwake.¹²Koikyo Yesu eichwa ke Yohana amepungwa, nyaledambuka sake mpaka Galilaya. ¹³Kafuma Nazareti kacha kadamya Kapernaumu, mri ukeri pwani mrasenyi ko Zabuloni na Naftali.¹⁴Matika kishikye kidedo kija kidedwa na mkimbi Isaya, kaamba. ¹⁵Orika lo Zabuloni na Orika lo Naftali, njia ya bahari, ngalikoyo ya Yordani Galilaya ya isangenyi. ¹⁶Vwandu vwaja vwadamije momenyi vwameona mwilye mdue, navwo vwadamije orikenyi na kirinyenyi kyakipa mwile umevwacheja.¹⁷Fuma kigheri kyo Yesu nyelevwoka ihubiri ne amba, dumbujenyi mekoje umangi o Ruvweu umeshikya.¹⁸Nacho ukati ekineida kidarenyi kya bahari ya Galilaya, nyelevwaona vwandwavwo vwavwi, Simoni apelaghwa Petro, na Andrea mundwavwo, vwakerikumba jarife baharinyi mekoje vwekeri wavuvi. ¹⁹Kavwavwia ngivwadyenyi, nainyi ngapevwavikenyi ke wavuvi vwa vwandu. ²⁰Najo vwakasida nyafu savwo vwakamvwadija.²¹Kaendelea dambuka kavwaona vwandwavwo vwengi vwavuvi, Yakobo o Zebedayo, na Yohana mundwavwo, vwasa vwekeri kiambonyi andwamu na Zebedayo ndiavwo, vwekeri stobira nyafu savwo kavwadikira. ²²Vwakakida kirambo na nduyavyo, vwakamvwadya.²³Nacho nyekeri aketengetatengeta Galilaya yose, ekinelosha masinagoginyi vwavwo na akinehubiri ologho lucha lo umangi na ikira vwaluwe na ulemwa o kila kindo ko mndu. ²⁴Na ologho lwake lukadua Shamu yose vwakamwendye vwose vwaja vwalapedima, vwaja vwaode ndwaryi na ukivwa, vwaode pepu, vwaode kioma nguku, na vwaode uolojwa kavwachira. ²⁵Na isanga ja vwandu vwasofoje jikambaadya, ifuma Galilaya na Dekapoli, na Yerusalemu, na Uyahudi, na ngalikoya ya Yorodani.

Chapter 5

¹Yesu eona Isanga kakure kadambuka ifumbunyi. Kadamiya wanda, waloshwa vwake vwakacha kwake. ²Kapungwa momu wake kavwalosha kakeda, ³"Keba vwakeri vwakivwa vwa ngoo maana umangi o Ruvweu nywa vwo. ⁴Keba Vwaode Kisaro maana vwapetaramwa.⁵Keba vwaoloje maana vwapeada orika. ⁶Keba vwaode Njaa na Nyoda ya loi, maana vwapetaramwa. ⁷Keba vwaode rehema maana vwapepata rehema. ⁸Keba vwaode ngoo njicha maana vwapemona Ruvwa.⁹Keba vabatanishi, maana vwapedikirwa vwana va Ruvwa. ¹⁰Keba vwakenaviniswa kitevi kwa loi, maana umangi o Ruvwa nywavo.¹¹Keba inywe vwadu vakevakumbia shidengo na ivinisa na ideda shidedo shivichwa kitevi kwanu ko vongo kitevi kwakwa. ¹²Muorokinywa na ikiva ngulili maana mpengerijwa shidue ipo ruveu. Kudo vandu veleta ko Manabii kabla yanu.¹³Inywe monyo o orika. Kake monyo ukadesa iloda jake ipedima va nyicha ko kikise sepo bali ipekubwa nja na lvandwa na madende vya vandu. ¹⁴Inywe kilangaro kwa wandu. Mri oshumbwa uye ya mfumu upekurika sepo.¹⁵Kake vandu vapeasa ta na idera kikapunye po bali uye matika uanginye vwakeri kanyi. ¹⁶Tia kilangaro kilangariye vandu vecha vamteshe papa nu akeri ruveu.¹⁷Mlakusare ngacha ichenyamara sheria na manabii wai ngacha ichenyarapo ba ikanilisha. ¹⁸Loi ngavavia kee mbingu na njorika sose sipeida kake nama nukuta imu ya sheria ipefunwapo mpaka shose shitimizwe.¹⁹Kwaikwo kofunya amri njiina ya amri na iloshia kudo apedirwa mnina katika umangi o ruva. Kake uja apeada na iloshia apedikirwa mdue katika umangi o ruva. ²⁰Kake navavia kee loi yonu ilemeide loi ya mafarisayo ko vwo vwose mpeingwa katika umangi o ruvapo.²¹Mleichwa kwe dedwa kala kee, ulaghe na uja apeangha nyakeri kipungonyi. ²²Keke ngavavia kee icho amsujee mnduavwa apeva kipungonyi, na icho apembia mnduro igwe uvwapo opeva kipungonyi na icho apembia igwe mtondo apevwa hatari ya modo o jehanamu.²³Koikioo kofuna sadaka yapo madhabahunyi na nyuichi ungode kidedo na nacho. ²⁴Itie sadaka yapo madhabahunyi udambuke undepatana nacho kwanza na mnduanu unache ufune sadaka yapo.²⁵Patana na mshitaki wapo parapara mkeri njia moodambuka mahakamenyi alachekutia ko hakimu na hakimu nakudere mookonyi mo asikari na ikumbwa kipungonyi. ²⁶Lo ngavia kee upefumapo mpaka ulipe senti ya mwisho ya hela ukenedaiwa.²⁷Moichwa kededwa kee mlazini. ²⁸Kake ngavavinyi icho amlambwa mndumka na imtamani tayari amezini nacho ngoonyi kwake.²⁹Na riso japo ja kujo jikakulemba, jikurwe ujikumbe kwacha, nyi keba kilungo kimo osesenyi lwapo ukifune kuliko osese lose ikumbwe jehanamu. ³⁰Koja kooko ko kujo kukakudesa, dumbwa uukumbe kwacha, keba kilungo kimu osesenyi kinyamarika kuliko usese lose ikumbwa jehanamu.³¹Kilededwa icho amdichira mkaake namnge talaka. ³²Kake ngavavia kee icho amtia mkaake, ko zinaa nyivika iva mzinzi na icho ambuirya nyapeuta urichwa o zinaa.³³Tena ngeleichwa kwe dedwa ko vaja vya kala mlaape ko vwongo kake shiapo shenu ko ruva. ³⁴Ngavavia kee mlaape nama kiina nama na ruveu, maana kitiri kwa ruva. ³⁵Nama na orika, maana nyiandu kodera kitiri kovadiya madende vake, nama Yerusalemu maana mri o mangu mdue.³⁶Nama ulaape na mdo wapo maana upedima tebira mbii nama umu po uve onyuu ana uliyepo. ³⁷Kake shidedo shapo shive ee ive ee na wai ive wai, shikazi ihoo shafuma ko mnyamari.³⁸Mmeichwa kwe dedwa riso ko riso na igha ko igho. ³⁹Kake ngavavia kee mlashindane na mndu mnyamari, kake mndu kakukava ovari lo kujo mghalusiye na kumoso.⁴⁰Na icho apekunda dambuka na igwe mahekanani na ikusoka nguvo yapo mdeje wa lyo ingi. ⁴¹Na icho yoyose apekuitikya idambuka maeli imu enda nacho ya kaavi. ⁴²Naicho yoyose apekutereva mninge ulamdiche, icho aghuri mkopeshe.⁴³Mleichwa mkunde jirani wapo na umsue mkituvwa. ⁴⁴Kake ngavavia vakundenyi vakituvwa vanu, vaterevinyi vakenakulushira. ⁴⁵Ili mve vana va ndianu akeri ruveu, kitevi akenavika vavichwa na vecha na iende mmbua ko vecha na vavichwa.⁴⁶Koja mkavakunda vaja vwavwakundiye mpepata mbora njiki? Amu vandu va kodi na kudo vechiuta. ⁴⁷Na koja mkadikira vandu anu mpepata faida njiki zaidi ya vengi. ⁴⁸Koikyo mkena shighwa muve vaanunufu cha kukundu ndianu o ruveu akeri mwaminifu

Chapter 6

¹Gherija iuta shindo sha msumano mbele sa wandu ikulora, amu upepata ucha ifuma ko papa o ruvweu. ²Koikyo andu upefuna ulakawe tute na imata kumonyi cha uwarengi chandu wechiuta masinagoginyi na ipo mtaaenyi, ili wandu vwavwasifu loi ngawawaienyi, mmeidiwira wadija mbora.³Kake iwe ukinefuna, kooko kwapo ko kumoso kulamanye kukineuta kooko ko kujo. ⁴Kimbi sawadi yapo ifunwa kirikarika. Nyiho Papa alambuje kirikenyi apekunenga mbora yapo.⁵Okinaterevwa, ulawe cha warengi, amu vwakundindye imkana na iterevwa masinagoginyi na rongodinyisa nitaani, kimbi wandu wawalambwe. Loi ngawawienyi mmeadija mbora. ⁶Kake iwe ukenaterevwa, ingia chumbenyi. Rughwa mongo, na uterevwe ko Papa akeri kirikenyi. Nyiho andu Papa alambuje kirikenyi apekunenga mbora yapo. ⁷Na iho ukenetereva, ula ujieujie shidedo shilaode maana chandu mataifa vwechiuta, amu vwechikusara vwechiichwa kitevi kya shidedo vweamba shifoje.⁸Koikyo, ulavwe chavo, amu Papa wapo nyaichi shindo uwuri kimbi ulamemterekwa. ⁹Kokyo tereva kudi. Papa odu akeri Ruvweu, nna jiwikwa jiele. ¹⁰Umangi wapo uche, olukundo lwapo lvutike iha orikenyi na ipo Ruvweu lvutike kudo.¹¹Ujienengeo mbora mkono oose. ¹²Uladiwikieo kitewonyi chandu ise naise jichiwasamehe wasile wedu. ¹³Uladiwikieonyi kitewonyi, kake udiisieo kwacha na mnyamari.¹⁴Koja mpewasamehe wandu unyamari vwao, Papa oruvweu apewasamehe unyamari wanu. ¹⁵Kake koja mlapewasamehe unyamari wavo, nama ndianu apewasamehe unyamari wanu po.¹⁶Shose, koja umeshinga, ulalore inyafukiana ko warenge chandu wachiuta, amu wanalema shangu wandu wawamanye wapungie. Loi ngakuwia, wameadija mbora. ¹⁷Kake iwe kakoja umepunga, shia mafuta mdonyi kwapo na usanje kiamu kyapo. ¹⁸Ko kudo kipekulora mbele sa wandu ke upungie, kake kipe3wa ko Papa tu akeri kirikonyi. Na Papa owapo akeri krikonyi, apekunenga mbora.¹⁹Ulakuderije hazina yapo kumonyi iha orikenyi andu nondo na kutu yenyamara, na waiwi wefunja na iwa. ²⁰Tangalatu yake dera hazina yapo kumonyi ruvweu, nama nondo nama kutu sipedima nyamara po, nama waiwi wapedima funja na iwa po. ²¹Amu andu hazina yapo ikeri, nyiho andu ngoo yapo ipendevwa.²²Riso nyi kilangaro kya osese ko ikyo koja riso japo nyi jicha, osese iwapo lupechuriswa kilangaro. ²³Kake koja riso japo jiwichwa, osese lwapo luichurye moma. Koikyo koja kilangaro kikeri kwapo nyi moma nyi moma mdue. ²⁴Kuvwode nama apedima iwarundia wandumi wawi, amu apemwiria na imkunda ongi ana apekufuna ko umu na imena ongi. Mpedima imrundia Ruvwa na mali.²⁵Koikyo ngakuwia, ulaade mashaka kitevwi kya maisha wapo, ke upeja kiki ana mpenywa kiki ana osese lwapo, uperara kiki. Je! maisha chikela kando na osese chikela seri. ²⁶Lambwa ndhye wawaje nama wasambwe na wakusanye na idera kahi, kake Papa oanu o ruvweu ewanenga kando. Ana inyi nyi waitori?²⁷Nani nyiunga kwanu ekuitama kaongerija mkono o maisha wake? ²⁸Na nyi ngiki uowode wasiwasi na seri? Kusare maua mdemenyi, chandu wechileha. Wachiute uya wachikurarike po. ²⁹Ade ngawawienyi Sulemani umanginyi wake alerarikwa cha uja umu o iwa.³⁰Okaja Ruvwa erarika mara mdemenyi, wakadamwa mkono umu na ngama ingi wakakumbwa modonyi, Je nyikokuda apewararika unywe inywe muode imuki jinina? ³¹Ko ikyo mlave na wasiwasi naiamba, ale ngikyo dipeja? Ngikyo dipenywa? Ngiko diperara?³²Kokyo isanga wapeshigha shindo shi na Papa oanu o mvweu aichi isho jiuri. ³³Kake ipo kuvwoka shigheui umangi wake na haki yake na shose mmpenengwa. ³⁴Kuikyo, ulaone shaka ko kitevi kya ngama, kake ngama ipekuutia iwenyi. Kila mkono nyuchidima iwa na ngawirana yake iwenyi.

Chapter 7

¹Ulahukumi naigwe ulachehukumiwa. ²Ko ulehukumu, naigwe nakudo upehukumiwa. Ko unekipimiwa naigwe nakudo upepimiwa ikyoikyo.³Ngiki unelambwa kivwarikyo kidi kikeri ko uriso ja mundwanu, angwe uichi kigogo ambacho kikiri risonyi japo? ⁴Kuda unedima deda ko mnduanu, tijumbele ngikufunye kibarandu kikeri risonyi japo, kigheri kibarandu kya ikoryo kikeri risonyi japo? ⁵Igwe mrengi kwanza funa kibarandu kikeri risonyi japo, nyiho upedina necha ikifuna kibarandu kya kidi kikeri risonyi ja mndwanu.⁶Mlaninge shite kindo kiele, mlarukutwe nguvwe mbele yavwo shingi vwapeshinya mara ne shivwada na madende, naigwe vapekughalukya neikuradwa shipande shipande.⁷Terevwa na igure upenigwa. Shigha naigwe upepata. Kavwa tasinyi, na igwe uperughuja. ⁸Ko icho wose aneterivwa, nyechewadija. Komicho wose echeshifha nyechepata. Na ko mundu echekavwa tarinyi nyecherughujwa. ⁹Ana konde mndu kwanu mwana kamterevwa kibarandu kya mkate apemninga igho? ¹⁰Ana bamterevwa ibinga, nyapenninga njwoka?¹¹Koja inywe vwanyamari mwiehi vwaninga vwanavwanu shindo shicha, kindo kida Papa akori ruvweu apevwa ninga shindo shicha vwaja vwachemterevwa icho? ¹²Ko kitevwi ikyo iko andu uuri utwa kindo kyokyose na vwandu uwengi, na igwe ipekupasa ivwofanyia kudokudo navwo. Ko kuwa hiyo nyisheria na manabii.¹³Ingwenyi koida mongo msise. Ko kua mongo nyulandahye nja ilandahye nyiyo inejisongora unyamarinyi, kode vwandu uwafoje vwaneida njiayo. ¹⁴Mongo msise, mongo msise ni njia inevwasongora idambuka uzimenyi nyivwachache vwaneiona iingyo.¹⁵Kuringe na manabii vwa vwongo, vwaneche vwararikye njoni ya imondo, lakini masui vwakarije. ¹⁶Ko matunda vwao mpevwamanya. Je vwandu navwapedima ivuma matunda mishenyi, au kidi kijode mbeu sambaruti? ¹⁷Ko ikyo, kila kicha kicheshaa matunda mecha, kake kidi kivichwa kichashaa matunda navwichwa.¹⁸Kidi kicha kipeshaa matunda mavwichapo, nama kidi kivwichwa kipedima ishaa matunda mavwichwa. ¹⁹Kila kidi kilacheshae matunda mecha kichetemwa na ikumbwa rikonyi. ²⁰Kudo upevwamanya kitevwi na matunda vwavwo.²¹Kila mndu apengivwa inyipo, mndumi, mndumi apingija umanginyi oruvweu, kake nyuja echeuta shicha jo papa uja akeri ruvweu. ²²Vwandu vwengi vwapengivwia sikuhiyo Mndumi, Mndumi, jilefura unabii ko irina jake, jilefuna mapepo ko irina jake, ko irina japo jileuta shitendo shidwe shikuu? ²³Nyiho ngapevwauwa wazi, inyi nguvwai chipo! Kurenyi kokwa anywe mcheuta mavwichwa!²⁴Ko ikyo, kila mndu kasriada shidedo shakwa na ishitii apefanana na mndu aode kwaria aliyeshumba numba uye ya irara. ²⁵Mbua ikakavwa, muringa ukacha mukuma ukacha ukaingya numbwenyi hiyo, iledima igwe wandapo ko kitevwi nyilashumbwa uwe ya irara.²⁶Kila mndu kaichwaineno jakwa najiadanye, apefananishwa na mndu kjinga eleshumba numba yake uye ya mchanga. ²⁷Mbua ikacha, mringa ukacha na mkuma ukacha na ikagwa numbaya, ikagwa na unyamari wake ukashika."²⁸Kukashika kigheri Yesu kamarija ideda shidedo shake, isanga jileing'aso shidedo shake. ²⁹Ko kua alelosha cha mndu aondapinya, na ise cha vwareghi vwake.

Chapter 8

¹Kigheri Yesu nyelesoka gwanda ifuma ifumbunyi, isanga jidue jilemvadya. ²Lambwa, mkoma nyelecha na ilikandi oshang'unyi lwake, kaamba, "mndumi mekoja ukeri necha, upedima ungiute ngive mcha." ³Yesu kaorwa kooko kwake kamtula kaamba, "ngakeri necha. Uve mcha." naiho ihokasanjwa ukoma wake.⁴Yesu kambia, "Lambwa keuladede ko mundu wowose ada njiapo, na ukulore kumonyi ko. kuhani na ufune sawadi isa Musa aleduma, ko kitevi kya ushuhuda wavo."⁵Kigheri Yesu ashikye Kaperinaumu, Jemedari kacha kwake kamvesera. ⁶Kaamba, "Mndumi, mdumwa okwa nyalee kanyi nyaoloja na nyanevaviwa mnu." ⁷Yesu kambia, "Ngapecha ngimchire."⁸Jemadari kamtalwa kambia, "Mndumi, inyi nyosamanike uche uingye mmbenyi kahinyi kokwa, deda kidedo na mndumwa okwa apekuchira. ⁹Mekoje inyi nyi mndu ngaode uitoria na nyi ngaode masikari vakeri gwanda aakwa. Ngaamba ko ichu ke, "dambuka na nyedambuka" na ko ongi "njiyo" nacho nyecha, na mdumwa o kwa, uta kudi nacho naute kudo." ¹⁰Kigheri Yesu aleichwa ishi, nyelerijwa na kavavia vaja vekerimvadija" Loi nganevavia ngamuonie mundu usa aode imani chakundu ichu ko Israeli.¹¹Ngambienyi vafoje wapecha ifuma mashariki na magharibi, vapedamija ko mesa andwamu na Abrahamu, Isaka na Yakobo ko umangi o ruveu. ¹²Kake vana va umangi vapekumbwa mumenyi o nya andu kupeva ifugha na isua maigho." ¹³Yesu kavavia Jemadari, "Dambuka! Chakundu ukeriamini na iutike kudo kwapo." na mdumwa kachirwa saa so.¹⁴Kigheri Yesu eleshika numbenyi ko Petro, nyelemwo na mamkowakwe Petro alee akeri alumwe ndwari. ¹⁵Yesu kamtula koko kakwe, na ihuwa jake jikamlekeja. Kake katukwa kaanza msumbukya.¹⁶Na yeshikya kyukwanyi, vandu vakamwendye Yesu vafoje vaode pepo. Kavadichira pepo na vaja vakeri valuevakachiha. ¹⁷Ko kitevi iki shashikya shija shilemededwa na Isaya nabii, icho amonyi nyelerya ndwari sedu na urya ndwari sedu.¹⁸Nayo Yesu eona isanga jimtengelye nyelefuna ilorija ye dambuka uvari ungi o olubalubalu lo Galilaya. ¹⁹Najo mreghya kacha kwake nembia, "Mwalimu, ngapekuvadya kokose kuja upeenda. ²⁰Yesu kavavia, "Masui vaode marungu na ndeghe sa ruveu siode singi, kake mwana o Adamu aode andu kolara mdo wakepo."²¹Mloshwa ungi kambia, "Mndumi, ngatereva mbele ngidambuke ndemrika papaokwa." ²²Kake Yesu kavavia, "ngivadye mjina mvade vapije varike vapije vavo."²³Yesu eingya ngalawenyi valoshwa vake vakambadya ngalawenyi. ²⁴Lambwa, ikafumya dhoruba ndue uye ya olibaribari, ikatevi ngalawa ikashikijwa na mawimbi kake Yesu njekeri amelaa. ²⁵Valoshwa vakacha kwake imtukura veamba, "mudumi jilese ise jnedambukya ipa!"²⁶Yesu kavavia, "Ngiki mneogwa, inywe muode imkye njinina?" Nyiho katukwa na ikiimbya mkuma o olibaribari. Nayo kukava na ioloja jidue. ²⁷Vomi vakaadwa na irijwa vakamba, "mndu chu nyakeri kuda, kitevi mkuma na olibaribari shinemwadanya icho?"²⁸Kigheri Yesu emecha uvari ungi o orika lo Magadala, vomi vavii vaitorywa na mkuma valekojana nacho. Vekeri vanefumya makaburinyi na vekeri vakenta unangwa munu, ko kitevi kwede mkyaro apedima ida nyiya ya. ²⁹Lambwa velekava olodo veamba "ngikyo jiode kye uta kwapo. mwana o Makilunga? Nyocha iha ijivimise kabila kigheri kitameshika?³⁰Lwaha ndiki jiduwa ja nguve jekeri jikeombya, kokeri kwacha munu handu velweri, ³¹Ijini vale endelea inunusuka ko Yesu ne amba "mekoje upejitorya ifuma, jidamade komdikila nguke" ³²Yesu kavavia, "endenyi!" majini vakafuma vakadambuka nguve. Lambwa, indiki jose jikasoka ifuma ifumbunyi isokya olubalibalinyi na jose jikapia mringenyi.³³Vomi vekuri vakineombya ngure veledicho na vedamka mrinyi vakadedya kila kindo kija kilefumya ko vomi vaitorywa wa majini. ³⁴Lambwa, mri ose ukacha ukakojana na Yesu. Vemuona velemtereva na kure mkowanyi wavo.

Chapter 9

¹Yesu nyaleinghaa ngalawenyi, kauruka kashika mri uja ake nadamia. ²Lambwa vakamwendie mndu aologe alanya uri engwa ngoo sawo, Yesu kavavia mndu aologe mwanakwa uve na mbora sambi sapo simesemberwa."³Lambwa valimu va kidedo vakaolediana venyi ko venyi "Mndu chuu nyaode mafuti." ⁴Yesu kamanya mido yavoo mrika angiki mwode mrika ngoonyi sanu? ⁵Ngikyo kikeri kicha ideda sambi sapo simesanjwa ana ideda, imka udambuke? ⁶Kake mmanye kee mwana oo orupha nyoode o oruu losanja sambi..." nyalededa ishi kooja mndu uja aoloje, imkana uiriye uli wapo, udamke kanyi kwapo."⁷Nyiho mnduu uja kaimukana kakure kaenda kanyi kwake. ⁸Vandu voose veona isho valeshangaa na imtereshe makilunga, alevaninga oru wandu wyose. ⁹Yesu kigheri akeida ifuma hoo nyalemwona mndu ko nna jake incho Mathayo nacho nyedamije andu ko vaja vechairia kodi. Nacho kambia "ngivadia inyi" nacho kaimukana kambadia.¹⁰Nacho Yesu kigheri adamije ilinaje kando numbenyi, vakacha vaja vyerika kodi na vafoje vandu vode unyamari va kaja kando vakeri na Yesu na waloshwa vake. ¹¹Nyiho mafarisayo veghona isho vakavavia valoshwa" Aa ngiki mlosha wanu akenaja kando na vandu vanyamari?"¹²Yesu echwa ishoo nacho nyalededa vandu vaja vode osese lula lue vode haja yetibiwapo bali vaja vode osese lulue. ¹³Mkenetakiwa mdambuke mndekulosha maana sake ngakudye rehema nachi sadaka poo. Ko kuwa ngalecha ko vaja vaode haki poo vaja vaode unyamari.¹⁴Nyiho wakuloshwa va Yohana vakacha kwake ne deda. "Ngiki ise na mafarisayo jinepunga, kake vakuloshwa vapo vanepunga po? ¹⁵Yesu kavavia ale vaja vecheimia ndima navapedima iva na kisaro wakaticho mndumi ondima akeri navo? Kake mfuri ikenecha mndumi o ndima apeiriwa nyiho andu vapepunga.¹⁶Kiwode mundu achevikya kipande kyaa nguvo njihia nguvonyi ya kala. Kipande kyo kiperandwa ifuma nguonyi yo na iranduka jidue jipefumiya.¹⁷Kwode vandu wapevikya gwari muhya kyombonyi kya kalaa, kakire wapeuta njonyi iperanduka gwari upebusuka no njonyi ipenyamarika.¹⁸Kigheri kyo Yesu akenavia shidedo sho lambwa mndu mduwe kacha kailiko nndi oshangunyi lwake, nacho kadeda" mwanakwa apa lwakudi, kake njio umbikwe kuoko nacho apechiha aperuka kavi. ¹⁹Nyiho Yesu kaimukana kamvadia akeri na valoshwa vake.²⁰Lambwa mkaa ujaa ekenefuna ndakame ko shio shifoje miaka ikumi naivi kacha kufui na Yesu kagusa olicholo lo nguvo oke. ²¹Nacho nyalededa, "Ngaichi nga gusa nguo yaake ngapechicha." ²²Yesu kaghaluka kamlombwa naimbia, "Mwanakwa vaa na moomwele ncho okunenga ochicha" Na mfuri icho mkaauja kachiha.²³Nacho Yesu eshika numbenyi y msima uja nyalevaona vaja ve kava oghanda umati oo. Vandu nywekenekava olodo. ²⁴Nacho kadeda, "Kurenyiha mpuchuu amepapo, nyalee. Navovalemseka na imsalata.²⁵Na vandu vaja vefunwanja nacho kaingia numbenyi kamwada koko mpuuja katukwa. ²⁶Na shidedo shi shileichura mri msima.²⁷Nyiho Yesu kigheri akeida afuma oja, ghomi vavi valaoni vakambadia. Vakaendelea funasauti wakadeda jatereva udikire mwana o Daudi." ²⁸Kigheri Yesu ameshika kanyi vandu vaja veleonie vakacha kanyi kwake. Yesu kavavia, "Nampedima mauya kee ngapeuta? Navyo wakambia eee mndumii."²⁹Nyiho Yesu kaada mesovavo kadeda "Nakivekido kwanu chakundu motereva." ³⁰Na meso vavo vakarughuka nyiho Yesu katimbiria kavavia ngamba, Lambwenyi mndu oose alamanye kindoki. ³¹Kake vandu va vevaavi vakakure naideda koose mri msima.³²Nyiho vomi vaja vevaavi vakeri dambuka, lambwa mndu umu alai chideda eveghodwa majeni majeni kaendwa ko Yesu. ³³Na majeni voja vefunwa mnduuja alaichi deda kadeda isanga jikarijwa naideda "iki kilemewahi fumia Israeli poo." ³⁴Kake mafarisayo vekededa kovadue vaijeni vakedichira majeni."³⁵Yesu kadambuka orika loose na shitalu. Nacho kaendelao losha karisani, kaghoka itangasa umangi naikira nduari sose na ukiva ose. ³⁶Kigherikyo akelambwa isanga nacho nyalevaadia makenr; amu valeragharagha vakadooka ngoo vekeri cha mamondo valaode mwombia.³⁷Nacho kavavia valoshwa vake. Kando kafoje kake varundi vaniwa. ³⁸Iho luaha movinyi mterevenyi makilunga ookando, ili nadume varundi va kando kake.

Chapter 10

¹Yesu kavadikira valosho vake ikumi na vavi kimu ne vanengya udue ouye ya ijini jivichwa, ivadedya na ivadichira na ichira na mbari sose sa nduari.²Marina mitume ikumi na vavi nyiva kake kuoka se Simeoni (usa echidi kirwa Petro), na Andrea mnduwavo wake Yakobo mwana o Zebedayo na Yohana mnduwavo wake. ³Philipo, na Bartelemayo, Thomaso na Matayo madai kodi, Yakobo mwana o Alfayo, na Tadeo. ⁴Simoni mkananayo, na Yuda iskariote, uja elemsaliti.⁵Iva ikumi na vavi Yesu elevaduma. Nacho nyelevalova kaamba "mladamke kundu vakenedamya isanga namlaingye miri vasamaria. ⁶Badala yake mdambuke ko namondo valedeka kunumba ya Israeli ⁷Na itambalwa, nevia naamba umangi oruveu umeshikya.⁸Vakirenyi value, vavuse vapie, vasanje nyi vaodo ukoma vadichirenyi majini. Moadija mana funenye mana. ⁹Mlairye dhahabu, almasi, ana shaba ikeri pochinyi sanu. ¹⁰Ulairye kikapu ko kiryo kyanu, ana nguvo sa kianya, shiadu ana msenge, kolara mrundi ainyare kando kake.¹¹Mri wowose ana kitalu mpeingya, shighenyi mundu ainyarye na mda mye aja mpaka mkure. ¹²Mkaingya numbenyi dikirenyi; ¹³Kokira numba yoo inyarye, ipeinyarye, amani yanu idamyeiho, kake koja numba ilapevainyare, amri yanu kurenye kim na inyi¹⁴Nakovaja valavaadija inywe ana ivaadanya shidedo shanu, masa mkenakure iho numbenyi ana mri icho kuangwenyi urikongo lo ndufya sanu andu iho. ¹⁵Loi ngakenavavia ipeva inyerye zaidi mri o Sodoma na Gomora mfuri ya hukumu kuliko mri icho.¹⁶Lambwa nganevaduma cha mamondo gholo ya masui, koikyo rave na vavango cha njoka na mwoleje chaita. ¹⁷Mve mwokulanambwa na vandu, vapevadamada barazenyi, na vapevakava masinagoginyi. ¹⁸Na mwendwa oshangunyi kovadue va umangi vaendwa o shangunyi kwa ajili ya kwa cha ushuhuda kwavo masanga.¹⁹Wakati vapevulala kinyi mlave mashaka kitevikinga ana kiki kyededa, kwakire kyededa mpenengwa komasaivo. ²⁰Kolare chinywe mpededapo kaka ngoo ya papa wanu apededa ngoonyi sanu.²¹Mwanamae nyapemkurije mnduwavo ne mwagha na papa ko mwana kavana vapeva uye ya vafee na iyente kipu. ²²Nainywe mpesujwa na kila mndu kosababu ya vina jakwa. Kake wowose uja aperimija mpaka mwisho mndu cho apekirya. ²³Iho andu vapevavinisa katika mvichu, kambijenyi mricho unevadya koloi nganevavia, mpevapo mmedambuka kokire miri yose ya Israeli kabila mwana o Adamu alamecha.²⁴Valoshwa vaduepomlosha wavo nama mdumwa akeri uyemndumi wake. ²⁵Ishikye iva mkuloshe navecha chamlosha wake na mtumishi cha mwana wake. Ikiva vamdikira mdumi onumba Belzebuli nyikokuda vapevatangya numba yake.²⁶Koikyo mlaogwe, kokirekodepo kindo kilapelowa nakode kikurikye kisa jilapemanyika. ²⁷Kisa ngapevavia momenyi mkadede kilangaronyi , na mnekiichwa kwa kilaomye madunyi vanu mkitobire mkeri uye ya numba.²⁸Mbogwe vaja vaneagha usese ila vaodepo oru owagha ngoo. ngata yake mwogwenyi uja apedima ivadesa usesena ngoo kuja kovarim. ²⁹Kake kasuku vavi vakumbwa senti njininapo? Hatakudo kode anedima igwa wanda ila papa wanu imaya. ³⁰Hata mbii sa mdo wanu siitalya. ³¹Mlaogwe, kokire msaminikye kuliko kasuku vafoje.³²Kudo kila umu usa apengideda mbele sa vandu, nanyi ngape mwuimwukya mbele ya papa akeri ruveu. ³³Kake uja apengikana mbele sa vandu na inyi mbele ya papa akeri ruveu.³⁴Mlakusore kuwa ngalecha yende amani orikenyi. Ngalecha inde amani kake ipanga. Kwa kuwa ngalemwende mndu na kavane na. ³⁵Kwa kuwa ngalecha imdera mndu nakavane na ndiye ake, na mpuuye ya mae na mko uye ya mamko. ³⁶Mbabichwa o mundu vapeva vakanyi kwake.³⁷Uja usa akunda ndiye ana mae icho apengifaapo. Naicho apemkunda msova ana mpu kuliko inyi apengifaapo. ³⁸Icho alapekudika msalaba na ingiva dya inyi apengifaapo. ³⁹Icho apeshigha maisha apedesa kake uja apedesa maisha kosababu yakwa apevapata.⁴⁰Icho apamwalika nyangialika inyi, nyamwalika uja alengiduma inyi. ⁴¹Na icho apemwalika aode lei kokira mundu oloi apeadija mbora ya nabii na icho. Na icho apemwalika nabii kokira nyi nabii apeadija mbora ya nabii. Naicho apemwalika mndu oloi kwokuwa mndu oloi apeadija mbora ya mndu oloi.⁴²Yeyose apavanenge kanini iva ata kikobo kya mvinga onywa ombeho, kokireicho mloshwa oloi nganevavia icho apedima ikosa njiaa yeyose mbora.

Chapter 11

¹Kiwekevi Yesu alemovija ielekesha muteshwa waloshwa wake ikuminu wawii wakadamuka aja indelosha kidedo kaja mivi yao. ²Na Yohana aweker kipungenyi alachwa ale ichwa akeri uye ya shialo chaa Kristo aleduma kidedo kuida waloshwa wakee. ³Na wakamuweser iguve nyijuwe uchaje ana nungi inepaswa jimulambwe?⁴Yesu kawawiya na eeamba kwawo dambukenyi mudelambwa Yohana usu mulambuje na waja ishishomune shwa. ⁵I wandu walaneona nyinimgwa ioona, shilema wanedambuka wakomu wukesanjawa wandu walachechuwe tena wandu wapie wakenarusuwa ioda wapepata iomwa na waandu waterewa itangasa shidedo shicha. ⁶Na ataramwa uja alacheona wasiwasi uye yakwe.⁷Kieri wandu waja alekure Yesu aleanza ideda na isanga uje ya Yohana nyinywe mleenda iona katika olukununyi mendelambwa urukuta. ⁸Kake nigio mwende onu mundu ararikie nguno kake ararikie nguhwo saa eedamia katika numba sa wamangi.⁹Kake mulekure iona ingiko nabii inkio munewadeda na zaidi ya nabii. ¹⁰Icho nicho aandikiwa iaribwa ngane muduma nchili okwa kisongoje kiamu okuwa ichoapelora njia yapo ufuye yapo.¹¹Nyinyi nganewawia loi kati wafejewana waka kode alakeri mduwe kuliko Yohana Mbatizajipoo kake uja muninee katika urika wa ruveo nyi mduwe i kuliko icho. ¹²Fuma siku sa Yohana Mobatisa hadi inu orika oruweo nyo uru na wandu woode uru welhuiria koo uru.¹³Kokua manabii na sheria wane lashija mpaka koo Yohana. ¹⁴Na kama mukeri tayari iidikija icho Eliya uja acheje. ¹⁵Icho aode madu maichwa.¹⁶Ngikingorosane nu kikikishao iki ni mfano oo wana waneshina shidedo cha sangada wanedamya na kudikirana. ¹⁷Na ededa jilewakawainya nii mule shinapo jile sononeka na mulefungapoo."¹⁸Kokuwa Yohana alechu bila aleja mkalepo au mvinyo na wowekev waneaaba aode majini i jevi jiwichwa. ¹⁹Mwana wa Adamu alecha eja na eemwa na eeamba iambiwa mundu uja nyecheja neenywa mongoo owa toza kodi na waja woode sambi kukee hekima nyimeidikijwa koo madedo wake."²⁰Yesu akamoikemea miri kukoja baasi yamatendo yawo mawichwa waletendeka koo sababu wuwekeri wametubu poo. ²¹Kuyopoikio Bethsaida kama shidedo shi due shilelendeka Tiro na Sidoni waja waletendeka iho wawekeri wo kuja kula koo eerora magunia na eekushia maifu. ²²Kake wale vimija Tiro na Sidoni siku ya hukumu ikeri kuwapo.²³Igwa Kaperenaumu nyunala upe ruliwamupaka uye ruweo? Kodepo upeso suwa mapaka wanda koe warimu. Kama Sodoma kuwefunyika shirundo shiduwe kama walefunyika kwapo kikuwa kudo hadi inu. ²⁴Bali nganelambwa kwapo koikio ipoo koo nchi ya Sodoma eeimuka furi ya mwadanyacho kuliko igwe.²⁵Katika muda ucho Yesu akamba ngakena kusifuigwe papa mndni wohiweo na hiweo na wanda koo sababu weworika mambo iwa woode ekima na imanya ee warugwa wajawalaode na elimu wana wanina. ²⁶Papa kokuwa wakwada kudo mesonyi kwapo. ²⁷Shindo shose shimelerwa kokwa ifumo koo papa na kode amuchi mwana ilimewe papa na kodepo amuma nye papa ilapewa wana na yeyose uja wana iwaode ramu ye kumuvunguja.²⁸Njonyi kokwa inwe wose ilemejwa inywemukena iemejwa mlago ulemeje nainyi ngapewatolonisha. ²⁹Kupunyenyi nira yakwa mkuloshe kufuma kokwu kokuwa inyi mayenyekevu na aoloje ngonyi na mupepata iloniswa nafusi sanu. ³⁰Kokuwa nira yakua nyikini na mulago okwa nyimwepesi.

Chapter 12

¹Kieri ikyo Yesu nyelenda sabato iindia mdememenyi. Vataramwa vake veveondwa njaa na vakifoka ifunja njoroko na ija. ²Ade mafarisayo vameona kudo, vakamfia Yesu "Kalambwa vakiloshwa vape vakefunja sheria vakenta kinyamaro, vakeuta ilakeri mko uja sabato."³Ade Yesu kavavia, "Mlekulosha chakundu Daudi eleuta, kigheri iveondwa njaa, kieri ikyo nyevekeri na vandu vake? ⁴Kigheri kyeingia numbenyi ya Makilunga na ija mkate oilorwa, kake ivekeri ya uhalali po iija na vaja evekeri navo, koucha Makuhani?⁵Bado mmekulosha uloi, kikevi mkono icho asato makuhani numbenyii ya orika luchenyamara Sabato, lakini vaode ovichwa? ⁶Kake ngaamba kwanu uja akeri mdue orika akeri iha.⁷Mbele muichi kudo nyamaanisha kiki, Ngauri shicha shilave shivichwa, mlachevahukumu na vaja valekeri hatienyi, ⁸Kokitevi Mwana o Adamu ncho msima o Sabato."⁹Ada Yesu nyelekwe aja kaeda kiterevonyi kyavo. ¹⁰Lanye kuveoda mndu eveoloje kuoko. Mafarisayo velemvesera Yesu, vakaamba, "Je, na kicha ikira wakati o Sabato?' Kinesa vadime iuta unesi vamshitaki.¹¹Yesu kavavia, "Nyyunga kati yenu apeviwa aode huondo jimu na imondo ijo jikagwa irungunyi mko icho o sabato apedikija imwada na imfuna irungunyi. ¹²Lanye ngivyo kiode ucha kitengikye na kikevi vya imondoo; koikyo nyiuta ucha o Sabato.¹³Ade Yesukamvia mndu ghorwa kuoko nakunusane kinesa vade oru, chakundu uja ungi. ¹⁴Ade mafarisayo vakafuma nnja ipanga imwamisa vakauta kiungi kyake. vevekeri veshigha chakundu vape mnagha.¹⁵Yesu amemanya kudo kakwe iho vandu vafoje velemvadya nacho akavakira vose. ¹⁶Nyelevatanava walachetevi namanyike kovengi. ¹⁷Kinesa itumike uloi uja,kija kivekeri kimededwa na nabii Isaya, kaamba,¹⁸Lambwa mtumishi okwa ngelemsambura mongo okwa, katika ngoonyi kokwa ngelemkunda. Ngapedera ngoo yake uye yake na nyapetangasa hukumu ya mataifa.¹⁹Apepurukana nama ifughe ko oru nama na wowose acha alaichwe kyo kyose nganasenyi. ²⁰Apekarija ifunja tete jichurughujwa, aperumisha utambi wowose ukeri funa musu nyiho mpaka naende hukumu akameshinda. ²¹Na mataifa navo vaade ujasiri ko rina jake.²²Mundu mlive abarikie meso na alaichideda nyaadya mashetani kadamadwa ko Yesu akavakira, uja alaode meso kaona uja deda kade. ²³Vaja velekoja ana vose velekangika na ideda ni kipedima kive mwana ichu nyo Daudi?²⁴Kimeva kudo mafarisayo vameichwa muujisa icho vakaamba, mndu ichu akerifuna pepo po ko oru lwake amonyi ko oru lo Belzebuli mduwe o pepo. ²⁵"Iho Yesu kamanya kisaro kyavo na kavavia, kila ufalme nyulevaghwa uja upenyamarika, na kila mri ana numba ikevangukana na vaja vanyaamari ipemukana po.²⁶Kokira shekani apemdichira shetani basi nyakeri ikughalusha nafsi yake amonyi. ²⁷Nyi kuda ufalme wake upemukana? Na koje ngakefuna pepo ko oru lo Belzebuli ivo vafuasi kyo kyose vamefunapo? Kukitevi iki vapehukumiwa. Vapeva mahakimu vanu.²⁸Na koje ngakenafuna pepo ko wu longoo ya makilunga basi ufalme omakilunga ufalme ukacha kodu. ²⁹Kuda mndu apedima iva ko mndu aode oru alamempunga? Iho nyiho apedima imwiivya numba yake uja wowose uja wowose. ³⁰Lakeri kufui nacho alapesang'irya kufui na inyi icho mnyamari.³¹Koikyo nyelemba kwavo kila ufichwa na ufichwa wavo wandu vapesahewa, kudi imena ngoo isanjivye vapesamehewa po. ³²Na wowose adeda kidedo kinyume kya mwana o Adamu, ikyo nyapesamehewa kako uja akerideda kinyume na ngoo itakatifu, icho apesamehewa kufuiorike nyi ilu na lungipo.³³Ana uute kidi kive kicha na itunda jicha, jichenyamara kidi na itunda jake koikyo, kidi kichemanyika ko itunda jake. ³⁴Inywe ufe o njoka inywe vanyamari mpedima kuda ideda shindo shicha? Kokitevi momu uchededa huna akiba ya shija shikeri ngoonyi. ³⁵Mndu mcha katika akiba njicha ya ngoo yake ifuma ucha na mndu mvichwa kufui ha akiba mbichwa ya ngo yake, nyefunya kikeri kwichwa.³⁶Ngakenavavia ke wakati wa hukumu vandu vamefuna hesabu kila kidedo kilaode maana valeamba. ³⁷Koikyo shidedo shake shipeitalwa loi ya shidedo shake apehukumiwa.³⁸Ade kufui na vaja vanakenaregheriya na mafarisayo velemtalwa Yesu wakeamba mwalimu, diveuri iona ishara ifuma ko." ³⁹Kake Yesu nyeletalwa na ivauriai kesasi kivichwa na usinzi kikenashigha ishara. Kake kuode ishara ipefunwa kwavo, kilacheva cha ishara ja Yona muiroto. ⁴⁰Cha uja nabii Yona aveke ndooni ya ikunga jidue ko mfuri iradu kio na msanyenyi, kudo mwana wa Adamu kudo upeva numbenyi ya ngoo yapo ya orika komfuri ivadu msanyenyi na kio.⁴¹Vandu va Ninawi vapeimka mbele ya hukumu kufui na oshao lo karadu iva vapekihumu. Ko kitevi veletubu ko mahubiri ya Yona na lambwa vandu valive mdue kuliko Yona nyakeri iha.⁴²Malikia o kusini apeteshuka aja hukumunyi anduamu navandu va ishao iji na kukihukumu. Nyelecha ifuma miisho ya orika icha iadanya hekima ya Selemani, na ilambwa mundu mlive mdue kuliko Selemani akeri iha.⁴³Wakati orukuta luvichwa lukafuma ko mndu iida andu kulaode mringa eshigha itotora, kake akeriona ihopo. ⁴⁴Ade nyakereamba ngapeuya numbenyi yakwa ngereifuma awepo ukuta uja numba imesafishwa nyikeritayari. ⁴⁵Ade naidambuka indevaerida vengine ngoo vachaf saba vake vavichwa kuliko icho, vechecha iche daima vose aja. Na hali yake mwisho nyicheva mbichwa kuliko kwighoka. Kudo na kudo kipecheva kisasi kiofu.⁴⁶Wakati Yesu avekeri akededa na umati lambwa mae yake navandwavo veleimuka nja, vakashigha ideda nacho. ⁴⁷Mndu umu akambia, "Lambwa mao na vandwanu vaimukye nja wakeshi vadede nacho." Kake Yesu nyaletalwa na ivavia uho alemjusha, Jejo okwa nyunga na vandodu vakwa nye vaki"⁴⁸Kake Yesu nyaletalwa na ivavia icho elemjusha, jejo okwa nyunga? Na vandodu vakwa nye vaki? ⁴⁹Nacho nyeleghorwa kwako kwake ko vailoshwa vake na ideda, lambwa iva ni mama na vandodu vake. ⁵⁰Koikyo uja wowose auta mapenzi va papa okwa okwa vuvenyi, mndu icho mndodu, msacha okwa na jejo okwa."

Chapter 13

¹Katika furi cha Yesu elekure kanyi nedamya kivambarya kya olubalubalunyi. ²Isanga jidue jilekusangirya, imtengeta, nyele ingya ngalawenyi nedamiya iposhi, isanga jose jileimkana kivambarenyi kya olubalu balunyi.³Kake Yesu kadeda shidedo shifoje ka mifano, elededa ivajya. Nyekeri enevajya mbeu singi sikagwa kivambarya kya njia na ndeghe sikacha si kadoladola. ⁴Mbeu singi silegwa uye ya irara, mekoja silepat maifu va shikyepo. ⁵Tukya silefuma kokitevi maifu vekeri manina. ⁶Kake ruva jefuma silekorwa kokitevi sila keri na miru na sikoma.⁷Mbeu singi silegwa makidi ya shidi shiode misha. Shidi shiode misha shilelea uye. ⁸Mbeu singigwa maifunyi vecha ne shaa mbeu, singi maghana, singi matano na kimu singi varadu. ⁹Aode madu na ichwe.¹⁰Valosho valecha na imbia Yesu, "Ngikyo unadeda isanga ko mifano?" ¹¹Yesu eletalwa ivavia, "Moningwa ikundwa irinkye u mangi ruveu, kake kwavo vanigwapo. ¹²Kake yoyose aode, kwake icho apeongerijiwa zaidi, na epata faida ndue. Ila alaode hata kiija aode apesokwa.¹³Kudo nganadeda navo ko mifano kokitevi vake lambwa, valaoneloi. Kudo ngadeda navo ko mifano ko kitevi vakeri vanalambwa, valalambwa loi. Na kokitevi vana ichwa valaichwe nama imanyu. ¹⁴Unabii o Isaya otimia kwavo, kija kidedo kichededwa, "Mkiichwapo mwadanye, kake ko namna yoyose mpemanyapo; kigheri mpelambwa mdime lambwa, kake konamna yoyose iya mlamanye.¹⁵Na ngoo sa vandu iva imeva moma, na shiomye kukiichwa na vapungye meso vavo kake ko kiichwa ko madu. Ana imanya ko ngoo savo kudo venginghalukyakavi, nge vachira.¹⁶Kake meso vanu vametereshwa, kokitevi valambujye na madu vanu vanaichwa. ¹⁷Loi ngavavia manabii vafojyena vandu vaode uloi vekeri na hamu ye vaonashindo. Shija mnashiona, na vapedimapo velekundu na vapedimapo ivalambwa. Velekunda vakiadanye shindo shijya mnashiichwa, velekiichwapo.¹⁸Lwaha adanyenyi mfano o mvaji. ¹⁹Kigheri kyose mpeichwa kidedu kya umangi na alamanye nyikyo mokituva elecha na imsoka kijakisije vajwa ndani ya ngoo yake. i nyi mbeu iya uevajwa mbarinyi ya njia.²⁰Icho elekundwa andu irara nyi uja apekiichwa kidedo na kiamovinyi ko siha. ²¹Bado aode mira usesenyi lwake, ila nyelerimija ko kigheri kifui. Kigheri vanafumya ko kitevi kya kidedo kya mtulya turkya.²²Emevajwa volosi ya shidi sha misha, ichu nyujya apeichwa irafharagha jya ruveu ilemba ko umaso shidedo sija shila shae ndunda. ²³Evajwa maifunyi mecha, ichu nyuda apeichwa kidedo ne kimanya, ichu nyuja apeshaa ndunda na idambuka ishaa kim ya mara mia na ingi sitini na ingi thelathini."²⁴ Yesu kavaningya mfano ungi, kaamba "Umangi ruveu ufanananye na mndu emevaja mbeu njichya katika mdeme wake. ²⁵Kake vandu veongoya, mndu mbichwa kacha kavi kavaja maghughu wolosi ya ngano kisha kadambuka sake. ²⁶Alafade ngano yefuma na ifuna shyeja shake. Nyipo maghughu vefumye kavi.²⁷Na wadumwa vaode mdeme velechya vakambia, "Mndumi ulevaja mbeu njichya wolosi mdeme? Java kuda jiode maghughu? ²⁸Kavavia, vavichwa vake nyauta hiki, Vedumwa velembia, "Ko kyo nyuuri jidambukye jikahulwe?²⁹Mo mdeme akededa, "Wai, kigheri mnahulwa maghughu mpe hulwa kimu na ngano andu kahi jakwa." ³⁰Vatienyi valehe kimu mpaka kyeri kya shyeja ngapededa ko vapesambwa, kuvoka vahulwe maghughu vapungenyi matita matita na ivakora kake ikamefuma nyi cheva ndue kuliko kyose mdemenyi³¹Kisha Yesu alevafunia ko mifano ungi kaamba umangi o ruveu nyufa naniye na mbeu ya haradali ambayo mndu eleirya neivaja katika mdeme wake. ³²Mbeu si ko hakika ni nji nna kuliko mbeu singi sose. Kake ikafuma nyi cheva ndue kuliko sose bustanyinyi nyu cheva na kidi kiasi kwamba ndeghe wa ruveu sipecha ne shumba singi katika maramba vake."³³Kava via mfano ungi kavi umangi o ruveu nyi chakundu chachu iya iliyo twaliwa na mndu mka ne changanya ko shipimo shiradu ko ilinganisa mpaka shidue.³⁴Ivovose Yesu alededa isangenyi ko mifano. Paspa mifano elededa kyo kyose kwavo po. ³⁵Liivekeri kwamba kija le sija ambwa kimeida kudya ko nabi kipeshya, aja enadeda 'Ngaperugwa momu ko mifano ngapeamba dhidedo shija vivekeri shirikywa tangu kuvoka ko orika."³⁶Kisha Yesu kavatia isanga na idambuka kanyi. Valosho vake valedambuka na ideda, Jifafanulie mfano o maghughu ya orika na mbeu njichya, iva nyi vana va orika. Maghughu nyi mdemenyi." ³⁷Yesu katalwa na iyamba, "Navaje mbeu njichya nyi mwa o Adamu. ³⁸Mdeme o orika na mbeu njichya. Iva nijivana va orika. Maghughu nyi vana va mokituva elesivajya mokituva. ³⁹Na mafuno nyi mwisho o orika na vapesambwa nyi malaika.⁴⁰Chakundu maghughu vyana kusangirwa ne korwa modokudo nyikudo ipeva mwisho orika. ⁴¹Mwana o Adamu apeduma malaika vake na isang'inya ifuma andu mangi yake shindo shose shilesaba bishwa na sambi na vaja vele uta uvichwa. ⁴²Vapevakumba vose tanunyi ja modo. Kupeva na kilio ne sua maingo. ⁴³Nyiho vandu vaode haki vapeila cha mbari andu o orika o ndiavo uja aode madu naadanye⁴⁴Orika lo ruveu ni chakundu azina irikywa mdemenyi. Mndu kaona na ii rika. Katika siya yake. ⁴⁵Kavi umangi o ruveu nyi cha mndu anaeuta biashara apeshigha hela iyode thamani. ⁴⁶Kigheri eiyona iya iyode thamani eledambuka kakumba kila kindo ekeri na kyo na kaiura.⁴⁷Umangi orika ni chakundu nyafu ikeri numbenyi o olubalunyi ne sangiri shiumbe shose sha kila aina. ⁴⁸Ika ichura wakighera vele burwa ufukwenyi kisha vaka damya ghwanda vakasangirya shindo shichya ndani ya shombo kake shija shiode thamani shika kumbwa kwacha.⁴⁹Ipeva kudi katika ndarasi ya orika malaika vapecha ne vaghwa vandu va vichwa ifuma mionyi mwa vaode haki. ⁵⁰Ne vakumba itanuru ja modo ambapo kupeva na maombolezo na isua maigho.⁵¹Na momanya shindo shose ishi? Valoshwa vakamtalwa, "Ee". ⁵²Kisha Yesu kavavia, kila mrengi o mangi nyafananie na monyi numba echefuna katika hazina yake na shindo shihya sha kala." ⁵³Yesu emarija mifano yose ko mifano yo kakure katika sehemu yo.⁵⁴Yesu kashika katika miri wake kavalosha vandu katika sinagogi matakeo yake vele rijwa ne deda. Nyi kuku mndu cha elepata hekima na miujiza hii? ⁵⁵Mndu chu chi mwana o seremala po? Mariamu mae po? Na vandu vavo chi Yakobo, Simoni na Yuda? ⁵⁶Na dada sake vakeri iha kodu? Basi mndu chu ku apata wa vose?⁵⁷Elevailusha kake Yesu kavavia, Nabii akekosa pa iva na heshima ila keri kwavo na katika orika lwavo. ⁵⁸Eledima utapo miujiza ifajye kokitevi veleva na imani yake po.

Chapter 14

¹Ko kigherikyo, Herode nyaleichwa kidedo kya Yesu ²Akavavia valoshwa vake, "Ichu nyi Yohana Mnenga mbora ameruka amefuma ko karimu. Ko ikyo oro ile lukeri uye yake."³Koikyo Herode nyelekeri amemwada Yohana akampunga na akamkamba jela kokitevi kya Herode mka o Filipo msachake. ⁴Koikyo Yohana nyalembia, "Kindo kichapo irya nave mkake po." ⁵Herode nyemwagha kake nyelevaogwa vandu ko kitevi nyalemwona Yohana nyi nabii.⁶Kake kigherikyo kya furi yeoni ka Herode yeshika mpu o Herodia nyaleshina makidi ya vandu emworosa Herode. ⁷Kake ijibu nyaleja mma nyapemninga kyokyose apeki teva.⁸Bado etingwa na mae nyeleamba "Ngininga inyi iha kikobo mdo o Yohana Mningambora." ⁹Mangi nyekeri na kisaro kya kiterevo kyampu. Kake ko mma vyake kokitevi vose vekere kandanyivose nacho nyelemru nyainyarye nautwa.¹⁰Nyalemduma Yohana naendwe efuma jela. ¹¹Matika nadubwa mdo wake na kikaendwa uye ya isinienyi akavungwa mpu na akakidamada ka mae. ¹²Kake vakulosha vake vakacha vakairya osese uja na vakamrika, baadae vakadambuka ndimbia Yesu.¹³Nacho Yesu eichwa isho kasama kufuma andu aja kadoja ngalawenyi kadambuka andu kutengya. Kake isanga jemaya andu akeri vakambadya ko mdende fuma manyi. ¹⁴Kake Yesu nyalecha oshangunyi lwavo akaona isanga jidue. Kavaadya makene na kavachara nduari yavo.¹⁵Kiukwanyi yeshika valosha vakacha kwake na eamba, ili nyiandu ko olukukunyu mfuri akeri umeida vataghanyike isanga kitevi vadambu shatalunyi vandeura kyeja ko kitevi kyavo.¹⁶Kake Yesu kavavia, "Vaodepo hamu yedambukapo. Vaningenyi inywe kyeja." ¹⁷Vakambia, wai jode mkate itanu na makungo vavitu. ¹⁸Yesu kamba iyendenyi kokwa.¹⁹Kake Yesu kaamru isanga jidamye wanda ya mara. Kairya mikate itanu na makunga vavi, kalambwa uye ruveu, katereva kaubenjwa mkate kavarungwa valosho. Valosho vakauningya isanga. ²⁰Vakaja vose naeiuda. Vakashisangirya shibenju shose sha kando na ichuris shakapu kumi na shivi. ²¹Vaja veleja velekadirawa vomi alfu sitanu bila yetala vaka na vana.²²Mara imu akavaamuru valosho vangwe ngalawenyi kigherikyo icho kavasama isanga vadambuke savo. ²³Bada yesama isanga adambuka savo kadoja uye ifumbunyi etereva amwonyi kigherikyo kyakeri kiukanyi nyekeur ipo icho amwanyi. ²⁴Kake lwaha ngalawa ikeri makidi alubalunyi i kataritari ko kitevi kya marindi mana orukuta nyokeri ukarije.²⁵Katika kiyo kya okamba lokana Yesu kavashikya edambuka uye mringa. ²⁶Wakaticho valosho vake vakamwona edambuka uye ya olubalubalunyi vakaogwa ededa "Nyi Msuka." vakakava kelele ko iyogwa. ²⁷Yesu kavavia mara jimu kamba, "Kurungenyi ngoo nyinyi mlaagwe."²⁸Petro kadeka kamba, Mndumi chekira nyigwe, ngiamuru ngiche kwapo uye ya mringa." ²⁹Yesu kamba, "Nyionyi," Koikyo Petro kafuma ngalawenyi katembea uye ya mringa kaenda ko Yesu. ³⁰Kake Petro eona mawimbi kaogwa, kaivoka elama, wanda, kadikira ko olodo kamba, "Mndumi ngiokowo!"³¹Movinyi Yesu kogharwa koko kwake kamteshwa Petro kambia igwe ongo nyinina ngika uvode wasiwasi erukuta? ³²Nacho Yesu na Petro vakaingya ngalawenyi arukuta ukausha erukuta. ³³Vakilosho ngalawenyi vakamwabudu Yesu kadeda," igwe loi nyimwona o makilunga.³⁴Na vemaraja euruka, vakashika orika lo Genesareti. ³⁵Na vandu va andu aja vemmanya Yesu vakaduma mmbele ko kilaandu mbirinyi nende uja akeri aodo nduari. ³⁶Vakamtereva kwamba vadime ewada olecholo nguvo yake, vafoje vajavalegusa vakachiha.

Chapter 15

¹Iko Mafarisayo na mbandishi mbakacha ko Yesu ifuma Yerusalemu va wayamba, ²ngiki mvwakulwoshwa muvwakenyamara iyadija mapokeo muwamuwasuri? Ko kitevi mvwakiwa. kwa ngio mbaloshwa mbalifu inyiadijwa mbasuri? Kwa kuwa mbekesanja mioko yambo wampekeri mbakeja kando." ³Yesu kambajibu na kampampia, "Njinjwe kwani ngiki mlaifunya seria ya papa.⁴Kwa kuwai adijwa Yesu? Makilungwa kadeda mheshimu papa yako na mama vyake, na adedae uovu kwa papa yke na mama wake, ⁵kila itaramwa ambao mpampepata ifuma kokwa lwaha nyi kozawadi ifuma kwa Makilunga. ⁶Mundu hicho aode haja ya iyeshimiwa papa wake katika kwa kuwa uyatanganya neno la makilungwa koe hajili ya iadija mpenu.⁷Inywe mparenge nyiucha cha mndu Isaya avekeri itabiri itabiri juu yanu uyalideda. ⁸Mpandu himpa mpanangieshimu inyi ko momu yampo, ngikyo ngoo yampo ikuri kwacha nainyi. ⁹Mpakitereva mana koo sababu wanalosha inyiloshwa."¹⁰Ndipo kampadikira mikutanoni na impasera, ichweni. ¹¹Kodepo kiudo kingia momuni ko mudu na imtya unyamari. Kija nyikyo momunyi hikyo kimtya mundu kimpa kinyamari.¹²Nyio mpaloshwa mpakadampuka na ideda na Yesu, haulu mafarisayo mpakaichwa kija kidedo mpakailusha? ¹³Yesu kampajibu na ideda, kija kidi a hikyo papa okwya wa rumpeu amekimpajapo upehulwa. ¹⁴Mpadeni mpampo nyio siongozi alaode. Kija mndu alaode meso apemuongoza alaode meso ungi mpose mpampi mpapugwa indurungunyi.¹⁵Petro katwalwa kampampia Yesu" jivesure mfano hicho kwedu. ¹⁶Yesu katwalwa inyi ngapelewapo? ¹⁷Inywe mnenepo kindo kidampungasha momunyi hidia ndeunyi na ienda choonyi?¹⁸Kake sindo sose sinafuma momunyi hutokana na ngoo hiswa nyiswo shipemyamara mudu unyamari. ¹⁹Koo kitevi ngoo hufuma simafuma sindo sidedo simpichwa, uwangaji ngouo, mashingonyi mpengo va kidengo. ²⁰Isho hisho sindo nyisho mundu unyamari kake ija bila isanja mavwoke kumlevi mudu unyamaripo.²¹Kudo Yesu kafuma andu haja na kajitenga kudampuka upa mri na mji na Tiro na Sidoni. ²²Lampwa acha mndu mka Mkanani ifuma kimvwaari hikyo kavwa ulodo kaampa, ngi ururia mndumi mwana o Daudi, mpu okwaa akuitauwa na muu na pepo. ²³Kake Yesu alemtalwa kidedo kweko sepo. Mvwaosho mvwake mvwakacha mvwakamtereva mvwakaamuwa, mfume naende sake ana mvwanavia andu wanajikamvwa ulode.²⁴Yesu kavataluwa kaamvwa, ngahe dumwa na mdu hicho oose kimpi komamondo mvwadeke koo numba ya Israeli. ²⁵Kake nyacheju karama mbele sake ekamba mundumi ngitarama. ²⁶Kamtalwa kaamba, chi kido kicha ihiria kando kya mvwana shite."²⁷Kaamba ee, mundumi ala kudo shita shinina ija kaudo mesa ya mndumi muwamuwe." ²⁸Nyio Yesu kamtalwa "mudumke" imiki japo jidue na ikontika kwapo chandu inrwa na binti yake amvamkeri ameponywa wati wamvwo.²⁹Yesu kadambuka anduu aja na idambuka kufui na ulibaribari ya Galilaya. Ade nyaledambuka uwa ya ufumbo na idamya hipo. ³⁰Ikundi jidue jikacha kwake na imtetea siwete, vipofu, bubu, vilema na mpengi vafoju, mvwamuwekeri nduawari mvwalimvwadera andu madende mwa Yesu na impakira. ³¹Mpao umati muwakarijwa imvwaona mabubu mvaminadeda, na silema wakautwa uzima, shiwete mvwakadambuka na shipofu muwakaona muwalitereshe makilungwa mvwa Israeli.³²Yesu kamvwadikira muwaloshi muvwake na ideda, mvwalindia huruma muwandu kwa kitevi mvwakeri nainyi ko kiku shiradu bila ija kokose. Ngapemralekejapo mvwadambuke kwako bila ija mvwalecha va mvwakaona njia. ³³Mvwaloshi mvawake mvwakamvia, nyanga idima ipata mikate mpetosha hiya njorida iwudisha mvwandu mvwadue kudi? ³⁴Yesu kavvwanvwia, mede mikate nyiinga? Mvwakadeda, saba na makunga manina mvwachache. ³⁵Yesu ayalemvwamuru umati mvwadamue nganda.³⁶Kafuna mikate saba na makunga ade katerevywa kabenjwa muwakulosho. Mvwakulosho akamvwaninga umati. ³⁷Mvwandu mvwose mvwakaja na inda. Na mvwakasangiria mabaki shipande sha kendo isho selusiaka shipande shipande shileichura shikapu saba. ³⁸Mvwose mvwaleja mvwemvwekeri mvwa mvwomi shiku inya na mvamvwaka na mvwana. ³⁹Ade Yesu akamvwasama umati mvwadampuke indeingia ngalawenyi mvakadampuka sehemu sa Magadani.

Chapter 16

¹Mafarisayo na Masadukayo velemcheja na imgheresha Yesu navalove isingia ikenafuma ruveu. ²Kake Yesu kavatalwa na ngakuviya kee "koja nyi kiukwanyi mkena amba kee hali ya hewa nyi njicha, ko koja ruveu nyi torodu.³Nakitalang'a mkenaamba? Hali ya hewa inu chi nyichapo mekoja ruvu nyi itorodu na marindi vashike ruveu kose. Mwichi idambuka kiaro ionikana o ruveu kake mpedima idambuka ikunyia sha kigheri. ⁴Ushoo mbicha na musingo kikenashingha ikunya, kake kuadepo ikunya sheshese kipeningwapo, kake iya ya Yona kake Yesu kavatia na kadambuka sake.⁵Valoshwa vakacha ng'aliko ya kavi, kake vekeri vamevadima iria imkate. ⁶Yesu kavavia "Kulesenyi na muve meso na isakia sha Mafarisayo na Masadukayo." ⁷Valoshwa vakaveserana gholosi yavo na omba. Na kitevi jairiapo mkate. ⁸Yesu nyelemanya ikio neamba, "Enye muode ngoo, ngiki mkenakusara neveana gholosi yanu neamba kee nyi kokitevi mweriapo mikate?⁹Kate mwichipa nama mkenakumbukapo iya mikate itanu ka vandu alufu sitanu, na shikapu shinga masang'iriya? ¹⁰Ana mikate itanu na shivi ko vandu alufu sitanu na shiradu na shikapu nga muleiria?¹¹Kivakude kee ata mlapeichwa kee gevekeri gangenadeda nainye uye ya mikate? Kutuze na kwingenyi na mdolorika o Mafarisayo na Masadukayo." ¹²Najo vwakamanyi nyekeri manabii uye o kuringa na mikate iode na mdodorikwa, andi ukwinge na mafundisho va mafarisayo na Masadukayo.¹³Kigeri Yesu eleshika andu ko Kaisaria o Filipi, kavavesera vwanafunzi vake, kaamba, "vandu vakenaamba kee mwana o mdu nyi uga? ¹⁴Vakaambia, vengi vakenaamba kee nye Yohana Mbatizaji, vengi Eliya, na vengi Yeremia, ana nyumu o manabii. ¹⁵Kawavia, inye mkenaamba inyi inyi unga? ¹⁶Ko injwa, Simoni Petro kaamba, "Igwe nyi Kristo Mwana o Makilunga akeri amkie."¹⁷Yesu kamjibu na imbia, "Nyoningiwa mbora ingwe, Simoni Bar Yona, ko mekoja ndakame na nyama shiledimarimijapo ikipo, andi Bapa okwa akeri ruveu. ¹⁸Nainyi kavi gakenakuvia kee ingwe nyi Petro, na uye ya irara, iji gapejichumba ikanisa jakwa. Mongo o urumunyi upeshindapo.¹⁹Ngapekunigia igwe funguo saa umangi o ruveu kiokiose upekishinga orikenyi kipeva kimeshingiwa ruveu, na kiokiose upekisinga orikenyi kipeva kimeshingiwa ruveu na kiokiose upepunguja orikenyi kimepungujwa na ruveu." ²⁰Kavi Yesu kavavia valosha valambie mdu wowose kee icho nyekeri nyi Kristo.²¹Ifuma funu icha Yesu Kristo nyeleoka vaviya valosho kee nyi lasima nadambuke Yerusalemu. Iviniswa ko shindo shifoje ko mokonyi va vasuri na vaduwe va makuhani na varengi iva na iruka mfuru o karadu. ²²Kavi Petro kamwiria Yesu mbarinyi na imikimbia, ko amba, "Kindo iki na kivenaigwe kuracha naigwe mdumi , iki kilafume kwapo. ²³Kake Yesu kagaluka na imbia Petro, "Uya numa yakwa mokituva ingwe nye kichi kokwa ko amu uuri shindo sha makilunga kake shindo."²⁴Kavi Yesu kavavia valoshwa vake, "Cha mdu wowose kashika ngivadia inyi, na lazima nakukane icho amonyi nawirie msalaba wake na givadie." ²⁵Kokoja awri ilesa ngoo yake apevadesa, na kowowose akenadesa ngoo yake ko kitevi kiyakwa apelesa. ²⁶Lwaha ngikio mudu apepata orikeyi lose kake kadesa ngoo yake? Adi! Nyi kindo kiki akiuri mdu ko ilachana na ngoo yake?²⁷Ko mekoja mwana o Adamu apecha ko mwela o Bapa wake na malaika vake. ²⁸Loi gakenavavienyi kuode vanina vavo muimukane ino kuade valapesaja kipu mpaka ihoandu vapemona Mwana o Adamu akacha umangi wake.

Chapter 17

¹Baada ya siku sita Yesu kavwaira Anduamu na Petro na Yakobo na Yohana mnduavo kavairya mpaka mfumbu ulahiye vwo javenye. ²Kaghaluswa mbele yavo. Kiamu kiake kikalangara cha ruvwa na nguvo sake sikaonekana se langara cha kilangaro.³Anduaja kukafumeya Musa na Eliya vwakodeda nacho. ⁴Petro kamtalwa Yesu, Mndumi nyi kicha ise iva andu la.. Koja ko kunda ngapeshumba shitala shiradu kimu kiyapo na kimu koajili ya Musa na kimu Eliya."⁵Wakati vakenadeda kudo lambwa irindi jiiliye jikararikya mchenge wa lambwa kukafumya iru yafuma landinyi ikadeda" Ichu mwanakwa ngamkundwe ngakenaorokwa nacho Mwadanye icho." ⁶Waloshwa veichwa kudo vwakagwa kibangalu vwakaongwa sana. ⁷Yesu kacha karwagusa kadeda kurenye mkaogwe. ⁸Navo vwakateshwa shamu yavwo uye, kake valemuona mndo po ila Yesu amonyi.⁹Wakati vakenesoka mfumbunyi Yesu kavaitanava, Kee mlambie mndu maono va moona Mwana o Adamu apefufuka ifuma ko wafu." ¹⁰Waloshwa vwambusera Yesu ngiki vwandishi vakeamba Eliya apecha mbele?¹¹Yesu kavatalwa kadeda Eliya apecha loi nacho apeurigha shose. ¹²Kake ngavwavia inywe, Eliya amecha kake valemmonyapo kitevi kyake valemvikya shivichwa shija na kudo nkyo Mwana o Adamu apeviniswa mookonyo va vwo. ¹³Nkyo vwakoloshwa vakamanya kee nyerededa habari s Yohana Mbatizaji.¹⁴Kveshika esangenyi ja vwandu mndu umu kamvadiya kakava ndii mbele yake kambia, ¹⁵Mndumi umhumie mwanakwa maana jaode kifafa wa luwinika mnu. Mara kafoje nyakenagwa modonyi ana muringenyi. ¹⁶Ngelemuende ko vwaloshwa vwapo na vadima mchirapo.¹⁷Yesu kavatalwa kadeda inywe ushau ulakereamiani na kinyamarikye, ngapedamya nainyoe mpaka indi? Ngapevarimija hata indi? Muendenye kokwa. ¹⁸Yesu kabokiya na ijeni jikafuma msoro kachiha ifuma saa yo.¹⁹Valoshwa vakamcheja Yesu ko ovwia vwambuesera ngiki jadima mdichirapo? ²⁰Yesu kavavia kiteri kwa imani yanu njinina loi ngavavia koja mpeva na imani njinina chambeu ya haraadali, mpedima uvwia mfumbu ichu, sama ifuma ha udambuke kuja, nacho upesama na koode kipelema kwanu po. ²¹(Kunjura shidedo msitari oo kake ainai ya majeni upedima vafuna po. Mpaka kiterevo na ipinga ikenanaonekana katika nakala sakala po).²²Wakati bado vakeri Galilaya Yesu kavavia vakuloshwa vake, Mwana o Adamu apederwa mookonyi wa vandu ²³Navo vambuagha na mfuri okarandu aperuka. Vwaloshwa vake vakasononeka sana.²⁴Navo veshika Kapenaumu, vandu vechisangira kodi vakamvadya Petro na imbia vee Mwalimu na echilipa kodi nusu shekeli? ²⁵Kaamba ee, kake Petro eingwa numbinyi, Yesu kadeda na Petro mbele na ideda," ngikyo ukenakusara Simoni? Vamangi vya orika vechiadija kodi ana ushuru ifuma kwav vaja vwakenatawala vaghenu?²⁶Na wakati Petro akanadeda nyi ufuma ko vaghenu Yesu kambia nkyo vamangi vafunywa valalipe. ²⁷Kake jila chavavika vatoza ushuru vakauta sambi, enda o lubalibali kumba ndoano, na ulinye ikunga ija jipecha kwanza baada ya yerygwa momo wake upekoja shekeli imu, lirye mvavngwe vatoza ushuru ko ajili yakwa na igwe.

Chapter 18

¹Saa yoyo waloshwa wakacha ko Yesu wakambia nyunga akeri mdue katikaa umangi o ruweo. ²Yesu akamelikira wana wanina kawa dera golos yawo. ³Na kaamba loi nganewawienyi mleme tubu naewacha wana wanina mpedima iing ya katika umangi omakilunga.⁴Kudo yoyose akusosa cha wana munina mundu cha icho nyi mudue cha umangi o omakilunga. ⁵Na yoyoseuja amuadijae mwana munina koo vina jakwa ongiadija na inyi. ⁶Kake yoyose uja atewi umu kati ya wanina iwa wangiaminie ilikuasi ipewa kicha koo mundu icho igo jikuo je suuwa jindepungiwa njingonyi kwake na eelamiswa nguluwenyi mwa olubalibali.⁷Ole ya orika kosababu wakatii wadusha kokuva kode budipo koovyakati iso icha kake ole wake mduu uja nyakatii hiso sinecha kooajili yapo. ⁸Kakoja moko wapo na mdende wapo ukasababishia inyamara uleme na ukumbe kwacha na igwe nyi kicha sana kuwapo igwe ingiaa uzimenyi bila koko ana kilema kwiko ikwnbwa modonyi onda vasinandarasi ana uwe na moko wose ana madende wose.⁹Kwaja visoo japoo jikakukuwezi ujkumbe kuwacha na igwe nyi kichwa saidii kwikoigwe uingaaje uzima ya na riso jimu kuliko ikuunbwa modonyi ndarasi na ndarasi ukeri na meso wose.¹⁰Lambwenyi kwanza mwache mena umu owanina iwa maana nganewiwienyi ruweo kode malaika sikuu sose wakalanbwa kiyamu kuja papa okwa okeri ruweo. ¹¹(Ikunjura shidedo shijashilambuiwa cha musitari okuminaimu kokuwa mwana o Adamu alecha itarama kijakiledeka waleonekanapo katika nanakala sicha sakala).¹²Ingikio munekuisara kakaja mundu aode mamondo miana imu na umu wao akadeka kwda nyapewadao tisini na tisa ifubonyi na ndeshiga umu icho adeka? ¹³Na kampata loi nganawewia apeorokwa kuliko waja tisini na tisa walamedeka. ¹⁴Kudokuo mapenzi wa papa odu o ruwo kokuwa umu owanina iwa waangamie.¹⁵Koja mduanu nyakukosea enda ndemulore ikosa kati yapo nacho kawa amonyi. Koja ape adanya apewa amemuriga mdu wawo. ¹⁶Kake kaja alape kwadanya muirie mdu anu umu ana wawi anduamu na igwe kimavaa dumbu saa mashaidi wawi ana waradu kila kidedo kipewezekana izirisha.¹⁷Na koja apewapuzia eeadanya idedienyi kanisa kidedoikio koja akipuzia kudokudo kwadanya kanisa basi na awe cha mndu o isanga na mtoza ushuru.¹⁸Loi ngane wawa kokose kija mpe kirunda orikenyi na ruweo kipeshingwa kiokiose mpekirugigwa orikenyi na ruweo kipevugujwa. ¹⁹Tena nganawawia kuwa koja wandu wawi kati yanu wakaidikijana uye kidedo jojose orikenyi wakajiterewa ko papa okuva oruweo aperunda. ²⁰Ko kuwa wawi ana waradu wakoukusanyika anduamu koorinajakuwa inyi ngakeri katikati yauwo.²¹Tena Petro kacha kawawia Yesu mudumi ichu mara jing mduodu kungikosea na inyi nganemusamehe hata mara saba? ²²Yesu akawawia ngapekuwia mara saba kake hata saba mara sabini.²³Ko sababu iyo ufalme oreveo nyi sawa na mfalme fulani ujatuktaka isahihisha kutuma kaowalumwa wake. ²⁴Eanza esahihishi hesabu mutumwa umu akaendwa kuwake ambae avekeri andai talanta elufuu kumi. ²⁵Kokua awekeri na njiaaja lipapo mndumi aleagiza na kumbwa mukake pamoja na wanawake na kindo awekeri nakyo na malipa wafanike.²⁶Kudo mtumwa alekava nagotii oshangunyi kuvaka akaamba mdumi uwe nyirimija pamojana inyi ngape kulipa kilakindo. ²⁷Kudo mundumi owaja watumwa kokua aletindikwa sana na huruma alevalekeja na ewasamehe deni ijo.²⁸Kake mutumwa uja nyalefuma na kampata umu kati ya watumwa wenzake avekeri anemdai denari mia akamburwa kamshada orinyi na kambia ngiliha kija nganekudai. ²⁹Kake uja mtumwa mwenzake nyalegwa na imutereva sana akaamba uwe narimija nainyi ngape kulipa."³⁰Kake mtumwa uja okowoka alelengangata yakele nyaleenda na emkumba jela mpakana mlipe kijaakenamdai. ³¹Na watumwa wenzake kila kijakafuma walesikitisha sana walecha nee mbia mndumi wawo kijakiyafumia.³²Kudo mndumi owa tumwa alemdikiva naakambia ee mtumwa mwovu ngalekusamehe igwe na ideni jaikwa jose kosababu ulengitereva sana. ³³Jee uletakiwa uwe na uruma koo watumwa wenzako cha inyi ngalekuurumia igwe?³⁴Mundumi wake nyaleilusha na kumuninga kowaja watesaji mpaka kafuna kiasi kiose alivekeri anedaiwa. ³⁵Kudo nyikudo papa okwa oruveo apewarundia kakoja kila umu wanu apemuheshimpo mduwawo kufuma ngonyi yanu.

Chapter 19

¹Ikavwa Yesu emarija shidedo sho kakure Galilaya kaenda mrasenyi o Yudea mbele ya dahu ya Joridani. ²Isanga mdue ukamvadiya nacho kevachira ipo.³Mafarisayo vwakamcheja vakamtahwa vakambia "Ke njihala mdu imtia mkaako kitevi kyokyose. ⁴Yesu katalwa na ideda mlasoma kee icho erelumba kuvoka nyerumba mii na mka?⁵Na tena kaambe kiteri kwa mii Amtia Ndiye na mae na ladana na mkaake na kose vye uwavi vapeva o sese lumu? ⁶Koikwo ny uwari sepo pali Nyiumu kakekyaandausa Makilunga ndu use Alavalesane.⁷Vakambia Ngiri Musa Aleamunu vafune Talaka na imtia? ⁸Kavavia ko uomu o ngoo sanu Musa nyaleruhusu mke vake vamo kake fuma kuvoka kwekeri kudo po. ⁹Ngava vienyi kee icho Amuacha mkake kitevi kwa uzinzi na kadua uugi amezini na mii apendua mka atiwa amezini.¹⁰Uwaloshwa vakambia Yesu koja kudo ikeri ko mii na mkaake kicha iduaapo. ¹¹Kake Yesu kavavia kila mdu opedima adija Kilosho ki nyi uwaja valeninga iadija. ¹²Kake kuode matoashi valeonika ifuma ndeunyi ko maavo. Na koikwa kaode Matoashi valekuvika matoashi ko injili ya mangi o ruvweu icho apedima adija kilosho ki maadije. ¹³Kaendikwa vana vanina ili navavikya maoko uyeavwa na ivatereviywa kake vwaloshwa vwake vakavaitanava. ¹⁴Kake Yesu kaamba kee valekenyi vana vavina nama mlataitanave icha kokwa kitevi Umangi o ruveu nyo vandu chekundo ivwo. ¹⁵Nacho karikwa mooko yake uye yavo kakure andu ko.¹⁶Lambwa mdu umu kacha ko Yesu kambia Mwalimo kindo kinga kicha ngiu ngipate uzima o ndarasi? ¹⁷Yesu kambia ngiki ukenengiesera kusa kicha? Koode umu akeri mwema kake ughuri uzima, ada sheria sa Makilunga.¹⁸Mduja kamuasera sheria njiki Yesu kambia ulange ulazini ulaivwe, ulasingizwe uwongo. ¹⁹vwaheshimu ndio na mao na mkunde jirani cha nafsi yapo.²⁰Mduja kambia shidedosho ngameshiada, ngikyo kavi ngauri. ²¹Yesu kambia koja ughuriva mkamilifu enda undekumba isho ughode, uvingwe vakiva upeva na hazina ruveu ukache ungivadye. ²²Yesu kavavia valoshwa vake lo ngambo vigumo ko mndu aode omaro iiugwa umangi o ruveu.²³Kake msoro eichwa isho aviwa nyi Yesu kakure ko huzuni, kitevi nyeode mali sifoje. ²⁴Kavavia nyi rahisi ko ngamia iida itundu ja sindano kuliko mdu tajiri iingwa umangi o Makilunga..²⁵Vwaloshwa veichwa kudo vakarijwa loi vakaamba nyunga cho apeokoka? ²⁶Yesu kavalambwa kadeda ko vandu kipevapo lakini ko Makilunga shose shipevwa. ²⁷Koikyo Petro kamtalwa kambia lambwa jatia shose jikakuvadiya igwe, ngikyo jipepata.²⁸Yesu kavwavia loi ng'aamba icho angivadiya inyi katika ushao uhya wakati mwana o Adamu apendamuya kitiri kwa umangi wake, Na inywe mpendamuya uye ya shitiri kumi na shivi sha umangi, ihukumi mbari kunu na ivwi sa Israeli.²⁹Kila umu aha numba, mdu avoo ana ndie, mae vana ana mideme kitevi kwa kina jakwa, apeandiye mara mia na uridhi o uzima ndarasi. ³⁰Kake kuvoka luraha vapeva va mwisho na vaja va mwisho vapeva vya kuvoka.

Chapter 20

¹Koikyo umangi o revau nyufanaruye na momukya mdeme aletukwa kitalanga mnu ili naajiri vafanyakazi mdeme wake o mzabibu. ²Vekubaliana na vafanyakazi dinari imu fuma kitalanga mpaka kiukwanyi, nyelevaduma kwaenda mdeme wake o mzabibu.³Kaenda baada ya masaa vwaradu kaonapo vavafanyakazi vwengi vwamkye bila uya eneo ja sangada. ⁴Kavavia na inywe dambukanyi mdeme o zabibu na kyokyose kikeri helali ngapevavinga kyo ikyo vakandeuta kasi.⁵Kandavuka kavi baada ya masaa sita yeshika saa tisa kauta kudo kudo. ⁶Yeshika kavi saa kumi na inui kaenda kavakoja vwengi vaoda kasipo kavavavia ngiki mmomukana iha mlaode, mlaode kazi yoyose ko siku yose. ⁷Vakambia kitevi kaode mdu mejiajiripo, kavavia nainywe dambukenyi mdeme o mzabibu.⁸Yeshika kiukwanyi monyi mdeme o mzabibu kambia msimamizi wake vadikire vafanyakazi na uvaninge mshahara kuanza o mwisho hadi o kwanza. ⁹Vecha vajaveleajiriwa saa kumi na imu kila umu nyeleadija dinari. ¹⁰Vwakacha vafanyakazinva kuvwoka vakakusara kee vapepata zaidi, kake vakadija kila umu dinari imu kila mdu.¹¹Baada ya yeadija malipo uvwavwo uwa mlala na kiya monyi mdeme. ¹²Vakaamba iva vafanya kazi vya mwisho vatumia isaa jimu tu katika irunda kasi kake nyovalinga nishe na ise ise jakudika mlagho ko siku nzima na ihya modo.¹³Kake monyi mdeme kavatakwa kadeda na umu, mongo ngauta kivichwa po kae japatano nainyi dinari imupo? ¹⁴Adija kija kyapo halali yapo udambuke, nyi irokywa jakwa ivaninga vifanyakazi nyi kicha kokwa ivaninga vafanyakazi vajiriwa mwisho kimu na igwe, vajiriwa anduamu na igwe.¹⁵Ke nyi haki jakwa kija ngapeuta na mali sakwa ana riso japo jivishwa kitevi inyi mdu mcha. ¹⁶Kwo ikyo o mwisho apevwa o kwanza na o kwanza nyo mwisho.¹⁷Yesu igheri akanadago ienda Yerusalemu, nyerikirya vwaloshwa vake ikumi na ivwi mbarinyi, na njia kavwavia. ¹⁸Lamwenyi jikanenda Yerusalemu na mwana o Adamu apevwiko mokonyi mo vwadue vwa makuhani na vaandishi vakangihukumu kipu. ¹⁹Narwa vapefuma ko vandu va isanga ili matika vamrase na mbula na imsulubisha. Kake mfuri okaradu aperuka.²⁰Mae o mwana o Zebedayo kacha ko Yesu na u wana vake kadendi mbele yake na imtereva kindo fuma kwake. ²¹Yesu kambia ngwiko ughuri? kambia amba vwana uwevavi vwadamiye umu kooko kujo na ungi kooko ko kumoso katika umangi wapo.²²Kake Yesu kamtalwa na ideda uichi kisa ukenakitereva po na upedima inywa kikobo kimu na inywe? vwakaambia jipendima. ²³Kavavia kikobo kyakwa na loi mpekinywa kake idamya kooko kokwa ko kujo ana kooko vokwa ko kumoso ijukumu jakwapo ivanengapo vaja vaandaliwa ka papa o kwa. ²⁴Valochwa vengi veichwa kudo vakahuzunishwa sana na java uwengi vwavi²⁵Kake Yesu kavwandikira na ivwavwia na muichi udue o masanga nyaduvatisha kwandu na vadue vechinota mamlaka vakeri uyeavwo. ²⁶Kake ilavwe kwanu icho auriva mdue wanu lazima nave mtumishi wanu. ²⁷Koja uuriva o kuvoka kati ya vengi lazima uve mtumishi o vengi. ²⁸Chakundu mwana o Adamu alecha icheutwapo bali nyi itumika na ifuna uhai wake ivwa utavirija o va foje.²⁹Vakati vake nafuma Yeriko Isaya jidue jikamvadiya. ³⁰Na kovaona vandu valaoniye vwavwi vadamije mbarinyi ya barabara, veichwa kee nyi Yesu akanaida, vakakava oledo na ideda mndumi mwana o Daudi, Ngiadiya makene. ³¹Kake isango jikambokia na ivavia vwovwenyi na kudo vakakavwa olodo na lamba mndumi mwana o Daudi ngiadiya makene.³²Yesu kainuka kavandikira na ivaesera muuri ngivautie kiki? ³³Vakambia mndumi pumwa meso vedu. ³⁴Ikyo Yesu ekurwa na makene kaada meso vavwo saa yo vokaadija oru loona na ividiya.

Chapter 21

¹Yesu na vakilocho vake vakashika Yerusalemu vakandambuka vakashi va Bethfage ifumbunyi mizeituni, ²Kavavia dambukenyi kijijinyi kikenevandya mara jimu mpemkoja isirikonyi apungya aja, na mwana oisirikonyi onduamu nacho vuruguyenyi kokwa ³Ikava mndu wowose kavavia kyokyose kitevi ikyo mlambwe mndumi nyavauri na mndu cho marajimu apevaidija mche onduamu nacho"⁴Kindoki kitefumya kija kitendendwa eidwa ko nabii lazima jishike kavavia. ⁵Kakie mpu Sayuni lambua mangi wapo nyanacha kwanu na mwana aisirikonyi ogami mwana asirikonyi mnina.⁶Koikyo vakilocho valekure ne uta chakundu Yesu alevaduma.. ⁷Vakadamada isirikonyi na mwana isirikonyi na endera nguvo savo uye yako, nacho Yesu kadamya ija. ⁸Vafoje vakusangirya vakatandaza nguvo savo njia na vengi vakatema marambacha efuma kidinyi ne anyarara bare barenyi.⁹I sanga jemsongoje Yesu na vaja vetembadya vakakava oledo vakaamba Hosana ko mwana o Daudi mmbora anechoko ko rina ja mndumi Hosana uye munvi. ¹⁰Yesu eshika Yerusalemu mri msima uka kangika na ededo, "Ichunyi unga? ¹¹"Isanga jikatalwa, ichu nyi Yesu nabiiafuma Nazareti o Galilaya"¹²Kisha Yesu kaingya hukalunyi ko Makilunga kavachichira nnja vose vikeri vaneura ne kumba hekaluni alifu kapulusa mesa vakeneirachana hela na shitiri sha vinekumbu ila. ¹³Kavavia nyireghya "Numba yakwa nyipedikirya numba ya kiterevo kake inywe mwoirunda mbako ya vanyang'anyi". ¹⁴Hata sipofu na shelema vakamba dya hekalunyi na cha kava chira.¹⁵Kake kigheri vadue vya makuhani na vandishi veonaalevauta vakakava olodo Hekalunyi Hosiana ko mwana o Daudi." vakaadwa na nyashi. ¹⁶Vakambia "naichwa kija kinededwa naiva vandu?" Yesu kavavia ee kake mlemeresha isoma, ifuma momunyi o vana na vana venina vakeneonga. Mwode sifa ikamukye. ¹⁷Kisha Yesu kavatia kadambuka nnja ya mri katika Bethania na elaa ipo.¹⁸Kitalango aneuya mrinyi kava na njaa. ¹⁹Kaona mtini mbarinyi kake elepata kindo uye yakepo ila mara. Kulave na matunda kwapo dauma kavi na bada iyo mtini uja ukanaa.²⁰Valoshwa veona vakarijwa ne omba." Kyavakunda mtini ukasinya mara jimu? ²¹Yesu katalwa na evavia loi ngane vavienyi koje mpeva imari na wala mkimokimo mpeutapo koikyo mtini Koikyo mpeuvia ata ifumbu uirwa na ukumbwa olubalubanyi na ipeutika. ²²Kyokyose mpekitereva ko kiterevo kunu mkaamini mpendija.²³Yesu eshika hekalunyi vadue va makuhani vasuri na vandu vakambadya kigheri akeri elosha na embesera nyiko mamlaka vaki na nyunarunda kindo kyo na nyunga alekuninga mamlaka vo?. ²⁴Yesu katalwa nevavia namyi kavi ngapevavesera i swali jimu. Koja mpengivia nainyi kudo kudo ngapevavia nyiko mamlaka vaki nganerunda shindoshi.²⁵Ubatizo o Yohana nyulefuma ku, ruveu au ko vandu? vakadodya na venyi koveniji, jikaamba nyalefuma ruveu apejivia ngiki mlemwaminipo?" ²⁶Kake jikaamba nyalefuma ko vandu jinaraogwa isanga kokitevi vose vana mwana Yohana nabii. ²⁷Koikya vakamtalwa Yesu n eamba "Jishipo" akavavia "nama inyi ngapevaviapo nyiko mamlaka vaki ngakerunda shindo shi.²⁸Kake mnakusara kiki? mndu aode vana vavi kaenda ko umu na embia mwanakwa, enda underunda uya katika mdeme o mzabibu. ²⁹Inu mwana katalwa na eamba ngapenda mbakapo, kake baada kaikhalusa kisaro kyake kada mbuka. ³⁰Na mndu uja kadambuka ko mwana o kavi naeamba kindo kijakija. Mwanachu katalwa naeamba ngapendambuka, ko mndumii" kake alendambukapo.³¹Nyunga kati ya vana vovi alerunda maagiso vandinge? vakaamba "mwana o kuvoka" Yesu kavavia "Loi nganavavienyi kuwa vakusanyaji ushuru vapeingya katika umangi o ruveu kabila yanu eingya. ³²Komona Yohana nyalecha kwanu ko njia inyokye kake mle mwana nai nipo kigheri vakusanya ushuru makahaba vakamwamini. Nainywe moona ijo jeutika, mledima etubupo baadae mumwamini.³³Andanyenyi mfano ungi, Kuveodo mndu aoole wanda mduwe ya mdeme kavoja mizabibu kavikya oringho katobira kyombo kyekamya divai. kashumba na mnara o varingi kajikodisha ko varingi va mzabibu koikyo vakadambuka katika orika lungi. ³⁴Wakati osambwa zabibu oshika kufui kavaduma baadhi ya vatumwa kova kulima va mzabibu eirya mizabibu yake.³⁵Kake vakulima zabibu vakavairya vatumwa vake vakamkava umu, vakamwagha na ungi vakamkava umu ko songoro. ³⁶Ko maraingi mtawala kavaduma mwodumwa ingi vafoje saidia ya voja vakuvoka kake vadeni va mzabibu valeva utya shyashija. ³⁷Bada yaicho mndumi uja kamduma kwavo vana vake kamba. " vandu vamkunde mwanakwa"³⁸Kake vamdemi va mzabibu vamwona msoro uja, vakaviana "ichunyimrisi njonyi jimwaghe jikye urisi." ³⁹Kudo vakamwirya vakamkumba nnja ya mdeme o mzabibu naemwagha.⁴⁰Iho mdue o mdeme ja mzabibu okacha nyape vautwa kiki vamote me o mzabibu? ⁴¹Vakambia ape vanyamara ivo vandu vovavichwa konjia uvichwa kabisa koikyo apejikodisha mdeme o mzabibu kovamdeme vengi va mzabibu. Vandu ambapo vapeliha andu mzabibu ipevira."⁴²Yesu kavavia, "mlesoma kireghoo igho valejitegha vasana jimeva igho jiduwe ja mbarinyi iji jitefuma ko mndumi inarighisha mesonyi kodu?⁴³Koketevi ikyo nganavavia u mangi o Makilunga upeirwa kwanu nacho upeningya orika luna jipeo ndunda sake. ⁴⁴Naicho apegwa uya ya igho ijo nyapedokadoka na wowowse jipemghuja jipeswa tiki tiki.⁴⁵Vadue va makuhani na mafarisayo veichwa mfanu wake vakaona kuwa nyane vadedya ivo. ⁴⁶Kwaikyo vetaka eghorwa moko uye yake vakaogwa isanga, koikyo vandu vakamlambwa cha mroto.

Chapter 22

¹Yesu nyandedye navwo ko mfano, akeamba. ²Umangi o Ruvweu nyufananie na umangi o mndu alirija waji o mwanake. ³Kawaduma warundi wake iwakaribisha waja vwelealikwa ienda wanjinyi kake vwaleenda po.⁴Mangi kawaduma kawi warundi nwengi, kaamba, "Wawienyi wose waja vwaleandikwa. Lambwenyi, ngelenja na kando. Njau na ngache yakwa imhie ileshinjwa, na shindo shose shikeri tayari, nyooinji wajinyi.⁵Kake wandu waja uwaleimkia necha ualikonyi icho po. Waitale waleuya mdenyi yavo, na wengi waleuya biasharenyi savo. ⁶Wengi vwalewakunje warundi wa wangi na iwarasa na iwawagha. ⁷Kake mangi nyaleilusha kaduma jeshi jakekawawagha waja vwaleagha na inyamara mri ko modo.⁸Ade kawawia warudi wake "Waji ukeri tayari kake waja walealikwa vwakerijane sepo. ⁹Kokyo mawenyi makutanonyi njia ndue, vwaalikenyi wandu wafojie chandu kipewa wache wajinyi. ¹⁰Warudi wakaenda njia iya ndue indekaribisha wandu wose wecha na wawichwa ko ikya ukumbi ukaichwa waghenu.¹¹Ade mangi kaingia elambwa waghemu kamuona mndu umu alararye seri ya waji. ¹²Mangi kamwasera, mong'o nyaingia kuda kunu ulaode seri ya waji? Na mndu icho alemtalwa po.¹³Iho mangi kawia warudi, "Mpungeni mndu chu mawoko na madende mkumbenyi nja momenyi amu ipo kuode kilio na isua maigho. ¹⁴Amu wandu wafojie wanadikirwa, kake isamburwa nyiwaitale.¹⁵Nyiho andu Mafarisayo walekure na ija kila ke mwada Yesu ko shidedo shake amonyi. ¹⁶Nyiho andu alewaduma waloshi wawo andwamu na Maherode. Na walembia Yesu, "Mwalimu, jichi iwe nyi mndu o loi na nyuchiloshia shindo sha Ruvwa loi. Nama okenaroghwa mawaso wa mndu ungi po na ukinekundia mndu mndu uungi po. ¹⁷Koi kyo jiwie, ngikyo ukinekusara? Je, nakiinyari iliha kodi kodi kaisari ana wai?"¹⁸Yesu nyalemanya unyamari uwao kaamba, "Ngiki mnangireghesha inywe uwarengi? ¹⁹"Ngilorenyi hela sa mchilipia kodi," Nyiho vwakamwendye dinari.²⁰Yesu kawawesera, sura na rina ji shau.? ²¹Wakamtalwa, "sha kaisari" nyiho andu kawawia, 'Mnengienyi kaisari shindo shake na Ruvwa mnengienyi Ruvwa. ²²Iho vweichwa kudo wakaingasio. Iho vwakamda wakakure.²³Mkono cho Masadukayo waitale walecha ko Yesu, waja vweamba kuode ufufuo o wafu po, Wakamwesera. ²⁴Wakaamba "Mwalimu, Musa uyaleamba, koja mndu apa alefeje wana, mndwavwo apemrisi mkoja na mnenge mwana ko kitevwi kya mnduvwo.²⁵Wekeri wandwavwo saba o kuvwoka nyewedwaje ade kapa alame fee wana kamdeja mndwavwo mka. ²⁶Halafu mndwavwo o kawi kauta kudo- kudo, nauja o karadu kikawa kudo nauja o saba. ²⁷Baada yeuta kudo woose mka uja nacho kapa. ²⁸Lwaha ufufuo o mka chu uyapewa mka oau lwaha kati vwandwavwo saba? amu wose vwamdwaje."²⁹Kake Yesu nyalowatalwa kawawia, "Mwekenedekwa, kitewi mwichi mregho na pinya sa Ruvwa po. ³⁰Amu ufufuonyi kuode idwaa na idwajwapo, Ipo wanduwakeri cha malaika waipo Ruvweu.³¹brahimuKake irusa wandu wapie mlemesome kija Ruvwa alikiamba kwanu, kaamba. ³²Inyi nyi Ruvwa o Ibrahimu, na Ruvwa o Isaka, na Ruvwa o Yakobo? Ruvwa chi Ruvwa o wafu, andi nyi Ruvwa o wandu vwavukie. ³³Kyeri kyo isanga iichwa kindo ikyo, vwakaing'asio kilocho kyo.³⁴Kake mafarisayo iichwa kindo kyo ke Yesu Masadukayo wamewowa, wakadamia andwam wawenyi. ³⁵Umu o wavwo akeri mndu o sheria, kamwesera komregheresha. ³⁶Mloshi, nyi amri njiki nduwe iida singi sose?³⁷Yesu katalwa, "Nyilasima umkunde mndumi ko ngoo yapo yose, na urango wapo woose. ³⁸Iki nyiyo iwawaso jidue ja kuvwoka.³⁹Na ja kaawi jilungiranie na ijo Nyi lazima umkunde mndu o mrasa wapo chandu ukukundie kumonyi. ⁴⁰Sharia sose manabi weting'idye mawawaso iwa wewawi.⁴¹Na mafarisayo walamedamia andwamu, Yesu kawesera. ⁴²Kaamba, kuda mkinekusara ko ichu Kristo? Icho nyi mwana o awu? Wakamtalwa, "Nyi mwana o Daudi."⁴³Yesu kawatalwa, "Nyi ko kuda Daudi makidi na ngoo achindikira mndumi, kaamba. ⁴⁴Mndumi nyalembia Mndumi o kwa, Damia kookonyi kokwa ko kujo, iho andu wawichwa wapo waderwamadendenyi wapo?.⁴⁵Koja Daudi nyachindikira Kristo "Mndumi," kuda apewa mwanamke?" ⁴⁶Kuode mndu aledima mtalwa kidedo sepo na kuode mndu alekarija iwesera se mkono cho na inu.

Chapter 23

¹Ade nyalededa na vwandu vwafuje na vwanafunzi vwake kaamba. ²Vwaandishi na mafarisayo vwaledamija kitiri kya Musa. ³Kohiyo kyokyoche vwaode vweleamriwa iuta, utenyi kunu movwachunguza. kake mlaige matendo vwavwo, koki tevwi vwechededa sindo shilapevwa.⁴Loi, vwavwo vwichipunga mlagho ulemeja kiomige ivirinfa, na kudo kavwadika vwandu makosonyi vwavwo. Kake ivwo virinyi vwapeserisa nama shiminyo ikudika. ⁵Irunda javwo jose, vwanerunda kinesa vwalambwa na vwandu. Kokitevi ivwo nerigwa masanduku vwvwo na longerija udue oshipimo sha nguvwo savwo.⁶Ivwo vwakundie danya andu kuchagholosi na ndima na gholosi na ndima shitirinyi sha usima numbenyi ya masinagogi. ⁷Na isalimiwa ko usima maeneo vwa sangada, na idikirwa "mwalimu" na vwandu.⁸Kokitevi inywe mpaswa mdikirwa "mloshi" kokitevwi muode muloshi u mwana inywa vose nyi vandodu. ⁹Mlandikire mndu wowose ihaorikinyi ko papa odu, kokoja muode papa umu tu nacho nyakeri ruvwue. ¹⁰Nama mlachedikirwa muloshi kokitevwi muode muloshi umutu, na cho ni Kristo.¹¹Andi akeri mdue gholosi yanu atukua muloshi wanu. ¹²Uja ajiinuae apesoswa. Na uja apejisosa apeinuliwa.¹³Kake inywe vwareghi na mafarisayo, vaongo! Mnevashingia vwandu udue o ruveu. Na inywe mpedima iingiako, na mnevwaruhusu vaingie ivo vaneuta kudo. ¹⁴(Kasana; muraba icho o kumi na kana ukonekanapo kumbukumbunyi sa uchao kala. Baadhi ya nakala iengerija muraba ichu baada ya mraba o ikumi na kavi. Muraba o kumi na inyaa " Ole wavwo vareghi na mafarisayo na varenge kokitevi munevamera vaka vapiwa ghomi") ¹⁵Inywe vwareghi na mafarisayo, vavwongo muneuruka ngaliko ya uzibalibali ishika imufanga Mungu umu uma naamini vwaja anayoyafundisha na andu aneva cha inywe, mnemfanya mara kavi mwana o jerusalemu cha inywe chakundu mkeri.¹⁶Ole wanu shiongoji shipofu, inywe mwambe, yoyose apeapa ko hekalu si kokindopo. kokitevi aapae ko kicha hekalunyi, Amepungwa na kiapo kyake. ¹⁷Inywe shipofu vapumbavu, kinga kidue kuliko kingi, kindo kicha ane hekalu jidirija wafu kindo kicha na Makilunga¹⁸Na, yoyose apeapa ko madhabahu, nyi kindapo; Bali apeapa ko sadaka ikeri uye kwake, amepungwa na kiapo kyake. ¹⁹Inywe vandu shipofu, kinga kidue kuliko kingi, sadaka ana madhabahu ve chedirwa wafu sadaka silefunwa ko Makilunga?²⁰Icho, aapaye ko madhabahu nyapeapa ko hijo ko shindo shose shikeri uye kwake. ²¹Nacho apeapa ko hekalu, apeapa ko ijo na yoyose adamije nambenyi kwake. ²²Naicho apae ko ruveu, apeapa ko kirilikya uye ya Makilunga na ko uja adamije uye ya uja.²⁴²³na mchicha, kake mneda mambo madue na valemaje va sheria haki rehema na amani kake mnipaswa muve mmevafanya na mlade vengi mlavauta.²⁴Inywe shiongo shipofu angwe mnekelakela ishinu jinina kake mnedima ngamia!²⁵Ole wenu, vareghi na mafarisayo, vandu vwavwongo! kokitevi mnesanja nja ga shikombe na sahani kake numbenyi kuishuriye dhuluma neikosa mng'ambo. ²⁶Ingwa mafarisayo shipofu sanjenyi mbele numbenyi ko shikombe na sahani ili upande o nja nacho uva msafi²⁷Ole wanu, vareghi na mafarisayo, vandu vavwongo! kokitevi mmefanana na makaburivashijwa chokaa ambavwa ko nja vaneonekana na mecha, kake ko numbenyi vaichunye mafua vapiye na kila kindo kichafu. ²⁸Kudo, kudo, inywe ko nja muneonekana venye haki mesonyi va vandu. Kake ko numbenyi muichurye uregi na udhalimu.²⁹Ole vanu vareghi na mafarisayo, varengi! kokitevi mneshumba makaburi ya manabii na ivapamba makaburi ya vaode haki. ³⁰Inywe mneamba jivaishi na mkono o papa odu jimevwa jimeshiriki anduamu navoibuswa ndakane sa manabii. ³¹Kokitevi mnejishuhudia vavwenyi inywa naji vana va ivwo vilevwaugha manabii.³²Inywa mumekamilisha iichura ieneo jinastahili dhambilinyi ka papa odu. ³³Inywe njoka vana va vipiribao, ko namna njiki upeikwepa jehanamu?³⁴Lambwenyi ngunavaduna kwanu manabii vandu vaode hekima na varenghi mpeva agha ne vasulubisha. Na vengi mpevadamada numbenyi ya masinagogi ne vadichira ifuma mari ungi ne idambuka mri ungii. ³⁵Ade kupechefumiya ibuswa ndakame iha orikenyi ifuma ndakame ya habili aoda haki hadi ko ndakame ya Zakaria kucha madhabahu. ³⁶Loi nganevavia shindoshi shipevapata shizazi ishi.³⁷Yerusalemu, Yerusalemu inywa mnevaangha manabii na ivakava magho vaja ambao vanedumwa kwanu! mara singa aganeva kusanya vana vapo anduamu cha shivana sha nguku anekusanya shivana shake gwanda ya makungo vake. ³⁸Lambua numba yapo ilebaki ukiva. ³⁹Inyi nganekuvia, iazia luaha neendelea upengionapo , mpaka upededo Nyeleningwa mbora icho elecha ko irina ja Mundumi.

Chapter 24

¹Yesu nyelefuma hekalunyi ne dambuka sako. Valoshwa vake velemvandya na mlora numba sa hekalu. ²Kake nyelevatalwa na ivavia mneonapo shindo shi shose? "Loi nganevavia, kaode igho jipesi ghaka uye ya jingi bila yefunywa"³Andu edanya ifumbunyi ja mizeituni, Valoshwa vake velemvadya ko kirika na neamba jivie, shindo ishi shilefuma indii? Kindo kiki kipeva dalili yecha kwapo na mwisho o rika? ⁴"Yesu kawatalwa ne vavia" Veenyi na urango kitevi alache mundu kavalemba. ⁵Mekoje vafoje vapecha ko rina jakwa. Vapeamba nyinyi icho Kristo; na vapevalemba vafoje.⁶Mpeichwa shida na ologho lo shida. La mbwenyi mlacheaghwa na mraghoragho, mekoje shindo shi shiode ifumapo; kake mwisho uja upeva bado. ⁷Mekoje orika lupeimkya ko orika lungi, na umangi ko umangi. kupeva na njaa na gwanda idedema kwacha kwacha. ⁸Kake shindo shi shose nyi mwanzo o fee okupungwa.⁹Nyiho vapevafuna ko kitevi kye lisalisa na iyaghwa. Mpelushwa na orika lose ko kitevi kya rina jakwa. ¹⁰Nyiho vafije vapekava mtulya na kumbana ne ilushana venyi ko venyi. ¹¹Vairoto vafoje va vongo vapefunya ne valemba vafoje.¹²Ko kitevi kya unyamari upeongerijika, ukundo o vafoje upeoloja. ¹³Kake uja aperimija mpaka mwisho, apelesamwa. ¹⁴Injili hiji ya umangi nyipehubiriwa orikenyi kose chakundu ushuhuda ko njorika sose. nyiho mwisho uja upeshika.¹⁵Kweikyo mkameona ilushiroja unyamari, jidedywa na mwiroto Danieli ngameinuka andu mwele (esoma na manye. ¹⁶Nyiho vakeri Yuda vakambije mafumbunyi. ¹⁷Na uja akeri uye ya numba aladime soka gwanda iirya kindo kyokyose ifuma numbenyi yake. ¹⁸Nacho akeri mdemenyi aladime uya urya nguvo yake.¹⁹Kake ole vaja vasa vaade kibetebete na vaja vasa vakeonyirya ko mfuri so. ²⁰Terevenyi kitevi ikambia janu kulava kigheri kya mbeho, nama mfuri o udaso. ²¹Mekoje kupeva na ukiva mdue, usa ulemefumya tangu orika lorudwa na lwaha na ipechafunya sepo. ²²Chakundu mfuri so silefujirwa koode usa ekulesapo. Kake ko kitevi kya vasamburwa, mfuri so sipefujirwa.²³Kweiko koja mndu oose apevavia lambwa, Kristo nyakeri kuja, mlaidikye shidedo shoo. ²⁴Makoje Makristo va vongo na vairoto va vongo vapecha na ilora dhoruba nduena sherijwa ko kitevi kye lemba, chakundu kyedimwa na wasamburwa. ²⁵Lambwenyi ngavakimbiya shindo shi shilamefumya.²⁶Kweikyo, koja kapevavia, Kiristo nyakeri batenyi ana Lambwenyi, mumbenyi; mlandikye shidedo sho. ²⁷Chakundu ikurururma jiche langara ifuma mashariki na ilangara magharibi, kudo kipeva ichako mwana o Adamu. ²⁸Kokose ukeri mning'a ipo nyipo mitoyi ichekusangirya.²⁹Kake baada ya ukiva mdue o mfuri uja, Ruva jipevikywa momaa, mori upefuna kilangaro kyakepo , ng'eng'eri sipegwa ifuma ruveu, na oru lo ruveu lupesijuka.³⁰Nyiho kamkunya o mwana o Adamu ipeonwa ruveu na mbari sose sa orika ifurighya vapemwana mwana o Adamuecha ko marindi va ruveu ko orulo mwele mdue. ³¹Apevaduma malaika vake ko ulodo mdue o tarumbeta, navo vapekusanginya anduvani vasamburwa vake ifuma . Inyosa orika, ifuma mwisho umu o ruveu hadi kungi.³²Kuloshengi ko kidinyi mfano irambacha jake jikabara na ifuma mara kigheri kyesambwa kike shikya. ³³Nyiho kavi mpeona shindo shi shose, mshenaye mmanye ke mneshikya kufui na moongo.³⁴Loi ngane vavienyi, Kishao ki kipeidapo, hadi shindo shose shive shimefunya. ³⁵Ruveu na orika sipeida, kake shidedo shakwa shipeidapo ndarasi.³⁶Kake mfuri uja na saa ya koode mndu aishipo, hata malaika wa ruveu nama mwana, nyi papa amonyi. ³⁷Chakundu kyekeri mfuri o nuhu, kudo kipeva icha ko mwana o Adamu. ³⁸Mekoje ko mfuru iso kabla ya gharika vandu vakeri vekineja nenywa, vakeduwa na duwajwa hadi furuja isa Nuhu aleigya safinenyi. ³⁹Na valemanya kundo kyokyose hadi gharika ikacha ikavairya vose. Kudo kipeva icha jake mwana o Adamu.⁴⁰Nyiho vandu vavi vapeva mdemenyi, umu apeirywa na umu apediwa. ⁴¹Vaka vavi vapendesaga anduamu, umu apeirywa na umu apediwa. ⁴²Kweikyo, veenyi meso ko kitevi ke mwichi nyi mfuri njiki isa apeecha mndumi wanu.⁴³Kake mmanye ke, koja mndumi mwonyi o mmba emanya nyi saa inga mwivi apecha, elaapo na eidikija numbaake ingijwapo. ⁴⁴Kweiko, kavi mwinarye mke tayari, mekoje mwana wa Adamu apecha, mekoje ko saa mlaiichi.⁴⁵Kudo nyungacho akeri mcha, mdumwa aode orango, Usa mndumi wake amninga. Uwitorya uye owaja vakeri mmbenya yake matika navaninge kando ko kigheri kija? ⁴⁶Nyo mbora matumika cho, usa mndumi wake apemkya euta kuto kigheri apecha. ⁴⁷Loi ngane mbienyi ke mndumi apendera uye kisa kikeri kyake.⁴⁸Kake koja mdumwa mnyamari apededa ngoonyi yake, mndumi akwa akelejwa. ⁴⁹Kaivoka ivokava vatumika vake na kaja ne nangwa gwari. ⁵⁰Mndumi o mdimwa icho apecha ko furi mlaichi nako saa mlaichi. ⁵¹Mndumi wwake nyapemdumbwa shicherema shivi na imdera andwamu na java varenge, ipo kupeva na ifugha na isua maigho.

Chapter 25

¹Nyiho umangi o ruveu upefana nishwa na vaji ikumi veleiria taa savo na ikure na idambuka imwadija mudumi o ndima. ²Vatanu ngholosi kwavo vevekeri vatamadiye na vatanu vengi vevekeri varango. ³Vaji vatomwode vereiria taa savo, vereiria mafuda vovovsepo. ⁴Kake vaji varanguhie weleiri shindo shiode mafuda kimu na taa savo.⁵Lwaha kingeri mdumi o ndima amekelejwa ishika. vose velekwa madiyo na vakalaa. ⁶Kake kigeri kia kiyo kia magelegele kuveode okunga ilmbuwa, mdumi ondima! Fumenyi nja mdemwadija!⁷Nyiho ivo vaji veletukwa vose na lasa taa savo. Vaja vatomodie valevavia vaja varaguhie! ⁸Mdiningie gata ya mafuta vanu ko kitevi taa edu sikenaruma. ⁹Kake vaja varanguhie velevatalwa na vakavavia, kee koja valavapeshika ize na inyepo gata yake endenyi ka vandu vake na kumba mure kiniwa ko kitevi kiyanu.¹⁰Kingeri vamende ipo iura mdumi o ndima kashika, na vose vevekeri sasava vakadambuka nacho ndimenyi ya arusi na kichi kikashingwa. ¹¹Iho vaja vaji vengi navo vakashika na iamba, "mdumi, mdumi , diruguje. ¹²Kake katalwa na imba, "Loi ngake na vavia . Inyi gavaichipo. ¹³Ko ikiyo lambwenyi, mekoja miichi mfuru nama saa.¹⁴Ko ikio nyi loi sasava na mdu elefuma kiaro idambuka orikenyi lungi. Nyelevandika ra vadumwa vake na ivanigia umangi wake. ¹⁵Umu wavo nyelemuningia talata sitanu ungi kamuningia ivi, na uja igi kamuningia talanta imu. Kila umu nyeleadija kiasi ihana na idima jake, na uja mdu kadambuka kwakwe. ¹⁶Movingi uja aleadija talanta sitanu nyele dambuka isidera na iengerija talanta singi sitanu¹⁷Kudo kudo uja elewadija talata ivi, nyeleengerija singi ivi, ¹⁸Kake mdumwa elewadija talata imu nyeledambuka kwake, kakulia irungunyi gwanda, na irika hela ya mdumi wake.¹⁹Na ade ya masaa verehie, mdumi o vadumwa ivo nyele uya na iitobira maisabu navo. ²⁰Uja mdu elewadija talata sitanu nyelecha na ende talanta zingi sitanu, kaamba, mdumi uleginigia talata sitanu. Lambwa, gelepata faida ya talata sigi sitanu. ²¹Mdumi wake kambia, "Vekwande, mdumwa mcha na muloi! umeva oloi ko shinda shinina. Nepata uduwe o uye ya shido shifoje. Ingia ko sia ya mdumi wapo.²²Mdumwa elewadija talata ivi nyelecha ne amba! mdumi, nyulenginigia talata ivi, lambwa , ngelepa faida ya talata singi sivi. ²³Mdumi wake kambia, "kuwande, mdumwa mcha na oloi! umeva oloi ko shindo shinina. Ngape kuningia uduwe uye ya shindo shifoje. Ingia ko sia ya mdumi wapo!²⁴Ade mdumwa aleadija talata imu kacha ne amba, "Mdumi ngaichi kee ingwe nyi mdu mbichwa. Ukenahaa adu ulelevaja, na ukena sambwa andu ukenangiria. ²⁵Inyi geleongwa ngadambuka na irika talata yapo maifunyi. Lambwa, uode ina kija kikeri kiapo.²⁶Kake mdumi wake nyeletalwa kaamba, igwe mdumwa mvicha na atomodie, nyuichi kee ngake nahaa andu ngalamevaja na isambwa andu gelelevaja. ²⁷Koikio nyuveuniwa ivaningia hela sakwa vandu va beki. na saa o uya kokwa ngeiadija kija kikwa kimu na faida.²⁸Koikiyo msokenyi iyo talata na munigie uja mdumwa uja aode talata ikumi. ²⁹Kila mdu ade, apeegerijwa shifoje ato ko isindiwa munu. Kake ko wowose alaode kindo hata kija aode ape sokwa, ³⁰Mkumbenyi nja momenyi icho mdumwa alapeva, kundu kupewada ifunga na isuwa maingo.³¹Wakati mwana o Adamu apechako umangi wake, na malaika vose kimu nacho, nyiho andu apendamia uye ya kitiri kiake kia umangi. ³²Isanga jose jipekusangiria oshangunyi lwake, nacho nyapevavangwa vandu, chakundu mombia echivangwa mamondo na mburu. ³³Apevendera mamondo koko kwake ko kujo andi mboru asidera koo kwake ko kumoso.³⁴Kavi mangi apevavia vaja vakeri koko kwake ko kujo, "Nyonyi, muningiwa mbora na mndumi okwa, mrisi umangi uderijwa ko kitevi kianu kuoka uvikiwa msingi orika. ³⁵Ko ikio geveodwa na njaa mulengininga kieja; Ngekeri mugenu na mlengisha; ³⁶Ngevekeri duhu, na mulengirarika nguvopo; Ngevekeri ngaluwe mulengilambwapo; ngevekeri jela na mlegijalipo.³⁷Nyiho vaode kingeria vapengivia na ingivia, "mdumi nyidii dilekuona uodwa njaa, di kakuninga kieja? Ana uode nyoda dikakuniga muringa? ³⁸Na nyidii dilekuona uluwe ana jela, na dikaona? ³⁹Na nyindii dilekuona uluwe, ana jela dikakulia? ⁴⁰Na mangi apevatalwa na ivavia, "Loi gakenavavia, mulekuta iha ko umu o vaduanu vakwa vanina. mlengiiutia inyi.⁴¹Nyiho apevavia ivo vakeri koke kwake ko kumoso, kurenyi kokwa mdejwa mbiago endenyi modonyi o ndasi uderijwa ko kitevi kia shetani na vamwele vakwe. ⁴²Ko kitevi gereondwa nja kake mleginiga kandopo; Ngeveodwa nyoka kake mleginiga murigapo; ⁴³Ngeri mugenu kake mulengikaribishapo geri duhu kake. Mulengininga nguvopo; geluwe na geri jela, kake mlengionapo;⁴⁴Nyiho ivo kavi varijwa na iamba 'Mdumi, nyidii dilekuona uichwe ana ukeri jela, na dilelekurudia? ⁴⁵Kavi katalwa kaamba, "Loi gakenavaviya, kija mlelemutia ko umu o ivo vanina ulegirudia inyipo. ⁴⁶Iva vapedambuka ko ucha o ndasi adi vaode loi ko piya ya darasi;

Chapter 26

¹Kigheri Yesu alemarija shidedo shose ishi, akavavia valoshwa vake. ²"Namwichi baada ya siku sivi kupeva na ndima ya pasaka na mwana o Adamu apefunywa matika naaghwa"³Ade vadue va makuhani na vasuri vavandu vakakojana andu amu katika makao va kuhani, mdue akenadikiwa kayafa. ⁴Koamduamu valepanga njama yemwada Yesu kosivina i mwagha. ⁵Kokire alededa, "Ilautike wakati o ndima, kitevi kula chefuma unangwa kiongo nyi kyendu"⁶"Wakati Yesu avekeri Bethania katika numba ya Simoni mkoma. ⁷Ihoandu avekeri amekusanja mesenyi, mndumka umu akacha akeri akudikye kibude alabasta ivekeri na mafuda raode ucha uye ya mdo wake. ⁸Kake vakuloshe vake veona kindokyo, valeilusha vakadeda Ngikyo kitevi kyanyashiro? ⁹Ishi shedima itirichwa koudue chopo na vanengwa vakiva"¹⁰Kake Yesu avekeriaichi kudo,akavavia, "Ngiki mkeneangaiko na mko ichu? Kore ameuta kindo kiorokye kokwa. ¹¹Valava muraode siku sose kake mpeva na inyi daima.¹²Kokitevi alesa mafuda iva uye ya osese okwa, nyale uta kudo kitevi kya mariko vakwa. ¹³Loi nganevavia kokose injili ii ipededwa katika orika lose kindokyo alekiuta mkacho kipededwa kokitevi kyekukaka.'¹⁴Nyiho umu ovaja ikumi na vavi aledikirwa Yuda Iskariote aledamka kovadue vamakuhani. ¹⁵Neamba mpenginenga ngikyo? ngamsaliti?' velempimya Yuda shipande selasini sha hela. ¹⁶Fuma masa ivo kavadija muvunya o msaliti.¹⁷Hata furi kuvoka mikate ilavikywa. kindo kipesakya vakulosho vakamvadya Yesu na neamba, "Nyiangu uri kutobirye kando ka pasaka?" ¹⁸Akavavia endenyi mjini komundu mumbie, mlosho akadeda masavakwa umeshika. Ngapetimisa pasaka anduamu na valakilosho vakwa katika nyumba yapo" ¹⁹Vakulosho vakauta 'chandu Yesu aleitanava naitebira kando kya pasaka.²⁰Yeshika kiukwanyi, aledanya ija cha Yesu alevaitanavia, na kando anduamu na valosho ikumi na vavi. ²¹Iho andu veneja kando aleamba, loi nganevavia kuwa umu wanuapemgisaliti. ²²Valesononeka munu na kila umu kanza ivesera ana loii nyinyi mndimi?"²³Akatalwa. "Uja apechovya koko kwake anduamu nainyi katika kirambo ncho apengisaliti. ²⁴Mwana o Adamu apekure chakundu ilereghwa. Kake ole wake mundu apemsaliti mwana o Adamu! Ipava necha komundu cho aveonekapo. ²⁵"Yuda uja emsaliti akaamba" Nyinyi Rabi?' Yesu avavia nyoamba kindokyo igwe kumonyi.²⁶Iho andu veneja kando Yesu aleufuna mkate kaiterevya, Fakaumega Kavanenga valosho vake eambia "Inyenyimje iki usese la lokwa"²⁷Kafuna la kikobo na itereshe, kavanenga ayamba nyuenyi vose katika iki. ²⁸Kokoja iki ndakame ya ipatano jalava, ikenabusuka kokitevi kya vafoje komsamaha o sambi. ²⁹Kake nganevavienyi ngapenywapo kavi matunda va mzabibu hicho mpaka furucho ngapechenywa njihya kimu na inyi katika orika o papa okwa"³²vanemarija imba kiimbo wakafuma vidambuka fumbu msundunyi, ³⁰Kisha Yesu kavavia kio iki inywe vose mpekava mtulya kitevi kyakwa kikire kiregwa, ngapemkava mwombya omamondo vamakundi vataghanyika. ³¹Kake baada yeruka jakava ngapevo songoja ienda Galilaya.³³Kake Petro kambia, "Hata kama vengivapelegha kokire shindo shipekuada inyi ngapekuleghapo." ³⁴Yesu kamtalwa lai ngakuvia kiyo iki kabila ilo ng'oni jilamededa upengikana makaradu. ³⁵Petro akamwambia, Hata mbelengai nyavye ipa naigwe inyi ngapale kuleghapo. "Na vakulosho vengi vose vakaamba kudo kuda.³⁶Baada Yesu alendambuka navo andu kupedikirwa Gethsemane na nyalavavia vakulosho vake "Danyenyi iha wakati ngidambuke ipo ngidetereva' ³⁷Akamuvivya Petro vana vavi va Zebedayo na kaivoka isononeka. ³⁸Kitevi avavia, "Ngoo yakwa ineumia munu. hata ngapa Damye iho mrise na inyi.'³⁹Kadamka oshangunyi kinina, akagwa kupulupulu a iteveva. Akaamba, "Papa o kwa, kama ipeva kikobo iki kingifume. ilave chakundu ngauri inyi wai, ila chakuri igure,' ⁴⁰Akavavadya vakulosho akavako ja vamelaa madiyo, na immbia Petro, "Ngiki mladima arisa na inyi hata isaajim? ⁴¹Risenyi na itereva mlaingwe majaribunyi. Ngoo iyarye kake usese unyongehye.'⁴²Kadambua sake mara ya kavi na iteremshe, ale aamba, "Papa okwa kakire kindo uki kipedima ngifuma na nyilazima ngikinywe kikobo iki mapenzi vatimiswa. ⁴³Akauya kavi nakavada koja valee madio kokire meso valemeje. ⁴⁴Kisha kavatija kavi kadamka sake. Akatatereva mara ya karadu akaamba shidedo shija shija.⁴⁵Ade Yesu kavadamkya vakilosho vake na ivavia, mbona mlee tu ne itotna? kambwenyi kieri kimeshika, na mwana o Adamu anasalitiwa mwokonyi ko sambi. ⁴⁶Kurenyi jidamke lambwa uja anengisaliti akenangishikya"⁴⁷Wakati avakeri anadeda, Yuda umu uvaja ikumi na vavi jikashika ikundi jidue jikamshikya koradue vamakuhani na vasuri vavandu valecha na mapanga na marungu. ⁴⁸Koikyo madi ekusudia imsaliti Yesu nyekeri alevanenga ishara adeda, "Uja ngapembusu, Nyicho mwandenyi.⁴⁹Na saa iso akacho Yesu na ideda "Namcha na mlosha naimbusu.' ⁵⁰Yesu Kmvia "Mbuya ji ute jija jakuende" Nyiho vakacha, na imlorija moko Yesu na imwada.⁵¹Lambwa mndu umu avekeri anduamu na Yesu aleoro sana koko kwake, "Kasoromwa ipanga jake mdumwa o kuhani mdue, naimtema kudu kwake. ⁵²Nyiho Yesu kamvia urigha ipanga japo amduojifuna , kokire vose vaneada ipanga vapedekya ko ipanga. ⁵³Mnaita kuwa ngalapedima imdiki va papa okwa, nacho kangidumya ijeshi saidi ya ikumi.vavi ya malaika? ⁵⁴Kake kitevi kikimaandiko varedima iutua isho laiso inevapasa ifumya.⁵⁵Masaa ivo Yesu kavavia orenda, "Lai mwocha na mapanga na marungu ingiada cha mwivi? kila inu ngalendamya hekaluni ngelisha na mleadapo! ⁵⁶Kake shose ishi shiandikwa na manabii shishike. "Nyiho vakulosho vake vakamda vakadicha.⁵⁷Vaja valemwuanda Yesu vakamda mada ko kayafa, kuhani mdue, andu vareghina va suri andu ve damije anduam. ⁵⁸Kake Petro alemvadia numa kokuacha mpaka ukumbinyi o kuhani mdue alambwa numbenyi andiamu na varingi nalambwe kija kyafumya.⁵⁹Koj vadue vamakuhani va ibarasa vose vekeri veshigha ushahidi avongo ili vadime muagha. ⁶⁰Mekoja valefumya mashahidi vafoje, kake valepatapo ikosa jojosepo kake baada ya mashahidivavi vefuma mbele. ⁶¹Ne amba, "Mndu chu nyale amba, ngapedima ifunja ihekalu ja mmaki linga na ishumba kavi ko siku sirandu"⁶²Kuhani mdue kaimuka karesera, Nampendima italwa? Hivo vanekushukudia ngikyo kyapo? ⁶³Kake Yesu kandamya sau kuhani mudue kaamba, "Kee Makilunga chakundu achadamya, neamua mjivie, kokire igwe nyi Kristo mwana o Makulunga" ⁶⁴Yesu katalwa kambia, "Igwe kumonyi o amba kindokyo. Kake ngakuvia, fuma huwakudi upemuona mwana o Adamu koko kujo kuode o ru na akenacha katika maarindi va vuveu.'⁶⁵Nyiho kuhani mdue kadeda nguvo sake neambo, amena! ke, jiuri kavi ushaidi o kiki? Lambwa tayari mmeichwa amena. ⁶⁶Kee! mkulosho ngikyo? vakatalwa veamba, "Apeinyarye nape"⁶⁷Kake valempicha mada na imukavo njina, na imtandika shibau komoko vavo. ⁶⁸na iamba, jivie igure Kristo. nyunga akutandikapo?⁶⁹Masaa ivo Petro nyendamije najo ukumbinyi, na mndumwa o vka kamdambukya na iamba, "Igure nyuvekeri andu amu na Yesu Galilaya." Kakekalegha, akaamba, Ngaishi landokyo una dedapo.' ⁷⁰Kake nyalelegha, akaamba, "ngaichipo kindokyo unadedapo,"⁷¹Andu alefuma nnjo ya mongo, mdumwa ungi o vaka kamuona kambia, Ivo vekeri na Yesu o Nazareti.' ⁷²Kalegha tena ko kiapo, Inyi ngamurichi mundu chupo"⁷³Masaa mafui ade, vaja vekeri vaimukye kufui vakamdambukya na ideda Petro, "Kolai igure nyiumu wake, kokire hata mdambu kye yapo inalora," ⁷⁴Nyiho kaivoka itia mbiagho neija mma, "Inyi ngamwichi mundu ichupo' na ilong'oni jika deds. ⁷⁵Petro kakumbuka shidedo aleviwa na Yesu 'Kigheri ulong'oni lulamededa upengilegha mara kavadu.

Chapter 27

¹Kigheri kija kitalang'a kyeshika vadue vose va makuhani na vasuri va vandu veleja njama dhidi ya Yesu vapate mbwagha. ²Vele mpunga, Velemsogora, ne msisa ko Liwali Pilato.³Kisha kyekeri Yuda, ambaye ekeri amemsaliti, alletereva ko Yesu amemarijwa ihukumywa, nyele juta ne uringha shipande thelathini sha hela ko mdue o makuhani na vasuri. ⁴Kadeda, "Ngauta sambi Yesaliti ndakame ila ode sambi, "Kake vakatalwa, 'Inajihusu ngikyo ise? ⁵Kisha elerukuta ngwanda shipande shija sha hela katika hekalu, na Ikurye jake kutivya kumonyi.⁶Mdue o makuhanieleshiiryashipande shijya sha hela katika hela na ideda, Chi idera hela ya katika hazina, ko kitevi nyi gharama ya mdakame" ⁷Velejadiliana kimu na hela ikatumika eurya mdeme o mfinyazi le rikya vaghenu' ⁸Ko kitevi mdeme cho uvekeri unadikirya, "Mdeme o ndakame' hadi inu ijii.⁹Kisha ineno jija jivekeri jimena na bii Yeremia jiletimia, kaamba ideda, " Velefuna shipande thelathini sha hela, gharama ye pangwa na vandu va Israeli ko kitevi kyake. ¹⁰Vele itumia ko mdeme o mfinyazi , cha mndumi evekeri. umemrovo.¹¹Lwaha Yesu eleimkana oshangunyi lo liwali, na liwali kavamvesera " Yesu kamtalwa, "Igwe una deda kudo. ¹²Kake kyeri eshitakwa na vadue va makuhani na vasuri, eletalwa kyo kyo sepo. ¹³Kisha pilato kambia "Umeishwa mashtaka vovosepo. ¹⁴"Kake elemtalwa nama kidedo kudo liwali eleichura na irijwa.¹⁵Lwaha katika ndima ivekeri desturi ya liwali impungwa mfungwa umu anaye samburwa na Isaya. ¹⁶Kyeri kyo vekeri na mfungwa sugu rina jake Baraba.¹⁷Kiyeri vekeri vamekusang'irya kim Pilato ale vave sera "Nyungacho mumu uri jimpungwe ko ajili yanu? Baraba ana Yesu enedikirwa Kristo? ¹⁸Ko kitevi elemanya kwamba va me marijya immbwada ko kitevi kya imuilusha. ¹⁹Kigheri evekeri adamije kwenye kitirini kya hukumu mkake kamdumya kidedo kye omba, ulaute jambo joose ko mndu icho alaode hatia kwani ngateswa mnu atainu katika iloswa kokitevi kyake"²⁰Ndipo vadue va makuhani na vasuri veleva shawishi isanga vamterevye Baraba na Yesu na aaghwe. ²¹Liwali eleva vesera "Ni nyunga wolosi iva vavi muuri inyi ngimlekeje kwanu?" velededa, Baraba" ²²Pilato kavavia, "Ngimutye ngiko Yesu enedikirwa Kristo?" Vose vakamtalwa "Mwaghenyi"²³Nacho kadeda, "Kwanyi nyikosa jinga ameuta?" Kake velefoja ikava sauti ya uye mnu, "Mwaghenyi" ²⁴Nkyo kigheri Pilato eona ape dimapo kiuta kya kyose kake badala yake nyunangwa umeanza, elefuna mringa kanawa maoko vake ushangunyi lo isanga, na kadeda, 'Inyi nyi usese watakatifu va fojye vevekeri vamelaa madio vafufukye.²⁵"Vandu vose vakaamba" Ndakame vake ive uye edu na vana vedu. ²⁶Kamrughuja Baraba kwavo elwmkava misenge Yesu ne mburighya kavavo nande aghwa.²⁷Askari kamwirya Yesu mpaka Praitiria nai kundi jidue ja maskari vose vele kusangiriya. ²⁸Vakamfuna nguvo sake vaka mrarika iseda janjitorodu. ²⁹Vakatobira itaji ja misha ne jidera uye ya mdo wake. Velemvikya nguvo katika koko kumoso velekava nndi ushangunyi ne mwidya, vakadeda, "Dikira mangi o vayahudi?"³⁰Vele mpicha mada velemfuna nguvo ne mkava mdonyi. ³¹Kigheri vene mreghesha velemfuna iseda ne mrarika nguvo sake ne mloroja dambuka iyaghwa.³²Vefuma nnja velemwona mndu o Krene rina jake Simioni vele mwitikya dambuka navo ili na kudika msalaba wake. ³³Veshika andu kushedikirwa Golgotha, Kitevi kyake, "Andu ko kiborongo kya mdo; ³⁴Velemnga siki isangirwana na nyongo nanywe. Kokyo aisaja, Eledima inywa po.³⁵Kigheri kyo vekeri vamembwa gha, velevavana nguvo sake kokava kura. ³⁶Veledamya ne mlambwa. ³⁷Uye ya mdo wake veledera mashitaka uye yake vekene soma ichu nyi Yesu mmangi o vaya hudi.³⁸Vaivi vavi valeagwa anduam nacho, umu upande o kujo na ungi o kujo. ³⁹Vaja vekeri vanaida vale mwonyi ne kucha mdo wavo. ⁴⁰Ne deda igwe uuri nya mara ikalu ne shumba katika furi siradu jifuniye kumonyi chakoja nyi mwana o Makilunga sokaghwa udambuke msalabani.⁴¹Katika hali ujaiya vakuu va Makuhani vekeri vana mng'ukiya! kimu na varenghi na vasuri ne deda. ⁴²Nyele kira vengi! Kake apedima po hudi na soke ghwanda na fume msalabanyi kudo jipemwani.⁴³Elemkunda Makilunga na mkire lwaha nyauri korye eleamba inyi mwana o Makilunga. ⁴⁴Na vaja vasokaji vekeri vameaghwa kimu nacho velededa shidedo she dhihaki.⁴⁵Lwaha ifuma msanyinyi kuvekeri na moma katika orika lose adi saa tisa. ⁴⁶Yeshika kigheri kya saa tisa Yesu kafugha ko iru ndue "Uwi, uwi, la thabaktani? kaamba "Makilunga kwa Makilunga okwa. Ngiki o ngitija? ⁴⁷Kigheri kyo baadhi ya vo vekeri vaimkaniye haja vakaichwa, vaka amba "Nyan molikira Elia"⁴⁸Umu avo ka kambia kairya sifogo ne ichurisa mringa udodorikye kadera uye ya kidi kamninga nanywe. ⁴⁹Navo vaka terevya vaka amba "Mdenyi amonyi, olenyi jilambwe ke Elia apecha mfuna" ⁵⁰Yesu kafugha ko nyiru ndue na kaifuna ngoo yake.⁵¹Lambwa ipasia ja hekalu kibare andu vavi ifuma uye adi ghwanda. Na ghwanda kukadedema na irara jika barika shipande. ⁵²Makaburi vele barika na o sese lo vo mwele wafoje vekeri valee madio vele ruswa. ⁵³Velefuma makaburinyi baada yefufuka kwake veleingya mri na vakaonekana vafojye.⁵⁴Basi uja akida na vaja ambao vekeri velambwa Yesu veleona kituru mambo ye vekeri yekevafumiya, Veleachura na uwongo mnu na ideda 'Loi ichu evekeri mwana o Makilunga" ⁵⁵Vaka vafojye vekeri vakene mvajya Yesu ifuma Galilaya ili imhudumiya vekeri aja vakelambwa ifuma ko kwacha. ⁵⁶Mionyi vavo vekeri Mariamu magdalena, Mariamu mae Yakobo ne yosefu, na mae ya vana va Zebedayo.⁵⁷Ye shika kiukwanyi elecha mndu ashiodye ifuma Aimathayo jedikirwa Yusufu, ambaye kavi evekeri mloshwa o Yesu. ⁵⁸Elemdambukya pilato na imtereva usese lo Yesu. Kisha Pilato nyele duma na pate iningwa.⁵⁹Yusufu eleirya usese ka upunga na nguvo sa sufi siilye. ⁶⁰Kaulara kufui na ikaburi jihya jake ekeri amebacha irarenyi kisha kabiringisya igho ijdue jikashikijya mongo o ikaburi na kadambuka sake. ⁶¹Mariamu Magdalena na Mariamu ungi vekeri aja vadamijye idambuka kabunyi.⁶²Furi ilevadya ambayo ivekeri furi badaye andalia, 'mndumi" o makuhani na Mafarisayo velekiongirya kim na Pilato. ⁶³Vakambia "Mndumi, jinakumbuka kuwa kiyeri kijya mvongo evekeri arukye elededa, bada ya furi siradu eleruka kavi. ⁶⁴Ko kyo duma kwamba ikaburi jiringwa salama mpaka ifuri ya karadu. Kingine iho valosho vake vapedima vamwive na ideda ko vandu karuka ifuma ifuma vandu va pie Na uvongo o upeva mbichwa kuliko uja okuvoka. ⁶⁵" Pilato kambia iryenyi varingi. Endenyi muutenjichya chakundu muuryi. ⁶⁶Kudo veleenda na iuta ikaburi jikava ingo jilekanwa muhuri na idera varingi

Chapter 28

¹Aude kkiu kwanyi kieri kiya sabato ruva kineelekea furi ya kuwoka ya juma Mariamu Magdalena na uja Mariamu ungi walecha kujiona kaburi ²Lambwa kuvekeri na matetemeko mdue Ko sababu malaika omndumi alesoka na eejisogeza ingo alafu kajii damija³Sura jakele nyiwekeri cha umeme na nguvo saka siwekeri siilie chs seluji. ⁴Waja waringi walechejwa na hoofu wakawanga wandu wapie.⁵Uja malaika nyale wafafanulia waka waja akaamba mulaogwe wai wanangaicha munemushga Yesu uja aleleswa. ⁶Akeri ihopo kake ameruka chokundu alevavia njooni muone andu mndumi alee. ⁷Endenyi haraka mundevavia waloshwa wake ameruka kufuma wafu lambwa amevasongoja Galilaya ipo nyipo mupemuona lambenyi nyinyi navavia.⁸Waka waja wale kure iviungenyi haraka vakava na wasiwasi na vakandue na vakakambia ndevavia valoshwa vake. ⁹Lambwa Yesu apekaja nanavo neamba kuda vakavaja valechu vakaada madende va na kisha vakamleveva. ¹⁰Yesu akavavia mulaogwa endenyimdavavia vandu vanu vasongwa Galilaya ipo vapengiona.¹¹Andu vaka vajavave keri veekure lambua baasi ya varingi valeenda mjini na evavia vaakuu vamakuhani kakoja shose shivekeri shimefumia. ¹²Navo makuhani vavekeri vamekajana na vasuri na eejadili kindoikio Andu anamu navo valefuna kindo kiduee kiya hela koo vaja asikari ¹³na avavia vavienyi vengi kuwa valoshwa va Yesu valecha kioo vakaiva mwili o Yesu wakati ise jivekeri jilee.¹⁴Kama taarifaii vavienyi ipeshika kwanza ise jipemshawishi na evafuniya inywe mashaka yose. ¹⁵Kokwa vaja masikari valesivia hela sija vakanderuna choo cha kondu valeloshwa kaburi ikasambwa sana koo wayahudi naikava kudo mpaka inuu.¹⁶Kake vaja mitume ikumi na jimu valeenda Galilaya kuja ifumbo andavekeri amevavia. ¹⁷Navo veona valemwabudu kake baasi yavo valeona wasiwasi.¹⁸Yesu kachakuvao kavavia nganingwa mamlaka vose ovikenyi na ruveo. ¹⁹Kaikio endenyi munde vautia orika lose vave valosha vabatisenyi katika rina jaa papa na mwana na ngoo mtakatifi.²⁰Valoshinyi eetii vajavose ngale vavia inyi ngany ngake rina inywe daimaa mpaka mwisho ourika.

Mark

Chapter 1

¹Kuvoka kya kidedo kya Yesu Kristo, Mwana o makilinga. ²Chakundu kireghyua komnduachi Isaya, Lmbwa ngane mduma mmbele okwa iho kyamny kyapo, ape tobira njia yapo. ³Iruja mundu apededia batenyi, itobirenyi njia ya mmdumi, orosanenyi muido wake.⁴Yohana nyafumie ebatisa batenyi, naikimbia ubatiso odumbuja upeende ifuna unyamari. ⁵Vakambadia orika lose lo uyahudi navo vayerusalemu vose, vakabatiswa dahu ya Yordani, vakadumbuja ungamari wavo. ⁶Na Yohana nyerarikie mbiisa nyumbu na mkova onjonyi mwenenyiwake, kaja njighe na ukionyori.⁷Kaikimbia eambale akericha ipo numaakwa aopinya kaisainyi, anduinyi ngalainyari irama nai pundukwa ndususa shiadu shake. ⁸Inyi ngelebatisa komuringa kakeiccho apevatisa ko moomuele.⁹Kikaca mfuriuja, Yesu nyalecha afuma Nazareti ya Galilaya, kabatiswa na Yohaa kuja dahu ya Yordani. ¹⁰Kadoja ifuma mringenyi, kaoraruceu kunabarika, namoo, chaita, ikasokia uye yake. ¹¹Nairu jikafuma ruweu, igwe nyigwe mwana kwa ngakukundie ngake corokiwa naigwe.¹²Ihomoo ukamfuna nadambuke barenyi. ¹³Kacaipo bat3enyi mfuri makumi cana, akinarefheshura na moktau, nachonyekeri na nyamandu sa msudunyi, na muele akemshumia.¹⁴Naandu Yohana apungiwa nambenyi, Yesu kadambuka Galilaya akeikimbia kidedokicha kya makilunga. ¹⁵Kaamba, kigheri mineshika, umangi o makihunga ukeshikia dumbujeni neada kidokyo.¹⁶Nocho nyekenaido kicambara kya dahu ya Galilaya, kavaona Simiaon na Andrea mnduavo vakekumba nyafu dahuni amu vekeri beghera. ¹⁷Yesu kavari ngivadienyi nainyi ngape nabha hwa bagheri ba nandu. ¹⁸Navo nakatija nya fu sano, vakambadia.¹⁹Vakatokw dambuka kinina vakamuona Yokobo na Zebedayo, na Yohana mnduavo, navo vekari ngale wenyi vetobira nyfu savo. ²⁰Navo vakndikira, bakambtia ndia Zebedayo ngalawenyi na bandu belihua, bakadambuka bakambadia.²¹Vaka wada njia Mpaka Kapernaumu, na mfuriokiterevo kaingie Kanisanyi, kabaloshia. ²²Bakarijua munu ko iloshaiajake amu nyekina loshia chamndu ating'idie, nama chaivoerchireghiapo.²³Naipo kansenyi kwavo kuvodae mundu asde mokitau kafurigha. ²⁴Kaamba ngiliongode naigwa Yesu o Nazareti? Keenyocha uchengiagha? ²⁵Ngukwihi igwe nyunga, mwele omakilungu Yesu kaamba vova, umfume. ²⁶Moktou uja kambikia kifafa, kafuringha munu, kamfuma.²⁷Vakarijua vose baka beserana bakamba ngikiokii? Nyielimu nyihia! ²⁸Mukoiutajake nyake dichira mokitau nabo baka muichiua! Kindoki kika i ng'ania orika lose kibambara Kia Galilaya.²⁹Naandu belefuma kanisenyi baleshika kanyi kosimi na Andrea, anduaamu na Yokobo na Yohana. ³⁰Nacho mko osimoni mae omkaake, nyekeri ule nyrrojwa, naade kambia kidedo kiake. ³¹Kamshikia kufui kamuada kuoko, kachiha kava wake.³²Kovakiukwanyile na ruba jika dona, vakamuehdie vandu vose value na baodemoktau. ³³Na miri yose nyekusan'irie mongo. ³⁴Vakachirua cose ciodwa nduari, kafua na moktau vatoje. Nama alitia moktau idedapo, kitevi valemmanya.³⁵Kitaleng'a churu kakure, katuma kadambuka andu kuleode vandu, katerva. ³⁶Simoni na baja vengi vakambadia. ³⁷Navo vemuona vakambia bandu vose bakekushingha.³⁸Kavavia mavenyi amndukungi pakashkiongo shikeri kufui kinesa nginde ikimbia iponapo, ama ngilofuma ipo. ³⁹Kaanda kaikimbia ipokanisany jabo orika lose lo Galilaya, nefuna moktau.⁴⁰Kachamndu aodwa shiwa ki bakamtereva na imwada madende na imbia kokunda na upedima ingichira. ⁴¹Nacho kamuadia sonu kaoroshana kuoko kwake kampurana kambia, ngauri uchihe. ⁴²Nashiwaki shija shikamsia kachiha.⁴³Nyelemuima kooru kambuna aja. ⁴⁴Kambia lembwa, ulambie mchu kyokyose, kakeenda undekulora kobalisi undefuna chakundu Musa alaamba koichirwajapo, kive ikulosha kitevikiechiruwa jake.⁴⁵Kake kafuma kaanja ikimbia shidedoshifoje, na iamba kidedo kija na Yesu aledimese ingi andu kuari amu nyekeri nja andu kulaode vandu vakamgadia vandu ufuma kileandu.

Chapter 2

¹Kaungia kaci Kapernaunu mfuiotale le vakamuichwa akeri kangyi. ²Wakusani'ira vandu vafoje, veleidura naipo kichinyi kavaededa navo kidedo kiake.³Vakacha wandu wafoje wakamuendie mundu arojwa anariwa na vandu vana. ⁴Andu velekindima mshikiapo kiteci kia vandu vafoje, veletocha kahi andu kusumanie najandu aimu kie; aandu vametocha akamsosa na Oraro luyaeleje mncuuja erojuua.⁵Nacho Yesu eona uchauja wavo, kambia munduaja arojwa, mwana kwa umedumbujwa unyamariwapo. ⁶Na vareghi vaitele navekeripo, vedamije vekusaraipo ngoonyi savo. ⁷Angiki ichu aleriamva kudi? Nyakemena ngungachoungi al=pedimafuna unyamarichu lemakilunga?⁸Nacho Yesu kamanya ngoonyi yake kee vakekusarakudi ngoonyi savo, ngiki mnakudi ipo ngoonyisanu. ⁹Shianguhie shinga, imbia mndu arojwa, o funiwa unyamariwaro¹⁰Kake mmanye mwana omakihunga akusire orikenhi yeuta unyamari (ihokambia uja arojwa). ¹¹Ngakuvia kure, ukudike oraro luapo udambuke kanyikwapo. ¹²Nacho kakure, kakidika oraro kwale kafuma oshangunyi lwavo vose, bakarijwa vose, bakamtreshae makilunga, veamba, kudi jile moone toopo.¹³Kafuma kavi kaidashivambarenyi sha mronga ukusalalie mbumbuyose vakambadia, kavaloshia. ¹⁴Aandu eida, kamuona Lawi O Alufayo, adamije mbaronyi, kambia ngivadia, kakure kambadia.¹⁵Andu vedamije vakeja kanyikwake, bachili vafoje na vanya mari vakadamia ad=nduamuna Yesu na vajaekina valoshia; Amu vekerivafoje bekemshigha. ¹⁶Na varen=ghi na Mafarisayo vemuona akeja anduamu ana ba chili na vanya mar velevavia vaja ekina valoshia ngikiakinaja na vachile na vanya mari?¹⁷Andu Ysu valeichwa mdu alalue apeshinga ndu momchirapo, kake vaja balue; ngelecha cheshigha vecha ngelecheshigha vanyamari.¹⁸Navaja Yohana ekena valoshia na Mafarisayo vepungie; valecha vakambia ngiki iva Yohana ekena valosha naiva vekena loshwa na Mafarisayo vakepunga kake ivo vapo vakepungapo? ¹⁹Yesu kacacia valaghwa ndimenyi vapepunga kuda amu monyi ondima nya keri navo magheri cose vakeri na mndumi monyi ndima vapepundapo.²⁰Kake mfuri ukericha andu vapesemberwa mndumcho ondima mfuricho nyiho mpepunga. ²¹Kuode mundu pepumia kidami nguvonyi njihiapo kakoja apepumia kija kihia kivi kiwa kipenyamara nguvoya ikuje ajandu kurandukie kupekuongerija.²²Nama kuodeapecikia wari muhia kirambonyi kibarikiepo kakoja apevikia, warinjamuhia upara shirambo shija, wari ukabusuka shirambao shija shikamarika. Kake apecikia wari muhia shirambonyi shihia.²³Andu ekida midmenyi mfuri ya kikerevo vajekina valeshia vekinadambuka vifunja mavuva na njia. ²⁴Mafarisayo vakambia, ngike vakina auta kidno kibinyari mfuri ya kiterevo?²⁵Kambia mlekuloshia shija aleuta Daudi andu eadwa nyoda na njaa icho vaja vingipo? ²⁶Chakundo alingia mumbenyi ya makilunga kala ka mlisi mdue Abiathari kaja mikatea Yelora ileveminyari amunyiekeri nya valisi, kanengis na vaja vengipo?²⁷Kavavia kitevo kileutika kitevi kia vamdu, chivandu kitevi kia kiterevopo. ²⁸Mwana omakilunga n'cho mndumi kiterevokio.

Chapter 3

¹Kaindia kavi kanisenyi kakojapo mundu aode kuoko kulue. ²Vakamuovia koje apemchira mfuriya kiterevo kinesa vamrendie.³Kambie uja eonde kooko kulue imkana makidi. ⁴Kamuesera naicha iuta shicha mfuir okitereva ana keta shicichwa? Ikira ngoo ana aiwagha? Vakavova.⁵Kava ng'oroja mesoko nyashi ngali ose ko nyashi katomonyire kiteve kieoma ipongoonyi savo, kambia mnduja Orosana kouko kwapo. ⁶Nacho kaorosana kouko kwake kukachiha kavi. Mafarisayo vaja vakafuma vakava vemdeda icho na maherodia, chakundu vapemaagha.⁷Nacho Yesu kadamia mbari na vaja ekina valishia kaenda mringenyi ujusalaliembumbu ndure ikambadia ifumaipo Galilaya na vayahudi na Yerusalemu ⁸na idumaya na ngalikoya ya Yoridani na mataya y aTiro na Sidoni mbumbu ndue veichiwashindo shose ekeuta vakambadia.⁹Kava via vaja enavaloshia kiombo kinina kidamie fufui nacho itevi kia mbumbu, kinesa valamserije. ¹⁰Amu alichira vafoje vaja cose velepiwa vakamtolia kinesa vachirwa.¹¹Na mokfau mnyamari naiti valamumuona vakinagwa oshaagunyi wake vakafugha veamba igwe nyigwe mwana omakilunga. ¹²Vakalambwa nunu, valammanyenecha.¹³Kadoja ifumbunyi kavadiidira vaja veuri vavenyi; vaka mbadia. ¹⁴Kadera vandu ikumi na vavi kinesa vadamie anduamu kee navadume vandeloshakidedo. ¹⁵Naade vave na pinya ye mfuna moktau. ¹⁶Kavadera vaja veloshwa na Simoni kamnenga rina ja Petro.¹⁷Na Yokobo mwana O Zebedayo na Yohana munduao o Yakobo kavanenga rina ja boaneji, kiteni kiake mwana o mrundumo. ¹⁸Na Andrea na filipo na bathelemayo na Matayo na tomaso na Yakobo o Alufayo na Sedayo na Simoni mkananayo. ¹⁹Na Yuda askari yote n'cho alemkumba kaingia kanyi.²⁰Mbumbu ikakung'iria kavi navo valedima nama ifa kiejapo. ²¹Vanduavo vake vemanya vakafuma vaka nde muada amu valeamba nyaujujwa. ²²Vareghi vaja vokasoka ifuma Yerusalemu vakamba nyaode Belizebuli, na kocadue ca moktau navo vechivafuna mokfau.²³Kavadikira kavaciako icaidia moktau nyapedima kuda imfuna moktau? ²⁴Naumngi ukamemenka umangicho upedimaiimukiapo. ²⁵Na mumba ikamemenika ipeimukanapo.²⁶Na moktau kamemfuma kaamenika apedima imukapo kuoko amu ao eneake. ²⁷Kuode mndu apedimaingia numbenyi ya mundu aode oru naimu soka shindo shake alamempunga uja aode oru nyiho andu apemsoka numbayo ake.²⁸Mkae momanya unyamari wose mpefuniwa inywe vandu naimena javo avape mena shose. ²⁹Ameicho apemena moomuele apefuniwa to ndarasi kake aode unyamari o ndarasiipo. ³⁰Lekija caleamba aode mokfau mnyarari.³¹Vakacha mae na vanduavo vakaimuka n'nja vakamduma mndu vamdikire. ³²Nambumbu ya vedamije betengeta vakambia lambwa maona vanduanu bakeri n'nja vakeku shigha.³³Kavatalua kanamba jejookwa na bandodu nyi baki? ³⁴Kavalambwa vaja vamtengetie ngaliko sode kaamba lambua jejookwa na vanduodu. ³⁵Amumundu uja oose apeuta ikundoja makilunga icho n'cho munduodu na msacha okwa na jejookwa.

Chapter 4

¹kavooka kavi ica losha ipo kivambara kia mringa ukusalalie vakakusangiiria mbumbu ingarie munu nacho kadoja ngalawenyi kadamia ipomiringenyiukusalalie mbumbu yose ikasighaka kuja kivambara kia mringenyi uja ukusalalie. ²Kwava loshia shindo shifoje koivaidia kacacia shija akina valoshia.³Adanyenyi lambwa mndu kafuma apende vaja. ⁴Aandu ekina vajo mbeu singi silegwa kifui na njia ndighe si kacha sikaja. ⁵Singi sikagwa ighonyi kulaademaifu vafooje sikafuma sikaomijwa.⁶Mbari uk acaa sikahia amu siode mirupo sikaoma. ⁷Singi sikagwa mishenyi misha ya ikapindikana ilashae gwai.⁸Singi sikagwaa maifunyi mecha sikashaa ndunda seifuma na ileha neshaa imu makumi baradu imu makumi karadu kari imu ighana. ⁹Kaamba aode madu beadanya naadanye.¹⁰Nacho andu avekeriamonyi vandu vaja vamtengetie na vajaekina valoshia vakambesera shida=esoshija ekina baidia. ¹¹Kavavia inywe momanya kija kierikia kia umangi omakilunga kake vaja vakarin'nja shose sheutwa koiidia. ¹²Kinesa vakalambawa balambawe wasione navaichwa vaichwa vala manye kinosa valacheshomoka valamanje.¹³Kacacia much? ikicaidienyipo? Ivaidia jose mpemanyakuda? ¹⁴Mnducho alevaja kidedo. ¹⁵Ivanyivo vekerikufai na njia kievajwa kidedokyo navo navo vakameichwa mokfau nyacha kakifuna kidedokija kivajwa ngoonyi savo.¹⁶Iva nyivbo wale najwa maghonyi ivovakameichwa kidedo kija vechiaadija kosia. ¹⁷Kake iva vaodemirupo kake kipeadapo ukivaukacha ana ngitanma kiteci ka kidedo kija nacho ekagwa mtalia.¹⁸Naiva nyiro vale vajwa mishanye nyivanduvecheichwa kidedokija. ¹⁹Nauya oorikenyi kilembolembo kia mali hakirisakisashindo shingi shikaingia shikakisenja kidodo kija kikava kiode kikawa kipeshaapo. ²⁰Ivanyivo vale vajwa mufunyi mecha nyi bandu beichwa kidedo ne kiadija neshaa mbeu imu makumibaradu imu makumi varadu kaavi na imu ighana.²¹Kavavia moona kuda? kindo kipelangara kichecha kikaderwa wanda ya kitala ana ushinyi? chiidera uye ya kitelapo? ²²Amu kode kidedo kipekurikapo nama kodekiperikwapo kilachefumia bwang'a. ²³Kikava na madu veichwa vaichwa.²⁴Kavavia lambuenyiikio mkeriichwa iko ukunta nakio peutwa na vapeengerijwa. ²⁵Amu aode kindo apenenngwa naicho alaodekindo nakija aode ape sokwa.²⁶Kaamba umangi omakilunga kiihanie na mundu ale mbeu urikenyi. ²⁷Kava nyapeja naikure kio na msanyenyi nambeu ikafuma na ilaha alamanye wai. ²⁸Amu orika loshaa luvenyi ira mbele kavi ivuva naade ngao ngano ilehiecha ivuva. ²⁹Na ndunda sija sikacira nacho apedamada ndundasija amu ishabwa jimeshika.³⁰Kaamba jilingisanie naki umangi o makilunga, ana jilingishanie naki? ³¹Chambeu ya haradali nayo ika vajwa orikenyi naya ngjinaina ikaisa mbaeu singi sose saorikenyi. ³²Kake ikame vajwa nyaleha ikaleha ikaisa shidi shose sha mbogha ikaada maramba madue na ndeghe sichedamia mrinjenyi wake.³³Keivaidia jija n'jojekinanegia ededa nagokidedo kiake chakundu vekedima adanya. ³⁴Ekedima deda vavo alopecaiapo kake kavaongoja vaja ekina valosha vavenyi shindo shose kokishimoto.³⁵Mfuriya kiukwanyi kavavia jiuruke ngalikoya. ³⁶Vakairna mbumbu vakairia nashikeri ngalewenyi, nashimbo shija akeri na sjo. ³⁷Kukacha mukuma mringa uja akava nyupekava ngalawa ya ikava nipiengia mringa.³⁸Nacho amonyi nyekeripo makidi ya ngalawa yo nyaleepo ule ua dahu vakamtukura vakambia mwalimu moona jikenepapo? ³⁹Katukwa kandedia mkuma kavia mringa uja ukuslalia vova udamie sau mukuma ukadumbuja kuka ba kucha chee.⁴⁰Kavavia ngiki mkinaogwa? Muichipo? ⁴¹Vakaadwa mkumango cakariana nyunga cho nacho na mkuma upemuochwa?

Chapter 5

¹Vakashika ngalikoya ya mainga uja ukusalalie kuja orekeni o wagerasi. ²Andu vamesoka kuja ngalawenyi vakakojana na mndu afuma makaburinyi aodwa mokfau mnyamari.³Mdamijeake nyikauja makaburinyi namakuode mdu wowose aledima nama impungapo namako mshepo. ⁴Amu nye pungiwa kafoje ko ngangili na mishe kaidumbwa misheya nesidonsa ngaagilisija kuodo mdu eodepinya semblomapo.⁵Na mfuriyose kona msanynyi nyekeri makaburinya na ifumbenyi ekava nyolodo ne kulematemako magho. ⁶Emuona Yesu ko kwacha nyele kambia kamramia.⁷Kakabaeolodo ko iru jidue kaamba ngikyo ngaode na igwe Yesu mwana ombkilunga akeri uye? Mmangakuninga ko maklunga ulangivinise. ⁸Kitevi nyambia igwe moktano mnyamari mfame mnduchu.⁹Kambesera niajapo nyuu? Kamtelwa ringajakwa nyi legoni Amu jikori vefoje. ¹⁰Kavatereba manu alavadamade n'ja ya orikahija.¹¹Naiho ifumbunyikuweode indikija nguve sekeneombijwa. ¹²Maktau vose baka mkatereva veamba jidamake nguwengisija kinesa jibaingie. ¹³Kavavia endenyi moktau baja bakamfuma bakaingia ngavenyi sija naindoki jose jika soka movinyi kujaandu kusokie mregeny ukutalalie vshike shiku shibi bakapa mringenii ukuslalie.¹⁴Vaombija vaja vakadicha vakavia vandu ipo mirinyi na midemenyi nandu bakafuma baone kija kiafumia. ¹⁵Vakambadia Yesu vakamuonauja eodwa moktau adamije arari kie ngvo asumanie nacho ncho eode ijeshijija bakaogwa.¹⁶Navaja valemuona balebabiashindo shiki shilemuada uja eoda moktau kinesa bana nye na shija sha nguve. ¹⁷Vakamteba nakure mirase nyi yavo.¹⁸Nacho andu akinadoj a ngala wenyi uja eoda moktau kamteruva nadamienacho. ¹⁹Kake ale muidikijapo nacho nyale mbia enda kauyi kwapo kobandu bakwanu ndibaikimbie shindoshiki shing'anie alekuutia mndumi chakundu akukira. ²⁰Kadambuka koivoka ikimbia Dekapoli shindo shikishing'anie Yesu ale kwa tia bandu vose vakarijwa.²¹Na Yesu eurukaveuya ngalikoya kuja ngalawenyi vaka kusan'ira mbumbu ndue nacho nyekeri kivambara kia mringa ukusalie. ²²Kacha mbndu umu oba mangi vaja bakanisenyi rinajake Yeiro, navo ve muona vakagwa madendanyi vake. ²³Emitereva munu aemba mwana okwa minina ovaka nya rirepa ngakutereva che uvikie kuokokwapo uyeake kinesana chihe ngakutereva. ²⁴Kadambuka nacho mbumbu inganie ika mgadia nemserija.²⁵Mkaumu eka morinyi andua miaka ikumi na ivi. ²⁶Naiviniswa na verikita na foje nyalekumba shindoshake shaose eode shileve nama kinina gwai kaenda rojwa ovichwa. ²⁷Eichwa Yesu. nyaleida makidi ya mbumbu konama kajitula nguvouaake.²⁸Amu nyaleamba ngatula nguwoaketu ngapechikna. ²⁹Mamfunioa ndakameake ikaoma nacho kamanya osesenyi wake kee amechiha kipukija.³⁰Nacho Yesu emanya ngoonyiyake pinya yamfuma kagwa mbumbu ya kaamba ngacho angitula nguvo yakura? ³¹Veloshwa vavake akambia uonie! chakundu mbumbu vane kuserijapo naigwa koamba nyanga akutala? ³²Kalambwa kosekose kinsa naone iehoaula kidec=dokio.³³Namkauja kaadwa mukmango nededema eki amanya kiamuada kacha kamughuja kamuonga loia yose. ³⁴Kambia mpu imanyajapo jamkuchira endakoimanya japo uvemcha ulave na kipuse gwai.³⁵Andu vekina deda vakacha vandu vafuma kuja komangiuja okanisenyi, veamba mpu wapo amepa ngili ukine muitama mwalimu?³⁶Kake Yesu eichwa kidedo kija kiededwa kavavia bamangi na kanisanyi ula ogwe manyatu. ³⁷Nama alemndu na mbadiepo le Petrotu na Yakobo na Yahona mduavo oyakobo. ³⁸Vakashikakanyi ko mangia kanisenyi kaona mlughano vandu vefugha naitomonginyirejinga'nie.³⁹Veingia kwavia ngiki mkinalugha na na ifungha? mosorocho apiepo nyaleetu. ⁴⁰Vakamsekaloi nachoevafuna nnjacase kavadikira ndie na mae na baja ekerinavo vakaingi numbenyi kujaandu aken msorocho.⁴¹Kamuata koko msorouja kambia talitha kumi kee mpu ngakucia imukana. ⁴²Nacho kaimukana msorouja kadambuka amu nyeoda cha miaka ikumi na ivi navo vakarija loiloi. ⁴³Kamkemia loi mndu ala manye dindokio wai kavavia vamninge kieja.

Chapter 6

¹Kafuma ipo kashika kuja orikenyi kwavo veloshwa vaja vaka vaka mbalia. ²Andu amfuri ya kiterevo kawoka ivaloshia ipo kanisenyi vaeichwa vafoje vakarijwa veamba ngukuafunaishi? na urango mkia alenegwa mnduchu? na nyungacho Laisi ndue sinautika ko moko vake? ³Iungamba nyuja sermalo mwana O Mariamu na mndu uavo oyakobo na Yose na Yuda na Simoni? Na wasacha voke nacakeriha kodu?⁴Yesu kavavia mlashi akundiapo lekuja orikenyi lwake amonyi na kombariavo na kanyi kwake. ⁵Nama apedima into laisoso ipopo levika mokovake uye mido avo aitele kabachira. ⁶Kajawa kitevi valale muichoa katngetatengeta shiongo nyishija elashia.⁷Kwadikira vaja beloshwa kavoka ivaduma vavivavi kavavinga pingya uje ya moktau. ⁸Kawaima valairie kyokyose njienyi le msengetu nama kieja wai nama mkoba wai nama hela olicholenyi. ⁹Kake vararike shadu kaamba mlararike nguvo ivi.¹⁰Kavaviamba andu owowose mpengia mwanyi damienyi iposhi mpakaandu mpefuma iho. ¹¹Na andu wowase mpengia mleambijwa balavadanyenyi mkafuma ipo vakutienyi maefu vaka ndufenyi sanu kivenyija imanyajawo.¹²Vakafuma vakaloshia vandu vadumbaje. ¹³Vakafuna moktau vafoje vakashija mafuda vandu vafoje vaja velue kavaorosha.¹⁴Na mangi Herode kaichwa kidedo kio, Amu rinajake jekeri kutanga kaamba Yohana ekebatisa nyaraka kovarimu koikyo pinyasi sina utekasi iposhi. ¹⁵Vengi voleamba Elia vengi vakaamba ichu mlashi ana nyi vamu y acalashi.¹⁶Kake Erode eichwa nyaleamba Yohana ngamdumbukje mdo aruka. ¹⁷Amu Erode amonyi nyaleduma bandu vake mwada Yohana vakamunga kipungahyi kilevi kya Herodia mka o mnduavo filipo amu nyale mdua.¹⁸Kateve Yohana nyale mbia Herode chikicha kwapopo iva na mka o mduanupo. ¹⁹Nacho Herodia kava nye mrorovia aurinamuanghe aladime. ²⁰Amu Herode nyale muogwa Yohana akimanya nyimundu oloi mwele kamringa naandu amenuadanya nyelekajwa orichwa loi nacho nyeke muadanya ko sia.²¹Naandu imefumia mfuri yepa na Herode ndima yeoneka jake evautia ndima ndue vadue vake na varingi vake na vandu vaja vaode udue va Galilaya. ²²Nyiho mpunja o Herodia engie kashina Herode kavorokiwa na vaja edamijenavo ndimenyi mangi uja kambia mpuuja ngivia kiokiose uuri ngapeku nenga.²³Kamlerija kiikose pengitereva ngepekunenga kuje umangi o kwa ngape kudumbuja makidi. ²⁴Naeho kafuma kamvesera mae ngiterevekiki nacho kaamba mdo o Yohana mobatisa. ²⁵Nacho iaingia movinyi oshangunyiko mangiuja katereca eamba ngauri iwakudi kirambaonyi mdo oo Yohana mobatisa.²⁶Mangi katomonyire loi kitevi kie larija jake naktevi kia vaja vekeri ndiwenyi euri mbeghiapo. ²⁷Nacho mangiuja kadu mrungi naende mdo uja wake nacho leaenda kambu mbuwa mdo kuja kipungoni. ²⁸Kaende mdo uja kirambaonyi kamrnga mpuja na mpuuja kamnengia mae. ²⁹Veloshua vaja vake vakaichwa kidedo kio ilaleenda vakairi osese lwake vakande urika.³⁰Na vaja veloshwa vakakusangiria oshangunyilo Yesu vaka muongoja shindoshase valeuta nashindo velelesha. ³¹Kavavi njoonyi ingwe muvenyi kishimoto andu vafaje cecha vedambuka nama koveode mwanya ojapo. ³²Vaende kishinoto ngale wenyi andu kuleode vandu.³³Vandu baka vaona bedambuka na valoje vakamawa vaka vakambija ko madende ifuma miriyose, vakasongwa ishika. ³⁴Nacho esoka ngala wenyi kaona mbumbu ndue kawaadisonu amu vekaricha mamondo nalaode muombia kaivoka ivaloshia shindo valaode muombia, kaivoka ivaloshia shindo shifoje.³⁵Seida saa sifoje sa msanyenyi valoshuwa vake vakambadia kaambi anduha nyibata fiki ha lwaha kunaila. ³⁶Vasame vanduva kinesa vaende midemenyiavo na shoongonyi shavo kinambara vande ura shieja.³⁷Kavatalwa vabonenyi kieja kavavia ana! Junde kindeura mikate ya dinari mafhana vavi kenesajivanena kyeja? ³⁸Kavavia muode mikate inga? Endenyimade lambua vemanya vakaamba nyitanu na makunga vavi.³⁹Kavavia cadanirenyi cose kianya kianya marenyi mavishi. ⁴⁰Vakamia mraba mraba iha nyighana iha makumi ba tanu. ⁴¹Kaifuna ikatea itanu na makunga vaja bavi kalambua ruweu katereshe kaibenjwa mikalea kavarenga veleshwa vake vaka vavia na mkunga caja vevavi vakavavia vose.⁴²Vakaja cose vakaiuda. ⁴³Vakadodola sambururu sevenjukie andu shipe ichura shikapu ikumi na shivi na samburaru sa makunga. ⁴⁴Navo valeija mikatea vakana nengia nandu shiku shtanu vomi.⁴⁵Nacho kavilikia celoshiwa vake cadoje ngalawenyi casongw enda ngalikoya na vethaika aandu icho akinavasama mbumbuya. ⁴⁶Aandu ameamana navo kadambuka ifumbubnyi itereva. ⁴⁷Andu kume na kia kwanyi ngalawa angekeri makidi ya mringa ukusalalie nacho ngye keri amonyi batenyi.⁴⁸Kavaona vavaja ukiva vakeburuandiko amu mkuma nyuvekeri mdue andu kume okamba lokana lokio kavavadia edambuka uye yamri ukusalalie kaamba na baide. ⁴⁹Navo ve muona abada mbuka yyo ya mringa ukusalalie veleita kirinje vakafurigha okunga. ⁵⁰Kimekoja vose valemuona vakakajwa ovichwa kakdeda navo kavavia tambulukenyi nyinyi mlaogwe.⁵¹Kadoja kuya ngalawenyia vakeri muma ukadumbuja vaarijwa munu ngoonyi savo. ⁵²Amu valemanya kidedo kija kia mikateapo kake ngoosavo slemeje.⁵³Andu vameuruka valeshika orika lo genesareti vakaimukiaho. ⁵⁴Navovefuma ngalaawenyi vandu vaka mmanya. ⁵⁵Kaka mbia munu vetengeta orika lose vakaicoka icairia ulinyi nvaja value ienda kilaanda veichwa kee akeri.⁵⁶Na usa ameenda kaingia shiongonyi ana mirinyi ana midemnyi vakadera value sangalda vakantereva vatule nama mlemo onguvo yake navo cose valemtula vakachiha.

Chapter 7

¹Mafarisayo na vareghi vaitele valefuma Yerusalemu vakakusang'iri oshangunyi hwake.²Vakavaovangi vavajaueloshwa vakeja shieja komeko valapeva isa ila sanjwa. ³Amu Mafarisayo na Vayahudi vose velemosanje moko mpaka kilokwenyi vapejapo veada mbia sija sa vandiavo. ⁴Navaka fuma sangada velemakusanje vaperipo na kodae shindoshingi valeshiadija na shiada chapuma shikaobo na soro na shombo sha rera.⁵Mafarisayo waja na vareghi baka muesera ngiki veloshwa vopo vapevadi mbia sa vasari navo vechija kieja na moko balapeva?⁶Kavavia Isaya nyaleshia necha uye yanu inywe varenge chakundu kireghiwa vandu va vakengiidikija komomu o mana kake ngoo savo sikeri kwa cha nainyi. ⁷Navo vane ngitereva mana vakeleshia shiloshiba bandu.⁸nainywa mnetia kidedo kia makilunga naida shiloshwa vandu. ⁹Kavaria kicha mnalegha kidedo kia makilunga kinesa muadae shija shanu. ¹⁰Amu Musa nyaleamba vaadie nganyi ndio na mao na adnga ndie ana mae ipa nape.¹¹Kake inywe mcheamba mndu kambia ndie ana mae nikorbani kee wakfu kindo kiakwa kiokiose kikuode kietaramwa nakio kive dodo. ¹²Nama mpeidikija ade imuuti ndio na mao. ¹³Kunu mkinatalanya kidedo kia makilunga koida shija shanu mleadijana naade mouta shindo shifoje shikeri cha isho.¹⁴kadikira mbumbu kavi kavavia ngiadanyenyi vose ne manya. ¹⁵Kuode kindo kikeri nnja ya mundu kakeri kika muingia kipindima mnyamara kake shija shike mfuma nshoshikina nengia unyamari mnduuja. ¹⁶(Mndu aodu madu neadanya naichwa).¹⁷Eingia kanyi nyaleitia mbumbu veloshwa vake vaka mwesera kidedo kia umangi. ¹⁸Kavavia ale inywe na msumanie? Muichi kee kile kindokikerinnnja ya mundu kika maingia kipeidima manya marapo. ¹⁹Kitevi kikemuingia ngoopo kake ndoonyitu naade kikefuma kaenda kito? Koiamba kudi nyaleshidanja sheja shose.²⁰Kaamba kikemfuma mundu nkio kiemningia unyamari. ²¹Amu ngoooni svandu shefuma shisavo shivichwa nongo. ²²Uivei iagaha unongo kirisokivichwa uting'ino kiriso uivi kiriso shidengo kituva utondo. ²³Ishi shose shinyamarikie shefuma ngoonyi shemnengis mndu unyamari.²⁴Kakure ipo kada mbuka naipo imrasenyi ya Tiro na Sidoni. kaingia numbenyi alauri na manyike na mungu kake aledi ma ovapo. ²⁵Mndumka mwanake eadwa moktau mnyamari nyaleichwa shidedoshake kacha kanughuja male ndenyi vaka. ²⁶Na mkauja nyi Myunani mbariya nyi msirofoinke kamtereva na mfune mwanake moktau.²⁷Kambia tiavana vaiade mbele amu chikicha ifu na kieja kia vana naine kite. ²⁸Nacho kamtalwa kambia ee mndumi kake na kite vakeri wanda ya mesa kicheja kija kiasigharua na cana.²⁹Kambia kokidedokio enda moktau ampemfuma mwanao. ³⁰Kaenda kanyi kwake kamkoja mwana uja amelarua auli moktau aya amemfuma.³¹Kafuma kavi mirasenyi ya Tiro kaida makidi ya Sidoni kaenda mpaka mrringenyi uku salalie ogalilaya kufuu na mrasa o dikapoli. ³²Vaka muendi mndu alaichwe madu nacho kirimorimo cakantereva na mbikie moko.³³Kamsambaua na mvumbu kishimoto kavikiashiminyo madunyi vake kapicha maka mamtule alumi. ³⁴Kalambua uje ruveu kalua kambia Efata kee punguka. ³⁵Na madu vake vaka rufhuka kipungo kia ohumi lwa kika gheleka kadeda necha.³⁶nyale muima alaviae mundu chakundu shileongerijika ingara niho alendeongwa. ³⁷Vakarijwa mnu kikaisa vakadeda auta shindo shode shicha calaichwe madu vaka i duva na valapededa vaka deda.

Chapter 8

¹Lofurile lekija mbumbuya ivekeri ndue navo valeura kidno kieja kawadidkara vaja velosjwa vake kavavia. ²Ngakivaadia sonu mbumbu kitevi amu vamedamioo nainyi nfuri iradu nana vaode dindo kiejapo. ³Nainyi ngacasanma vaiende kanyi kwavo navo vapungie vapoomia ngia navo vaitele vatuma kwacha. ⁴Veloshwa vake vakalwa ale nguku apefuma mudu apedima vaiusa mikate iha batenyi?⁵Kamwesara muode mikate nga? Vakamba kifungade. ⁶Kavavia mbumbu dambienyi wando kaiiria mikatea kidungade katerevia kaidenjea kavanenga veloshwa vake vavavie vakavavavia mbumbu.⁷Veode na shimalunga shinina kashitervia kaamba vavavie nasho kavi. ⁸Vakaja vakaiuda vakasangiria sambururu sa mikate shija shidlkie shitengu kifungade. ⁹Navanduvo velaja veshikie maghana bana kava sama. ¹⁰Kadoja ngalewenyi na baloshwa vake vakadambuka mataya dalmanusa.¹¹Vaka fumia Mafarisayo vakavaka iveserana nacho ceshigha kwake shindo ecniuta sha ruveu emrefhesha. ¹²Kalua ngoonyiake kaamba ngiki vanduva vekeshighakindo kipefunia? ¹³Mma ngavavienyi kipenegwa sharuweupo ishaoji kavatija kadoja kavi ngala wenyi kada mbuka nglikoya.¹⁴Vaka vaima uria mikate na ngalawenyi kuvookdepo nyumu uvekenpo. ¹⁵Kavaduma kaamba lambuenyi lekanenyi na shidadosha Mafarisayo, na shidedo Herodo.¹⁶Vakalughana venyi voceni amukuok=de mikatepo. ¹⁷Nacho Yesu kamanya kavavia ngikimnalughana kija kulaode mikate? Muichipo nama mme manyapo? Ale ngoosanu siomie?¹⁸Muode meso Muoniepo muode madu mnaichuwapo? Nama mpetaohukwapo? ¹⁹Aandu ngalidosa mikatea yaitanu naivanegia vaja shiku shitanu mleinashikapu shinga shiichir sambaruru? Vakambia nyikumi ana shivi.²⁰Naia difungade ngevanenga mafhana vana mleria shitangu shinga shiingurie? kavaria diungade. ²¹Kavavia mmemanyapo?.²²Vakashika Bethsaida vaka muendie mndu alaonie valamtereva vamtule. ²³Kamuada kuoko mnduja alaone kamuuria nnja ya kiongo kampicha mada mesonyi kambikia moko cake kamuesera oonakindo?.²⁴Kala mbua yye kaamba nganeona vandu cha shidi inadambaka. ²⁵Kavikia kavi mokovake uye ya meso vake nacho kala mbua munu kachiha kaona shose bwang'a. ²⁶Kanda mada kanyi kwake kaamba naipo shiongohyi ulaingie.²⁷Kafuma Yesu na veloshwa veke vakadambuka shionganyi sha Kaisaria na filipi Naipo njienyi vakamuesara veloswa vake kaamba vandu vakineamba inyi nyunga? ²⁸Vaka mtelwa Yohana mobatisa na vengi Elia vengi nyumu obalashi.²⁹Nacho kavavesara nainywe mbeamba inyi numga? Petro katakwa kambia igwe ngigwe Kristo. ³⁰Kavakemia valambie mundu shindoshake.³¹Kaivoda ivaloshiaevavia kimunyanrie mwana o Adamu na taviku kafoje nailegwa na vasari na vadue vavalisi na verehi naiaghwa na mfuri ya karadu naruke. ³²Nacho nyekinadeda kidedokio bewang'a Petiro kamuiria kavoka imbolokia.³³Kafhaluka kacalambua veloshwa vake kambolokia Petro kaamba uyanuma akwa moktau ampediima sha makilungapo kake sha bandu. ³⁴Kavadikira na veloshwa vake kavavia mndu wowose auri ngivadia naduleghe amonyi nakudike msalaba wake nangicadie.³⁵Kokoja mndu apeikira ngooyake amonyi apewagha namdu apewanga ngoo yake kukitevi kiakwa na kokiteve akidedo kiakwa icho apeikira. ³⁶Kipemtarama mundu kiki livada orika lode idesa ngooyake? ³⁷Ana mndu nafume kilikipesa ngooyake?³⁸Amu kile mundu apengiadia sona na shidedoshakwa ishaonyi ja nongo na unyamari mwana O Adamu ape muadia sonu mundu cho po anduaecha umanginyi ondie anduamu na malaika vaele.

Chapter 9

¹Kavaia mma ngavavirenyi kuode vandu vaimukie iha valapepa wai naandu urcheja umangi omakilunga upecha kooru. ²Andu kumeida mfuri karadu kavi Yesu kamfuna Petro na Yakobo na Yohana kavaende uye ya ifumbu jikihie kishimotonyi vamonyi kaghalwa mbuana yake oshangunyi lwavo. ³Ngavo saka ng'eri ng'rri vailie munu siisie vesanga vandu kunu orikenyi iila fake.⁴Vakafumia Elia na Musa vakava vedadana Yesu. ⁵Petro katalwa kambia Yesu Rabi, nakicha ise idamiaha jishumbe shitale shiradu kimkiapo igwe kimkia Musa na kimkia Elia. ⁶Amu ale manyo kiedadapo ngwamu valeingijwa mkumango ukoje.⁷Kukafumia irendi jikavikia mrinje irujikafuma kuja irindinyi ichu mwanakwa oikundojakwa mwadanyenyi icho. ⁸Navo vaklemvwa kunu na kunu valeona mundungipo le Yesu tupo.⁹Aandu vekesoka ifumbunyi nyale vaimsa valanie mundu shija valeshiona kakoja mwana O Adamu andu aperuka kovarima. ¹⁰Vakaada kidedo kija ceceserana venyi kovenyi ipo iruka kavarimu nyikio kiki?¹¹Vaka mbesera veamba vareghi veamba kiinyarie Elia nache mbele? ¹²Katahoa kavavia nyilo Elia apecha naiyngha uhja shose kake anduamu na ishi nyalereghioa kuda mwana O Adamu apeviniswa kafoje naimenwa? ¹³Kake ngakina vavia Elia amecha navo vakamutia chakundu vauri chakundu kilereghwa.¹⁴Aandu ame vashikia veloshuja vake veona mbumbu ndue vevatengeta na vereghi beng'urana. ¹⁵Mbumbu yose vemuona valerijwa vaka mkambija bakambdikira. ¹⁶Bakambesera mkeng'ura kiki navo?¹⁷Mndu unu mbumbunyia kataluwa mwalimu ngamuende mwanakwa kwapo aode moktau aladede. ¹⁸Naiti aleme muungia nyemduja wanda nacho nyefuma mavihia na ibobora maifho naionda ngadeda na valoshwa vapo vamfume moktau valadime. ¹⁹Katalwa kaamba inyewe ishao mbade ngapedamia nainywe naindii. Ngapeirijiana nainywae na idnii? Mwendenyikokwa.²⁰Vakamuene kwade emuona moktau uja kamviki kifafa nacho kagwa wanda katavatava efuna mavihia. ²¹Kambesera ndie kile muada mfuma indii? kaamba fuma unina. ²²Mfunifoje nyemduja rikonyi na mringenyi na mbuaghe kake kodima kidedo kiokio ujeadie sonu ujitarame.²³Yesu kambia kodima! shoe shipeva kkouja apeichwa. ²⁴Ndie omsorouja karava, kaamba ngaichwa ngitarama ida ichwa jakwa. ²⁵Nacho Yesu ameona mbumbu ikina kusangiri ekambia kambolokia moktau uja mbichwa kambia igwe moktau uladede na ulaichwa inyi ngakuvia mfume ichu nama ulaingise.²⁶Kafugha kikambe ngi kifafa munu kafuma nacho kava chapie vafoke vakaamba amepa. ²⁷Kake Yesu kambuada kuoko kamumusana nacho kaimukana.²⁸Andu ameingia kanyi veloshwa vake vaka mvesera kokishimoto ngiki ise jale mwa ifuma? ²⁹Kavavia kokudi kipedimapo ifuma kokidedo kiokiosepo leitere vapo.³⁰Vakafuma ipo vaikaida makidi ya Galilaya ncho euri mundu na manyepo. ³¹Kitevi nyena losha veloshwa vake kavavia mwana o Adamu ape vikwa mokonyi na vandu vano nape muagha kame aghwale mfuri iradu aperuka. ³²Kake vale naya kidedo kijapo vakaogwa imvesera.³³Vakashika kapernaumu andu avekarikanyi vakamvesera ngiki mokinaoro ipo njienyi? ³⁴Vakavova amu njienyi venalugha na munu venyi kovenyi ngacho msima. ³⁵Kadamia wanda kavadikira vaja akina valoshia kavavia mdu apeva okuoka apefurumia kiisie vose nacho nyapeva modumwa Ovose.³⁶Kafuna kimwana kambera mkidi yavo kamkunjura kavavia. ³⁷Mndu kamwadija mwana umu okudi korina jakwa nyangiadija inyi na mndu kangiadija inyi nyamuadija cnunyipo nyiuja alengiduma.³⁸Yohana kamtehoa kambia mwalimu jileona mundu efuna moktau oirina japo alana vadiana na ise jikamuma kiteve ala navadiana naise. ³⁹Yesu kaamba mlemuime kimekoja kuodemundu apeuta shiveri korina jakwa nengidedia shindo shivichwapo.⁴⁰Kitevi jilakenje anduamu nyakerinaise. ⁴¹Kimekoja wowose apemriseenyi inywe kikoboya mringa kimekoja inywe vandu va Kristo manya ngavavienyi apeura kaho yakepo.⁴²Na wowose apemdesa umu wava ovanina iva vangiichi keva napungwa ing'o jesujia njingonyi yake nakumbuwa mringenyi okusalolie. ⁴³Nakuoko kwapo ukadesa kufdumbwe keba oingia ukirionyi udumbukye kiisie moko babi nedambu jehanamu modo ungane upar=peruma. ⁴⁴(Iposhi rinda savo sipepo nama modo urumbapo).⁴⁵Nakudende kwapo kakadesa kudumbwe keba oingia ukirinyi mwirave kiisie madende vavi naikumbwa jehanamu. ⁴⁶(iposhi nda sipepo nama modu uperumapo).⁴⁷⁴⁸Narisojapo jikakudesa jihuluwe ujikumbe keva iingia umanginyi o makilunga ulaode risojimu kiisie meso vavi naikumbwa vehanamu. Iposhi nnda savo sipeopo na modorumapo.⁴⁹Kitvi kilemndu apevikwa monyo komodo. ⁵⁰Monyo mucha kake monyo ulave monyose mpevikya kiki iade? muve na monyo iposhi kwanu mndedamia na ukundo inywe koinywe.

Chapter 10

¹Kakureipo kashika mrasenyi o Uyahudi na ngaliko ya Yordani mbumbu afoje vaka kojana vakambadia kavaloshia kavi chakundu ainchie. ²Mafanisayo vaitale vakmbadia vaka mvesera ale! nyikicha mndu imda mkaake? kunu venreghesha. ³Nacho katalwa kwavia Musa ngikyo alevavia? ⁴Vakaamba Musa nyaambie ireghia mreng'o olekana nentija.⁵Yesu kawvavia kitevi iomaja ngoosanu kavareghia kidedoki. ⁶Kake fuma kuoka ilobirwa orika nyale bika mii na mka.⁷Kokitevikyo mndu apentija ndie na mae vapedambuka kimu. ⁸Navo vevavi vapevavoseselumu navo chivavi sepo nyi osese lumu. ⁹Kimelungwa makilunga mundu alakilelanise.¹⁰Kuja kanyi kavi veloshwa vakamwesera ja kidedokija. ¹¹Kavavia kila mundu apetija mkaka naidua ungi nyinongo uyegake. ¹²Namka kamtiyj miake naiduajwa na mndu ngi nyinongo.¹³Vakamuenie vana vanina navatule valoshwa vake vakavabolokya. ¹⁴Kake Yesu evaona nyaleilusha munu kavavia vatienyi vana vanuna vache kokwa mlavatiriche amu vana chaiva umangu omakilunga nwavo.¹⁵Manyenyi ngavavienyi wowose alpaidikija umangi omakilunga cha mwana mnina apeindia cheepo. ¹⁶Kavakunjura kavikya moko vake uye yavo kavanenga mbora.¹⁷Efuma eonda naip njienyi mndu umu kacha movinyi kaileka n'ndi kamvesera mwalumu mcha ngiute kuda kinesa ngiingie ukironyi ondarasi? ¹⁸Yesu kambia ngiki ongilagha mcha? Kuodepo le umu ncho makilunga. ¹⁹Uinchi kidedo ulaaghe ulaadenongo ulaive ulamuilekie ulalembe vaadisonu ndiona mao.²⁰Kambia Mwalimu ishishose ngishi adie fuma uana okwa. ²¹Yesu kamng'oroja meso kambkunda kambia onenehwa na kidedo kimu Enda unde kumbashose uode undevavengia valaode naigwe pewada kisike ruveu naade ungi vadie. ²²Nacho karitija kyamu kokidedo kyo kadambuka atomonyirie kokitevi eodeshindoshifoje.²³Yesu kaklambwa koskos kavavi veloshwa vke chakundu klapeva mndu aodeshindo shifoje iingia umanginyi omakilunga! ²⁴Veloshwa vakarijwa koshidedoshake Yesu katalwa kavi kavavia vana chakundu kilepeva mvu atingidie shindo iingia unanginyi omakilunga! ²⁵Kianguhye ngamia irorova kitochonyi kya subdabi uu sgyna uubgua ynabgubtu inajukybga.²⁶Navo vakrijwa munu vembia nunga lwaha nynga apekirwa? ²⁷Yesu kavangoroja meso kaamba komundu kipevapo ko makilunga kudopo amu shose shipeva lomakilunga. ²⁸Petro kavooka imbia lambwa ise jatia shose jikaku badia igwe.²⁹Yesu kaamba manyenyi ngavavinyi kuode mundu aletya numbaana mnduavo ovami ana mnduavo ovaka ana mae ana ndie ana vana ana mideme kokiteve kyakwa na kokitevi kya kidedo. ³⁰Apenenegwa kafoje inghana lwaha kudi numba mundu avo ovomi na mnduavo avka na mae na vana na mideme naiirudja na orikenyi icho upecha ukiro onduarasi. ³¹Kake vafoje vakuvoka vapefurumia aicho apefurumia apeva okuvoka.³²Navo vekari njienyi kunuvedoja ienda Yerusalemu Yesu nyekina va songoja vakarijwa navo imbadieajija vakaogwa. Kavavuna kavi voja ekina valosha kavavia shindo shisashipemfumia. ³³Eamba lambauenyi jinadoja ienda Yesu salemu Na mwana O Adamu avikwa mokonyi va vadue navavilisi na vareghi navo vapeutia nape vapembikia mokonyi va vandu valaichi. ³⁴Navo vapembikia kimano na impicha mada naimbula na njautijwa naimbuagha mfuri iradu aperuka.³⁵Na Yakobo na Yohana, mwana o Zebedayo, vakambadia vakambia mwalimu jiuri ujiutie kiokiose jipe kutorava. ³⁶Kambia muuri ngivautie kiki? ³⁷Vakambia ujedere ise jidamie umu kuoko kokujo na umu koko komosomuduenyi wapo.³⁸Yesu kavavia muichi iko mnakitervapo mpedima inyunyia kikobo ngapenyunyia inyi ana ubatiso ngapevatiswa inyi? ³⁹Vakambia jipedima Yesu kavavia kikobo ngapenyunyia inyi mpekinyunyia na ubatiso ngape batiswa mpepatiswa. ⁴⁰Kake kidedo kiedamia kuoko kokwa kokujo ana kuoko kokwa kokumoso echiinyi iva nengapo kake ivo vapenengwa vaja vasa mbrwa.⁴¹Na vaja veikumi kveichwa vakaivakaivailushia Yakobo na Yohana. ⁴²Yesu kavadikira kavavia muichikee vanaitalwa iva vadue vavalaichi vapevalamia kopinya navadue vavo vapevatumisha.⁴³Kake kipeva kudo kwa nupo kake mndu apeva mdue kwa nu apeva mtumwa wanu. ⁴⁴Namndu auri iva okuoka kwanu apeva mtumwa o vose. ⁴⁵Ame mwana O Adamu nachio alicha nachetumikiwapo kake kutumika naifuna osese lwake hune mpie ya vafoje.⁴⁶Vakashika Yeriko andu ewadanjia yfuma Yeriko anduamu ana veloshwa vake na mbumbu ndue mwana otimayo bartimayo uja motereba alaoniemeso nyedamije kufui na njii. ⁴⁷Nachoeichwa kee nyi Yesu onazareti nyaleivoka iboroska naiamba nwana o Daudi Yesu ngikira. ⁴⁸Vafoje belemdedya mndu uja alaomuye bakambia navove kake vyelefugha ko ulodo o uye, "Mwana O Daudi ngyadya makene!"⁴⁹Yesu iamkana kamba mdikirenyi bakamdikira uja alaonie bakambia kodomare teshuka anakidikira. ⁵⁰Kakumba nguvo yake katola kambadia Yesu.⁵¹Yesu katelwa kambia nuuni ngikuutieki? ujalalaonie kambia mwalimu okwa ngauri ngione. ⁵²Yesu kambia kuendie imanya japo jakuchira nacho kaosha kambadia njienyi.

Chapter 11

¹Kufaina sihikia Yerusalemu kafai na Bethefage na Bethania iuseri ufumbuja mzeituni kavaduma vavi vavaloshwa vake. ²Kavavia endenyi mpaka kiongonyi mnakishikia naingiaiposhi moana mwana oisirikonyi apungwa alame dojwa mandu mtarahwenyi ndiemuendenyi. ³Namndu kaavia ngiki mnauta kudi? ambenyi mndumi ambauri naade ape mburighakabi iha.⁴Vekadambuka vakamuona mwana oisirikonyi apungwa kichinyi nja ya njia ya sanga vakamtarahwa. ⁵Vandu vaitale baimukieipo vakavavia ngiki mkeuta momtarahwa mwana oisirikoji? ⁶Vakavavia chakundu Yesu alevavasha vavo vakavaidikija.⁷Vakamuendie Yesu mwanauja osirikonyi vakala nguvo savouye yake kadamia uje yake. ⁸Vandu vafoje vakanjarara nguvo savo njienyi navengi maramba valetemaipo imidemenyi. ⁹Navandu vaja valesongwa navaja vale navadia vakarava Hosana ncho avekwa kuoko acha korinaja mndumi. ¹⁰umevekwa na umangi upecha ondie edu Daudi Hosana uye raveu.¹¹Nacho kaingia Yerusalemu muungyi ya kanisenyi naelambwa shose ngalikosose amu vekiukwanyi kafuma kadambuka bethania anduamu na vaja akina valoshia. ¹²Kita langa kyake vefuma bethaia nyaleichwa njaa.¹³Kaona kokwaoha mtini uode mara kaenda kine koje kode indo uye yake eushikia aleshakindopo nyi mara tu amu chikieri kya tinipo. ¹⁴Katelwa kautalwa funaainu na ndarasi mndu alaje ndunda kwapo, veloshwa vake vakishwa.¹⁵Vadashika Yerusalemu nacho kaingia kanisenyi kaivoka ivadidura vaja vekinakumba naiura iposhi kanisenyi kasifhalusa mesa savaja vekina ilacha hela na shitiri shaco vekumba maita. ¹⁶Nama aletija mundu iiria indo kujashi kanisaenyipo.¹⁷Kavaloshia kaamba ale! Kiereghwa nambaakwa ipedikirwa namba yetervia kosangapo? Kake inywe moghalwa mbako sa vesokana. ¹⁸Vadue vavalisi na vareghi vaichwa kidedokyo bakashigha chakundu vapemmarija amu vale muogwa kiteve mbumbu yose ikarejwa koiloshia jake. ¹⁹Kovakiukwanyi nyalefuma mrinyi.²⁰Nakitalang'a andu vekeida valeona mtini aja umenaa funa sindenyi. ²¹Petro katechukwa kidedo kija kambia Rabi lambwa mtini uja uleudeja mbiagha umenaa.²²Yesu katakwa kavavia mmanyenyi makilunga. ²³Manyenyi ngambienyi lowose apevia ifumbuji hiluka undekumbwa moingenyi ukusalalie nama alaone uoga ngoonyi yake kake naany kee isho akinaa shime fumia shipeva shake.²⁴Kokitevikyo ngnavavia shose mnashiterena kokiterevo nanyinyi kee mna shiadija nasho shipeva shanu. ²⁵Nainywe mkaimuka na keterevo lekejenyi muode ngususu uyeya mundu kinasa papawanu orave navavumienyi unyamari wanu. ²⁶(Kake inywe mlapelekeja nama papa wanau oruveu apelekejenyi unyamiari wanupo).²⁷Vakashika Yerusalemu kavi aandu vekina damvukakanisenyi vale vavadia vadue vavalisi na varefhi navasuri. ²⁸Kavavia mwitorimki ukina utashindoshi? Nacho nyuu alekunenga utoriji uute ishi?.²⁹Yesu kavavia ngape vaesera kidedo kimu nainywe mungitelwe naade ngape mbienyi nyitonjiki nganauta ishi. ³⁰Ubatiso O Yohana nyule fuma ruveu ana kovandu? Ngitalwenyi.³¹Vaka ng'urana venyikovenyi veamba koje jikaamba nyulefuma ruveu apeamba ngiki basi mlemanyapo? ³²Kake jikaamba nyle tuma kovanduvale ogwa vandu ama vandu vose vale muona Yohana kee nyi nabii chee. ³³Vakatalwa vakamba jiichipo Yesu kavavia nainyi ngapevavia inwepo nyi muitorimkinganauta ishipo.

Chapter 12

¹Kaivoka ideda anvo koivaidia mndu umu nyalevaja mdeme o ngabibu katengeshira oringo kakula irungu jilehie kashumba kindo kilehie kalarija vandu vapedema kaenda kiaro. ²Kilamori kaduma modumwa kovaja vakedama kinesa naadije ndumda mzavivu. ³Vakamfuna vakamka na vakamfuna nga aode kindo po.⁴Kaduma kwavo modumwa ungi nacho vaka mbinisa mdo vakamuutia utingido. ⁵Kamduma ungi ichocakamuagha navengi vafoje ivavakavava naiva vakavaagha.⁶Eodekava ungi mwana oikundojake icha nacho nacho kamduma kwavo omarija eamba vapemkaja mwanakwa. ⁷Kake vaja vedema vakang'urana ichu nti mrisi Ee jimuaghe na urisi upeva odu.⁸Vakamuada vakamuagha vakamkumba nja ya mdeme o mzavibu. ⁹Nyapevika kudu monyi uja o deme omzabibu? Nyape anche vamarija baja vedema na mdemu uja mzavibu apenengi nengi.¹⁰Mreghochu mleme usomepo igho vajilehye naashi ijajava gho jing'nie jambarinyi. ¹¹Kidedo ki kilefuma komadumi najo nyi kiveri medsonyi vedu? ¹²Navo kakashigha imuada vakaogwa mbumbu amu balemanya kee mwidieya baledwaibo vaka mtija bakdambuka.¹³Vakadu kwke vaitale va Mafarisayo na maherodi kinasa vakamuade koshidedo. ¹⁴Veshika vakambia mwalimu jiichi igwe nyi mundu oloi nama kipeeshu usima omunduop amu ukelambua mbuana ya mundu po kake kyaloi unailoshia njia ya makilunga. Ale! Nyikicha impnegia kaidari kodi ana gwai? ¹⁵Jimnengie jilamnengie? Nancho elimanya urenge wavo kavavia ngiki mnangireghesha? Nhiendienyi dinari ngiione.¹⁶Vakaienda kavavia nyau mbuanai na mreghou? Kavavia nyakaisari. ¹⁷Yesu kataalwa kavavia mningienyi shakaisiari shikeri sha kaisiari na sha makilunga mningienyi makilunga kikavanja munu.¹⁸Madusakayo nyvandu veambakee kuode mfuri mbichuwapo vakambadia vaka mbesera veamba. ¹⁹Mwalimu Musa nyalejireghya kee mqanavana kapa kamtoja mkaake alade mwana mnduavo²⁰Kuweode vana vana kifungade okuvoka kadua mka kapa alaone. ²¹Okavi kambdua kapa nacho aleonapo na okaradu nakudo. ²²Na vose kifungude valaone wai naade mkanja kapa nacho. ²³Ade mufiruja mbichwa nyareja mkawau? Amu cose kifungade vekari nacho.²⁴Yesu kataloa kavavaia ale mpedeka kokiteviki amumuichi shidedo namu iduma ja makilunga? ²⁵Amu andu vaperuka ifuma kovarumu vapeduapo nama iduajwapo navo napevacha malaeka vakriruveru.²⁶Nakokidedo kya varimu valeruswa mlesoma kitevunyi kya musako mbuna ya kitulu chakundu makilunga alevavia eamva inyi makilhunga Oivrahimu na makilunga o Isaka na maklunga o Yakobopo. ²⁷Ichochi maklung orarimupo nyi maklunga ovandu varukye kudo mnadeka munu.²⁸Na mreghi umu kashika kacaichwa vededa nacho kamanya kee nyavatalwa ncha kamuesera itimitajiki jakuvoka? ²⁹Yesu kantalwa Yakuvoka nyioi adanya Israeli mndumi makilunga odu nyi mndumi umu. ³⁰Naigwe mkunde mndumi Makilunga wapo ko moowapo wose na ngoo yapo yose na koarongo lwapo lose nakopinya sapo sose. ³¹Naya kavi nyioi mkunde amrasenyiwapo cha osese luapo. kuode itimite jingi jing'nie chaijipo.³²Mrefhi uja kambia loi mwalimu oambakicha kee makilunga nyumu nama kuode lungi lechopo. ³³Naimkunda ko moowose na orongo wose na kopinya sose naimkunda omraenyicha osese lwapo ikyo kipeva kiisie sadaka seongolola na sadaka sose. ³⁴Nacho Yesu eona kee atalwa koucha nyale mbia igwe ukerikwacha na unangi omakilunga nama alekara mndu imuesera kidedo inki ifumia ihopo.³⁵Yesu andu ekinaloshia kanisenyi nyaletalwa kaamba vacheamba kuda vareghi kee Kristo nyi mwana o Daudi? ³⁶Daudi amonyinyaleamba koidimaja moomwele mndumi nyalembia mndumi okwa udamie kokonyikokwa kokujo naandu ngawadera vakikluva vapo wanda ya madendenyi napo. ³⁷Daudi amonyi nyeamba nyi mndumi nyava kuda mwanake? Namvumvu ndue nyone muadanya kosia.³⁸Kavavia koloshiajijake mlekusinge na varefhi vakundie idambuka vararikye nguvo slikehye nawadikira sangadenyi. ³⁹Naidamia oshangunyi lo kanisanyi na shhlirisha oshangunyi nidimenyi. ⁴⁰Navo veja numbenyi sa vaka vapie vomi naurengewavo vevika kilerevo kilehye ivapeada hukumundue.⁴¹Nacho kadamia kasamana na isandu jakisike kalambwa chakundu mbumbu vevkya mahela isandukanyi mashuma vofoje vakavikya vafoje. ⁴²Kacha mkaumu apie mii kaura kavkyi senti ivi aandua makdihela.⁴³Kavadikra veloshwa voke kwavia manyenyi ngana vavia ichu apie mii kawa nyavikya kiishe sode ivo vanavikya isandukunyija kisike. ⁴⁴Aamu ivo vose vavikya siitale samali syja sangelia idu kourajake nyavikyi shose eode nkyo kyake eode.

Chapter 13

¹Aanda ekinafuma kanisenfihumu ovaloshwa vake nyalembia mwalum lambwa chakundu vakeri magho na numbasi! ²Yesu katalwa kavavia muonie numbesi ndue? Jepesighakaiha igho uje ya igho jilapesanjwapo.³Aandu edanije makidiya ifumbu ja mzeituni veenda kanisanyi Petro na Yokobo na Yohaa na Andrea valembera kishimotonyi. ⁴Jivie shindoshi shipeva indii? Naisho ishiki shipi=ekulora kierakyo ishoshose shipiva kufai ishikia?⁵Yesu kavoka ivavia mkulembw mndu aleehe balemba. ⁶Vafoje vapecja korina jakwa veamba inyi ncho aavo vapelemba vavvoje.⁷Nainywe mkame ichwa shidedo shida na wikimvi oshida mlakangike ishi shipeda shilachapo kake eneyake imeshikapo. ⁸Amu orika hupekure lupekavana na orikahungi na unangi hupe kavana na umangi hungi kupeva naidedema andu na andu kuva kuaode kyeja mai isho nsho ivokaje ufeecho.⁹Nainywe kula mbwenyi na ngoosanu amu vapenmdamadenyi inywe barasenyi na ipo kanisenyi mpekavwa nainywe mpeirwa ashanganyi omatarishi na bamangi kokitevi kyakwa kiveikulorajavo. ¹⁰Nakidedo kiikiimbwa mbele yorikenyi sose.¹¹Navakavairenyi inywe naivakuluvenyi mlakusare mble chakundu mpededapo kake kyokyase mpenengwa saayo jambenyi amu chiinywe mnadepo nyi moomwele. ¹²Namndu apekumba mnduabo naaghwa na d=ndie apekumba mwana na vana vape vaingija vafee vavo naivarika. ¹³Nainywe mpeiluishwa na vandu vose kitevi kya irinajakwa kake uja aperimija kashka ene yake ncho ape kia.¹⁴(Kake mkaona iilushwajo ja umyamari jiimukie jilamuinyaye apesoma namanye), nyho vaken Uyahudi vakambije ifumbunyi. ¹⁵Namndu akari uye uakahi alesoke nama alaingie iriakindo kanyi kwake. ¹⁶Na aker mdemenyi alayye numa iiriya nguvoake.¹⁷Kake kyavo ivovang'anye naivo vakeonja mfuricho! ¹⁸Terevenyi shilafimye kierikya mbeho. ¹⁹Amu mfuriso sipevana ukiva chukundu giveen fumaka doshimbaa eshumba makilunga nama kivatoopo. ²⁰Nalekija mndumiho aleshumvuja mfuriso.²¹Nakierihyo mndu kavavia kuambwa Kristo akeriiha ana akerikuja mladanye. ²²Amu vapefumya makristo vango na valashi va vongo vefuna shilaonwa na shalai kinese vavalembe kojenaivo vasamburwa. ²³Kake inywe mkulambe ngama veikimya shose kuvoka.²⁴Kake mfuricho umeida ukivacho rwajipeada moma na mori upe vaapo. ²⁵Na ngengeri saruvau sipeva segwa na pinya sikeri raveu sipesinjika. ²⁶Iho nyiho apecha mwana o Adamu echa marindinyi kooru lufoje na udue. ²⁷Nyiho apevaduma malaika na ivasanirya caja vasambuwea vake ifuma mataya inya ifuma ngaliko yakuoka ya orika na ngaliko ya ene ya rweu.²⁸Ko mtini koloshe mwiidye irambaja jikame gheleka nairaa momanya kee kien kye sabwa kafui. ²⁹Naimywe mkaona shindoshi shi na vooka mamanye kee akerikufui shichinyi.³⁰Manye ngavavienyi ishaoji jipeidapo naishoshose shiutike. ³¹Ruveu naorika sipeida kake shidedo shakwea shipeidatoopo. ³²Kake shidado mfuricho na hwaha kiode ai chipo na malaika rweli na mwapo le papa.³³Lamwenyi risenyi. (ombeni) amu muichi kierikyo upechapo. ³⁴Mwiidieke chamundu apendakioro alija numba ake nyavaninga vatumwa vake kila mndu na kasi yake nacho kambia mringi narise.³⁵Risenyi amu mwichi mfuniape cha monyi o numbapo kee nyikiukwanyi ana kya maghele aghele ana kundu nguku sipededa ana kitelang'a. ³⁶Ala checha turukya kakoja mlee. ³⁷Naikyo nganavavienyi inywe ngana vavia vose risenyi.

Chapter 14

¹Kumeida mfari ivi kuvoode ndima ya padaka na mikate ila dodorikye vadueva valisi na vareghi valashigha chakundu vapemuada kormegya naimuagha. ²Amu valeamba kilavo kiarikya ndima kila cheende mwandu kovandu.³Nacho andu ekeri Bethania nakyi ko simioni mkoma adamije vakeja nyalecha mncu mka aode kichuba kiode mafuda vapedahya vaode ucha na ughuru ndue kaki dasa kichuva kakilesa mdonyi wake. ⁴Kovoode vandu valeilushirwa ngoonyi savo veamba ngiki idesa makunda vedahyi kudi? ⁵Amu makuda vovedanya vedima vakumbwa dinari maghana varadu neisa vanegwa valaode. Vaka mnu ng'unya munu mkao uja.⁶Yesu kama mtijenyi ngiki mna mwitama? nyauka uya ucha. ⁷Amu mfurisose mveode vabaode anduamu nainywe nakija mnakunda mpedima ivatia shicha kakake inyi mkeri naiyi mfun yosepo. ⁸Nyauta kija adima nyasonwa ishija osese lo kwa mefuda vapedahya kokitevi kyerikwa. ⁹Nanyenyi ngana vavia nakuja andu kukina ikimbwa kidedo orikenyi lose naiki alekiuta ichu kipesendwa nafusose.¹⁰Yuda iskariyote umu na vaja ekina valoshia vadambuka kovadue va valushi kisa hanmkumbe kwavo. ¹¹Nacoveichwa vakavorokywa vakalanja imnenegahila kashigha imkumba andu echa.¹²Namfuri ya kuvoka ya mikate iladodorikye vameishinja pasaka veloshwa vake vakambia nguku ughuri jiende jinde tobira andu pejija pasaka? ¹³Kaduma vavi vavaja veloshwa vake kavavia endenyi ipo mirinyi mperambatana inywe na mdumi akudikye nungu ya mringa mbadienyi. ¹⁴Kokose apeingia mbienyi monyi numba mwalimu aamba Yekunu mbaakwa ya vaghenu ngijepasaka iposhi anduamu na beloshwa bakwa?¹⁵Naicho monyi apevalora numba ndue iderijuwa kohitevikyake jitobirienyi. ¹⁶Veloshwa vakafuma vekaenda mrinyi bakaona chakundu ale vavia vakaetobira pasaka.¹⁷Andu kumeva kiukwanyi kacha na vaja akinavlosha. ¹⁸Navo vamedamia vakeja veja Yesu nyaleamba manyenyi ngana vavia umu wanu nacho nyanaja andu amu nainyi apengikumba. ¹⁹Vaka ivaka itomonyire vaka mbia umu umu ale! Nyinyi?²⁰Kavavia nyinyumu oiva ngakina valoshia nacho akina kavia anduamu ninyi kirambonyi. ²¹Amu mwana o Adamu apedambaka chakundu alereghwa kake kyake ikyo icho apemkumba mwand o Adamu kyeva keva kwake mndu cho koje alaleonika.²²Navoandu vanaja nyale funa mkate kautervya kubenjwa kavanenga kaamva irenyi ichu ncho osese lokwa. ²³Kafuna kikabo katercya akavanga vakakinyunyia vose. ²⁴Kavavia iinyio ndakamae yakwa ya mmayevusuka kokitevi kya vafoje. ²⁵Manyinyi navavia inywe ngapenywakji mshao o mzaibibupo na mfunija ngape unywa muhya umanginyi o makilunga.²⁶Navo vameibale valefuma vakambuka ifumbunyija mzeituni. ²⁷Yesu kavavia meawa uogu inywe mwose kokitevi kyakwa kioki amu kirghwa ngape mkava muombya na mamondo napetaghanyika.²⁸Kake iruka jakwa ngapevasongojenyi ienda Galilaya. ²⁹Petro kambia nakoje vapeogwa cose chinyipo.³⁰Yesu kambia manya ngakuvia igwe inu kioki nguku silamededa kavi pengileghya karadu. ³¹Nacho kava naideda nunu kiode ipa naigwe ngapeku lengya toopo navo vose vakamba kudokudo.³²Vakacha andu kuode kimdeme kyedekiruwa getsemane kawavia veloshwa vake damienyiiha inina ngiterve. ³³Kamfuna Petro na Yakobo na Yohana andu amu nacho kaivoka ikajea ovichawa mnu na iragharagha. ³⁴Kavavia ngoo yakwa nginatomonyire kafoje naikajwa ipa damienyi iha mrise.³⁵Katolwa enda kinina kagwa kalaja ndeu etervakee kikava saaso siidye kwa eha. ³⁶Kaamba aba papa shose shipeva kwapo ungifumie kikoboki kake chichakundu ngauripo chakundu uuri igwe.³⁷Kacha kavakaja valee madio kambia Petro ale! Simoni nyulele? Odima irisa nama kininapo? ³⁸Risenyi mtereve mtacheingia mteghonyi ngoonyiidikije kake osese mwirave. ³⁹Kadamvukaka vikaterva kaamba didedo nakyo.⁴⁰Kacha kavi kavakoja vamelaa amu meso vava vamelemeja nama vamayakyetalwapo. ⁴¹Kacha jakaradu kavavia laenyi kwaha mtotone kyashika saaimecha lambwa mwana o Adamu apeikywa mokonyi va banya mari. ⁴²Kurenyi jidambukenyi lambwa uja akengikumba ame shika.⁴³Andu ekinadeda Yuda kashika umu Ovaja ekina valoshia na anduamu na mbumbu vaode mapanga na ngongo vafuma kovadue vavlisi na vareghi na vasuri. ⁴⁴Nauja ekina mkumba nyalevalorija eamba icho ngapemkungura ichu ncho mwadenyi mmwirye koucha. ⁴⁵Echa, vakmbadya kaamba Rabi kambkunjura. ⁴⁶Vakaghorwa moko vavo vakamuada.⁴⁷Na umu wavo evekenho nyale vuewa ipanga kambkana modumwa omlisi kamdumbwa kudu. ⁴⁸Yesu katalwa kambia ale! nyi kee mwibi momcheja na mapanga na ngongo ingiada inyi? ⁴⁹Mfuri yose ngevekeri kanisenyi ngivaloshia malangiade kake ishi shaba kinesa kidedo kija kishike. ⁵⁰Vakamtia baka dicha vose.⁵¹Msoro umu kambadija akushikije osese lwakenguvo ya kitani vakamwada. ⁵²Nacho kaitija ngavo ya ya kitani kadicha duhu.⁵³navo vakamuirya Yesu ko mlisi mdue nakakusang'iria vose vadudue vavalisi na vasuri na vareghi. ⁵⁴Nachao Petro kambadya kokwacha ipo nambenyi andu echi damia milis mdue kava nyada mije anduami vedumwa akeoda modo andu karie.⁵⁵Vadeu va valisi nai barasa jose vakashigha ikulora kitevikya Yesu kine vamuaghe valaone. ⁵⁶Amu vafoje valemuilikya vongo kake ikulora javo jile vapo.⁵⁷Navveni vakaimuka vakamuiklikya vongo veamba. ⁵⁸Isejieichwa eamba inyi ngape jido kanisai ko moko na komfuri irad ngape jishumbaji jila peshumbwa komoko. ⁵⁹Naatakudo ikulorajavo ilevapo.⁶⁰mlisi mdue kaimukana makidi kamuesera Yesu eamba petalwa kidedopo? Iva vanekulora kiki? ⁶¹Kake kavova nama aletalwa kiledopo mlisi mdue kamueserakani kambia igwe nyige Kristo mwana O mduecho? ⁶²Yesu kaamba inyi ncho nainywe mpemuona mwana O Adamu admije kuoko lokumo opinya encha na na marindi varuweu.⁶³Mlismdue karandwa nguvosake eamba kuode kikikavikya veikya? ⁶⁴Mmechwa kimenokyake moona kuda inywe? Vose vakaona ipa jimeode jeaghwa. ⁶⁵Venge vakavoka impecha mada vaka mshikija kyamu naimkava madoe naimbia lashia na vedumwa nava vakamkava ngofi.⁶⁶Na Petro nyekeri wanda ya andu kodamia kacha cha umu o mleri omlisi mdue. ⁶⁷Kamuona Petro eoda modo kamng'oroja meso kaamba igwe naigwe nyuve keri na uja mhagareti Yesu. ⁶⁸Kamleghya kaamba ngamuichipo nama ngane ichuwa isho ukinaamba igwepo kafumu nja numa ya numba nguku ikadeda.⁶⁹Na mleriuma kamuona kavi kavokaka ni imbia vaja vaimukye aja ichu nyumu wavo. ⁷⁰Kamuleghya kavi kinina vaja veimukye aja vakambia Petro loi igwe nyunavo kitevi igwe nyi mgalilaya.⁷¹Kaivoka ikudeja mgiagho ngamuichi mncuchu mnamdedapo. ⁷²Nanguku ikadeda jakavi Petro katechukwa kidedo kija aleviwa na Yesu nguku sile mededa mara kavi upengileghya karadu. Na ekusara kafugha.

Chapter 15

¹Kumeva kitlang'a vadue vavalisi valechila anduamuna vasari na varehi naivarasajose vakampunga Yesu vakamiurya vakamuende usangunyi lo pilato. ²Pilato kamweusaera igwe nyige ndue o Vayahudi? katalwa kambia nyigwe o amba. ³Navo vadue va valisi vekina mrengia shindo shifoje.⁴Pilato kamuesera kavi eamba petaluepo? Tambwa shindo shinga vane kurengyapo! ⁵Nama Yesu alefalwa sepo Pilato kikamrija.⁶kiere kya ndima vemhi mfuma mpungwa umu vechii mtereva. ⁷Kuvekeri namndu apelaghwa Baraba apugwa na vandu caulie ungyamari naigha kokite vikya unyamaricho. ⁸mgumbu ikacha vakavoka imtereva navautye chakuendu aichi vie.⁹Pilato kavatalwa eamba ale! muuri ngimurughuye mdue ovahudi? ¹⁰Amu nyalamanya vadue vavalisi vale mfunakoimukerma. ¹¹Kake vadue vavalisi vakavakava mdo mbumbu kee keba vamrughuja Baraba.¹²Pilato katalwa kavi kavavia ngimutye kuda ichu manmdeda kee nimdue o Vayahudi? ¹³Vakava olodokavi nasuludiwa.¹⁴Pilato kavavia ana iwichiwa mikaleuta? Vakava olodo munu nasuluviwa. ¹⁵Pilato kakundu ivavorosa mbumbu kavaraghuja baraba kamfuna Yesu andu vamembula nyutijwa kinesa na sulubiwa.¹⁶Navo maskari vakamelirya andu kodamia nyiho paritorio (kee numba ya vadue), vakakusangirya andu amu kindi kyose. ¹⁷Voka mrafika nguvo mbuana samvasawe vakaoka ngada ya misha vaka mvikya mdonyi. ¹⁸Vakaivoka imdikira wakya mdue o Vayahudi!¹⁹Vakamkava mkodo omdo vakampicha mada vakaidika n'di vakamramia. ²⁰Vame muutya kimenokyo vakamfuna nguwoya yambuana ya sambrawe vakamrarika nguvo sijasake amonyi vaka mfuna nanja kihesa nasulubiwa. ²¹Vakamuitikya mundu ekeida efuma midemenyi Simoni mkereme ndiavo Eskanda na durfo kinesa nauirye msalava wake.²²Vakamuende andu kupelaghwa Goligotha kee kicharongo kya mdo. ²³Vakamninga kiloru kivikwa kindo kipesakya alaadijje wai. ²⁴Vakamsuluvisha vakavava nguvo sake vakava kura kila mundu nafumeki.²⁵Nyiveleri saa sinardu navo vaka musluvisha. ²⁶Kuvekeri kyevavasha chila yake kireghwe aye mdue O Vayahudi. ²⁷Anduamu valesulubishwa vesoka vavi umu kuoko kwake kokujo na unu kuokoko kumoso. ²⁸(Kikashika kija kidediwa nyaleiliwa na vaasi).²⁹Navo andu vakeida ngianyi vakamkdenga visingasinga mdo veamba ah! Igwe kumonyi uledosa kanisa ishumba mfuriradu. ³⁰Kukire ngooyapo usoke msalabanyi.³¹Na vadue vavalisi vakamena venyikovenyi andu amu ana vareghi veamba naylekira vengi apedima ikukira amonyi. ³²Kristo mdue o Israeli nasoke kwaha mslavanyi jione naimanya. Navaja alesulubiwa anduamu nacho navo vakamena.³³Nakumeva saa kenda kuveodae moma orika lose na saa kenda. ³⁴Nasaa denda Yesu karava iri jake kooru doi eloi Lama sbakyani! kitevi kyake makilunga okwa makilinga okwa ngiki ongilia? ³⁵Navaitale vavo vleimukaaja valeamba lambwa vanamlegha Elia.³⁶Umu kakambia kaichurusa kindo kipesakya kaivikya uye ya mkodo kaurisa eamva tienyi jilambue koja Elia akecha chemsosa. ³⁷Nacho Yesu kafuna iru jing'anie kadumbuka ngoo. ³⁸Kanisa jikavarika shindo shivi ifuma uye paka wanda.³⁹Uma enaringa eimukye embadya eona edumbuka ngookudi kamba loi mduchu nyekeri mwana o makilunga. ⁴⁰Kovekeri na mndu mka enalambwa kokwacha nyi andu amu navo vekeri Mariamu makidalena na Mariamu maavo Yakobo mnina na yose na solome. ⁴¹Ivonyivo vale vadiana nacho ipe Galilaya naimrundia navengi vafoje valedoja anduamu nacho paka Yerusalemu.⁴²Kumeva kiukwanyi kitevi kilanja nyio mfuri ilameshaika mfuri ya kinsany. ⁴³Kenda Yusufu mndu o arimathaya mochila mndu o barasaje chila nacho amonyi nyeulungidye udue omakilunga kauta ikusiria kangia oshangunyi o Pilato kautereva osese o Yesu. ⁴⁴KakaPilato kanrijwa kee amepa kamdikina iya moringa kamuesera kee amepakala.⁴⁵Amemanya msumano kouja moninga nyale mningaYusufu kiimba kija . ⁴⁶Nacho kaura sanda nyicha kanososa kampunga sandaya kamdera kelorinyi jiveadiwa ighonyi kajibiringisa igho ongonyi o kaburi. ⁴⁷Navo Mariamu makidalena na Mariamu mae o yose kakulambwa andu alederwa.

Chapter 16

¹Mfuriuja okanisenyi umeidale Mariamu makidalena na Mriamu mae o Yakobo na slome valeura shipedahta kinesa vande mshija. ²Aghera mfri ya kuvoka ya juma vakaenela kavunyi ruvaandu jikefuma.³Vakadedishana venyikovenyi ngunga aviringisa ighojo mongonyi okaburi? ⁴Lamgwa vakaona igho jija jimebiringiswa najo jivekeri jidue munu.⁵Vakaindia kaburinyi vaka muona msoro adamije ngaliko ya kujo ararikye nguvo iilye kikavanja. ⁶Nacho kavavia mlarjwa mnasshigha Yesu mnazareti uja alesulubiwa ameruka akarihapo lambwenyi andu alederwa. ⁷Kake dambukenyi mndevavia veloshwa vake na Petro kee amevasongoja ienda Galilaya ipo mpemuona chakundu ambienyi.⁸Kafuma nja vaka dicha ifuma kabinyi amu valededema ainjwa namu walembia mndu kindopo am valeogwa.⁹(Nacho nyaleruka aghera mfuri ya kuvoka ya juma nyale mfumia mbele Mariamu makdalema ncho alemfuna moktau kifungade. ¹⁰Icho kaada njia ekava olodo evavia vaja ekari andu amu nacho navo veto monyire naifurigha. ¹¹Kake vameichwa koje arukye nacho amemona vale idikijapo.¹²Ade kavafumia vandu vavi vavaja vengi aode mbuanaingi navo veode nia yedambuka mdemenyi. ¹³Navo vakadambuka vakavaongoja vaja veni nama navo valemuidikijapo.¹⁴Naade vakakojana vaja ikumia najimu andu vekeja kavavolokya kokija valalaemmanyajavo na ioma ja ngoova kimekoja valevaidikija vaja vale muona andu aleruka kovarimu. ¹⁵Kavavia damvu knyi orikenyi lose mndei kimbia shindo shose shirukye. ¹⁶Kamanya nai batiswa apekia alapemaya apeingia kipunganyi.¹⁷Naishi shipevadeana navaja vapemanya korinajakwa vapefuna mokfau vapededa ndedye njihya. ¹⁸Vapeadanyoka navakanywa kidno kivichwa kipe vaviapo vapesikya moko uye ya vandu value navo vapechiha.¹⁹Mndumi Yesu andu amededa navo kairwa uye ruveu kadamia kuoko kojujo ko makilunga. ²⁰Navo vaya vakafuma vaikimbia kosekose mndumi euta andu amu navo nailora kidedokija koshija shile vadiana najo.

Luke

Chapter 1

¹Vwafoje vwalekunyagha koidera nduucha ko kitevwi kyedu, ²chakundu vwajiada ise, amukuvwoka meso vwa warundi vwa kidedo. ³Kndo nainyi koilambwa ko ucha iwokia shindo shi shose ifumwa kuvwoka - ngileona ucha kokwa koireghiya ko ucha wake - mwitori Theofilo. ⁴Ili udime imanya loi shindo uleloshwa.⁵Koketivwi kya mkono o Herode, mangi o Yudea, kuwekeri mdasi mliwe edikrwa Zakaria o mbari ya Abiya. Mkake nyelefumia ko mpu o Haruni, na rina jake nyeledikirwa Elizabeti. ⁶Woose vewode haki oshangunyi lo Makilunga, vweledambuka ko ucha ko uitori oose na iwawaso ja Mndumi. ⁷Kake wekeri na wanapo, kokitevwi Elizabeti nyevekeri muumba, na kokyeri kyose wewawi wekeri vwasuri mnu.⁸Lwaha kulefumia ke Zakaria nyewekeri makidi ya pinya ya Makilunga, nyewekeri na usongori o udasi kigheri kya o kamba lwake. ⁹Koihiyana isambura mdasi unga apeitori, nyawekeri amesamburwa ko kura hekalunyi ja Mndumi na kudo epumbirija uvumba. ¹⁰Indiki jose ja wandu vwakeri vweterevya nja ko kigheri kye pumbirijwa uvumba.¹¹Lwaha malaika vwa Mndumi vwakamfumia na imkana kivwari kya kujo kya mdasonyi opumbirija. ¹²Zakaria nyalediwada amdu alemwona; koighwa ikamduja. ¹³Kake malaika kombia, "Ulaoghwe Zakaria, kokivwi kiterevwo kyapo kileichwa. Mkapo Elizabeti apekuvwomia mwana. Rina jake upemdikira Yohana.¹⁴Upewa na sia na upetarahuka, na vwafoje vwapekughorokia ko iona jake. ¹⁵Amu upewa mdue oshangunyi o meso vwa Mndumi. Apenywa divaipo ama ko kindo kiwaiwepo, na apeichuriswa na ngoo mwele fuma ndeunyi ko maepo.¹⁶Na wandu vwafoje vwa Israeli wapeghaluswa ko mndumi Makiluunga vwavwo. ¹⁷Apedambuka oshangunyi ko Mndumi ko kitevwi kya ngoo na pinya ya Eliya. Apeuta kudo iurigha uele o papa na wana, ili waja vwalachiadanye wapedambuka ko uwaria uwode ucha. Apeuta kudi idera ko mndumi odu vwalesamburwa ko kitevi kyake."¹⁸Zakaria kammbia malaika, "Ngapemanya kuda kindo ki? Ko kitevwi inyi nyimsuri na mkakwa nyaode miaka ifoje munu." ¹⁹Malaika katalwa na imbia, "Inyi ni Gabrieli, ngichiimkana oshangunyi la Makilunda. Ngaledumwa ngichekuvwia, ngikuendye shicha. ²⁰Lambwa, upededa, upevwowa, upemanya idedapo mpaka mkono o shidedo shija shipefumia. Kitevwi ulelemwa imanya shidedo shakwa iho andu shipeutika ko kyeri ikyo."²¹Lwaha wandu wakinemvwedeja Zakaria. Vwalerijwa amu nyekenamduma mara kafoje hekalunyi. ²²Naandu alefuma nja, ideda navwopo. Vwakamanya ke amepata ndoswa iho evekeri hekalunyi. Nyasongorwa ilorwa kitambo kavwewa. ²³Kakufumia mkono o irundya jake isia najo kauya kanyi kwakwe.²⁴Andu Zakaria aleuya na kanyi ifumia ko uyenyi oake hekalunyi, mkake kawa mlemwa. Nocho alefuma kanyi kwakepo ko kigheri kya mori itomu. Kadeda, ²⁵"Iki nyikyo Mndumi aleuta kokwa andu alelambwa ko ingikundia ili nangifune sonu kokwa oshangunyi ko wandu."²⁶Lwaha, mori o sita o ulemwa o Elizabeti, Makilunga nyalengivwia malaika Gabrieli nadambuke mri o Galilaya uchedikirwa Nazareti, ²⁷ko mwanakanyi akenadwajwa na msoro nacho irina jake jiwekeri Yusufu nacho nyewekeri o mbari ya Daudi, na irina ja mwanakanyi cho nyicho Mariamu. ²⁸Kacha kwakwe kadeda, "Salaam, iwe ulewadija mbora nduwe. Mndumi nyaleworokwa naiwe." ²⁹Kake shidedo sha malaika shilemsangirama na alemanyapo ngiki malaika alededa salamu ii erijwa kwakwe.³⁰Malaika kambia, "Ulaoghwe, Mariamu, amu nyopata mbora ifumia ko Makilunga. ³¹Lambwa, upekudika ulemwa ko ndeu yafo upefee mwana. Naiwe upedikira irija jake 'Yesu'. ³²Apewa mdue nacho mnu. Mndumi Makilunga apekunenga kitiri kya uyana o ndie. ³³Apeitori mbari ya Yakobo ndarasi na umangi wake upeada mwishopo.³⁴Mariamu kambia malaika, iki kipefumia ko kuda, amu ngeleme;ae mrosopo ichoosepo? ³⁵Malaika kamtalua kwambia, Ngoo mwele apecha wuyeapo na pinya ya akeri wuye mnu apecha wuyeapo. Ko ikyo mwele apefewa apedikrwa mwana o Makilunga.³⁶Lambwa mndwamu Elizabeti mlemwa o mwana o usurinyi oake ichu nyi mori o sita kwakwe, nacho nyewekedikrwa muumba. ³⁷Amu kuwode kindo kipemlema Makilungapo." ³⁸Mariamu kadeda, "Lambwa, inyi nyi mrundi o kika o Mndumi da kiwe kudo kokwa nchughucha. Sheendwa shakwa." Nacho malaika kamtija.³⁹Nyiho mkono iyo o Mariamu alekwe na ko movwinyi kadambuka orika o shifumbu, mrinyi makidi ya orika lo Yudea. ⁴⁰Nyaledambuka kanyi ko Zakaria na umdikira Elizabeti. ⁴¹Lwaha, nyalefuma ko Elizabeti andu aleichwa salamu Mariamu mwana akeri ndeunyi kwakwe katola na Elizabeti kaichuriswa ngoo mwele.⁴²Kakawa olodo kaamba ulenengwa mbora iwe kuliko waka wengi na mwana akeri ndeunyi kwapo kiwemwode nache kwakwa? ⁴³Na nyikunda kyawa kokwa, jejo o mndumi okwa kiwemowde nache kwakwa? ⁴⁴Koikwa lambwa, kileichwa madunyi kwokwa iru jedikira kokwa. Mwana ndeunyi kokwa kaitola ko sia. ⁴⁵Na nawikya mbora mka cho nyewewode mwidikije upefumia idura o shidedo shija awijwa ifuma ko Mndumi.⁴⁶Mariamu kaamba nwo okwa ukemtereshe Mndumi. ⁴⁷Na moo nyiuleworokya ko Makilunga okwa.⁴⁸Ko kitevwi nyalelambwa okiwa okwa owanda o urundi wake o kika. Lambwa, na lwaha shambonika shoose wapengidikira ngaode mbora. ⁴⁹Ko kitewi icho aperunda shindo shinduo kwakwa na irina jake mwele.⁵⁰Ulole wake nyiupendamia shambonika hadi shambonika ko waja wanamwidikija icho. ⁵¹Nyelelora pinya ko kuvwako kwakwe, na iwataghanisa waja wakinakushela wuyenya ngususu savwo na moo savwo.⁵²Nyalewasosa wanda wana wa mangi ifuma shitirinyi shavwo sha uyana na iwateshwa uye waja waode unyonge. ⁵³Nyalewandisa waja waode njaa ko shindo shighorikie, kake matajiri kawadichira mawoko wa maana.⁵⁴Nyalefuna msaada ko Waisraeli warundi wake ili ikumbura ilora sia ⁵⁵(chakundu alededa ko wa papa wedu) ko Ibrahimu na ifeo jake ndarasi."⁵⁶Mariamu na Elizabeti ishika mori iradu na kudo kauya kanyi kwakwe. ⁵⁷Lwaha kigheri uwekeri kyeshika Elizabeti itaramwa mwana o woni. ⁵⁸Wamrasa wake na wana wamae weleichwa chakundu Mndumi eledosrya sia lwake, na wakaworoghokya andwamu nacho.⁵⁹Lwaha mkono o nane vwelecha imdina mwana, kiweinyari imdikira irina jake "Zakaria" ko iringisha rina jake ja ndie, ⁶⁰kake mae katalwa kaamba, "Wai; apedikirwa Yohana." ⁶¹Kaambia kuwode nana naumu ko wandwamu apedikirwa rina jipo."⁶²Wakamuutia kitambo ndie icho nadikirwa irina jinga. ⁶³Ndie kafuda kibau kyereghia, "Irina jake ni Yohana." Woose wakarijwa na iki.⁶⁴Iho momu wake ukarughia na olumi lwake lukavwa ndughucha. Kaedeka na mtereshe Makilunga. ⁶⁵Na woose wakarijwa waja wakeri kufui navwo, shindo shii shakasasarika orikenyi na shifumbunyi sha Yudea. ⁶⁶Na woose vweleichwa wakashirika ngoonyi sawo akisema, "Mwana ichu nyokuda?" Ko kitevwi kuvwoko ko Mndumi kuwekeri nacho.⁶⁷Na ndie o ake Zakaria naleichurisiwa ngoo mwele ifuna ilorwa, naemba, ⁶⁸"Natereshe Mndumi, Makilunga o Israeli ko kitevwi nyaletarama na ijiendie wokovu kwa wandu wake.⁶⁹Nyalejiteshuja mbembe ya wokovu ko mmba ya warundi vwa Daudi, ifuma shiongonyi sha mbari o warundi vwa Daudi, ⁷⁰Chakundu adedye ko momu ko waja vwelorwa wake wasa wekeri kyeri kya kala. ⁷¹Nyalejifuna ko wanyamari na ichira mawokonyi vwawo ko waja wakinejilushia.⁷²Apeuta kudi ilora sia ko wandie, na ikumbuka ipatana ja uele, ⁷³ko shindo vwelewiama ko Ibrahimu ko ndiedu. ⁷⁴Iapa isingisirya ke kipewa umrundia icho bila ioghwa baada imanya ifuma mawokonyi ko waasi. ⁷⁵Kitevwi kya uele na loi oshangunyi mfuri yoose.⁷⁶Kndo, na iwe mwana, upedikirwa moona sha uwe, ko kitevwi upedambuka oshangunyi o kyamu kya Mndumi ili imtobirya njia, itengesera wandu kitevwi icha jake, ⁷⁷Iwaongoja wandu wake, wapechirwa ng`oki savwo.⁷⁸Iki kipefumia ko kitevwi kya ucha wake o Makilunga odu, amu kitevwi mbari upejifumia uye, ⁷⁹koi langara kwa ko waja vwechidamia ko mrinje ko wapie apeuta kudo isongoja madende wedu ko mwido amani."⁸⁰Lwaha, mwana uja kaleha na aode pinya na ngoonyi nyaledamia batenyi mpaka ifumia kwake Israeli.

Chapter 2

¹Lwaha katika mkono iyo, kukafumwa ke Kaisari Agusto aketanawa akenawawasha ke kuirwa atala wandu woose wakeri orikenyi. ²Iki kuwekeri itala wandu ja kuwoka iutikye kigheri ikyo Krenio ewekeri mwitori o Siria. ³Ko ikyo kila umu kaenda mjini kwake ndeandikishwa italwa.⁴Nacho Yusufu nyakurije andwamu mri o Nazareti ipo Galilaya na ipunga kyaro Yudea mri o Bethlehemu, umanyikye cha mri o Daudi, ko kitevwi nyafumie mbari ya Daudi. ⁵Nyadambukye ipo ndekureghia andwamu na Mariamu, nyicho ewesangye na nyewekeri ke nyewe momia mwana.⁶Lwaha kulechefumia, wakeri kuja kigheri ketaramwa mwana kikashika. ⁷Kataramwa mwana owomi, ifeo jake ja kuvwoka, kamlingia seri osesenyi mwana alakawa mbeho. Nyiho kamdera kirariko kyenenga ng`umbe mara, kokitevwi kuwewode nafasi mumba sa waghemu po.⁸Katika ngamasa iyo, kuwewode walisi wadue ndemenyi weringa mamondo vwawo kio. ⁹Turuki, malaika o Mndumi kawafumia, na uele o Mndumi ukawalangara na iwatengeta, wakaing`asioi mnu.¹⁰Nyiho malaika kawawia, "Mlaoghwe kitevwi ngawaendie ologho lucha lupewaendye sia ndue ko wandu woose. ¹¹Imu Mkira aoneka kitevwi kyamu mri o Daudi nacho nyicho kristo Mndumi! ¹²Iki nyikyo kitambo mpenengwa, mpemkoja mwana apungya na seri na nyalee kirarikonyi andu konengya ng`umbe mara."¹³Kukacha jeshi turukia jafuma ruweu wakawa kimu na malaika cho wakamsifu Makilunga, wakaaamba, ¹⁴"Uele o Makilunga ukeri uye munu, na ucha uwe orikenyi ko waja awakundye."¹⁵Andu malaika wamekure enda ruvweu, walisi wakadeda iwo wenyi ko wenyi, "Mawenyi lwaha Bethlehemu, na jidelambwa kindo iki chandu kyafumia, chakundu Mndumi ajiongoja. ¹⁶Wakaerehe kuja na wakamkoja Mariamu na Yusufu, na wakamuona mwana alee mwatafenyi.¹⁷Na iwona nyikundi, wakawawia wandu kija weko wameongojwa ihusu mwana. ¹⁸Woose ichwa kudo wakaing`asia na kija kidedwa na walisi. ¹⁹Kake Mariamu kadamia ekusara shoose aichijwa edera ngoonyi kwake. ²⁰Walisi wakauya wemtanyari na imsifu Makilunga ko kija weko wamekiichwa na ikiona, chakundu kidedwa kwavwo.²¹Ishika mkono o nane kiwekerikigheri kye mdina mwana, wakamdikira rina Yesu, rina ewekeri amenengwa na malaika uja kabla alameshimba ivwee.²²Uwaria uawo umeida ighera na sheria sa Musa, Yusufu na Mariamu wakamdamada hekalunyi kuja Yerusalemu imdera oshamgunyi lo Mndumi. ²³Chakundu kiwereghwa sheria ya Mndumi, "kila Mndumi karughwa ndeu apedikirwa usa afunwa wakfu ko Mndumi. ²⁴Nawo mawacheje ichefuna sadaka chakundu kidedwa sheria ya Mndumi, "Maita wawi ana shilangalwa sha maita shiiwi".²⁵Lambwa, kuwewode mndu Yerusalemu nacho nyekena dikirwa rina jake Simeoni. Mndu ichu nyo waria Mdasi o makilunga. Ichi nyewedeje kitevwi mwimu o Israeli, na Ngoo Mwele nyewekeri uwe yake. ²⁶Kuwekeri kumeshukwa idia Ngoo Mwele ke icho echiwepa alememwona Kristo Mndumi po.²⁷Acheje mkono umu hekelunyi, akenasongorwa na Ngoo Mwele. Amuipo wafee walemwende mwana, Yesu, imuutia shija shimuinyari ko kawaida ya sheria, ²⁸nyiho andu Simeoni amwadije mawokonyi wake, na kamsifu Makilunga kaamba na iamba, ²⁹"Lwaha mde mrundi wapo naende ko sia ya Mndumi, ihiyama na kidedo kyapo.³⁰Amu meso wakwa wameona ukirwa wapo. ³¹Nacho umewonwa na meso kwa wandu woose. ³²Icho nyi kilangaro ko ishukwa isanga na uele o wandu vwa Israeli."³³Ndie na Mae ya mwana waleing`asia ko shindo vwalemdeda. ³⁴Nyiho andu Simeoni kawanenga mbora kaamba ko Mariamu mae, "Adanya ko waaria! Mwana chu apewa kitevwi kya ideka na ikirwa ko wandu wafojie Israeli na nyi kitambo kya wandu vwapekana. ³⁵Nyi cha ipanga jipekawa moo wapo kumonyi, na mji ke mido ya wandu wafojie si wonwa."³⁶Mwiroto mndu mka adikirwa Ana nacho nyewekeri hekalunyi. Icho nyewekeri mpu o Fanueli afumye mbari ya Asheri. Nyevwede miaka ifoje sana. Nacho nyewedwajwa na miake miaka saba edwajwa, ³⁷na nyiho kawa mjane ko miake themanini na ina. Nacho aledima fuma hekalunyi po na nyewekeri emdasa Makilunga andwamu ipunga na itereva, kio na msanyenyi. ³⁸Na kigheri kyo, nyacheje aja andu wekeri kawooka imtereshe Makilunga. Nyamsendye mwana cho ko kila mndu, nyekeri vwedeja ukira o Yerusalemu.³⁹Vwemarija kila kindo kija vweinyari iuta ihiyana na sheria ya Mndumi, vwalenya Galilaya, mjini kwavwo, Nazareti. ⁴⁰Mwana ngaleleha, kaada na pinya, kaengerijika ivwa mwaria, na mbora sa Makilunga uwe yake.⁴¹Wafee wake kila mwaka uwakenaenda Yerusalemu ko kitevwi kya sikuku ya Pasaka. ⁴²Eshika umri o miaka kumi na iwi, vwaendye kawi kigheri kyeshika kya sikukuu. ⁴³Andu aji isiaka mkono yoose ko kitevwi kaya sikukuu, vwakawoka iuya na kanyi. Kake msoro Yesu nyalesiaka numa kuja Yerusalemu na wafee wake vwalemanyapo. ⁴⁴Waleita ke nyakeri indikinyi jija wekenaenda kyaro navwo, kya mkono umu. Nyiho andu wakawoka imshigha ko wanduavwo na wamong`o vwawo.⁴⁵Wakalemwa imwona, wakauya Yerusalemu na wakawoka imshigha. ⁴⁶Kukafumia baada ya mkono iradu, wakamkoja hekalunyi, adamije makidi ya waloshi, akewaadanya na iwawesera maswali. ⁴⁷Waja woose wakenamwandanya vwaleing`asia na urango wake na majibu wake.⁴⁸Vwemwona, wakarijwa. Maeyake kaambia, "Mwanakwa, ngikyo ojiutya? Adanya, ndio na inyi jiwekena kushigha na mkumango mdue." ⁴⁹Nacho kawawia, "Ngikyomkinangi shighiya? Mlemanya ke lasima ngiwe numbenyi ko Papa okwa po? ⁵⁰Kake waledima tambalwa shidedo shake po.⁵¹Nyiho andu walekure andwamu nawo mpaka kanyi Nazareti na nyewewode owu kwavwo. Na Mae nyalerika shindo shose ngoonyi kwake. ⁵²Kake Yesu ngaleendelea ileha na uwari osese na kaendelea ikundwa na Makilunga na wandu.

Chapter 3

¹Lwaha, mwaka o kumi na katanu o Kaisari Tiberia, kigheri Pontio Pilato ewekeri mwitori o Uyahudi, Herode nyewekeri mdue o mkoa o Galilaya, na Filipo mndwarwo oake nyewekeri mdue o mkoa o Iturea na Trakoniti, na Lisania umnyewekeri mdue o mkoa o Abilene, ²na kigheri kyo mdasi mdue o Anasi na Kayafa, kidedo kya Makilunga kikamcheja Yohana mwana o Zakaria, olubabalinyi.³Kapunga kyaro itengeta mkoa oose na dahu ya Yordani, eikimbia na ubatiso o kusunjukwa sambi.⁴Chakundu kireghiwa kitabunyi kya Isaya mwiroti, "Olodo lo mndu akenafurigha batenyi, "Itebirenyi njia ya Mndumi, tebirenyi ndufwa sa Mndumi sinyoroke.⁵Kila iboti jichiriswa, kifumbu na mlima shipetaghanywa, na barabara sikulemie sipenyoroshwa na njia sileparaswa sipelainishwa. ⁶Wandu woose wapeona ikira ja Makilunga."⁷Koikyo, Yohana kawawia mkutano mdue o wandu walemvwadia matika wabatiswas nacho, "Inywe ifeo ja njoka mnode uroi, ngacho alevwaikimbia idicha nyashi inecha?⁸Feenyi matunda wapeendana na ukira, na mlawoke ideda janu, "Jimwode Ibrahimu nacho mji ndie du; kitevwi ngawawia ke, Makilunga nyapedima imteshwa Ibrahimu wana hata mbele na maigho iwa.⁹Tayari isoka jimederwa mirunyi ya shidi. Koikyo kila kidi ulapeshaa matunda mecha, kipetemwa na ikubwa modonyi.¹⁰Ade wandu wakamwesera mkutanonyi, "Lwaha jiwike kudaa?" ¹¹Nyaletalwa kawawia, "Koja mndu aode kanzu iwi nyaurwa nafune kanzu imu namnenge ongi usa alaode kabisa, nauja alaode kando naute kudo kudo.''¹²Nawo wechiirya ushuru waitale nawachenje wakabatiswa, nawo wakambia, "Mloshi, naise jiute kuda? ¹³Kawawia, "Mlasang`irye pesa sa ngelia kuliko kija mughurwa isang`irya."¹⁴Badhi ya maaskari waitale wakamwesera, "Naise kuda? Ngikyo jiurwa jiute?" Kawawia, "Mlairye pesa ya mndu oose uja ko pinya, na mlamwilikye mndu ichoose uja ko wongo. Risikenyi na maliho wanu."¹⁵lwaha, kwa kuwa wandu wewode na mure o mwedeja Kristo ekenacha, kila umu akenakusara ngoonyi kwakwe ke Yohana chakundu mbele nyicho Kristo. ¹⁶Yohana katalwa kawawia wose, "Inyi ngakena wabatisa inywe ko mringa, kake kuwode umu akenacha nacho nyawode pinya kuliko inyi, na ngairichikye nama ipungwa ndusu sa shadu shake po. Apewabatiza inywe ko ngoo Mwele na ko modo.¹⁷Olingo lakwe lukeri mawokonyi kwake matika nasanje nducha amdwake koelia ngano na isang`irya ngano kahi kwake. Kake apedesadesa makanda ko modo ulape ruma.¹⁸Na ko uikimbi ufojie, nyaleikimbia wandu kindo kicha. ¹⁹Yohana nyalemwikimbia Herode mdue o Mkoa ko imdwa Herodia mka o mndwawo na ko unyamari ungi kawi Herode autye. ²⁰Kake iho ade Herode nyautye unyamari ungi mbichwa mnu. kampunga Yohana geresani.²¹Ade kukafumis, kigheri wandu wose iho andu wakenabatiswa na Yohana, nacho Yesu kabatiswa andwamu. Kigheri akenaterevwa, ruweu kukapunguka. ²²Ngoo Mwele kasoka uye yake cha mfano osese lo ita, kigheri ikyo ikyo iru jikacha jikeneamba, "Iwe nyi mwanakwa mkunde. Iwe ngakukundye mnu.''²³Lwaha Yesu amonyi, ewoka iloshia, nyewewode miaka selasini. Nyewekeri mji mwana (Chakundu kiweichwa) o Yusufu, mwana o Eli, ²⁴mwana o Mathati, mwana o Lawi, mwana o Melki, mwana o Yana, mwana o Yusufu,²⁵mwana o Matathia, mwana o Amosi, mwana o Nahumu, mwana o Esli, mwana o Nagai, ²⁶mwana o Maati, mwana o Matathia, mwana o Semeni, mwana o Yusufu, mwana o Yuda,²⁷mwana o Yoanani, mwana o Resa, mwana o Zerubabeli, mwana o Shealtieli, mwana o Neri, ²⁸mwana o Melki, mwana o Adi, mwana o Kosamu, mwana o Elmadamu, mwana o Eri, ²⁹mwana o Yoshua, mwana o Eliezeri, mwana o Yorimu, mwana o matathi, mwana o Lawi,³⁰mwna o Simeoni, mwana o Yuda, mwana o Yusufu, mwana o Yonamu, mwana o Eliyakimu, ³¹mwana o Melea, mwana o Mena, mwana o Matatha, mwana o Nathani, mwana o Daudi, ³²mwana o Yese, mwna o Obedi, mwana o Boazi, mwana o Salmoni, mwana o Nashoni.³³mwana o Abinadabu, mwana o Aramu, mwana o Hersoni, mwana o Peresi, mwana o Yuda, ³⁴mwana o Yakobo, mwana o Isaka, mwana o Ibrahimu, mwana o Tera, mwana o Nahori, ³⁵mwana o seruig, mwana o Ragau, mwana o Pelegi, mwana o Eberi, mwana o Sala,³⁶mwana o Kenani, mwana o Arfaksadi, mwana o Shemu, mwana o Nuhu, mwana o Lameki, ³⁷mwana o Methusela, mwana o Henoko, mwana o Yaredi, mwana o Mahalalei, mwana wa Kenani, ³⁸mwana o Enoshi, mwana o Sethi, mwana o Adamu, mwana o Makilunga.

Chapter 4

¹Ade, Yesuakeri ameichura Ngoo Mwele, efuma dahu ya Jordani, esongojwa na Ngoo olbabalinyi, ²ko mkono arobaini, na ipo kagherwa na mokituvwa. Kigheri ikyo nama ameja kyokyose po, na mwisho kigheri ikyo kaichwa njaa.³Moktuvwa kambia, "Koja iwe mwana o Makilunga, tanawa igho iji jivwe mkate.'' ⁴Yesu katalwa, "Kureghwa; 'mndu apeishi ko mkate umonyi po."⁵Ade moktuvwa kamsongora wuye ya mlima, na imlora umangi oose orikenyi ko mda mfui. ⁶Moktuvwa kambia, "Ngapekunenga uitori o umangi andwamu na ulole oake. Ngapedima uta kudo amu ngalekabiswa shoose kokwa ngishiitori na ngapedima imnenga uja oose ngapekunda imnenga. ⁷Koikyo, koja upengidasa, shindo shi shoose shipewa shapoi".⁸Kake Yesu katalwa na imbia, "Kureghwa, "Lasima umdase Mndumi Makilunga oapo, na lasima umrundye icho amonyi."⁹Iho ade moktuvwa wakasongorana na yesu adi Yerusalemu na imdera uye kabisa ya numba ya hekalu na imbia, "Koja iwe nyi mwana o Makilunga, kukumbe wanda ifuma iha. ¹⁰Amu kitevwi kireghwa, "Apetenawa malaika sake wamtashie na imringa, ¹¹na wapemteshwa waje mawokonyi kwawo alache umia madende maighonyi".¹²Yesu kamatalwa kambia, "Kidedwa, "Ulamghereshe Mndumi Makilunga oapo." ¹³Mokituva imarija imgheresha Yesu, kakure na imuda hadi kigheri kingi.¹⁴Ade Yesu kauya Galilaya ko pinya sa Ngoo, na shidedo ishi shikaenea na itaghanyika mikoa ya msaranye yoose. ¹⁵Nyaleloshia masinagogi vwawo, na ko kila umu kamsifu.¹⁶Mkono umu kaenda Nazareti, mri awichi alelehya. Chakundu kikeri desturi yake nyaingije sinagogi nyi mkono o Sabato, na nyaleimukana isoma mregho. ¹⁷Nyalekabisiwa gombo ja mwiroti Isaya, koikyo, nyalejipungwa gombo ijo na ishigha andu kureghwa.¹⁸"Ngoo ya mndumi nyikeri uye yakwa, kitevwi nyalengiwikya mafuda uwe tanawa shindo ko maskini. Nyalengiduma itangasa uhuru ko wafungwa, na iwautia walachione wadime ona kawi. Na iwadera huru waja wanyamirwa, ¹⁹itangasa mwaka usa Mndumi apelora ucha uake."²⁰Ade kajipunga gombo, kamuurighya msongoru o sinagogi, nacho kadanya wanda. Meso vwa wandu woose iwo wekeri sinagogi wakamlambwa icho. ²¹Kawoka ideda mavwo kaamba, "Inu mregho ichu osingisirwa madunyi kwamu." ²²Aja kila mndu nyaleadanya ikyo kilededwa na Yesu, na wafojie vwawo waleingasio na shideda sha uwaria shikenefuma dumunyi kwake. Wekerinaamba, "Ichu nyi msoro o Yusufu, ana nyichopo?"²³Yesu kawawia, "uloi uja mpededa tangalafu ii kokwa, "Mwanga, kurikite kumonyi. Kyoksose jilekiichwa okiuta Kapernaumu, kiute iha nganasenyi yapo." ²⁴Ade nyaambye, "ngambyenyi uloi uja, kuwode mwiroti achiidikijwa orikenyi kwake po."²⁵Kake ngambyenye loi ke kuwewode wajane wafoje Israeli kigheri kya Elia, kigheri ruveu ilerughuka kulade mbua ko miaka iradu na nusu, kigheri kuwewode njaa ndue orika lose. ²⁶Kake Eliya aledumwa ko mndu oose uavwo po, kake ko mjane umu tu adamia Sarepta kufui na mri o Sidoni. ²⁷Ade kuwewode na wakoma wafojie Israeli kigheri kya Elisha mwiroti, kake kuwewode nama umu oavwo alechirwa ila tu Naamani mndu o Siria.²⁸Wandu woose mmbenyi ya sinagogi wakaadwa nyashi weichwa ishi shoose. ²⁹Walemuikana na imkumba nja mri, na imsongora mpaka ngalamenyi ya ifumbu ja mri uavwo ushumbya uye yake matika wadime mkumba wanda. ³⁰Kake nyaleida ko mancha kakidi yawo na akaenda zake.³¹Anaade kasoka Kapernaumu, makidi ya mri o Galilaya. Sabato umu nyewekeri naloshia wandu mmbenyi ya sinagogi. ³²Walerijwa na uloshi oake, kitevwi nyaleloshia ko uitori.³³Lwaha mkono icho mmbenyi sinagoginyi, kuwewodw mndu ewewode ngoo ya pepo na nyalefugha iru judue. ³⁴"Ngikyo jiowode naiwe, Yesu o Nazareti nyulecha uchejimarija? Ngaichi nyiwe unga! Iwe nyi mwele o Makilunga!"³⁵Yesu nyaletoloma pepo kajiwia, "Wowa sau, na ufume ko mndu ichu" Pepo jija jikamkumba wanda mnduja makidi yavwo jikamfuma mnduja nama imwawira andu koose. ³⁶Wandu wose wakaing`asio na wakaendelea wededa kindo ikyo ko kila mndu na ongi weamba, "Shidedo ishi mji sha kuda?" Nyapetanawa ngoo wahihye ko uitori na pinya nawo wafuma." ³⁷Koikyo njologho sa Yesu sikadung`ana kila andu itengeta mkoa icho.³⁸Ade Yesu nacho kakure mri icho na kaingia mmbenyi ya Simoni. Lwaha, mamko oake na Simoni nyekenawanya na homa na wakamterevwa ko miabayake. ³⁹Koikyo, Yesu kamsenya, kaitoloma homa na ikamlekeja. Turuki kaimukana nacho kawooka iwarundia.⁴⁰Iho ruvwa jikenadona, wandu wakamwendye Yesu kila umu mndu alue ndwari njitale-itale. Nyalewikya mawoko wake wuye ya kila mgonjwa na kawachira woose. ⁴¹Mapepo walewafuma wafojie wakenafugha ko iru na iamba, "Iwe nyi mwana o Makilunga!" Yesu nyalewatanawa alewaidikija wadedo po, kitevwi walemanya ke icho nyi ni Kristo.⁴²Kigheri ikyo itambaluka, nyaleenda kiwari kila wode wandu. Wakarambatana wandu wakinamshigha nawo wakacha kiwari ikyo akeri. Wakashigha imlemia alakure kwacha nawo. ⁴³Kake kawawia, "lasima ngiwawie njologho njicha sa umangi o Makilunga miri ingi ifojie, amu iki nyikyo kitevwi ngaledumwa icha". ⁴⁴Ade nyaleendelea itanawa numbenyi masinagoginyi Uyahudi oose.

Chapter 5

¹Nacho uyelefumia mfuri o vandu andu valeku sang`hira na imutengeta Yesu naimuandanya shindo sha Makilunga, amu nyeimukye mbarinyi ya njoro ya Genesareti. ²Nyaleona ngalawa sivi sivikye ing`ho mbarinyi moo njoro. Veng`hera vekeri vamefuma nyafu savo. ³Yesu kaingia ko mundumu kujashi ngalawe, nayo ujivekeri uya Simoni uai mutereva naimudamande muringenyi kwacha kinina kuja kuome. Nacho kandamia naivaloshia kuasiya andu avekeri ngalawenyi.⁴indeda, kambiya Simoni, "Iundanande ngalawa yapo mpaka kuja katikati ya mariungenyi naisosa nyavu sapo ili ung`hre makunga." ⁵Simoni kamjibu na indeda, mundumi, jileuta uya kio kyose, na jilepata kindo kyo sepo, kake ko kindende kyapo, ngapesosa nyavu. ⁶Andu valeuta makundo valesang`hira kiasi kinduwe kya makunga na nyavu savo sikaranduka. ⁷Vakaansa ivaongoja vanduavo iposhi ngalawenyi ya vaja ili vachevatarama. Valecha vakaichurusia ngalawa savo sose, naso sikaanza ihama.⁸Naicho Simoni Petro, andu aleona isho, kangua magotinyi va Yesu nendeda, "Kure kokwa, ⁹kokitevi inyi ni mundu ugaonde unyamari omundumi." Kokitevi nyelerijwa, na vaja vekeri andumu nacho, koighera makunga vavekeri vameuta. ¹⁰Naiki valejumuika Yakobo na Yohana vana va Zebedayo, amu vavekeri vashirika va Simoni. Nacho Yesu kavaviya Simoni, "Ulaongwe, kokitevi fuma luha na iendeleya upengahera vandu." ¹¹Vesiende ugalawa savo ipo icha, valetiya kila kindo na ivavandia icho.¹²Kulefumia kee andu avekeri murinyi anduamu, mundu avekeri yeveichuve ukoma unyuvekeri ipo. Mfuri andu alemuona Yesu, nyalengua karamisa kiamu kwake mpaka wanda na umutereva, kandeda, "Mundu, koja uri, upendima ingichira". ¹³Nacho Yesu kanga`hora kuoko kwake na imungusa, heamba, ngauri, "Chiha. Na munda uja ukoma ukamutija.¹⁴"Nyalembia ulambie mundu yoyosepo, nacho nyalembia, "Dambuka, naienda kulora ko veloshia na ifuna sadaka yechivwa japo, sawa na kija kya Musa aleammuru, ko ushuhuda kwavo."¹⁵lakini naisho shikeremuhusu icho shikamanyika kwacha mumu, na mbumbu nduve o vandu ukacha andiamu imuadanyi hevalo shiya na ivachira uduavi savo. ¹⁶Mekoje nacho nyavekeri navo kilaso nyelendamia mbari kujashi kondasia ko kiterevo.¹⁷Kulefumia mfuri umu nacha uyavekeri heloshija, na vavekeri Mafarisayo na waalimu vaja vaichi vandamije iho navo valecha vefumia shiongo shivoje kuliko koipo Galilaya na Yudea, na koifumia muri o Yerusalemu. Kopinya ya mundumi nyavekeri andumu nacha hechira.¹⁸Vandu vaje valecha, vakundikye ipo ujambinyi mundu alapendima idambuka, navo vakashigha njia ye mwingira iposhi ili vamulare wandu oshangunyi o Yesu. ¹⁹Valepata mwindo yemuingirapo iposhi kokitevi kya mbumbu, nakundo valendoja uye o mwaho o numba na imusosa uja mundu wanda koindia iposhi shibaluni shamang`ho, uye ijambi jake makindi ya vandu, oshangunyi o Yesu.²⁰Akerelamba imanya javo, Yesu kandeda "Mong`ho, unyamari wapo umetijasa." ²¹Waandishi na Mafarisayo valeansa ivesera ijo, veamba, "Ichu nyunga akerendeda koimena? Ni nanyunge apendima imu samehe unyamari ila Makilunga amonyi tu?"²²Naicho Yesu, kamanya kija vamekusara, kavavesera na uvaviya iki muueveserana iposhi mooyi kwanu? ²³Kunga kicha iyamba, unyamari wapo, 'Ana iyamba Imukana undambuke? ²⁴Nakundo munye kee mwana o Adamu uyaonde amuri orikenyi o samehe unyamari, ngekerekuvia ingwe, 'Tukwa, iriaijambi japo na indambuka kanyi kwapo."²⁵Mfiri uja katukwa oshangunyi lavo nacho kairia ijambi jake avekeri ajilaje. Nacho kauya kanyi kwake hemusifu Makilunga. ²⁶Kila umu nyalerijwa na vakamutereshe MAkilunga. Vakachurusia na iongusa, veamba, "Jileona shindo sherija shaime."²⁷Amu ya shindo ishi ifumia, Yesu nyalefuma ipo nainyo na mweria ushuru hekenendikirwa lawi nyandamije aja andu kosang`hiria kodi. ²⁸Kavavija, "Ngivadia." Nacho Lawi kateshuka na imbadia hetija kila kindo numa.²⁹Nacho Lawi katobirija kanyi kwake ndima nduwe kokitevi kya Yesu. Nyavekeri na vewada vavoje valedani mesenyi veja anduamu navo. ³⁰Navo Mafarisayo na valeng`ha vavo vavekeri vevemunghunika velosha, veamba, giki vakeja na inya na vewada kodi andumu na vandu vengi vaonde unyamari?" ³¹Yesu nyelevajibu, "Vandu vaonde pinya njicha vapefuda ichirapo, nyiva tu valuwe nyivo vapeindikija icho umu. ³²Ngalecha ivandikira vandu vaonde loipo ili vapate itija ili ngivandikire vaja unyamari vandime ilija."³³Kavavija, "Veloshwa va Yohana mara kavoje punga na iterevi, na veloshu va Mafarisayo vechenta kundo. Kake veloshu vapo vacheja na inywa". ³⁴Yesu kavavia, "Nakipeva mundu yoyose kavautia vajavelecha ndimenyi ya mundumi napunge mfuricho o mundumi ndima bado andumu nayo? ³⁵Namfuri sipecha mfuri mundumi o ndima andu apefumia kavo, njia mfuricho vapepunga."³⁶Nacho Yesu nyalendeda ipo kwavo ko mfano. "Kuonde akeretiana kivavale kya nguvo ifuma iposhi nguvomji njia na ikivikya andu kurandukijepo nguvonyi ikijepo, nakauta kindo, aperandu nguvo njia, na kipande kyangu vo ifumia nguvo njia kivevapo itumiwa na nguvo yakabapo.³⁷nakijo, kuonde mundu nacho apendera ngwari na ngwari kwija andu kiombo kichafukepo. Nakudo kauta kundo, ngwari muhia ivebara kiombo kija, na ngwari ukabusuka, na shiombo shivenyamariaka. ³⁸Nacho ngwari muhiya lasima underwe shiombonyi andu shiombo shicha. ³⁹Na kuande mndu andu yechenya ngwari o kala, nyechekunda muhiya, kokitevi necheongwa, o kala nyimucha."

Chapter 6

¹Lwaha kikafumia sabatonyi kee Yesu ngeki naida midemenyi idemiwa kando na vanafunzi vake vikina naa shileli, vakarumbuja mokenyi vavo vakaja. ²Kake mafarisayo vaitele vakaamba, "Ngiki mnauta shindo shalapeva iuta mfuri ya Sabato"?³Yesu, kavatalahwa, "Mlesoma kiaja Daudi aleuta andu aleichwa njaa, icho na vami ekeri andu amu navopo? ⁴Ngaleenda numbenyi ya Makilunga, na kairia mikate miele naija siifale, na kafuma siitale kaningia vaja ekeri navo vakaja, atakojenyivekeri kicha makuhani ija." ⁵Kisha kavavia, "Mwana o Adamu ni Mndumi o Sabatoyo."⁶Ikafumia Sabato ingi kee nyale ingia sinagoginyi na iloshia vandu ipo. kuweode mundu koko kirake kokyo kuveoloje. ⁷Vareghi na Mafarisayo vekeri vana mlembwa kojeapechira mfuri ya Sabato, kinesa vadime mshitaki kee nyanyamara. ⁸Kake nyalemanya kindo vanekusara naimba kee ko mundu usa koko kwake kuoloje, "Kure, imuka ina makidi kila umu, "Munduchu, kukure na imakana aja.⁹yesu kaamba kwavo, "Ngana mveserenyi inywe, nyikicha iuta mfuri ya sabato iuta ucha ana iuta uvichwa, ikira ana inyamara?" Kavalambwa vose na imbia munduja, ¹⁰"Vorosana koko kwapo." Kaute kudo, ma koko kwake kukava kumechirwa. ¹¹Kake vale adwa nyashi, vakadedishana venyiko venyikee kuda vapemvika Yesu.¹²Kikafumia kuode mfiri aleenda ifumbunyi ndetereva nyaleenda kiokisima itereva Makilunga. ¹³Kova kitalang`a, kavadikira vanafunsi vake, kasambura ikumi na vavi, vengi kavadikira "mitume."¹⁴Marina va vaja mitume vekeri Simoni (usa ndemulagha Petro) na Andrea mndu avo, Yakobo, Yohana, Filipo, Bartolomayo, ¹⁵Mathayo, Tomaso na Yakobo mwana o Alfayo, Simoni, usa alelaghwa Zelote, ¹⁶Yuda mwana Yakobo na Yuda Iskariote, usa alemkumba msaliti msaliti.¹⁷Kisha Yesu ngalesoka navo andu amu ifuma ifumbanyi na iimuka andu kukeri bwang`a vanafunzi vafoje nyipo vekeri, na vandu vafoje vekeri ifuma uyahudi na Yerusalemu, na ifuma pwani ya Tiro na Sidoni. ¹⁸Valeche mwadanya na ichirwa nduari savo. Vandu vekinaita mwa na majeni vavichwa valechirwa. ¹⁹Kila mndu andu akeriho mkunanonyi nyaveuri nampurane amu pinya yechirwa nyekinafuma iposhi kwake, na nalevachira vose.²⁰Kavalembwa vanafunsi vake, kaamba, "Mmevikiwa mbora inywe mlaode, anu umangi o Makilunga nywanu. ²¹Mmevikiwa mbora inywe muode njaa lwaha, amu mpeiswa. Mmevikiwa mbora inywe mnafugha amu mpeseka.²²Mmevikiwa mbora inywe vasa vandu vapevasua na iva sambwa na ivarengiakue inywe vavichwa, kokiteve kya mwana o Adamu. ²³Vorukiwa mfiri cho na itolatola kosia, amu loi mpeva na Makilunga ruveu, amu ndiavo valevautia kudokudo manabii.²⁴kake kyamuikyo shuma, amu mmeadasia yanu. ²⁵Kyamu ikyo muidie lwaha! amu mpeadwa njaa ade. Kyamu ikyo mnaseka lwaha! Amu mpefungha naifurigha ade.²⁶Kyamu ikyo, andu mpesifiwa na vandu vose! Amu ndiavo vale vautia manabii va vongo kudokudo.²⁷Kake nganeamba kwanu mnengiadanya, vakundenyi vakituva vanu na iuta ucha kova vanevasuenyi. ²⁸Vavikienyi mora vaja vanevadeja mbiagho inywe va vaterevienyi vaja vanevaonea.²⁹Koija ape kukava osu limu, mghahisie nalo kavi koje mundu kakusoka joho japo ulamuimena kanzu. ³⁰Mninge koija apekutereva. Koje mundu apekwoka kindo kisa kikeri kyapo, ulambie nakuurighie.³¹Chakundu inywe muri muitiwa na vandu, na inywe vautienyi kudo kudo. ³²Koje mkavakunda vasa vavakundie inywe tu, ngikyo kicho kwanu? Amu navaja vaode sambi vavakundie vaja vaja vakundie. ³³Koje mkavautia shicha vaja vame vautienye shicha, kudo nyikicha kwanu? Amu navaja vaode nakudo vechiuta. ³⁴Koje mkakopesha shindo ko vandu vasa mling`idie vapevaurighia, ikyo nkyokicha kwanu? Atavaja vaode sambi nakudo vachevakopesha vaja vaode sambi, na vating`idie iadija kyokyose ifuma kwavo kavi.³⁵Kake vakundenyi vakituva vanu na vautienyi mecha. Vakopeshenyi mlaogwe koje valepeurigha, na ucha uamu upeva mdue, mpeva vana vauya akeri nye, amu icho amonyi nyi mcha ko vandu valaode kaho na vaja vanyamari. ³⁶Mwade huruma, chakundu ndiamu aode huruma.³⁷Mlahukumu, nainywe mlache hukumiwa. Mlade mbiagho, nainywe mpedejwa mbiaghopo. Samehenyi vengi, nainywe mpesamehewa.³⁸Vaningenyi vengi, nainwe mpenigwa. Kisa kidue kisindiwa, kikuchwa kuchwa na ibusuka - kipubusuka ndiinyi sanu. Amu kokipimo kyokyose mnepimia, nakyo mpepimiwa inywe."³⁹Kisha kavavia mfano pia. "Je mndu alaonie meso apedima mlora kindo usa alaonie meso? Koje aleuta isho, basi koje aleuta kudo vose vapegwa irungunyi, navegwa? ⁴⁰Mwanafunzi apeva mdue naise mwalimu wake, kake koje kila mundu kava ameloshwa kishikye apeva chakundu mwalimu wake.⁴¹Na ngiki ukinalabwa kibalu kikeri risonyi ja ongi, na upelambwa kidi kikeri risonyi japopo? ⁴²Nyupedi ma kuda imbia munduamu, mndu odu, ngatereva kufume kibalu kikeri risonyi japo, 'Naigwe umelembwa kidi kikeri risonyi japo kumonyipo? Nyukeri kuvikuvi igwe! Funa mbele kidi kikeri risonyi japo kumonyi? Nyiho peama kibalu kikeri risonyi ja mnduanu.⁴³Amu kuode kidi kicha kipeshaa ndunda mbichwapo, nama kuode kidi kivichwa kipe shaa ndunda njichapo. ⁴⁴Amu kila kidi kichemanyika ko ndunda sake. Amu vandu vape haatini ifuma mishenyipo, nama vapehaa Zabibu ifumwa michongo nenyi po.⁴⁵Mndu mcha akeri andu echa ngoo yake nyefuma mecha ifuma ngoonyi yake na mndu mbichwa nyefuma shindo shivichwa ifuma ngoonyi yake mbichwa. Amu momu nyadeda kija kikeri ngoonyi yake.⁴⁶Ngiki mnangilagha, 'Mndumi, Mndumi', na ade mnauta shija nganeambapo? ⁴⁷Kila mndu wowose apechakokwa naichwa shideda shakwa na ishi utia kasi, ngapevalora chakundu akeri. ⁴⁸Nyapefana cha mundu ashumba numba yake, usa ape kula wanda munu, na ishu mba numba msingi wa iravenyi jionie. Mringa ukabulukia, na mringa ukadika ukaikava numba, kake upedima isinjapo, amu nyeshumbiwa necho.⁴⁹Kake wowose apeicha kidedo kyakwa na katia adanya, nyapewa cha mundu ashumba numba yake andu kulaode msingi mcha, dahu yebelukia kapinya, numba ya nyiche nyiche sanyika ikasija.

Chapter 7

¹Andu ya Yesu alemarija kila kundo kisa ekenendejda ko vandu valemuandamya, kaingia Kapernaumu.²Mondumwa uja o akida, avekeri o kwacha munu wake, nyavekeri uyaluwe munu nyakeri kufui wa ipa. ³Naicho uyeleichwa ihusu Yesu, uka Akida uyalemunduma mwemukya o Vayahudi, imutereva uache umuchira mondumwa wake ili alape. ⁴Andu aleshika kufu na Yesu, valemundikira ko movinyi na indeda, ukineva kee uyurwa iuta kundi ko kitevi kyake, ⁵kokitevi uyukundie itaifa jendu, na nyuvo valeshumba andu kondasia kokitevi kyendu."⁶Yesu uyaledambuka kiaronyi kyake andu amu navo. Nacho dambuka kwacha na numbenyi, afisa umu nyalemunduma vamoigho vake indeda nacho. "Mndumi, ulachakuumisa kumonyi kokitevi kyakwa kipeva ingwe ingi ko kahi yakwapo. ⁷Kokitevi iki ngalekusarapo ata inyingi monyi po kee nyakenendima icha kwapo, nakundo ndeda kuindedo tu na monduma wapo apechiga. ⁸Nainyi nyimundu ngelenderwa andu cha asikari o wanda okwa. Nyechededa ko ichi "Dambuka" na nyadambuka, na kolongi, "Njoo" nacho nyaacha, na komondumusa okwa 'Uta iki,' naicho uyauta."⁹Yesu kaichwa hivo karija, na ivanghalikia mbumbu vavekeri vemuvandia na iyamba. "Ambienyi, na ko Israeli, nangelemeone mundu aode iyamini jindue chakundu iehupo. ¹⁰Navaja vavekeri vendumwa valeuya kanyi na imukoja mwaimukya avekeri amechiha.¹¹Nakija kijava, kilefumi ko Yesu nyavekeri nyekenedambuka muri uchendikirwa Naini. Veloshwa vake vakandambuka andumu nacho vekeri vanekusang`hiria na mbumbu ya vandu. ¹²Heshika kufui na mongo o muri lambwa, mundu alepa nyavekeri akundikya, na nyimwana aumu ko mahe wake. Avekeri mjane, na mbumbu o vashiende ifumia ipo murinyi vavekeri andumu nacho. ¹³Hemuona, Mndumi kamuseria ko imwandi asonu nduwe mumu uye ake na kambia, "Ulafuye". ¹⁴Nacho kaseria o shangunyi kajiwanda ijeneza anu valekundikya o sese, na vaja vakaimukya valendeda "Musoro ngakuvia kure". ¹⁵Apie kakure na idamia wanda na iasa indeda. Nacho Yesu kavaningia mahe wake.¹⁶Nakundo iyongwa ikavaichuria vose. Vakaansa imusifu Makilunga veamba "Nabii munduwe aleteshwa andumu kondu" na "Makilunga nyaleka lambwa vandu vake" ¹⁷Nashija shicha sa yesu shilesambaa Yudea yose na ko mikoa yose ya murasenyi.¹⁸Veloshwa na Yohana vakambia shindo hishi shose. ¹⁹Nyiho Yohana vandikira vavi veleshwa vake na ivanduma ko mundumi kaamba, "Ingwe nyuja apecha, ana kuonde ungi jimulambwe? ²⁰Vakashika kufui na Yesu iva vakaamba, "Yohana heche batisa nyalejinduma kwapo kaamba, 'Ingwe nyi uja akanecha ana kuonde mundu ngi jimulambwe?"²¹Ko mfuri icho nyalevachira vandu vavoje koifumia ko vandu valuwe na vaneteseka, koifumia ko moo uiluye, na ko vandu valaonie alevainingia iona. ²²Yesu kajibu na indeda navo. "Andu heneva amendambuka kundumu lefumia mupembia Yohana kisa mulekiona na ikiicha. Vaja valeonie vakewandija iona na shiwete vakene ndambuka, vaonde ukoma vakechirwa, vapie mandu vaneichwa, valaonde vakerekiwa isho shicha. ²³Na mundu alape amini ingiamini inyi kokitevikya shija shakwa nyapata mbora."²⁴Na vaja valedumwa na Yohana na ihuya kundu valefuma, Yesu kaansa indeda ko mbumbu uye ya Yohana, mulendambu icha iona kiki, mwanzi ukava unatingisha na urukuta? ²⁵Nakundo mulendambuka icha iona kiki, mndu ararikye ndung`ucha? Lambu vandu vaja vanerarika nguvo ya kifalme na ishi maisha vaorokye kwapo nafasini sa wafalme. ²⁶Nakundo munedambuka icha iona kiki, moona? kundo, ngakenendeda kwanu munu sawa ko nabii.²⁷Ichu nyicho aleveng`hwa, lambu, nyekemunduma mondamada o kwa oshangunyi o meso vanu, usa apendambuka njienyi kokitevi kyakwa, ²⁸ngakereamba kwanu, kati ya vaja valeonika na mundumuka, kuonde munduwe chakundu Yohana, lakini mndu asiye muhimu sana atakayeishi na Makilunga handu alipo veave, atakuwa munduwe chakundu kuliko Yohana."²⁹Na vandu vose andu valeicha ishi andu amu na vaja vetosa ushuru, valetangasa ko Makilunga nyi mucha oloi. Vavekeri kati ya vaja velebatiswa ko ubatizo o Yohana. ³⁰Naivo mafarisayo na vaja vaichi va sheria sa vayahudi, amu valebatizwapo navo valeleng`ha hekima sa makilunga kokitevi kyavo vavenyi.³¹Nakundo ngape vakusanyenyi na kiki vandu va shiongo hishi? Kunda vakeri kunda? ³²Vakerevanana na vana vakereseka andu ko soko, vakendamia na indikirana anduamu ko mufuri o vengi veamba, 'Jilekava filimbi kokitevi kyamu, na ichesa. Jinekusara na nefughapo.'³³Yohana mobatisa nyalecha alijapo mkate nama nenyapo ngwari, na mkandeda "Uyaonde mokitau. ³⁴Mwana o mundu nyalecha naija nainywa na mukandeda, lambua nyakake na nyanangia, moong`ho o vadasa ushuru na vanyamari! ³⁵Na hekima nyilemanyika kee nyionde loi ko vana vake vose."³⁶Umu o mafarisayo nyalemutereva Yesu nadambuke anduamu naise. Nakundo Yesu kaingia iposhi numbe yi ya mafarisayo, kakutiricha kuja mesenyi ili naje. ³⁷Lambua kuvekeri na mndumuka umu anu nyavekeri na unyamari. Kamumanya kee nyendamije ko Farisayo, kaende chuba ya mafunda. ³⁸Kaimu numa yake kufui na mandemnde vake kunu hefung`ha. Nakundo nyelemu sanja mandende vake ko musoru, na umwangwa ko mbi sa mundonyi wake, emubusu mandende vake na imushija mafunda.³⁹Na uja farisayo nyavekeri amekaribishwa Yesu andu alemuona kundo, kakusara amonyi heamba, koja ichu mundu heva moona, hemanya ichu nyunga nacho nyaonde alama njiki ya mundumuka akaremuanda, amu nyaonde unyamari. ⁴⁰Yesu kaamba na kummbia, "Simoni ngaode kindo kyekuviya . "Kandeda" "Heamba tu mwalimu!"⁴¹Yesu kandenda "Kuveonde vendaiwa vavi ko munyamari umu. Icho umu nyekenendaiwa dinari mia makumi itanu uo o kavi nyenendaiwa dinari hamsini. ⁴²Na andu vavekeri valaonde hela yelipa nyelefasamehe vose. lwaha uyunga apemukunda mumu? ⁴³Simoni kajibu na iamba, "Naneona uja nyele samehewa mumu. "Yesu kammbia, "Uyule hukumu ko ucha."⁴⁴Yesu kamunghahikia mndumuka na indenda na Simoni, "Uokinemuona mkachu. Ngaingia iposhi numbenyi yapo. Ulenginingia mringa kokitevi kya mandende vakwapo, naichu ko musuru wake, nyalengishija mandende vakwa na ifuta ko mbii sake. ⁴⁵Nama ulengibusupo, naicho, andu aleingia kunu aletija ibusu mandende vakwa.⁴⁶Uleshija mandende vakwa mafundapo, nacho nyalengishija mandende vakwa ko mafunda. ⁴⁷Ko kindo iki, ngakenekuvia kee nyuvekeri na unyamari uvoke na nyu samehewa munu, na nyelekukunda munu. Naija alesamehewa kinina, nyechekunda kamina tu."⁴⁸Mfuri ungi kambia mundumuka, "Unyamari wapo osemehewa" ⁴⁹Navaja vandamije morinji anduamu nacho vakaansa indendiana ivo ko ivo, "Ichu nyunga anduapendima imusemberia unyamari?" ⁵⁰Nacho Yesu kambia mundumuka, "Imanya japo jakutarama. Dambuka ko ucha"

Chapter 8

¹Kukafumia kuode mfuri Yesu alevoka ienda kiaro ipo mirinyi na shiongo iponaipo, eikimbia naitangasa kindo kioha kya umangi o Makilunga na va ikumi na vavi valedambuka anduamu nacho, ²na vaka vaitale vaja valechirwa ifuma ngoonyi mbichwa nduari sose. Vakeri Mariamu elaghwa Makidalena usa alefumwa majeni saba. ³Yoana mka o kusa meneja o Herode, Susana, na vaka vengi vafoje, valefuma mali savo kokitevi kyavo vavenyi.⁴Na ade isanga javandu ikusang`iria andu amu, vekerina vandu vengi valefuma ipo naipo vakacha kwake, kadeda vavo ko ivaidi. ⁵Mo vaja nyaleenda ndevaja mbeu, andu amevaja, mbeu siitale siledonia kufui na njia sikavadwa vandu, na ndeghe sikaja. ⁶Mbeu singi siledonia irarenyi sefuma sikanaa amu kuveode mchoviripo.⁷Mbeu singi siledonia shidinyi sha misha, na shidisho sha misha shikaleha anduamu na mbehu so sika ohohgoroka. ⁸Kake mbeu singi sikadonia maifunyi mecha sika shaa maghana. "Andu yesu ededa shindo sho, nyalerava, "Wowose aode madu veichwa naichwa."⁹Tena vanafunzi vake vakamvesera maana ya kindo kyo, ¹⁰Yesu kavavia, "Mokundieva imanya siri ya umangi o Makilunga, kake vandu vengi vapeloshiwa tu koiidiwa, kinesa 'vakaona valaone na vakaichwa vala manye.'¹¹Na iki nkya maana ya kidedo kyo. Mbeu nyi kidedo kya Makilunga. ¹²Mbeu sija siledonia kufui na nyia nso vanduvaja vameichwa kidedo, na moktau mnyamari nyachejiiria ipo ngoonyi, kinesa valache amini naikirwa. ¹³Nasija siledonia irarenyi nyi vandu vaja vameichura kidedo na iadija kosia kake vaode miru yoyosepo, vakineamini kokifuitu, na vagwa mteng`onyi.¹⁴Na mbeu sija siledonia mishenyi nyi vandu vaja vaneadanya kidedo, kake chakundu vanetolwa dambuka ileha sinalingiwa na ushuma na ucha oshindo orikenyi. ¹⁵Kake mbeu sija siledonia maifunyi mecha nyi vandu vaja, vasa vao loye ngoo njicha, vakameichwa kidedo vachejiandanya na java usalari na ishaa ndunda siode amiri.¹⁶Lwaha, kuode nama umu, apeasa taa na ipinikya na kirambo ama iidera ushunyi. Badala iidera kinarenyi kya taa kinesa kila umu apeingia nadime ona. ¹⁷Kimekoja kuode kipekurika kisa kila peonwapo, ama kyokyose kikeri kikuvikye kisa kila pemanyika kikeri andu kwarie. ¹⁸Koikyo udamie okusiria andu umeadanya. Amu usa aode, apeongerijwa, kake uja alaode atakija aode kinina nakya kipeiriwa."¹⁹ade mae o Yesu na vanduavo vakacha kwake valemshi kiapo kokitevi kya vandu vafoje. ²⁰Na kaviwa, "Mao yafo na vanduanu vakeri aja nja vauri kuona igwe. ²¹Kake, Yesu katalwa kaamba "Jejo akwa na vanduodu nyi vaja vameadanya kidedo kya Makilunga na ikiada."²²Ikafumia mfuri jumi ko mfuri sija Yesu na vanafunzi vake nyaledoja ngalawenyi, kavavia, Na jiuruke ngalikoya ya dahu." Vakatebirija ngalawa yavo. ²³Vevoka ikure, Yesu kalaa madio, na orukuta lo mkuma,na ngalawaya ikaanja ingia mringa vakaongwa loi.²⁴ade vanafunzi vake vaka cha kwake vaka mtukura, vakaamba, "Mndumi mdue! Mndumi Mdue! jikeri kufui neepa!" Katu kwa na kandedia mkuma na mringa uja shikasokia. ²⁵Kavavia kavi, "Imani janu ngukuikeri?" Vakaogwa, vakarijwa, vakadedishana kila umu na ongi, "Lehu nyunga, usa upendedi mkuma na mringa shika mwadanya?''²⁶Vakashika mrinyi o Gerasini lekeri numa ya Galilaya. ²⁷Yesu esoka na ivada wandaya, mndu mlive ifuma mrinyi, kakojana nacho, na mundu chu nyeodo pinya sa moma. Ko mfuri foje ekinarika nguvopo, na ekinalaa numbenyipo, kake nyeki na damia makaburinyi.²⁸Emwona Yesu kafurigha munu, kagwa wanda. Koolodo kaamba, ngikio ngauta kwapo, Yesu mwana o Makilunga akeri uye? Ngakutereva, ulangibule inyi" ²⁹Yesu kavia ngoo mbichwa imfume mundu chu,kimekoja mfuri foje iki na mwingia. Atakoje vempungie minyororo na imringa, nyene shodosa shipungo na idamadwa na majeni mpaka batenyi.³⁰Yesu kamwesera, "Rina japo nyunga?" Katalwa, "Legioni" Amu majeni vafoje vamwingije kwake. ³¹Vakamtereva ulajidichirie irangunyi.³²Indiki ja Nguve jivekeri jinaombijwa uya ya kifumbu, vakamtereva navalekie vandeingia nguvenyi sija. Kalekia siute kudo. ³³Koikyo majeni vaja vaka mfuma mndu uja na vakaingia nguvenyi sija, na indiki jija jikambija kundu kudoje ko ifumbu mpakan dehu na vakalama ipo.³⁴Vaja vandu vekinaombija nguve sija veona kija kilefumia, vakadicha vakandeamba kuja kuja mirinyi ya ivatengetie. ³⁵Vandu veichwa shindo sho valeenda ndeona kija kilefumia, na vakachako Yesu vaka muona mndu uja usa majeni vaja valemfuma ngerarikye necha na nyasumanie, nyadamije madendenyi va Yesu, na valeogwa.³⁶nyiho umu wavo usa aliona kija kilefumia nyalevoka ivaongoja vafoje kija kya mundu uja chakundu ena damadwa na majeni chakundu alechirwa. ³⁷Vandu vose va mkoa o Wagerasi na anduengi kutengetie vale mtereva Yesu nakure kwavo amu valeogwa. Na nyaleingia ngalawenyi kinesa nauye.³⁸Mndu uja alefunwa majeni nyale mtereva Yesu naende nacho, kake Yesu nyalembia na dambuke neamba, ³⁹"Uya kwenye kanyi kwapo na uitale shija shose shi sa Makilunga akuutia" Mundu uja nyalekure, etangasa kose mirinyi wose shija shose shisa Yesu alemuutia icho.⁴⁰Na Yesu kauya, mkutano vakamkaribisha, amu vose vena mvedeja. ⁴¹Kacha akaja mndu umu apelaghwa Yairo nyi umu o vasongaru va sinagogi. Yairo kagwa madendenyiko Yesu kamtereva naende kanyi kwake, ⁴²amu nyeode mwana avepu umatobo, aode miaka ikumi naivi, na cho nyepie. Andu ekinaenda, mkutano vikina kusinga singa nacho.⁴³Mundu mka ekinafuma ndekame miaka ikumi na ivi nyekeri aja nya marija pesa sose ko vanga, kake kuode alemchirapo, ⁴⁴nyalecha numa ya Yesu kamtula mlinga o nguvo yake, turukia ndakame yake ikadumbukia.⁴⁵Yesu kaamba, "Nyangacho angitula?" Velegha vose, Petro kaamba, Mndumi mdue, isanga ja vandu jina kutindika na ikusisinga." ⁴⁶Kake yesu kaamba, "Mndu umu angitula, amu ngaona pinya sangifuma kokwa."⁴⁷Mundu mka uja kaona apedima rikapo, kavoka idedema, kagwa wanda ko Yesu katangase ko vandu vose kilengia na mtule Yesu na chakundu alechirwa turukia. ⁴⁸Kisha kambia kwake, "Mpu imani japo kuvika uchirwa. Enda po Kosia."⁴⁹Andu amedambuka ededa, mndu umu kacha afuma numbenyi ya msongoru o sinagogi, kaamba, "Mpu wapo amepa. Ulamwitame mwalimu." ⁵⁰Kake Yesu eichwa isho, kamtalwa, "Ulaogwe. Amini tu, na apekirwa."⁵¹Kisha eingia kwenye hiyo numbenyi, alelekia mundu wowose naingie andu amu na chopo, kake Petro, Yohana na Yakobo, na ndie ya mpu uja na mae yake. ⁵²Lwaha vandu wose venafunga kipa ifurigha kokitevi kyake, kake kaamba, "Makave olodo, amemapo, nyaleetu." ⁵³Kake vakamseka ko kimeno, vaichi nyapie.⁵⁴Kake icho, kamwada mpuuya koko, kadikira munu eamba, "Mwana, teshuka" ⁵⁵ngoo yake ika muija, kateshuka na saayo kavavia kee, vamninge kyeja. ⁵⁶Vafee vake vakarijwa, kake kavavia valambie mundu kija kyafumia.

Chapter 9

¹Kawadikira vaja ikumi na vavi anduamu, kavaninga oru na uitori nye ya majeni vose na ichira nduari. ²Kavaduma vaende vandeloshia umangi o Makilunga na ichira value.³Kavavia, "Mlairie kyokyose kokitevi kya kiaro kyanu nama na msenge, nama na mkoba, nama na mkate, nama na hela, nama na nguo ivi. ⁴Numba yoyose mpeingia damienyi ipo paka andu mpekure anduho.⁵Kovaja valape vaadija, andu mpekure murinyicho, rukutenyi maifu madendenyi vanu koikulora kwavo." ⁶Vakakure vakadambuka ipo shionganyi, vetangasa shindo shicha na ichira vandu kila andu.⁷Lwaha Herode, mangi, kaichwa shose shija shileutika nyale kajwa o vichwa loi, amu kilededwa kee Yohana mobatisa aruka ko varimu, ⁸na baadhi vengi vakaamba Elia afumia, vengi vakaamba mlashi o kala aruka ko varimu kavi. ⁹Herode nyaleamba, "najalemshinja Yohana, kake ichu nyanga nganeichwa habari sake? Na Herode nyaleshigha njia yemwona Yesu.¹⁰Andu valeuya vaja valedumwa, vakambia shija shose valeshiona na ishiuta. Kavairia andu amu nacho, kakure amonyi mpaka kundu kupelaghwa Bethsaida. ¹¹Kake mbumbu vakaichwa isho shileutika vaka mvadia, kakaa navo kufui, kadeda navo kidedo kya umangi o makilunga, kava chira vaja vose value.¹²Mfuri ikasija, vaja ikumi, na vavi vakakure vakaenda kwake vakaamba, "Vaka vataghanya mbumbu vaende ipo shionganyi sha kufui vandetotona vaje kyeja, andu jikeri batenyi." ¹³Kake kavavia, "Ingwe vaningenyi kyeja." Vakaamba jiode shibenju sha mkate shitamu na makunga vavi, mbele jendeura kyeja ko kitevi kya vandu va." ¹⁴Kuveode vomu shiku shatanu aja. Kavavi vanafunzi vakavadamirenyi vandu wanda ko mandiki makumi vatanuvatanu.¹⁵Koikyo vakaute kudo na vandu vakadamia wanda. ¹⁶Kairia mikate itanu na makunga vavi na kalembwa uye ruweu, kashiterevia, kashibenjwa shibenju kavaninga vanafinzi vake kinesa vava vavie vandu. ¹⁷Wose vakaja vakaida, na shibenju shije shilesighaka shile dodolwa shika ichura shikapu ikumi na shivi.¹⁸Nakyo kikava kee, andu enatereva amonyi, vanafunzi vake vakeri nacho, na kuvavesa keele, vandu veneamba ingi nyunga?" ¹⁹Vakatalwa, vakaamba, "Yohana mobatisa, kake vengi vaneamba Eliya, na vengi vaneamba valashi vakala varuka kavi.''²⁰Kavavia, "kake inywe mneamba inyi nyunga?" Katalwa Petro Kristo afuma ko Makilunga." ²¹Kake kavai kimbia, Yesu kavaongoja valka mbie mundu wowose kindo kyautika. ²²Kaamba kee mwana o Adamu lasima na viniswa ko shindo shifoje na ileghwa na vasuri va makuhani na vareghi, na apeaghwa, na furi ya karadu aperuka.²³Kavavia woose, "Koje mundu wowose kakunda ingivadia, na kuleghe icho amonyi, nakudike msalaba wake mfuri yose na ngivadie. ²⁴Wowose apereghesha ikira ngoo yake apeidesa, kake usa apeidesa ngoo yake kokitevi kyakwa, apeikira. ²⁵Ngikyo kipe mvorosa mundu, kawado o rika lose, kake kadesa ana kanya mara ngoo yake?²⁶Wowose apengiadiasonu inyi na shidedo shakwa, koicho mwana o Adamu apemoadia sonu andu apevenda umanginyi wake, na umanyi o ndie na malaika vaele. ²⁷Kake ngane vavia loi, kuode vaimukye iha, vapepepo mpaka andu vapeuona umngi o Makilunga."²⁸Sikacha mfuri nane andu amededa shidedoshi kee kavairia andu amu petro, Yohana na Yakobo, vakadoja kifumbunyi ndetereva. ²⁹Adu vekinetereva, kyamu kyake kila ilechika, na nguvo sake sikailapira.³⁰Na kukava kukafumia vomi vavi vakededa nacho! vekeri Musa na Elia, ³¹valeonwa uduenyi. Valededa ikurejake, kindo aneuta kufui imanja Yerusalemu.³²Lwahe Petro na vaja evekeri navo vekeri madionyi. Kake vetukwale, valeona udue wake na vomi vaja vaimukanie andu amu nacho. ³³Kikava, andu vanekure ko Yesu, Petro kambia, Mndumi, nakicha kodu ida mia iha na juri jitebire shitekle sharadu. Sha vandu varadu. Kimu kyapo, kimu kya Musa, na kimu kya Elia." Alemanya ikyo, jikacha irindi.³⁴Andu ekina detla ikyo, jikacha irindi jika vashikija, "valeogwa vameona vametengetwa na irindi. ³⁵Iru ikafumia irindinyi jija yeamba, "Ichu nyi mwanaka ngamkundie. Mwadanyiinyi icho" ³⁶Iru jija je vova, Yesu nyavekeri amonyi, vakadimia sau, na mfuriso valembia mundu wowose kija valekiamapo.³⁷Mfurija ilevadia, vamefuma kuja kifumbunyi, vandu vafaje valekojana na cho. ³⁸Kukafumia vomi vandu nyi vaja vakafugha loi eamba, "Mwalimu ngakutereva umlambwe mwanakwa amu nyi mwanakwa amonyi. ³⁹Ngoo mbichwa nyikine mwada, na ikava alodo, na saangi nyakereukwa na ifuma ivihya dumbunyi iki na mninga ukiva loi na ivaviwa. ⁴⁰Ngalevatereva vanafunzi vapo vamfune kake valedimapo."⁴¹Yesu katalwa kaamba, Inywe vandu mlaichi na mdekujwa, ngapedamia naivishana nainyeve naindii? Mwende mwana poha." ⁴²Andu msoro uja anecha ngoo mbichwa ikamdu ja wanda na imlagha lagha. kake Yesu kaibokya ngoo ya mbichwa, msoro kachiha, kamninga ndie yake.⁴³Vose vakarijwa veona udue o Makilunga. Kake andu vakina rijwa vose shindo shija aleshiuta, kadeda ko vanafunzi vake. ⁴⁴"Shidedoshi shidemie madunyi venu, kimekoja mwana o Adamu apefumwa mokonyi ko vandu." ⁴⁵kake valemanyapo kija ane ambapo shilerikwa vala manye wai. Valeogwa imuvesera kidedo kyo .⁴⁶Ade vakaivoka iloja venyiko venyi nyunga nave msima. ⁴⁷Kake Yesu emanya kija vameloja venyi ko venyi, nyaleira mwana mnina, kamdera ngaliko yake, ⁴⁸na kaamba, "kumundu wowose kwamwadijamwana mnina chaichu korina jakwa, nyangiadija inyi, na wowose apengiadija inyi, ape mwadija icho alengiduma, amu icho mni kwanu vose ncho mdue."⁴⁹Yohana katalwa kaamba, "Mndumi, jilemwona mndu akinadichira majeni korina japo jika muimusa, amu akeri naisepo". ⁵⁰Kake Yesu kavavia, "Mlamuimuse, amu alakeri kibalia na inywe nywanu."⁵¹Kikafumia kee, chakundu farisikeri sikinashikia ienda ruweu, amu nyalesongora kyamu kyake Yerusalemu. ⁵²kanu ma va mbele vamsongoje, navo vakaenda vakaingia sha vasamaria kinesa vamtobirie andu kodamia. ⁵³kake vandu ipo valemwadijapo, amu nyelambuje ipon Yerusalemu.⁵⁴Vanafunzi vake Yakobo na Yohana veona ikyo, vakaamba, "Mndumi nyauri udikire modo usoke ruveu uvaongore?" ⁵⁵Kake kavaghalukia kava bakia . ⁵⁶Vakaenda kionganyi kingi.⁵⁷Andu vekina enda njia yavo, Mndumi kambia, "Ngape kwadia kokose upenda. ⁵⁸Yesu kambia, "Mbweha vaode marungu, ndeghe vaode sigi, kake mwana o Adamu aode nama andu kadera nama mdo wake po."⁵⁹Nyiho kambia mndu umu ungi, "Ngivadia." Kake icho kaamba, "Mndumi, keda mbele ngiende nginde mrika papa akwa," ⁶⁰kake icho kambia, "Vatije vapiwa varike ivavapie, kake igwe enda undeamba ko vandu umangi o Makilunga kile andu."⁶¹Pia mndu ungi kaamba, "Ngapekuvadia, Mndumi, kake ngida mbele ngindevasama mbele kuja kanyi kokwa." ⁶²Kake yesu kambia kuode mundu, apeanja dema na ilabwa numa apeuona umangi o Makilunga po."

Chapter 10

¹Shimeida isho, Mndumi kasambura hakumi saba vengi na ivaduma vavi vavi vemsangoje ipo shiongonyi na kundu kungieurienda. ²Kavavia, "Shesambwa shifoje, kake vesambwa vaitale. Koikyo mterevenyi Mndumi cho o sambwa, kinesa nadume movinyi vesambwa yake.³Enendenyi shiongonyi. Lambwenyi, nganemdumenyi cha mamondo makidi ya shitesha msudunyi. ⁴Mlakudike mfuko nama pesa wai, nama mkaba wai, nana shadu wai, na mladikire mndu njia wai.⁵Katika numbenyi yoyose mpeingia, ambenyi, 'Sia ive kunushi numbenyi.' ⁶Kuje kuode mndu aodesia, sia yanu ipesighakja aja, koje kulaode, ipenya kwanu. ⁷Vikienyi mbora numbayo, jenyi navo ikyo vapekifuna na nyuenyi amu mouta kasi nyelihwa kyake kimunyarye. Mlaseme numbai muingie ingi wai.⁸Mri wowoswe mpeingia, na vaka mwadijenyi, jenyi kyokyose mpeningwa, ⁹na chipenyi value vakeriposhi. Ambenyi kwavo, 'Umangi o Makilunga umecha kufui yanu'¹⁰Kake katika mri wowose mpeingia, valape mwadijenyi, endenyi nnja barebarenyi na ambenyi, 'Orikongo lo muri wanu lukeri madendenyi vedu jipe kutia kumu kwanu! ¹¹Kake mmanye ilu, Umangi o Makilunga umeshikya.' ¹²Nganevavienyi kee mfuricho mbichwa nyipeva keba iya ya Sodoma usie mri cho.¹³Kyapo ikyo Korazini, kyapa ikyo Bethsaida! Koje kasi ndue sile utika iposhi kwapo yeutika Tiro na Sidoni, Vedembuja kala loi, vedamia nguvonyi sa magunia na maifu va riko. ¹⁴Kake kipeva keba furicho ko Tiro na Sidoni kiisie kwanu. ¹⁵Igwe Kapernaumu, Nyukereita nyupeiriwa mpaka Ruveu? Wai, upesoswa mpaka wanda ko varimu.¹⁶Icho apevaadanyenyi inywe apengiadanya inyi, na wowose apemleghenyi nyanailegha inyi, na wowose apengilegha nyamlegha icho ale ngidumu".¹⁷Vaja sabini vala uja kosia, vakaamba, "Mndumi, na majeni vanajidanya ko rina japo. ¹⁸Yesu kavavia, ngalemwona mokitau egwa ifuna ruveu cha ikuruma. ¹⁹Ngavaninga, uitoru o vada njoka na ndola, na pinya sose sa mokituva, nama kuode kyokyose kipemdime nyipo. ²⁰Na kudo mlevarokiwa koikyo, kee majeni vakina vaadanya, kake mworokiwa marina vanu vareghwa ruveu."²¹Katika saaiya nyale vorokiwa loi ko ngoo mwele, kaamba, "Nakukaja igwe, Papa, Mndumi o ruveu na orikenyi, amu nyorika shindo shi ko varango vakekuitai, na ishukwa ko vala loshwa, cha vana vanina. Nyivo, Papa, ko kimekoja nyulevokiwa mesonyi vapo."²²Kila kindo nyaleningiwa kokwa na papa okwa, na kuode aichi mwana nyanga koje lepapapo, na kuode aichi papa nyungapo koje le mwa napo ko wowose usa Mwana apekunda nafumie kwake."²³Kavaghalukia vanafunzi vake, kaamba kishimotonyi, "Vaodembo iva vamemanya shindo shi, ishi mneshiona. ²⁴Ngavavienyi inywe, valoshi vafoje na va Mangi veuri vaone shindo shi mnashiona, na valeshionapo, na iichwa ishi mnashiichwa na valeshiichwapo."²⁵Tazama, vaalimu valive va sheria ya Kiyahudi nyaleimuka na imugheresha, kaamba, "Mwalimu, ngivi kekuda kinesa ngirisi ikaa ndarasi?" ²⁶Yesu kambia, "Kireghiwa kiki sherienyi? Kuda Koisoma je?" ²⁷Katalwa kaamba, "Upemkunda Mndumi Makilunga wapo kongoo yapo yose, ko mdima wapo wose, ko oru lwapo lose na koorongo lwapo lose na o mrasenyi wapo cha osese lwapo kumonyi." ²⁸Yesu kamtalwa, "Ongitelwa necha. Ikakudi upekia."²⁹Kake mwalimu, ukuitalia shicha amonyi, kambia Yesu , "Na icho o mrasenyi okwa nyunga?" ³⁰Yesu katalwa kaamba, "Mndu mlive nyekesoka ifuma Yerusalemu ienda Yeriko. Kadujwa kati ya vandu vapesoka shindo shake, na ikakava vakamtia kinina epa.³¹Ndeghe njicha kuhani mlive kaida mbarinyi emwona kaida marinyi alipita upande ungi. ³²Na kudo kudo Mlawi kaida mbarinyi emwona, akapita upande ungi.³³Kake Msamaria umu, eidaho andu akeri mndu cho emuona, kamhurumia ngoonyi yake. ³⁴Nyalemshikia kampunga shindonda shake, kamshija na mafuda uye yake. Kamdosiria ipundenyi jake kamdamada mpa numbenyi selara gaghenu naimuitia shose auri. ³⁵Mfuri ile vadia nyale iria dinari ivi, na kamninga uja monyi o numba iya ya vagheni, na kambia, 'Mtarame ata koje kode kipengerijika ngakukuliha ngamenya.³⁶Nyunga umu ha varadu, ngesa, ivekeri o murasenyi wake aja alekavwa naisakwa?" ³⁷Mwalimu kaamba, "Nyuja ale mhurumia kwake." Yesu kambia, "Enda unde utakudo kudo".³⁸Lwaha vekinaenda kioro, valeingia kiongo kilive, na mka umu rina jake Martha nyalemkaribisha kanyi kwake. ³⁹Nyeode msacha wake apelaghwa Mariamu, edamije madendenyi ko Mndumi iadanya kidedo kyake.⁴⁰Kake Martha nyekina uta kasi sakyeja. Nyaleenda ko Yesu, kaamba, "Mndumi ukinarogwa kee msach okwa angitija ngikuutie ngimomnyi? Koikyo mbie nangitarame". ⁴¹Kake Mndumi kamtalwa ngakuvia, "Martha Martha, nyuki naitamika na shindo shifoije, ⁴²kake kindo kimu tu kipeva. Mariamu nyasambura kindo kicha, kisa kila pefumwa kwake wai."

Chapter 11

¹Kuode kieri Yesu andu anatereva andu alive, umu o mwanafunzi wake nyalembia, "Mndumi, jiloshie itereva chakundu Yohana alelosha vanafunzi vake.'²yesu kambia, Mkaterevapo, muambe, 'Papa, rina japo jikuinyarie. Umangi wapo uche.³Ujiminge kyeja kyedu kila siku. ⁴Ujisamehe unyamari odu, chakundu ise naise jichevasamehe vose vacheji nyamaria. Ulajeji da jiteghwa."⁵Yesu kavavia, "Nyunga kwanu apeada mong`o, usa apembadia kio, naimbia, mong`o kengeninga mikate iradu. ⁶Amu mong`o okwa angichejia lwaha, kudi afuma kiaro, nainyi ngaode kyemningapo.' ⁷Na uja akeri numbenyi kamtalwa, ulangiitame, ngameshinga mongo, jimelaa inyi na vana vakwauli. Napedima tukwa ngikuninge mkatepo. ⁸Nganembienyi, ata koje apepefukwa nakuninge mkate cha mong`o wake, kimekoja na ukinatolwa mdikira, apetukwa na apekuninga mikate chakundu uuri.⁹Nainhyi nganembienyi, terevenyi, nainywe mpeningwa, shighenyi nainywe mpewada dikirenyi nainywe mperughujwa. ¹⁰Kime koja kila mndu apetereva apeadija, na kila mndu apeshigha apewada, na usa apedikira aperughujwa mongo.¹¹Nyi Papa mki miongoni kwanu, mwanake apemtereva ikunga namninge nyoka badala yake.? ¹²Ana kamtereva ibare namninge ndola? ¹³Koikyo, inywe mkari vavichwa muichi iningwa vana vanu shindo shicha, aisie papa wanu oruveu kee apemningenyi ngoo mwele ko ivo vapemterevao?"¹⁴Adelwaha, Yesu kava akinabokya ijeni, na mndu aode ijeni ekinadedapo. Andu ijeni jimemfuma, mndu cho nyaledima ideda. Isanga ja vandu kikavarija loi. ¹⁵Kake vandu vengi vakadeda, ichu nyakanafuma majeni ko Beelzebul, msima o majeni.¹⁶Vengi valemtegha na vembia na valore shindo ifuma ruveu. ¹⁷Kake Yesu kamanya kisaro kyavo na ivavivia, "Kila umangi upeghaukana upeva ukiwa, na numba ighaukanie ipegwa.¹⁸Kaje Moktau apekojwa ameghaukana, umangi wake nyupeimukana kuda? Amu mkenaamba nganefuna majeni ko Belzebul. ¹⁹Koje inyi nganefuma majeni ko Beelzebuli, kwani ivo vengi vanafuna korijia njiki? Kokitevi ki, ivo vapevahukumu inywe. ²⁰Kake, koje ngakina funa majeni ko kiminyo kya Makilunga, basi umangi o Makilunga amevacheja.²¹Mndu aode oru aode na refa karinga numba yake, shindo shake shipedamia necha. ²²Kake kaghujwa na mndu aode pinya apemsoka nareta sake, naiiria mali sake sose. ²³Wowose alakeri nainyi nyakeri kibalia nainyi, na usa alapesang`iria nainyi apetaghanya.²⁴Ijeni jika mfuma mndu, nyechindeshigha andu kulaode mringa kinesa natotone. Kaje alaone, nyeamba, ngapeuya kundu ngalefuma. ²⁵Kauya kakoja numba nyiang`hijwa na nyikeri necha. ²⁶Nyechienda kande shigha maqjeni vengi saba vavichwa vaisie icho amonyi na ivaende vadamie andu aja. Na mndu cho nyechirojwa kaisa jija ja kuoka."²⁷Andu ekina deda shidedosho, mundu muka umu mlive nyalerava kaisa vengi vose mkutanonyi o vandu na vakaamba "Jivekywa ,bora ndeu yo ilekuona na maveevo uloonga" ²⁸Kake icho kaamba, vavikywa mbora vaja vose vakeichwa kidedo kya Makilunga na ikidera.²⁹Andu isanga o vandu vanekusangiria na iongenjika, Yesu kaghoka ideda,"Isayoji jikanyamaro. Vechishigha sha mesonyi, na kuodekya mesonyi mpelorwa kiisie kija kya Yona po. ³⁰Amu koje Yona chakundu ikeri kya mesonyiko vandu va Ninawi, nyikudo mwana o Adamu apeva kya mesonyi ko ishaoji.³¹Malkia o Kusini apeimukana mfuri cho vandu va ishaoji apeva hukumu ivo, kimekoja nyalefuna ulau orika kinesa naehe naadanye kya Solomoni, na iha nyakeri mndue aisie Solomoni.³²Vandu o Ninawi vapeimukana katika hukumu anduamu na ishaoji mfuri ya hukumu vapehukumu, amu ivo valedumbuja ko kidedo kya Yona, na kolambwa, iha nyakeri mdue aisie Yona.³³Kuode mndu wowose apeasa taa nadere wanda iode mona, ilaorwa ana wanda ya kikapu, kake nyapeasa kinesa naidere uye kila mndu kaingia ulangare. ³⁴Riso japo nyi taa ya osese, riso japo jikava jicha basi osese lwapo lose upe langarwa. Kake riso japo jikava jivichwa basi osese lwapo lupeva momenyi. ³⁵Koikyo mkulambwe taayo ikeri ngoonyi sanu ila chevikywa momenyi. ³⁶Koikyo, koje osese lwapo lukeritaenyi, na kuode andu kukeri momenyipo, basi osese lwapo lupeva cha taa ipeaka nailangwa kwanu."³⁷Emarija ideda, Farisayo kamwalika nandeja kyeja kanyi kwake, nacho Yesu kaingia numbenyi kadamia navo. ³⁸Na Mafarisayo vakarijwa chakundu alalesanja moko kulameshika kyeja kya kuu kwanyi.³⁹Kake Mndumi kavavia, "Inywe Mafarisayo mnesanja nja ya shikobo na bakuli, kake iposhi kwanu kuichurie unyamari. ⁴⁰Inywe vandu mlaichi, icho aleumba numbeni leamba nacho aleumba nja hakuumba na kiidi pia? ⁴¹Vaningenyi valaode sha numbenyi, na shose shipe va shicha kwanu.⁴²Kake kyamu kyo Mafarisayo, amu mrefuna sadaka sa mnaana na mchicha na mbogha sose sa bustanyini. Kake mkatija shindo sha haki nai mkunda Makilunga. Nyikicha iuta shindo sha haki na imkunda Makilunga, na mlatije iuta na isho shingi.⁴³Kyamu kyo Mafarisayo, kimekoja mnakunda idamia shifiri sho songoje ipo makanisenyi naidekirwa wakya ipo sangada. ⁴⁴Kyamu kyo, amu mnefana cha makaburi valaode kiringisho vandu vanadambvuka uye yake valamanye."⁴⁵Mwalimu umu o sheria sa Kiyahudi kamtalwa, "Mwalimu, ikyo unakideda kinajiilushira naise." ⁴⁶Yesu kaamba, "Kyamukyo, vaalimu va sheria! mnevadika vandu milagho ilemeje valapedima kudika, kake inywe mpeutulapo nama na kiminyopo kyamupo.⁴⁷Kyamu ikyo, amu mvashumba na ivikya kiringisho makaburinyi va valoshi' vasa valeaghwa na akui vanu. ⁴⁸Koikyo mnakulora na iidikijana na kasi sileutwa na akuisanu, amu loi valevagha valoshi vasa mna shumba shiringisho makaburinyi vavo.⁴⁹Kokitevi kyo pia, kidedo kya Makilunga kineamba kineamba, 'Ngapevaduma valashi na modumwa navo vapevaninisa na ivaagha vaiteele vanu. ⁵⁰Ishaoji jipekiuta ko ndakama ya valoshi ivovalevagha fuma andu orika lulevoka. ⁵¹Fuma ndakame ya Abeli na ndakamu ya Zakaria, aaghiwa masabahunyi na kuele. Kudo, nyanembienyi ishaoji jipekiuta.⁵²Kyamu ikyo valimu o Sheria sa Kiyahuidi, amu mmeva olufungo lo imanya; inywe mpeingiapo, na vaja vauri ingia mnavaima."⁵³Andu ya Yesu amekure aja, vareghi na Mafarisayo valemleghia na ulughana nacho ko shindo shifoje. ⁵⁴Vereghesha imuada ko shidedo shake.

Chapter 12

¹Kokierikyo shiku vafoje sha vandu valekusang`iria andu amu, vakao vadana, kaghoka ideda na vanafunzi vake mbele, "Kuringenyina ikusangirania na Mafarisayo amu varemge"²Na kuode kikuvikye kisa kila shukwapo. nama kulao kilerikwa kila pemanyikapo. ³Na kija kyokyose mlededa momenyi, kipeichwa kwarie. Na kija kyokyose mlededa madunyi na numbenyi sanu sidhingiwa shipe anyararwa uye ya numba.⁴Nganambienyi mong`okwa, mulaagwe apeagho osese na ade vaode kingipo. ⁵Kake ngapevakemia usa mpemuogwa. Mwongenyi usa kaagha apeitoru na ikumba modonyi jehanamu. Nkyo, ngamevavienyi, mwagwenyi icho.⁶Je shomoro vatanu vapekumbwa ko sarafu ivipo? Hata kudo kuode nama umu wavo apevadimwa oshangunyi lo Makilungapo. ⁷Kake mmanye kee mbii sa modo yanu siitaliwa. Maogwe. Inywe mkeri necha mkaisa shomoro vafoje.⁸Nganevavienyi, wowose apengiikidija inyi oshangunyi lo vandu, Mwana o Adamu apemuidikija oshangunyi o malaika va Makilunga. ⁹Kake wowose apengilegha oshangunyi lo vandu nacho apeleghwa oshangunyilo malaika va Makilunga. ¹⁰Wowose apededa kidedo kivichwa ko Mwana o Adamu, apesamehewa, kake usa pededa o vichwa ko Ngoo Mwele, apesamehewapo.¹¹Vakamdanadenyi mbele ko vadue va masinagogi, vaitoru, na vamangi, mlavaoghe kokitevi kye deda javo ana ngikyo mpededa, ¹²kimekoja Ngoo Mwele apevaloshia chakundu mpededa ko kierikyo."¹³Mndu umu katika mkutanonyi kambia, "Mwalimu, mmbie mundu odu nangivavie urisi okwa." ¹⁴Yesu kamtalwa, nyunga cho alengidera ngire ivavalelanisa na ivadurenyi kwanu.? ¹⁵Nyiho kavavia, kuringenye na shindo shelambwa na meso, amu idamia janu jikeri malinyi sakepo."¹⁶Yesu kavavia mfano, kaamba, Mdeme la mndu limu shuma nyulesha oloi, ¹⁷na kakuvesera ngoonyi yake, kaamba, kuda ngapevika amu ngaode andu ko derapo yakwa? ¹⁸Kaamba, ngapevika kudi. ¹⁹Ngapevia ngoo yakwa, "Ngoo yakwa yose nyokuderija shindo shifoje ko miaka ifoje. Totona, uje, na uvorokiwa."²⁰Kake Makilunga kambia, ighwe mundu mtondo, kio kyaimu vaira ngoo yapo, na shindo shose uleshigha shipeva shau? ²¹Kudo kipeva ko mundu apekuderija shindo ko umangi ulakeri o Mndumi.²²Yesu kavavia vanafunzi vake, koikyo nganevavia mlaogwe chakundu mkeri kee ngikyo mpeja ana ngikyo mperarika ²³Amu moo usie kyeja, na osese huisie nguvo.²⁴Lambwenyi ndeghe o angani, side mapo nama sisamwapo. Siode numba nama kahipo, kake papa odu nyevaninga kyeja. Inywe mwaisie ndeghepo! ²⁵Nyunga kwanu apedima ikuongerija ilehajake? ²⁶Nyi kimekoja mlapedima ivika kindo kyo kamana kudo ngiking mnaitamika na shindo shingi?.²⁷Lambuenyi varo chakundu sinafuma, sanauta kasipo nama sina apo. Kake ngana vavia, ata Sulemani usimenyi wake wose aleratikwa chakundu vararikye ivapo?. ²⁸Kimekoja Makilunga nyechirarika necha mara va kivambara, vasa vekeri inu, na ngama vapekumbwa modonyi. Icho nyalemjwa imrarikenyi inywe? inye mlaichi!²⁹Mlakusare kee mpejaki ana mpenywaki, nama mlaogwe. ³⁰Kimekoja masongo vose va orika vechikusara shindo shifoje shavo. Na Papa wanu nyaichi kee muuri isho.³¹Kake shinghenyi umangi wake mbele, na isho shingi mpeonginjwa, ³²mlaogwe, inywe shindi shikimina, amu Papa wamu ngane vookiwa iva rimga inywe umangi cho.³³Ukumbenyi mali sanu na mnde vaminga valaode, mkatobirie mifuko ilatochikye_ kahaka ya ruveu kala chesije, kundu vaivi valapeshikya namia ngungu sipedima nyamarapo. ³⁴Kimekoja andu kuode kahikapo, nyiho andu na ngoo yapo ikeri.³⁵Nguvo sanu silehye sipunjwa ko mrusu, na taa sanu sikojwa sineaka, ³⁶na muve cha vandu vanemlambwa Mndumi wavo ifuma javo ndimenyi ya harusi, kinesa kacha kakava hodi, vapedima imrughuja mongo movinyi.³⁷Vavikiwa mbora vatumishi, vasa Mndumi apevakoja vatukuje. ³⁸Apepungu nguvo yake ilehyeko murusu, apevadamira wanda kokyeja na ivavia. Koje Mndumi apecha jakavi kio ania jakaradu jamringi naivakoja vamwendeje, kipeve keba kwavo vanduvo.³⁹Kiisi cho, mmanye iki, kama mndumi kundu monyi numba alemanya saaya mwiri, anecha, eidikija numba yake idoswapo. ⁴⁰Mbedeje amu muichi mfuri ngiki mwana o Adamu apechapo.⁴¹Petro kaamba, "Mndumi, vakinajivia isejivenyi shindeshi ukinambia kila mndu.? ⁴²Mndumi kavavia, "Nyunga mtumwa mcha ana aode urango usa Mndumi apemdera uye ya vengi, kinesa navaviekyeja kyavo kiase kiinyarie? ⁴³Amevikiwa mbora uja, usa ambaye Mndumi wake kacha apemkoja euta kija aledejwa naute. ⁴⁴Loi ngama mbienyi kee apederwa uye ya mali sake sose.⁴⁵Kake mtumishi uja kaamba ngoonyi mwake, "Mndumi okwa anakelejwa iuya; ivo kavoka ivabula vatumishi vaja va vami na vavaka, naija, nainywa na inangwa, ⁴⁶Mndumi wake mtumwa uja apecha mfuri isa alaichi sa saa alaichii, nacho apemdumwa shilubu shitubu naimdera anduamu nava vanyamari'⁴⁷Mtumishi, usa aichi ucha o mndumi wake, nacho aledamia namaita kija aledeja naute, apebulwa misenge ifoje. ⁴⁸Kake mtumishi msa alaichi kija akundie mndumi wake, kake kauta kila inyarie, apebulwa misenge kinina. Kimekoja icho aleningwa ifoje, shifoje shipe daiwa ifuma kwake, nauja aleaminiwa kifoje, kwake shipedaiwa shifoje.⁴⁹Ngacha cheasa modo orikenyi, nainyi ngeuri mbele umeaka, ⁵⁰kake ngaode ubatiso usa ngapebatiswa, na ngauri mpaka andu upemarijika!⁵¹Mnaita ngalecha iende sia orikenyi? Wai, Nganambienyi, badala yake ngaende itaghanyika. ⁵²Fuma lwaha na ivaidia kupeva na vandu vatanu numbenyi imu vaghaukiane, na varadu vapeva kibalia na vavi, na vai vapevakibalia na varadu. ⁵³Vapeghaukama, Papa apeva kibalia na vamwanake, na Mwana apeva kibalie na ndie, jejo apeva kibalia mwanake ovaka, na mwanake ovaka apeva kibalia na mae, mamko apeva na kibalia na mko wake na mko apevakibalia na mamko wake.⁵⁴Yesu kava anevavia makutano pia, "Mara mkaona marindi vakafumia magharibi, moamba kierikya mbua kyashika; na kudo kipeva. ⁵⁵Na mkuma ukarukute ifumia kusini, moamba, kupeva na mrike, ulapeva, na kudo kipeva. ⁵⁶Inywe varenge, mpedima imanya sjha orikenyi, kake kuda kilapeva mlapedima manya kieriki? Ngiki kila umu kwanu alatachukwa kija kicha kwake kija kinavika utika kauyta kudo?⁵⁷Ngiki kila umu kwanu alatachukwa kija kicha kwake kija kinavika utika kauta kudo? ⁵⁸Amu ko dambuka na mukituva wapo ko hakimu, deda nacho mukiluva wapo mkeri njia alache kudamada ko hakimu na hakimu ala chekudamada inde kupungu kipungonyi. ⁵⁹Ngamekuvia, upefumapo mpa andu upeliha mpaka senti ysepiu.

Chapter 13

¹Kieri ikyo, kuveode vaitale va vandu valembia Wagalilaya vasa pilato alevaagha na isangira nia ndakame savo na sadaka savo. ²Yesu kajibu na kavavia "Mkenaita kee Wagalilaya viode sambi siise Vagalilaya vengi vose nkyo kitevi vaadwa uvichwa cho? ³Wai, ngamevavia, koje mlapendumbuja, nainywe mpeaghwa vivyo hivyo.⁴Ana vaja vandu ikumi na nana Siloamu vasa mnara ulegwa ukavaagha, mneita ivo vekeri vaode sambi, sii sie vandu vengi vose ipo Yerusalemu? ⁵Wai, inyi nganeamba, koje mlapedumbuja, na inywe vose mpeaghwa.⁶Yesu kavavia kidedoki, "Mndu umu nyeode mtini uvajwa mdememnyi wake na nyaleenda na ndehaa ndunda uye yake kake aleonapo. ⁷Kambia uja akeri nga mdemeuya, 'Miaka iradu nganecha na ngalambwa kuode ndapo. uteme. Ngiki unyamare wanda?⁸Uja akeringa mdeme kaamba, 'utije mwaka u kinesa ngiulimie na ngiuvikie mbolea. ⁹Koje upeshaa mwaka cho ungi upecha, na kicha, kake koje upeshaa, uuteme!"¹⁰Lwaha Yesu nyenaloshia isinagoginyi jimu mfuri ya Sabato. ¹¹Kuvekeripo mka umu usa ko miaka ikumi na nane eode ijeni jila peva jipe mninga alaode pinya nacho nyekulemia na aanedima imukanapo.¹²Yesu emuona, kadikira, kaamba, "Jejo, umepungujwa kipungo kya ikopisa pinya po." ¹³Kaviia moko vake uje yake, na oseseluvake lukaingia pinya kamtereshe Makilunga. ¹⁴kake mdue uja o sinagogi kailusha kokitevi nyale mchira mfuri ya Sabato. Mwimuki kavavia makutano, "Kuode mfuri sita senta kasi. Njonyi mohechirwa chi mfuri ya Sabato [po.'¹⁵Mndumi katalwa kaamba, "Varenge! kuodepo mndu umu kwanu aperugwa isirikonyi jake ana ng`umbe motolenyi naimdamada langalatenyi mfuri ya Sabatopo? ¹⁶Nakudo mpu o Abrahamu, usa Moktau alempunga ko miaka ikumi na nane, kiveuriwa kipungo kyake kipungujwa mfuri ya Sabato?¹⁷Andu ekinadeda shidedosho, vaja vose venampinga valeadwa sonu, kake mkutano wose vengi valevotakiwa kokitevi kya shindo shija Yesu aleuta.¹⁸Yesu kaamba, "Umangi o Makilunga nyufanie naki, na ngapeulinganisha na iki? ¹⁹Ni chambeu ya haradari isa mndu aleifuna na ivaja mdemenyi wake, ikafuma ukava kidi kidue, na ndeghe sikashumba singi savo marambenyi vake.²⁰Kavi kaamba, "Ngiufananishe naki Umangi o Makilunga.? ²¹Chakundu kindo kisa mndu mka aleiria kasangiriramia shipimo shiradu sha michu ukashimba."²²Yesu nyaleavia kila muri na kiongo ipo njia akeenda Yerusalemu na ilosha. ²³Mndu umu kavesera, "Mndumi, nyi vandu vaitale vapekirwa?" Kudo kavavia, ²⁴"Kodomare uidie mongonyi msise, amu nyi vafoje vapereghesha iingia kake vapeingiapo.²⁵Mara baada ya mmiliki o numba apeimukana na ishinga mongo, basi mpeimuka nja neikava hodi mongo na iamba, Mndumi, Mndumi, jirughuje na cho apetalwa na ivavia, ngavaichipo nama ngaichi kundu mofuma po.' ²⁶Nyiho mpeamba, Jileja na inywa kwapo igwe nyulelosha kodu." ²⁷Kake icho kavatalwa, nganembienyi, ngaichi kundu mofumapo, kurenyi kokwa, inywe mouta mavichwa!'²⁸Kupeva na ifugha na isua maigho andu mpevaona Abrahamu, Isaka, Yakobo na manabii vose katika umanginyi o Makilunga, kake inywe mvenyi mmekumbwa nja. ²⁹Vapeshika ifuma Mashiriki, Magharibi, Kaskazini na Kusini, na itotona mesenyi ya kando kya kuikwanyi umanginyi o Makilunga. ³⁰Manya iki, furumia nyo kuvoka o furumia apeva o kuvoka."³¹Muda mfui baadaye, baadhi ya Mafarisayo valecha naimbia, "Enda na kureha amu Herode nyari kuagha." ³²Yesu kaamba, "Endeni mndewambia mbweha cho, 'Nganefuma, majeni naichira inu na ngama, na furi ya karadu ngapemarija. ³³Katika hali yose, na njicha kokitevi kyakwa ienda inu, na ngama, na furi ile vadia, amu kuode kindo kyemuagha nabii kwacha na Yerusalemu po.³⁴Yerusalemu, Yerusalemu, nyunga ane vaagha manabii na ivakava magho vaja valedumwa kwanu. Kanga ngameshigha ivasang`iria vana vanu cha nguku ichesangina shivane shake makungunyi vake, kake mleidikijapo. ³⁵Lambwa, numba yapo imeangorwa. Nainyi nganembienyi mpedima ngiona mpaka andu mpeamba 'Amevikiwa mbora icho apechakurina ja Mndumi."

Chapter 14

¹Ikafumia mfuri ya Sabato, andu aneenda ko msongori umu o Mafarisayo ija mkate, navo vekeri mvadi ko kufui. ²Aja kuveode mndu eode andu kushimbie. ³Yesu kavesera vataalamu ko sheria ya vayahudi na Mafarisayo, "Ngesa nakicha ichura mfuri ya Sabato, ana wai?⁴kake vavo vakeri kimya, kokyo Yesu kamuada, kamchira na kambia nadambuke. ⁵Nacho kavavia, nyunga kwanu aode mwana ana ng`umbe yagwa irungunyi mfuri ya Sabato alepemfuma nya movinyi?" ⁶Navo kuode valekitalwa ko shindo shopo.⁷Andu Yesu alevamanya vaja valealikwa kee vamesambura shitiri sha heshima, kavaviya, mfano, akenevavia, ⁸"Wakati mkaalikwa na mndu harusinyi, ula damie shitirinyi sga heshima wai, amu na kipedima nyaalikiwa mndu usa o heshima aisie igwe. ⁹Wakati mndu uja alevaalika inywe mo vavi kashika, apekuvia igwe," na msegheje mndu chu iha kwapo," Ko sonu upekure upeenda kujakofurumia.¹⁰kake igwe ko alikwa, ende undedamia andu ko furumia, kine uja akualika kacha, apedima nakuvie igwe, 'Mong`o, enda kuja mbele," nyiho upeva nyoheshimiwa ko vandu vaja mdamije na vanddu amu mesenyi. ¹¹Amu uja apekudosina amonyi apesoswa, na uja apekusosa amonyi apedosirwa .'¹²Yesu nyalevavia mndu uja, alemwalika, 'Andu umefuma kyeja kwa msangenyi ana kya kinu kwanyi, ula vaalike vamong`o vapo ana vanduamu ana vanjia ama va mrosenyi na shuma, kinesa ivo valacheda ikualika igwe.¹³Igwe koado ndima, vaalike vaja valaode, shilema, shiwete na shipofu, ¹⁴amu apevikiwa mbora, amu vapedima kulihapo. Amu upelihwa ko iruswa jije ja vaja vaele."¹⁵Kieri kimu o vaja vedamije mesenyi andu amu na Yesu eichwa isho, nacho kavavia, "Amevikiwa mbora usa apeja mkate mnanginyi o Makilunga!" ¹⁶Kake Yesu kavavia, "Mndu umu nyaleandaa ndima ndue, kaalika vandu vafoje. ¹⁷Andu ndima imeva, nyaleduma vatumishi vake ivavi vaja valealikwa, 'Njoonyi, amu shindo shose shimeva kuwekwa tayari.'¹⁸Vose vakauja itereva radhi. O kuvoka kaama mtumishi, 'Ngaleura mdeme, lasima ngideulambwa. Tafadhali ngisamehetu.' ¹⁹Na ungi kaamba, 'Ngaleura ng`umbe sitanu sedema ngameenda ngindesireghesha ngisamehe tu. ²⁰Na mndu ungi akaamba, 'Ngamedua mka, koikyio ngapedima ichapo.'²¹Mtumishi kauya na kambie mndumi wake shundo sho. Monyi numba uja kailusha kambia mtumishi uja, 'Enda movinyi ipo shiongonyi shichocho virinyi sha miri undevaendeha valaode, shilema,shipofu na valemafu." ²²Mtumishi kaamba, 'Mndumi, isho unaamba shime utika ata kudo na kukulorie.²³Mndumi kambia mtumishi, 'Enda njienyi sija ndue naipo shichochovirinyi uvailikye vandu vaingie, kinesa numba yakwa iichure. ²⁴Amu ngame vavia, ko vaja valealikwa kuvoka kuode apesaja ndima yakwapo.'²⁵Lwaha isanga ja vandu vekinadambuka andu amu nacho, nacho kaghaluka na ivavia, ²⁶'Koje vandu ka cha kokwa ala mfuje ndie na mae na mkake , na vana vake, na vandu avo vavomi na vavaka nyi kudo apedima iva mwanafunzi akwapo. ²⁷Mndu alamekudike msalaba wake kacha numa yakwa apeva mwanafunzi okwapo.²⁸Nyunga kwanu, usa aurishumba mnara alepadamia mbele kaitala kamanya shisa shiuriwa kinesa na sise chakundu auri? ²⁹Le kudo apedima shumba naimarijapo, vose vapeona vapeanja mseka. ³⁰Veamba, mndu chu nyale vaka shumba, kavo aode oru lo marija po.'³¹Ana mangi mki, kashika enda ikavana na umangi ungi shida, usa alepedamia wanda mbele na ikusara koje na apedima, andu amu na vandu shiku ikumi ikavana na mangi angi anecha kwake vandu shiku makumi vavi? ³²Na koje lekudo, varingi vakeri kwacha, nyechiduma balosi ishigha mbele ucha. ³³Koikyio, wowose andu amu nainywe usa alapetija aode, apeva mwanafunzi okwapo.³⁴Monyo nyi mcha, koje ikava ila lodie, nyipeva kuda monyo kavi? ³⁵Kuode kikeri ko maifu ana ata mbolea nyekumwa kwacha. Usa aode madu veichwa, naichwa."

Chapter 15

¹Navaja vewada vose na vaja vengi vaode unyamari valecha ko Yesu imuadanya. ²Mafarisayo vose na vaandishi vakamnung`unikia veamba, "Mndu ichu nyakenevakaribisha vaja vaoje unyamari naija navo."³Yesu kadeda mfano icho kavo kadeda ⁴"Nyunga kwanu, kimekoja aode mamondo mia na jimu na kandekya na umu wavo, apevatija vaja makumi tisa batinyi, na ivandia uja alendeka mpaka namuone? ⁵Nacho kampatia nyapemadera makosonyi kwake na ivorokya.⁶Andu apeshika kanyi, nyapendikira vamong`ho vake na vamrasa vake navavie orokye andumu naini, kokitevi ngalemuona imondo jakwa jisajilendeka.' ⁷ngavaviya nakundo na kundo kupeva na ivorokya ruveu kwa ajili ya mnyari umu andumbuja iuta unyamari, anduamu nauja aonde ucha makumi tisa anduamu vaode kuitubupo.⁸Ana kuonde mndumuka unga ande sarafu ikumi, sa hela, ikandeka helaia imu, apeasa koroboi na ipungia numbe na ishigha ko mumu mpaka andu apeiona? ⁹Na ishinona kavaidikira vamong`ho na vamurasa vake kavavia orokyenyi anduamu nainyi, kokitevi ngaleiona sarafu yakwa iya ngemeindesa. ¹⁰Nakundo ngakenavavia kuode ivorokya oshangunyi o malaika o Makilunga kokitevi kya vaja vanyamari umu atubu."¹¹Na Yesu kandeda, "Mndu umu nyavekeri na vana vavi. Uja munina kambia ndie, papa ngimuigia shija shakwa sha mali ikinangiva urisi okwa. ¹²Nakundo kavava mali sake kwa ajili yavo.¹³Mfuri chuvoje uja munina kosang`hira shose shija shikeri shake kandambuka orikenyi kwacha, naipo kavava hela sake, koiura shindo nashija alashiuri, naitang`ha tang`ha hela sake ko anasa. ¹⁴Naicho anduavekeri hemava ameshija shose njaa nduwe ikaingia orikenyi huja nacho kava nyape shikunda shija alaonde.¹⁵Kandambuka na nakuterevie kasi amonyi ko umu o raia o nchi kija, nacho nyaledamada mundemenyi kwake andombia nguve. ¹⁶Nacho kava hetamani ija vaja makanda vekene juwa na nguve kokitevi kuonde mundu alemuningia kindo kyo kyosepo nandime ijapo.¹⁷Ila uja mwana munina andu aleamdanya moonyi wake, kandeda nyi veimukya vanga va papa okwa vakeneja kivoje kye tosha nainyi angakeri iha, ngapepa na njaa! ¹⁸Ngapekure na indambuka ko papa okwa, na imbia, "Papa ngakosa uye oruvehu na oshangunyi o mesu vapo. ¹⁹Ngapeva indikivwa mwanapo sepo, ngivanya chamundu umu o vendumwa vapo."²⁰Kundo kakure kandambuka mbio naimwandia na imukunjura . ²¹Nacho mwana kambia, Papa ngakosa uye ya ruveu na ushangunyi o meso vapo namangatakiwa ngindikirue mwana wapopo.'²²Icho papa nyelembia venduma vake, jiendenyi movinyi nguvo njicha, mundemurarika mbikienyi na kilinga kiminyunyi na shiandu mandendenyi. ²³Nakudo mwendienyi ngache iya inuhee mushinyienyi jije na ivorokya. ²⁴kokitevi mwanakwa nyavekeri amepe nacho nyarukye. Nyavekeri nyandeka na ameonwa wakaasa ishangilia.²⁵Naicho mwana mnduwe nyavekeri mundemenyi. Andu hekenenya na ishikya kanyi kaichwa olondo na shehemba na she chesa. ²⁶Kandikira vendumwa umu kamuvesera shindo ishi nyikyo kiki? ²⁷Vendumwa vakambia minina wapo amecha na papa wanu nyamushinyia ngache uja amuhe kokitevi nyauya avekeri mucha.'²⁸Mwana mduwe kailusha kaleng`ha ingia numbenyi nacho papa kafuu inja imutereva. ²⁹Nacho kambia papa yake hemundedia, 'Lambwa inyi ngalekurundia miaka ivoje, nama ngalemeku hushirepo shija shipopo, nama ulemenginingie mwana o mburu, ili ngidime isherekeya na vamong`ho vakwapo. ³⁰Mekoja nyalecha ichu mwana wapo alendesa shinja sheke shose anduamu na vakahaba nyulemushija ngache inuhe.³¹Papa kambia, 'Mwanakwa, ingue nyukeri anduamu na inyi mfuri sose naishi ngashionde nasho nyi shapo. ³²Na kio kivekeri shicha kundu iuta ndima na ivokokya, ichu mnduanu nyavekeri amepa, na luaha yakeri ameruka; nyakeri amenddeka nacho ameonua."

Chapter 16

¹Yesu kavaviya kavi veloshua vake, kuvekeri na mndu umu tajiri avekeri na mwemukia, na nyeleviwa kee mwemukia ichu nyakenevava shindo shake. ²Nakudo tajiri kavadikira, kavavia, "Ngikio iki ganeichwa nye apo? Tuna hesabu japo, kokitevi pendiomapo iva mwemkia sepo.'³Uja memukia kadeda molonyi wake, Giute kiki, amu mndumi okwa nyakengifumia uya okwa ya imukia? Ngaode pinyapo sendemapo, ngakutereva ngakeona sonu. ⁴Ngaichi kasangapeuta ili andu gapefumu iposhi uyenyi okwa oimukia o vandu vangikaribishe kanyi kwavo.⁵Nakudo mwemukya kavadikira vakedaiwa na mndumi wake ko kila umu kambia o kuvoka, 'ukenedaiwa kiasi kigaa na mndumi wakwa?' ⁶Kadeda shipimo mia nakimu sha mafuda kambia 'Irija anduamu naingwe damia muu renh`ha hamsini.' ⁷Nacho kambia ungi na nyukenedaiwa kiasi kinga?' Kadeda shipimo mia nakimu sha muchu o ngano.' Kambia 'iriya kireng`ho kyapo andika themanini.'⁸Nacho mndumi kamtereshe mwemkya mbichwa chakundu alevanya koiringa. Kokitevi kivana va orika ichi nyu mudue muu na uyucheaangaika ko urago na vandu va mbarinyi kwava chakundu vana va kila garonyi. ⁹Nainyi ngakene vavienyi utenyi vamoho ko shewada shau vichwa andu shipekosekana vavadikire iposhi kodamu o ndarasa.¹⁰Icho mloi ko kinina muu icho mloi kokija kidue anduamu, naicho akeri mbichwa kokitevi kya kinina apeva mbichwa jija jinduwe. ¹¹Chakundu inye mvekeri valoipo kokitevi shewada shivichwa na nyunga apevaamini kokitevi kya shewada sha loi? ¹²Na koja mvekeri vya loipo kokitevi kya shewada sha mndu ugi na nyuga apevaningini shija shamu mvenyi?¹³Kuode mwemikia apendima ivarundia vandumi vavi, amu apemchukia umu na imukunda ugi, na apendana na ichu na immena ugi. Mpedima itumikia Makilunga wa shewadapo."¹⁴Naivo Mafarisayo, navo vekeri ikunda hela shija valeichwa hisho shosena imena. ¹⁵Na ivaviya, "Inye nyikudo muesimba loi o shangunyi o vandu, kee Makilunga nyaichi mo sanu. Kokitevi jija jilevumia ko vandu ijo jivichwa oshangunyi o Makilunga.¹⁶Sheria na veona vavekeri andu Yohana alecha. Kigheri ikyo, hisho shicha shandu we o Makilunga shependedina, na kila mndu nyapejaribu ingia ko pinya. ¹⁷Kicha orika hifume kuliko alama inu ya sheria shikosekane.¹⁸Nacho kamtia mkake na iduwa ungi nyauta unyamari naimuria nacho nyeletiwa na miake uyata u munyamari.¹⁹Kuvekeri na mndu umu avesionde ararikye nguvo sa rangi samamara sionde kilemba kiorokye na nyina varukywa ko mfuri ko shija ashionde shake shinduwe. ²⁰Nauja alaonde Mndumi irina jake Lazaro nyakenderwa mongonyi wake, na nyevonde shindonda. ²¹Nacho nyenekunda naniswa ko shija shikenengwa wanda shija shikenebaki ipo mesenyi ya uja shionde amu kite kinecha kikamkomba shidonda shake.²²Nauja alaonde nyecheudirwa masikini nyalepa na cho kairwa malaika mpaka kipi venyi ko Ibrahimu. Nacho uja ashionde nacho kapa karikwa. ²³Na kuja ko varimu andu vavekeri ko iteswa nyeleteswa meso vake kamuona Ibrahimu ko kwacha na Lazaro kipu venyi kwake.²⁴Kavugha kadeda, 'Papa Ibrahimu, ngakutereva umudume Lazaro nachovye ncha ya kiminyo kyake mringenyi, nangi vorose oluni lokwa, ko kitevi nganeteseka kunu modonyi ichu.²⁵Naicho Ibrahimu kandeda, 'Mwanaakwa kumbuka ko shija uleshiuta uvekeri orikenyi nyuleshiada shindo shapo sicha, naicho Lazaro nakudo alepata shivichwa. mekoje luaha nyakeri iha nyakeneutwa shicha na ingwe nyukereumiswa. ²⁶Naisho shinderwa irungunyi jinduwe na ileha kati yendu na inye ko vaja vakefuda ifuma vakwanu valauruke icha kondu.'²⁷Na uja ashionde, 'Ngakutereva Papa Ibrahimu, kee umundume kanyi ko Papa okwa. ²⁸Kokitevi gaonde vandodu vatanu ili na vang`hokie, ko iyongwa navo valache icha iha ko teseka.'²⁹Kee Ibrahimu kandeda, 'Vanao Musa na veona. ³⁰Vatije vaandanye hivyo. cho ashionde kandeda, 'kwai papa Ibrahimu, nacho kadambuka mndu kafumia ko vapie nghaluka.' ³¹Icho Ibrahimu kavavia, 'velemeichwa Musa na veona vapekosapo na mndu karuka ko varimu.

Chapter 17

¹Yesu kavavia velushwa vake, "shindo shikerifanya vandu vaute unyamari shiode budi ifumiapo, Ng`oki ko uja achende ng`oki! ²Kiviva kicha ko mndu icho napungia igho jilemeje je suja njingonyi na ikubuwa mringenyi ukusalaliye, kuliko imuutia mndumu o iva vanina na ute unyamari.³Kuringenyi. Chakire vanduanu kakumaria umuikimbie, nacho kutubu umsamehe. ⁴Chakire akukosea mara saba ko munjimu nacho kacha kwapo kaamba 'ngametubu,' umsamehe!"⁵Modumwa wake kambia Mndumi, "ujiongorije imani yedu." ⁶Mndumi kadeda, "chakire mude imani chakundu mbeu ya haradarii, muvedima iuvia kidi ki kya mukuu, kihuluke kindefumia mringenyi ukusalalie, 'ng`oka nakyo kivejii kija.⁷Kake nyiunga usa ee mukia achedema medeme, ana achombia mamondo, 'Apembia iho handu apeuya mudemenyi njio movinyi na udamie uje kando? ⁸Nacho apembia, ngikoria kando ngije, na ukupunge mukanda ungirundie mupaka iho andu ngape marija ija na inyua. Baada ya iho upeja na inyuwa?⁹Apemtereshe muimukiacho kokitevi nyaletimisa shija aleviwa? ¹⁰Na kudo naisho mkeneshiuta shija jiledumua 'Ise veiimukia jalainyarie. Jileuta tuu shija jipedima shiuta.'¹¹Kilefumia kee akeri kiaro kyeda mbuka Yerusalemu, nyaleida mrasenyi o Samaria na Galilaya. ¹²Andu akinaingia ipo kiongonyi kimu, ipo nyalekoja vandu ikumi vaveode ukoma. Vakaimuka kwacha ¹³vakakava iru kavavia, "Yesu, Mndumi jihurumie."¹⁴Andualevaona akavavia, "Dambukenyi munde kulura ko valosha." navo ve dambuka vakachirwa. ¹⁵Umu wavo andu aleona kee amechiwa, kauya ko iruu jidue ee mtereshe Makilunga. ¹⁶Kailika indii majendenyi mwa Yesu ka mutereshe. Nacha nyavekeri msamaria.¹⁷Yesu nyalemjibu, kadeda, "Je veichirwa vose ikumipo? Veku vaja vengi ve tisa? ¹⁸Kuvode nama umu aleghonua ee uya ili na mtereshe Makilungapo, nyiu mughenu? ¹⁹Kambia, "Udambuke kwapo imani yapo ya kuchira."²⁰Ihandu na Mafarisayo ufalme o Makilunga upecha indii, Yesu kavavia ededa, "Ucha o Makilunga chii kindopo kisa kipeghorua. ²¹Nama vandu vapededa, 'Lambua ina!' ana, 'Lambua kuja!' ko kitevi ucha o Makilunga nyukeri kwanu."²²yesu kavavia valoshua vake, "Kigheri kipeshi ka kisa mpetamani ighona mfuri umu o Mwana o Adamu, kake mpeighona po. ²³Vapevavia, 'lambunyi, kija! lambua, ihaa!' keke mla dambuke ivalambua, nama ivavadia, ²⁴chakundu kina ng`aru kicheaka ipo uye a njia upande umu naipo kungi. Ko kudo mwana o Adamu nyapeva kudo ko mfuri wake ukashika.²⁵Kake kuvoka kipeva ukiva ko shindo shifoje na ileghua na sheoneka ishi. ²⁶Kuvekeri mfuri o Nuhu, nyikudo kipecheva ko mufuri o Mwana o Adam. ²⁷Valeja, vakanywa, vedua na iduajwa mpaka mfuri uja o Nuhu aleingia ipo safinenyi na kiama kikacha kivavagha vose.²⁸Nyi kudo kuvekeri ko mfuri o Lutu, valeja, nainywa, veura na ikumba, vedema na vaja valeshumba. ²⁹Kake mfuri uja Lutu andu alekure Sodoma, ikakava mbua ya modo na kibiriki kilefumia ruveu kakavaagha vose.³⁰Ikyo nyi kudo kupeva ko mfuri uja o Mwana o Adamu iho andu apeloruwa. ³¹Mfuri eho, ulamuhusu icho aledoja kahi ka numba alasoko icheiria shindo shake sha numbenyi. Ulamuruhusu uja akeri mdemenyi alauye kanyi.³²Umukumbuke muka o Lutu. ³³Oosee apereghesha ivasembera ishi jake apedesa, kake icho usa apedesa, kake icho usa apedesa ishi jakeapechira.³⁴Nyakavia, kio ki kupeva na vandu vavi ulinyi umu. Umu aperiwa, na ungi apetijwa. ³⁵Vapeva vaka vakerisua maimba anduamu, umu nyapeiriwa na ungi apetijwa."³⁷Vakamuuliza, "Wapi, Makilunga?" Akavavia, "Pale ulipo, mzoga, ndipo tai kukusanyika kwa pamoja."

Chapter 18

¹Najo kavavia mfano chakundu vanatakiwa etereva mfuri sise, na valakate tamaa wai. ²Kavavia, 'Kuveode na hakimu katika mri umu, usa ekelemogwa makilunga nama ekenevaheshimu vandupo.³Kuvekeri na mjane katika miri icho, nacho nyalembada mara kafoje akambiya, ngitarama ngipate haki dhidi ya mvichwa akwa.' ⁴Ko muda ulehye ekeri tayari engitaramapo, kake baada ya kigheri kadeda ngonyi kwake, 'Mukoja inyi nganemwongwa makilunga nama nganemweshimu mndupo, ⁵kake mekoja mndumka ichu akengisumbua ngapemtarama napate haki yake, kinesa alingichoshe ko engivadya kichi ndi chindi."⁶Na Mndumi kadeda, 'Adanya chakundu adeda icho hakimu dhalimu. ⁷Je Makilunga ina maana apeende haki ko vandu vake vasa vakenemfurighya msanyenyi na kiyopo? ⁸Ina mana icho apevarimija o? Ngake vavi kee apeende haki kwavo movinyi, kake kigheri Mwana o Adamu apecha napekoja, ucha imani orikenyi?'⁹Nyiho kavavia mfano ichu ko baadhi ya vandu vasa vakenekuona vavenyi kee vaode haki na evamena vandu vengi, ¹⁰'Vandu vavi valedoja vakaenda hekaluni ndetereva umu Mfarisayo ungi mtoza ushuru.¹¹Farisayo kaimkana katereva shindo ishi uye ake amonyi, 'Makilunga, ngakenekutereshe chakundu inyi cha vandu vengipo vasa nyi vanyang`anyi, vandu valakeri vaadilifu, vazinzi, ana chakundu ichu mtoza ushuru. ¹²Nganepunga mara kavi ko wiki. Nganefuna sadaka katika kipato kwose nganepata.'¹³Kake uja mtoza ushuru, kaimkana kwacha, nama aledima eteshwa mesho vake ruveupo, kakava kipuva kyake kadeda, 'Makilunga, ngasamehe inyi ngaode uvichwa.' ¹⁴Ngakenevaviga, mdu ichu ngaleuya kanyi akeri ameitalwa ucha kuliko uja ungi, ko kitevi uja apekudosirya apesoswa, kake kila mndu uja apesoka apedosirya.'¹⁵Vandu vakamdamadya vana vavo vanina kinesa navaguse kake vanafunzi vake vaona isho, vakavashingya. ¹⁶Kake Yesu kavadikira kwake kavaviya, 'vatijenyi vana vanina vache kokwa, nama mlavashingye komana umangi o Makilunga nyi o vandu cha ivo. ¹⁷Amin, ngakenevaviya, mndu wowose alimeuwadije mangi o Makilunga cha mwana nyi apeuingyapo.'¹⁸Mtawala umu kambesera kadeda,Mwalimu mcha ngiute kiki kinesa ngi urisi uzima o Makilunga?' ¹⁹Yesu kambia, 'Ngiki ukengidikira mcha? Kode mndu akeri mchaponila nyi Makilunga amonyi. ²⁰Nosiichi amri- ulazini, ulaaghe, ulaive, ulamwilikye vongo, uvaheshimu ndiyo na mao. ²¹Uja mangi kaamba, 'Shindo ishi shose ngameshiada tangu ngakeri msoro.'²²Yesu eichwa isho kambiya, "Umenenehya na kindo kimu nyi. Lazima ukumbe shose usiode na uvavye masikini, naigwe upeva na hazina ruveu - najo uche, ungivadye.' ²³Najo mangi eichwa kudo, kahuzunika mnu ko kitevi nyekeri nyi mangi mnu.²⁴Najo Yesu, kamwona chakundu ahuzunika mnu kambiya, 'Chakundu kipeva kiomye ko mangi eingya katika umangi o Makilunga! ²⁵Ko maana nyi rahisi ko nyamiya eida katika itundu ja sindano kuliko ko mangi eingya katika umangi o Makilunga.'²⁶Vaja valeichwa isho, vakadeda, 'Nyinga apedima eokolewa?' ²⁷Yesu katalwa, 'Shindo shilapedimwa ko vanadamu kake ko Makilunga apeshidima."²⁸Petro kadeda, 'Naam, ise jatija kila kindo jikakuvadya igwe.' ²⁹Najo Yesu kavaviya, Amin, nganevaviya kee kode mndu atija numba, ana mka, ana mnduyavo, ana vashari, ana vana, kokitevi kya umangi o Makilungapo, ³⁰uja alapeadija shifoje mnu katika orika ilu na katika orika lukenecha, ucha o mlungano.'³¹Baada ya kavasang`irya vaja ikumi na vavi, kavaviya, 'Lambwa, jinadoja Yerusalemu na shindo shoshe shisa shimereghya na manabii shinemsu usu mwana o Adamu shipekamilika. ³²Koikyo nyapevikya mokonyi va vandu va mataifa vapemuutya shivichwa na vapempicha mada. ³³Baada ya mkava misinge vapemwagha na mfuri o karadu aperuka.'³⁴Valemanya shindo ishopo, na kidedo ikyo kyekeri kirikya kwavo, valemanya kindo kiledwapo.³⁵Najo Yesu eshika Yeriko, mndu umu alacheone meso nyekeri adamije mbarinyi ya njia anetereva nateramwa, ³⁶eichwa isanga ja vandu vakeneida kavesera ngikyo kanafumya. ³⁷Vakambia kee Yesu o Nazareti akeneida.³⁸Najo uja kipofu kafurigha ko iru, akadeda, 'Yesu, Mwana o Daudi, unirehemu.' ³⁹vaja vekeri vanedambuka vakamdedya uja kipofu, vakamviya vova sau. Kake icho kaendelea ifurigha ko iru, 'Mwana o Daudi, unirehemu.⁴⁰Yesu najo kaimkana kaamuru mndu uja na endwa kwake. Najo uja kipofu amshikya, Yesu kamwesera, ⁴¹'Ngikyo uri ngikuutye?' kambiya, 'Mndumi, ngauri ngione.'⁴²Yesu kamviya, 'Upe eona. Imani yapo yakukira.' ⁴³Mara hiyo akapata kuona, kamdambadya Yesu kamtukuza Makilunga. Veona kija vandu vose vakamsifu Makilunga.

Chapter 19

¹Yesu nyaleingya na kaidya makidi ya Yeriko. ²Na iho kuveode mndu umu echedikirwa Zakayo. Usa ekeri mdue o vatoza ushuru alafu mndu mangi.³Nyekeri anereghesha metereva Yesu, nyi mndu o namna njiki, kake aledima emwonapo kokitevi kya isanga ja vandu, kokitevi nyekeri mfui o kimo. ⁴Najo, kasongwa movinyi mbele ya vandu, akadoja uye ya mkunyi kinesa nadime emwona, kokitevi Yesu nyaleidya njiya iyo.⁵Kigheri Yesu eshika andu aja, kalambwa uye kamwona, 'Zakayo, soka movinyi, amu inu nyi lazima ngisinde kanyi kwapo.' ⁶Kauta movinyi, akasoka kamkaribisha ko siya. ⁷Vandu vose veona kudo, vakadeda, vakaamba, 'Nyaenda ndemtembelea mndu aode sambi.'⁸Zakayo akaimkana akambiya mndumi, Lambwa Mndumi nusu ya mali yakwa ngapevaningya masikini, na kojo ngalemsoka mndu wowose kindo, ngapemuurighya mara inya.' ⁹Yesu kamviya, 'Inu wokovu umeshika katika numba ii, kokitevi icho nyi mwana o Ibrahimu. ¹⁰Ko maana Mwana o mndu nyalecha na cheshigha neokowa vandu valedeka.'¹¹Veichwa isho, vakaendelea ededa kafuna mfano, kokitevi nyekeri kufui na Yerusalemu, navo veveichi kee umangi o Makilunga nyokeri kufui eonekana mara jimu. ¹²Najo kavaviya, 'Ofisa umu nyateenda orike lo kwacha kinesa na adije umnagi alafu nauye.¹³kavadikira vatumishi vakwe ikumi, kavaningya mafungu ikumi, kavaviya, 'utenyi biashara mpa andungapeuya.' ¹⁴Kake vananchi vake vakailusha najo vakaduma vambele vaende vambadye vadede jimbiri mndu chu najitawalepo.' ¹⁵Najo kauya kanyi baada ya yevikya mangi, kaamuru waja alevadeja hela vadikirwa kwake, nadime emanya faida njiki valeipata ko iuta biashara.¹⁶O kuvoka akacha, kadeda, 'Mndumi, ifungu japo jauta mafungu ikumi zaidi.' ¹⁷Najo Ofisa kamviya, Necha, mtumishi mcha. Kokitevi nyokeri mwaminifu ko kindo kinina, upeva na uduwe uye ya mri ikumi.'¹⁸O kavi akacha, 'Mdumi, ifungu japo jauta mafungu vatanu.' ¹⁹Uja Afisa kamviya, Irya mamlaka uye ya miri itanu.'²⁰Na ungi akacha, kadeda, 'Mndumi aiha hela yapo, ngaleidera andu salama katika kitambaa, ²¹Kokitevi ngaleogwa amu igwe mndu ukarije nyuchefuna kija ulekide na esambwa ulalekivaja.'²²Uja Ofisa kamviya, 'Ko shidedo shapo kumonyi, ngapekuhukumu, igwe mtumishi mvichwa. Nyulemanya kee inyi nyi mndu muchewa, na uirye ngala lekidera na esambwa kisa ngalalekivaja. ²³Ngiki, ulaledera hela yakwa katika benki, kine ngakauya ngiirye onduamu va faida?²⁴Ofisa akavaviya vandu vaja vekeri vaimkanwe iho, 'Msokenyi ifungunijo mningenyi uja aode ifungu ikumi.' ²⁵Vakambiya, 'Mndumi, icho aode mafungu ikumi.'²⁶'Ngakenevaviya, kila mndu uja aode apeningwa zaidi kake usa alaode ata kija aode kipeirwa. ²⁷Kake iva vavichwa vakwa, vasa vala viuri ingive mangi wavo, vaendenyi iha mvaaghe mbele yakwa."²⁸Baada ya ededa isho, kaendelea mbele akadoja akaenda Yerusalemu.²⁹Najo kashika na Bethafage na Bethania, kufui na ifumbu ja Mizeituni, kavaduma vanafunzi vake vavi, ³⁰akadeda: 'Dambukenyi katika kiongo kya jirani. Mkaingya mpemkoja mwana - itiko usa alamedojwa mrungujenyi, mmwende kokwa. ³¹Kama mndu kavaveseranyi ngiki mnamrugwa? 'Mbienyi, Mndumi nyamuri."³²Vaja valedumwa vakadambuka vakamwona mwana - itiko chakundu Yesu ekeri amevaviya. ³³Vakeri vanumrugwa mwana itiko vinyi vakavavija ngiki mnamrugwa mwana itiko ichu?' ³⁴Vakadeda, 'Mndumi nyamuuri.' ³⁵Koikyo, vakamdamadya Yesu, vakaala nguvo savo uye ya mwana itiko na vakamdosirya Yesu uye yake. ³⁶Akeri anedambuka vandu vakaa ala nguvo savo barebarenyi.³⁷Akeri anesoka ifumbu ja Mizeituni, jumuiya yose ya vanafunzi vakaivoka asherekeya na emtukusa Makilunga ko iru jidue kokite kya shindo shiduwe valeshiona, ³⁸vakadeda, ncho mbarikiwa mangi akecha ko irina ja Mndumi! Amani ruveu, na utukufu uye!'³⁹Baadhi ya Mafarisayo katika mkutano vakambiya, Mwalimu, vavovire vanafunzi vapo.' ⁴⁰Yesu katalwa, akadeda, 'Ngakenevavienyi, kama iva vakavova, magho vapepasa iru.'⁴¹Yesu eshika mrinyi kavesera, ⁴²akaamba, mbele omanya atu igwe, katika mfuri ichu shindo shisa shipekurendye amani! Lakini lwaha shikurikye mesonyi kwapo.⁴³Kwa ikyo mfuri ukenecha usa vavichwa vapo wapeshumba motata kufui na igwe, na akutengeta na ekufindya ifuma kila upande. ⁴⁴Vapekuduja wanda igwe na vana vapo. Vapekulekejapo ata igho jimu uye ya jingi, kokitevi ulemanyapo kigheri Makilunga enereghesha ekuokowa.'⁴⁵Yesu nyaleingya hekalunyi, kavoka evadichira vaja vekeri vanekumba, ⁴⁶akavaviya, "Imereghya, 'Numba yakwa kiterevo numba ya sala,' kake inywe moyutya kee mbako ya vanyang`anyi."⁴⁷Koikyo yesu nyekeri akenelosha kila mfuri hekaluni. Makuhani vaduwe na valimu va sheria na vasongoru va vandu veveuri vamwaghe, ⁴⁸Kake valemdima apata njiya ye uta kudopo, kokitevi vandu vose vekeri vakenenwa danya ko makini.

Chapter 20

¹Ikava mfuri jimu, Yesu akeri anevalosha vandu Hekalunyi na ehubiri injili, makuhani vaduwe na vaalimu va sheria vakambadya anduamu na vasuri. ²Vakadeda, vakamwambia, 'Jiviye nyi ko mamlaka vaki unauta shindo ishi? Ana nyunga icho akuninga mamlaka ivo?"³Naccho kavatalwa kavaviya, 'Nainyi kapevavesera iswali ngiviyenyi ⁴ubatizo o Yohana le nyulefuma ruveu ama ko vandu?'⁵Lakini vakadeda venyi ko venyi, vakadeda, 'Jikaamba nyulefuma ruveu, apejivesera 'Lwaha, ngiki mlalemwamini?' ⁶Na jikaamba nyulefuma;ko vvanadamu; vandu vose iha vapejikava magho, ko mana vose vekeneamini kee Yohana nyekeri nabii.'⁷Najo, vakamtalwa ke jiichi kuku ilefumyapo. ⁸Yesu kavaviya, "Nama inyi ngapevaviya inywepo nyiko mamlaka vaki nganeuta shindo shi."⁹Kavaviya vandu mfano ichu, "Mndu umu nyalevaja mdeme la mizabibu, kajikodisha ko vakulema va mizabibu najo kadambuka arika lungi ko mdu ulehye. ¹⁰Ko muda ulepangwa kamduma mtumishi wake ko vakulima va mizabibu kinesa vamnenge sehemu ya ndunda sa mdeme o mizabibu. Kake vakulima va mizabibu vakamkava, vakamurigha moko -vamana.¹¹Najo kaduma kavi mtumishi ungi nacho vakamkava vakamutya uvichwa, na vakamurigha moko - vanama. ¹²Kaduma kari o karadu vakamumisa vakamkumba nnja.¹³Najo Mndumi o mdeme akadeda, 'Ngikyo ngapeuta? Ngimdume mwanakwa ngamkundiye koje vapemuheshimu.' ¹⁴Kake vakulima o mzabibu vemwona, vakaviyana venyi ko venyi kakaamba, 'Ichu ncho mrisi. Jimwaghe, kinesa urisi wake uva nyudu.'¹⁵Vakamfuna nnja ya mdeme o mzabibu najo vakamwagha. Ngikyo mndumi mdeme apevautya? ¹⁶Apecha nachevamarija vakulima va mizabibu, na nyapevaningya mdeme icho vengi". 'Navo veichwa kudo, vakadeda, 'Makilunga aleghaa'¹⁷Kake Yesu kavalambwa, akadeda, "Kidedo iki kioda mana njiki? 'Igho valejilegha vaashi jimeva igho ja mbarinyi? ¹⁸Kila mndu kagwa uye ya igho ijo, nyapedoka shibenju shibenju. Kake uja jipemguja, jimchunda.'¹⁹Najo vaandishi na vaduwe na makuhani vakashigha njia ya yemwada kigheri ikyoikyo, valemanya ke nyekeri amededa mfano ichu kati yavo. Kake valevaogwa vandu. ²⁰Vakamlambwa ko uvichwa, vakaduma va seidi valekiuta kee ivo nyi vandu va haki, kinesa vadime emanya ikosa ko kidedo kyake, kinesa vamdamade ko mangi na vaja vaode mamlaka.²¹Navo vakambesera, vakambiya, "Mwalimu, jichi kee nyunadeda na elosha shindo sha lo nama nyanashawishiwa na mndu wowosepo, kake igwe unalosha uloi eusi njiya Makilungapo. ²²Ivi na kicha jilipe kodi ko Kaisari, ana way?"²³Kake yesu kamanya mtegho wavo, kavaviya, ²⁴"Ngilorenyi dinari. Mbwana na chapa nya u ikeri iho yake?" Wakaamba, "Ya Kaisari."²⁵Nacho kavaviya, 'Koikyo mningenyi Kaisari shikeri shake Kaisari, na Makilunga shikeri shake Makilunga.' ²⁶Waandishi va vaduwe o makuhani veveode pinya yekosowa kija alekideda mbele ya vandu po. Vakaikang`a ko majibu vake nama valedima etalwa kyokyosepo.²⁷Baadhi ya Masadukayo vakambadya, vaja vasa vakenededa kee kodo ufufukopo, ²⁸vakamwesera, vakaamba, "Mwalimu, Musa nyalejiraghya kee kama mndu kapiwa na mndu avo aode mka usa alaode mwana basi kiinyarye nairye mka o mndwavo na o fee nacho kokitevi kya mndwavo.²⁹Kuvo ode vana saba o kuvoka kaduwa kapa nama elefee mwanapo, ³⁰na o kavi alefeepo. ³¹O karadu kamuirya na kudokudo, vivyo hivyo o saba aletija vana po akapa. ³²Baadaye uja mka nacho kapa. ³³Katika ufufuko nyapeva mka o unga? Mana vose saba vekeri vomemduwa.'³⁴Yesu kavaviya, "Vana va orika ilu vanaduwa needuwajwa. ³⁵Kake vaja vainyarye eaduja ufufuo o vafu na eingya ucha o Makilungano vapeduwapo nama vapedwajapo. ³⁶Nama vapedima epa kavi po, kokitevi vakeri sawa na malaika na nyi vana va Makilunga , vana va ufufuo.³⁷Kake vafu ivo vaperuswa, ata Musa nyalelora andu katika habari sa ngudu, aja kamdikira Mndumi cha Makilunga o Ibrahimu na Makilunga o Isaka na Makilunga o Yakobo. ³⁸Lwaha, icho chi Makilunga o wafupo, ila nyovarukye. Kokitevi vose vanedamya kwake."³⁹Baadhi ya valimu o sheria vakatalwa, 'Mwalimu', atalwa necha.' ⁴⁰Vatekarija embesera maswali mengine mnupo.⁴¹Yesu kavaviya, "Nyi kuda vandu vakeneamba kee Yesu Mwana o Daudi? ⁴²Am Daudi amonyi nyakeneamba katika Zaburi: Mndumi nyalembiya Mndumi okwa: Damya koko ko kujo, ⁴³mpaka ngivadere adui sapo wanda ya madende vapo.' ⁴⁴Daudi kamdika Kristo 'Mndumi', kuda apeva mwana o Daudi?"⁴⁵Vandu vose vekeri vakenemwadanya kavaviya vanafunzi vake, ⁴⁶'Mkulambwe na vaandishi, vakundye adambuka varerye ngovo silehye, na nyivakunde adikirwa sangada na shitiri sha nganyi katika masinagogi na andu ko nganyi ndimenyi. ⁴⁷Navo navacheja numbenyi sa vajane, na vechekuita etereva sala ilehye, iva vaneadija hukumu nduwe mnu.'

Chapter 21

¹Yesu alambu kavaona ghomi vandu vasinde vasa vekenivikya sadaka savo andu kodasia. ²Kamwona mjane umu mkiva akevikya senti sake sivi. ³Kundo kandeda, "Loi ngavavienyi, ichu mjane mkiva nyavikya shivoje kuliko vengi vose. ⁴Ivavose vafuna sawadiso ifuma koshija shose vaondie. Kake nyanzichu, koukiva wake, nyafuma shose shija ashionde kokitevi kyakwa."⁵Kugheri vengi vekenaamba kokitevi kya kanisa, chakundu jirarikya na magho vaong`horo, nyelendeda, ⁶"Kokitevi kya shindo shi mkene shiona, mfuri umu kupeva kuonde ing`ho jisa jipetiwa ung`he ya uingho jingi jilapesemberwapo."⁷Kundo vakamvesera, vakandeda, "Mloshi, shindo ishi shipefumia andii? Na ngikyo kipelora ke shindo ishi shikeri kufu shi ifumie?" ⁸Yesu kajibu, "Mve mlambuu kokitevi vavoje vapecha korina jakya, veamba, 'Inyi nyicho, 'na' onigheri lumeshikya.' Mlavandii. ⁹Mkaichwa shida mlaongwe, kokitevi shindo ishi lasima shifumie, na kudo kyeri kipefumia movinyi po."¹⁰Nakundo kavavia, "Orika lupekure lukavane na orika lingi, na ufalme uighe ya ufame ungi. ¹¹Kupeva na kituru kindue, na ikosa kando na nduari katika maeneo mbalimbali. Kupeva na matishio ya sheona na ishara sa kutisha shafuma ruveu.¹²Kokitevi shindo shose, vapevikya moko uyeami na ivatesa, na ivadamada midasoni na ipungwa, na waende ushangunyi lo vaimukya na vaonde mamlaka kokitevi kya irina jakwa. ¹³Ishi shipevavu nghija njia kokitevi kyamu.¹⁴Kokundo amuenyi moonyi sana mlaindikija movinyi, ¹⁵Kokitevi ngapevamningienyi shidedo nganyi, amu vavichwa vanu vose vependima ileng`hapo nama na ikama.¹⁶Kake mpelewa na vafee vanu, na vanduamu, vamrasenyi vanu na vamong`ho vanu, vapejiangha. ¹⁷Mpesuika ko kila mndu kokitevi kya irina jakwa. ¹⁸Kake kuonde na upi lanu mdonyi wanu lupendeka po. ¹⁹Ko irimija jamu mpeichira mo sanu.²⁰Andu mpeona Yerusalemu itengetwa mesaa, manenyi kee unyamari wake umeshikiya. ²¹Ivo vakeri Yudea vaka mbije ifumbini, na vaja vakeri g`holosi ya muri vakure, na valatije vakeri shiongo vaingie. ²²Kokingheriki mfuri isi kisasi, iki kura shindo shose shija shirengha shishikye.²³Naivo nyi vaonde orindo na vaja vaneojuja kokingheri ikye! Kokitevi kupeva na njaa nduye orikenyi, na shipa sha vandu vose. ²⁴Vapeangha na ipanga nairwa mateka orika lose, na Yerusalemu ipevandawa vandu va orikenyi, mpaka ihondu vandu vaorika vapetimisa.²⁵Kupeva na sheona uye, mori na ngengeri. Na orikenyi kupeva na nja nduwe, kokuja kaonda aya ko muringa ukusalalie. ²⁶Kupeva na vandu vapeoma koiongwa kokitevi ko shindo shipefumia arikenyi. Amu pinya ya rufeu lupefumia.²⁷Navo vapemuona Mwana o Adamu echa marindiunyi ko pinya nduwe na utukufu mduwe. ²⁸Lakini shindo shi iho andu shipefumia, imukanenyi, teshwa mido yanu, kokitevi kyamu ukombosi umecha kufui."²⁹Yesu kavavia ko mfano. "Ulambesenyi kundiki,na shindi shose. ³⁰Andu kukenefumia shefuma, mpeona mvenyi naimanya kee kwari ikeri kufui. ³¹Na kudo kudo, andumkereona shindo shi shefumia, inyue manya kee unduwe o Makilunga, umeshika.³²Loi, anevavienyi, shambonika, ishi shipeindapo, mpaka shindo ishi shuse shifumia. ³³Ruveu na orika sipiinda, lakini shindedo shakwa shipendapo.³⁴Kake kulambwiyi mvenyi, ili moo sanu silacheleme jwa na ufisadi, ulevi na mahangaiko iva va maisha ifa. Kokitevi mfuri icho nyupeshikya nghafula. ³⁵Cha mteugho. Kokitevi kupeva kila madu adamije orikenyi iho luose.³⁶Nakundo mve tayari kingheri kyose, mtereve kura kee nampeamka mtole shose shija shipefuma, na imuka o shangunyi lo Mwana o Adamu."³⁷Nakundo king`heri kya msanyenyi nyakewaloshia udasoni nakio nya kanefumia nja, naidambuka ifumbunyi jipendikirwa wa Mseituni. ³⁸Vandu vose valemcheja kitalang`ha naimwadanya kidasoni.

Chapter 22

¹Ikava ndima ya mkate alivikya Chachu akashikya, isa inadikirwa Pasaka. ²Makuhani vaduwe na vaandishi vakaeleva chakundu vapemwagha Yesu, kokitevi valevaogwa vandu.³Mokituva kaingya ndani ko Yuda Iskariote, umu o vaja vanafunzi ikumi na vavi. ⁴Yuda kaenda ndeeleva na vaduwe va makuhani na vaduwe chakundu apevanengya Yesu kwavo.⁵Vakaorokya,na vakaidikija emnengya hela. ⁶Icho kaidikija najo kashigha chakundu apevanengya Yesu kwavo kwacha na indiki ja vandu.⁷Mfuri o mikate ulavikwya chachu ushika, iho imondo ja pasaka nyi lazima jifunwa. ⁸yesu kavaduma Petro na Yohana, kadeda, "Dambukenyi mndeandaa kyeja kwa Pasaka kinesa jiche jikije." ⁹Vakamvesera, "Adanyenyi, mkava mmeingya mrinyi, Mndumi usa akudikye nungu ya mringa apekojana na inywe?"¹⁰Katalwa, "Adanyenyi, mkava mmeingiya mrinyi Mndumi usa akudikye nungu ya mringa apekojana na inywe. Mvadenyi mpaka numbenyi isa apeingya. ¹¹Ilafu mvienyi mndumi o numba, "Mwalimu nyanekuviya, "Kikeri kichumba cha vagheni, andu iho ngapeja Pasaka na vanafunzi vakwa?"¹²Apevalora kichumba kya ghorofani kisa kikeri tayari. Utenyi maandalizi iposhi." ¹³Najo vakadamvuka, vakakeja kila kindo chakundu alevaviya. Najo vakaandaa kando kya Pasaka.¹⁴Kigheri kikashika kadamya na vaja mitume. ¹⁵Najo kavaviya, "Ngaodwa hamu nduwe yeja ndima ii ya Pasaka na inywe kabila yeteswa jakwa. ¹⁶Amu ngakenevavienyi, ngapeja sepo mpaka andu apetimiswa katika umango o Makilunga."¹⁷Najo Yesu kairya kokobo najo ekiirya katereshe, akadeda "Iryenyi iki, na mvane inywe ka inywe. ¹⁸Amu ngane vavienyi, ngapenywa se mzao o mzabibupo mpaka umangi o Makilunga anduupecha."¹⁹Najo kairya mkate, na katereshe kaumberijwa, kavaningya, kavaviya, "Ichu nyi osese lokwa usa ofunwa kokitevi kyanu. Utenyi kudi ko engikumbuka inyi." ²⁰Kairya kikoba kudo kudo baada ya kando kya kiyo kadeda, "Kikobo iki nyi kiaga kihya katika ndakamu yakwa, isa yapuluka kokitevi kyanu.²¹Kake lambwenyi. Uja akenengisaliti ikeri anduamu nainyi mesenyi. ²²Amu maana Mwana o Adamu kya loi nyaneenda sake chaku kyekeri kimeamuliwa. Kake ng`oki ko mndu uja usa apeidya icho Mwana o Adamu apesalitiwa!" ²³Vakaivoka eveserana venyi ko venyi, nyunga kati ya ise usa apeuta kindo cha iki.²⁴Najo vakabisha kiti yavo kee nyunga akeneisiwa kee mduwe kuliko voose. ²⁵Kavaviya, "Mangi o vandu o orikenyi vaode mndumi uye yavo, na vaja vaode mamlaka uye yavo vakenedikirwa vaeshimiwa vatawala.²⁶Kake kitakiwa kabisa kee kudi kwanu inywepo. Badala yake, daa uja usa nyi mduwe kati yanu nave cha mnina. Na uja o muhimu munu nave cha anedumika. ²⁷Kokitevi nyinga akeri mduwe nyi uja adamije mesenyi ana nyi uja akenedumika? Ana nyuja adamiye mesenyi? Na inyi bado nyi kati yanu cha anedumika.²⁸Kake inywe nyivo vaja mkeneva na inyi katika majaribu vakwa. ²⁹Nganevaningya inywe umangi, chakundu Papa alenginingya inyi umangi, ³⁰kinesa mpete eja na enywa mesenyi kokwa andu ko umanginyi okwa. Na nya pedamya shitirinyi sha enzi mkenehukumu kabila kumi na ivi sa Israeli.³¹Somoni, Simoni, manya kee, mokituva ametereva navawade na vaele cha ngano. ³²Kake ngamekuterevya, kinesa imani yapo ilalemwa. Baada ko meuya uvaimarishe vandwamu."³³Petro kimviya, "Mndumi, ngakeri tayari adambuka naigwe magereza ata katika epa." ³⁴Yesu katalwa, "Ngakenekuviya, Petro, olongoni iulamededa inu iji, upengikana safari siradu kee ungichipo."³⁵Najo Yesu kavaviya, "Andungalevadamada inywe bila mfuko, kikapu kya sheja, ana shandu, mlanehuya kondo?" Vakatalwa "Kodepo." ³⁶Najo kavamviya, "Kake lwaha, kila aode mfuko na uirye anduana na kikapu kya kyeja. Uja alaode ipanga na kimwinyariye na kumbe ijoho jake naure jimu.³⁷Kureikyo ngakenevavienyi, shose shimereghya kokitevi kyanu nyi lazima shishike, na nyaleirwa cha mndu usa akenedesa torati, kokitevi kija kiletabiriwa kokitevi kya kwa kanatimiya." ³⁸Najo vakadeda, "Mndumi, lambwa! Ava iha mapanga vavi." Nacho kavaviya "vashika."³⁹Baada ya kando kya kiyo, Yesu kakure, chakundu echeuta mara ko mara, kadambuka ifumbunyi ja Mzeituni, na vanafunzi vakambadya. ⁴⁰Veshika, kavaviya, "Terevenyi kinesa mlaingya majaribunyi."⁴¹Kadambuka kwacha navo cha mrusha o igho,kailika nndi katereva, ⁴²akaamba, "Papa, koje nyiri, ukifune kikobo iki. Kake nyi chakundu ngauri inyipo, ila ukundo wapo uutike."⁴³Najo malaika ifuma ruveu kamfumya, kamvikya pinya. ⁴⁴Akeri akenevavya katereva ko munu na mrike wake ukava cha matone maduwe va ndakame vakenedona wanda.⁴⁵Kigheri kija katukwa kafuma katika eterevya yake, kacha ko vanafunzi kavakoja valee kokitevi kya uzuni yavo, ⁴⁶na kavavesera, "Ngiki molaa? Tukurenyi mtereve, na kinesa mlacheingya majaribunyi."⁴⁷Kigheri akeri anadeda, lambwa, indiki jiduwe ja vandu jikafumya, na Yuda, umu o mitume ikumi na ivi akenevasongoja akacha kufui na Yesu kinesa nambusu, ⁴⁸Kake Yesu kambiya, "Yuda, ngiki unamsaliti Mwana o Adamu ko busu?"⁴⁹Kigheri ikyo vaja vekeri kufui na Yesu veona isho shinafumya, vakadeda, "Mndumi, ngiki jivakave ko upanga?" ⁵⁰Najo umu wavo kamkava mtumishi o kuhani mduwe kamdumbwa kudu kwake ko kijo. ⁵¹Yesu kambiya, "Iki kishikye, najo kaada kudu kwake kamchira.⁵²Yesu kadeda ko kuhani mduwe, nako vaduwe va hekalunyi na ko vasuri valicha kinyume kyake, "Alwaha mnecha cha kee mnechekavana na muivi, na rungu na mapanga? ⁵³Andu ngekeri anduamu nainywe mfuei sose hekalunyi, nama mledera moko vanu uye yakwapo. Kake iinyi ogheri lwapo, na mamlaka va moma."⁵⁴Vakamwada, vakamlorija, vakamdamada kanyi ko kuhani mduwe. ⁵⁵Kake petro kamvadya ko kwacha. Baada yeva vameasa modo katika uja uwanja o ndani na jo veidiva edamya wanda umu, Petro kadama makidi yavo.⁵⁶Mtumishi umu o vaka kamwona Petro andu adamije katika mwangenyi o modo, kamlambwa kambiya, "Ichu mundu nyekeri anduamu nacho." ⁵⁷Kake Petro kalegha, akaamba, "Mndumkaa, inyi ngamwichipo." ⁵⁸Baada ya kigheri kinina, mndu ungi kamwona kambia "Igwe nokeri nacho." Kake Petro katalwa Mndumi inyi nyinyipo."⁵⁹Baada ya kama isaa jimu kudi, msoro umu katisya kadeda, "Nyiloyi chee mndu ichu nyekeri anduamu nacho, amu nyi Mgalilaya." ⁶⁰Kake Petro akadeda, "Msoro, nga chi kindo unakidedapo najo kigheri anededa, olongoni iukadida.⁶¹Kaghaluka, Mndumi kamlabwa Petro. Najo Petro kakumbuka kidedo kya Mndumi aja andu alembiya, "Kabla ya olongoni ededa inu upengikana inyi mara karadu." ⁶²Kaenda nnja, Petro kafurigha ko uchungu mnu.⁶³Najo vomi vaja vekeri vo vamringa Yesu, vakamdenga na imkava. ⁶⁴Najo vakampumba meso, vakamvesera, vakambia, "Amba! Nyunga akukava?" ⁶⁵Vakadeda shindo shingi shifoje mbarinyi ya Yesu na emkufuru icho.⁶⁶Najo kokiya, vasuri va vandu vakakusangirya anduamu, vaduwe o makuhani na vaandishi. Vakamdamada kwenye Barasenyi. ⁶⁷Vakadeda, "Koje igwe nyi Kristo, jiviye." Lakini ivcho kavaviya, "Kama nangavaviya, mpengi aminipo, ⁶⁸na kake ngavavesera nampengitalwa."⁶⁹Kweikyo kiivoka lwaha na iyendeleya, Mwana o Adamu nyapeva adamije koko ko kujo ko pinya ya Makilunga." ⁷⁰Vose vakaamba, "Koikyo igwe nyi Mwana o Makilunga? Najo Yesu kavaviya, "Inywe modeda inyi ncho ." ⁷¹Vakaamba, "Ngiki bado najiuri kavi ushahidi? Kokitevi ise jivenyi jimeichwa ifuma dumbunyi jake."

Chapter 23

¹Isanga jose jikaimkana, vakamdamada Yesu mbele ko Pilato. ²Vakaivoka emlaumu, vakaamba, "jamkoja mnduchu akenedesa vandu vedu, ko vaima valafune hela ko kaisari, nanyanededa kamba icho amwonyi nyi Kristo, Mangi."³Pilato kamwesera, kambia, "Igwe nyi Mangi o Vayahudi?" Najo Yesu kamtalwa kambiya, "Igwe nyi gure odeda kudo." ⁴Pilato kambiya kuhani mduwe na isanga, "Ngaonure uvichwa o mndu chu po". ⁵Lakini ivo vakatimbirya, vakaamba, nyekeri anachecheya vandu, akenelosha katika uyahudi yose, nyaleivo kya Galilaya lwaha nyakiri iha."⁶Pilato eichwa isho, kavesera mndu cho nyi o Galilaya? ⁷Kamanya kuwa nyekeri wanda ya utawala o Herode, kamdamada Yesu ko Herode, uja nacho nyekeri Yerusalemu ko mfuri iso.⁸Herode emwona Yesu, kaorokwya munu kokitevi, nyeveuri na mwone ko mfuri sifoje. Nyaleichwa habari sake na nyalefuda eona umu o miujiza akeneyiuta icho. ⁹Herode kamuvesera yesu ko shidedo shifoje kake Yesu alemtalwa kyokyosepo. ¹⁰Makuhani vaduwe anduama na vaandishi vakaimkana ko ukali vakamshitaki.¹¹Herode anduama na maaskari vake, vakamdenga na emzihaki, na vakamrara nguvo siorokye, hajo vakamurigha Yesu ko Pilato. ¹²Herode na Pilato vakava vamongo kufuma furicho, (kabla ya ihi vakeri nyi maadui).¹³Pilato kavadikira anduamu makuhani vaduwe na vatawala na isanga ja vandu, ¹⁴Kavaviya, "Morigyendye mnduchu cha mndu akenevalorija vaute shivichwa lambwa aja andu ngamwesera mbele yanu, inyi ngaona uvicha o mndu chu unehusishindo ishi ambasho inywe mkenemshitaki ichopo.¹⁵Wai amu Herode nyamrigha kodu, na ulambwe kode kindo kyokyose alekiuta kiinyarye kipu po. ¹⁶Kutie ikyo ngapemkava ngimlekeje. ¹⁷(Lwaha , Pilato kamlekeja mfungwa umu ko vayahudi kigheri kya ndima).¹⁸Najo vose vakakava olodo anduamu, vakaamba, "Msembere ichu na umrughuje Baraba!" ¹⁹Baraba nyekeri nyi mundu apengwa igeresenyi kokitevi ko uvichwa aleuta ko muri na ko agha.²⁰Pilato kavaviya kavi, nyeveuri na mlekeje Yesu. ²¹Lakini ivo vakakava olodo, vakaamba, "Nawaghwa, nawaghwa." ²²Kavavesera ko mara ya karadu, "Ngikyo mnduchu akiuta kivichwa? Inyi ngameona uvichwa umwingarye nawaghwa po. Koikyo ngakamarija amkava ngapemlekeja."²³Najo vakadeda ko iru ja uye, vauri na waghwa na iru javo jika mshawishi Pilato. ²⁴Najo Pilato kamuwa evaningya matakwa vavo. ²⁵Kamlekeja uja vemburi uja elepungwa kosababisha unangwa na ewagha. Najo kamfuna Yesu chakundu veveuri ivo.²⁶vakeri vademdamada, wakamwada mndu umu anachedikirwa Simoni o Ukirene, alefuma katika orikenyi, vakamdika msalaba kinesa nakudike, kambadya Yesu.²⁷isanga jiduwe ja vandu, vavaka vakahuzunika na eomboleza kokitevi kyake, vekeri vakenembadya. ²⁸Najo Yesu kavalughakwwe kavaviya, 'Vepu va Yerusalemu, mlangifurighye inyi wai, ila mkufurighnyie, inywa na vana vanu.²⁹Lamba, mfuri sinecha sisa vapededa, "Vamerikiwa vaja vakeri mughumba, na ndeu silapefee na mave velaleonjirwa. ³⁰Nyiho vapeivoka eiviya ifumbu, 'Jighujenyi,' na shilima, 'Shijipinikye'. ³¹Amu koje vapeuta shindo ishi ko kidi kivishi, kuda kipeva ko kidi kiomye?³²vome vengi, vahalifu vavi, vakadamadwa andu wamu nacho kinesa vawaghwa.³³Veshika andu kuchedikirwa ifuvu ja mdo, nyiho vakamwagha anduwamu na vaalifu vaja, umu uvari o kujo na ungi uvari o kumoso. ³⁴Yesu kaededa, "Papa, uvasamehe, amu vaichi kindo vanekiutapo. "Najo vakava kura, vakavava nguvo sake.³⁵Vandu vekeri vaimkye vanelambwa chakundu vatawala vakenemdhihaki, vakenimbiya, 'Nyulekira vengi. Lwaha kukere naigwe nekoja igwe nyi Kristo o Makilunga, mteule."³⁶Askari navo vakammena, vakamserija najo vakamninga siki, ³⁷vakaamba, "Koje igwe nyi Mangi o Vayahudi kukire kumonyi" ³⁸Kuveode pia alama uye yake kireghya "ICHU NCHO MANGI O VAYAHUDI."³⁹Umu o wahalifu valeaghazi nacho kamdenga kambiya, "Igwe amba nyi Kristo? Kukire kumwonyi na ise" ⁴⁰Kake uja ungi katalwa, kamdedya kammbiya, "Igwe nama upemwogwa Makilunga po, igwe nyikeri katika hukumu iyo iyo? ⁴¹Ise jikeri iha nyi haki, kokitevi ise janaadija kija kijiinyariye ko shitendo shedu. Kake mndu ichu aleuta kyokyose kivichwapo⁴²Na aliongeza, "Yesu, ungikumbuke andu upeingya katika umangi wapo." ⁴³yesu kamviya, "Amini nganekuviya, inu iji upevo anduamu nainyi Paradiso."⁴⁴Iho kyekeri ogheri lo saa sita moma ukaingya uye ya orika loose mpaka saa ya tisa, ⁴⁵Mwanga o mari ukarumishika, najo ipaziya ja hekalu jikaranduka katikati jikaanzia uye.⁴⁶Kafurigha ko iru jidu ure, Yesu Yesu kadeda, "Papa makonyi vapo nganeidera ngoo yakwa," najo amarija ededa kudo kapa. ⁴⁷Kigheri kyo Akida eona kudo isho shileutika kamtukuza Makilunga kaamba, "Hakika ichu nyekeri mndu o haki."⁴⁸igheri kyo isanga ja vandu jikacha anduwamu vakachelambwa veona shindo shileutika, vaka uya kunu vanekava shipuva shavo. ⁴⁹Najo vamongo vake, na vaka vakambadya ifuma Galilaya, vakaimkana ko kwacha vakenelambwa shindo isho.⁵⁰Lambwa, kuveode na mndu echedikirwa Yusufu, nyekeri nyi umu o ibaraza, mndu mcha na nyaode haki, ⁵¹(nyekeri ameidikija na uamuzi oshindo sho shavepo yapo), ifuma Armathaya, mri o Kiyahudi, uja nyokeri unavedeja umangi o Makilunga.⁵²Mndu ichu, kamvadya Pilato, kamtereva nanigwa osese lo Yesu. ⁵³Kamsosa, najo kautengeshirya sanda, kamdesa katika irungunyi jekeri jikulywa katika ighenyi, jisa jerike jilamerikwa.⁵⁴Nyakeri nyi mfuri o maandalizi, va Sabato uneshika. ⁵⁵Vaka, valecha navo ifuma Galilaya, valemvadya, najo vakaona irungu na chakundu osese lwake ulelarwa. ⁵⁶Vakauya najo vakaanza eandaa manukato na marashi. Najo mfiri o sabato vakatotona ko mujibu o sheria.

Chapter 24

¹Movinyi munu mfuri o kuvoka o juma, vakaenda irungunyi, vakadamada manukato vasa vekeri vamevavadera. ²Vakakoja igho jimetindikwa kwacha na irungunyi. ³Vakaingya, kake valeukoja osese lo mndumi Yesupo.⁴Ikafumya ke kigheri vakachanganyikiwa kuhusu ikyo, gafla, vandu vavi vakaimkana makidi yavo varerye nguvo sineng`aa. ⁵Vaka vaja vakaingya na hofu vakavamisa shiamu shavo wanda, vakavaviya vaka waja, "Angiki mnemshugha mndu arukye kati ya vafu"⁶Akeri ihapo, ila ameruka kumbukenyi chakundu alevaviya anywe andu ekeri Galilaya, ⁷kaamba kee mwana o Adamu nyi lazima nafunwa makonyi va vandu va vaode sambi na wa ghwa, na mfuri o karadu, aperuka kavi."⁸Vaka vaja vakakumbuka shidedo shake, ⁹najo vakauya ifuma irungunyi najo vakavaviya shindo isho shose, vaja ikumi na jimu na vengi vose. ¹⁰Najo Maria Magdalena, Joana, Maria mae o Yakobo, na vaka vengi anduamu navo vakafuna taarifa iso ko mitume.¹¹Kake ujumbe icho ukaonekana cha mzaha tu ko mitume, nama valeamini vaka vajapo. ¹²Hata kudo Petro katukwa, najo kakambya kaenda irungunyi, najo kashingija kalambwa ndani kaona kitambaa kimonyi Petro najo kakure kaenda kanyi kwake, akerijwa anyingikyo iki kyafumya.¹³Ke lambwa, vavi miongoni mwavo vekeri vanedambuka mfuri icho icho katika kiongo kimu, kichedikirwa Emmau, kisa kikeri kwacha maili sitini ifuma Yerusalemu. ¹⁴Vakaviyana venyi ko venyi kuhusu shindo shose shilefumiya.¹⁵Ikafumya kwamba kigheri vakeri vanededa na evesera na maswali, Yesu kaseryua kufui kava navo. ¹⁶kake meso vavo vakashingwa ili valammenye ncho.¹⁷Yesu kavaviya, "anyingikyo mnakideda inywe mo vavi kigheri mnadambuka?" Vakaimkana aja vakaonekana vaode na huzuni. ¹⁸Umu wavo, rina jake Cleopa, katalwa, "Inamana igwe nyi mndu mgheni iha Yerusalemu ambaye ulaichi shindo shilefumya ipo furi cho.?"¹⁹Yesu kavavesera, "Shindo shiki?" vakamtalwa, "Shindo shinemuhusu Yesu mnazareti, uja ekeri nabii nyaode uwezo katika shitendo na shidedo mbele sa Makilunga na vandu vose. ²⁰Na ko jinsi ambayo vaduwe va makuheni na vasongoru wedu valemfuna na hukumiwa kipo na emwagha.²¹Kake jiletumaini kee icho ncho apevadera huru Israeli. Loi, kwacha na isho shose, lwaha nyi mfuri o karadu tangu shindo isho shifumye.²²Kake le, baadhi ya vaka ifuma katika indiki jedu jilevarijwa baada yeva irungunyi kitalang`a movinyi. ²³Vakaukosa osese lwake, vakacha, vakaamba kee valeona maono va malaika valevaviya kee orukye. ²⁴Baadhi ya vomi navo vekeri anduamu na ise vakaenda irungunyi vakakoja nakudo chakundu vaka valeamba. Kake valemwonapo."²⁵Yesu kavaviya, "Inywe nyi vandu vatondo na mwode ngoo silemeje seamini shose shija manabii valeamba! ²⁶Kee kyekeri nyi lazima yesu nateswe ko shindo ishi na ingye katika utukufu wake?" ²⁷Najo ikaivokya ifuma ko Musa na manabii vose, Yesu kavatafsiriya shindo shinevainyarie icho katika maandiko vose.²⁸Vakashika kija kiongo, ipo vekeri vanedambuka Yesu kauta cha nyari enda mbele. ²⁹Najo vakamlazimisha vakambiya, "Damya anduamu naise, amu kunaila na mfuri cha imesija." Najo Yesu kaingiya kaenda kadamya navo.³⁰Kikava kee, kigheri amedamya navo kandonyi, kairya mkate, katereshe, najo kaubenjwa, kavanengya. ³¹Najo meso vavo vakaruguka, vakammanya, najo kakure gafla mbele mesonyi vavo. ³²Vakaviyana vonyi ko venyi, "Ivi ngoo sedu saaka ndani yedepo kigheri kija andu adeda naise njienyi, ajirughuja maandiko?"³³Vakateshuka saa iyo iyo, najo vakauya Yerusalemu. Vakakija vaja ikumi na imu vamekusangiriya anduamu, ³⁴na vaja vekeri anduamu navo, vakaamba, "Mndumi ameruka loyloy, na nyamfumya Simoni." ³⁵Navo vakavaviya shindo shetewafumya njia, na chakundu Yesu alemanywa kwavo katika eubenjwa mkate.³⁶Kigheri vakenededa shindo isho, Yesu amonyi kaimkana makidi yavo, najo kavaviya, "Amani ive kwanu." ³⁷Kake vakaogwa vakangya na hofu, vakakusara kee vaona ngoo.³⁸Yesu kavaviya, Ngiki mnaangaika? Ngiki maswali vakeneteshuka ngonyi kwanu? ³⁹Lambwenyi moko vakwa na madede vakwa, kee nyinyi ngimonyi. Ngiada uone. Kokitevi ngoo yode nyama na mafuwa po, chakundu mnangiona inyi eva nasho." ⁴⁰Emarija ededa kudo, kavalora moko vake na madende vake.⁴¹Veveode bado na siya ikusangiranwe na kuto eamini, na vakarijwa, Yesu kavaviya, ⁴²"Ale na mwode kindo kyokyose kyeja?" Vakamninga imbiri ja ikunga jiokwija. ⁴³Yesu kakiiriya, najo kaja mbele yavo.⁴⁴Kavaviya, "Andu ngekeri nainywe, ngalevaviya kee shose shitereghya ko sheria ya Musa na manabii na Zaburi nyi lazima shitimiye."⁴⁵Najo karugwa orongo savo kinesa vadime emanya maandiko. ⁴⁶Kavaviya, "Kee kyandikuwya, Kristo lazima nateseke alafu na ruke kavi ifuma ko wafu mfuri o karadu. ⁴⁷Na toba na msamaha o sambi nyi lazima uhubiriwa ko irina jake ko isanga jose, evokya ifuma Yerusalamu.⁴⁸Inywe nyi mashaidi va shindo ishi. ⁴⁹Lambenyi, nganevadamadya kiaga kya papa okwa uye yamu kake vedejenyi iha mjini, mpaka andu mperarwa pinya ifuma uye.⁵⁰Najo Yesu kavasongoja nja ya mpaka vakashika Bethania. Katesha moko vake uye, kavabariki. ⁵¹Kikafumiya kee kigheri akeri amevabariki, kaveitija kairwa uye kadambuka ruveu.⁵²Najo vakamwabudu, najo vakauya Yerusalemu na siya nduure. ⁵³Vakava vanedamiya hekaluni, vakenemsifu Makilunga.

John

Chapter 1

¹Iho kuvwoka kuvwewode kidedo, na Kidedo evweketi ko Ruvwa, nacho nyevwekeri Ruvwa. ²Icho, kuvwoka, nyevwekeri ko Ruvwa. ³Shoose shileutika kwake, lecho kyeutika kyo kyoose po.⁴Ipo moonyi kwake nyipo kuvwekeri mlungana, na uja nyukeri kilangaro kya vwandu. ⁵Na kilangaro kyo kile langara, moonyi na moma uledima po.⁶Kulefumia mundu aledumwa afuma ko Ruvwa, rina jake Yohana. ⁷Iho naikimbye, nasingisirye kilangaro kija, wose vwadime idikija ko icho. ⁸Icho evwekeri kilangaro po, icho nyalencha nasingisrye kilangaro kyo.⁹Kuwekari kilangaro kyenyi nambikye kilangaro mundu icho nyalecha orikenyi.¹⁰Nyekeri orikenyi, orika lukeri kitewi kyake, na orika lulemmanya po. ¹¹Nyelecha kwake, na vwaja wake vwalemwadija po.¹²Waja wose vwelemwadija nyalenenga orika loutika vwana vwa Ruvwa, waja vweleidikija rina jake, ¹³Vweleoneka ko ndakame po, na nyikunda ja osese po, nama ikunda ja mundu po, nyiko Ruvwa.¹⁴Na Kidedo nyaleutika osese kadamia kodu, naise jikamuona uele wake, Uele cha o mwana amonyi afuma ko papa, aichunje sia na loi. ¹⁵Yohana nyaleimukya kidedo ko oru, ichu nyicho ngalededa icha jake ke nyakeri numa yakwa kake nyengisongojie inyi, ''Amu nyevwekeri kuvwoka kokwa.''¹⁶Koikyo irunda jake ise kose jileadija, sia uye ya sia. ¹⁷Kimewa torati nyileendwa na kooko ko Musa. Sia na loi silecha na kooko ko Yesu Kristo. ¹⁸Kuode alemwana Ruvwa kyeri kyose po. Nyimwana amonyi akeri kipuvwenyi kya Papa, ichunyicho alemshukwa.¹⁹Naichunyicho imukya ja Yohana chakundu Wayahudi vwalewaduma, ''Kwake makuhani nawalawi wafuma Yerusalemu ili vwamwesere, iwe nyiu?'' ²⁰Nacho kaidikija, nama alekana po,nyeleigikijake, ''Inyi chi Kristo po.'' ²¹Wakamwesera, ''nyiweu?'' Kaamba wai Elia? Nyinyipo, ''Lwe nyi.'' Nabii uja? Kaamba wai.''²²Basi vwakamwesera vwe nyiunga? matika jiwadamadye chandu jadumwa odivwia kuda ipo ngoonyi kwapo''? ²³Kaamba, ''Inyi nyi mundu ngakenadya batenyi: 'Ghorwenyi njia ya Mundumi,' Chakundu alededa Nabii Isaya .''²⁴Na waja vwalefuma ko Mafarisayo. ²⁵''Wakamwesera, ngiki ukinebatisa, koja ulakeri Kristo nama Elia nama Nabii uja po?''²⁶Yohana kawawia, ''Kee inyi ngakenabatisa ko mringa. Makiidi nyamkye icho mlamwichi inyiwe. ²⁷Nyicho akenacha numa yakwa nama ngapedima tarahwa ndusu sa kyadu kyake po.'' ²⁸Shose shileutika ipo Bethania, ngalipo ya Yordani, ipo andu Yohana akerinabatisa.²⁹Mkono o kawi kamwona Yesu akenacha kwake, ''Kaamba lambwa mwana kondoo o Ruvwa echiirya sambi sa orikenyi! ³⁰Ichu nyicho ngalededa ke akenacha mundu numa yakwa nacho nyewengiso ngoje amu nyewekeri mmbele okwa.' ³¹Nainyi ngalemmanya, kake namanyike ko Israeli, nyikyo kitevi ngelecha ngabatisa ko mlinga.''³²Kingi Yohana nyaleimukya kadeda, ''Ngaona Ngoo ya Ruvwa ikesoka cha hua ifuma Ruvweu, nacho kadamia uye yake. ³³Nainyi ngalemmanya po, kake icho alengidanada ibatisa ko mringa, 'Nyicho alengivwia, icho upemuona ngoo ya Ruvwa yesoka na idamia uye yake, icho apebatisa ko moo Mwele.' ³⁴Nainyi ngameona ngaimukya ke ichu mwana o Ruvwa.''³⁵Kingi nkono o kawi Yohana na vwaloshi wawi, ³⁶Kamlambwa Yesu akenedambuka, ''Kaamba, lambwa mwana kondoo o Ruvwa!''³⁷Waja walossshi wawi wakamwichwa ededa, wakavwadia Yesu. ³⁸Yesu kaghaluka kawaona vwembiadia kavwaisera nyunga mkemshigha?'' Wakambiya, ''Rabi, (maana ake 'Mwalimu,' Ngukuudue?'' ³⁹Kawawia, ''Njoonyi nainywe mpeone.'' Wakaenda wakaona andu echidaia; wakadamia mfuri icho na kuvwekeri saa kumi.⁴⁰Andrea mndwavo o Simoni nyekeri na waja wawi wakinemwadanya Yohana na imbwadia Yesu. ⁴¹Ichu kamwona kwanza Simoni mndwavo, ''Jimemuona Masihi'' (maana Kristo). ⁴²Kandamada Yesu. Na Yesu kamlambwa kambia, ''Nyiwe Simon mwana o Yohana'' lwaha upedikimwa Kefa, ''(tangalatu yake 'Petro' au igho).⁴³Mkono o kawi nyeuvi na dambuke Galilaya, nacho kamuona Filipo Yesu kambia, ''Ngiwadia.'' ⁴⁴Nacho Filipo nyiwekeri mudu o Bethania, wenyi mri o Andrea na Petro. ⁴⁵Filipo kamwona Nathanael kambia, Jimemwona icho elereighwa na Musa katika Torati na Manabii. Yesu o Yusufu, mndu o Nazareti.⁴⁶Nathanael kambia, '''Nakuvwode kideto kicha kipefuma Nazareti?'' Filipo kambia, 'Njio uone.'' ⁴⁷Basi Yesu kamwona Nathanael akenacha kwake kadeda, ''Kaamba , lambwa Mwisrael loi loi kuode uvwinchwa kwake po!'' ⁴⁸Nathanael kambia, ''Nyongimanya kuda?'' Yesu kambia, ''Kabla Filipo alamekudikira, andu uwekeri wanda ya kidi ngewekuonie.''⁴⁹Nathanael kamtalua, ''Rabi iwe mwana o Ruvwa! Nyiwe Mangi o Israel''! ⁵⁰Yesu kamtalua kambia, kitevi kija ngakuwia ngakuona ukeri wandaya kidi ngiki? Upeona shindo shidue kuliko ishi.'' ⁵¹Kambia, ''Amini amini mpeona Ruvweu serughuruka na malaika wedoja na isoka uye ya Mwana o Adamu.''

Chapter 2

¹Na mkono o karadu, kuweode waji ipo kama mri o Galilaya na mae o Yesu newekeri po. ²Nacho Yesu nyalealikwa wajinyi andwamu na walosho wake.³Na divai, ilewaisija na mae Yesu kambia, ''Waode divai po.'' ⁴Yesu kambia, ''Mae ngikyo jowode naiwe? Saa yakwa imeshikapo.'' ⁵Mae kawawia watumishi, ''Kyo kyose apewawia, utenyi.''⁶Basi kuwekeri mabalasi uwa maigho, wederijwa ko desturi o Wayahudi itawaza, kila jimo washikye uzio iwi ana siradu. ⁷Yesu kawawia, ''Ichurisenyi mabalasi mringa.''Nawo wakachurisa mpaka uye . ⁸Kawawia lwaha dehenyi mudamadie mdue o mesa.'' Wakadamada.⁹Nacho mdue esaja mringa uja mringa uja owa divai, nama andu ofuma po (kake watumishi naweichi waja wadaha mringa). Mdue o mesa kandikira bwana arusi ¹⁰Kambia, ''Kila mudu nyejifunia divai iya njicha na wakamenywa munu nyiho andu wediendye uja ufafahie. Lwe nyodera divai iya na lwaha''¹¹Imkunya ja kuvwoka Yesu kaenda Galilaya, kalola umangi wake na waloshi wake waka wakamwidikya.¹²Ko ikyo kasoka kapernaumu icho na mae na wandwavo na maloshi wake wakadamia mkono ifojie.¹³Na pasaka ya Wayahudi yekeri kufui, nacho Yesu kadambuka Yerusalemu. ¹⁴Kaona wandu wakine kumba ng'umbe, na mamondo, na maita na waja wakineilacha hela wadamuje.¹⁵Katebira msenge o rusu, kawafuna wose Hekalunyi, na mamondo na ng'umbe. Kabuswa pesa sa waja wekineilacha hela kaghalusa na mesa savo. ¹⁶Kawawia waja wakinekumba, ''Maita wafumenyi mlavike numba ya papa, okwa iwa numba ya biashara.''¹⁷Walosho wakw wakakumbuka ke kireghwa, Kristo kya numba yapo upengija.'' ¹⁸Wayahudi wakamtalwa, wakambia, ikunya jiki upejilora, ke ukeneuta isho?'' ¹⁹Yesu kawatalwa, kawawia, funjenyi Hekaluji nainyi ko mkono iradu.''²⁰Wayahudi wakambia, ''Hekaluji jishumbya ko kugheri kya miaka arobaini na sita naiwe nyupeimusa ko mkono iradu?'' ²¹Kake nyelededa kidedo kya osese lwake. ²²Iho eruka ko walimu walosho wakakumbuka chakundu elededa, wakamwidikija kiregho na kidedo kija alededa Yesu.²³Iho andu ekeri Yerusalemu dimenyi kyeri kya Pasaka, wandu walemwidikija nina jake, iho waleona ikunya jake akineuta. ²⁴Kake Yesu alekulora kwawo po amu nyalewamanya wose. ²⁵Na koikyo eweode kyade na mudu po imdedya ko shidedo sha wanadamu, amu nyeichi shose shikeri ngoonyi ko wandu.

Chapter 3

¹Basi mndu umu o Mafarisayo rina jake Nikodemo, mdue o Wayahudi. ²Icho nyalendeja ikyo, kambia, ''Rabi, jiichi ke iwe mji mwalimu, ofuma ukinenta iwepo ulakeri Ruvwa, akeri nawe.''³Yesu kamtalwa, ''Amini, amini, ngakuwia mundu alemeoneke kawi, apedima ona umangi o Ruvwa.'' ⁴Nikodemo kamwesera, ''Mundu nyapeoneka kuda akeri msuri? nyapedima ingia ndeunyi ya mae kawi naoneke?''⁵Yesu kamtalwa, ''Amini, amini kambia mundu elemeoneke ko uringa na ko Ruvwa po. ⁶Kyaonwa na osese nyi osese na kyaonwa na ngoo nyi ngoo.⁷Ulanjwa kija ngakuwia, 'kuwode ngata ulapooneka kawi po.' ⁸Mkuma njikuta chakundu uwiri, na mrundumo naupenichwa, kake iho andu ofuma uichi andu ofuma na andu ukinaenda po. Na kudo kikeri chakundu aoneka na ngoo ya Ruvwa.⁹Nikodemo kamtalwa kambia, ''Shindoshi shipewa kuda?'' ¹⁰Yesu kamtalwa kambia, ''Mwe na mwalimu o Israel, na shidedo shi ushiicho po? ¹¹Amini, amini, ngakuwia, ke kija jikiichi jipekideda. Jilekiona jipeshideda na mpedikija.¹²Koja ngalewawia shundo sha orikenyi nama mleichwapo, mpeichwa kuda shindo sha Ruvweu? ¹³Nama kuode mudu aledambuka Ruvweu po andi nyiuja elesoka ifuma Ruvweu, icho mwana o Adamu.¹⁴Na chakundu alete shwa ujoka ya kuja alukunyi, na kudo mwana oAdam wapemteshwa na wuye, ¹⁵Matika waidikye wawe na moo ondarasi.¹⁶Ko kitevwi Ruvwa nyalekunda isanga kamfuna mwana ke icho amonyi ko kila mundu mwidikije aledeke andi nawe na now o ndarasi. ¹⁷Amu Ruvwa nyalenduma orikenyi na hukumu orika po indi lukirwa nacho. ¹⁸Icho mwidikije apehukumiwa po amu kiteri nyaleidikija rina ja mwana o Ruvwa.¹⁹Na iki nyikyo hukumu, ke kilecha orikenyi na wakakunda moma wakada kilangaro, kitevi shirundo shavo shiwekeri shiwichwa. ²⁰Mundu achiuta shiwichwa afudie kilangaro po na apecha kilangalonyi shindo shake shilache tunawa. ²¹Ade, achiuta loi nyechicha kilangaronyi, matika shindo shake shiwonekane ko Ruvwa.²²Iho Yesu myaledambuka orika lo Uyahudi kasinda po nawo, ebatisa. ²³Yohana nacho nyakenebatisa ipo Ainoni kufia na Salim kitevi kuwekeri na mringa ufojie. Na wandu wakenawadia wabatiswa, ²⁴Amu Yohana amedamadwa geresani po.²⁵Kulefumia irikiana na walosho wa Yohana na Myahudi kitevi kya imwala. ²⁶Wakambadia Yohana wakambia, ''Rabi, icho ekeri na iwe ngaliko ya Yorodani, nyicho alededa, lambwa icho nyakenebatisa wandu wose wakinembwadia.''²⁷Yohana katalwa, kaamba mudu apedima adija kidedo kyose nyikija alenengwa ifuma ko Ruvwa. ²⁸Inywe mvenyi mkenangidedia ke nangelededa inyi inyi Kristo,' ngaledumwa, 'ngimsongoje.'²⁹Icho awode mwanji nyicho bwana arusi. Mong'o o bwana arusi, nyicho apeinukya mwadanye, nyakenaghorokywa munu ideda jake bwana arusi. ³⁰Ighorokywa jakwa jimeshikya icho nyapezidi, iteshuka na wuye kake inyi ngapesokya na wanda.³¹Icho apecha ifuma icho nyakeri wuye ya shoose, icho akeri o rika lu icho acha afuma Ruvweu nyaketi wuye ya shose . ³²Shija aleshiona na shidue nyisho akenashideda, nama kuwode akenaidikija ideda jake po. ³³Icho akenandikija ideda jake ke Ruvwa nacho loi.³⁴Kimewa icho adumwa Ruvwa nyechideda shidedo sha Ruvwa. Amu akenafuna ngoo ko kipimo. ³⁵Papa nyamkunde Mwana nacho nyamnenga shose mawokonyi kwake. ³⁶Icho apemwidikija Mwana nyawode nwo o ndarasi, na icho alapemwidikija Mwana apeona nwo po na nyashi ya Ruvwa nyipendamija.

Chapter 4

¹Ko ikyo mundumi, emanya ke Mafarisayo wameichwa ke Yesu ameowikia walosho wafojie ko Yohana, naiwabatisa, ²(Kake Yesu amonyi alebatisa po kake walosho wake), ³Nyaletija Uyahudi kaenda kawi Galilaya.⁴Nacho einyarie naide olosi o Samaria. ⁵iho mri o Samaria, uchilaghwa Sikari, kufui na mdeme uja o Yakobo alemnenga Yusufu mwanake.⁶Naiho kuwode kisima kya Yakobo nyekeri amechoka kitevi kya kiaro kyake, kadamia kudi kudi kisimenyi. Naiho kigheli kya saa sita. ⁷Kacha mudumuka Msamaria achedaha mringa, Yesu kambia, ''Nginenga mringa nginywe.'' ⁸Amu walosho wake weledambuka mjini ndeura kando.⁹Koi kyo mka oja Msamaria kambia, ''Ko kuda iwe Myahudi oshigha mringa kokwa, nainyi mndumuka Msamaria?'' Amu Wayahudi wakusangirania na Wasamaria po. ¹⁰Yesu kamtalwa kambia, ''Mbele omanya karama ya makilunga, nacho nyunga akenakwia nginenga mringa nginywe, nyicho omtererewa macho ekunenga mringa urukye.''¹¹Mka oja kambia, ''Mudumi uode kedamia, po na kisima kileghye. Nguku outia mringa cho urukye? ¹²Ko ikyo iwe mdue, koida Papa odu Yakobo, ajinengie kisima ki, nacho kanywa mringa u na wana wake, na nyamandu sake?''¹³Yesu kamtalwa kambia, ''Icho apenywa mringa ichu apeichwa uyoda sepo, ¹⁴Kake icho apenywa mringa ichu apeichwa nyoda po ndarasi kwke mringa icho ngapemnenga nyupewa chemchem ya mringa o msino na moo ndarasi.''¹⁵Mka uja kambia, ''Mundumi, nginenga mringa cho ngaichwa nyoda na ngalachedahase .'' ¹⁶Yesu kambia, ''Enda undemwende mia po uche nacho.''¹⁷Mka uja kamtalwa kambia, ''Ngaode mii po.''Yesu kambia, ''Odeda loi ke uode , 'Mii po;' ¹⁸Ke umewa woni watanu, naicho ukeri nacho lwaha mia po po iho odeda loi!''¹⁹Mka oja kambia, ''Mundumi, ngawonie ke iwe nabii. ²⁰Wandyedu wakinedasa ifumbunyi iji. Nainywe mkenemba ipo Yerusalemu nyiandu kuinyarie idasia.''²¹Yesu kambia, ''Mkyeku, ngidikenyi, kigheri kinacha mpeche dasa se Papa ifumbunyi ichu po, nama ipo Yerusalemu po. ²²Inywe mkenedasa kindo mlakiichi, ise jikinedasa kindo diichi, amu nyukinefuma ko Wayahudi.''²³Ke kigheri, kikenacha na kigheri, kikeri ke iwo wakinedasa ko loi wapedasa Papa ko ngoo na loi, amu Papa nyakenawashigha wandu chakundu iwo wandasye. ²⁴Makilunga nyi ngoo, nawo wakinendasia nyicho iwainyarie mundasye ko ngoo na loi.''²⁵Mka oja kambia, ''Ngaichi akenacha Masihi, (achilaghwa Kristo). Nacho kamecha nacho apejitambalwa shindo shoose.'' ²⁶yesu kambia, ''Inyi ngakenededa naighwe nyicho.''²⁷Iho kudo wakacha walosho wake. Wakarijwa kitewi nyakerideda na mundumuka kake mndu akendeda ke, ngikyo ukinadeda nacho.?''²⁸Basi mka oja katija nungu yake kaenda mjini, indewawia wandu, ²⁹''Njoonyi muone mudu angiwia shindo shose ngileuta, na kipewa icho nyicho Kristo?'' ³⁰Wakafuma mjini wakambadia .³¹Ipo anawawia waloshi wake wakamterewa weamba, ''Rabi uje kando.'' ³²Kawawia, ''Inyi kaode kando mlakiichi.'' ³³Ko ikyo walosho wake wakawiana, ke kode mndu amemwendie, ''Kando?''³⁴Yesu kawawia, ''Kando kyakwa nyiiki, ngiute, okundo lwake icho alengiduma ngimanje uya wake. ³⁵Inywe mpemba mieri ina nyiho kuche mbora?' Lambwenyi inyi ngamewawienyi mteshwe meso wanu mlambwe mideme, ke imeilaa, tayari ko mbora! ³⁶Naicho nyapeadija mshahara nasangirye matunda ko nwo o ndarasi matika icho awaja nacho nasambwe naworokya andwamu.³⁷Ko ikyo kidedo kyo kya loi, 'Amuu kyacha kasambwa ungi.' ³⁸Inyi ngalewaduma msambwe shija mlaleshirundya, wengi walelunda nainywe mkaingia ukiwenyi uwawo.''³⁹Na mri oja Samaria wafoje walalemwadija kitevi kya kidedo kya mndumuka uja alededa ke nyalengiwia shindo shoose ngaleuta.'' ⁴⁰Ko ikyo Wasamaria waja wewadia Yesu wakamtelewa nadamie kwawo nacho kadamia mfuri iiwi.⁴¹Wandu wafoje wakamwidikija kitevi kya kidedo kyake. ⁴²Wakambiamka oja, ''Lwaha nama kitevi kija shidedo shapo tu po, amu jaichwa jiwenyi, jiichi ke ichu mkira o uyana chu.''⁴³Na mfuri iyo yeiwi kakure ipo, kaenda Galilaya. ⁴⁴Amu Yesu amonyi nyelededa ke mwiroti awde waria orikenyi kwake amonyi po. ⁴⁵Wafuma Galilaya, Wagalilaya wakamwadija. Amu wameona shirundo shose aleshiuta ipo Yerusalemu kigheri kya ndina amu walenda ndimenyi.⁴⁶Basi aleshika kawi kana ya Galilaya nyiho andu aleghalusa mringa uja ukawa divai. Na wekeri na diwani umu mwanake nyewelue ipo Kapernaumu. ⁴⁷Nyiho andu aleichwa Yesu amecha ifuma Uyahudi mpaka Galilaya, kammbadia, kamterewa nasoke nandemchira mwanake amu nyekerikufui ipa.⁴⁸Nyiho Yesu kamtria, ''Mlemeona ikunya na injwa mpeidikija po. ⁴⁹Diwani uja kamtria, ''Mudumi, soka mwanakwa alachepa.'' ⁵⁰Yesu kambia, ''Enda mwana po nyarukie.'' Mudu ja kaidikija kidedo aongojwa Yesu nacho kaada njia.⁵¹Hatabakenesoka, wambele wake wakambia wakaamba mwanake nyarukye. ⁵²Saa inga nawo wakambia, ''Iwo saa saba homa ilemlekeja.'⁵³Ndie kamanya ke saa sija alewiwa mwanapo arukye, ''Kaidikija icho na wose wakanyi kwake. ⁵⁴Ikyo nyi kikunya kya kaawi aleuta Yesu akeri amefuma Uyahudi kashika Galilaya.

Chapter 5

¹Baada ya iho kokeri na ndima ya Vayahudi, na Yesu nyeledo ja idambuka Yerusalemu. ²Na kuya Yerusalemu kuvekeri na kisima mongonyio imondo, jisa jenelaghwa ko kidedo kya Vaebrania Bethzatha, najo jiode matao vatanu. ³Vandu vafoje valuwe vekeri, valaonye, shiwete, ana vaolojvekeri vale mataonyivo loi kigheri kyo malaika nyele soka numbenji ya mndumi we fologhonja mringa. ⁴Kweikyo, uja usa apeva o kuvoka ingia numbenji baada ya mringa ifologhonjwa nyeleuti ywa ucha ifumana na kyokyose kyekeri kimwoode ko kigheri kyo.⁵Na mundu umu ekeri aluwe ko kigheri kya miaka makumi 3 na nane nyekeri numbenyi ya matao. ⁶Yesu emwona alee numbenyi ya matao na baada manya ke nyale aja ko kigheri kilehye Yesu nyelembia, ''Mjuuri uchihye?''⁷Mluwa uja kamtalwa, ''Mndumi ngoode mundu, apengidera kisima nyi kigheri mringa unefolighonjwa po. Kigheri nganegherisha ingia mundu ungi nyane ngisongoja.'' ⁸Yesu kambia, ''Kure na iriya igodoro japo udambuke.''⁹Nayo mundu uja kachirywa, kairya uli wake kadambuka. Na furucho kokeri furu ya Sabato.¹⁰Kweikyo Vayahudi vakambia mundu uja achirywa, ''Inu nyi fura ya Sabato, peidikijwa ukudile igodoro japo.'' ¹¹Katalwa, icho alengichira nyicho angivia, ''Irya igodoro japo udambuke.''¹²Vakavesera, ''Nyi unga akuvia 'Uirye ogodoro japo undambuke?''' ¹³Kake, uja mchirywa amuvichi po, ko kitevi yesu nyekeri amekure ko kirika. Mwkoje kuvoode vandu vafoje uvarinyi cho.¹⁴Baada ya iho Yesu nyelemkoja munduja kanisani kambia, ''Lambwa ,umechiha! ''Ulante sambi kavi ulache ukaandwa na kindo kivichwa munu.'' ¹⁵Mundu uja kadambuka kandevavia Vayahudi ke Yesu nyicho mkira.¹⁶Ikyo, ko kitevi kya shindo sho Vayahudi velemvinisa Yesu, ko kitevi nyeleuta shindo shi mfuri ya Sabato. ¹⁷Yesu kavavia, ''Papaakwa nyameuta uya ata lwaha nainyi ngameuta uya.'' ¹⁸Ko kitevi kyo Vayahudi velemshigha vamwaghe nyi ke ko kitevi kye funja Sabato po, nyi ko kitevi kyemlagha makilunganyi Papa ake, ekwitai ke icho nyi Makilunga.¹⁹Yesu kavatalwa, ''Amini, amini, Mwana apedimapo iuta kindo kyokyose kake kya kisa amwo na ndiye akekiuta, mekoje kyokyose ndiye akekiuta na Mwana napekiuta. ²⁰Mekoje Papa nyamkundye Mwana, namlore kila kindo achakiuta na nyape mlora shindo shidue kuliko ishi kinesa narijwa.''²¹Mekoje chakundu chija isho Papa achevarusa vapijene vaninga moo, nakudo Mwana kavi achemninga wowose amkundye. ²²Mekoje Papa nyee mhukumu wowose , kake nyamninga Mwana hukumu yose. ²³Kitevi vose vamninge nganyi Mwana chakundu kija Mwana animningya nganyi ndiye. Icho alaode nganyi ko Mwana apedimaada unganyi ko Papa damnduma.²⁴Amini, amini, uja apeichwa kidedo kyakwa na imwamini icho alengiduma aode moo o ndarasi na apeukumiwapo. Ngataake nyaida ifuma kipenyi na ingya moonyi.²⁵Amini, amini, nganevavia kigheri kinecha na lwaha ukiri usa vapije vapeichwa olodo o Mwana o Makilunga, na vose wapeichwa vapedamia.²⁶Mekoje chakundu ikyo Papa aode na moo mumbenji yake amonyi, ²⁷Nayo amuingya Mwana iva moo numbenyi yake, na Papa amemningya Mwana uitoria kitevi uaukumu mekoje nyi Mwana o Adamu.²⁸Mlarijwa na iki mekoje kigheri kinecha kisa vapije vose vakeri makaburinyi vapeichwa olodo lwake ²⁹Navo vapefuma nja: vaja vateuta nechako iruswa o moo na vaja valeuta uvichwa ko iruswa ko ukumu.³⁰Ngapedima iute kindo kyokyosepo ifuma kokwa ngimonyi. Chakundu ngekeri, ichwa kudo ngapeukumu na ukumu yakwa nyi ya loi mekoje nganeshigha ukondo okwapo kake ukundo wake uja alengiduma. ³¹Chakundu ngakejishuhudia ngimonyi, ushuhuda okwa uveva o loi. ³²Kode ungi aneshuhudia ko inyi nangamwichi ko uloi ushuhuda aneshuhudia nyo loi.³³Mmeduma ko Yohana nacho ameishuhudia loi. ³⁴Ata kudo, ushuhuda ngane uadija unefuma ko mundu po. Ngakinadeda ishi kitevi mkiriywa. ³⁵Yohana nyekeri nyi kilangaro kyekeri kikyeaka na ilangara, na mokeri mkelorokywa ko kigheri kilangaro kyake.³⁶Ushuhuda ngauode nyi mdue idaa uja o Yohana, ko uya usa Papa angininga isimarija, uya cho ngakenuta sineshuhudia ke Papa nyangiduma. ³⁷Papa alengiduma icho amonyi amengishuhudia inyi. Mlemchwe olodo lwake nama iona mbwanaake kigheri kyose. ³⁸Koode kidedo kyake kikadavuya numbenyi yanu mekoje mnemwaminipo icho adumwa.³⁹Mnevashingija miregho mwichi ke numbenyiake mode moo o ndarasi, na miregho yo ineshuhudia kidedo kyakwa ⁴⁰Muuricha kokwa kitevi mwadije moo o ndarasi.⁴¹Nganeadija ikwitai po ifuma ko vandu, ⁴²Kake ngelemanya ke koode ukundo o Makilunga numbenyi yanu inywe vavenyi.⁴³Ngalecha ko rina ja Papa ikwa, mledima imwadija po. Ungi kacha ko rina jake momwadija. ⁴⁴Kuda mwedima umwamini inywe vasa mnandija ikwitai ifuma ko umu wanu kake mpeshigha ikwitai ipefuma ko Makilunga o amonyi?⁴⁵Mlaite inyi ngape vashitaki oshangunyi lo Papa. Apevashitaki inywa nyi Musa, usa inywe mlevikya isaa janu kwake. ⁴⁶Koja mokeri mkemwamini Musa lee, mongyamini inyi ko kitevi nyelereghya shitedo shakwa. ⁴⁷Koja ulapeamini mifegho yake, mpedima kuda iamini shidedo shakwa.?

Chapter 6

¹Baada shindo shi, Yesu nyaleenda kiwari kya Bahari ya Galilaya, ade nyedikirwa Bahari ya Tiberia. ²Msangiryo mdue uwekeri vwadia kitevwi vwaleona ishara alesiuta ko wandu vwalue. ³Yesu nyaledoja wuye kiwari kya wuye ya ifumbu na kadamia ipo na walosho wake.⁴(Na Pasaka, sukuku ya Wayahudi yeko imeshika). ⁵Yesu kairya mesowuye na iona isanga jidue jinacha kwake, kambia Filipo, ''Nguku jipeenda jineura mikate wandu wa wadime ja''? ⁶(Kake Yesu nyaleamba ko Filipo komreghesha amu icho eweichi chandu apeuta).⁷Filipo kamtalwa, ''Hata mikate ya dinari mia iwi ipeshika nama mundu umu ipata kibarandu kinina.'' ⁸Andrea, umu o walosho wake mundwavwo ake na Simon Petro kambia ⁹Yesu, ''Kuode msoro iha aeode mikate itanu na makunga wawi, kake iki kipeuta kiki ko wandu wafoji kudi?''¹⁰Yesu kawawia, ''Wadamirenyi wandu wanda'' (Andu aja kuode mara wafoje). Wakadamia womi elfu sitanu wanda. ¹¹Iho Yesu kainya mikate itanu katareshe kawawia waja wamedamia. Na kudo kawawia makunga cha kiinyarie. ¹²Wandu wakanda, nyalewawia walosho wake, ''Shikusanyenyi shibarandu shasiaka, shiladeke.''¹³Basi wakasang'irya na ichurisa shikapu ikumi na shiiwi, shibarandu sha mikate itanu ya shairi - shabarandu shasaghirwa na waja vweleja. ¹⁴Iho andu vwaleona ishara aleiuta, wakambia, ''Loi ichu nyicho mwiroti acheje arikenyi.'' ¹⁵Yesu emanya ke vweuri na mwada ili vwanenge umangi wawo, kakusambua, kaenda ifumbunyi icho amonyi.¹⁶Ishika kyukwanyi, walosho wake wakasoka wakaenda ziwenyi. ¹⁷Wakadoja ngalawanyi wakeri naitola ielekea na Kapernaumu. (Moma umeingia na Yesu nyewekeri bado anecha kwavwo). ¹⁸Kyeri kukacha avukuta, lukali na bahari ikaendelea iluhiana.¹⁹Kingi walosho wake kigheri wakenekawa makasi cha makumi wawi na watanu au makumi waradu, wakamuona Yesu akenandambuka wuye ya bahari kufui na ngalawa, na wakaoghwa. ²⁰Kakekawawia, ''Nyinyi! Mlaoghwe.'' ²¹Nawo wekeri tayari vwamwirie ngalawenyi, na kudo ngalawa ikashika batenyi naipo andu wakeneenda.²²Ngamaingi, indiki ja wandu weimkani kivwari kya bahari waleona kuoda se ngalawa po iya Yesu na walosho wake walamedoja kake walosho wake wekeri wamekure wenyi. ²³(Kuweode ngalawa ujitale silefuma Tiberia kufui na andu waleja mikate baada ya Mndumi itereshe).²⁴Kigheri indiki wemanya ke chi Yesu nama waloshi wake po wekeri kuja, iwo wawenyi waledoja ngalawa wakaenda Kapernaumu wemshigha Yesu. ²⁵Inde muone kiwari kingi kya ziwa wakamwesera, ''Rabi nyulecha indi kunu?''²⁶Yesu kawatalwa, ''Amini, amini, mkinangishigha inyi ele kitevwi ishara, ana kija kitevwi mleja mikate na iwuda. ²⁷Denyi inindia kasi kando kenyamarika, indi mrundie kasi kando kipedamia ndarasi na nyikija mwana o Adamu apewanenga ko Ruvwa Papa amedera kingisho kyake.''²⁸Ade wakambia, '''Nyi ngikyo jiwurwa jirunde uya o Ruvwa?'' ²⁹Yesu kawatalwa, ''Iki nyikyo uya Ruvwa: ichi mumwamini icho alangiduma.''³⁰Basi wakambia, ''Nyi ishara singa upesinta, jipedima siona na jikuamini? Ngikyo upeuta? ³¹Wafee weda vwaleja manua alukung'unyi, chakundu kireghwa, nyawanengie mikate ifuma Ruvweu waje.''³²Ade Yesu kawatalwa, ''Amini, amini, chi Musa awanengie mkate ifuma Ruvweu, nudi Papa okwa achiwanenga mkate o loi ifuma ruvweu. ³³Amu mkate o Ruvwa nyi uja osoka fuma ruvweu na ikuunenga nwo orikenyi. ³⁴Basi wakambia, ''Mundumi jinenge mkate cho kigheri kyose.''³⁵Yesu kawawia, ''Inyi nyinyi mkate o moo, icho apecha kwokwa apepata njaa po nacho angiamini apeichwa nyoda too.'' ³⁶Na iwawia kudo, mlengiona, na mkeamini po. ³⁷Wose Papa akenanginenga wapecha kwokwa na icho Oose apecha kokwa ngapemkumba nja too.³⁸Ko kija ngilesoka fuma ruweu, chi ko kitevwi kyenta okundo lokwa po andi nyi okundo lo icho alengiduma. Na ikyo nyikyo olukundo lwake lo icho alengiduma. ³⁹Kimbi ngalamdese nama umu ko waja alenginenga, ngapewarusa mkono o mwisho. ⁴⁰Ko ikyo nyikyo olukundo lo Papa okwa, ko icho oose apemlambwa Mwana na imwamini napate moo o ndarasi, na ngapemrusa mkono o mwisho.⁴¹Ade Wayahudi wakamnungumikia kitevwi nyaleamba, ''Inyi nyi mkate ulesoka fuma ruwewu.'' ⁴²Wakaamba, ''Ichu chicho Yesu mwana o Yusuph, ndie na mae jimwichi? Kyavwa kuda lwaha apaamba wai nyalesoka ruvweu?''⁴³Yesu kawatalwa, kawawia, ''Mlanung'ukiane muwenyi ko wenyi. ⁴⁴Kuwode mndu apecha kokwa elaburwa na Papa okwa alengiduma, nainyi ngapemsa mkono o mwisho. ⁴⁵Ko ikyo kireghwa na wairoti, 'Wapeloshwa na Ruvwa.' Icho aleichwa na kakuloshia ifuma ko Papa, echa kokwa.⁴⁶Chi kuwode mndu alemuona Papa, indi icho alefuma ko Ruvwa alemwona Papa. ⁴⁷Amini, amini icho aaminie aode moo ndarasi.⁴⁸Inyi nyi mkate o moo. ⁴⁹Wandianu waleja manna olukungunyi, na wakapa.⁵⁰Ichu nyicho mkate uchisoka fuma ruweu na mndu naje ngata yake alape. ⁵¹Inyi nyi mkate odamia ulesoka fuma Ruvweu. Na mndu kaja ngata ya mkate ichu, apedamia ndarasi. Mkate ngapeufuma nyi ose lokwa ko ajili ya moo Ruvweu.''⁵²Wayahudi wakailusha wenyi ko wenyi na wakawoka irikiana wakaamba, ''Mudu ichu kuda apenenga osese lwake jije?'' ⁵³Ade Yesu kawawia, 'Amini, amini, mlemeje osese lo Mwana o Adamu na inywa ndakame yake, mpeada moo numbenyi kwanu po.⁵⁴Icho ose apeja osese lokwa na ndakame yakwa aode nwo o ndarasi, na kapemrusa mkono o mwisho. ⁵⁵Ko ikyo osese lokwa nyikando kya loi, na ndakame yakwa nyikinywaji kya loi. ⁵⁶Icho ose apeja osese lokwa na inywa ndakame edamia numbenyi kokwa nainyi numbenyi kwake.⁵⁷Koja Papa aode moo chandu alingiduma na ngechidamia kitevwi kya Papa, nacho apedamia kitevwi kyakwa. ⁵⁸Iki nyikyo mkate ulesoka ruvweu chi chakundu waopapa wajijie wakapa icho apeja mkate chu apedamia ndarasi. ⁵⁹Yesu nyadegye shindo sho numbenyi sinagoginyi akenaloshia ipo Kapernaumu.⁶⁰Nyiho andu waloshi wake wafojie waichijwa shindo sho, wakaamba, ''Kilosho ki kiomie ngacho apedima wadija?'' ⁶¹Ko kitevwi Yesu nyalemanya ke walosho wake wekerinanung'ukia kindo kyo, kawawia kindo ki kya waraghadisa?⁶²Basi kipevwa kuda iho andu mpechemuona mwana o Adamu akenesoka efuma ipo andu ewekeri? ⁶³Nyi ngoo nyicho echifuma moo. Osese lupate kindo kyo kyose po. Shidedo ngashidedye kwanu nyi ngoo na nyi moo.⁶⁴Kuwode wandu makidi yanu walachiamini na kitevwi Yesu nyalemanya iwokya kuvwoka na uja alapedima amini nacho apemghaluka. ⁶⁵Kambia, nyi ko kitevwi ki bgawawije ke kuvwode apecha kokwa alamenengwa na Papa.''⁶⁶Iho walosho wake wafojie wele uya numa na walesongorana nacho sepo. ⁶⁷Yesu kawawia waja ikumi na wawi, ''Je, naiywe mughuri nakure?'' ⁶⁸Simon Petro kamtalwa, ''Mudumi jiende kwau na iwe uode shidedo sha moo o ndarasi, ⁶⁹Na jimeamini na imanya ke iwe nyi Mwele o Ruvwa.''⁷⁰Yesu kawawia, ''Je inyi ngalewasambura inywe na umu ounu nyi mnyamari? ⁷¹Lwaha nyekeri nadeda ko kitevwi kya Yuda, mwana o Simon Iskariote, amu nyewekeri umu na waja ikumi na wawi, amu amkana Yesu.

Chapter 7

¹Baada ya shidedo ishi Yesu nyale punga kiaro kiya Galilaya, kokitevi elekunda idambuka Uyahudi kokitevi Vayahudi vavekevi vakeuta mpango ye muaga. ²Lawaha ndima ya Wayahudi, ko kira ya shitala, ivekeri kufui.³Kudo vanduavo vakambia, ''Kure anduha uendee ko Uyahudi, ili ukavavie waloshwa vake kudokudo vaone ndunda ucheuta. ⁴Kode pefanya ko siri ikava icho amonyi aurimanyika amonyi kakoja unerunda stando kulove kumonyi. urikenyi.''⁵Hata vanduwavo valemuamini po. ⁶Na kudo Yesu kavavia, ''Keri kyakwa kimeshika po, kake wakati wanu kila saa nyukeri tayari. ⁷Jurika upedima ivairia inywe, upengiria inyi, nganeushudia, shindo, sambi.⁸Dojenyi muenda katika ndimenyi ngapeendapo; naimenyi kokira muda okwa ukamilikye poo.'' ⁹Baada ya amba shindo isho kwavo, ale baki Galilaya.¹⁰aata kudo, vanduavo vavekeri uaenda, ndimenyi, nukudo nucho naendesha wazi bali ko siri. ¹¹Wayahudi vavekevi vanemushiga aja ndimanyi, ''Kaamba nguku akeri?''¹²Kuvekeri na shidede shifoje miongonyi mwa isanga uye yake. Vangi vakaamba, ''Mundu muchaa.'' Vengi vaamba, ''Kodepo, vapedesa isangapoo.'' ¹³Aata kudo kode mudualededa wazi uye yake evaogwa Wayahudi.¹⁴Kigeri ndima yeshika katikati, ya Yesu nyaledoja eenda Hekaluni kaanza eudosha. ¹⁵Wayahudi vavekeri velevijwa ne ambaa, ''Kongiki mundu chu alichi shindo shifoje? Amesoma toopo.'' ¹⁶Yesu akavavia kuwa, ''Iloshwa jakwa chi janupo kayakira kyake uja alengiduma.¹⁷Ikuva yoyose apekunda erunda ukunda wake alemanya erunda mafundisho ivo vanefuma ko Makilunga, ama nganededa ifuma kokwa ngimonyi. ¹⁸Kila anededa vefuma kwake amonyi aneshiga uwele wake, kake apevadia uwele, wake ichoaledumwa munduchu nyo loi, na numbenyi yake kode itenda haki.¹⁹Musa avekevipo inye vaa? Uloli kake kode ata umu kati yanu apevudeda uloii. Ngii muuri ngiaga? ²⁰Isanga jileamba, ''Uode ijini. Nyunga anetakiwa ekuagaa?''²¹Yesu kaamujibu ne mbia, ''Ngarunda kasi imu, nainye uose mumelangavwa kokitevi kiyake. ²²Musa alevaninga ( indiwa kakiva nyafuma ko Musa, bali unefuma komapapa) , na katika Sabato munemutegemea mundu.²³Ikava mundu apeabika idinwa siku ya Sabato kakira uloi o Musa ilapungwe, wai ngikiki munengililusha inyi kalira ngalunda mundu kava mchaa chee katika Sabato? ²⁴Mwamhukumu chakundu munemu ona kake hukumunyi ko loi.²⁵Baaza yavo kofumaa Yerusalemu vakaamba, ''Lambwa ncha vakena mushiga embuagaa? ²⁶Na lambwa, nyaneongosa waziwazi na vaneamba kiokiosepo uye yake, ipeva ikava ko muduepo vaichi loi ikio Kriste, ipedima kudo? ²⁷Jiichi ichu nguu afuma. Kristo apecha, ata kudo kode apemanya nguu afuma.''²⁸Yesu avekeri anepaza sauti yake hekaluni, elosha kaamba, ''Inye vose mi ngiichi inyi na muichi nguu nganefuma ngalecha ko amuri yakwapo. Kake icho alengiduma nyo loi mumuichi ichopo. ²⁹Ngumuichi icho kokiva ngafuma kwake na nyalengiduma.''³⁰Vavekeri vanevegesha imbuada, kake koda ata umu alegorosana koko kwake uye kakiva saa ya ivekeri imeshikapoo. ³¹Hata kudo, vengi andukokojana vakamwamini. vakaamba, ''Kristo apeuya aperunda, shifoje kakoja sifanywe na vandu ivo?'' ³²Mafarisayo valevaichwa andu kakoja na velorana shindi shehusu Yesu, vadue va makuhani na Mafarisayo vikaduma vianda vakamuode.³³Kudo Yesu akaamba, ''Kakire kode mwanya kinini, ngakeri pamoja nanyi, naade ngapenda kwake icho angiduma. ³⁴Mushigenyi mpemuonapo; kuja nganeenda, mupedima echapo.''³⁵Koikoi Wayahudi vakaviana venyi ko venyi, ''Munduchu nguu apenda jila muone? Apenda vatawaliwa kati ya na Vayunani na evalosha Wayunani? ³⁶Nyi kindi kiki ikio, ''Alejideda mupe ngivadia na mpedimaechapo?''³⁷Kake katika furi ya mwisho, furi ndue ya ndima, Yesu aleimuka kadeda ko sauti, kaamba, ''Ikava yoyose na nyoda na nachekokwa. ³⁸Icho angiamini inyi, cha kirego chakundu kaamba, efuma numbenyi yake upe tiririka moodo omuri nga uzima.''³⁹Kake aleambada ishi sha ngoo, kakoja icho vamuaminie vapeadija; ngoo ivekeri amefunwapo kokira Yesu avekeri amebarikiwapo.⁴⁰Kakira andukakojana, veichwa shidedo isho, vakamba, ''Loi ichu nyi nabii.'' ⁴¹Vengi vakaamba, ''Ichu nyi Kristo.'' Kake venyi vakaamba, ''Nyunga, Kristo apedima efuma Galilaya? ⁴²Shidedo shimeamba kudopo kyu Kristo apefumia ukoonyi o Daudi ana Bethlehemu, kitau kya Daudi avekeri?⁴³Makudo, aja ukafumya mvavanyiko katika andukokojana ko ajili yake. ⁴⁴Vengi kati yavo vemlega, kake kode alekurosa na koko uye yake.⁴⁵Kudo vaja maofisa vakauya koo va vadue va makuhani na Mafarisayo, vakambia, ''Ngiki mwamuende?'' ⁴⁶Maofisa vakambia, ''Kode mudu alewahii ideda cha icha kabila.''⁴⁷Kudo Mafarisayo vilevajibu, ''Nainwe mode swa? ⁴⁸Kodo yoyose kati vatawala anengiamini, yoyose Mafarisayo? ⁴⁹Kake iva andukokojana valaichi uloi - valaniwa.''⁵⁰Nikodemo akavavia (uja alemulobira Yesu kala akava umu o Mafarisayo), ⁵¹''Kake uloi oda upembunga mundu ilapeva ameadanywa kwanza na anekilunda?'' ⁵²Vale jibu ne mbia, ''Naigwa nyunefuma Galilaya? Shiga uone kwamba kode nabii afuma Galilaya.''⁵³(Lambua: baadhi ya shidedo sha Yohana 7: 53 - 8:11 akeripo katika nakala njicha sa kala). Kake kila mundu na ringe numba yake.

Chapter 8

¹(Uwadie: Lambwa tambalwa o Yohana 7: 53 - 8:11 iho uye). Yesu nyelenda ifumbunyio Mizetuni. ²Kitalanga churu kacha kanisani, na vadu vose vakambadia; kadami na evaloshia. ³Varengi na Mafarisayo vakamwende mudumuka valemwadia masingonyi vakamudera gholosi.⁴(Uwadie:Lambwa tambalwa ko Yohana 7: 53 - 8: 11 iho ue). Nyiho vakambadia Yesu, ''Mwalimu, mka ichu nyawandwa ipo masingonyi ko kitevi ikio luha. ⁵Luha, ko sheria, ya Musa nyele jivia ivakawa na mango vadu chaiva, kuda ukenaamba ue yake? ⁶Veleamba isho kinesa imutegha kinesa vaone kindo kee mushitaki, kake Yesu karama gwanda kareigia gwanda na kiminyo kike.⁷( Lambwa: Lambwa valoshwa va Yohana 7 : 53 - 8 : 11 iho ue). Vakaendelea imbesera, kamuka ne vavia, ''Icho aloade sambi ngholosi yanu, nawe o kuoka imukawa mago.'' ⁸Karama kavi gwanda, karegia gwanda ko kiminyo kiake.⁹(Lambwa: Lambwa itangatalwa o Yohana 7 : 53 - 8 : 11 iho uye). Weichwa isho velekure umu umu kimu na vengi, igokia akeri msuri. Mishowe Yesu katiwa amonyi, kimu na muka uja evekeri gholosi yavo. ¹⁰Yesu nyeleimukana ne mbia, ''Mka, vaja vyakushitaki veku? Kuode nama naumu akuhuku?'' ¹¹Kaamba, ''Kuodepo nama na umu Mdumi.'' Yesu kaamba, ''Nama nainyi gapekuhukumupo. Enda nanja yapo; kuokinu na furujingi ulate sambi kavi.''¹²Kavi Yesu kaded ana vadu kaamba, ''Inyi nyi kilangaro kioriko; icho apengivadia apeanga mome njipo andi apeva na kilangaro kia mwoo.'' ¹³Mafarisayo vakambia, ''Nyupekuamba kumonyi; ushuhuda wapo nyo loiipo.''¹⁴Yesu katalwa kaamba, ''Ata koja gapejishuhudia ngimonyi, ushuhuda okwa nyi loi. Ngichi andu ngelefuma na kuja andungakinaenda, kake inywe mwichipo andu gelefumapo ana kuja andu gakenedambuka. ¹⁵Inye mkenangi hukumu osese; inyi gapemuhukumu wowosepo. ¹⁶Inji ata gahukumu yakwa yi yaloi ko kitavi nyinyi ngimonyipo, adi gari kimu na Papa elengiduma.¹⁷Nyikio, na ko sheria yanu iregiwa kee ushuhuda wo vadu vavi nyi oloi. ¹⁸Inyi nyinyi ngangenakushuhudia, na Papa elengiduma akenangishudia.''¹⁹Vakambia, ''Papa wapo nguku akeri?'' Yesu katalwa, ''Inyi mwichi nama Papa okwa ichi mbele mungiichi inyi; muvemanya na Papa okwa kavi.'' ²⁰Kaamba shidedo ishi akeri kufui na hasina ekeri eloshia kanisania, na kuodepo nama umu elemwadapo ko kitevi kigeri kiake kimeshikapo.²¹Kavi kavavia kavi, ''Agada mbuka zakwa; mpengishigha na vaorika ko sambi zanu. Kuja andugapenda mpedima ichapo.'' ²²Vayahudi vyakaamba, ''Apekuaga amonyi, ichoelededa, 'Kuja andu ngapeenda mpedima ichapo'?''²³Yesu kavavia, ''Mkenafuma gwanda; inywe nyi vaorika ihi; inyi nyoorikapo. ²⁴Koiko, gevaviyenyi kee mwele ko sambi sanu. Kingi mwamini inyi nyicho mwele, ko sambi sanu.''²⁵Koikoi kavavia, ''Ingwenyunga?'' Yesu kavavia. shija gelevavia vuama ipo kala. ²⁶Ngaode shindo shifoje shededa na hukumu uye yanu. Ata kudo, icho elegiduma nyi o loi; na shindo isho gakenadeda ko orika.'' ²⁷Velemumanyapo kee yekeri akenadeda navo kuhusu Mdumi.²⁸Yesu kaamba, ''Mkamuteshwa uye Mwana o mdu, nyiho mpemanya kee inyi nyicho na kee gapeuta kiokose ko nafasi yakwa. Cha Papa elengiduma, ngakenadeda navo ihusu Papa. ²⁹Icho elengiduma akeri kimu na iyi, na cho apegitiapo ama kila mufuri gangenaruda shija alengiduma.'' ³⁰Kingeri Yesu akenadeda ishi, vafoje velemwamini.³¹Yesu kaamba ko vaja Vayahudi valemwani, ''Kika mpedamia ko kidedo kikwa, nyiho mpeva valoshwa vakwa loi, ³²Nainye mpeimanya loi, na loi ipevadera huru.'' ³³Vakambia, ''Ize nyiushao Ibrahimu na too nadileve ko gwada ya utumwa wo wosepo; kuda, ''Dipede huru?''³⁴Yesu katalwa, ''Amini, amini, gakenavavia, kila apeuta sabi nyi mtumwa o sabi. ³⁵Mtumwa adamiekanyi furu wowosepo; mwana nyechidama mfuru yose. ³⁶Koikoi, kikava Mwana kavadera huru mpeva huru loi kabisa.''³⁷Ngaichi kee inye nyi ushao o Ibrahimu;mkenashigha mungiape ko kitevi kidedo kikwa jiode mwanya ndani yanupo. ³⁸Gamba shido ngameshiona kinu na Papa okwa, na inywe kudo kudo mkenauta shido na isho ngameshiona kimu na Papa ikawa,n ainye mkenauta shindo ambasho muleshi chwa ko Papa wanu.''³⁹Vakatalwa na imbia, ''Papa odu nyi Ibrahimu.'' Yesu kavavia, mbele muvekeri vana vya Ibrahimu, umeuta uya za Ibrahimu. ⁴⁰Ata lwaha mkenangishingha mungia, mdu mdu elembia loi kee ngeleichwa ifuma ko Mmumwele. Ibrahimu eleuta ishipo. ⁴¹Mkenauta uya o Papa wanu.'' Vakambia, ''Dileonika ko umalayapo, diode Papa Umumakilunga.''⁴²Yesu kavavia, ''Koja Makilunga nyi nalianu, muvekunda nainyi, ko amu ngelefuma ko Makilunga; nama ngecha ko ngoo yakwa, ila ichoelengiduma. ⁴³Ko ngiki mulapengichwa shidedo shakwa? Ko kitevi mulapedima rimija iadanya shidedo shakwa. ⁴⁴Inye nyi va Papa okwa, shetani, na mkenashigha isiuta tama za Papa wanu. Ekerina inye kufuma kuoka na apedi siimusa ko loi ko kitevi loi ikeri ndani urongo. Akenadeda ifuma, asili yakepo ko kitevi nyi mwongo na Papa o ongo.⁴⁵Hata luhwa, ko kitevi ganamba kikeri loi, mkengiaminipo. ⁴⁶Nyunga kati yanu akenangishuhudia kee ngaode sambi? Kikeri ngakenadeda loi, giki mulagiamini? ⁴⁷Icho akeri na Makilunga nyechichwa shidedo sha Makilunga; inyemu kenaichwapo ko kitevi inyechi Vamakilunga.''⁴⁸Wayahudi vakamutalwa ne mbia, elimededa loi kee ingwe nyi Msamaria na uode ijini?'' ⁴⁹Yesu katalwa, goode ijimipo; kake nganamushe Papa okwa, nainyemukegishipo.⁵⁰Ngagenashigha uele okwapo; kuode umu apeshigha ne hukumu, ⁵¹Amini, amini, gakenavavia, iwapo oose apejiada kidedo kyakwa, apena kipu ndarasipo.''⁵²Wayahudi vakambia, ''Luha dimemanya kee uode majeno. Abrahamu na vairotovose velepa; kake nyukenaamba, ''Ikoja mdu apewada kidedo kipo, apesaja kipupo'. ⁵³Igwe chi mdue imwida ndiedu Abrahamu elemepa, ana? Vairoto navo velemepa. Igwe nyukenakungalua kee nyunga?''⁵⁴Yesu katalwa, ''Kikava nitajita kusa ngimonyi, utuku okwa nyi mana; nyi Papa okwa anayenitukusa uja mukenamudeda kee nyi Makilunga wanu. ⁵⁵Inye muichi kake ikava ngapeamba. Ngamwichipo, 'Ngapeva chainye, muogo. Ata kudo, ngamiicha na shidedo shake geshichwa. ⁵⁶Papa wanu Abrahimu nyetashangilia chakundu apeona mfuru okwa; aleiona na ighorokiwa.''⁵⁷Wayahudi vakambia, ''Uumeshikia uzima o miaka makumi va tanu naingwe umemuona Ibrahimu?'' ⁵⁸Yesu kambia, ''Amini, amini, gavavia, kabla Abrahamu alameonika, INYI GAKERI.'' ⁵⁹Nyiho veledodola mao kinesa vaone ikava, kake Yesu kaova na jo kavuma nja ya kanisa.

Chapter 9

¹Masaa, Yesu andueneida, alemuuona mndu alacheona kufuma lonika jake. ²Vakulosho vake vakamvesera, ''Rabi, nyiunga aleuta sambii, mndu ichu ana vashari veke, ata naonike alaone?''³Yesu kavatalwa, ''Chivandupo nana vashari vakepo, valeuta sambi, ila ushao o Makilunga ili shionekane iidya kwake. ⁴Jinetakiwa erunda wia wake icho alengiduma masaa bado nyi msanyinyi. Kio vapecha masaa vasa kode apedimapo erundo wia. ⁵Masaa ngakeri ulimwengunyi, inyi kilangalo kya ulimengu.''⁶Andu Yesu alededa shi ishi, kapicha wanda, katobira udoko ko mada. ⁷Akambia, dambuka nelesamba katika kisima kya Siloam (inetambalujwa cha ' Mdumwa').'' Kaikyo mndu aledambuka, kanawa, na akauya aneona.⁸Vamrasa va mundu na vaja valemwona kuvoka cha mterevi valeamba, ke! iu nyi uja mundu avekeri edamya na iteveva?'' Vengi valeamba, ''Nyinyi.'' ⁹Na wengie walisema, ''Hapana, bali anafanana naye.'' Lakini alikuwa akisema, ''Ni mimi.''¹⁰Vakambia, ''Sasa meso vapo veperughujwa?'' ¹¹Kamtalwa, achedikirwa Yesu aletobira odoko na ishia mese valava na ingivia, ''Dambuka Siloam undenawa.' Koikyo ngaledambuka,nganawa, na ngapata iona kari.'' ¹²Vakambia, ''Kuku akeri?'' Kamtalwa, ''Ngaichipo.''¹³Vakamdamada mndu uja alemeva kipofu ko Mafarisayo. ¹⁴Naiyo ivekeri mfuri ya Sabato andu Yesu etobiraudoko na ivarugwa meso vake. ¹⁵Nyiho kavi Mafarisayo vakamvesera nyale ona kuda. Akavavia, ''Alevikya udoko katika meso vakwa, nganawa, lwaha nganedima iona.''¹⁶Baadhi ya Mafarisayo vakaamba, ''Mdu ichu amefuma ko Makilunga amu aneada Sabato.'' Vengi valeamba, ''Mpedimakuda mundu aode sambi auta ishira cha iso?'' Kaikyo kukava na mvavukano kati yavo. ¹⁷Nyiho vakamvesera uja kipofu kavi, ''Uneambakuda uye yake kilare nyalerugwa meso vapo?'' Kipofu katakwa, ''Nyinabii.'' ¹⁸Hata masaa iva Wayahudi velemanya kee avekeri kipofu na cho nyaona mpaka vakadikirwa vafee vake ocho aleona.¹⁹Velevadikira vafee, ke, ichu nyi mwananu mkeneamba nyekeri kipofu? Nadima kuda iona?'' ²⁰Kudo vafee vake vakatalwa, ''Najiichi ke ichu mwana odu na nyeke aleoni ka kipofu. ²¹Kakitevi kiki lwaha aneana, jichipo, naicho alemrugwa meso vake jimwichipo, mveserenyi icho. Nyi mundu msima. Apedima ideda amonyi.''²²Vafee vake valeamba shido shi, kee nyalevaogwa Wayahudi. Ke Wayahudi vekeri vemepatana tayari ivi, ikava yeyose apeamba Yesu nyi Kristo, apederwa kuacha na sinagogi. ²³Kokitevi iki vafee vake, valeamba, ''Nyi mundu msima, mreserenyi icho.''²⁴koikyo nyi mara ya kavi, valemdikira mundu alemeva kipofu na immbia, ''Mnenge Makilunga uwele. Jiichi ke mundu ichu nyaode sambi.'' ²⁵Nyiho mundu katalwa, ''Navenyaode sambi, inyi ngaichipo. Kindo kimu ngalelamanya: ngavekeri kipofu, lwaha nganeona.''²⁶Nyihi vakamria, ''Ngikyo akutya? Karugwa meso vapo?'' ²⁷Kamtalwa, ''Ngamevavia tayari, na inywe moadanyapo! Ngiki muuri ichwa kavi? Nainyemuuri iva valosho vake pia lando? ²⁸Valemdenga na amba, ''Igwe nyi mkilosho wake, kake ise nyi valailosho va Musa. ²⁹Jiichi ke Makilunga alededa na Musa, kake komundu ichu jimuri chipo afumapo.''³⁰Mundun uja katalwa na immbia, ''Ngiki iki, kindokyeing'aso, andu anefuma, na akarugwa meso vakwa. ³¹Jiichi kee Makilunga apevaadanyapo vaide sambi, kake ikava mundu oose ane mtereva Makilunga naita okundo lwake Makilunga apemwadanya.³²Fuma iighoka ko orika valemeone ndarasi iichwa kee yeyose arughujwa meso vamundu aleonika kipofu. ³³Ikava mundu ichu alefumapo ko Makilunga, auta shese.'' ³⁴Valetalwa neimbia, ''Nyuleonika katika unyamari sana naigwe unajilosha ise?'' Nyiho vakamdichira ifuma sinagogi.³⁵Yesu kaichwa vamemfuna sinagoginyi . Nyale mvadya neimbia, ''Nyune mwani mwana o mundu?'' ³⁶Nyaletalwa na lyamba, ''Nyunga, Ndumi, ili nainyi ngipateiamini?'' ³⁷Yesu kammbia, ''Umemuona icho unamdedya nacho nyicho.'' ³⁸Mundu uja kaamba, ''Mndumi, ngaichi.'' Nyiho kamtereshe.³⁹Yesu akaamba, ''Ko hulamu ngalaha katika orika ichu kevajavalaneona vaone na vaja vaneona vake vipofu.'' ⁴⁰Vaitale va Mafarisayo vekeri anduamu vakaichwa shidedo idho na imvesera, uri naise lwaha nyi shipofu.'' ⁴¹Yesu kammbia, ''Kemrekeri shipofu, mvepona sambipo. Hata kudo, luha mneamba, 'Jieona sambi sanu sine damya.'''

Chapter 10

¹Kake, kake ngambienyi, uja alapeingia ko idya mongo o momondo kake nyapedooja ko njia ingi mundu cho nyimwivi na mnyanganyi. ²Icho akenaingwa moongonyi o mwombia Omamondo.³Ko mringi o mongo nyapemrughuja. Mamondo vaadanya iruu jake ake dikira mamondo vake ko marina vavo na ivafuna inja. ⁴Kamevafuna nja vaja vakeri vake nyapevasongoja, namamondo vambaadya, am vaichi iruu jake.⁵Vape mbaadya mghenu po ngata vapendicha, am vaichi iriu ja vanghenupo.'' ⁶Yesukaamba mfano chu kwavo, kake valemanyapo shindo sho aleshideda kwavopo.⁷Yesu kadeda navo kavi, ''Amini, amini, ngavavienyi, inyi moongo omamondo. ⁸Vose vangisongoje vaivi na vaja veche rakwa kake mamondo vale vadanya po.⁹Inyi mongo. Oose apeingia idya kokwa apesanjwa unyamari; nyapeingwa numbenyi na ifuma, nacho nyapepata kando. ¹⁰Mwivi apecha na cheiva, iagha na imarijaa. Ngalecha vapate ichiha kabisa.¹¹Inyi mwombie mcha. Mwombie mcha nye cheifuna ngoo yake ko kitevi kya mamondo. ¹²Mrunda ajiriwa, chi mwombiapo, nacho mamondo vake po, kaona masui vecha nyapetia mamondo. ¹³Namasui vapevada na ivataghanya. Nyapedicha am mundu Olipwa aperogwa mamondo.¹⁴Inyi mwombia mcha, na ngaichi waja vakwa navo vakwa vangichi inyi. ¹⁵Papa nyangichi, nainyi ngamwichi, nainyi ngapefuna ngo yakwa kilevi kya mamondo. ¹⁶Nangaode mamondo vengi valakeri vya kitigha kigwai. Navo nangapevaende navo wape ichwa iruu jakwa vave na kundi jinu na mwombia nyumu.¹⁷Iki nyikyo maana Papa angikundye: Ngifune ngoo yakwa na ade ngiluke kavi. ¹⁸Kwode aperia kokwa po, kake inyi ngapefuna ngimonyi. Ngode oru lo funa na ngode oru lo urigha. Ngaleadija oru ifumako Papa.''¹⁹Kukafumia malekano va Wayahudi ko kitevi kya shidedo shavo. ²⁰Vafoje vavo vakadeda, ''Nyode ijeni na vyo sui. Ngiki mke naandanya?'' ²¹Vengi vakadeda, ''Ishi shidedo shamndu aghodwa majenipo. Igeni jipedima rugwa meso mndu alaoni?''²²Nyiho andu ilecha yevikya mbora Yerusalemu. ²³Kuvekeri ,mbehonyi, na Yesu nyekene avia hekalunyi ukumbinyi o Suleimani. ²⁴Nyiho Wayahudi walemtengeta na imbia, ''Aa nyindii upejifunia kisaro kokire igwe nyi Kristo, jivie loi.²⁵Yesu kavavia, ''Ngalemevavienyi kake mleaminipo. Uya ungake na uta ko rina ja Papa okwa shose isho shikenangi shuhudia inyi. ²⁶Hata kudo mpengiamini am mamondo vakwa po.²⁷Mamondo vakwa vaichi iru jakwa; Ngavaichi navo vangiichi inyi. ²⁸Ngalevaningenyi moo ndarasi; Mpesia too po, na kuode nama noumu apefuma kuokonyi kokwapo.²⁹Papa cha, alenginenga ivo nyi mduekuli vengi vose. ³⁰Inyi ndianutu umu.'' ³¹Vairia mangho vamlase kavi.³²Yesu kavavia, ''Ngalemevalora uya mcha ifuma ko Papa. Nyi uya mnashigha andumpe ngilasa na magho?'' ³³Wayahudi vakamjibu, ''Jipekukava na magho po ko uya ose mcha, ko utukufu, am igwe mndu, nyukenaitoliki ke Makilunga.''³⁴Yesu kavajibu, ''Ilereghwa ipo sherie nyi yanu, ''Ngaleamba iywe nyiMakilunga'''?'' ³⁵Chakire alevadikira Makilunga, ko vaja voode kidedo kya Makilunga ngalevacheja (na mandiko vapedimafunjwa), ³⁶Mpededa uye ya uja Papa alemduma Orikenyi, mnakufuru, ko kitevi ngaleam, ' Inyi Mwana o Makilunga'?³⁷Kokira ngalakine uta uya o Papa mlangianuni. ³⁸Hata kudo, ikava ngane siuta, hata chakra mlapengiamini, siamininyi mdime manya na imanya kee Papa nyakeri numbenyi kokwa nainyi ngakevi numbenyi ko Papa.'' ³⁹Vakangheresha kavi imwada Yesu, kake nyalendambuka ifuma mokonyi vavo.⁴⁰Yesu kandambuka ngaliko ya Yondani sehem ya ya Yohana akeri ebatiza na idamia ipo. ⁴¹Vandu vengi vakacha ko Yesu. Valeendelea deda, ''Yohana loi aleuta ishara yoyosepo, lakini shindo shose nyaleshideda Yohana uye ya mundu chu nya loi.'' ⁴²Vandu vafoje vakamwamini Yesu iho.

Chapter 11

¹Kuvode mndu umu rina jake Lazaro nyekeri alue. Nyalifumya Bethania, kitalu kya Mariamu dada ke Martha. ²Nyekeri nyi Mariamu uja uja elemshia Mndumi mafuda kampangusa madende vake, ko mbii sake msacha ke nyekeri nyi Lazaro ekeri alue.³Nyiho dada va vakadumwa kidedo ko Yesu vakamba, ''Mndumi, lambwa uja umkundye nyanavanya.'' ⁴Yesu eichwa kamba, ''Nduarii nyepapo, kake, kokitevi kwa umwele o Makilunga kimatika Mwana o Adamu napate etukuswa kokitevi kya nduari yo vamtereshe.''⁵Yesu nyalemkunda Martha na msachake Lazaro. ⁶Eichwa kuwa Lazaro nyalue, Yesu kadamya shioshivi saidi ga andu ekeri. ⁷Kavavia baada ya ijo kavavia vakiloshwa vake, ''Mavenyi Uyahudi kavi.''⁸Vakiloshwa vakambia, ''Rabi, Wayahudi vekeri vanareghesha ekubule na magho na igwe nyuri euya ipo kavi?'' Yesu kavatalwa, ''Ogheri o msanyenyinyi kumi na shivi? ⁹Mndu akava akedamba msanyenyi apeka msidarapo, koikyo nyanaona kilangaro kya msanyenyi.¹⁰Ata kudo, akava apedambuka kiyo, apekava msidara kokitevi kilangaro kikekwakepo.'' ¹¹Yesu kamba shindoshi na baada ya shindoshi, kavavia, ''Mongo odu Lazaro nyalaa, kake ngapenda ila ngipate emtukura efuma madionyi.''¹²Koikyo vakiloshwa vakambia, ''Mndumi, koje nyaka apedukwa. ¹³Kigherikyo Yesu nyekeri anadeda habari sa kupu kya Lazaro, kake ivo veneatanyanadeda uye yelamadiyo. ¹⁴Nyiho Yesu kadeda navo kuarye, ''Lazaro apemepa.¹⁵Ngaode siga kokitevi kyanu, ngekerikujapo kamatika mpate ayamini. Mavenyi kwake.'' ¹⁶Macho Tomasi, achedikirya pacha, kavavia vakiloshwa venzie, ''Naise mavenyi jindipa onduamu na Yesu.''¹⁷Kigheri Yesu alecha kakoja, kwamba Lazaro ameingirwa irungunyi mfu o kana. ¹⁸Nacho Bethania nyekeri kufui na Yerusalemu kama kilomita arobaini na tano kudi. ¹⁹Vafoje kati ya Wayahudi vakacha, ko Martha nako Mariamu vandavavia pole kokitevi kya mngyavo. ²⁰Nyiho Martha akaichwa ke Yesu anacha, kaenda ndekoja nacho, kake Mariamu kandambuka kadamya kanyi.²¹Nyiho Martha kambia Yesu, ''Mndumi, mbele uvekeri iha msachakwa epapo. ²²Ata lwaha ngaichi ke kyokyose upetereva ifuma ko Makilunga, apekuningya.'' ²³Yesu kambia, msachapo aperuka kavi.''²⁴Martha kambia, ngaicha ke aperuka ifuma kovarimu mfuri o mwisho.'' ²⁵Yesu kambia, ''Inyi ufufuo na uzima; icho akenengiamini, ingawa apepa, kake atakudo nyapeva anaishi; ²⁶Nacho anadamya naengiamini inyi apepapo. Noneaminiki?''²⁷Kambia, '' Ee, Mndumi nganeamini kee igwe nyi Kristo, Mwana o Makilunga, icho anecha ko ulumwengu.'' ²⁸Emarija ededa ikyo kadambuka sake nendikira msachake Mariamu kambia, ''Mlosha akeri iha anakudikira.'' ²⁹Mariamu eichwa ivo kakure movinyi, kadambuka ko Yesu.³⁰Nacho Yesu nyekeri amechapo numbenji yakitaru, ilanyekeri amechapo andu aja velekojana na Martha. ³¹Navo Vayahudi vekeri na Mariamu onduamu numbenyi vaja vekenemfariji, vemwona ekure movinyi vakafuma nja, vakambagya; valeata ko nyanaenda kaburinyi ndefughyapo. ³²Nacho Mariamu, eshika aja Yesu anduakeri kamwona kagwa wanda ya madende vake vakambia, ''Mndumi, mbele okeri iha mndodu epapo.''³³Yesu emwona anafugha, Wayahudi valesha onduamu nacho vekeri vakenefugha na eomboleza na ngoo inatafunjika; ³⁴Kambia, ''Momlara kuku? Vakambia, ''Mndumi, njiyo umlwambwe.'' ³⁵Yesu kafugha.³⁶Nyiho Wayahudi vakadeda, ''Lambwenyi nyemkungye Lazaro!'' ³⁷Kake vengi kati yavo vakamba, ''Nyi chupo, mndu elevarugwa meso vauja ekeri alakeneona, aledimapo amtwa mndu chu alape?''³⁸Nacho Yesu, nyekeri anaomboleza ngonyi kwake kavi, kaenda ikaburinyi. Jekeri nyimbako na igho jivikya uyeake. ³⁹Yesu kamba, ''Jifunenyi ighojo.'' Martha, msachake na Lazaro, uja elepa kambia Yesu, ''Mndumi, kokigheriki osese lupeva lumebuha kokitevi ameva maiti ko shi o shina.'' ⁴⁰Yesu akambia, ''Inyi ngalevavia ko mkaamini, mpeona ukuu o Makilunga?''⁴¹Kwaikyo vakakajifuna igho. Yesu kateshwa meso vake uye kambale, ''Baba, nganakutereshe kokitevi unangiadanya. ⁴²Ngalemanya ke ukenengyadanya kala sa kake nyi kokitevi umatiu uimukanywe ungitengeye, koikyo ngadeda ishi kamatika vapate eamini kee nyiligwe ulengiduma.''⁴³Emarija ededa kafurigha ko oru ludue, ''Lazaro, fuma nja!'' ⁴⁴Mndu apie kafuma nja nyapungywa moko na madunde shanda serikya na kiamu kyake kyepungywa na nguvo.''Yesu kavavia, '' Mrughujenyi mumlekeje nadambu.''⁴⁵Na Wayahudi vingi vakacha ko Mariamu anaeona kindo yesu alekiuta Yesu; ⁴⁶Koikyo baadhi yavo valeenda ko Mafarisayo nevavia shindo shileutwa na Yesu.⁴⁷Nyiho vadue va Makuhani na Mafarisayo vakakusangirya onduamu barasenyi vakadeda, 'Jipeuta kiki? Mndu chu nyanauta ishara sifoje. ⁴⁸Ikava jipemtia kudi icho amonyi, vose na vapemwamini; Warumi vapecha neirya shose andu kodu na orika ludu.''⁴⁹Ata kudo, mndumu kati yavo Kayafa, ekeri kuhani Mdue mwaka cho, kavavia, ''Mwichi kyokyosepo nama. ⁵⁰Mnakusara kele mndu umu nape ko kitevi kya vandu vose kuliko orika lose lusia.''⁵¹Iva elevadeda kokitevi kyakepo ila kokitevi ya kuhuni mdue mwaka nyateiroto kele Yesu apepa kokitevi kya orika; ⁵²Nama chiko orika umonyipo ila Yesu napate kudo evasangirya vana va Makilunga kokitevi vametaghanyika ipo na ipo. ⁵³Koikyo ivoko furi yo na furi singi vakapanga njama ya yemwagha Yesu.⁵⁴Yesu eledambuka sepo aonekanwepo ko Wayahudi, po ila nyalekure kadambuka orika lukari kufui na olukungunyi kee mricho nyedikilrwa Efraimu. Iho kadamya na vakiloshwa. ⁵⁵Ndimi ya Wayahudi nyekeri imeshikya kufui, na vengi vakadoja edambuka Yerusalemu nja ya mri kabila ya ndima kitevi vadimu ekusanja vavenyi.⁵⁶Vekeri vakenembidya Yesu, nededa na kilaumu vakeri vaimkanwe hekaluni, ''Mnakusara kiki? Kee apechapo ndimenyipo?'' ⁵⁷Kigheri kyo vaduo va Makuhani na Mafarisayo vekeri vamefuna amri vakamba kee umu kamanya andu akeri, nyanetakiwa naambe ila vapate imwada.

Chapter 12

¹Shio sita kabla ya Pasaka, Yesu eledambuka Bethania, evekeri Lazaro, icho ambaye elemrusa ifuma katika mpie. ²Asi vaka mkonya kando kya kiukwanyi ipo, Martha kamikya, kigheri kyo Lazaro evekeri umu na vaja vadamije kumu na Yesu. ³Kisha Mariamu kairya ratli ya manukato vetobirwa na nadro iilye, iyode thamani ndue kamshia Yesu madendenyi, na imwangwa madende ko mbii sake; numba yose ileichura mbungo njicha ya manukato.⁴Yuda Iskariote, nyumu o vaja ko vakulosho vake, ambayo ncho apemsaliti yesu, kaamba, ⁵''Ngikgi manukato iva mlakumbe ko dinadi miasirabu na vakaningwa vandu valaode?'' ⁶Nacho eleamba kudo, chi ke ivahurumya valashiode kokitevi eleva mwivi: Icho nyicho eleada mfiko o hela na evekeri anairya baadhi shederwa iho kokitevi kyake amonyi.⁷Yesu kadeda, ''Mtie adere ikyo aode ko kitevi kya shio she irikywa jakwa. ⁸Vandu valaode mpeva navo furi sose; kake mpevapo nainyi furi sose.''⁹Isanga jidue ja Wayahudi valepata imanya kwamba Yesu nyakeri ipo ipo, navo vakacha, chi kitevi kya Yesu po, ila va mwone Lazaro ambaye Yesu elemrusa ifuma vandu vapie. ¹⁰Navo vadue va makuhani vakautanjama ili vambwaghe Lazaro; ¹¹Maana ko kitevi kyake vafoje katika Wayahudi vakamwamini Yesu.¹²Na furi ya kavi isanga jidue velecha ndimenyi. Veichwa kwamba Yesu anacha Yerusalemu, ¹³Valeirya maramba ya shidi sha mitende na ifuma nnja neenda kumlaki vakakava ulodo, ''Hosana! Avikywa mbora icho apecha ko rina ja Mndumi, mangi o Israeli.''¹⁴Yesu elimwada mwana - isirikonyi kamdoja; cha kundu irighwa, ¹⁵''Ulaogwe, binti sayuni; lambwa, Mmanyi wapo anacho, adojye mwana - irighwa.''¹⁶Vakulosho vake velemwelewapo ko mambo iva nyelereghwa icho kwamba vameuta ghindo shi shake.¹⁷Ikundi jija ja vandu jivekeri kimu na Yesu kighire endikira Lazaro ifuma kaburinyi, vaka mwona ko vengi. ¹⁸Na ivekeri kokitevi iki kavi kwamba ikundi ja vandu veleenda kumlaki kokitevi veleichwa kwamba ameuta nyikunya. ¹⁹Mafarisayo vakadedeshana vavo ko vavo, ''Lambwa, hapedimapo iuta kyokyose; Lambwa orika odambuka kwavo.''²⁰Lwaha baadhi ya Wayahudi vevekeri miongonyi mwa vaja vekeri veenda imtereva ndimenyi. ²¹Iva velemdambukya Filipo, ambaye elefuma Bethsaida ya Galilaya, vakamterevya vakeamba, ''Mndumi, juri imbwona Yesu.'' ²²Filipo kadambuka kambia Andrea; Andrea na Filipo vakadambuka imbia Yesu.²³Yesu katalwa kadeda, ''Kigheri kimeshika kokitevi kya Mwana o Adamu kutukuzwa. ²⁴Kake, kake, nganavavia, punge ya ngano ilemegwe katika orika lo ikapa, hudamya ko hali yo amonyi; bali ikapa, ipeshaa ndunda sifojye.²⁵Icho apekunda ngoo yapo apeudesa; bali icho apeuilusha ngoo yake katika ruveu chuu apejisalimisha ata moo ondaasi. ²⁶Mndu yoyose kangitumikya inyi nangivadye; andu ngakeri naiho mdumwa okwa akeri. Mndu totose kangi tumikya, Papa ape mweshimu.²⁷Lwaha ngoo yakwa inaragharagha: nainyi ngiambe kuda? 'Papa, ngikira katika ongeri luu? Kake ko kusudi jii ngameshikya ogheri luu. ²⁸Papa, ulitukuze rina japo.'' Kisha sauti ikacha ifuma ruveu neideda ngajitukuza nainyi napeji tukuza kavi.'' ²⁹Basi isanga jeimkana kufui nacho kaichwa, wakaamba kwamba kova na. Vengi vakamba, ''Mwana kaamba.''³⁰Yesu katalwa ne iamba, ''Sauti hii ilechakoaji yakwa po bali ko kitevi kyunu. ³¹Lwaha hukumu oruveu ikeri: waha mdue orika ichu apekumbwa nnja.³²Nainyi ngakadosirwa uye ya orika, ngape va burwa vose kokwa.'' ³³Elededa ivo kalora nyi kipu kinga apepa na kyo.³⁴Isanga jikamtalua, ''Ise jaichwa katika sheria ke Kristo apedamya hata ndarasi. Naigwa kuda una amba, ''Mwana Adamu lazima na teshujwa uye? Khu nyi Mwana o mundu unga?'' ³⁵Asi Yesu kavia, ''Kilangaro kikeri kimu nainywe ko kigheri kinna. Damkenyi ko maana mwode kilangaro kwamba moma ulache ukavadima icho apedambhka momenyi aichi andu anadambukapo. ³⁶Ingali mwode kilangaro, iamini kilangaro kyo ili mpate va vana va kilangaro .'' Yesu elevadeda iva na kisha kadambuka kakulika valamwone.³⁷Kake Yesu deuta ko ishira sifojye ko namna yo oshangunyi lwavo bado vele mwamini po. ³⁸Iji jitumie kidedo ko mwirotia Isaya, elejiamba: Mndumi, nyunga eleidikija tariifa sedu? Na koko ko Mndumi eleshukwa na unga?''³⁹Nyio kitevi vavo veleamini, po maana Isaya elededa kavi, ⁴⁰''Amevabara meso, nyeleuta siomye ngoo savo valache vakaona ko meso vavo neimanya ngoo savo, ne ongoka na inyi ngava chira.''⁴¹Isaya elededa shidedo sho ko kyo nyele uona uwele o Yesu kadeda habari sake. ⁴²Kake, ata vadue vafoje vele mwamini Yesu; kake kokitevi kya Mafarisayo , veleidikijapo ili valache valache tengwa na sinagogi. ⁴³Velekunda siha sa wanadamu kuliko siha sichefunwa ko Makilunga.⁴⁴Yesu kakava ulodo na ujamba, ''Icho apengiamini inyi, nainyi bali icho apengeduma nyi, ⁴⁵Nacho apengiona inyi nya mwona uja alemuduma.⁴⁶Inyi ngacha cha kilngaro orikenyui kila mndu apengiamini inyi aladamye momenyi. ⁴⁷Ikava mndu yoyose apeichwa shidedo shakwa kake na shiade inyi ngape hukumupo; ko mana ngelecha ihukumu orika, bali ngi okoe ruveu.⁴⁸Icho apengikunda inyi na shidedo shakwa, nacho ape mkumu kidedo kyo ngakidedya nkyo kipemhumu furi sa ndarasi. ⁴⁹Mana inyi ngelededa ko nafsi yakwa tu. Bali Papa elengida mada,icho amonyi elengduma shindo ngapeshideda ngikadedya. ⁵⁰Nainyi nga ichi iduma jake nyi moo o ndarasi; asi ivo ninenayo inyi - cha kundu Papa angivie kudo nganadeda kwavo.''

Chapter 13

¹Luvaha kabla ya ndima ya pasaka, ko kikeri Yesu nyalemanya saa yake imeshika ade apefuma katika orika nyelevakunda imanyika. ²Na ishetani jivekeri nacho nyevekeri aderijwa tayari katika ngoo ya Yuda Iskariyote, mwana o Simoni, velemrufuja Yesu.³Yesu nyelemanya ke ndiye nyeledera shindo shose moko vake nake nyelefuma ko Makilunga na nyevekeri akedambuka kavi ko Makulunga. ⁴Nyelekurije kandonyi aharagwauda ya nja ade aleiria taulo kakupunga amonye. ⁵Ade kavikya mringa bakuli na kaaza isanja madende vakuloshwa wake vakamvadia na taulo iya ekupungee nayombii.⁶Kacha ko Simoni Petro, na Petro akavavia, ''Mndumi, nyokishingwa madende vakya?'' ⁷Yesu kamtalwa na imbia, ''Ikyo ngaketa kipemanyikapo, kake upemanya ade.'' ⁸Petro kambia, ''Upengisanja madende vakwa po.''Yesu amtalwa, ''Koje ngalekusanya, upeva kufui na njia po.'' ⁹Simoni Petro kavavia, ''Mndumi, ulangisanje madende na maoko na mdo okya.''¹⁰Yesu kambia, ''Wowose uja amesamba anyarye isamba sepo ila madende vake, nyeva mcha osese lwake lose; inywemovanecha, kake sivosep.'' ¹¹Ko ikyo Yesu nyelumanya ambemnga iki njikyo kitevi aleamba; chi ngengeri jicha.''¹²Wakati Yesu avekeri amesanja madende vavo ade kairia aguvo sake adamiya kavi, kavavia, ''Ke Muichi kija ngelemuutienyi? ¹³Mongikana inyi ''Mwalimu'' na Mndumi iu mnadeda loi, kitevi kudo ngakeri. ¹⁴ikava inyi Mndumi na mwalimu, ngelevasanja mdende vanu, inywe kavi kiveinyatye mvasanje madende vamogho. ¹⁵Kokije ngelemnengenyi mfano kitevi muute chakundu ngeleuta kwanu.¹⁶Dikija, dikija, ngakawavia, mdumwa chi mdue kuliko mndumi wake; naama chauja modumwa nji mdue kuliko uja amduma. ¹⁷Koje uichi shidedo hisho nyotarama ko uta. ¹⁸Ngapedima ideda kwanu ko kija ngavaichi vaja am ngelewasambura kake ngakededa ishi shiandikwa shimishwe: 'Uja akegheja mkate okwa nyelekiteshwa tutunu yake.'¹⁹Nangembienyi iki kabla kilamo fumwa ade kikafumwa momanyike inyi NCHO. ²⁰'''Dikija, dikija, ngakevavia, angiadija nyi ngechewadija waja ngechewaduma, na uja achengiadija na inyi ngeche mwadija uja achengiduma inyi.''²¹Iyandu aliamba kudi nyenevinika goonyi nyalededia kaamba, ''Dikija, dikija, um wamu apengiagha.'' ²²Vakuloshwa vake vakalambwana, wakarijwa ko kitevi nyuunga alededia.²³Kuode meza, im ya mkiloshwa wake nyaleramia kipumbunyi ko Yesu uja mvichwa Yesu nyalemkunda. ²⁴Simoni Petro nyalembesera mkiloshwa na ideda, jivie nyunga mvichwa anadede.'' ²⁵Mkiloshwa uja eramie kipuvinyi ko Yesu na akambia, ''Mndumi, ngikyo?''²⁶Ade Yesu nyaletalwa, ''Nyi ko uja ngalochwa kibenju cha mkate na mnengia.'' Nji kudo emelonja mkate, kamnenga Yuda mwana o Simoni Iskariote. ²⁷Iyo baada ya mkate, shetani yalemwafuja. Ade Yesu ambia, ''Kija kinyarie ikiuta ikiuta movinyi.''²⁸Luvaa kuode mndu katika meza aichi kilevi kya Yesu ideda kidedo ikyo. ²⁹Vaja vavo veleeta ke kokitevi, kya Yuda aleada mfuko ela, Yesu nyaembia, '''Ura shindo shiinyaree, ''Ko kitevi kya ndima ana nyanyirie ifuna ko vakiva. ³⁰Iyoo Yuda jiadija mkate, nyalefuma nja movinyi; kivekeri kio.³¹Kyeri Yuda alekure, Yesu kaamba, ''Lwa mwana o Adamu nalereshwa, na Makilunga natereshwa katika icho. ³²Makilunga itereshwa icho amonyi napetereshwa movinyi. ³³Vana vanina, ngakeri kufui navo mpengishinga na chakundu alevavia Wayahudi, ''Ipo andu ngakenaenda; lwa ngavaviinyi.³⁴Ngapemningenyi amri njea, mkundane; chakundu inywe ngavakundenyi, kudokudo nainywe mweenyaree ikundana ikundanainywe ko inywe. ³⁵Ko kilevi iji vandu wapemanyana vakuloshwa vakwa, koje mode olukundo ko kila um na ungi.''³⁶Simoni Petro nyalembia, ''Mndumi, nguku ekenaenda?'' Yesu kamtalwa, ''Iyo andu ukenaenda kolwaa, pedima ngivadiapo kake upengishigha ade.'' ³⁷Petro kambia, ''Mndumi, ko ngiki ngikuvadee atalwaa? Inyi ngapefuna maisha kyapo.'' ³⁸Yesu kamtalwa, ''Nji loi upefuna maisha vapo ko kitevi kyaka? Dikija dikija ngavavienyi, olongoni lupededa unangikana mara siradu.''

Chapter 14

¹''Ulakubali ngo yapo ive katika ishangaika. Unemwamini Makilunga ngiamini na inyi. ²Katika numba ya Papa okwa kode kode makao vafaje vee damia; ilavekevi kudo ngavekevi ngamekuvia, mbele nganeenda evaandalia andu ko ajili yapo. ³Kakira ngapenda eanda andu ngape cha kavi, evakaribisha kokwa, ili andu ngakeri na inywe muve.⁴Muichi njia andu nyakenaenda.'' Timoso alembia Yesu, ⁵''Mndumi, jichi andu uneendapo; kuda! Jipemanya njia? ⁶Yesu kambia, ''Inyi nyinyi njia, ya loi, na moo; kode apedima echa apedima icha ko Papa ilapeva eidia kokwa. ⁷Kakiva mvengimanya inyi, muveva mumengimanya na Papa okwa fuma;inu na endelea mupemunanya na mumemuona icho.''⁸Philipo kambia Yesu, ''Mundumi, jirove Papa, na kudo ipeva imeshika.'' ⁹Yesu kambia, ''Ngakeri kufui n ainywe koo muda ulehie, kakira uichipo inyi, Philipo? Yoyose angiona inyi amuona Papa; ngikiki uneamba, 'Jilore Papa'?¹⁰Muneamia kuwa inyi numbenyi ya Papa, na Papa akeri numbenyi yakwa? Shidedo ngane deda kwanu nganeamba ko kusudi jakwa ngimonyipo; koo kusudi, ja Papa achiedamia numbenyi yakwa ane runda uya lwake. ¹¹Ngiamini inyi, ngakeri numbenyi ya Papa, na Papa okwa numbenyi yakwa; kake ngiamini nyi inyi kokira kasi sakwa.¹²Idikija, idikija, nganevavienyi icho angiamini, inyi kasi sijia ngasirunda, apesirunda kasi isa, na aperunda hata kasi nduwe kokira nganendambuka ko Papa. ¹³Kokosi mukiterevakio ko rina jakwa, ngapemuvundia ili Papa nadime etukuzwa katika Mwana. ¹⁴Kakre mupeteveva kindo kokose katika vina jakwa, ijo ngapevunda.¹⁵Kakiva mupengikunda,mupesiada amuri sakwa. ¹⁶Ngapemudereva Papa, nacho apengininga musaidizi ungi adime iva pamoja nacho milele, ¹⁷Ngo ya loi. Urikenyi apedima imupokea icho kokira anamuonapo emumanya icho. Kakira inywa, muichi icho, apedamia pamoja nacho apeva numbanyi yanu.¹⁸Ngapevatia muvenyipo; Ngapeuya kwanu. ¹⁹Ko mudu ulehie, urika upeonapo, kake inywe mupengiona kokira muneishi na inywe mupeishi. ²⁰Katika kieri ikio mupeona ngakeri ko Papa, kakira inyi ngakeri mumbenyi yanu, kikira inyi ngakeri numbenyi yanu.²¹Yoyose alapenda amuri sakwa na esirunda ncho umu anikundie inyi, kakira angikunge inyi apeningwa na Papa okwa ngapemukundu ngapekulora inyi mwema wake.'' ²²Yuda ( ncho Iskariote) kambia Yesu, ''Mndumi, ngio! kipefumia kira upekulora uvenyi kodu na chi ko urikanyipo?²³Yesu kamtuluwa kambia, ''Kakira yeyese angikundie, apeade shidedo shakwa. Papa okwa apengikunda, na jipecha kwake jipedera makao vose pamoja nacho. ²⁴Yotose chakira alakundi inyi, apeada shidedo shakwa, kidedo kakiramulape ngichwa chi jakwapo bali jau Papa alengiduma.²⁵Ngaamba shindo ishi kwanu, kakira bado nganeishi miongonyi wanu. ²⁶Hata kudo, mufanji, ongo takatifu, kakira Papa atengidumako rinu jakwa, apevalosha shindo shose aperunda a mukumbuke shose alededa kwanu. ²⁷Uchu okwa ngakamunengenyi. Ngane vaningapo cha urika ufunacho. Mulaifanye ngo sanu eva, na mutangotango na sonu.²⁸Muadanye kija nganevavia, ''Ngane kure sakwa, ngapeuya kwanu.' Kakira mule ngikunda inyi, muveva na raha kokira nganenda ko Papa, kokira Papa nyi mudue kuliko inyi. ²⁹Lwaha ngalemevavia kwamba kabla ilamefumia, kakira wakati, ikafumia mundume eamini. ³⁰Ngapeogwapo ngi shidedo ishi, kokira mudue orika apecha. Icho aode uru uye yakwa, ³¹Kake ili orika upate emanye ngamu kunde Papa alengiagisa inyi, kakira kichaalenginiga amri. Kuvenyi, na fumenyi anduha.

Chapter 15

¹Inyi mzabibu o loi, na Papa okwa nyi mkulima o mzabibu. ²Kila ilamba numbenyu kokwa jilapesha matunda, ngapesanja kila iramba ambajo jilaneshaa matunda ili jidime ishaa matunda vengi.³Inywe tayari mmeva vasafi kokitwi kya ujumbe uja ngelevavienyi. ⁴Mdemye numbenyi kokwa, na inyi numbenyi kwanu. Cha iramba jilanedima iona jimonyi jilakeri ko mzabibu, nakadhalika nainywe, mlemedamye numbenyi kokwa.⁵Inyi nyi mzabibu; inywe maramba. Uja upedumu numbenyi kokwa na inyi ngapeduma numbenyi kwake, mnducho apeshaa matunda vafoje, koikyo kulave inyi mpedima iuta kyokyosepo. ⁷Ikava mndu yoyose alapebaki numbenyi kokwa, apekumbua cha iramba jiomie; vandu vapekusanya maramba ne ivakumba rikonyi, na iteketea. ⁶Ikava mpedamia numbenyi kokwa, cha shidedo shakwa shikadumu numbenyi kwanu, terevenyi kyokyose muuri, na inywe mpefanikiwa.⁸Katika iji Papaodu aletuzwa, amu nyaneshaa matunda vafoje na vafundishwa vake. ⁹Chakundu Papa alengikunda inyi, inyi na inyingalevakunda inywe; mudumu upendonyi kokwa.¹⁰Ikava upeada amri sakwa, mpeduma upendonyi kokwa chakundu inyi ngalesiada amri sa Papa okwa ne idumu upendonyi wake. ¹¹Ngeleamba shidedo ishi kwanu ili furaha yakwa ive numbenyi kwanu na ili loi furaha yanu ifanyike iva timilifu.¹²Li nyio amri yakwe, mkundano inywe ko inywe cha kundu inyi ngelevakunda inywe. ¹³Kuode mndu alevakunda udue kuliko iu, navafune maisha vake ko ajili ya mogho wake.¹⁴Igwe nyi mogho okwa kama upeuta shija ngapekuduma. ¹⁵Ngapevadikira vadumwa, ko kuwa mdumwa aichipo kija anekiuta ko mndumi wake. Ngavadikira iywe mamogho, kokitevi nganevajulisha shindo shose ngaleshiichwa ifuma ko Papa.¹⁶Mlengichagua inyipo, ila inyi ngalavachagua inywe ngavadera mdambuke mnde sha matunda, na itunda janu jipatu damia. Iji jikeri kudi ko kyokyose mnekitereva ko Papa ko irina jake, apevaninga. ¹⁷Iha nganevavia, mkundane kila mndu na ungi.¹⁸Kama orika upevailusha, mmanye mlengiilusha inyi kabla ngalemevachukiza inyi. ¹⁹Kama uvekeri na orika, orika uvevakunda cha wavo; kake kokitevi inywe va orika, na kokitevi ngelevachagua ifuma ko orika, nyi koajili ya orika upevachukia.²⁰Kumbukenyi kidedo kija ngelevavia, 'Mdumwa akeri mduepo kuliko mndumi wake.' Ikava velengitesa inyi, vapevate senyi inywe; Kama mpeada kidedo kyakwe, vejiada na kwanu inywe. ²¹Ngapemtendenyi mambo iva vose ko irina jakwe kokitevi vaichipo uja alengidumapo. ²²Kama ngalalecha ivavia ne ivavia, mveuta dhambipo; kake muode udhuru ko dhambi yanu.²³Akokichukia inyi upemchukia na Papa nacho. ²⁴Kakire uya gholosi yavo, koja kulaode wowose alamuta, vekoja vaode sambipo; kake luaha vauta shose she shivi, valeduana vakangimena inyi na Papa okwa. ²⁵Ija nyilefumea ili kidedo kija kitimwe kileandikwa gholosi ko sheria yavo: ''Vanengichukia inyi ko kitevi.'²⁶Kakire mfariji amecha ngapemduma, kwanu ifuma ko Papa, icho nicho ngoo na lowi, nacho nyanefuma ko Papa, na cho nyapengishuhudia. ²⁷Inywe mpengishuhudia kokitevi mkeri na inyi kufuma kuvoka.

Chapter 16

¹Ngavavienyi shindoshi mlachaninga inyalwa. ²Ngapevafuma nja ya masinagogi; loi magheri vanecha vose vekagha vapevikiri kwamba vaneuta uya mcha koajili ya Makilunga.³Ngapevautia kudo kokitevi vamwichi Papa po na vangiichi inyipo. ⁴Ngelevavia, shindoshi kode wakati upeshika ifumya, mmedima ivakumbuka na chakundu keleviwa navo. Kokitevi shindo shija tangu kwanza, kokitevi ngekeri imu na inywe.⁵Inyi lwaha, nganedambuka koujaelingiduma; ⁶kake kuoda mndu amengivesera, ''Ngukuuneendapo?'' Kokitevi ngadedo shidedo ishi kwanu, isononeka koichura ngoonyi sanu. ⁷Ata kudo, ngavavienyi loi: nakicha kwanu ngakure; apecha kwanupo, kokitevi ngadambuka ngapemduma kwanu.⁸Kacha, mfariji apeusibitesha orika ihusiana na sambi, ihusiana na loi na ihusiana na hukumu. ⁹Ihusiana na sambi, kokitevi velengiamini inyipo, ¹⁰Ihusiana na loi, kokitevi nganeenda ko Papa, mpengiona sepo; ¹¹Ihusiana na hukumu kokitevi mdue o orika ilu amehukumiwa.¹²Ngaode shifoje shevavia, kokitevi mpewamanya luahapo. ¹³Kokitevi, icho, Ngoo ya loi, kacha, apevaongoza nyapevasongoja navalore loi yose; kokitevi apededa koajili yake amonyi, kokitevi oose apeshiadanya; apeshideda shindosho; na nyapeziirisha kunu shindosho shipecha. ¹⁴Icho nyapengitukusa inyi, amu nyapeshiirya shindoshakwa shose neshitangasa kwanu.¹⁵Shindo shose ashiode Papa shakwa; kokitevi, ngasamehe kwambo ngoo aperya shindo shakwa apevazihirisha kwanu. ¹⁶Bado kigheri kifui, mpengiona sepo; na baada ya kigheri kifui mpengiona.''¹⁷Baada ya vaoshwa vake vakaveveda, ''Ngikyo anejivia, ''Kigheri kifui, mpengiona kavipo,' kisha, kigheri kifui mpengiona,' kokitevi nganedambuka ko Papa?'' ¹⁸Koikyo vakadeda, ''Kindo kiki anededa, 'Bado kigheri kifui'? Jiichi cha kundu anededapo.''¹⁹Yesu nyaleona ke valetamani imbesera nacho kavavia, ''Mneveserana vavenyi kuhusu ishi, ngaleshindeda, 'Bado kigheri kifui, mpengioonapo; na baada ya kigheri kifuri vapengiona'? ²⁰Amini, amini, kanevavia, mpefugha na omboleza, kake orika upesherekea, kupeva na uzuni kake isononeka janu jipeghaluka jive seko. ²¹Mundumka umu nyaneva na ukiva kigheri ikyo anevavwa ufe ukia; mwana, ameonika orikenyi.²²Inywe nainywe muode ukiva luaha, kake ngapevaona kavi; na ngoo sanu sipeorikwa nakode apedima sembera sia yanupo. ²³Sikuyo mpengivese maswalipo. Amini, Amini, ngavevaia, mkatereva ko Papa, apevaninga ko irina jakwa. ²⁴Mpaka luaha mmetereva kyokyosepo ko irina jakwa; orevenyi, na inywe mpeadija ili sifa yanu ishikye.²⁵Ngelededa na inywe ko lugha ilenemanyika, kokitevi kigheri kinecho ambacho ngapede ko lugha ilapemanyika kokitevi ngapevavia waziwazi ihusu Papa.²⁶Sikuyo mpeteleva na irina jakwa, na ngapeva viapo ngapetereva ko Papa koajili yanu; ²⁷Kokitevi Papa amonyi nyavakundye kokitevi mlengikunda inyi na kokitevi mlengiamini inyi ngelefuma ko Papa. ²⁸Ngelefuma ko Papa necha orikenyi; ne , dambuka ko Papa.''²⁹Vafundishwa vake vakambia, ''Noone, luaha nyunededa wazi wazi na unetumia mafumbopo. ³⁰Luaha, jiichi nywiichi shindo shose, na uuri nakuvesere maswalipo. Kokitevi jineamini kuwa nyunefuma iko Makilunga. ³¹Yesu kavavia, ''Luaha mmeamini?''³²Lambua, kigheri kinecha, ndipo hako ineshika, ambayo mpetawanyika kila umu, na wavo apetija amonyi. Kake nyinyi ngimonyipo kokitevi Papa nyakeri na inyi. ³³Nganevavia shindoshi numbenyi kokwa muve na amani. Orikenyi muode tabu, kake jiningenyi ngoo, mupeushinda orika.

Chapter 17

¹Yesu nyelededya shindo shi; alafu katuveshwa meso vake ilambwa ruveu kaamba ke, ''Papa, saa imeshika; mwale mwanapo kitevi mwana nacho na kwale igwe - ²Chakundu ulemningya uitorya uye ya shose shiode osese matika navaniangye moo o ndarasi vaja vose omningya³Ikyi nyikyo moo o ndarasi: ke vakumanye igwe, Makilunga o loi na okumonyi, na nyicho ulemduma, Yesu Kristo. ⁴Ngelekuala iha orikenyi, na imarija uya ulengininga ngiuute. ⁵Lwaha, Papa, inyi anduvamu na igwe kumonyi ko uwalenyi uja ngekeri navo andwaanu na igwe kigheri orika ulanarundwa.⁶Ngalejipuma rina japo ko vandu ulengininga iha orikenyi. Vekeri vandu vapo; kake nyulenginigya inyi. Navo vamekada kidedo kyapo. ⁷Lwaha vaichiko kila kindo ulengininga inyi kinefuma kwapo, ⁸Ko shidedo shija ulenginingya inyi -- ngamevaningya ivo shidedo sho. Veleshiadija na loi vakamanya ke inyi ngelefuma kwapo, na vakaidikya ke igwe nyigwe ulengiduma.⁹Ngamewaterevya ivo. Ngameuterevya orika po, kake vaja ulengininga mekoje ivo nyi vapo. ¹⁰Shindo shose shija nyi shakwa nyi shapo na shija uode, igwe nyi shakwa; nainyi ngamemwala ko isho. ¹¹Inyi ngakeri kavi orikani, kake ivo vakeri, nainyi lwaha ngacha kwapo. Papa mwelu, varinge ko rina japo jija ulejinginga ise kitevi ivo navo vave vanu, chakundu inyi na igwe jikeri vamu.¹²Ihaandu ngekeri navo, ngelevaringa ko rina ulengininga; ngalevaringa, na kuode nama umu wavo aledeka po kake mwana o adekye, matika ke kireghwa kishikye. ¹³Lwaha ngakinecha kwapo; kake nganeda ishi orikenyi matika ke uorokywa okwa ushikye numbenyi yavo vaveni. ¹⁴Ngavaningya kidedo kya po; orika nyavo ilusha ko kitevi ivo nyi va orika, cha kuudu inyi ngalakeri o orika.¹⁵Nganevaterevya ke mvavune orikenyi kake uvaringa na uja mnyamari. ¹⁶Ivo vaorikapo chakundu inyi ngalakeri o orikunyi. ¹⁷Uvadere mbora kwapo kumonyi ko loi; kidedo kyapo nyikyo loi.¹⁸Nyulengiduma orikenyi, nainyi nganevaduma orikenyi. ¹⁹Ko kiktevi kyavo inyi ngimonyi ngamekufuma kwapo matika navo vakufume kwapo ko iya loi.²⁰Ngiva tuupo ngakinevaterevya, kake na vaja vapeidikija koigya kidedo kyavo. ²¹Matika ke ivo navo vave vamu chakundu igwe Papa, ukeri numbenyi yakwa nainyi nuubenyi kwapo. Nganevaterevya matika ke no kavi vadime iva numbenyi yedu matika orika udime idikija ke igwe nyigwe ulengiduma.²²Umwele uja ulenginingya inyi -- ngamevaningya ivo, matika ke vadime iva vanu, chakundu ise jikeri vanu -- ²³Inyi numbenyi yavo, naigwe numbenyi yakwa, matika vadime idivirywa ko vanu; matika orika umanye ke loi igwe nyigwe ulengiduma, chakundu igwe ulengikunda, inyi.²⁴Papa, kija ulengininga inyi -- ngafugyeke ivo kavi vadime iva vamu nainyi andu ngakeri matika vadima ona uele okwa: uja ulenginingya: mekoje igwe nyulengikunda inyi kigheri kulamerudwa ko kiacho kya orika.²⁵Papa uode loi, orika ulekuma nyapo igwe, kake inyi ngakwichi igwe; vaichi ke nyulengiduma. ²⁶Ngelejiutya rina japo jimanyika kwavo, na ngapejiuta jimanyike matika ukundo uja usa kweikyo ulengikunda inyi jidime iva numbenyi yavo, na inyi ngidimeiva numbenyi yavo.''

Chapter 18

¹Kweikyo Yesu kadeda shidedo ishi na kakure na vakiloshwa vake indambukya bonde ja kroni, ko kuvode na mdeme, icho nyeke na vakiloshwa vake vakangya numbenyi yake. ²Koikyo uja Yuda, aveuri, emsaliti, nacho nyalemanya anduho, ke Yesu nyekeri akeneenda wanda yo suku okeri na vakiloshwa vake. ³Nacho Yuda, andu ekeri amepata indiki masakri na maofisa ifuma ko vadue va makuhani, vakacha na kilangaro, kuruzi na silaha.⁴Nacho Yesu, nyekeri aichi kila kindo kwekeri kinautika ko kitevi kwake, akafumya oshangunyi kambesera, ''Nyunga mnamshigha?'' ⁵Navo vakamtalwa, ''Yesu Mnazareth, Yesu kambia, ''Inyi cho'' Ncho Yuda alemkana, nyekeri amkiye unduamu na vaja askari.⁶Kwa hiyo evavia, ''Inyi cho'' Vakauyakinumanuma vakagwa wanda. ⁷Alafu kavavesera kavi, ''Nyunga mnamshigha? Navo vakemtalwa kavi ''Yesu mnazareth.''⁸Yesu kavatalwa, ''Ngamemarija avavia; ke nyinyi kwakyo kama mnangishigha inyi uatienyi ivo vengi vadambuke.'' ⁹Ivavekeri kudo matika kidedo kishike aja yalededa; kwaikyo vaja ulengninga, ngalendesa ata umupo.''¹⁰Nyiho Simoni Petro, ekeri aede ipanga, kaubwarya kamtema kudu ko kuja mtumika o kihani mdue rina jake mtumika. Uja nyekeri Malko. ¹¹Yesu kambiaPetro, ''Urigha ipanga japo alenyi yapo. Ngiki ngalakinyee kikoboki elengininga Papa?''¹²Kake indikijija osikari na majemedari, vatumika va Wayahudi, vakamwada Mndumi na vampunga. ¹³Navo vakumsongora kuvoka ko Anasi, kokitevi icho nyekeri mko o Kayafa, icho nyekeri kuhani mdue ko mwaka iho. ¹⁴Kwahiyo Kayafa ncho evekeri amevaningya ushauri Wayahudi ke nyampasa mndu umu nape kokitavi kya vandu.¹⁵Simoni Petro nyelembada Yesu, mkiloshwa ungi. Na uya mkiloshwa nyekeri aichwa ko kuhani mdue nacho kaingya unduamu na Yesu kokitevi masui va kuhani mdue; ¹⁶Kake Petro nyekeri aimkye nja o kichi kwaikgo mkiloshwa uja nyekeri aichikye ko kuhani mdue kufuma nja kadambuka ndededa na mndumka uja ekeri mtumishi oringa mlango na emwingira Petro numbenyi.¹⁷Koikyo kiboi uja ekeri anaringa kichi, nyalembia Petro, ''Ige nyi umu o vafuasi va mndu chu?'' Nacho kambia, ''Inyi nchopo.'' ¹⁸Mtumishi uja navadue vekeri vaimkanwe andu aja vameasa modo amu kuvode mbeho na iho vekenaoda modo vapate mrike. Nacho Petro nyekeri na vo vakenaoda modo akeri nyaimkanwe.¹⁹Kuhani mdue kavesera Yesu uye ya valoshwa vake na shilosho shake. ²⁰Yesu katalwa, ''Ngamauvia wasiwasi orika; inyi ngalelosha kichindichindi masinagogi na hekaluni andu ko Wayahudi vachekusangirya. Nainyi ngalededa kwo kwosepo. ²¹Ngiki mlengivesera? Vasere nyi vaja velengiadanya uye ya kija ngelekideda. Vandu va vaichi shindo shijs ngeleshideda ko siri.²²Yesu emarija ededa isho, umu o vadue ekeri aimkanwe kamkava Yesu ko moko vake koikyo kadeda, ''Ko, nyikudi ikwinyarye emtalwa kuhani mdue?'' ²³Nacho Yesu kamtalwa, ''Koje ngaimkanwe shindo shoshose shivichwa koikyo uve shahidi kokitevi kwaunyamari kojo na ngakutalwa necha ngikyo unangikava? ²⁴Nyiho Anasi akamdamada Yesu ko Kayafa kuhani mdue nyekeri nyapungawa.²⁵Lwaha Simoni na Petro nyekeri aimkanwe eoda modo omanyi. Lwaha vandu vaja vakambia. ''Kee, na igwe nyumo o vakiloshwa vake?'' Kakana kamba ''Inyi nchopo.'' ²⁶Umu o vatumishi o kuhani mdue, nyekeri mndyavo na uje Mndumi uja Petro alemtema kudu, kamba, ''Igwe nyija ngelekuona nacho kuja bustanyi?'' ²⁷Petro kalegha kavi, kinina olong'oni jikadeda.²⁸Kisha vakamwirya Yesu ifuma ko Kayafa mpaka ko Praitorio. Kokeri kitalanga churu. Ivo vavenyi valeingya aja Praitorio po kimacha valaje vakachafuka na ija pasaka. ²⁹Koikyo Pilato kavavagya kavavia. ''Nyukosajiki jinemwita mndu chu?'' ³⁰Vakamtalwa na kavia, ''Kokere mndu chu alevode shondo shivichwa jemwende kwapopo.''³¹Pilato kavavia, ''Mwiryenyi inywe vavenyi, mndamhumu kakitevi kwa sheriya yanu.'' Navo Vayahudi vakambia, ''Sheria ineidi kwapo ise emwagha mndupo wowose.'' ³²Vakaamba ishi nyi shidedo sha Yesu shitimie, ko kidedo ambasho emeshideda uyu ya kipu kwa Yesu.³³Kweikyo Pilato kaingya kavi Praitorio kamdikira Yesu; akambia, ''Ke, nyigwe mmangi o Vayahudi?'' ³⁴Yesu akatalwa, ''Ko, igwe nyunangivesera iswali iji kokitevi nyuri umanye ana kokiyevi kingi vakuduma uchengivesera inyi?'' ³⁵Nacho Pilato akamlalwa, ''Inyi Myahudipo, ana kudopo?'' Umangi okwa nyi orika lupo; kake umangi okwa nyupeva na andu ko orika ichi nyiho kuhani modue nyivo valekunde kokwa, naigwe nyouta kiki?³⁶Yesu katalwa; ''Umangi okwa nyo orikalupo, koikyo umangi nyupeva naandu ko orika ichu upendumwa vapengakavanwa ili ngalafunwa ko Vayahudi. Loi orika lokwa upefumahapo'' ³⁷Pilato kavavia, ''Igwe nyi mangi?'' Yesu katalwa, ''Igwe kudo ukenededa ko inyi nyi mingi kokitevi inyi ngeleonwa kokiyevi inyi ngamecha orikorikenyi kitevi ngivi shaidi loi. Wowose akeri oloi apeuyadanya iru jakwa.³⁸Pilato kambia, ''Loi ngikwo?'' Nacho imarija ededa kadambuka ko Vayahudi nevavia ngame na kwokwose kya mnduchupo. ³⁹Nainywe mwode utamaduni mcheuta ngimrughe mpungwa umu kigheri kwa Pasaka. Ko muri ngimrughuje mangi o Vayahudi.'' ⁴⁰Kweikyo vakakava olodo vakamba, chopo, mrughuje Baraka.'' Nacho Baraka nyeke mwivi.

Chapter 19

¹Kitevi Pilato alemuiri Yesu na kambula. ²Vaja masikari vakatobira misha na vakatobira itaji. Vakadera uye ya mudo o Yesu na emurarika vakamuvarika rangi zambarawe. ³Vakambadia eamba, ''Igwe mfalume Ovayahudi! kamukava ko moko vavo.⁴Pilato alefuma nnjaa kavavia vandu, ''Lambenyi ngane vaendee mduchu kwanu ili mumanye kuwa inyi ngaleona yoyose numbenyi yaka.'' ⁵kokudo Yesu alefuma nnjaa; avekeri rarikie tajija misha na nguvo sa zambzrau. Kudo Pilato kambia, ''Lambwe nyi mundu ichu!'' ⁶Kakiva wakati kuhani mudue ou kuu valemuona Yesu, wakakava olode vakaamba, ''Nyimuaga, mungenge.'' Pilato kambia, ''Muirienyi amonyi munde muaga, kokira inyi nganeonapo hatia numbenyi kwakepo.''⁷Wayahudi vakamujibu Pilato, ''Ise jiode uloi, na ko uloi kudo inepaswaepa kokira icho alekuidu icho mwana o Mukilunga.'' ⁸Pilato eichwa shidedo ivo alesidi eogwa, ⁹Kaingia Paraitorio kavi kambia Yesu, ''Igwe nyunefuma kuku? Kakiva, Yesu kamutalwa.¹⁰Kakira Pilato kambia, ''Kuda, pededa na inyi? Kakirauichi kwaka inyi ngaoda amuri ekurugwa na vekusuruha vekusurubisa?'' ¹¹Yesu kamujibu, ''Ulavekeri na oru saidi yakwa ulaveningwa fuma ue. Koikyo, mundu alengifuna kawapo aode sambi ndue.''¹²Kutokana ijibu ijo, Pilato akataka emulekeja, kake Vayahudi vakakave kelele veamba, ''Kakira unemule kuja huru igwe chi mogoo o Kaisari: kila anekuita mufalume anededa kinyume kaya ka Kaisari.'' ¹³Pilato akichwa shidedo shya isho akamuende Yesu nnja kaadamia akadamia kitivinyi kya ivaruja andu aja kuichwa cha sementi kake ko Kiebrania, Gabatha.¹⁴Furi ya maandalizi va Pasaka ileshika, kieri kya sa sita. Pilato kavavia Wayahudi, ''Lambuenyi mudue wani akeri iha!'' ¹⁵Vakakava olodo, ''Mufune, mufune, muagenyi!'' Pilato kavavia, ''Ngimuage mdue wanu?'' Nacho kuhanimudue kaamba, ''Ise jiode mudue ilapeva Kaisaria.'' ¹⁶Kudo Pilato alemfuna Yesu kwavo ili nagwa.¹⁷Navo vakamuiria Yesu, nacha kafuma, andu abebie musalaba amonyi ande ko eneo jikedikiru fuvu ja mudo ,Kiebrania edikilwa Golgotha. ¹⁸Nyipo valendensulubisha Yesu, esangirania nacho na gomi vavi, umu upandi ichai na ungi upandi ichu na Yesu katikati yavo.¹⁹Pilato karinga alama kadera uya ya msalaba. Iho kuvekeri: YESU MNAZARETH, MUDUE AVAYAHUDI. ²⁰Vafoje Wayahudivalesoma alama iyo kwani andu alesulubishwa Yesu kuvekeri kufui na muri. Aalama iyo ileregwa ko Kiebrania, ko Kirumi na ko Kiyunani.²¹Vadue va makuhani o Vayahudi vakaambia Pilato, ''Ulaandike, 'Mudue Ovayahudi.'' ²²Pilato akambia, ''Ivangarega ngarega.''²³Baada ya askari emuaga Yesu, valeina nguvo sake na evaninga katika nshirundi shibaa, kila askari kirundo kimu na kudo kudo lwaha ivekeri imepumwa bali nyivekeri ipungwa yose fuma uye. ²⁴Vakaviana vengi kovenyi, ''Jiruirangalwe bali kakave kuru ili jilambuwe ipeva ya unga.'' Ijojilefumia ili jija kirego jirugwa jijajinededa vagawanye guvo, sake na vazi jake kakave kuru.''²⁵Aaskari alerunda kindo ikio. Mama wake Yesu, Dada omama yake, Mariamu muko o kileopa na Mariamu Makidalena - vka iva vavekeri vaimukie karibu na musalaba o Yesu. ²⁶Yesu emuona mae pamoja na muloshwa alemukunda vakimuka kambu akavavia mae mundu muka lambua, lambua mwanapo achuha!'' ²⁷Kambia mwosha, ''Lambua, achucha mao. ''Fuma saa iyo uja mwoshwa kamuiria kamumbuka kanyi kwake.²⁸Baada ya ijo, andu Yesu emanye kuwa shose shimesia emarinjika e timiza irenga kaamba, ''Ngaichwa nyoda.'' ²⁹Kindo kivekeri kichurie siki kivekeri kelerijwa aja vakadera sifongo, iveichurie siku ue ya musenge hisopo , vakavikia momunyi kwoka. ³⁰Nacho Yesu eonakudo, akaamba, ''Imesia.'' Karamisa mudo wanda akaka bisi ngoo yake.³¹Kokira ivekeri wakati o Sabato (kokwa sabato ivekeri furi yu lazimu), Wayahudi vakamba Pilato madende vavo uja vavekeri vameugwa vifunje miili yava isoswa. ³²Kudo askari valecha na efunja madende va vanduva kuvaka nava kavi uja avakeri aagwa na kimu na Yesu. ³³Vemushikia Yesu, valemukoja tayari avekeri, ampa kokuda valemfunja madendepo.³⁴Ata kudo, umu o maskari alamuto cha Yesu mbarinyi ko mukuki, na mara vakafuma muringa na ndakame. ³⁵Nacho eonakudo nyelefuna usuhuda, na ushuda wake nyo loi. Icho naichi kido adeda kwa kuja loi na inywe muamini.³⁶Shindo ishi shivekeri ili kidedo jilededwa jipate itumika, '''Kode wake umu aperimija.'' ³⁷Tena kidedo kingi kicheamba, ''Vapemlambua icho valemutocha''³⁸chakundu shindoshi Yusufu Arimathaya, kokiri mwoshwa o Yesu, kake ko siri ko valempa Wayahudi, alemuona Pilato nairie usese o Yesu. Acho Pilato kamuninga ruhusa. Koiko Yusufu alicha eiria usese Yesu. ³⁹Nacho Nikodemo chukundu iho kala alembadi Yesu kio nacho kachu. Nicho alenda musangirano shidedo na uhasama, upepata uzito o ratili mia imu.⁴⁰Vakauiri usese o Yesu vakaushikija ko sanda kitani pamoja na vaja manukato, chakundu ivekeri desuturi ya Wayahudi wakati orika. ⁴¹Aandu Yesu ale agwa kuvekeri na bustani; numbenye ya bustani kuvekeri na kaburi jihia kakira kode mundu ovekeri avikwa iho. ⁴²Kokira, ivekeri furi ya maandalio ko Wayahudi, na kokira ivekeri ikaburi, jivekeri kakiri vakamwari Yesu numbenyi yake.

Chapter 20

¹Movinyi muru o kuoka o juma, keri bado momo, Mariamu Magdalena nyelecha kaburinyi; kaona igo jija jimeiriwa kaburinyi. ²Kokiko kakambia movinyi ienda ko Simoni Petro na ko uja mwanafuzi ugi Yesu ekude, kavi kambia kambia, ''Vamemuiria Mdumi kaburinyi, naise dichi kundu velemularapo.''³Kavi Peyro na uja mosho wake ugi vakafuma, idambuka kamburinyi. ⁴Vose velekambia kimu; uja mloshwa ungi nyelekambia munu sana na Petro neshika kaburinyi ko uya munu ko Petro ishika kaburinyi o kuoka. ⁵Kaimukana na kavi kalambwa kaburinyi; kaiona iya sada ya kitani ilee, kake eleingia kujashipo.⁶Kavi Simoni Petro nacho kashika kaingia irungunyi kaburinyi. Kaiona sanda ya kitani ilee kuja shi na leso ivekeri mudonyi kwake ivekere ilee kimu na sija sanda zakitani ila nyivekeri ilee mbanyi imonyi. ⁷Na iyaleso ivekeri mdonyi kwake ivekeri ile imonyi na sanda za kitanibain nyevekeri ilee mbarinyi imonyi imonyi.⁸Nyiho uja mloshwa ungi neho eleingia irungunyi cha kaburi; kaona na kaamini. ⁹Ko mekoja mpaka luha icha vevekeri bado valame manya maregha kwamba ibidi Yesu na ruke kavi ko vapie. ¹⁰Risa valoshi vakaeda kavi kanyi kwavo.¹¹Hata kudo, Mariamu nyevekeri kaimuka kaburinyi efungaa, evekeri akenafunga kamukana kavi kalambwa kaburinyi. ¹²Kaona malaika vavi vaode mbwana iilile vadamije kimu mdonyi na ungi madendenyi andu ekeri Yesuekeri alee. ¹³Navo vakambia, ''Mudumuka, ko giki ukenavunga?'' Nacho kambia, ''Nyi ko kitevi vamemuiria Mdumi okwa, nainyi gaichipo kundu velemuderapo.''¹⁴Emarija ideda isho, kaghaluka na imona Yesu akeri aimuka. Kake elemanyapo kee ichu ekeri Yesu. ¹⁵NachoYesu kambia, ''Mkeku, ko inyi nyunga? Nyunga ukenamu shingha?'' Nyunga ukena mushingha? Nacho nguku velemurika ko nyi mringi o bustani kambia, ''Mdumi, koja nyi gwe ulemuiria, niambie ipo andu ulemudera, nainyi gapemuiria.''¹⁶Yesu kambia, ''Mariamu.'' Nacho kaghaluka amonji na imbia kiaramu,''Roboni, ''Yaani kee nyi iamba, ''Mwalimu.'' ¹⁷Yesu kambia, ''Ulangiwade, amu bado gamepaa idambuka ko Papa; adi udambuke ko vandwanu undevavia kee gapedoja ngiede ko Papa okwa nacho pia nyi Papa wanu, Makilunga okwa na Makilunga wanu.'' ¹⁸Mariamu Magdalena kacha kavavia valeshwa, ''Ngamemuona Mdumi,'' Na kee amemavia shido ishi.¹⁹Na yeshikia kiukwanyi, mufuru icho, mfuru o kuoka ya juma,na mongo ikavaimeshingwa andu valoshwa ihaduwekeri ko uongu o Vayahudi, Yesu elecha imuka gholosi yawo na imbia, ''Amani idamie kwanu.'' ²⁰Emarinja ideda isho kavalora mko vake na ovori lwake. Navo valoshwa vemona Mdumi velenghorokia.²¹Kavi Yesu kambia kavi, ''Amani kive nainywe. Kee shija Papa chakundu elengiduma inyi.'' ²²Yesu amerija deda isho, akawavuvia kavavia, wadijeji mumuomwele. ²³Sose mmsamehe sambi, vamesamehewa; na vajamupevapungia vapepungunjwa.''²⁴Thomaso, umu o vaja ikumi na vavi, eledikirwa Didimas, hakaa na valoshwa vengi Yesu echa. ²⁵Vaja valoshwa vengi vakambia ade, ''Dimemuona Papa.'' Nacho kabia, ''Koja ngalapona alama za misumari iho mokongi vake, na vikia kiminyo shakwa ko isho alama. na kee ivikia koko kokwa ko uvurinyi lwake gapeaminipo.''²⁶Baada ya mfuru nane valoshwa vekeri kiombinyi kavi Thomaso nyekeri kimu navo. wakate shichi sileshingwa Yesu kaambako isho. Na kaamba akase, ''Amimi.'' ²⁷Kavi kambiaThomaso, indekiminyo kiapo na uone moko vakwa; na uvikie ovarinyi lokwa; na ulave upeamini ila uamini.''²⁸Nacho Thomaso kaamba katalwa na kambia, ''Mdumi okwa na Makilunga okwa.'' ²⁹Yesu kambia, ko kija umegiona, umeamini. Vameningwa mbora ivo vajava amini, valameona.''³⁰Kovi Yesu nyeuta biashara ingi o shangunyi lo valoshwa, ambazo silemewahi regiwa katika kitabu ikipo; ³¹Lwaha izi zileregiwa kitabunyi iki kinesa kee mdime iamini kee Yesu nyicho Kristo, mwana o Makilunga, na kee mkamini muve na uele oo rina jake.

Chapter 21

¹Baada ya makudo Yesu nyalekulora kavi ko valoshwa vake olubalibalinyilo Tiberia; kudi kudo chakundu alekulora amonyi: ²Simoni Petro nyekeri anduam na Thomaso andikirwa Didimas, Nathanaeli o kana ya Galilaya, vana va Zebedayo na valoshwa vengi vavi va Yesu. ³Simoni Petro kavavia, ''Inyi ngadambuka ndeghera makunga.''Navo vakambia, ''Ise, naise jipedambuka na igwe.''Vakadamka vakaingia ngalawenyi, kakakiokyo vose valepata kyokyosepo.⁴Na kitalanga kokya, Yesu nyaleimuka kivambara, na vakulosha vake valemmanyapo ke Yesu po. ⁵Kaka Yesu nyalevavia, ''Vasoro, na mwode kyokyo kyeja?'' Navo vakambia, ''Jiodepo.'' ⁶Kavavia, ''Sosenyi nyavu ngaliko ya kuja ya ngalawa, nainywe mpepata kinina.'' Vakasosa nyavu navo valedima burwa kavipo kokilevi kwa ifoja ja makunga.⁷Iho mkulosha uja Yesu amkundye kambia Petro ''Nyi Mdumi.'' Nacho Simoni Petro aechwa ke nyi Mdumi, kakupunga ngovo yake (am ivejirarie ndughucha po), nacho kakumba olubali balinyi. ⁸Navo valoshwa vaja vengi vakacha kuja ngalawenyi (am vekeri kwacha o na kivambarapo nyekira cha meta mia imu ifuma olubali balenyi), navo vake nyavu sija sivekeri siichurie makunga ⁹.Veshika kivambara, valeona modo o makaa ajana uye ake kuveode makunga na mkate.¹⁰Yesu kavavia, ''Endenyi makunga kinina ivo moghera lwakudi.'' ¹¹Iho Simoni na Petro kadoja n aiburwa nyavu ya iveichurie makunga vadue, vekeri kyasi kya 153; kake vavekeri vafoje, kake nyavu ilerandukapo.¹²Yesu kavavia, ''Njiona mje kirungwamom.'' Kwode nama nom o vakuloshe alekara imbesera, ''Ke igwe nyungapo?'' Valemanya kee nyi Mdumi. ¹³Yesu kacha, kairia mkate, kavanengwa, na kauta kudo nako makunga. ¹⁴Iki kye keri mkono okaradu ko Yesu ikulora ko valosha vake baada ameruka ifuma ko varimu.¹⁵Baada ye suswa, Yesu kavavia Simoni Petro, ''Simoni mwana wa Yohana je, Nongikundye inyi kuliko iva?'' Petro kajibu, ''Ee, Mdumi; ''Igwe uichi kee ngukukundye.'' Yesu kambia, ''Ombi mamondo vakwa.'' ¹⁶Kambia mara ya kwavi, ''Simoni mwana wa Yona, nongi, kundye?'' Petro kambia, ''Ee, Mdumi; igwe noichi kee ngakukundye. ''Ywsu kambia, ''Ombia mamondo vakwa.''¹⁷Kambia kavi kavi mara ya karadu, ''Simon, mwana wa Yohana, nongikundye?'' Petro nacho kakusara ko kija alembia mara ya karadu, ''Igwe nongikundye?'' Nacho kambia, ''Mndumi, uichi shose; naichike ngakukundye.'' Yesu kambia, Ombi mamondo vakwa. ¹⁸Amini, amini, ngakuvia ukeri msoro nyuleichirara nguvo kumonyi ne indambuka kokose uri keke kova msuri, peghorwa moko vapo nongi apekurarika nguvo naikudamada kundu ulauri.''¹⁹Yesu nyalededa isho ke kipu kiki kisa Petro emtereshe Makilunga.(Baada ya kuwa amesema haya, akawaambia Petro, ''Nifuate.'')²⁰Petro nyaleghaluka na imwona mkulosha nacho Yesu nyalemkunda kavavadia -- Ichu ncho ekuti riche kipuvenyi kya Yesu kokando kakiukwanyi naimbesera, ''Mndumi, anyunga apekukana?'' ²¹Petro nyale mwona nacho kambesera Yesu, ''Mndumii, amduchu nyapevika kuda?''²²Yesu kamjibu, ''Kokire ngauri ngibaki mpaka handu ngapecheja, ikyo kipekuhusu kiki?'' Ngivadia.'' ²³Ko ikyo habariikaene kose na ko vanduavo kee mkuloshwa cho apepapo. Kake Yesu alembia Petro kee, mkuloshwa cho apepapo, ''Ngauri icho nabaki mpaka handu ngapecha ngikyo ngakushagha?''²⁴Ichu ncho mkuloshwa apefuna ushuuda o shindoshi, nacho inchoalere ghia shindo sho, najichi ke ushuhuda wake nyo loi. ²⁵Kwode shindo shindo shingi na Yesu nyale shiuta. Mbele kilakim kilereghwa, mbele na orika lu luvenyi luveingania ishidera shitabu shereghwapo.

Acts

Chapter 1

¹Kitabu kia kala ngevaregha, Theofilo, geamba shose Yesu nyelelora iuta na ilosha, ²mpaka mfuru icho apeadija uye. Iki kivekeri baada ye funa amuri ida mumu Mwele ko valosha evekoje amevasabura. ³Baada ya mateso vake, vaja veleonekana kwavo akeri arukie kavi na usipitisho shifoje sheshuda, ko mfuru makumi vaana nyelekulera kwavo, na nyelededa ihusu umagi oMakilunga.⁴Ihandu ekenarambatana kimu navo, nyelevavia valakure Yerusalemu, kake vevedeke ko kitevi kia ahadi ya Mndumi, nyeamba, mleichwa ifuma kokwa. ⁵Kee Yohana mbatizaji ko muringa, kake mpebatizwa ko Mumu Mwele ko mfuru mfui.''⁶Navekusangiria anduamu velembesera, ''Mndumi, ichwi nyicho mkondo upevanguria Israeli umangi?'' ⁷Ichwa kavavia, ''Chikicha kwanu imanya kigeri ana kigeri kisa Mndumi akusudie ko mamlaka vake amonyi.'' ⁸Kake mpewadija aru, ko Mumu o Mwele ihaduapecha uye yanu, na inyempeva mahuda vakwa kose ifumia Yerusalemu na Uyahudi yose na Samaria mpaka mwisho orika lose.''⁹Mndumi Yesu amariaja ideda ishi, vakeri velambwa uye, icho yeleiruwa uye, na iridi jikamushikija valamone ko meso vavo. ¹⁰KIngeri vakena lambwa ruveu ko loi akenadambuka, turukia, vandu vavi veleimukana gholosi yavo varerie nguvo siile. ¹¹Vakaamba, ''Inywe vandu vya Galilaya, ngikimukenaimukana iha mkenalambwa ruveu?'' Ichwa Yesu eledoja uye rveu apeuya ko kiungi kudo kudo chakundu mlemwona edambuka ruveu.¹²Nyiho vakauya Yerusalemu ifuma mlimenyi o mizeituni, icho ukeri kufui na Yerusalemu, mwendo o mfuri o Sabato. ¹³Veshika veledambuka. Navo nyi Petro, Yohana, Yakobo, Andrea, Filipo, Thomaso, Batholomayo, Mathayo, Yakobo Mwana o Alfayo, Simoni Zelote na Yuda Mwana o Yakobo. ¹⁴Vose velekungiriana cha mndu umu, ko ikunda vevekeri vakenatereva. Kimu na ivo vevekeri na vaka, Mariamu maye o Yesu, na vasacha vake.¹⁵Komekoja mfuru iya Petro nyelemukana ngholosi ya vanduave cha vandu 120, kaamba, ¹⁶Mundondu kivekeri lazima kee shiregio shishike, andu kale Mumu Mwele nyeleamba ko ndumbu jaa Daudi ishikana na Yuda, icho elelora vaja velemweda Yesu.¹⁷Ko mekoja ikeri umu na ondu na nyeleadija ifungu jake jaa faida ko iki iruda.'' ¹⁸(Lwaha mundu ichwi nyeleura andu ko kija elekiadija ko inyamari wake na iho nyelengwa esongora mudo, osese ukabarika na ndeu yake yose shikaaria shikabusuka. ¹⁹Vose vekenadamia Yerusalemu veleichwa kee, isho andu ikio vakajidira ko kidedo kivo ''Akeldoma'' icho nyi ''Rera ya ndakame.'')²⁰''Ko kitabu kia Zaburi kirengiwa, ''Vendeja kidedo kiake kive isamo na jilalekiwa nama umu aladamie aja;' na, 'Ilekia mundu ungi nairie mwanya wake o uongozi.'²¹Ikio nyi loi, ko ikiyo, umu o vomi andu vekenadambuka naize kingeri Mndumi Yesu elefma na ingia gholosi yedu, ²²Igakio aja ubatizo o Yohana ishikia mfuja eleria uje, kake nave shahidi o iruka kim na ise. ²³''Vakamudera o shangunyi vami vavi, Yusufu echidikirwa Barnaba, kavi eledikirura Yusto na Mathia.²⁴Ivo veletereva vakaamba, ''Igwe, Mndumi, uichi ngoo za vandu vose, ikio bwanga nyunga gholosi ya vavi iva usa umemusambura. ²⁵Iria mwanya ko iruda na idumwa, andu Yuda elerunda unyamari na enda andu aja.'' ²⁶Vakakava kura ko kitevi kivo, na kura ikaja Mathia icho eleitalwa kimu na vaja vadumwa ikumi na umu.

Chapter 2

¹andu ileshika mfuri ya Pentekoste, vose vekeri anduamu sehemu imu. ²Turukia ikafumia murundumo ifuma ruveu cha urukuta ukarija. Kaichirisa numba yose andu vadamije. ³Ifo sikavafumia ndimi, cha ndimi sa modo sigawanyikye, sikava ye yavo kila umu wavo. ⁴Navo vose vakaichuriswa na Ngoo Mwele navo vakaaza ideda ko lugha singi, cha kundu Ngoo ilevajalia idedo.⁵Luaha vavekeri Wayahudi vekeri vaneishi Yerusalemu, vacha va Makilunga, ifuma kila taifa guanda ya irureu. ⁶Mrundumo icha anduuleichwa, isanga ja vandu jika cha anduamu vakeri na wasiwasi kokitevi kila mndu nyalevaichwa vededa ko lugha yake amonyi. ⁷Valeduwaa ne ishangazwa, ivo velededa, ''Loi, iva vose vanededa siyo Wagailaya?⁸Ngikyo ise jivesalite, kila umu ko lugha jileonika naso? ⁹Maparthia na Wamedi na Waelam, na ivo vaneisho Mesopotamia, Uyahudi, na Kapadokia, na katika ponto na Asia, ¹⁰ko Frigia, Pamfilia, ko Misri, na sehemu ya Libya hata Kirene, na vaghenu ifumia Rumi, ¹¹Wayahudi na waongofu, Wakrete na Wayahudi na waongofu, Wakrete na Waarabu, jinevaichwa videda ko lugha sedu ihusu uya sa uweza o Makilunga.''¹²Vose vekeri vaneshangaa ne itatanishwa; veleambiana wavo ko wavo, li nyiode maana njiki?'' ¹³Kake vengi valethihaki vakeamba, ''Iva velejazwa ko mvinyo mhiya.''¹⁴Kake Petro kaimkana amonyi na vaja ikumi na imu, kapaza iru, kavavia, ''Vandu va Yudea na vose mnedamia iha Yerusalemu, iji jimanyike kwanu adanyenyi ko makini shidedo shakwa. ¹⁵Vandu iva vanenenguapo chakundu mnedhani, amu luaha saa siradu sa kitalang'a.¹⁶Kake iji jekeri jilededwa iidia ko nabii Yoeli: ¹⁷Ikava ko siku sa mwisho; Makilunga kaamba, ngapebusua Ngoo yakwa ko vandu vose. Vana vanu na vasichana vanu vapefuna unabii, vasoro vanu vapeona maono, na vasuri vanu vapeota ndoto.¹⁸Kudo kudo uye ya watumishi vakwa na vatumishi vakwa va vaka ko siku iyo, ngapevaaga Ngoo yakwa, navyo vapetabiri. ¹⁹Ngaperora maajabu uye angani na ishara kwanda duniani, ndakame, modo, na mafusho vamusu.²⁰Na mbari upebadilishwa iva moma na mori iva ndakame, kabla ilamecha siku ya ajabu ya Bwana. ²¹Ikava kwamba kila umu ambaye apetii irinaja Papa apeokoka.'²²Vandu va Israeli, adanyenyi shidedo ishi: Yesu wa Nazareti, mndu aluthibitishwa na Makilunga kwanu ko matendo va uweza na maajabu, na ishara ambaso Makilunga iidia icho katikati yanu, cha inywe vavenyi chakundu mwiichi - ²³Koikyo mpango ulakusudiwa tangu kuvoka, na maarifa va Makilunga, nyalefunua na inywe ko moko o vandu vaalifu, mlimsulibisha neimwagha, ²⁴ambacho Makilunga alemuinua, kaufuna uchungu o kipu kwake, koikyo ilewezekana kwake imilikiwa na ivo.²⁵Kudo Daudi nyanededaihusu icho, 'Ngelemwona Papa daima mbele ya kiamu kiyakwa, icho nyakeri kokonyi kokwa ko kujo kudo basi ngape seriswapo. ²⁶Koi kyo ngoo yakwa nyekeri na siya na ulimi okwa nyulefurahishwa. Na usese lokwa lupedamia ko ujasiri.²⁷Upesia nafsi yangu idambuka kuzimu, nama uperuhusu mtakatifu wapo uona uozo. ²⁸Igwe umedhirisha kokwa njaa sa ucha, upengifanya ngimanye furaha mbele ya kiamu kyakwa.'²⁹Mndodu, nganedima ngidede kwanu ko ujasiri ihusu papa wanu Daudi: icho nyelepa ne irikwa, na kaburi jakwe jikeri anduamu naise mpaka luaha. ³⁰Kudo, nyekeri nabii na nyeremanya kuwa Makiluga alemeapa ko kiapo kwake, kwamba apedera umu ko ushao wake ko kiteri kya enzi. ³¹Nyalejiona iji mapema, na kadeda o chusu ufufuo o Kristo, 'Nama aleda kuzimupo, nama usese lwake lulebuhapo.'³²Lu Yesu - Makilunga nyalemfufua, ambao ise vose mashahidi. ³³Koi kyo, akeri ameinuliwa ko koko kulia ko Makilunga, na akeri amedija ahadi ya Ngoo Mtakatifu ifuma ko Papa, icho amemimina ii ahadi, ambacho inywe mnaona na iichwa.³⁴Kake Daudi alepaa idambuka ruveu, kake nyaneamba, munoumi nyaleamba ko Mndumi okwa, ³⁵'''Damia kokonyi kokwa ko kulia, mpaka ngapevafanya adui sapo kigoda ko ajili ya madende vavo. ³⁶Koikyo numba yose ya Israeli imanye ko hakika kwamba Makilunga apemfanya icho iva Mndumi o Kristo, iu Yesu ambaye mlimsulibisha.''³⁷Luaha chakundu veleichwa kudo, vakaihya ko ngoo savo, vakambia Petro na mitume vengi, mndodu jivike kuda?'' ³⁸Na Petro kavavia, ''Tubuni na Mbatizwe, kila umu wanu, ko irina ja Yesu Kristo ko ajili ya msamaha o dhambi sanu, na mpepokea zawadi ya Ngoo Mtakatifu. ³⁹Kwanu nyi ahadi na ko vana vanu na ko vose vakeri kuacha, vandu vafoje ko kadri ya Mndumi o Makilunga ko vandu apevadikira.''⁴⁰Ko shidedo shifoje nyeleshuhudia ne ivasii; kambaa, ''Jiokoeni mfume ko ushao iki kiovu.'' ⁴¹Nyiho vakapokea shidedo shake ne ibatizwa, iho vakaongerijika ko siku cha nafsi elfu siradu. ⁴²Vakaendelea ko mafundisho ya mitume na ushirikiano, ko iumega mkate na ko iteveva.⁴³Hofu ikaichura uye ya kila nafsi, na maajabu vafoje na ishara sikafanyika iidia mitume. ⁴⁴Vose valeamini vakeri anduamu ne iva na shindo shavo anduamu, ⁴⁵na velekumba shindo na milki na savo ne igawanya ko vose iihana na ihitaji ja kila umu.⁴⁶Kudo siku baada ya siku valeendelea vakeri na ilengo jimu ko hekalu, na vakamega mkate ko kila kaya, na vakashiriki kando ko furaha na nyenyekevu o ngoo. ⁴⁷Jilemsifu Makilunga na kibali na vandu vose. Mndumi kavaongerija siku ko siku ambavo vekeri wakiokolewa.

Chapter 3

¹Luaha Petro na Yohana vavekanaenda hekalunyi kigheri kya kiterevo, magheri va saa tisa. ²Kuveode mndu um, kiweye tangu mbonika, nyekenakudikwa mfiri ose na nyekenararwa mongo o hekalu uchedikirwa mzuri, ili natereve sadaka ko vandu vakenadambuka hekelunyi. ³Evaona Petro na Yohana vakeri kufui na ingia hekalunyi, nyale vatereva sadaka.⁴Petro kamkasia meso akeri na Yohana, kadeda, ''Jilambwe ise.'' ⁵Kiwete uja kalambwa, akalambuja kee apepata kyo kyose ifuma kwavo. ⁶Kake Petro kadeda, ''Inyi ngaode pesa nama dhahabu po, kake kija ngakiode nyikyo ngapekiende kwapo. Ko rina ja mndumi Yesu Kristo o Nazareth, dambuka.''⁷Petro nyalemwiria ko kuoko kwake ko kujo, na imteshua uye: madende vake na shifundo sha mafua vake shikapata oru. ⁸Katola uye, mndu uja kiwete nyaleimukana na idambuka; kaingia hekalunyi akeri na Petro na Yohana, akedambuka, aketola na imtereshe Makilunga.⁹Vandu vose valemwona akedambuka na umtereshe Makilunga. ¹⁰Vakamanya kee nyuja akenadamia aja, mndu uja akenatereva sadaka aja mongo o hekalu; valerijwa na ishangaa ko kilevi kyo kilefumiya kwake.¹¹Ko chakundu ave mwode Petro na Yohana, vandu vose valekambija o kumbinyi lupelaghwa lo Selemani, valerijwa mnu. ¹²Petro eonakudi le, kavavia vand, ''Inywe vandu va Israeli, ngili mnarijwa? Ngiki mkenajilambwa ise, kwa kee nyise jauta ko oru lodu jivenyi ananyi idaso jedu?''¹³Makilunga o Ibrahimu, na o Isaka, na o Yakobo, ncho Makilunga o va Papa vedu, nyalemsambura mndumwa wake mndumi cho Yes. Ichu ncho inywe mlemnengwa naimlengha o shangunyi lo Pilato, icho ememlekeja. ¹⁴Mlemlengha Mwele na aode loi, na ngataake mkakunda uja echiaangha nalekejwa.¹⁵Inywe mlemwagha Mangi o ucha, naccho Makilhounga nyalemrusa ifuma ko varimu - na ise mashahidi va ikii. ¹⁶Luaha, ko imani ko rina jake mdu ch mnamwona naimmanya, nyaleutwa iva na oru. Imani yo ileidwa ko Yesu nyilemnenga icho osese luushikye, oshangunyi lwanu moose.¹⁷Luaha, vedu, ngaichi mledambukakya utondonyi nakudo valeuta vasongoru vanu. ¹⁸Kake kindo kisa Makilunga alevavia ovinyi ko miamu ya manabi vose kura kee Kristo apeja uasi luaha amarija.¹⁹Ko ikyo dumbujenyi na mghaluka, ili sambi sanu sisemberwa chee, kinesa kuche kigheri - kye o rokirwa na ikojana na oruu lo Mndumi; ²⁰Ili luaha nadime imdume Kristo amu ame samburwa ko ajili yedu, Yesu.²¹Icho nyicho apeingia ruveu imwadije mpaka kigheri kye urighwa ko shindo shose, sha Makilunga aleshidedia ipo lfuri ko mom o manabii vaile. ²²Kake Musa nyalededa, 'Nyapeteshwa nabii cha cho ifuma ko vanduanu. Mpemwadanya ko kila kindo kisa ape mbienyi inywe. ²³Ipefumia kee mndu uja icho alapemwadanya nabii icho nyapeaghwa nafume sholosi ya vandu.'²⁴Nyiho na manabii vose ifuma Samweli na vaja valevadia numa yake, valededa na valetangasa ko nifurii iyoo. ²⁵Inywe nyi vana va manabii va olukndo lo Makilunga aleluta akeri na maakui, vedu ko Ibrahimu, 'Ikeri mbenyi apo vandu vose va orika vapenengwa mbora.' ²⁶Nyiho andu Makilunga demteshwa mdmwa wake, kamduma kwanu kuvoka, ili navaninge mbora inywe mughaluke ifma unyamarinyi wanu.''

Chapter 4

¹Andu Petro na Yohana vekeri vakededa na vandu, navadewe na vedumwa vakanisenyi na masadukayo valevavadya. ²Vekeri valeilusha mnu ko kitevi Petro na Yohana vekeri vanavalosha vandu ko kitevi Yesu nyenevavia ye ya yeruka ifma ko varimu. ³Vakamwada na vakamdera kipungonyi mpaka kitalang'a kija kilevadya, ko kitevi ko meva kyu kwanyi. ⁴Mekoje vandu vafoje vekeri valeichwa kidedo valekiadija; vafoje vanelumi veleetalwa vekeri magha vatanu.⁵Naanelu ko mekya furilevadya, vaduwe vavasuri nawajavereghya, ko anduamu vakakusang'irya Yerusalem. ⁶Anansi vetoro mdwe andu evekeri, na Kayafa, na Yohana, na Eskanda, na vose vekeri vandwavo va vetoro mnduwe. ⁷Andu vekeri vavadera Petro na Yohana makidi yavo, valevaesera, ''Kokitevi kinga, ana koirina jinga mmeuta iki?''⁸Ke, Petro, amu nyaichurishwa Ngoo Mwele, kavavia, ''Inywe vaduwe vavandu, va suri, ⁹chakundu ise furi yainu jinaveserwa kokitevi ya kindo kicha jijajileutya ko mndu icho nyaluwe - ko kitevi kiki mndu chuu aleutwa ucha? ¹⁰Ana imanyike ijo kwanu na kovandu vose ipo Israeli, ke koirina ja Yesu Kristo o Nazareti, usa mlemnenekera, usa Makilunga alemrsa ko varimu, ko mwido wake na nduchu apeimukana iha o shangonyi lwanu akeri na moo.¹¹Yesu Kristo nyigho jisa undwe moshumbya mlejimwva, kake najo jileutwa jiwe igho jing'anye ja mbarinyi. ¹²Kuode ikirwa ko mundu ungi wowose. Amu kuode rina jinga wanda ya ruveu vale ningwa vandu, najo koijo jipedima ikirwa.''¹³Lwa vameona omiri o Petro na Yohana, naimanya kee vavekeri vandu kukudokudo valao urango, valerijwa, vakamanya kee Petro na Yohana vavekeri andu amu na Yesu. ¹⁴kokitevi vale mwana munduuja echirwa aimukye andu amu navo, veode kindo kye deda leikipo.¹⁵Kake andu vavekeri ivavia vedumwa vakre oshangunyi lo mbumbu ya barasa, vale ngurana ivokoivo. ¹⁶Valeamba, jipe vavikakuda vandva? Naloi kee lai sile tika iidia kwavo unamanyika ko kila mnd adwe Yerusalemu; jipedima jileghaijopo. ¹⁷Kake, kee kindo kyo kila ing'arie ko vand, kejivamye valadedekavi ko mndu wowose ko riji. ¹⁸Valevadikira Petro na Yohana vakavavia too valadede nama vala loshie ko rina ja Yesu.¹⁹Kake Petro na Yohana vakavatolwa vaka vavia, ''Koje nyikicha mesonyi va Makilunga i vaadanya inywe iisa Makilunga, utenyi mvenyi.'' ²⁰Amu ise jipedima itia ideda shindo jimeshiona na iishiichwa.''²¹Aandu vamevakemya Petro na Yohana, valevatija vadambuka. Vadima iida kyokyose kyevabulapo, kokitevi vandu vose vekemtereshe Makilunga kokija kye meutika. ²²Mdu avekeri ameadija hai koichirwa eodwa ko miaka makuvana.²³Aandu vanevetija vavenyi, Petro na Yohana valecha ko vandu vavo na ivavia shose shisa vaitori na vasuri vake vale vavia. ²⁴Vameichwa valerava andamu ko Makilunga naimba, ''Mndmi, igwe nyule umba ruveu na orika mringa ukusalalie na kila kindo kwashi, ²⁵igwe usa, ko Ngoo Mwele, ko dumbja papa odu Daudi, mtumwa wapo, uleamba, ''Ngiki vandu valaichi valeuta unagwa, na vandu valekusara shilapeva?²⁶Vaitori vaorika valekupuna anduamu, vadue vakusang'irye anduamu kokitevi kya Mndumi na masihi wake.''²⁷Kiichwa, vose Herode na Pontio, Pilato, anduamu na vandu valeichi na vandu va Israeli, valekusang'iria andamu ko mrichu kokitevi kya mtumwa wapo Mwele Yesu, usa ale mshija mafuda. ²⁸Valekusang'iria andamu vakauta shose shisa koko kwapo na ukokondo wapo shiikimbiwa fma ipo kvoka shilamefumia.²⁹Lwaha, Mndumi, valambwe ikangiswa java, na nde vasaria vatumwa vapo ideda kidedo kyapo kyapo omiri wapo. ³⁰Ili kee una chira koko kwapo ichira, shipefumia sha lao shidime ifumia iidia rinajapo ja mtumwa wapo Mwele Yesu.'' ³¹Vememanja itereva, and veksang'irie andu amu jikasinjika, na vose vakaingiwa Ngoo Mwele, vakadede kidedo kidedo kya Makilunga koo miri.³²Ifoje jidwe ja vaja valemanya valekaa, moomu ko ngoo imu: na kveode namamu wavo alemba kee kyokyose ekiede kivekeri kyake amonyipo; shivekeri shavo vose. ³³Ko pinya nde vendmwa vavikeri vekulo vajavo ja iruka ja Mndumi Yesu, na mbora ndue nyivekeri uye yavo vose.³⁴Kuveode mndu wowose o anduamu avo enenechiwa nakindopo, kokitevi vandu vose veode kireghwa kya shivanja ana nmba, valeshikmba naiende pesa sa shija vemekumba. ³⁵naishidera madendenyi va vaja vedmwa. Na ivavua jileutika ko uja aichi, kochakundu veuri.³⁶Yusufu, Mlawi, mndu ifuma Kipro, nyaleningwa rina ja Barnaba na vaja vedumwa (ikyo kitambalwa, nyi mwana o sia). ³⁷Aode mdeme, nyalejikumba na iende pesa, kasidera wanda ya madende va vedumwa.

Chapter 5

¹Kudo, mnd umu echedikirwa, Anania, na mkake Safira velevesera sehemu ya mali, ²ade katika sehemu ya hela velekumba (mkake na neveichi kudo), ade kaende sehemu iya isighakye na kadera madendenyi va modmwa.³Ade Petro kaamba, ''Anania, ngiki shetani achrisa ngo yapo ededa vongo ko Ngoo ya Mwele na irika sehemu ya mdeme? ⁴Kigheri kija jilamekumbwa, jivekeri japo po? Iho and jilekumbwa, jivekeri chini mamlaka vapo po? Je kileva kuda ukusare ngoonyi kwapo? Ulevalemba vengi, ila nyulemlemba Makilunga.'' ⁵Limuka na iadanya shidedoisho, Anania nyelekure gwanga na kalumbuka ngoo. Vaja vevekeri aja vakakajwa mkangajo. ⁶Vasoro vakakusongora mbele vakambikya sanda, na imfna nnja na imrika.⁷Baada ya masaa varadu, mkake nyelengya numbenyi, alamanye ngikyo kymefumia. ⁸Petro kambia, ''Ngivia, koja mlekumba mdeme kitevi ikyo.''Kaamba, ''Ee, ko kitevi ikyo.''⁹Ade Petro kavavia, kikeri va kuda mlekndana ko andamu imneghena Ngoo ya Mndumi? Lambwa, madende vaja velemrika mii yapo nyakeri mongo, navo vapekuteshwa na derwa nnja.'' ¹⁰Ko gafla kagwa madedenyi va Petro, kadmbka ngoo, na vasoro vaja vakacha numbenyi vakamkoja amepa, vakamkdika imdamada nnja na imrika kufi na miyake. ¹¹Vakaadwa mkumango ikanisa jisima, kati ya shiedo isho kuode shindo veleshichwa.¹²Kuode ishara na shindo sha maajabu shindo isho shekeritokea kufui na vandu vaja vevekeri kufui na vedumwa. Vevekeri anduamu kumbinyi o Sulemani. ¹³Kake kuode mndu ungi tofauti aode udiri o vadiana navo, hata kudo, velenengwa nganyi ya uye na vand.¹⁴Na vaja, vakeamini veleongerika ko Mndumi, na vaka, ¹⁵Hata velevairya vagonjwa nganasenyi na indevalara uli na makochinyi, kimachale Petro akereida, kirinje kyake kidime isokya kwake. ¹⁶Iho kavi, idadi ja vand vafoje velecha ifma ipo nganasenyi mri o Yerusalemu, itengetwa, vakevaende vagonjwa na vose vaondwa kidedema kya ngoonyi mresi na vose velekirwa.¹⁷Kake msima wavo kuhani nyelekwa, na vaja vevekeri kufui nacho (ambao vaja va ithehebu ja masadukayo); navo vakaadwa Kriso. ¹⁸wakaghorwa mooko yavo ivawada vedmwa na ivadera kipungonyi kya vose.¹⁹Na kigheri kio mwikimbi o Mndmi akarugwa mongo o geresa na ivafuna nnja na ideda, ²⁰''Endenyi, mndemukana uchenyi mvavie vandu shidedo ishi sha ucha icho.'' ²¹Vameichwa kudo, vakana vaingia hekalu aghera kukearya kikalagha na ilosha kake msima kuhani nyelecha na vose vakava nacho, na idikira ibarasa, jose andamu kipungonyi na avaende vaja vedumwa.²²Lakini vaja vedmwa velevakoja kipungonyi veleuya na ifuna taarifa, ²³''Velekoja kipungo kimefugwa necha na ucha, na varinga vaimukie mongo, kake iho andu dikerugwa dileona mnd numbenyi po.''²⁴Wakati mwapinya hekalu ja vadue ja makuhani vadue vameichwa shidedo isho vakaadwa kisaro kidue ko kitevi kyavo, vakekusara kindo iki kipeva kudo. ²⁵Imuka kinina umu kacha chevavia, ''Vandu vaja mlevadera kipungonyi, vaimukie hekalunyi na vakelosha vandu.''²⁶Kudo mwapinya nyeledambuka anduamu na vedumwa ade vakavaende na bila iuta njangari ko kitevi veleveogwa vandu vevedima vavakave ko magho. ²⁷Vamepurukane vakavaende vakavadera barasenyi kuhani msima nyelevavesera. ²⁸Nyeleamba, ''Dyavavienyi mlavaloshe ko rina iji, na kyakavi meichwisa Yerusalemu ko kilosho kyanu, na itamani iende ndakame ya mndu ichu uye yanu.''²⁹Kake Petro na vedumwa wakatalwa, ''Nyi loi dimtii Makilunga kuliko vandu. ³⁰Makilunga o papa odu nyelemrusa Yesu, uja velemtundika uye ya kidi. ³¹Makilunga nyelemtavirija mokonyi vake va kojo na imuutia kicha iva mde mokira, ifuna kaho ya Israeli, msamaha o sambi. ³²Ise nyi valoi o shindo isho, Moo Mwele, nyio Makilunga elemfna ko vaja vakena mnadya nganyi.''³³Vajumbe vaja va ibarasa vameichwa kudo veleadwa nyashi vakalegha ivawagha ivo vedumwa. ³⁴Kake pharisayo edikirwa Gamalieli, mwalimu o sheria, nyeveodiwa nganyi na vandu vose, nyeleimuka na iamuru vedmwa vairijwa nnja ko mda mfi.³⁵Ade kavavia, ''Vomi va Israeli, mve varango na kija mkekishigha ivautia vandu ivo. ³⁶Ko kitevi kija kya kala kaja keleida, Theuda nyeleteshhuka na ikulembere ke mndu mdue na idadi ja vandu, washikie mia nne waja veembadya. Nyeleaghwa, na vaja vekena muadya nganyi velesasarika na ideka. ³⁷Baada ya mnd ichu, Yuda mgalilaya, nyeleteshuka mkono uja vakeitalwa sensa nyeleburwa vandu vatoje numa yake. Nacho kavi kadeda na vaja vekenamuadya nganyi vakasasarika.³⁸Luvaha ngakenavavienyi, kulesenyi na vand ivo muvatije vavenyi, ko kitevi, koja mpango ichu ana kasi ii nya vandu ipekumbwe. ³⁹Kake koja Makilunga, mpedima imtiricha po; mpedima mkukoje mkerishindana na Makilunga.'' Kudo, veletarahujwa na shidedo shake.⁴⁰Ade, velevadikira vaduwa numbenyi na ivataricha na ivadedya valedede ko rina ja Yesu, na ivatija vaende kikwavo. ⁴¹Velekure mbele ya ibarasa javo vakeghorokiwa ko kitevi veleikalwa ko ikyo vainyariree vakenainyalika na imenika ko kitevi kya Rina ijo. ⁴²Ko ikyo, kil mfuri, numbenyi ya hekalu na ifuma kanyi veledambuka velosha na imrufdia Yesu ke ncho msongoru.

Chapter 6

¹Luvaha furicho wakati idadi ya valoshwa ikeri ikanaongerika, vwayahudi vya Kiyunani velelelamika njileanja kitevi kya Vwaebrania, kitevi kya vandu va piwa vani vekeri vwamevadimwa ivavywa kondo ka siku.²Vadumwa kumi na vavi veledikira kusanyiko ja valoshwa na odeda, kucha kodi, ''Itia kidedo kya Makilunga na irunda mesenyi. ³Koikywo vandu odu samburenyi, vwomi, saba ifuma kwanu, vandu vecha, vaichurije Ngoo na hekima, jipedima vakabisi hudumai. ⁴Na ise, jipendelea fri sose heleva na katika huduma ya kidedo.''⁵Hotuba yavo ikavaningiya kanga jose lorokujwa, ko ikywo vakamsambura Stephano, mndu aichuriye imani na mmuyo Mwele, na Filipo, Prokoro, Nikanori, Timoni, Parmena, na Nikolao, mworigof ifuma Antiokia. ⁶Vaumini valevaende vandu va mbele ya mitume, valetereva na vakavwikwa mooko vavo.⁷Koikyo, kidedo kya Makilunga kikaongerijika na idadi ya valoshwa ikaongerejika ipo Yerusalem; na idadi ndue a makuhani vakaivadya imani.⁸Na Stefano, eichurye neema na oru, nyekenauta maajabu na ishara ndue mbele ya vandu. ⁹Kake vakakure baadhi ya vandu valoshwa va Sinagogi jedikirywa Sinagogi ja Mahuru, na ja Wakirene na ja Waeskanderi, na baadhi vafuma Kilikia na Asia. Vandu vakanadediana na Stefano.¹⁰Kake valedima ilelana na hekima na Ngoo ahgode Stefano akenaifunua ideda navyo. ¹¹Kisha valeshawishi baadhi ya vandu ko siri vadada, ''Jimeichwa Stefano ededa shidedo sha kujuro dhidi ya Musa na dhidi ya Makilunga.''¹²Valevashurutisha vandu, vasuri, na vareghi na imvadija Stefano, vakamada na imwende barasenyi. ¹³vakaende baadhi ya mashahidi va vwongo vakaamba, ''Mnduchu akanatia ideda shivichwa dhidi ya eneo ji takatifu na sheria. ¹⁴Koikyo jaichwa kee ichu Yesu o Nazareti apenyamara andu ha na ighalsa desituri jilenigwa na Musa.'' ¹⁵Kila umu ekeri barasanyi kaghalsia kiamo kyake imlambwa Stefano, navo vakaona kiamu kijwake kiyekeri cha kiyamo kya malaika.

Chapter 7

¹Mkuhani mduwe ahamamba, ''Sindo cha ishi sha loi?'' ²Stefano aleamba, ''Vandodu na mapapa sakwa, ngiadanyenye inyi: Makilunga outakaso alimfmia papa o Abrahamu wakati avekeri Mesopotamia, kabili alameishi Haruni,' ³Kavavia, 'Krenyi orikenyi lwariu vandamu mudambuke orikenyi ilo napemulorenyi.'⁴Kitevi kakure orika o Ukaldayo nande Harani, kufua iho baada ya papa yake eoa, Makilunga kamende urikenyi ilu vanedamia lwaha. ⁵Alemuninga kuyo kiyo cha urisi wake, kuvekeri na andu kodere kudende. Kake Abrahamu nyaleviwa nama alamepa mwana apengwa orika cha miliki na shao wake.⁶Makilunga alededa nacho kdi, ushao waka umedamia katika urika o ugenunye na evavia venyeji vaipo vape varunda eva vadumwa vavo nevarunda kivichwa ko miaka mia inya. ⁷Na Makilunga kaamba, ngapejihukumu itaifa jipevautia mateka, baadae vapefumana ngiabudu andu iho.' ⁸Kamuninga Abrahamu agano ja tohara, kudo Abrahamu akari na papa o Isaka kamudina fri ya nane; Isaka kava papa o Yakobo, na Yakobo akeri papa o vasuri vedu ikumi na vavi.⁹Vasurivedu vakamuona kiriso Yusufu vakamkumba katika orika o Misri, Makilunga avekeri pamoja nacho, ¹⁰Kamutaramu katika iteswa jake, na emuningo fazila nanganyi ndarasi ya Farao mudue o Misri. Farao kamuninga udue uye ya Misri na uye ya numba yapo yose.¹¹Basi kuvekeri na njaa ndue na iteswa sana katika orika o Misri na Kanani, na papa sedu valepata kandopo. ¹²Kake Yakobo eichwa kode kando Misri, kavaduma papa sed ko mara ja kuvoka. ¹³Katika kiavo kya kavi Yusufu kakulora vanduavo familia ya Yusufu ikamanyika ko Farao.¹⁴Yusufu kavaduma vanduamu edambuka embia Yakobo papa nache Misri, pamoja na vanduavo vose jumwa ya vanduvose sabini na tano. ¹⁵Kudo Yakobo kadambuka Misri; kisha kashika icho andamu na papa sedu. ¹⁶Vakairwa hata Shekemu vakarikwa katika ikaburi Abrahamu alejiura ko shipande sha hela kutoka ko vana va Hamori ipo Shekemu.¹⁷Wakati uja ahadi ija Makilunga alembia Abrahamu uvekeri kufui vandu vavekeri vamenge rijika ipo Misri, ¹⁸wakati icho alefmia mudue ungi uye ya Misri, mudue akeri uye ya Yusufu. ¹⁹Icho mudue ungi kavalemba vandu vedu na evatenda uvichwa papa sedu na evakumba vana vavo vanini ili vaishi.²⁰Katika kieri kija Musa aleonika; alekeri avorokie ndarasi na Makilunga, kalelewa mieri iradu katika numba ya papa odu. ²¹Wakati avekeri binu o Farao alemiria kamuleacha mwanake.²²Musa alelosha mafndisho vose vya Kimisri; avekeri na uru katika shidedo na shitendo. ²³Kalira baadaye timisa miaka arubaini ikamuchenje katika ngo yake evatembelea vandu avo, vana va Israeli. ²⁴Evaona va Israeli verunda uvichwa, Musa alemtetea na kamwipiza kasasi avekeri aneuonea na emukava Mmisiri: ²⁵Aalemanya vandu avo vapemunya ape vakira ko moko vake kake valefuanikiwapo.²⁶Furi ingi aledambka ko baadhi ya Waisraeli vavekeri vaneloja; karegesha evalesana; kavavia Mundmi, inywe vanduamu ngi mneloja vengi ko venyi,? ²⁷Kake alemkose jirani yake kumukumba kwacha na kaamba, 'Nyunga amfanya mutuwa muhukumu odu? ²⁸Igwe nuri ngiaga, chakundu ulemuaga Mmisri ivo?''²⁹Musa kakambia baada ya ichwa kudo; kava mgenu katika orika o Midiani, avekeri papa o vanu vavi. ³⁰Bada ya miaka arobaini yeida malaika kamfumie katika ijangwa mbua ya Sinai, katika usese o modo numbenye ija kichaka.³¹Wakati Musa eona modo, nyalengaka ne nogoka kija akiona, aleregesha iseria ili nalambue sauti ya Mndumi ikamucheja ikamibia, ³²''Inyi Makilunga o papa savo, Makilunga o abrahamu, na o Isaka na o Yakobo.'Musa nyalededema na aleregesha elambuapo.³³Mndumi kamilwa funa shadu shapo andu uimukie andu kusanjwa. ³⁴Nguana iteswa ko vandu vafoje vakeri Misri; ngaichwa iluwa japo; inyi ngaada ili okoe; luvaha njoo, ngapekuduma igwe Misri.'³⁵Ichu Musa alemulega, wakati valeamba, 'Nunga alefufaeva mutumwa mwamusi odu?' _ avekeri nyuja Makilunga alemuduma mtawala o mkombozi. Makilunga alemuduma ko moko va malaika alimufumia Musa kisakenyi. ³⁶Musa alevongoza kufuma Misri baada ya runda miujiza na ishara katika Misri katika bahari ya Shamu, katika jangwa kokitevi kya maka arubaini. ³⁷Musa icho ncho alevavia vandu va Israeli Makilunga apevainulienyi kufuma miongonyi mwa vanduamu vose nabii cha inyi.'³⁸Ichu mundu avekeri katika isanga ijangwe nyi na malaika alededa nacha katika ifumbu Sinai. Icho munud avekeri nu papa sedu, icho mundu aleadija kidedo kikeri hai ejininga ise. ³⁹Ichu nyi mundu ambae papa sedu valelega emtidanya; valemutindikia kwacha, katika ngo savo valevalukia Misri. ⁴⁰Katika kieri ikyo valembia Haruni.' Jitebiri miungu ipejiongoza. Icho Musa, avekeri anejionasa efma katika urika o Misri, jichi kyumuada.'⁴¹Kudo valatobira ngama ko furi iso na vakafuna sadaka vakalodwa ko kasi sa moko vavo. ⁴²Kake Makilunga alevangalusa na kavaninga vatereve nyota ya ruveo, kokira ilevengwa kitubinyi kya manabii, 'Kakira mongifunia inyi sadaka sa vanyama movashinja jangenyi ko kievi kya miaka arubaini, numba ya Israeli?⁴³Moidikija hema ye kojana Moleki nu nyota ya Makilunga refani na picha mitobira ne evatereva ivo ngapevadamuda kwacha sidi ya Babeli.'⁴⁴Papa sedu vavekeri hema yekojena ya usuhuda ijangenya cho Makilunga alivaamuru alededa na Musa, aveirobira ko mufano o ujaaleuona. ⁴⁵Ili hema kakira papa sedu ko wakati wavo valeendwa katika orika na Joshua. Ili ifumia kieri valeinga emiliki itaifa ambajo Mkilunga alivadichira kabla ya papa sedu ilivekeri hadi furi ya Daudi, ⁴⁶Kakira alepala kiburi mesonyi ko Makilunga, 'Katereva eshinga makao ko Makilunga o Yakobo.⁴⁷Kakira Selemani alemushumba numba ya Makilunga. ⁴⁸Kakira kudo akeri uye aneishi katika numba shi shumbo ko moko; ikyo kya nabii alededa, ⁴⁹Ruveo nyi kitiri kyakwa kya enzi, na urika sehemu iderija madende vakwa. Numba ya aina njiki mupengishupia?, Aleamba Mndumi: au ngu sehemu ya ye totonya? ⁵⁰Kakira koko kowa ulerunda shindo shose?'⁵¹Inywe vandu muode nyingo iomie mwache dinwengo na madu, kila sa mumemulenga kila saa munerunda cha papa sedu kila saa. ⁵²Ninyi nabii unga katika manabii cha papa sanu valemtesa?. Valevaga manabii vose valefumia kabila ya umu aode haki,' Na lwa mova vasaliti na veago vose, ⁵³Inywe vandu muleadija uloi ija ileviwa na malaika kake mukiadapo.''⁵⁴Kisha vajumbe va barasa veichwa shindo isho, valekorwa ngo isosuvo valemusja maigo Stefano. ⁵⁵Kokira icha, avekeri aichuri Ngoo takatifu, alelambwa ruveo ko makini na kaona utukufu o Makilunga,'Kamulambwa Yesu o koko ko mndumi o Makilunga. ⁵⁶Stefano kaamba, ''Lambua nga na ruveu siruguka, na Mwana o Adamu aimukie koko ko Makilunga.''⁵⁷Kake vajumbe va barasa vakakava dodo, o uye, vakashinga madu, vakamkumbija anduamu, ⁵⁸vakamukumba njaa na muri na vakamkanava magona mashaidi vakafuna guvo sava na vakadera wando karibu na madenda va musoro ilagwa Sauli.⁵⁹Vavekeri vanemukava mago Srefano, aleendelea emukiria mbumi neamba, ''Mndumi Yesu, adija ngo yakwa.'' ⁶⁰Aakakava magati na edikira ko ndue, ''Mndumi, ulavaitalia sambi ii.'' Akade ishi, kadu ka ngo.

Chapter 8

¹Sauli waleidikijana kipu kyake. Mkono icho nyiho akenawawinisa kiungi kya kanisa jiwekeri Yerusalemu; na waidikije wose vwasasarikye nganasa ya Yudea na Samaria, kila wode wandumi. ²Wandu vwadasi wamakilunga wakamlika Stefano na iwuta ndenga ndue. ³Kake Sauli nyawituwitie kanisa. Nyaingije numba ko numba na iburumsawaka uja na vwomi, na iwakumba geresani.⁴waidikija waja vwesasarikie bado wenahubiri kidedo. ⁵Filipo kasoka mri o Samaria na imtangasa Kristo ipo.⁶Iwokia iho mandiko wakaichwa na iona shindo aleshiuta Filipo; wakadera msingisirio ko kija alekiamba. ⁷Ifuma iho wandu wafojie waleichwa, pepo wawichwa walewafuma wandu kunu wakenafurigha munu, na wafoje welue na shiwete wakachirwa. ⁸Na kuwewode sia ndue mrinyi cho.⁹Kake kuwewode mndu umu mriu cho rina jake Simoni, ewekenauta usauvwi; ekenauta na wandu wakarijwa na orika la Samaria, na kigheri akeneamba icho nyi mundu mwinyari. ¹⁰Wasamaria awose iwokia mnina na mdue wakamwadanya; wakaamba;''Mndu chu nyi pinya ya Makilunga amu nyi ndue.'' ¹¹Wakamwandanya, ko ikya vwalerijwa ko kisengo kilehie ko usavwi wake.¹²Kake kigheri waleidikija ke Filipo nyalehubiri umangi o Makilunga na ko rina ja Yesu Kristo, wakabatiswa, womi na waka. ¹³Na Simoni icho amonyi nyaleidikija icho andu alebatiswa nyalewa andwamu na Filipo; iho iwona shindo shileutika, kaingasio.¹⁴Kigheri wadumi wa Yerusalem vweichwa ke Samaria wamewadija kidedo kya Makilunga, wakawaduma ko Petro na Yohana. ¹⁵Kigheri wakenasoka wakawaterevwia; kimbi wamwadije Moo Mwele. ¹⁶Iho andu Moo Mwele alamewasokya nama umu oawo; vwekeri na batisa ko rina ja Yesu. ¹⁷Nyiho andu Petro na Yohana wakawawekia mawoko, nawo wakamwadija Moo Mwele.¹⁸Kigheri Simoni kaona Moo Mwele amefunwa idia iwekya mawoko na wadumi kashigha nawanengie pesa, ¹⁹Kaamba, ''Nginengienyi pinya, ii kinesa icho ose ngapemvwekia mawoko nawadije Moo Mwele.''²⁰Kake Petro kambia; pesa sapo andwamu na iwe idekyedekye kwacha, ko kitevi nyukineita o kundo lo Makilunga locha ko pesa. ²¹Luwode andu ko kindo iki po, kitevi ngoo ya chi - iele kiamunyi kya Makilunga po. ²²Koikyo kusunjukwe unyamarin wapo na imterewa Makilunga kikoje apekusunyukwashisaro sha ngoo nyapo. ²³Am ngaonie nyukeri uroinyi o mvwawiro na ndusu sa sambi.''²⁴Simoni katalwa na iwawia, ''Mterevwenyi Mndumi kitevi kyakwa, amu shindo shose mleshideda shidima shiche ngifumia.²⁵Kigheri Petro na Yohana vwaleona na ihubiri kidedo Mundumi, vwaleuya ko njia yo; vwalehubiri injili shiongo shifojie sha Samaria.²⁶Achi iho malaika o Mndumi nyalededa na Filipo nacho kaamba, ''Lambwa na uende kivwari kya kusini jia ichienda wanda ya Yerusalemu kivwari kya Gaza.'' (Njia ii nyikeri makidi ya jangwa). ²⁷Kalangara na kaenda. Lambua, kwewode na mudu o Ethiopia, mndue wanda ya kandase; malaika o Ethiopia. Aderijwa wuye kiningi kyake kyose; nacho nyalekojwa ameenda Yerusalemu ndedasa. ²⁸Akerinawuya adamije igharinyi jake akenasoma chuo kya mwiroti Isaya.²⁹Moo Mwele kadeda na Filipo, ''Seria kufui na ighari iji uwadaje najo. ³⁰''Iho Filipo kaenda muwinyi, kamwadaja akenasoma chuo kya muwiroti Isaya; kaamba, ''Nanichi kindo akenasoma?'' ³¹Muethiopia kaamba, ''Ngapedima kuda mundu alamengisongoja?'' Kamterevwa Filipo nadoje igharinyi nadamie andwamu nacho.³²Lwaha mregho akenasoma Muethiopia nyi iji; Nyasongorwa cha imondo jikenadamadwa mashinyonyi jiudeshinjwa na mbele imondo jilewowa sau, jipungwa momu wake po: ³³Ko iraghadishwa jake hukumu yake ikafunwa: Ngacho apewia ifee jake? Maisha vwake walefunwa orikenyi.''³⁴Kudo towashi kamwesera Filipo, kaamba, ''Ngakuterevwa, nyi mwiroti unga akenadedwa shindo shake, kitevwi kyake, au sha mndu ungi?'' ³⁵Filipo alewoka deda, alewoka ko mregho ichu o Isaya ihubiria shindo sha Yesu.³⁶Wakeri njia, wakashika andu kuwode mringa; towashi kaamba, ''Lambwa, kuwode mringa iha ngikyo kyalema ngalabatiswe?, ³⁷shidedoishyo, ''Muethiopia katalwa ''ngaleidikija ke Yesu Kristo nyi Mwana o Makilunga, ''Shikeri mregho ya kala). Muthiopia katanawa ighari jimkane. ³⁸Wakaenda mringenyi, andwamu na Filipo na towashi, Filipo kambatisa.³⁹Kigheri wafuma mringenyi Moo o Mndumi ukamdamada Filipo kwacha; towashi alemwonapo, kaenda njia yake ekawa ngulili. ⁴⁰Philipo kafuma Azoto. Nyaleidia nganasa ya na ihubiri injili miri yose mpaka kashika Kaisaria.

Chapter 9

¹Kake Sauli, nyaleetolewa deda shekangisa na sha kipu ko vaja veloshwa vaja va Mndumi, nyaledambuka ko vaitori. ²na itereva shireghwa ko ipo makanisenyi na ipo Dameski, kinesa kee kampata mndja akeri mwido uja, nave mndmi ana mndumka navapunge navaende Yerusalemu.³Naandu akineenda kiaro, imefumya kee kufui na Dameski, turukya kirangaro kwose kwose ifuma ruveu,' ⁴nacho kagwa wanda kaichwa iru ikambia, ''Sauli, Sauli, ngiki ukegivinisa inyi?''⁵Sauli katalwa, nyigwe Mndumi? Mndumi kaamba, ''Nyinyi Yesu icho unangilushira; ⁶Kake teshuka, ingia mrinyi, naigwepeviwa kiurwa uute. ⁷Vandu vaja valenda kiaro anduamu na Sauli vakadaya sauti, vakadamya iru, valaone mndu.⁸Sauli kateshuka ko orikenyi epungwa meso vake, aledima ona kundopa, vaka mwanda koko vaka mwende Dameski. ⁹Ko mfuri iradu akereonapo, akejapo, nama akenywapo.¹⁰Koveode veledhwa Dameski irinajake Anania, Mndumi nyalededa nacho ndoswenyi, ''Anania.'' Kaamba, ''Lambwa, ngakeriha, Mndumi. ¹¹''Mndumi kaambia, ''Teshuka udambuke kundu kupe laghwa nyofu, na numba ya Yuda naundevesera mndu apefuma Tarso aperaghwa Sauli; amu nyakeri tereva; ¹²nyalemwona ndoswenyi mndu Anania kaingia na mvikya moko uye yake kinesa kee nadime ona.¹³Kake Anania ktalwa, ''Mndumi, ngameichwa shidedo sha mndu chu, ko vandu va foje chakundu alevautya uvichwa vaele vaipo Yerusalam; ¹⁴Iha aode uitori ifuma ko mlisi mdwe imwada kila mudumu anajisenda irina japo. ¹⁵Kake Mndumi kaambia, ''Dambuka, amu icho nyikyombo ngasamburiye kokwa, najirie irina jakwa, o shangunyi lo valaichi na vaitori na vana va Israeli. ¹⁶Amu ngapevalora shusha shiofoje shisho shipemuninga shimwitana ko kitevi kya irina jakwa.''¹⁷Anania kadambuka, kaingia kyanumbenyi; Kambikya moko kaamba, mndodu Sauli, Mndumi Yesu, ujalekufumya ko mwidenyi anduokenecha, nyangiduma uchime iyona alafu uuhurishwa Ngoo Mwele. ¹⁸Turukya shikagwa mesonyi vake shindo chamakoko, kadima ona, kaimukana, kabatiswa; kaja kando, ne pata pinya. ¹⁹Kadamya anduamu na veloswa ipo Dameska ko furi sifoje.²⁰Muda icho icho kamwongwa Yesu ko kanisenyi, eamba kee icho nyu Mwana o Makilunga. ²¹Nawose ivovaleichwa valerijwa naideda, ''Chii mnduchupo alevanyamara vose valedikira irina iji ipo Yerusalamu? Naiko nyalecha kokitevi kyerapunga nevadamana ko vaitori.'' ²²Kake Sauli nyaleengerijwa ideda kidedo nevata Vayahudi vasavedamije Dameski vaukwa nemlora kee ichunyuho Kristo.²³Mekoje furi sifoje, Wayahudi vakauta mapatano anduamu ili vavaghe. ²⁴Kake maandalio vavo ukamanyika Sauli. Vakamrorovya mengonyi msanyanyi na kio vadime mwagha. ²⁵Kake veloshwa vake vakamwirya kio vakamsosa iidya ukutenyi, vakamsosa wanda ko kikapu.²⁶Amu Sauli kashika Yerusalemu, nyalegheresha iungama navo na velosha kake vekeri vake mbuogwa, valamwidikije kee icho nji mloshwa. ²⁷Kake Barnaba kamwirya nemadamada ko vedumwa, naivavia chakundu Sauli alemuona Mundumi mwidonyi na Mndumi chakundu alededa nacho, chakundu sauli alevavia kidedo ko ijiamini ko irian ja Yesu ipo Dameski.²⁸Nyale kojana navo andueleingia nafuma Yerusalemu. Kadeda ko ijiamini ko irina ja Mndumi Yesu, ²⁹veleserana na Vayahudi va Kiyunani kake kaendelea ivagheresha kichindi chindi imuagha. ³⁰Amu vandodu anduvalemanya kindoiki, vakamorya vakamsisa Kaisaria, vakamdamada na dambuke Tarso.³¹Naikanisenyi jose ko Uyahudi, Galilaya na Samaria, ko vekeri na ucha, jikafumbwa na idambuka ko mghasha oo Mndumi nemteterya ko Ngoo Mwele, kanisenyi jikaleha, na iongerijika vafoje. ³²Kitevi kilemfumya Petro andu enetengeta tengeta wando sose sa mkoa, kavasokya vaja vaichi vechedamya ipo mrinyi o Lida.³³Kamwonaipo mndumuirina jake Ainea, mndchu nyekeri ulinyi makanane; amu nyekeri aolajye. ³⁴Petro kambia, ''Ainea, Yesu Kristo nakuchire; tukwa na uala uliwapo,''Kinina katwakwa. ³⁵Na vandu vose vedamije Lida na Sharoni andu valemuona mnducho, valemghalukya Mndumi.³⁶Koveode veloshwa Yafa anelaghwa Tabitha, kisa kileghalswa ke ''Dorcas'' Mnchimkachu nyaleichuri swa uya mchana tabia jicha shisha aleshiuta ko vandu valaode. ³⁷Kilefumya fulicho nyaleluwa naipo; vemdamada, vemdosirya kichumbenyi kya uye vakamlara..³⁸Kokitevi Lida kyekeri kufui na Yafa, na veloswa veleichwa kee Petro nyekeri ipo valevaduma vandu vavi kwake, vakamtereva, ''Ucha kodu nama ulakelejwe gwayi.'' ³⁹Petro katukwa kaamuwa dambukanavo eshika, valemwende ko chumba kya uye. Na vaja valaode vose valeimukana kufui nacho vakefugha, velora ikoti na nguvo sisa Dorcas alevapmya mndacho andu ekeri andamu navo.⁴⁰Petro kavafuna vose nnja ya chumba, kailika nneli katereva, alatu kaghalukya osese, kaamba, ''Tabitha, tukwa.'' Kure rugwa meso vapo andu valemuona Petro vakadamya wanda. ⁴¹Na Petro kamuinga koko kwake kamteshwa na evalikira vaja vaichi na vaja valaode, kavanengia kwavo akeri arukye. ⁴²Kundoki kikamanyika Yafa yose, na vandu vose vakamwidikija Mndumi. ⁴³kilefumya Petro kadamya furi sifoje Yafa anduamu na mndu eche laghwa Simioni, nyeche tobira njonyi.

Chapter 10

¹Kuvode mndu umu o mri o Kaisaria, irina jake nyekenedikirwa Kornelio, nyekeri mdue o ikundi ja Kiitalia. ²Nyekeri kaemwadanya Makilunga na emwabudu Makilunga na numba yake yose; nyalifuna hela sifoja ko Vayahudi nyalitereva ko Makilunga furi sose.³Ogheri la saa tisa ya msanyenyi, kaona maono malaika o Makilunga anecha kwake. Malaika kambia ''Kornelio! ⁴Kornelio kamlambwa malaika ayekeri na uogu mdue loi kadeda ''Iki ngiko mdue?'' Malaika kambia ''Kiterevo kyapo sawadi sapo ko vangoda sadoja uye cha ukumbusho ko uwepo o Makilunga.'' ⁵Lwaha duma vandu vaende muru o Yafa vamwende mndu umu onedikirwa Simoni ke nyechedikirwa Petro. ⁶Nyechedamya na mtobira kisima echedikirwa Simoni ke numba yake nyikeri mbarinya olubalubalu.''⁷Baada malaika ekeri adeda nacho ekure, Kornelio kavadikira vatumishi va kanyi kwake vavi, na askari ekeri anemwabudu Makilunga kati ya maaskari vekeri vanemwutwa uya. ⁸Kornelio kavaongoja shose shilefumya kavaduma Yafa.⁹Furi ilivadya oghori lo saa sita vakeri njia vameshika kufui mrinyi, Petro kadoja kahi itereva. ¹⁰Koikyo kava na njaa kava anataka kindo kyeja, kake kigheri vandu vanakora kweja, kalora maono, ¹¹kaona irindi jimerughuka kyombu kinasoka na kindo cha nguvo ndue nasoka wanda maifunyi katika kona sake sose inya. ¹²Ndani yake kveode na kila aina ya mnyama vaede madende vana na vaneafwa uye ya maifu, na ndeghe va uye.¹³Kavi iru jikadeda kwake ''Tukwa, Petro shinja uje.'' ¹⁴Kake Petro kadeda ''Kudo po, Mndumi kokitevi ngalemeje kindo kyokyose najisi na kichafupo. ¹⁵Kake iru jikacha kwake kavi ko mara ya kavi alakiterevya Makilunga alikidikire najisi wala kichafu.'' ¹⁶Iki kilefumya mara karatu, na kyombo kikava kimeirwa kavi uye.¹⁷Kigheri Petro akeri kali ye nyamarikya kitevi kya ikyon maono vakenelola kiki, Lambwa, vandu vekeri vamedumwa na Kornelio vakeumkana o shangunyi o mongo, vakavesera njia yedambuka numbenyi. ¹⁸Vakadikira neevesera cha Simoni ekenedikirwa Petro nyekeri anadamya aja.¹⁹Kighori ikyo Petro ekeri anekusara uye ya ivo maono, Ngoo kadeda nacho, ''Lambwa vandu varadu vanakushigha. ²⁰Tukwa na usoke wanda udambuke navo, ulaogwe edambuka navo, kokitevi ngavaduma.'' ²¹Petro kasoka wanda yavo nededa ''Inyi nyuja mnamshigha. Ngiki mocha?''²²Vakadeda, ''Akida umu rina jake Kornelio, mndu oloi akundye emtereva Makilunga, na vandu vanamdenda vema katika orika lose ja Kiyahudi, nyaviwa na malaika o Makilunga enduama nadambuke numbenyi yake, ke naichwa shidedo ifuma kwake.'' ²³Petro kavakaribisha vaingwe numbenyi onduamu nacho. Kitalanga kilevadwa katukwa kadambuka unduamu nacho, na vandyavo vanina ifuma Yafa vakavadyanyo nacho.²⁴Furi ilevadya vakacha Kaisaria. Kornelio nyekeri anavavedeja; nyekeri amevadikira unduamu vandyavo na vamong'o vake va kufui.²⁵Kigheri Petro ekeingya nmbenyi, Kornelio kamtorocha kamwadija naerama mpaka wana madendenyi vake ko mweshimu. ²⁶Kake Petro kamteshwa kadeda imkana, inyi ngimonyi nyimwanadamu.''²⁷Kigheri Petro akanededa nacho, nyaledambuka numbenyi kakoja vandu vakusare ondamu. ²⁸Kavavia, ''Inywe vavenyi mwichi kohakipo ya Kiyahudi evaenduamu wa evadanywapo na mndu o alakeri nyo orika lu. Kake Makilunga amengilora inyi kee nganeinyaryepo emdikira mndu wowose najisi na mchafu. ²⁹Nyikyo kitevi ngada wala ekana andu ngalidumwa kokitevi kyo. Koingivavesere ngiki mledumwa kokitevi kyakwa.''³⁰Kornelio kadeda, ''Shio shina, shelada, kigheri chaiki ngakeri nganaereva kigheri kya saa tisa msanyenyi nmbenyi yakwa; ngaona ushangonyi okwa mndu aimkanwe akeri aode nguvo siilye, ³¹Kamwongoja ''Kornelio kiterevo kyapo kimeichwa na Makilunga, na sawadi sapo ko vangoda simeva ukumbura o shangunyi o Makilunga. ³²Kwa ikyo duma mndu Yafa nandemdikira mndu umu akedikirwa Simoni nache kwapo kee nyechedikirwa Petro echedamya ko mtebara o kisima umu echedikirwa Simoni ke numba yake nyikeri mbarinyi o olubalubalu. ³³Ada: mstari ichu, ''Nacho andu apecha apededa nainywe, ''Ukeri shireghonyi shakalapo.³⁴Nyiho Petro karugwa momu wake na ideda ''Loi, ngaamini ke Makilunga apedima eva na upendeleopo. ³⁵Badala yake, kila orika o mndu wowose anemwabudu na iuta shindo sha loi anamwidikya kwake.³⁶Noichi ujumbe aleufuna ko vandu va Israeli, akeri anetangasa habari njicha a amani eidya Yesu Kristo icho nyi Mndumi o Vose -- ³⁷Inywe vavneyi mwichi kindo kilefumya ke jilefmya Yudea yose jileavoka Galilaya, baada ya ubatizo o Yohana nyaletanga. ³⁸Kitendokyo kyenungusa Yesu Kristo ku Makilunga alembikya mafuda ko Ngoo Mwele na ko oru. Nyalenda auta shicha na echira vose velevineswa shetani ko kitevi Makilunga nyekeri onduamu navo.³⁹Ise shaidi o shindo shose aleshiuta ipo orikenyi o Uyahudi na ipo Yerusalemu -- ichu nyi Yesu valemwagha naimnenera kidinyi. ⁴⁰Ichu mndu Makilunga alemrusa furi o karadu na emnengya emanyika, ⁴¹chikovandu vosepo, ila komashahidi valisamburwa na Makilunga. -- Ise vavenyi, jileja nacho na inywa nacho baada eruka ifuma ko varimu.⁴²Nyalejivia jidede ko vandu na eshuhudia kuwa ichu nyicho Makilunga alemsamura nave apevaamua varukye na vapie. ⁴³Kokitevi ikyo manabii vose vashuhudie ke uja aneamini kokitevi kyake apeadija msamaha o sambi au dya ko rina jake.''⁴⁴Kigheri Petro akededa ikyo, Ngoo Mwele kavaichurisa vose vekenedanya shidedo shake. ⁴⁵Vandu vaja vanausika na indiki ja vanaamini valedimwa - vaja vose valecha na Petro - valerijwa kokitevi kya karama ya Ngoo Mwele alepulwa ko mataifa.⁴⁶Koi kyo valeichwa iva mataifa vanadeda ko lugha singi na emwabudu Makilunga. Petro katalwa, ⁴⁷''Kode mndu wowose apedima elenghya muri kitevi vandu valabatizwa, vandu iva vamemwadija Ngoo Mwele cha isepo?'' ⁴⁸Nyihu kavaduma vabatizwe ko rina ja Yesu Kristo. Vemarija vakamtereva nadamya navo ko furi si nina.

Chapter 11

¹Wadumwa na vandwa vo vaja vekeri kuja Yudea veleichwa ke vaorikenyi valeadija kidedo kya Makilunga. ²Petro andu alecha ipo Yerusalemu, indikija vandu vadimwa velevoka imweleva veamba, ³''Nywadamye na vandu valadimwa na nyuneja navo!''⁴Kake Petro nyelevoka ideda kija kileutaka; kaamba, ⁵''Ngekeri nganetereva ko mri o Yafa, na ngaloswa ke kode kindo kinesoka gwanda cha nguvo nduwe inesoka ifuma ruveu ko shirari shake shose shinua. Kikesokya kokwa. ⁶Ngelekilambwa na ikisarya ngaona manyanandu waode madende vanna vadamya orikenyi, na manyamandu va msundunyi na manyanandu veafu na ndeghe va ruveu.⁷Kavi ngaichwa olodo ikeamba nainyi, ''Tukwa, Petro, shinya uje!'' ⁸Ngaamba, ''Kudo po, Mnumi, momunyi okwa kulemengye kindo kyokyose kilakeri kiele ana kichafu kya.'' ⁹Kake olodo ukatalwa kavi ifuma Ruveu kija Makilunga alekideda ke nyi kicha utakidikiri najisi, ¹⁰Iki kilefumya karadu na kila kindo kiirywa ruveu kavi.¹¹Lambwa, kigheri kyo vandu varadu vekeri vaimukye oshangunyilo numba ya jekeri; valedumwa ifuma Kaisaria icha kokwa. ¹²Ngoo ikangivia ngidambuka navo ngalavekiamya navo iva voni vatana imu vakadambuka andwamu na inyi na jiledambuka numbenyi ya mundu umu. ¹³Nyalejivia chakundu alemona malaika aimukye numbenyi ake akaamba, ''Ngiduma Yafa ngindemwende simoni usa rina jaka jingi nyi Petro. ¹⁴Apeamba kidedo kwapo ko icho apekirya igwe na numba yapo yose.''¹⁵Ngeovoka ideda navo, Moo Mwele nyelecha uye yavo chakundu alecha kodu kuvoka. ¹⁶Ngakumbukye shidedo sha Mndumi, ashiambye, ''Yohana nyelebatiswa ko mringa; kake mpebatiswa ko Mwele.''¹⁷Kavi koja Makilunga nyelefuna sawadi chakund alejiningya ise andu jileamini ko Mundumi Yesu Kristo, inyi nyiunga, kitevi ngapedimaimlegha Makilunga? ¹⁸Veichwa shindo shi, veleurigha se kake valemtereshe Makilunga nededa ke , ''Makilunga nyulefuna toba ko kitevi kya vaorika kavi''¹⁹Kudo vaamini vasa iviniswa jilevoka ko kipu kya Stefano veleturukana ifuma Yerusalemu - vaamini va veledambuka kwacha, hadi ipo Fonike, Kipro na Antiokia. Velevavia kidedo kya Yesu icho amonyi ko Vayahudi na chi ungipo. ²⁰Kake vasa vavo nyi vandu ifuma Kipro na Krene, velecha Antiokia na amba na Vayunani na mhubiri Mndumi Yesu. ²¹Na koko ko Mndumi kokeri andwamu navo, na vandu vafoje veleidikya na imghalukya Mndumi.²²Ologho lwavo lukashikya mandum va kanisa ja Yerusalem: vakamnduma Barnaba nadambuka mpaka Antiokia. ²³Echa neona karama ya Makilunga nyeleorokywa na ivavikya Ngoo vose vadamye na Mndumi ko ngoonyi savo. ²⁴Ko kitevi nyekeri mundu mchamjachuruswa na Moo Mwele na idikija na vandu vafoje vakaongerijika ko Mnumi.²⁵Ade Barnaba nyeleenda Tarso indelambwa Sauli. ²⁶Emuona, kamwende Antiokia. Kuleava ko mwaka wose vakakusangirya andumu na Kanisa na ivalosha vandu vana valoshwa vakadikirywa vakristo ko kuvoka ipo Antiokia.²⁷Na ko mfuri si vairoto vaka ifumia Yerusalemu mpaka Antiokia. ²⁸Umu wavo nyi Agabo nyijo rina jakaimuka akirechejwa na Moo knjaa nduwe ipefumya, orikenyi kose. Iki kilefumya kigheri kya furi sa Klaudio.²⁹Ko ikyo valoshwa kila umu akeri ameada, veleamua idamada kitaramo ko vandwavo vakeri Uyahudi. ³⁰Valeuta kudi; valeduma hela ko koko ko Barnaba na Sauli.

Chapter 12

¹Kigheri ikyo mfalme Herode kalora kughoko kwake ko waitale wafumie indiki ja waitania. ²Kamwagha Yakobo mnwavwo na Yohana ko ipanga.³Iho wakaona Wayahudi wapeghorokwa wakandemwada na Petro kawi. Iki nyi kigheri kija kya mikate iya iladodorikye. ⁴Emwada, kandera geresani na idera maaskari wamringe, avwedeje apendamaja ko wandu Pasaka imeiida.⁵Petro kaderwa geresani, kake kiterevwo kikantwa ko pinya sose na indiki ko kitevwi kyake ko Makilunga. ⁶Mkono Herode alamemfuna, kiyo kyo Petro alee makidi ya maaskari wawi, apungwa mnyororo iwi, na vwaringi mbele ya mongo vwekenaringa geresa.⁷Lambwa, malaika wa Mndumi wakamfumia turukija na kilangaro mmbenyi. Kamvwa Petro mbari na imtukura kambia, ''Tukwa movwinyi.'' Iho mnyororo epungwa ikapunguka mawokonyi kwake. ⁸Malaika kambia, ''Rara seri sapo na shadu shapo.'' Petro kauta kudo. Malaika kambia, ''Rara seri yapo ungiwadie.''⁹Nakudo Petro kambandia Malaika na ifuma nja. Aleona mwidikije kindo kyo Malaika alekiuta ke na kya loi nyaleona cha ndoswa. ¹⁰Andu wameida iringo ja kuvwoka na ja kawi, wakashikya mongo o menya ofuma ienda sangenyi, jikapunguka jiwenyi ko kitevi kyavwo. Wakafuma nja wakasoka nganasenyi, Malaika kanda.¹¹Petro kakumanya, kaamba, ''Lwaha ngaidikija ke Mndumi Malaika aoke na chengifuna mawokonyi wa Herode, nawo vweode msigha o wand wose wa Uyahudi.'' ¹²Iho imanya ikyo kacha numba ya Mariamu mae o Yohana amu nyicho Marko; Wakristo wafoje vwalekusang'irya wetevwa.¹³Iho ekawa tasinyi mongo ushingwa, mrundi umu mpu edudikirwa Roda kacherughwa. ¹⁴Emanya ke nyi Petro, ko sia ilemwada kalemwa rughwa mongo; kakambia na numbenyi inendeongwa ke Petro acho amkie mongo. ¹⁵Koikyo, wakambia, ''Iwe nyowukwa sui kake kaamba nyiloi nacho. Wakaamba ''Icho nyi malaika oake.''¹⁶Kake Petro naikawa tasinyi, na werughwa mongo, vwakamwona, vwakaingasio. Petro kawawia wavwe sau ko kughoko na ivwawia chandu Mundumi alemfuna Geresani. Kaamba, ¹⁷''Muvwawie shindo shi ko Yakobo na wana vwa mae.'' Ade kakure kaenda kivwari kingi.¹⁸Kukawa msanyanyi, maaskari, waktafunyika chakundu kindo kilefumia ko Petro. ¹⁹Iho Herode kamshigha na alemwona po, kawawesera waringi katanawa waghwa kaenda ifuma Uyahudi mpaka Kaisaria na indedamia po.²⁰Herode nyewewode na wanda wa Tiro na Sidoni. Wakaenda andwamu kwake. Wakaenda umong'o na Blasto mtarami o mfalme, nawatarame. Ade wakaterevwa maucha, kitevi orika lwavwo lukinewadija kando kikenafuma orika lo mfalme. ²¹Kuwewode mkono uweteng'eserwa Herode naraweseri yake ya kimangi na idamia kitirinyi kya kimangi nachile.²²Wandu wakakawa olodo, ''Iki nyikidedo kya Makilunga chi kidedo kya mwanadam!'' ²³Turu kya malaika kamkawa, kitevi alemnenga Makilunga uele po; kajua na chango kapa.²⁴Kake kidedo kya Makilunga kikaleha na itaghanyika. ²⁵Iho Barnaba na Sauli wakamarija urundi wavwo wakafuma wakawuya Yerusalemu, wamwiriya na Yohana amu nyiho rina jake jakuwoneka nyicho Marko.

Chapter 13

¹Lwaha ko ikanisa ja Antiokia, kuvode vanina va vaitori na vareghi. Vekeri Barnaba, Simoni (echedikirwa nigeri). Lukio o Kirene, Manaeni (mndwavo alakeri o ndakame ya Herode kirongosi o mri), nacho Sauli. ²Vakeri vakenemtereva Mndumi na ipunga, Ngoo Mwele nyalededa, ''Ngiderenyi mbarinyi Barnaba na Sauli, vaute uya ngelevadikirya.'' ³Kigheri kya kanisa ipunga, na etereva, na evikya moko uye ya vandu iva, vakavatia vadambke.⁴Koi kyo Barnaba na Sauli velemwadanya Ngoo Mwele valesoka edambuka seleukia; ifuma ipo valeida olubalubanyi eshikya njoro ya Kipro. ⁵Vakeri mri o salami, valededa kidedo kya Makilunga ko Masinagogi va Wayahudi. Vose vekeri onduamu na Yohana Marko cha mtarama wavo.⁶Vedambuka katika njoro yose mpaka Pafo, valekoja na mndu umu msavi, Myahudi mwitori o vongo, ke nyechedikirwa Bar Mndumi. ⁷Msavi ichu nyeletaramana Liwali Sergio Paulus, ekeri mndu aode urongo, mndu chunyalevadikira Barnaba na Sauli, kokitevi nyevouri naichwa kidedo kya Makilunga. ⁸Kake Elimu ''Uja msavi'' (nyikudo rina jake jiletambalwa) nyalevakava; nyalereghesha emghalusa uja Liwali na fume katika imani.⁹Kake Sauli nyaledikirwa Paulo, nyekeri ameichuriswa na Ngoo Mwele, kamngatuja meso. ¹⁰Kadeda ''Igwe mwana o mokituva, umeichuriswa na kila kindo kyose kyelembwa, na ekufuka igwe nyi mbichwa o kila kindo kya loi. Upekoma eghalusa njia sa Mndumi, sighorokanwe ke nopedima?¹¹Lwaha lambwa, koko ko Mndumi ukeri uye yapo, upebarika meso. Upeona ruvapo ko kigheri ''mara jimu irindi na moma shikagwa uye ya Elimas; kaivoka etngeta aja etereva vandu vamlorije ko mwada koko. ¹²Kigheri kyo Liwali eona kileffumya, nyaleidika ija kokitevi nyalerijwa ko shilosho sha Mndumi.¹³Lwaha Paulo na vamong'o vake valeida mringenyi ifuma Pafo vakashika Perge Pamfili. Kake Yohana kavatia kauya Yerusalemu. ¹⁴Paulo na vamong'o sake valedambuka ifuma Perge vakashika Antiokia ya Pisidia. Ipo veledambuka katika Sinagogi mfuri sabato na edamya wanda. ¹⁵Baada esoma sheria vaitori, vadue va Sinagogi nyalevadumya kidedo vakamba, ''Vandu, koje mwode shidedo shemninga ngoo mndu iha mwambe''¹⁶Koi kyo Paulo kadeda nevakingwa moko; kaamba, ''Vomi va Israeli na inywe mnamwadanya Makilunga, adanyenyi. ¹⁷Makilunga o iva vandu va Israeli alevasambura papa vedu kavauta vandu vafoje valemdamya katika orika lo Misri, na koko kwake kukateshwa kavalorija nja yake. ¹⁸Ko miaka arubaini nyalevarimiji katika jangwa.¹⁹Baada evanyamara orika saba katika orika lo Kaanani, kavaninga vandu vedu orika lwavo ko urisi. ²⁰Shindo shi shose shilefumya saidi miaka mia inya na amsini. Baada ya shindosho shose, Makilunga nyalevaningwa opevaruvija mrasa Samweli Mwitoro.²¹Kigheri kyo, vandu valetereva mangi, nacho Makilunga kavanengwa Sauli mwana o Kishi, mndu o mbari ya Benjamini, nave mangi ko miaka arubaini. ²²Kweikyo le Makilunga kamsembela katika umangi, kamdosirya Daudi kee Makilunga alededa ngamemwona Daudi mwana o Yese ke mndu aorokya na ngoo yakwa; icho apeuta kila kindo ngakifudye.'²³Ifuma ko mari ya mndu ichu Makilunga nyayendya Israeli mkira, Mndumi, chukundu alevavia apeuta. ²⁴Iki keleivoka ifuma, toleke iya mndumi echa Yohanakuvoka nyaleamba ubatizo otbu ko vandu vose va Israeli. ²⁵Nacho Yohana akeri anemara uya wake, kadeda, 'Mnakusara inyi nyiu? Inyi chi ujapo. Kake adanyenyi, icho anecha numa yakwa, ngainyaryepo elegesa shandu sha madende vake.'²⁶Vandodu vana va mbari ya Abrahamu, na vaja kati yedu mamtereva Makilunga, nyi kokitevi kyedu kee kidedo ki ko mkira nyaledumwa. ²⁷ko vaja vakedamya Yerusalemu, na vamangi vavo, valemmanyapo ko uloi nama valeumanyapo kidedo kya vaitori ambae isomwa, kila Sabato; koikyo valisisa kidedo ko vaitori valemhukumu kipu Yesu.²⁸Kake valeona kindo kichapo ko kipu kyake, vakamtereva Pilato na mwaghe. ²⁹Vemarija shindo shose shilereghya ko kitevi kyake, vakamsosa ifuma kidinyi vakamlara irungunyi.³⁰Kake Makilunga nyalemrusa ifuma ko varimu. ³¹Nyaleonwa ko furi ifoje ko vaja valedambuka onduamu nacho ifuma Galilaya edambu Yerusalemu. Vandu iva lwaha nyi mashahidi v avandu.³²Kweikyo jinavaendye kidedo kicha kinagusa ahadi valenengwa akui vedu. ³³Makilunga nyaledera nadhiri hisi kodu, yana vavo, kokitevi ikyo nyalemrusa Yesu nemburigha kavi arukye. Hiji kavi jilereghya katika Zaburi ya kavi: 'Igwe nyi Mwanakwa, inu ngameva ndiyo wapo' ³⁴Kake uloi ke nyelemrusa ipuma ko varimu kimacha osese lo wake lulanyamarike, nyalededa kudo: 'Ngapekunenga umwele na mbora sa loi sa Daudi'³⁵Iki nyikyokitevi kadeda kavi katika Zaburi ingi, ''Upeidikija mwele wapo eona abuhye po.' ³⁶Kwaikyo kigheri kya Daudi hidumika ukundo o Makilunga katika ushao wake, nyalelaa, nyalelarwa onduamu na papa yake, nyaleuona unyamari, ³⁷Kake nyaleruswa na Makilunga haleona unyamari po.³⁸Koikyo imanyike kwanu, mndu wanu, eidya mndu ch, msamaha o sambi umededya. ³⁹Ko icho apegiadanya apeitalya loi na shindo shose koikyo sheria ya Musa ipewa ninga loi po.⁴⁰Kwai kyo mvenyi vaangalifu ko kindo valekideda vaitori kilafumye kwanu: ⁴¹''Lambwa, inywe mnamena, na mnderijiwa na muisije; ko kitevi ngakenerunda uya katika furi sanu, uya ambao mpedima eaminipo ata kama mndu apevaongoja.''⁴²Kigheri Paulo na Barnaba vekure, vandu vakavatereva vadede shidedo ishi furi ya Sabato inacha. ⁴³KIgheri isanga o sinagogi oisija Wayahudi vafoje vaongofu sabiti valevavadya Paulo na Barnaba, vakadeda navo akavavia vadambuke katika mbora ya Makilunga.⁴⁴Sabato ileradya, kufui na mri wose ukakusang'irya eichwa kidedo kya Makilunga. ⁴⁵Wayahudi veona isanga, vakaichura na kriso na ededa shidedo velelegha shindo shilededwa na Paulo valemdenga.⁴⁶Kake Paulo na Barnaba valededa ko ngitimita vakaamba, ''Kyekeri nyi lasima kidedo kya Makilunga kidedya kuvoka kwanu. Kokitevi mnajitindikya kwacha ifuma kwanu nekuona mwinyarya moo o ndarasi, lambwenyi jipevaghalukya orika. ⁴⁷Chakundu Mndumi elejiongoja kamba, ''Ngavadera inywe cha kilangaro ko vandu va orika, koikyo mwende ukiro ko pande sose sa orika.''⁴⁸Orika loichwa kudo, vakaorokya ejisifu kidedo kya Mndumi. Vafoje valesamburwa ko uzima o ndarasi valemwiichwa. ⁴⁹Kidedo kya Mndumi kileinga nwe orika lwose.⁵⁰Kake Wayahudi valevateleva valefuma na vake muhimu tena vadue va muri iva valeongerija evinika kati ya Paulo na Barnaba valevakumbanja ya mrasa o muri. ⁵¹Kake Paulo na Barnaba valenanasa orikongo la madende vavo. Koikyo vakadambuka mri o Ikonia. ⁵²Valoshwa vaakadya na sia onduamu na Ngoo Mwele.

Chapter 14

¹Ikafumia numbenyi ya Ikonia ive Paulo na Barnaba valeingia anduamu numbenyi ya sinagogi ja Wayahudi na ededa shindo sifoje na vandu va Wayahudi na Wayunani valeamini. ²Kake Wayahudi valeidikija valevaninga akili masanga valevarundia uvichwa ko vandu avo.³Ko ikyo valedamia ipo ko muda ulechie, valededa ko jasiri ko uru o Mndumi, kunu anefuna uzibitisho kusu ujumbe o mbora yake. Alerunda kudi ko ishara maajabu shirunde ko koko ko Paulo na Barnaba. ⁴Kake eneo jidue ja muri jilegawanyika: baasi ya vandu vavekeri anduamu na Wayahudi, baasi anduamu na modumwa.⁵Wakati o mataifa o Wayahudi valeregesha evavia wadue vava rundiye uvichwa na evakava mago Paulo na Barnaba, ⁶vakamanya ijo na ekambija kwacha katika muri o Likaonia, Listra na Derbe, na shidedo shinededwa aja. ⁷na ipo vale ubiri injili.⁸Na ipo Listra kuvekeri na mundu umu adamije, avekeri na uru madendenyi kwake kilema kufuma ndeanyi ko mama aleme dambukepo. ⁹Mundu ichu alemuadanya Paulo ededa. Paulo alemu kasia meso na kaona avekeri na imani ye ongwa. ¹⁰Kudo aleamba kwake ko sauti ya uye, ''Imuka na madende vapo.'' Na uja mundu nyaletola uye na kaanza edambuka.¹¹Umati o nakindo akirunda Paulo, sauti savo, vakaamba katika lahaja ya Kilikaonio, ''Madende vaichwa ko namuna ya vandu.'' ¹²Valemudikira Barnaba ''Zeu, ''Na Paulo ''Herme'' Kokira avekeri mudeda mudue. ¹³Kuhani o Zeu, ambaye numba ya ivekeri njaa na muri, aleende fahari na ng'ombe na mtungo o maua adi ilango ja muri icho na vandu valetaka funi sadaka.¹⁴Kake nganembuma Barnaba na Paulo, veichwa kudo, valerandwa nguzo savo ko haraka vakadambuka nnja vefunya. ¹⁵na eamba, ''Inywe vandu, ngii munerunda shindo ishi? Na ise na vandu jiode isia cha inywe. Jinevaendie shindo shicha, muguluke mwarunde shindo shidapeva emuelekeza Makilunga akeri mucha, ujauba ruvo, na orika na olibalibali na kila kindo kikeri. ¹⁶Katika kierikivekeri, alevaruhusu mataifa edambuka katika njia savo vavenye.¹⁷Kake bado, avekeri na shhidi, katika ikio alerunda kacha kavaninga mbua kufuma ruveo kieri kya kando, kavaninga ngoo sa kando sa raha'' ¹⁸Ata ko shidedo isho, Paulo na Barnaba na shida alevatienga vandu efuna sadaka.¹⁹Kake Wayahudi kufuma Antiokia na Ikonio vakacha vakashawishi vandu wakamukave mago Paulo vakamburuwa njaa ya muri, wakaita amepa. ²⁰Hata kudo waloshwa vavekeri, vemukie karibu nacho, alekure, vakingia mujini. Furi ya kavi, aledambuka, Derbe na Barnaba.²¹Baada ya loshia injili katika uja ne evafanya valosha vafoje vauye Listra, adi Ikoniamu, na Antiokia. ²²Aalendelea eimurisha waloshwa evaninga moo eenda katika imani, kaamba, ''Lazima jingie katika udue o Makilunga ilibwa iteswa sana.''²³Veva chagua ko vasuri ko kusanyiko vaneamini na etereva na apuka, valevakabizi ko Mundumi, kakira icho valemuamini. ²⁴KIra valeida katika Pisidia, valeshika Pamfilia. ²⁵Wakati vededa shideo katika Perga, valesoka kaenda Atalia. ²⁶Kufuma ipo nyaledoja meli mpaka Antiokia andu avekeri vakufuma ko mbora ya Makilunga ko kasi ambayo lwaha vavekeri vamikamilika.²⁷Veshika ipo Antiokia, kuvekusanyika anduamu wakafuna taarifa ya shindo sha Makilunga arunda, alevunguja mongo o imani ko vandu va mataifa. ²⁸Valedamia ko muda ulehia na valoshwa.

Chapter 15

¹Vandu furani valecha kufuma Uyahudi nyi evalosha vandu, vakaamba, ''Mulamedinwa cha desturi ya Musa, mupedima okolewapo.'' ²Wakati Paulo na Barnaba vavekeri na vakenaloja anduamu, na vandu amua ko Paulo, Barnaba, na vengi vadambuke Yerusalamu ko mundumwa na vasuri ko swala jija.³Ko ikyo, idumwa java na kanisa, valeidia Foinike na Samaria vakatangasa ivaluswa nia ko masanga valende raha nde ko vandu vose, ⁴Vecha Yerusalemu, valekaribishwa na kanisa na mondumwa navasuri, valeende shindo shose isho Makilunga alerunda anduamu navo.⁵Kake vandu fulani valeamini, vavekeri kikundi kya Mafarisayo, valeimuka ne amba, ''Nilazima eva dina uloi o Musa.'' ⁶Kudo mundumwa vasuri vakaimuka anduamu ejilambwa iswala iji.⁷Baada ya majadiliano malehie, Petro aleimuka ne amba ko, ''Vandu mulambue kitambo kicha kileida Makilunga alerunda kasambura kati yanu, momu okwa masangavaichwa shidedo shija injili, na eamini. ⁸Makilunga, nyaichi ngoo, aneshudia kwavo anevanga Ngoo Mtakatifu, chakundu kodu; ⁹na aletangasa utofuri kati yedu na ivo apeivika ngoo savo sicha jo imani.¹⁰Koikio, ngii munamupima Makilunga muvikie nira uye ya njingo sa valoshwa icho hata papa odu ise jidedima emusitahimili? ¹¹Kake jineamini kuwa jipeokolewa ko mbora ya Mundumi Yesu, chakundu vavekeri.''¹²Valekusanyika vose vemudanya Barnaba na Paulo vavekeri vavekeri vane funa tarifa ishara na maajabu va Makilunga alerunda anduamu navo kati ya vandu masanga.¹³Vetia ideda, Yakobo elevavia, ''Vandodu ngiada nyenyenyi. ¹⁴Simoni alevavia chokundu kwanza Makilunga ko mbora alevatarama masanga ili napate kufuma ko vandu ko rina jake.¹⁵Shidedo sha manabii vaneidikijana na ishi cho kunda sileregwa. ¹⁶''Baada ya shindo ishi ngapeuya ne shaumba kava numba ya daudi, chokundu ilegwa wanda,ngapeimusa kinyamaro kyake, ¹⁷Kokira vandu vasingaka vamasanga va Mndumi, anduamu na vandu va masanga valedikirwa ko rina jakwa.' ¹⁸Kudo kudo alededa Mndumi alerunda shindo ishi valemanyika fuma kala kaja.¹⁹Kudo basi, ushauri okwa, jilavaninge ukiva vandu va masanga vamuvalukie Makilunga; ²⁰Kake jiandike kavo vakudera kwacha kinyamari kya sanamu, ndakire sa uasherati, shiangwa na ndakame. ²¹Kufuma usho o vasuri kode vandu katika kila muri vanetangasa na emulambwa Musa katika sinagogi kila Sabato.''²²Koi kyo, imemanyika kuwa imeningwa mudumwa na vasuri, anduamu kanisani kodu, emusambura Yuda aleelikirwa Barsaba, na Silas, vavekeri vadue va kanisa, evaduma Antiokia anduamu na Paulo na Barnaba. ²³Valerega kudi, ''Modumwa, vasuri na vandodu, vandodu va masanga vakeri Antiokia Shamu Kilikia, edikirana.²⁴Jileichwa vandu fulani jilevaninga amri iyo, valefuma kodu valevatobila ko ilishwa valeende shida ngoni sanu. ²⁵Kaiki nyaonekana kicha kodu sose esambura vandu evaduma kwani anduamu vakundwa vedu Barnaba na Paulo, ²⁶vandu vokeri atari uhai wavo ko rina ja Mndumi Yesu Kristo.²⁷Koi kyo jamuduma Yuda na Sila, vapevavia shindo shavo ishio. ²⁸Ko kira nyileoneka kicha ko Ngoo Mwele isanjwa kodu efuna uye yani milango mudue kuliko shindo ishi sha uru: ²⁹Mugaluke kufuma ko shindo shifumwasho ko sanamu, na ndakame, shindo she anga, vasherati. Kakira mpedamia kwacha na ikio, kipevakicha kwanu. Ko herini.''³⁰Ikio basi, valetunganyiswa, valesoka Antiokia; baada ye damia kusangiria anduamu, valeningia barua. ³¹Vevekeri vanesoma, valelodwa kokira valeningwe ngo. ³²Yuda na Sila, nyi manabii, valevaninga ngo vandu ko shidedo shifoje ne vaninga uru.³³Baada ye damia kokeri fulani ipo,valetunganyiswa ko amani kufuma ko vanduavo kovaja valedumwa. ³⁴[Kake nyileonekana kicha Sila nabaki ipo] ³⁵Kake Paulo na vengi valedamia Antiokia anduamu vengi vafoje, kalira valelosha ne tangasa kidedo kya Mndumi.³⁶Baada ya furi ilive Paulo aleamba ko Barnaba, ''Na jiurinye evadikira vanduavo kila muri je tangasa kidedo kya Mndumi, evalambwa vakeri. ³⁷Barnaba aleta emuiria anduamu nacho Yohana aaledikirwa Marko. ³⁸Kake Paulo alekusava ivekeri kicho emuiri Marko, alevatija ipo Pamfilia aleendelea nava katika kasi.³⁹Kisha iho kupewa na mabishano madue koikio valelekn na Barnaba alemuri Marko na edambuka ko meli mpaka Kipro, ⁴⁰Kake Paulo alemsambu Sila ne kure, baada ye ningwa vanduavo ko mbora ya Mndumi. ⁴¹Na nyaledambuka ilidia Shamu na Kilikia, eimarisha makanisa.

Chapter 16

¹Paulo nyelecha Derbe na Lystra; na lambua, iho kuviode mokiloshwa apedikirwa Timotheo, nyi msoro aonikye na mae o Kiyahudi am icho shamata ondie Mgiriki. ²Vandu va Listra na Ikonia velemshuhudia necha. ³Paulo nyelemshigha ivaave nacho kudo nyelemuirya na indemdina ko kitevi kya Wayahudi vevekeri kuja kwa vose vevemuchi ke ndie nyi Mgiriki.⁴Iho andu vevekeri vakenadambuka veleidia mri na vakati ja maagizo ko makanisa ili ifikia nganyi shidedo isho shileandikwa na iva vadumwa na vasuri ipo Yerusalemu. ⁵Kudo makanisa veleimarishwa imani vaja veleamini wakaongeleorijika idadi ja kila mfuri.⁶Paulo na vamogho veledambuka Firigia na Galatia, kwani Ngoo ya Makilunga ilevamia ideda kidedo po orika lo Asia. ⁷Wameshikya kufui na Misia, vakacha mpaka Bithinia, kake Ngoo ya Yesu ikavaima. ⁸Koi kyo vakaida Misia vakacha mpaka mji Troa.⁹Kisaro ikyo kilemfumia Paulo kio, kuveode mndu o Makedonia aimukanie kamdikira neamba ''Njooni mdikarame kunu Makedonia.'' ¹⁰Paulo ameona kisaro ikyo kudo, mda dikaamua idambuka Makedonia aichike Makilunga nyeledidikira dindenyamara injili.¹¹Kudo dikakure ifuma Troa, dikadambuka mpaka Samothrake, na mkono uliofuata dikashika mri o neapoli. ¹²Ifuma iho dikaenda Filipi amu nyukeri kufui na Makedonia, mri, nyi mri mcha ukeri utawalenyi o Warumi na bado dikadamia mikono mitale. ¹³Mko icho o Sabato, dileenda nja ya mongo kimbi dahu andu dileita ona andu kowtia kitevo. Diledamia gwanda naiterevia na vakyeku velecha anduamu.¹⁴Mkyeku umu rina jake ncho Lidia, nyekumba sambarau nyefuma mri o Tiatira, imkambija Makilunga, na imtereshe. Mndumi eledipunguja ngoo yake na idera anduamu shidedo shija cha Paulo. ¹⁵Baada ya ibatizwa, icho na nyumba yake nyeleditereva na ideda kudi, kaamba ''kuja mongiano inyi mwaminifu ko Mndumi, basi ngavatetreva munu.¹⁶Kikava ke dikeri dambuka andu kotereva mwanakanyi umu aondwa pepo ja imanya dikakumbukana nacho. Nyelemwedye mndumi wake faida njinga ko ibashiri. ¹⁷Mka icho nyelemvadia Paulo anduamu na ise akeri kumba olodo ne amba ''vomi iva nyi vedumwa na Makilunga mduwe, nyivo vakevatangasienyi wokovu.'' ¹⁸Nyeleuta kudo ko miko ifoje, koikyo Paulo nyemelushirwa na kileutika kudo, nyeleghaluka numa nevi pepo, ''Ngakuvia ko rina ja Yesu umfumie numbenyi yake.'' Nacho kafumia na imlegha ko dakika iyo.¹⁹Vomi vake vameona loi iya na faida ya ilefunwa, velemuada Paulo na Sila na ivaburusa ipo sangada ko uja aode mamlaka. ²⁰Velevadamada ko mahakimu, veleamba, ''Iva vomi nyi Wayahudi vaketevi kuade ovichwa ludue katika mri odu. ²¹Wakeri velosha shindo shija shilauri sheria ise dikashiadijae ana ishivadia cha Warumi.''²²Isanga jika avakurije kirikarika Paulo na Sila, mahakimu vakarandua nguo savo na irafuna na vakaamba vatarichwa misenge. ²³Kieri ikyo vamevataricha misengeifoje, valekumbwa geresani askari o geresa nyeleviwa na varinge necha. ²⁴Iho andu aleadija amri iyo askari o geresa nyelevairya nevakumba chumba kya igeresa na kavapunga madende vavo andu alevahifadhi.²⁵Kigheri kya kiokya manane, Paulo na Sila wakava vaketereva na iimba shiimbo shemsifu Makilunga, kunu vapungwa vengi vakevaadanya, ²⁶Ghafla kukafumi kidedema jidue na msingi o geresa ikadedema, mongo ya geresa ikarughuka, na minyororo ya vafupungwa vose ikatarachwa.²⁷Mringi o Geresa nyelekure ifuma madionyi na kaona mongo yose ya geresa irughujwa; ade kairya ipanga jake amu nyeveuri namanye kitevi, wapngwa wose veletoroka, ²⁸Kake, Paulo nyelekumba olodo ko iru jidue, akededa ulachekuagha kokitevi kya vose amu dikeri anduamu.''²⁹Mringi o geresa nyeletereva shijari shiendwe na kaingia numbenyi ya gresa ko movinyi, akedodema na iogwa, kavaghuja Paulo na Sila, ³⁰ade kavafuna nnja ya geresa na eamba, ''Vadue ngivike kuda ili ngidime itaramwa?'' ³¹Navo vakambia, ''Mwidikije Mndumi Yesu nacho apekukira anduamu na numba yapo.''³²Veleghenja kidedo kya Mndumi wake, andu amu na vandu vose va kanyi kwake, ³³Mringi o geresa nyelevairya na kio kija na ivasanja sehemu sija valemia icho anduamu na vandu va numba yake wakabakizwa haraka. ³⁴Akavaende Paulo na Sila kangi kwake ko kiteve ivategemea ko kando nacho kaadwa sia ndua anduamu na vandu va kanyi kwake ko kitevi velemwidikija Makilunga.³⁵Kumeva msanyenyi, mahakimu velemduma msongoru ko uja mlinga o geresa vakeamba, ''Vanengwenyi rusa vandu vaja vadambuke,'' ³⁶Mringi o geresa kamjulisha Paulo kitevi kya shidedo ishi, ''Mahakimu veleduma vambele nyiruhusa vakure; kudo fumenyinnja na mdambuke ko ucha.''³⁷Ade Paulo akavavia, ''Veledikava hasarani, vandu vaja nyi Warumi bila idihukumu na vakaamu ivakumba geresani; ade vaghuri idifuna kirikarika? wai,dipedikija po, nyivo vavenyi vachedifuna iha''. ³⁸Varinyi vakavaongoja mahakimu uye ya shidedo isho mahakimu veleogwa sana iho andu velemanga ke paulo na Sila nyi Warumi. ³⁹Mahakimu vakacha na imtereva vavume, na vamevafuna nnja ya geresa, velevateleva Paulo naSila nafume inja ya mri icho.⁴⁰Ko ikyo Paulo na Sila vakafuma nnja ya geresa vakacha kanyi ko Lidia.Paulo na Sila vamevaona vanduavo velevavikia ngoo na ikure katika mri icho.

Chapter 17

¹Na veida katika miri ya Ampoli na Apolonia verecha mpaka mri O Thesalonike ambao kuveode na Sinagogi ja wayahudi. ²Chakundu eichivye Paulo, eledambuka kwavo ko,kigheri kya furi siradu sa sa bato elededyana navo uye ya maregho.³Evekeri anavarunghuja maregho ne vaongoja ke, ile mwinyari kirisito na kavi nyiruka ifuma ko kipa. Elevaongoja. ''Ichu Yesu ngane vaongoja habari sake nncho Kristo.'' ⁴Kake ya wayahudi veleviana na ilungama na Paulo na Sila, kimu na Wagiriki wamkundye makilunga, na vajejo vafojye waongofu na isanga jidue ja vandu.⁵Kake wayahudi vaja valape mwamini, veve ichurye na kiriso, sanga veledambuka sangada anevairya vand vavichwa vele sang'irnya isanga ja vandukimu, na iuta unangwa mrinyialaf waka ingija numba ya jasoni, vauri ivaanda Pauio na sila ili ivaenda usha ngunyi lo vandu. ⁶Kake vevaonapo, velemwada Yasoni na vandu vengi ne vadamada ushangunyi lo vadue va mri, vake kava ulodo, ''Ghomiva vaveleghalusa ruveu veleshika mpaka kunu kari, ⁷Ghomi va nyivo velemkaribisha Yasoni na nyamara sheria ya Kaisaria, vana amba kode mangi ungi anedikirwa Yesu''⁸Isanya na vadue va mri veishwa shindo sho, veleingiwa na uwoghu. ⁹Kigheri ikyo vemeirya hela ya thamani ya uringi ifuma ko Yasoni veleenda na kovengi, vele valekeja vadambuke.¹⁰Kiyo kija velemnduma Paulo na Sila Beroya. Na veshika kuja veledambuka Sinagogija Wayahudi. ¹¹Vandu vaja veleode ucha mdue kuliko vaja vandu va Thesalonike, ko kitevi veveode idikijo idija kidedo ko urolwavo neshingija maregho suku ne lambwwa chakundu shilededwa n kudo kudo. ¹²Ko ikyo wafoje vavo vele mwidekija, kuve vaka veghalusa mdue wa kighiriki na gho vafoje.¹³Kake Wayahudi wa Thesalonike vemanya Paulo nyanaamba kidedo kya Makilunga ipo Beroya, veledambuka ipo ne tekerya nevoka unaghwa ko vandu. ¹⁴Ko movinyi, vandu velemdamada ko njia ya olubalubalunyi, kake Sila na Timotheo veledamya aja. ¹⁵Vandu vaja velemdamada Paulo veledambuka nacho mpaka Athene, vemtija Paulo ipo, veleadija kidedo ifuma kwake ke, Sila na Tomotheo vache movinyi mnu.¹⁶Kigheri anavavedeja ipo Athene, ngoo yake ileilusha chakundu eleona mri iuchurye sanamu sifoje. ¹⁷Kudo vakadedyana katika Sinagogi na Wayahudi vaja wamkudye Makilunga na vaja vose elekojana navo sangada.¹⁸Kake ya vaja Wanafalsafa wa waepikureo na wastoiko vakamkabili. Navengi vakaamba, ''Ngikyo anaamba ichu mdedaji mnina? Vengi vakaamba, ''Ilambuje anadeda habari sa Makilunga mghenu, ''Kokitevi anadedya habari sa Yesu ne ruka.¹⁹Wakamwirya Paulo ne mdamada Areopago, wakaomba, ''Jipedima manya malosho va mahya unavadedya? ²⁰Kokitevi unaende shindo shihya madunyi kodu, kokyo juri manya shindo shi shiode mana njiki?'' ²¹( Vandu vose va Athene kimu na vaghenu vekeri kwavo, vacherya muda wavo katika ideda neadanya uye ya kindo kihya.)²²Ko kyo Paulo kaimukana wolosi ya vandu va Areopago neamba, ''Enywe vandu va Athene, ngaoniye inywe nyi vandu va dini ko kila kindo, ²³Katika iida jakwa ne lambwa shindo shanu terevvya, ngaona shidedo shilereghwa mazabahuni imu yanu, ineamba, ''KO MAKILUNGA ALACHEMANYA.''ko kyo icho mnamtereva bila imanya, nncho ngani valora inywe.²⁴Makilunga alerunda orika na kila kindo kikeri numbenyi, ko kitevi nyi Mndumi o ruveu na orika apedima damya mahekalu veletobirwa na maoko. ²⁵Na kavi apetumishiwapo maoko ya wanadamu cha anashigha shindo kwavo, kwani nacho amoro anavaningiya vandu ucha ne omwa na shindo shingi shose.²⁶Lidya kilamndu umu, eleuta orika lose lo vandu vadamije uye ya kyamu kya orika, na kavaderi kigheri na mirasa katika andu vapedamya. ²⁷Ko kyo, vamshighe Makilunga, ne mshilene mbwada, na ko uloi akeri kwacha, ko kila uro odu.²⁸Na kwake jimedamiya, jinadambuka na ucha odu mreghi umu o shairi elededa, ise jionikyenavo.' ²⁹Ko kyo, ikava ise jionike va Makilunga, ise jiurwa jikusare ke sambi nyi chakundu dhahabu ana shaba, ana magho, sanamu iibachwa ko ndughacha na ko kisaro kyedu.³⁰Ko ikyo, Makilunga elevavia kigheri kija kya utondo, kake lwaha aamba vandu vose kila andu vamanye iterevya. ³¹Iki nyikitevi eledera furi ye hukumu orika ko loi ambae elesambura. Makilunga elefuna uloi mndu ichu na ko kila mndu aja elemrusa ifuma kipa.³²Na vandu va Athene veleichwa habari ye rusa ko kipa, baadhi yavo velemkaniya Paulo, ila vengi vakaamba ''Jipe kumdanya kavi ko habari ya kidedo kii'' ³³Baada ya ho, Paulo kavatija. ³⁴Kake baadhi ya vandu velelungana nacho ne mwidikija, evekeri Dionisio na vengi kimu navo.

Chapter 18

¹Kigheri kya shindo sho, Paulo elekure Athene dambuka Korintho. ²Ipo kamwacha Myahudi e chedikirwa Akwila mndu kabila ja Ponto, icho na mkake, echedikirwa Prisila velecha ifuma ipo italya, ko kitevi klaudia elededa Wayahudi vose vakure Roma; Paulo kacha kwavo; ³Paulo kadamiya neuta uya navo ifananiye navo. Ivo veleva vetobira numba.⁴Paulo kadediana navo katika sinagogi kila furi ya sabato. Elevaghalwa Wayahudi kimu na Wagiriki. ⁵Kake Sila na Timotheo vecha ifuma ipo Makedonia, Paulo eletindikwa na Ngoo ivalambwa ke Yesu ncho Kristo. ⁶Kigheri Wayahudi vemkava ne mwinyala, Paulo kakutakuta kidamia kyake ushangunyi lwavo ne vavia, ''Ndakame yanu ive uye ya mido yanu mvenyi; Inyi ngalaode unyamari. Ifuma lwaha na furi singi na vadambuka orikenyi.''⁷Kakure ifuma aja kadambuka numba ya Tito Yusto, Mndu enemtereva Makilunga. Numba yake ikeri kufui na sinagogi. ⁸Krispo, mdue o sinsgogi kimu na vandu va kanyi kwake vakamkunda Mndumi. Vandu va foje va Korintho velemwicha Paulo ekededa velemwidikija ne vikywa mrinywa mringa.⁹Mndumi kambia Paulo kiyo ko njia ye loswa, ''Ulaogwe, kake deda na ulove sau. ¹⁰Kwani inyi ngakeri kimu aigwe, na kodepo apereghesha kunyamara, mana ngaode vandu vafoje katika mri chu.'' ¹¹Paulo kadamiye ipo ko kigheri kya mwaka umu na mieri sita elosha kidedo kya Makilunga miongonyi mwavo.¹²Kake Galio eleutwa mdue o Akaya, Wayahudi velemkana kimu kinume na Paulo ne mdamada ushaghunyi lo kitiri kye hukumu, ¹³Wakadeda, ''Mndu chu hughalusa vandu va mtereve Makilunga kinuma na sheria.''¹⁴Kigheri Paulo aurideda, Galio kavavia Wayahudi, ''Inywe Wayahudi chakoja ivekeri nyi unyamari, ivekeri loi ivautiya. ¹⁵Kake nyi kitevi nyi vesera shehusu shidedo na marina, na sheria sanu asi mpungenyi inywe mvenyi. Inyi ngape idikijapo iva mdue ko habari ya shindo sho.''¹⁶Galio kavaongoja vakure ushangunyi lo kitiri kya kipungo, ¹⁷Kokyo, vakamwada Sosthene, mdue o sinagogi vakamkava ushangunyi lo kipungo. Kake Galio elemanya namapo kode kindo vautapo.¹⁸Kigheri Paulo, eledamiya aja ko kigheri kile hye elevatija vandu nedambuka ko meli Siria kimu na Prisila na Akwila. Kabila ye kure bandarinyi eleuta mbii sake evekeri amelegha iva mnadhiri. ¹⁹Veshika Efeso, Paulo elemtija Prisila na Akwila na aja, kake icho amonyi eleighya sinagogi nededa na Wayahudi.²⁰Vembia Paulo na damiye navo ko kigheri lkilehye, icho elelegha. ²¹Kake kakura kwavo, kavavia, ''Ngapeuya kwanyi, ikava ukundo o Makilunga.'' Kigheri kyo, kakure na meli ifuma Efeso.²²Paulo eshika Kaisaria, eledoja nedambuka idikira ikanisa ja Yerusalem, alafu kasoka ghwanda ikaniseni ja Antiokia. ²³Baada ye damiya ko kigheri aja, Paulo alekure iidya maeneo va Galilaya na Frigia ne vaningya ngoo valosho vose.²⁴Myahudi umu echedikirwa Apolo, eleonikya ipo Alexandria, elecha Efeso. Evekere ndughuchane deda katika maregho. ²⁵Apolo evekeri amelorwa katika malosho va Mndumi. Chakundu eveode na bidii katika ngoo, elededa nelodhwa shindo, shinakwinyari Yesu, kake nyelemanya ubatizo wa Yohana. ²⁶Apolo kaivoka ideda akarije katika hekalu. Kake Prisila na Akwila veleichwa, veleadaumbuya nacho na vakamwongoja uye ya njia sa Makilunga ko necha.²⁷Efuda ikure idambuka Akaya, vandu velemningya ngoo ne veireghya barua valosho vekeri Akaya vaningwa umwadija. Eshika ko mbora elevatarama mnu vaja veleidikija. ²⁸Ko pinya sake na urango, Apolo elevafoja Wayahudi hasarani elora iidya maregho va Yesu ncho Kristo.

Chapter 19

¹Kivekeri kira Apolo avekeri Korintho, Paulo aleida nyanda za uye kashika katika mri o Efeso, na kakoja valoshwa kadhaa ipo. ²Paulo evavia, 'Kira, mleadija Ngoo Mtakatifu ileamini?'' Alambia, ''Wai, jiledima nama neichwa kuhusu Ngoo Mtakatifu.''³Paulo nyaleamba, ''Lwaha inywe mlebotisha kudo?'' Valeamba, ''Katika ubatizo o Yohana. ⁴Basi Paulo akamtalwa, ''Yohana alebatizwa ko ubatizo o toba. Kambia vaja vandu vanapaswa emwamini uja apecha badala yake, yoni, Yesu.''⁵Vandu veichwa habari ii, vakabatiswa ko rina jaMndumi Yesu. ⁶Naikava Paulo aledera moko vake uye yavo, Ngoo mtakatifu kacha uye yavo na vakaanza ideda ko luha netabiri. ⁷Jumla yavo vavekeri vandumi vapatao ikumi na vavi.⁸Paulo aledambuka katika isinagogi akadeda ko ujasiri ko mda mieri iradu. Avekeri aneongosa majadiliano nevaburwa vandu kuhusu shindo shoneushu udue o Makilunga. ⁹Kake Wayahudi vengi vavekeri va kawaida na valanetii, valeanza ideda shindo kuhusu rina ja Kristo mbele ya vandu. Basi Paulo alilekana navo na kuwatenga vaneamini kwacha navo nacho kaanza ideda kila furi katika ukumbi o Tirano. ¹⁰Iki kila endelea ko miaka ivi, ko ikyo vose vavekeri vaneishi katika Asia valeichwa sidedo sha Mndumi, vose Wayahudi na Wayunani.¹¹Makilunga avekeri anerunda shindo shidu ko moko va Paulo, ¹²ko kira uta vagonjwa valekirwa, na ngoo hafu valevafumia, kieri valeiria leso na ngavo silafumia usesenyi o Paulo.¹³Kake kuvekeri na Wayahudi vapagana ijini jilesafiri iidya andu iho, vetumia rina ja Yesu kwa ajili ya matimizi vavo vavenyi. vale vavia vaj waode pepo mwalanyi; vaichweni, ''Ngane vavia mume ko rina ja Yesu uja Paulo amemuhubiri.'' ¹⁴Velerunda kudo vaode saba ya kuhani make o Kiyahudi, Skewa.¹⁵Ngoo mwalanyi akavavia, ''Yesu ngamuichi, Paulo ngamuichi; kake inywa nyunga? '' ¹⁶Uja ngoo mualanyi numbenyi ya vandu kavatolia vapagani ijini ne vashinda uru ne vakava. Kudo valekantia kufunza aja numbenyia vakeri duhu ne uringwa. ¹⁷Kindo iki kulemunyika ko vose, Wayahudi na Wayunani, koikio valedamia ipo Efeso. Valeva na wasiwasi sanu, na rina ja Mndumi jikazi eeshimiwa.¹⁸Pia, vengi vaumini valecha vakaungana veidikija shindo shivichwa valeshirunda. ¹⁹Vafoje vavekeri vanerunda uganga vakasangiri shitabu shavo, vakashikora mbele ya kila mundu. Kieri ivo vitala samani ya shindo ishio, kivekeri shipande amusini elusha ela. ²⁰Kudo shidedo sha Mndumi jikadeda ko upana sana katika uru.²¹Paulo ekamilisha huduma yake kuja Efeso, Ngoo ikamuongosa edambuka Yerusalemu eidia Makedonia na Akaya; akaamba, ''Baada ye eva ipo, vinengipasa iona Rumi pia.'' ²²Paulo kavaduma Makedonia valoshwa vake vavi, Timotheo na Erasto, kokira vavekeri vanemutarama. Kake icho amonyi kabaki Asia ko muda.²³Kieri ikio kulefumia ghasia ndue ipo Efeso kuhusu iya njia. ²⁴Sonara umu rina jalake Demetrio, kokiri avatibire shisanamu sha ela sa Makilunga Diana, alende biashara ndue ko mafundi. ²⁵Kudo kavasangiranya mafundi va kasi iyo ne ambaa, ''Vaeshimiwa, muichi kira katika biashara ii iyo jineingia ela sifoje.²⁶Mkeriona na kuichwa kira, chi tu icha Efeso, bali karibia Asia yote, ichu Paulo avashawishi na vangarusa vandu vafoje. Aneamba kira kode miungu chakundu yarundwa ko moko. ²⁷Nache tu ikeri hatori kira biashara yedu ipeva inaitajika sepo, kake ihekelu ja Makilunga mndu mka mdue Diana apedima nairwa alaode maana . Tena apedima adese udue waka, icho kakoja Asia na orika wanemtereva.''²⁸Veichwa kudi, walechejwa nanyoshi na valekava alodo, valeamba, ''Diana wa Waefeso nyimdue.'' ²⁹Mri wose akaichura ghasia, na vose vakakambia anduamu numbinyi ya ukumbi o michezo. Vakavaada va safiri vezake na Paulo, Gayo na Aristariko, valefuma Makedonia.³⁰Paulo nyareuri ingia umatini o vandu, kake valoshwa walemzuia. ³¹Pia, baadhi ya maafisa vamkoa wa Asia kokiva vavekeri vamonyo vake vakamdamaja habari ko uru kamtereva alaingie katika ukumbi o michezo. ³²Baadhi ya vandu vavekeri vakiamba kindu hiki na vengi kindo kija, ko sababu umati o vandu va vekeri vameukwa. Vengi vavo valedimapo hata alemanya ngiki valecha anduamu.³³Wayahudi valemuende Iskanda nje ya umati o vandu na imdera uye ya vandu. Iskanda akafura ishara ko moko vake kufunda maelezo ko vandu. ³⁴Kake valemanya kira icho ni Myahudi, vose valekava dodo ko sauti ndue imu ko muda wa saa sivi, ''Diana ni mdue o Vaifeso.''³⁵Baada ya karani o mri evatulesa umati, aliamba, 'inywi vanduamu wa Efeso, nyunga alaichipo kira mri ichu o Efeso nyimtunzaji o hekalu ja Diana mdue na picha ilengwa ifuma mweu? ³⁶Iyona basi kira shindo ishi shipedimwapo, jinetakiwa jiva na utulivu na mlarunde kyokyose ko haraka. ³⁷Ko maana movatii vandu iva iha barasenyi kakoja chivaivipo o hekalu wala ivo vanemkufuru Makilunga odu mke.³⁸Ko ikyo, koja Demetrio na mafundi vakeri anduamu nacho vaode mashitaka zidi ya mndu yoyose, barasenyi sikerisiori na maliwali vakeri. Vaendwe mbele ya shauri. ³⁹Kake koj igwe ukashiha kyokyose kuhusu shindo shingi, shiperundwa katika kikao halali. ⁴⁰Koloi fuma katika harari yetuhumiwa kuhusu fujo furi. Kode sababu ya machafuko iva, na jipeva na uwezo oelezea. ⁴¹Baada ye umba kudi, alevatanganyisa makutano.

Chapter 20

¹Kivekeri unangw isia, Paulo nyelevadikira valoshwa vake na ivavikia ngoo. Iho kalekanavona kadambuka Makedonia. ²Nacho emeida njorika iso na nyekeri akenavavikia ngo vaidikija, kaingia Uyunani. ³Kivekeri yaicho iva ko mfuri o mieri iradu, njama ziletabira kitevi kiake na Vayahudi anduekenashikia kufui idambuka ko njia ya olubalibalinyi idambuka Shamu, ikio nyeleona nauye idia Makedonia.⁴Velesongora nacho mpa Asia vekeri Sopatro, mwana o Priho ifuma Berea; aristariko na Sekundo, vose ifuma vaidikijie vya Vathesalonike, Gayo o Derbe; Timotheo; Tikiko na Trofimo ifuma Asia. ⁵Kake vandu iva vamesongwa na vakeri vakenadivedeja kuja Troa. ⁶Ko njia alubalunyi ifuma Filipi ya mfuru ya mikate ilavikiwa mdodorikia, na ko mikono itanu dikavashikia ipo Troa. Diledamia ipo ko mikono itanu na shivi.⁷Ata mkono akuoka o im, divekeri dimekusangiria kima kinesa ibenjua mkate, Paulo nyelededa na vakundie nyekeri epanga ikure ngamaingi ikio kawa nededa mpaka kio kio mbango. ⁸Kuveode shijari shifonje numbenyi iposhi uje andu divekere dikusangirie kimu.⁹Ko kilanga nyekeri adamije msoro rina jake Utiko, icho nyerejwa na madiyo vafoje. Ata Paulo ekeri ekarija ko mfuru ufoje, msoro ichu, akeri amelaa, kangwa gwanda ifuma kahika karadu na iho elekonjwa akeri amepa. ¹⁰Kake Paulo nyelesaka gwanda, nyelekulora, icho amonyi ue yake, kamumanya. Kavi kaamba, ''Mlalemwa, ko mekoje arukie.''¹¹Kavi kadoja kavi kahi na kauberinjwa mkate, kaja. Kivekeri amededa navo kilehie mpa angera, kakure. ¹²Vakamwende msoro akeri arukiye vakaghorokina munu.¹³Ise divenyi dilesongwa oshangunyi lo Paulo ko meli na dikadambuka nso, andu ise depangie dimuirie Paulo ipo. Iki nyikio icho amenyi ewri iuta, kokitevi elepanga idambuka idia orika luomia. ¹⁴Edishikia ipo Aso, dikamudosiria meli nyi dikadambuka Mitilene.¹⁵Kavi ise dikafuma ipo na mufuru o kavi dikashika ngaliko ya kavi o kisiwa kiya kio. Mkono ulevadia, dikashika kisiwa kiya samo, na ngamaingi dikashika muri o Mileto. ¹⁶Ko mekoja Paulo ekeri ameona nadambuka idia Efeso, kinesa kee alairie muda wowose kuja Asia; ko amunyeuri dambuka movinyi Yerusalemu ko kitevi kiya sikukuu ya Pentekoste, cha mbele kiveva icho iruda isho.¹⁷Ifuma Mileto kaduma vandu mpaka Efeso na kavadikiravasuri va ikanisa. ¹⁸Veshika kwake, kavavia, inye muveyi mwichi ifuma mkono o kuoka gelekure iha Asia, chakundu gevekeri kwanu mfuru wose. ¹⁹Gelemuja Mndumi ko nganyi yose na ko msoru, na valengiada inyi ko kitevi kiya Vayahudi. ²⁰Namwichi chakundu kivekeri gekusangiriana itangaza kwanu kiokose kisa kiveode na chakundu inyi gelevaloshia bwanga bwanga na kavi idambuka ko numba ko numba. ²¹Namwichi chakundu inyi geledambuka indevaitanava Vayahudi na Vayunani uye ye dumbuja ko Makilunga na inyi ko Mndumi odu Yesu.²²Na lwaha, lambwenyi, inyi, gakeri gakena mwadanya mumu o Mwele idambuka Yerusalemu, ngalamanye shindo shisa shipengifumia inyi ipo, ²³Kake komekoja mumu Mwele yuchingishuuda inyi ko kila muri na kaamba kee minyororo na mateso nyisho shikenanginevedeja. ²⁴Kake inyi chi kusara kee maisha vakwa nyi konjia yoyo ya nduwe kokwa, kinesa imarija kiaro kikwa na iruda gelewadija ifuma ko Mndumi Yesu, ko ishudia injili ya mbora ya Makilunga.²⁵Naluha, lambua, gaichi kee sose, gholasi ya vaja muledambuka idedia Umangi, mupengiona kiamu kavipo. ²⁶koikio ganavashudia inu iki, kee ngaode uvichwa ko ndakame ya mundu wowose. ²⁷Amu ngelekutiricha ivachilienyi ifuda chose ja Makilunga.²⁸Koikio muve melambwa uye yanu inywe muvenyi, na uye ya indiki chojose jisa mumu Mwele amevavikia inywe iva velambwa. Venyi molambua ijiringa ikusangiria ja Mndumi, jisa jilewra ko ndakame yake amonyi. ²⁹Ngaichi kee ngakure jakwa, kite masui vakarije vapeingi kwanu, na valapejiona makene indiki. ³⁰Gaichi kee ata gholosi yanu muvenyi vengi vandu vapecha na eamba shindo shedesa, kinesa ivaburua valashwa vavadia ivo.³¹Ko ikio muve meso. Kumbukenyi kee ko miaka iradu geledima ivatiapo ivaloshia kila umu wanu ko musoru kiyo na musanyinyi. ³²Na lwaha inyi ngenigia ko Makilunga, na ko kidedo kiya mbora yake, jisa jipedima ivashumba na ivanigia urisi kimu navo vose velevikiwa wakfu ko Makilunga.³³Ngeadwa ndakire hela, dhahabu, ana nguvo. ³⁴Mwichi inywe muvenyi kee moko iva veleginingia shindo shakwa ngimonyi na shindo na vaja vekeri kimu nainyi. ³⁵Ko shindo shose gelevaningia mfano o chakundu kiinyariye ivatarama valemujwa ko irunda uya, na chakundu kiinyarie ikumbuka shidedo sha Mundumi Yesu, shidedo shisa icho amonyi eleamba: ''Nyi nafuu ifuma ipo iadija.''³⁶Kingeri amededa kudo, nyeleilika ndikatereva kimu navo. ³⁷Vose vakafunga munu na imuguja Paulo njingonyi na imuka kisi. ³⁸Munu ya shose ko kitevi kia kija kisa kija emekiamba, kee too vapeona kiamu kiakepo. Kavi vakamuia merikembunyi.

Chapter 21

¹Kigheri jivekeri jineleka navo, na jikenadambuka balibalinyi jikashika umu ko umu ko muri kosa, na ngama ingi jika shika mri o Rodo, naifuma ipo jikashika mri o Patara. ²Jepata meli inauruka idambuka Fainike, jiledoja jikadambuka.³Jeshika oshangunyi o kisiwa kya Kipro, jikatia upande o Kumoso, jikadambuka mpaka Siria, jikavikya kitiri mri o Tiro, kokitevi ipo nyipo meli ivekeri yefunwa shehena yake. ⁴Baada yeveona valosho, jikadamya mfuri saba. Valosho vakambia Paulo iidyo Ngoo ke icho alavade Yerusalemu.⁵Hta jatimisa mfuri sija, ise jikakure jikadambuka sedu. Vose anduamu na vaka vavo na vana vavo, valejisimdikisa katika njia sedu mpaka jefumya njia ya mri. Kisha jikailika nndi pwani jikatereva, jikalekana kila umu. ⁶Jikadoja meli, ipo navo vakauya kanyi kwavo kavi.⁷Hata jemarija kyaro kyedu efuma Tiro, na idamya ko mfuri jimu. ⁸Ngama ingi jikakure jidambuka Kaisaria. Ise ikaingya numbenyi ko Filipo, muhubiri o onjili, nya vekeri umu o vaja saba, naise jikadamya anduamu nacho. ⁹Mundu ichu nyavekeri na vepu vaana mabikira vasa valetabiri.¹⁰Baadamya ipo ko mfuri kadha, akasoka efuma Uyahudi nabii umu achedikirwa Agabo. ¹¹Icho nyalecha kodu na kaufuna mkanda o Paulo. Koicho nyaleekupunga madende na moko vake amona iyamba, ''Ngoo Mwele ambakudi, ''Vayahudi va Yerusalemu vapempunga mundu anemiliki mkanda icho, navo vapenengwa mokonyi mo vandu va mataifa.''¹²Jeichwa shindo ishi, ise na vandu vavekeri vanedamya andu aja jilemtereva Paulo aladoje eenda Yerusalemu. ¹³Nyiho Paulo katalwa, ''Mneuta kiki, mnafugha na ingifunja ngoo yakwa? Amu ngakeri tayari, na ipia ipo Yerusalemu kokitevi kya rina ja Mndumi Yesu.'' ¹⁴Ko kija Paulo aleveuri elembwe, jiledana iyamba, ''Kake mapenzi va Mndumi vautike.''¹⁵Baada ya mfuri isi, jireirya mifuko yedu na idoja Yerusalemu. ¹⁶Vaitale va vakulosha efuma Kaisaria valevadianana ise. Vakamwende mundu umu achedikirwa Mnasoni, mundu o Kipro, mkulosho o kala usajiledamya nacho.¹⁷Jeshika Yerusalemu, vandodu valeji karibishako sia. ¹⁸Ngama ingi Paulo kasambuka anduamu na ise ko Yakobo na vasuri vose vavekeriiho. ¹⁹Baada yedikira, alevanenga taarifa imu baada ya ingi ya shindo shisa Makilunga aleuta makidi va mataifa kalidya huduma yake.²⁰Kigheri vaichwa isho, vakamsifu Makilunga, na vakammbia, ''Uneona, munduamu, kode maelfu vanga vaamini makidi mo Vayahudi ivo vose vaode nia yeada sheria. ²¹Valeviwa kuhusu icho ke unalosha Vayahudi vanedamya kati ya mataifa ilekana na Musa, na ivavia valavadine vana vavo, na valavadye desturi sa kala.²²Nyuinyarye jiuta kiki? Bila shaka vapeichwa ke igwe umecha. ²³Kudo uta kiasi ise jinekuvia lwaha: jione vandu vaana vasa valevikya nadhiri. ²⁴Vairye vandu iva na ukusanje kumonyi anduamu navo, na uvalihe gharama savo, ili vadime auta mido yavo. Kudo kila umu namanye ke shindo valeviwa kuhusu icho nyivongo. Vapekulosha ke icho anevadya sheria.²⁵Kake ko habari sa mataifa vasa vavekeri vaamini, jileregha na ifuna maagizo ke vainyarye ikufuna na shindo shilefunwa dhabihu ko sanamu, na ndakame, efuma na kija kileaghwa, na vakufune na usharati.'' ²⁶Nyiho, Paulo alevafuna ghomi, na mfuri o kavi kakusanja amonyi anduamu navo, kangya Hekalunyi, aneamba kipineti kya mfuri se kusanja, mpaka sadaka ifunwa kokitevi kila umu wavo.²⁷Mfuri isi saba seshikya emarijika, vaitale va Vayahudi efuma Asia vakamwona Paulo Hekalunyi, na makutano vakalushana vakamgholoja moko. ²⁸Vavekeri vanekavo olodo, ''Vandu va Israeli, jitaramenyi ichu nyi mundu achelosha vandu kila andu shindo shisa numa na vandu, sheria, na andu iha. Kake nyaleende Wayunani katika hekalu na kupanajisi andu iha kuele.'' ²⁹Kokire kuvoka vavekeri valemwona Trofimo Muefeso akeri anduamu nacho mjili navo vakaita ke Paulo alemwende Hekaluni.³⁰Mri wose uvekeri kanga na vandu vakadicha anduamu na imwada Paulo. Vale amfuna nnja ya Hekalu, na mongo sikashingwa. ³¹Vegheresha imuagha, habari silemshikya mdue o jeshi jauringi ke Yerusalemu yose iveichurye ghasia.³²Mda icho akavarya askari na jemedari vakadicha orenda. Kigheri vandu vemwona mdue o jeshi na askari, vakatia imkava Paulo. ³³Kake mdue o jeshi alemshikya na imwende Paulo, na iyamua napungwa minyororo ivi. Akamvesera icho nyunga nyauta kiki.³⁴Vaitale va vandu va orenda vavekeri vanepayuka kindo iki na kingi. Kokiteri jemeddari aledima ivavia kyokyose kokitevi kya olodo, akaamuru Paulo naendwa ndani ya ngome. ³⁵Basi eshikya ngazi, akairwa na askari kokitevi kya ghasi sa orenda. ³⁶Amu orenda ovandu valemvadya vakaendelea ikava olodo, ''Mfunenyi ichu!''³⁷Paulo nyavekeri aneendwa ndani ya ngome alemmbia mdue o jeshi, ''Ngapedima ekuvia kindo?'' Uja mdue o jeshi akammbia ke nyunededa Kiyunani? ³⁸Ke, nyunededaKiyunani? Ke, igwe nyiuja Mmisri usa alewahi ivaongoza uasi akairya magaidi elu inya nyikani?''³⁹Paulo akaamba, ''Inyi nyi Myahudi, efuma mri o Tarso ya Kilikia. Inyi raiya o muri maarufu. Ngatereva, munguruhusu ngidede na vandu.'' ⁴⁰KIgheri jemedari amemunenga ruhusa, Paulo kaimuka ngazinyi akafuna ishara ko vandu ko koko kwake. Kigheri avekeri na usau sana kadeda navo ko Kihebrania. Akaamba,

Chapter 22

¹Vandodu na papa vakwa, adanyenyi ekutetea jakwa ngapeuta kwanu lwaha.'' ²Isanga jeichwa Paulo anadeda navo ko Kiebrania, vakavova. Kaamba,³''Inyi nyi Myahudi, ngalivewa mri o Tarso wanda ya Kilikia, kake ngalepata kisomo katika mri ichu, madendenyi ko Gamalieli. Ngalelashwa elinganisha na njia sacha sheria sa papa sedu inyi nyi nabii o Makilunga, chakundu inywe vose mkeri inu. ⁴Ngalivavinisa ko njia i mpaka ipa; ngakavapunga vomi na vaka nevakumba jela. ⁵Lakini kuhani mdue na vasuri vose vapedima efuna ushahidi kee ngeleadija barua ifuma kwavo kokitevi kya vandwavo vakeri Damesko, kokwa inyi edambuka ipo. ko kieri nyavaende vandu Yerusalemu ko njia iya vapungwa na ebulwa.⁶Nyilefumya kee aja ngekeri nganedambuka ngashikye kufui na Dameski o gheri la msanyenyi fua ngakaona mwanga mdue ukafumya ruveu ukaivokaengilangara. ⁷Ngakagwa wanda ngakaichwa iru jikenengivia, 'Sauli, Sauli ngiki unengiilushira?' ⁸Ngakatalwa, 'Igwe nyi, Mndumi?' Kangivia, inyi nyi Yesu Mnazareti, kokitevi igwe nyuningilushira.'⁹Vaja vekeri na inyi valeiyona mwanga, kake valeichwa iru jauja alededa na inyipo. ¹⁰Ngakadeda, 'Ngiute kiki, Mndumi?' Mndumi kangivia, 'Imka na uingwe Dameski; ipo upeviwa kila kindo unetakiwa euta.' ¹¹Ngaledima eonapo kokitevi kya kilangaro kwa mwanga uje nyiho ngakaenda Dameshi ko esongorwa moko vaja vekeri na inyi.¹²Ipo ngakakojana na mndu achedikirwa Anania, nyekeri mndu aneada loi na mndu oishima oshangunyi o Vayahudi vose venedamya ipo. ¹³Kacha kokwa, kaimkana oshangunyi okwa, kadeda mndodu Sauli, uone ko kokitevi iki ngakamwona.¹⁴Kadeda, 'Makilunga o papa vedu amekusambura igwe umanye ukundo wake, emwona uja o loi, neichwa iru ipefuma momunyi wake.' ¹⁵Kokitevi apeva shahidi wake ko vandu vose uye ya shija uleshiona na eshichwa. ¹⁶Kweikyo lwaha ngiki unavedeja? Tukwa, ubatizwe, usanje sambi sapo, ujidikire rina jake.'¹⁷Kigheri kyeuya Yerusalemu, ngakeri nanatereva numbanyi hekalu, ikafumya kee ngakanengwa maono. ¹⁸Ngakamwona kangivia, angusha ufumye Yerusalemu upesi, kokitevi vapeidikijapo ushahidi wapo kokitevi kyakwa.'¹⁹Ngakadeda, 'Mndumi, ivo vavenyi vanacha ngivapunge jela nevakava vaja velekuichwa kokila sinagogi. ²⁰Na ndakame ya Stefano shahidi wapo yebuswa, inyi ngekeri ngaikye kufui na eidikija ngekeri nganaringa nguvo sa vaja valemwagha.' ²¹Kake nyalengivia, 'Dambuka, kokitevi inyi ngapekuduma udambuke kwacha ko vandu va orika.''²²Vandu vakambia na dede uye ya kidedo. Ikyo kake baada kinina vakaengerija iru vakadeda, ''Mfunenyi mndu chu iha kokitevi nyi hakipo.'' ²³Vakeri vanaongerija iru, na ekumba nguvo savo naekumba maifunyi uye, ²⁴jemedari mdue kaamba Paulo naendwe ngomeni. Kaamba neveserwa kunu nyanakava misenge, kimaika icho namenye ngiki vanamkavya olodo kudo.²⁵Koikyo vekeri vampungya na ndusu, Paulo kavavia uja okida aimkye kufui nacho, ''Kee na loi kwanu emkana mndu akeri Mrumi na amepungapo?'' ²⁶Akida uja eichwa shidedo shija, kadambuka ko jemedari mdue kambia, kadeda, ''Nyuri euta kiki? Kokitevi mndu ichu nyi Mrumi.''²⁷Jemedari mdue kacha kambia, ''Ngiapia ige nyo Rumi?'' Paulo kamba, ''Ee.'' ²⁸Jemedari katarwa, ''Nyidya kindo kidue kya hela nyiho ngapepata uraia.'' Kake Paulo kambia, ''Inyi nyi Mrumi ko orika.'' ²⁹Vake vaja vekeri tayari enda embesera vakakure vakamtia kigheri ikyo ikyo. Jemedari nacho kaogwa, emanya ke Paulo nyi Mrumi, ko kitevi amepungwa.³⁰Furi ilevadya, jemedari mdue nyalefuda na menye uloi o mashitaka va Vayahudi kati ya Paulo. Koikyo kampungwa shipungoshake kamba vadue va makuhani na barasa jose vakojane. Kamwende Paulo wanda kamdera makidi yavo.

Chapter 23

¹Paulo kavalimbwa umu ko umu vandu va baraza kadeda, ''Vandodu vakwa, ngamedamya oshangunyi o Makilunga kokitevi kicha mpaka iji inu.'' ²Mangi mdue Anania kavadedya vaja vamkanwe kufui nacho vamkave momu wake. ³Ngyho Paulo kavaongoja, ''Makilunga apekukava igwe, kibambaza kishijwa chokaa. Nyudamije engishitaki ko loi naigwe nyuruvija ngikavya ko numa ke koi?''⁴Vaja vekeri vaimkye kufui nacho vakadeda, ''Kudi nyikudo wanamdenga mangi mdue o Makilunga?'' ⁵Paulo kadeda, ''Vandodu vakwa, inyi ngamanyapo kee ichu nyi mangi mduepo koi kyo kireghya upededa ovichwapo uye o mangi o vandu vapopo.''⁶Paulo eona ke uvari umu o baraza nyi Masadukayo na vengi Mafarisayo, kaongerija iru kadeda, ''Vandodu vakwa inyi nyi Mfarisayo, mwana o Mfarisayo. Nyi kokitevi kwetegemea ujasiri o ufufuo o Varumi ngaode hukumu yavo.'' ⁷Ededa iva, mlughano mdue kuafumya kati ya Mafarisayo na Masadukayo, isanga jikakuraghwa. ⁸Loi Masadukayo vecheamba kode ufufuopo, malaika nama kodepo kode ngoopo, kake Mafarisayo vanaamba iva vose shikeri.⁹Unangwa mdue ukafumya kati ya vareghya vekeri uvari o Mafarisayo vakaimkona eveserana, vakaamba, ''Jimeona kyokyosepo kivichwapo kati ya mndu chu. Kuda cha ngoo ana malaika adeda nacho?'' ¹⁰Kigheri kulefumya shidedo shidue, mdue o majeshi nyaleogwa kee Paulo nyelandwa shimbenyu benju navo koikya kaamba vanajeshi vasoke wanda vamwirye ko pinya ifuma ko vambele va ibarasa, vamwende iho ngomeni.¹¹Kio kyeshika Mndumi kaimkana kufui nacho kadeda, ''Ulaogwe, ko maana umengiapo kokitevi kya Yerusalemu, kudo upefuna ushaidi o Roma.''¹²Kokia, Vayahudi vanina vakauta kiaga kidikira mbiagho uye yavo vavenyi: valeamba ke vapeja nama vapenywa kyokyosepo mpaka vamwaghe Paulo. ¹³Kuveode vandu arobaini ke veleuta ngarija ii.¹⁴Vakaenda ko vadue mangi na vasuri vakadeda, ''Jakudera vavenyi mbiaghonyi idue, jilaje kyokyose mpaka jimwaghe Paulo. ¹⁵Kudo lwaha, ibarasa jimbie jemedari mdue na mwende kwanu, kwa ikyo mnaruvija chila yake koloi. Kodu ise jikeri tayari emwagha namaalemecha iha.''¹⁶Kake mwana o msachake Pauko kaichwa ke kuveode ngarija, kadambuka kaighya numbenyi yangome naembia Paulo. ¹⁷Paulo kamdikira akida umu kadeda, ''Mwirye msoro ichu ko jemedari; kokitevi aode kidedo kyembia.''¹⁸Kweikyo akida kamwirya msoro uja kamdamada ko jemedari mdue kambia, ''Paulo, uja mpungwa nyalengidikira kashigha ngimwende msoro ichu kwepo. Nyaode kidedo kyekuvia.'' ¹⁹Jemedari uja mdue kamwada koko kakuvaghwa nacho mbarinyi, ''Kambesera, nyikindo kiki uri engivia?''²⁰Msoro uja kadeda, ''Wayahudi vaelewana vakutereve umwende Paulo ngama barasanyi kokitevi vauru epata tarifa sake ko uloi neche. ²¹Koikyo igwe ulaidikije kokitevi vandu arobaini vanagha. Vamekupunga ko mbiagho, valaje nama valanywe mpaka vaniwaghe ata lwaha vakeri tayari, vakevedeja rusa ifume kwake.''²²Ko ikyo uja jemedari mdue kamtia msoro nadambusake kigheri ke mduma ''ulambie mndu wowose ke umengivia iva.'' ²³Kavadikira maakida vavi kaamba vadereni tayari maskari mia ivi vadambuke Kaisaria askari vadoje farasi sabini, vaude ipumu mia ivi, mpekure furi o karadu kiyo. ²⁴Kavaengoja edera vanyama ko Paulo ape mdumya na urye nerye necha ko Feliki Gavana.²⁵Kareghya barua ko necha kudi, ²⁶Klaudio Lisia ko Liwali mtukufu Feliki, wakya. ²⁷Mndu chu nyaleandwa na Vayahudi vakava kufui emwagha, nyiho ngakadambuka ondoamu na indikija askari ngakamkwa ngepata habari kee icho nya mndu o Kirumi.²⁸Ngeveuri ngimanye nyi ngiki valemshitaki, koikyo ngakamdama barasenyi. ²⁹Ngakaona kee nyekeri oshitakiwa kokitevi kya shidedo shavo sha loi, nama aleshitskiwa ko shidedo shoshosepo shinalera ke nawaghwa au pungwa. ³⁰Koikyo kikamanyika kokwa kee kode ngarija kati yake, koikyo parapara ngakamduma kwapo, nevaduma vakenemshitaki vaende mashitaka kati oshangunyi wapo. Vakalekana.''³¹Koikyo ilevadya maaskari vakaidikya amri: vakamwirya Paulo vakamdamada mpaka Antipatri kiyo. ³²Furi ilevadya, maaskari vafojevakavatia vaja vadoja farasi vaende onduamu nacho, navo vakauya savo ngomenyi. ³³Vadoja farasi veshika Kaisaria, vakamninga Liwali barua ya, vakambadya Paulo oshangunyi wake.³⁴Nacho Liwali eisoma barua, kambesera Paulo nyalefuma nganasa njiki, emanya kee nyi mndu o Kilikia, ³⁵kadeda, ''Ngapekuichwa igwe anduvapecha vaja velekushitakiwa, ''Kaamba naderwe katika numba ya Herode.

Chapter 24

¹Baada ya mfuri sitanu, Anania kuhani mdue, vaitaleva vasuri na mdedaji umu achedikirwa Tertulo, akadambuka aja. Vandu iva vaende mashitaka zidi ya Paulo ko gavana. ²Paulo andu amukye oshangunyi lo gavana, Tertulo akaivoka imshitakia na iyamba ko gavana, ''Kokitevi jiode amani ndue, na ko maono vapo vaneende mageuzi vaorokye katika orika lodu; ³Basi ko iletereshe jose jinedija kila kindo kisa ukenekiuta, mdikive mheshimiwa Feliki.⁴Kake ngalakuchoshe munu nganakutereva ungiadanye shidedo shinia ko fadhili sapo. ⁵Amu jampata mundu ichu atingidye na nyanesababisha Wayahudi vose inyamara duniani. Kavi nyi kiongozi o mathehebu va Wanazorayo.(Adya ya shidedo sha mstari 24: 6 ⁶Na ade nyalegheresha ajidikinga hekelu unajisi kudo jikamwada, ukeripo nakala bora sa kala). (Adya: mstari ichu⁷Jilaitase, afisa, nyalecha na akamwirya ko oru mkonyi vedu. Ukeri nakalenyi bora sa maandiko va kala). ⁸Ukamvesera Paulo kuhusu shindo ishi, upedima ikulosha nyikindo kiki jamshitakia.'' ⁹Wayahudi navo vakamshitaki Paulo, vakaamba ke shindo ishi vavekeri loi.¹⁰Liwali emkingia koko ili Paulo na dede, Paulo katalwa, ''Ngauchi ke miaka ioje uvekeri mwamuzi o taifa iji, na ngeneorokywa ikuwamba ngimonyi kwapo. ¹¹Upedima ihakikisha ke simeidapo mfuri zaidi ya ikumi na ivi fuma jedoja adambuka egabudu Yerusalemu. ¹²Na vengikoja katika hekelu, ngelebishana na mundu yo yose, na ngaleuta onyari katika masinagogi nama ndani ya mri; ¹³Nama mpedimapo ihakikisha kwavo mashitaka vaneshitshitakia zidi yakwa.¹⁴Kake nganeamba iji kwapo, ke konjia iya isa valeidikirya dhehebu, ko njia iyo iyo ngakenamu utya Makilunga o papa sedu. Inyi mwaminifu ko vase vakeri sherinyi na maandiko ya manabii. ¹⁵Ngaode ujasiri uja ko Makilunga usa hata ivo navo vanauvedeja, icha ko ufufuo o vapie, ko vose vaode haki na valaode hala; ¹⁶na ko iji, nganeuta wia ili ngive na dhamira ilaode hatia oshangunyi o Makilunga na oshangunyi o vandu idya shindo shose.¹⁷Luaha baada ya miaka ifoje ngalecha iyende msaada ko taifa jakwa na zawadi ya hela. ¹⁸Ngeuta kudi, Wayahudi fulani va Asia vakangikoja ndani ya sherehe ya utakaso ndani ya hekelu, bila kundi ja vandu va ghasia. ¹⁹Vandu iva vainyarye vave oshangunyi lwapo luha kudi na vaambe kindo vaode uye yakwa koja kidedo kyokyose.²⁰Ana vandu iva vakenyi na vaambe nyikasajiki valejiona kokwa andungaleimuka oshangunyi obaraza ja Kiyahudi; ²¹Ila ko akjiliya kindo kimu ngalekiamba ko sauti ngeimuka maladi vavo, nyikoitevi kya ufufuo o vapie inywe mnengihukumu.'''²²Feliki avekeri ameviwa ucha kuhusu njia, na akauhairisha mkutano. Akaomba, ''Lisia jemedari anduapecha wanda efuma Yerusalemu ngapefuna maamuzi zidi ya mashitaka vanu.'' ²³Nyiho akamuamuru akida namringe Paulo, ila nave na nafasi nama kulaade mundu ovaima vamongo vake valamtarame nama valamdambukye.²⁴Baada ya mfuri siitale Feliki akauya na Drusila mkake avekeri Myahudi, akaduma namdikire Paulo na akaadamya efuma kwake habari sa imani ndani ya Kristo Yesu. ²⁵Kake Paulo avekeri aneveserana ihusu uhaki, iva na kiasi kya hukumu iyo inacho, Feliki ava na hofu akatalwa, ''Damba kuacha ko lwaha, ila ngapa muda kavi, ngapecha.''²⁶Masaa ivoivo, ngaveichi kee Paulo apemunenga hela ki ikyo nyalemdikira mara kafoje akadeda nacho. ²⁷kake miaka ivi yeshika, Porkio Festo akava Liwali baada ya Feliki, kake Feliki nyauri ajipendekeza ko Vayahudi, kudo akamtia Paulo wanda ya uringi.

Chapter 25

¹Kudo Festo aleingi katika ikio ko furi iradu aledambuka fuma kaisaria mpaka Yerusalemu. ²Kuhani mudue o Wayahudi valeende mustska ko Paulo ko Festo, valededa ko uru Festo. ³Na valemutereva Festo fadhili uye shidedo sha Paulo napate amedikirwa Yerusalemu ili vadime e muanga njia.⁴Kake Festo aleamba Paulo avekeri mupungwa katika Kaisaria, icho amonyi apeuya kunu movinyi. ⁵Aaleamba ''koikio, vajavapedima, vapedima edambuka ipo na ise.Kakira kode kindo kivichwa ko vandu ivo, munetukiwa emushituki.''⁶Baada ye damia furi inya ana ikumi na zaidi, kauya Kaisaria na furi ilevadia akadamia kitiri kyu hukumu na kavavia Paulo naendwa kwake. ⁷Eshika, Wayahudi kufuma Yerusalemu vakaimuka kufui vakafumu mashituko vafoje madue valedima ezibitisha. ⁸Paulo alejiteea ne amba, chi ziki ya rina ja Wayahudi, chi uye ya numba, na chi uye ya Kaisaria, ngarunda kivichwa.'⁹Kake festo avekeri anejipendekeza Wayahudi, na kudo kampia Paulo ko eamba, nyuri dambuka Yerusalemu eteswa na inyi kicha shindo isho?' ¹⁰Paulo aleamba, 'Nganeimuka ushangu o kitiri kye teswa na kaisari andu nganepauswa ehukumiwa, nganevanangamana Wayahudi, kakiri igwe ulemanya kicha.¹¹Kakira ngakosea na ngarundu kinetakiwa ngipe, ngapelega ipa. Kake shutuma savo chi kindo, kode mundu apedima engininga kyavo nganempia kaisari. ' ¹²Baada ya Festo ededa iganga katalwa, ''Unemuona kaisari.''¹³Baada ya furi ilive, mudue Agripa na Bernike valeshika kaisaria erunda ziara rasimi ko Festo. ¹⁴Baada ye damia iho ko furi ifoje, alewasilisha kesi ya Paulo ko mudue; kaamba, 'Mundu umu aletijwa iha cha feliki cha mupungwa. ¹⁵Ngavekeri Yerusalemu makuhani vadue na vasuri va Wayahudi valeende mashitaka uye ya vandu icu kokwa navo valevesera uye hukumu sidi yake. ¹⁶Koikio inyi ngalevavia kua chi desturi ya waroma emufana mundu ko upendeleo badala yake, mutuhumiwa anetakiwa nave nanafasi evakabili vashitakiwa vake sidi ya tuhuma iso.¹⁷Ko ikio, vecha anduamu navo, ngaledima eveleja, kake uri ilevadia ngale damia katrinyi kya udue neamuru mundu ichu naendwa numbenyi. ¹⁸Kigeri valeshitaki veimuka ne emushitaki, ngalimanya kode mushitaka muduwe valefunwa zidi yako. ¹⁹Baadala yake, vavekeri na ulode fulani anduamu imanya kuhusu elini yava imanya Yesu ovekeri amepa, kake Paulo anemanya kuua nyi mucha. ²⁰Ngavekeri ngashingwa cho kundu ngilambwe kindo iki, ngalemarija anedambuka Yerusalemu ehukumiwa shindo ishi.²¹Kake Paulo aledikirwa nadere wanda ya ulinzi ko ajili ya uringi o mfa mdue, ngalembia navikie hata ngapemdamada ko kaisari. ' ²²Agripa alededa na Festo, ''Ngekunda emuasanya ichi.'' Festo, akaamba, ''Ngama ngapemuadanya.''²³Kudo ngama nacha, Agripa na Bernike valeshika na ndima ifoje; valeshika katika uwanja na vadue va jeshi, na mundu omuri. Festo efuna amuri, Paulo aleendwa kwavo. ²⁴Festo aleamba, ''Mudue Agripa, nyi mundu vose vakeri anduamu navo vashauri, kokwa vakava olodo kokwa aladamie.²⁵Ngakona ko alerunda kyokyose kinefaa ipa kake kokira amudikira mudue, ngaleamua nadamadwa. ²⁶Kake ngaode kindo kye renga ko mudue. Kokira iki, ngamuende kwapo igwe mudue Agripa, ngipate kindo kye renga kusha kesi. ²⁷Kokira nganeona kiode maana emudumada mpungwa elora mashitaka vanemukabili.

Chapter 26

¹Kudo, Agripa kambia Paulo, 'Unevusiwa ejitetea.'Kudo Paulo kangarosana koko kwake kakiteela kudi. ²''Ngane kuona nyo vaha, Mudue Agripa, ili ngirunde kesi yakwa ushanguni inu sidi ya mashitaka vose va Vayahudi. ³Hasa kokira ige inyi mutalamu desturi sa Wayahudi na maswali. Kudo nanetereva ungia danye koirimija.⁴Loi, Wayahudi vose vaichi chokundu nganeishi tangu usoro ukwa katika taifa jakwa ipo Yerusalemu. ⁵Vangiichi tangu mwanzo vanetakiwa vaidikije nganashi cha Mufarisayo, sehebu je musimamo mudue ko dini yakwa.⁶Luaha ngaimukana iha ngifungwa kokira inyi ngane lambua ahadi ya Makilunga alerunda na papa sedu. ⁷Ili inyi ahadi ya makabila vose ikumi na vavi vanetumia ladija kira vanemutereva Makilunga ko bidiii kio na musanyinyi ko itumaini iji, mudue Agripa, Wayahudi vanengishitaki. ⁸Ngi yoyose uja anemanya nyi ajabu Makilunga anechira vapie?⁹Kieri kimu nganekusara ngimonyi ngerunda shindo shi foje sidi ya rina ja Yesu o Nazareti. ¹⁰Ngale runda katika Yerusalemu; ngalevapungwa vaamini vafoje geresani, ngavekeri na mamlaka kufuma ko vadue va makuhani erunda kudo, kieri vanevaaga, nyalekava kura sidi yavo. ¹¹Mara kafoje nglevasibu katika masinagogi vose ngalevegesha vailege imani yavo. Ngavekeri na nyashi sana uye yavo ngalevadichira katika mri ya ugenunyi.¹²Kieri ngavekeri nganerunda ishi, ngaledambuka Dameski, ngavekeri na mamlaka na maajiso kufua makuhani; ¹³ngavekeri njia kieri kya musanyenyi, mudue, ngaleona mwanga kufuma ruveo uvekeri mudue kuliko mbari nyuleaka ijitengeta inyi na vandu vavekeri vadambuka anduamu nacho. ¹⁴Ise vose jegwa wanda, ngaleichwa sauti ye deda na inyi yeamba ko lunga ya Kiebrania: 'Sauli, Sauli! Ngii unengitesa? Nyi uru kwapo ikava iteke nyilemwa.¹⁵Kudo ngaamba, 'Igwe nyunga, Mndumi?' Mndumi kambia, 'Inyi Yesu kakira unengitesa. ¹⁶Lwaha kure imuka ko madende vapo; kokira kusudi iji inyi ngaonekana kwpo, ngakusambura uve mtumishi na shahidi uye sindo ishi uichi kuhusu inyi lwaha shindo ishi ngapekulora adee; ¹⁷ngape kuokoa kufuma ko vandu na vandu va masanga kokira ngapekudumia. ¹⁸Erugwa meso vavo ne vafumia momenyi eenda mwangenyi kufuma momenyo ko shetani vamvaluke Makilunga; ili vapate iadija kufuma ko Makilunga ilekejwa o sambi urisi uja ngavaninga vaja ngalevatia ko imani ikeri kokwa.¹⁹Kudo, mudue Agripa, ngaledima easi maoni va ruveo, ²⁰kake, ko vaja vakeri katika Dameski kuvoko, na kisha Yerusalemu na nchi yose ya Yudea, na vandu va masanga vengi, nyalehubiri kira vatubu ne mugaluki Makilungs, varunde shindo shine sitahili toba. ²¹Koikio Wayahudi valengiada numbenyi, vakaregesha engiaga.²²Makilunga amengitarama mpaka lwaha, kudo nganeimukane mutangasa ko vandu va kwaida na vaja va uye chakira nabii na Musa valeamba vapefumia na chi kingii; ²³Kokira Kristo lasima naeseka apeva okuvoka o fufuka kufuma wafu neetangasa mwanga ko Wayahudi na vandu va masanga.²⁴Paulo emavijae ekutetea, Festo alededa ko sauti ndue, 'Paulo, igwe nyuodwa sui isoma japo jakuvika uve sui. ²⁵Kake Paulo kaamba, 'Inyi chi musuipo, mueshimunyi Festo; kake ko jasiri nganeamba shidedo shya loi tuu. ²⁶Kokira mudue anemanya kuhusu shindo; na kudo, nganededa ko kyokkyose kirikwaya kokwa; kokira iki kirundwa maparinyi.²⁷Kira, uneamini manabii, Mudue Agrina? Ngaichi uneamini. ' ²⁸Agripa alembia Paulo, 'muda ulehie upedima engishwawishii nyi engivika Mkristo? ²⁹Paulo kaamba , ''Nganemutereva Makilunga kira, ko muda ufui ana ulehiyi, chi igwe tu, bali vose vanengichwa inu, igwe cha inyi, kake nyi minyororo ya geresa.''³⁰Ngi kudo mudue aleimuka, na liwali, na Bernike na ivo, vavekeri vadamije anduamu nacho, ³¹vekure ukumbinyi, valededa venyi ko vengi ne amba, 'Mundu ichu apeve ipa wala kipungo.' ³²Agripa kambia Festo, ''Mundu apedimwe iderwa huru kira aledumbwa rufani ko Kaisari.''

Chapter 27

¹Kuletanavua dikenatakiwa disafiri ko mringa iende Italia, velemnengya Paulo na wapungwa vengi na apesa umu o jeshi ja Kiroma nyeledikirwa julio, o kikosi kya Agustani. ²Dikadoja meli ifuma Adramitamu, iyo nyivetakiwa idamadwe kivambara kya ivee ja Asia. Kudo dipeinge olibalibalinyi Aristaka ifuma Thesalonike ya Makedonia kadambuka anduamu na ise.³Mkono icho ulevadia dikaimuka iho mri icho o Sidoni, iho Julio nyelemuutia necha Paulo ko ukarimu na imruhusu naende ko vamong'o vake iadija ughenu icho. ⁴Ifuma iho dikaenda olibalbalinyi dikaava itengeta dahu ya Kipro ikyo vekicha kiveshingwe orkuta kitevi orukuta luvekeri lonyamara. ⁵Ko kija demesafiri ipo mrinyenyi kufui na mri icho Kilikia na Pamfilia, dikacha Mira, mri o Lisia. ⁶Aja kuode mvichwa o jeshi ja Kiroma, akakoja meli yafuma Alexandria nayo nyetakiwa isajiri ienda Italia. Akadidosirya ndani yake.⁷Na kudo dileava kiaro kya mbohamboha ko mkono ivoja na ade dikashika ko ukiva kufui na kinidas, orukuta nalo lolediruhusa iida njia iyo sepo, kudo dikavada mbarinyi mbarinyi ya kirinje kya Krete dikekushingia orukuta, mkabala na Salmone. ⁸Dikaava kivambara kya dahu ko ikutavirija, mpaka dikashika andu kuchedikirwa Fari Haveni nayo nyeke kufui na mri Lasi.⁹Divekoja dimeirya mda ulehye munu na mda p ipunga ja Wayahudi uveke umeida kala, na kudo kivekeri nyi ovichwa iendelea idambuka kudo Paulo kadiikimbia, ¹⁰na ideda, vomi, navo kiaro ikyo dikeshigha didambuke ipeada mritati na unyamari ufoje chi ke milagho ya meli, na ade na maisha vedu.'' ¹¹Kuode mdue o jeshi ja Kiroma kamwadanya dana mndumi icho wake na uja echeringa meli, kuliko ya chidedo shija chilededwa Paulo.¹²Ko kitevi ghuruko luvekeri andu echapo kodamia kigheri kya beho, mabaharia vakavaikimbia didambukenyi ifuma iha ili didime ishika mri o Foinike, didamie aja kigheri kya mbeho aja ifuma. Foinike nyi ghuruko lo Krete na nyikeri kasikazini mashariki na kusini Mashariki. ¹³Orukuta lo kusini lumeighoka ifiriringa mboha mboha, mabaharia vakaghorokwa vaichi kija vakekishigha vapekiona vaka vakahulwa nanga na idambuka mbarinyi mbarinyi ya Krete kufu na dahu.¹⁴Keke ko muda mfui orukuta lukarije ukeri dikirwa o kaskazini mashariki ukaenza idikava ifuma ngalikoja ya dahu. ¹⁵Kigheri ikya meli nyileghaniwa na orukuta basi dikatavirijana kieri ikyo dikadamadwa navo. ¹⁶Dilekambia dikakuambara na upande uja orukuta lukevadia dahu kichedikirwa kauda, na ko ukiva dilejitahidi iokoa mtumbwi.¹⁷Ade vereiburwa vetumi orusu lopunga meli. Veleogwa divedima dambuka andu kuode maifu vafuje ko syiti ade wakasosa nanga vakadamada vekuambara ambara. ¹⁸Dilekagwa sana na olemwa, mkotyo ikeendele mabaharia wa kaighoka ikumba milagho melinyi.¹⁹Mkono o katadu, mabaharia vakaighoka ifuna mringa ko moko vavo. ²⁰Kigheri ikyo ruva na ghegheri siledilangaria po ko muda uleghe kavi orukuta lukadikava kavi komatumaini dikasamburwa na vakadekia.²¹Koikyo veledambuka ko mda ulehye nama na kando, iho Paulo kaimuka makidi ya mabaharia kaamba, ''Vomi moinyarye mngiadanye, mbele dilalehulwa nanga ifuma Krete ili ipata mavichwa na unyamari. ²²Na luvaha ngakevashuri muade ngoo, ko kitevi kupeada idesana maisha vanu, ila nyi hasara ya meli tu.²³Kitevi ikya kio kileida malaika o Makilunga, amu icho Mkilunga inyi nywake nainyi ngakenamuabudu - malaika wake veleimuka mbarinnyi kokwa. ²⁴kamvia pamlo ulaogwe nyi lazima umuke kufui na kaisari, na ulambwe, makilunga katika ucha wake nyelekunenga iva vose vakeava na igwe. ²⁵Kudo, vomi, muade ngoo, ko kitevi dikemtereshe makilunga, ke kipeva chakundu ngelemvienyi. ²⁶Ko ikyo nyi budi divinike ko ikagwa na vaja va njoro.²⁷Kimendeva kio kya mkono o ikumi na inya devekeri dikedamadwa ipo na ipo kuode olubalibali lo adratik, cha kio kya manane kudo, mabaharia veveichi ke vameshikya kufui na orika luomye. ²⁸Velekava mtiri o pima ileha ja mringa na velepata mita thelathini na sita vedamia kinina vakapima kavi vakapata mita ishirini na saba. ²⁹Veghoka iogwa vakaamba nadipedima dikoje irara kudo vakasosa nanga inya ifuma anduaja nanga sichevikiwa vakatereva ke iche kitalagha churu.³⁰Vaja mabahariya vevekeri vikeshigha chakundu vapeiruduja meli iyo na velesosa boti sija mringenyi sija mjinina nina sija sekira, wakuika ikumha nanga ifuma kufui boti jaro. ³¹Kake paulo kavavia askari uja o kiroma na askari, kavavia inywe ihifumapo ila vandu iva vabaki melenyi. ³²Ade askari vaja vakadumbwa ndusu sijasa boti ikatijwa iriwe na mringa.³³Kigheri kija aghera ngakenya ikeridoja paulo kavatereva ke vaje kinina akaamba inu nyi mkono ikumi na inya mkenavedeja bila ija mmeja kyoykose po. ³⁴Kudo ngavatereva muirye kando kinina ko kitevi iki idamia janu na kudo kuode opii lukere mdonyi lupedeka po. ³⁵Amededa kudo kairia mkate kateresha makilunga kufui na meso va vandu ade kautufwa akanga naja.³⁶Ade vose vakaichwa ngoonyi vakairia kando. ³⁷Devekeri vandu 276 divekeri numbenyi ya meli. ³⁸Vameja na ighuda veleighalwa meli iva nyepesi ko ikumba ngano oibalibalinyi.³⁹Kimeva msanyenyi, veleimanyapo (inchi kavu, lakini wakaona sehemu ya nchi kavu iliyoingia majini iliyokuwa na mchanga mwingi. Wakajadiliana kama wamaweza kuiendesha meli kuelekea hapo. ⁴⁰Hivyo wakazilegeza nanga wakaziacha baharini. Katika muda huo huo wakazilegeza kamba za tanga na wakaiinua sehemu ya mbele kuelekea kwenye upepo, hivyo wakaelekea kwenye hiyo sehemu ya mchanga mwingi. ⁴¹Lakini wakaja mahali ambapo mikondo miwili ya maji inakutana na meli ikaelekea mchagani. Na ile sehemu ya mbele ya meli ikakwama pale na haikuweza kutoka, lakini sehemuya mbele ya meli ikaanza kuvunjika kwa sababu ya ukali wa mawimbi.⁴²Mpango wa wale askari ulikuwa ni kuwaua wafungwa, ili kwamba hakuna ambaye angeogelea na kutoroka. ⁴³Lakini yule askari wa jeshi la Kiroma alitaka kumwokoa Paulo, hivyo akausimamisha mpango wao; na akawaamuru wale ambao wanaweza kuogelea, waruke kutoka melini kwanza na waende nchi kavu. ⁴⁴Kisha wanaume wengine watafuata, wengine juu ya vipande vya mbao na wengine juu ya vitu vingine kutoka kwenye meli. Kwa njia hii ikatokea kwamba wote tutafika salama nchi kavu.

Chapter 28

¹Andu jilesishwa ucha, jilemanya kee kisiwa kinelaghwa Malta. ²Vandu vakiongo kija shi kee valeji karibishapo chakundu jeveuri, ilo valeasa modo naijikaribisha jose kokitevi kya mbwana na mbeho nyekeri inafuwa.³Andu Paulo avekeri esangirya mlagho ong'ing'u nawikya modonyi, njoka njinina yeveode uroi ikafuma kuja ngunyi kokitevi kya mrikeuja, na kasitengeshira kuja kokonyi kwake. ⁴Vandu vakiongo kija veona mayama anenevye ifuma kokonyi kwake, vakadeda venyi ko venyi, ''ko loi mnduchu nyachewangha usaaledicha mringenyi ukusrarye, kake auriwa na damiepo.'⁵Kake ichokamkumba mnyamaho kuja modonyi na pata matatizo vose. ⁶Ivovalemvedeja na shimbe ko homa ana nagwe turukya naipo kake vemlambwa ko mda ulehie nona ke kuodepo kindopo kisa si kila fananie kwakepo, valeghalusa kisaro kyavo naiamba nyekeri Makilunga.⁷Naanduaji kufui koveode wanda isa nyekeri nya vaitori o kisiwa kija, mndu alelaghwa Pablio. Nyalejiadija nejitunza ko furi iradu. ⁸Iidumiya ko papa o Pablio usaaleadwa na homa nduari yearaka. Na Paulo nyalembadia, katereva, kambikya moko uyeyake, na imuchira. ⁹Andu ikikilefumya, vandu vengi aja kisiwenyi vekeneviwa navo valedambuka na vakachirwa. ¹⁰Vandu vakaji nganyi ke nanganyi ifoje. Anerujekeri jinakusanya shindo ili jidambuke, valejininga shija jishuuri.¹¹Mieri iradu yeida, vadedambuka kujashi melinyi ya esikanda isa nyekeri imekavwa mbeho iho kisiwenyi, isa vasongori vake vekeri mndu na mndwavo vavi mbasa. ¹²Amu jemesoka ipo mrinyi o sirakusa, jiledamya aja furi iradu.¹³Ifumya ajajidambuka kavi jikashika kuja mrinyi o Regio. Na furimu mkuma o kusinyi ukafumya furukya, naifumya furiivi jikashika mrinyi o Putoli. ¹⁴Kunu jilevakaja vandodu anduamu navakoji karibisha jikadamya navo ko furi saba. Ko mwidocho jikacha Rumi. ¹⁵Kukafumya ipo vaja vandodu, andu valeichwa taarifa sedu, valechejiadi ipo sangada ja Apias na Hotel siradu. Paulo andu alevaona vandwavo kamtereshe Makilunga kakuningia oru pinya.¹⁶Andu jileungia Roma, Paulo nyaleidikijwa na elanye amonyi anduamu na mringi uja us ekeri akeri mringa. ¹⁷Andukokitevi furi ya karadu Paulo nyelevadikira anduamu na vaja vaghomu na vekeri vasongori anduamu na Vayahudi. Vacha anduamu valeamba kwavo, ''Mndodu, anduamu kee ngameuta kyokyose ngameuta kyokyose ko vanduvapo anauta kitengengeto ki kya mapapa vedu vaja valejisongoja, ngalefunwa chakundu mopungwa ifuna Yerusalemu mpaka mokonyi va Varumi. ¹⁸Andu velengivera, veuringitia ucha, ko kitevi koveode kyokyosepo kokwa inyi kipengiika inyi ngipungwa mpaka ngipe.¹⁹Kake Vayahudi andu valededa kitengeto kya shauku yavo, ngelebidi ngidumbe rutaa ko vaitori, amu ilevapo ke ngakeneende mashauri uye ya urika okwa. ²⁰Kokitevi kyelegha kulaende rufaa, koudo, ngaletereva ngionane naideda navo. Nyikokitevi kija kya Israeli nyuichi rimija jake, ngapungwa na kupungo iki.²¹Nakavavia, ''Jilenukare adijapo shireghwa ifuma Yudea kunakuhusu igwe, nama kode mndwamu alechapo icheongawapo ana idedo kidedo kyokyose kivichwa kina kuhusu igwepo. ²²Kake jiuriichwa ifuma kwapo ngikyo unakusara kuhusu kindoki mbumbu ja vanduva, kokitevi vaidikye kodu kee kiverededa kitengeto nyandu kwose.''²³Andu vekeri vamesambwa furi kokitevi kyake, vandu vafoje mnu valevavadya andu ekeri andu akenedamya. Nyaleamba nyalededa kindo kija kwavo naiogwa shindo sha Makilunga. Nyalegheresha ivalemba shija sha Yesu ko hila sose sivi ifuma ko shidedonyi sha Musa na ifuma ko vaonaji, kuvoka aghera hadi kyukwanyi. ²⁴Anduamu vavo valelembwa ko shindo shija shija shileambwa, furiingi vengi valeidikijapo.²⁵Andu valelemwa iidikijana ivo ivo, valekure kabla ya Paulo ijideda kindokyo kimu, ''Ngoo Mwele nyaleamba kicha kiledya Isaya mwonaji ko vapapa vedu. ²⁶Nyaleamba, 'Enda ko vandwa uambe, ''Ko madu vanu mpeichwa kake mpemanyapo; na komeso vanu mpeona ila mpemanyapo.²⁷Ko kitevi kya ngoo sa vanduva imeva ingosho kye, madu vavo vameichwa ko shida, velerinda meso vavo; ili kee valakumanye ko meso vavo, naichwa ko madu vavo, naimanya ko ngoo savo, naighaluka kavi, nangevachira.'''²⁸Amu ke, jiuri jimanye ke wokovu chu oh Makilunga uledamadwa ko vanda vakichi, na vapeadanya.''(Imukya mreghochu. ²⁹''Kieriakeri akededa shindoshi, Wayahudi valekure, vekeri vanashindana mashindano maduwe anduamu navo.,''Mkeripo modedya shindo shakalapo).³⁰Paulo nyaledamya ipo numbenyi kwake numba yake nyelihya miaka yose yeivi, na nyalewadija vose valecha kwake. ³¹Nyekeri akededa shidedo sha Makilunga na nyekeri analosha shindo sha shauye sha Mndumi Yesu Kristo ko oru lose. Kode alemwimapo.

Romans

Chapter 1

¹Paulo, mutumwa o Yesu Kristo, aledikirwa ko mudumwa ilengwa kokira injili ya Makilunga. ²Iki inyi kyo inyi aleisidi kala iidia manabii vake katika shirengo shitakaso. ³Nyi kuhusu mwana wake, alevewa kufuma ukoo o Daudi ko jinsi usese.⁴Icho aletangaswa ko Mwana o Makilunga ko uru ongo takatifu ko ufufuo o vafu, Yesu kristo Mndumi odu. ⁵IIdia icho japata makora utume ko utii wa imani kati ya masnaga vose ko rina jaka. ⁶Kti ya masanga ivo, inywe memedikirwa ko, Yesu Kristo.⁷Barua ii nyavose vakeri Rumi, vakundwa na Makilunga, valedikirwa ko vandu vaele na mbora na ive kwanu na amani kufuma Makilunga Papa odu na Mundumi Yesu Kristo.⁸Kwansa, nanemutereshe Makilunga okwa katika Yesu Kristo ko ajili yanu yose kokira imani yani inehubiriwa katika dini yose. ⁹Kokira Makilunga nyishahi okwa nganematumika ko ngo yakova katika ya mwana okwa, nganedumu katika evasenda. ¹⁰Daima nganetereva kala sakwa ko njiayoyose ngipate mwisho ko ebarikiwa ise ko ikunda ja Makulunga katika icha kwanu.¹¹Kake ngauni ivaonenyi, ili inwe baasi karama ya ngonyi ngipate eimushwa. ¹²Kake, ngauri evadikira ngonyi anduamu inwe ko njia ya imaniko kila umu odu, yanu na yakwa.¹³Luaha mudou, ngauri mungamare emanya kira, mara kafoje nganesekie icha kwanu, kake ngaonika mpaka lwaha ngaveuuri kueli ili ndunda kwanu ivekeri miongonyi mwa vandu va musanga. ¹⁴Nganedaiwa na Wayahudi na vengi, velelewa na vajinga. ¹⁵Koikio, ko upanda okwa, inyi ngakeri tayari itangasa injili kokwa inywe mukeri ipo Roma.¹⁶Kokira ngakeionea injili, koikio nyi uweza o Makilunga upendwa wokovu koikioo aneamini ko Myahudi kwanza ko Myunani. ¹⁷Koiko haki ya Makilunga imeidikijwa kufuma imani ata imanai, chakundu ilerengwa, ''Mwenye haki opeishi ko imani.''¹⁸Kokira ngasabu ya Makilunga ipeidikijwa kufuma ruveo sidi ya uasi sabi sedu sa vandu, ko njia uzalifu ujificha kodu. ¹⁹Li kokira, vose vanemanyi uye ya Makilunha nyi wasi kwavo. Maana Makilunga nyavavia.²⁰Maana shindo vapeonekana ko kicha vameva wasi tangu eumba ko urika. Vanemanya kuidi shindo shileumbua. Shindo ishi sha milele na sili na uungu. Matoleo vake, vandu iva vaode udhuru. ²¹Ili ko sababu, ikava valemanya kuhusu Makilunga, valetukuswa ko Makilunga, wala valemuninya kaho. Badala yake, vameva vajingakatika mawaso vavo, na ngo savo siode ujinga ilevikwa moma.²²Valejidikia ivo vabi, kake valevu vanijinga. ²³Valeubadii utukufu o Makilunga alaode na kinyamari ko mufano bwaana ya vandu aode kinyamari, nava ndegee, na vanyama va madende vana, na shindo shineafua.²⁴Koikio Makilunga alevati vavadie ndakire sa ngo savo ko ualanyi, misese yavo iteswa baliza yavo. ²⁵Nyivo valebadii loi ya Makilunga eva wongo, valeabudu ne erunda shiumbe baadala ya Muumbanyi, kokira anesifiwa milele. Ame.²⁶Kokira ili, Makilunga alevatia vavadie ndakire savo sa sonu, kokira vaka vavo valebadilisha matimizi vavo ko asili ya vaka kikeri kinyume na asili. ²⁷Hali kazalika, vandumi vakati matumisi vavo va kala ko vaka vakava na gomi vengi valanefaa. Na shindo vane shirunda asubu ipeva upatovu wavo.²⁸Kokira valelegaa ko Makilunga katika fahamu savo, valevatia vavadi akili savo silapeva, varunde shindo shineva.²⁹Vaichuri na ukarimu vose, uovu, ndakire na uvichwa, vaichuri wivu, uuaji, ulodo, umpea, na nia mbichwa. ³⁰Ivo vambea, vanevasingisia, vanemusua Makilunga, venye shirungu, kiburi, majivuno. Ivo vane tunga uvichwa, valaneidikija vasasi vavo. ³¹Ivo vaode ufahamu; valaneaminika, vaode upeo o asili, na vaode uruma.³²Uunelewa kanuni sa Makilunga, ko vandu vanerunda shindo sha jinisi iyo vanesitahili ipa. Kake chi tu vanerunda shindo ishi, iva pia vaneidikija na ivo vane runda shindo isho.

Chapter 2

¹Koikio uode usuru, igwe upungwa, kakira icho uhukumuyo vengi vane kuvikia uvichwenyi vavenyi. Kokira igwe uneukumu unerunda shindo shija shija. ²Kake jilevamanya hukumu ya Makilunga va loi uye vanerunda shindo cha isho.³Kake igwe lawambwa iki, igwe unehukumu vajavanerunda shindo ishi ikava nainwe unerunda shindo ishi. Upeepuka hukumu ya Makilunga? ⁴Aana unemanya kinina sana uye ya vengi va wema wake, ikelejwa ko asabu yake, irimija jake? Kira, uichi wema wake unetakiwa kukudamada katika toba?⁵Bali ko kadiri ya uomi ko ngoo yapo ulaode toba vakuvikia vavenyi akiba ya saimbi ko furi ija y asambi, yaani, furi ija ya ufunuo o hukumu na haki ya Makilunga. ⁶Icho apemuninga mundu kipimo sawa na shindo shake: ⁷Kovaja usibiti na shindo vashiga sifa heshima kilanyamurike, apevaninga moo o ndarasi.⁸Kakira vaja vabinafusi, valanaidija loi balihutii sambi, gasabu na nyashi ndue ipecha. ⁹Makilunga apende ziki na shida uye kila nafsi ya mundu alerunda saba, ko Wayahudi kwanzi na ko Muyahudi.¹⁰Kake sifa, heshima na amani ipecha ko kila mundu anerunda kicha ko Muyahudi o kuvoka, na ko Myunani. ¹¹Kokira kode upendeleo ko Makilunga. ¹²Kakira kama vengi valekosa uloi upedeka kikeri uloi cha kundu vengi valekosa elingana na uloi vapepungwa ko uloi.¹³Maana chi vaichwa va uloi vaja vaode haki ndarasi ko Makilunga, bali valenda uloi vapeilalwa haki. ¹⁴Kokira mundu o masanga, kakira iva uloi, vanerunda ko asili shindo sha uloi, ivo, vameva uloi nafsi savo, ikava ivo vaode uloi.¹⁵Koiki vanelora shindo shineitajika ko mujibu o uloi varengwa mumbenyi ke ngoo yavo. Dhamiri savo sinevashudia ivo na kusava kwava vavenyi ana navashitaki na varinge ivo vavenye. ¹⁶Na Makilunga. Iva vapefumia furi ko Makilunga apefuna siri sa vandu vose, sawasawa na injili yakwa, ko njia ya Yesu Kristo.¹⁷Jiambe unekudikira kumonyi Muyahudi, aledamia katika uloi kavo kelele ko sifu katika Makilungu, ¹⁸Umanye ikunda jake, ne epima shindo shanetofatiana nacho bada ye agiswa na uloi. ¹⁹Jiampe kwamba vode ujasiri igwe umonyi mudue o vala cheoneye, mwango ko vaja vakeri momenyi, ²⁰Musahihi o vajinga, mulosha o vana, kira uode katika uloi na elimu na loi.²¹Igwe basi, uvavie vengi, kira unekurosha umonyi? Igwe unelosha jinaive kira igwe uneivaao? ²²Igwe uneamba ulazini, kira unezini? Igwe unechukia sanamu, kira uneiva kanisa?²³Igwe unekuita katika uloi kira umemufaidisha Makilunga katika idosa uloi? ²⁴Kokira ''rina ja Makilunga jineteswa kati ya vandu va musanga ko sababu yanu,''Kira yarengwa.²⁵Kokira idimwa loi ipeva kira atii uloi, kake igwe mukiukaji o uloi, idimwa kwapo kupeva kulamedimwa. ²⁶Basi, kava, mundu alamedimwa aneendelea eadwa matakwa na uloi, alapedimwa kwake kupeirwa kana kira amedimwa. ²⁷Naicho alapedinwa ko asili ape kuhukumu kira apelumi uloi? ii ko sababu vode shirengo varengwa tohara kake bado uke kiuka uloi.²⁸Kokira icho chi muyahudi akero ko hali ya njaa, wala edinwa chi kuja ambak ku njaa tu katika usese. ²⁹Kake icho muyahudi akeri numbenyi, na tohara nnyiva ngoo, katika ngoo, chi katika kirengo. sifa ya mundu o namuna iyo inefanana na vandu bali vanefuma ko makilunga .

Chapter 3

¹Ade faida njiki aiode myahudi? na faida ya idinwa nyi ngikyo? ²Nyi ucha munu ko kila njia. kuliko ya shose, wayahudi velenengwa urango ifuma ko mailunga.³Kake kuda kipeva amu baathi ya wayahudi vaode ucha po, amm vaode ucha luvafaha na ida ucha ko makilunga ipeva unesi. ⁴Eto tija kudo kitevi kyake makilunga nave nyo loi, hata koje mndu nyo vongo ihakundu kiveghwa, kya loi umanyike ivode haki ya shidedo shapo na idime ishinda hukumunyi.⁵Koja uvichwa odu ukerola ucha o makilunga, diambe kuda, makilunga le chi mbichwa ifuna adhabu po angesa nakudo, ngekededa kitevi kya kibinadamu. ⁶Kuda ee divike kuda ko makilunga na hukumu orikenyi.⁷Kake koja naloi makilunga idya vongo okwa ifuna sha vongo kokitevi kyake na ngiki bado ngakenahumiwa cha uja aodwe urichwa. ⁸Ngiki dila ambe, chakundu dileili kuwa na idediwa vongo, diute uvichwa ili nchuche? hukumu kitevi kyavo nyi loi.⁹Nyi kuda luvaha? dikekutavirija divenyi? kuode ghupo, ko kiteve ise dilevaranguhya iva wayahudi na wayunani vose anduamu, amu vakeri ghwanda ya urichwa. ¹⁰Kudi chakundu kilereghiwa, kuode aode loipo hata umu, po.¹¹Kuode mndu aihci po, kuode mndu akemshigha makilunga po. ¹²Vose veleghahika, ivo ko anduamu veleona vaode loi, kuode echeuta shichapo, wai, nama na umu.¹³Shilika shavo nyi kabu sikuliwa, njolumi savo silelemba, uvoi o njoka nyukeri mumunyi yavo. ¹⁴Momunyi yavo nyichurye mbiagho ipesakya.¹⁵Madenda vavo vakekambirana ibuswandakame. ¹⁶Unyamari na ivinisana jikeri nji savo. ¹⁷Vandu iva vaichi njia ya ucha po. ¹⁸Kuode woghu o makilunga mbele ya meso vavopo.''¹⁹Luvaha diichi ke sheria kyo kyose, yadeda, nyichededa na vaja vake gwanda ya sheria. kudi kitevi kyake momu ipugwa na orika lose ludime idamia anduamu ko makilunga. ²⁰Ko kudonyi kuode osese lumeitawala loi shija shikenautika kufui na mesavo vandu ko iidya loi kuchecha uvichwa.²¹Kake loi kulaode, imanyika ja makilunga jipemanyika, nyileidikijwa na manabii. ²²Ikyo nyi, haki yamakilunga iidya ko mwana wake yesu krissto kovaja vakemwamini amu kuode tofauti po.²³Ko kija vose veleuta uvichwa, na idesa mbora ya makilunga. ²⁴Valeitawala inengwa mbora ya maana ikombolewa ja yesu kristo.²⁵Ko kitevi nyelemufma yesu ave icho apedipatanisha ko njia ya ucha ko ndakame yake. nyalemfuna kristo cha ushahidi, kitevi ilekeja uni nwa uleida. ²⁶Kiteve kya wifu wake. ishi shose shilefumia nyiilora loi ikeri hata na luvaha. iki kivekeri ili nadime ijidhibitisha va vainyarie vave na loi na itore vakeitaliwa haki mndu wowoses ko ucha o yesu.²⁷Nyi anga kotirima, kuderijwa mbarinyi? ko kitevi kya kiki? ko ikirima ja iuta, wai ko tirima cha ucha. ²⁸Ikyo dikenamba ke mndu nyakenengwa ucha ko loi kulaade shidedo sha sheria.²⁹Ana makilunga nyi makilunga o wayahudi? ke icho makilunga o vandu po va mataifa kudo, ee nyo mataifa. ³⁰Kikava nyi loi makilunga nyi umu, apetalia loi ko vaja vadiniwa ko ucha na va veledinwa ko njia njicha.³¹Angesa dipedima ighalusa sheria ko njia ya ucha. kinyume kya iho dicheidikija loi.

Chapter 4

¹Dipeamba kuda ke Ibrahimu, nyi papa odu kokiteve kya osese, nyelekojana? ²Ko kitevi ke ibrahimu nyeleitaliwa loi ko iuta jake mbele aode ijisifu, kake dhimbele ya makilunga po. ³Kwa maregho vakenemba kuda? ibrahimu nyekeri emwamini makilunga, basi ikatalwa kwake aode loi.⁴Luvaha ko ndu akenauta uya, maliho vake vecheikaliwa ihapokenyi mbora, ila kicheva sile. ⁵Kake ko mndu uja alake uta ya amu nyakemuandanya icho nyapetalia iha mocha imani jake jiletalwa ke nyaode loi.⁶Daudi nacho nyechelosiriwa mndu uja Makilunga apemtalia loi bila inta. ⁷Nyelemba, veletaramwa vaja mrichwa vavo velefunwa ihona vaja uvichwa uleshikijwa. ⁸Nyeletaramwa mndu uja Mndumi atepemwitali ovichwa.''⁹Luvaha mbora ii nyi ko vajavadiniwa tu, ana na kovaja valadiniwe? Ko ikyo dekenemba ko Ibrahimu ucha wake veleuona nyo loi.'' ¹⁰Kudo kileitalwa kuda? kieri ikyo Ibrahimu nyeveke idinwa au kabla alamedimwa? Kilerase kyedinwa, ana nyindedinwa.¹¹Abrahamu nyeleadija afano lo dinwa iki nikiacho kabla alamedinwa nyelefanya kudo kite vapapa vaja vevekeri iho vaamini koja navakeri katika idinwa. Ii nyiode loi kwavo nyipeitalwa kwavo nyipeikalwa kwavo. ¹²Na iki kilemanyika cha msuri icho Ibrahimu nyi mdini cheke vaja vakekokana na udini, na vaja vaja fakefadia nyayo sa papa wavo Ibrahimu. Na kudo nyi imani ko vaja valadiniwe.¹³Ko kike kuveode sharia ke nyi ahadi ifuniwa ko papa Abrahamu na vana vake ke vapefa varisi va orikenyi. Ana le kivekeri iidiya loi ya ucha. ¹⁴Kokira vaode sheria nyivo valisi ucha nyava o maana, na ahadi nyalembi ka. ¹⁵Ko kitevi sheriya nyicheende isuana kake andu kulaode sheria, kuode adanyanapo.¹⁶Ko kitevi iki kichefumia ko ucha kimacha kiade mbora ifunirya jake, ahadi jicha ufee wavo na vavee iva chike, vaichi sheria, ade kavi iva vaja vaode ucha Abrahamu. Kokitevi icho nyipapa odu koise vose, ¹⁷Chakundu kireghwa, ''Ngelekughalwa ira papa o matafa vafije.'' Abrahamu nyevekeri kuja ko vaja vakwmtarama cha Makilunga icho akevanenga vapie uzima na ivadikirwa shindo mata shilake kine shidime nacho.¹⁸Itija hali sose ga nnja Abrahamu ko kirikarika nyelemfula Makilunga ko mkono iyo ikerie cha kudo kava papa o mataifa vavoje kipeva ifee japo.'' ¹⁹Icho evekeri anyongohye po katika ucha. Abrahamu nyelekereva ke osese lwake amonyi luleisija ipa - nyeveke rika ja kufui miaka mia moja. Nacho naledikija na ipa ja ndeusa sara.²⁰Kake ko kite kya ahadi ya Makilunga, abrahamu alekangika na iongwa amini. Nyelevikiwa aru katika ucha na undi Makilunga. ²¹Nyevekeri ekemahya kya loi Makilunga nyele ahidi aode uwezo o kamilisha. ²²Koikyo ii nayo nyeleikaliwa kwake ke nyi loi.²³Hata kudo ileandikwa ko faida yake po kudo nyileikaliwa kwake. ²⁴Kilereghwa kokitevi kyedu kati ko vaja vanengiwa, na ikalwa, na ise dikeamini kikeri kya uja aleruka Mndumi Yesu ufuna kipunyi. ²⁵Ichu nyija alefunwa kokitevikya umani odu na iruswa ili didime italwa loi.

Chapter 5

¹Kokitevi jileitalwa loi ko mwido oucha, jiode oucha o Makilunga ko mwido o Mndumi odu o Yesu Kristo. ²Lidya icho ise jiode imanya ko mwido ko imanya ko mora mbora yo isa ipo kwake jineimukama. Jinavarokya ko pinya usaakerijininga Makilunga kokitevi kyaadu, ko pinya rusa, jipedamya aundi amu ko ucha o Makilunga.³Wai nyiji tu, kake ke jinavorokiwa ko ukiva odu, jiuhi ke ukiva nyuchashaa irimija. ⁴Ilimija nyicheshaa, na ighaluka jisheshaa pinya ko kitevi kyaade. ⁵Irimijaji kiche dumbwe moopo, ko kitevi ukundo o Makilunga nyopulugwa ko ngoo sedu iidya ngoomwele, usa aledumwa kodu.⁶Andu jikeri jiode pinyapo, ko kieri kija Kristo nyalepa ko kitevi kyavaja vavichwa. ⁷Kokitevi kipeva kionye umu yio kokitevi kya mudu aodeucha. Ikikee kywa mndu nyeghesha ipa ko kitevi kya mndu mucha.⁸Kake Makilunga nyaleona ukundo wake amonyi kodu, kokitevi kieri jekeri andu jeve ode sambi, inyamari, Kristo nyalepa kokitevi kyedu. ⁹Na siku sose, haraka kokitevi kileetawa loi ko ndakame yake, jipefunwa ifuma ko unyamarinyi o Makilunga.¹⁰Kokitevi jekeri, kieri jekeri vavichwa, jiledorwa na Makilunga ko mwido o kipa kya mwanake, andu mnu, andu jekeri idosirwo jipefumwa ko iishi jake. ¹¹Ke nyikadipo, ila kee jikerworokya kokitevi kya Makilunha iidya ko Mndumi Yesu Kristo, ko iidya icho usalwaha jilewadija ikundanishwa na cho.¹²Ko kitevi ki, chakundu iidya mnelumu unyamari ukaingia urikenyi, ko mwido o kipu kikaingia ko mwido o nyamari. Na kipu kikataghanyika ko vandu vose, kokitevi vose valuuta unyamari. ¹³Amu mpaka sheria, unyamari nyokeri urikenyi, kake unyamari o keitarikapo kieri ko maada sheriapo.¹⁴Nakudo kipu kipokileongejika ifuna Adamu na Musa, navaja valeuta unyamaripo koja iachanya ko Adamu, usa nyafananiye na cho amu eveeha. ¹⁵Kake atakudo mbora ya mana chakundu unyamaripo. Kokitevi kuhava unyamari umu na mbora kokitevi kya Mndumi, Yesu Kristo, kile zidi ongerijika ko vafoje.¹⁶Kokitevi mbora chikee shipefunyapo shaufaamu okuta unyamari. Kokitevi kya ngaliko yaingi, kulecha kipungo kya mndu. Kake tatizo ja mndumu jilecha ko ngalikoiingi, kipaji kya maana kisa kinatuma ko iitaliwa haki kiluha andu uyaode unyamari ufoje. ¹⁷Kokitevi, kikava ko unyamari jumu, kipu kilengia lidya Mndumi, vafoje mnu vaja vapeadija mbora ifoje andamu na kipaji kija loi veve vapetawala iidya idanya javo umu, Yesu Kristo.¹⁸Kudongu, ke iidya unyamari vandu vose valecha andu kipungonyi ku iidya kundo kinu ko loi kileeha ietaliwa loi ya ko iishi javandu vose. ¹⁹Kokitevi ke iidya ko kulegha achanya ko mndu vafoje valefanya unyamari, kudo ko iilwa indikija umu vafoje valefanya shindo sha loi.²⁰Kake sheria ileingia anduamu, ili kee unyamari udime. Kake andu unyamari nyileogerijika iva ifoje, mbora nyileongerijika jikatuwa. ²¹Ikikiletumya ili kee, koje unyamari chakundu ileongerijika ko kipu, kudo ate mbora naipedima o ngenjika iidya loi kokitevi. kyaidamya mumu. ko Yesu Kristo Mndumi odu.

Chapter 6

¹Jiambe kuda lwaha, jiendelee uta unyamari ili mbora ifuwe? ³Kake ise jilepa ipo inyamarinyi, kudaijipelima damya iposhi? ²Ke muichi ke vaja valebatishwa ko Kristo vale batishwa ko kipu kyake?⁴Jekeri jimerikwa anduamu nacho iidya ubatizo iidya kipu. Ikikileutika chandu Kristo aleurwa ifuma iidya kipa iidya papa ili kee ise jilave jidambuka ko ughya kokitevi kya maisha. ⁵Amu kikeva jile adanirwa anduamu shwa ko mfano o kipu kyake, kake jipeadanishwa ko iruswa jake.⁶Ise jiiche kee, utu odu o kula tulisulubiwa anduamu nacho, ili ke osese ounyamari unyamarwa. Iki kilemfunya ili kee jilaendele iva vatumwa va unyamari. ⁷Icho alepa ngaleuta mndu vode haki ii hana na unyamari.⁸Kake koja jilepa anduamu na Kristo, jiichi kee jipedamya anduamu nacho. ⁹Jiichi kee Kristo nyaleuswa funa ko varimu, na kee nyivarimu kasipo. Kifu kipeva kwake sepo.¹⁰Kake habari ya kipu kisaalepa ko unyamari, nyalepa anduamu ko kitevi kya vose. Nakudo, maisha nyakedamya kokitevi kya Makilunga. ¹¹Ko mwidouho icho, nainywe mtakiwa mkwetale ko vapie ko unyamari, kake hai ko Makilunga ko Kristo Yesu.¹²Kokitevi kyo ulaidikija unyamari ukutawale osese wapo po iliudime idikija ndakire sake. ¹³Ulatune andu ko usese wapo ko unyamari chakundu shombo shilakeri sha haki, kake tumenyiko Makilunga, chakundu vaja varukye ifuna ko varimu. Alafufunenyi andu ko usese wanu chakundu shombo sha haki ko Makilunga. ¹⁴Mkidikija unyamari uvaingienyi. Kokitevi mkeri wanda ya sheriapo, kake wanda ya mbora.¹⁵Ngikingu? Jiuta unyamari kokitevi jikeri wanda ya sheriapo, kake wanda ya mbora gwauji. ¹⁶Kwani muichi kee icho nyalefuna, amonyipo chakundu vedumwa nyiko usa inywe mpeva vedumwa vake, icho mtakuwa mumwadanye? Ikinyi loi ata koja inywe nyini vedumwa vake, kokitevi kyo unyamari usa chakundu uloi haki.¹⁷Kake natereshwa Makilunga! Kokitevi mokeri vedumwa va unyamari, kake moilikija ifuma ngoonyi chakundu kija mleningiwa. ¹⁸Mleutwailekejwa funa unyamarinyi, na moutwa valumwa va haki.¹⁹Ngakerededa chakundu mndu ngalaode ko kitevi kya usese odu. Kokitevi chakundu mlefu na shilungo sha usese lwanu iva vedumwa va uchafu va unyamari, chakundu kudo, luaha fumenyi shilongo sha usese lwaha shive vedumwa va loi vesajwa, itakaswa unyamari. ²⁰Kokitevi andumokeri vedumwa va unyamari, mokeri kwacha huru na loi. ²¹Ko fariiso mokeri na ndunda jinga ko lwaha mkereona sonu kwanu? Kokitevi shindo shafumya sha kipu.²²Kako kokoja lwaha mmolekejwa kwacha na unyamari na mmeutika veduma ko Makilunga, muode ndunda kokitevi kye sajwa. Fumya mo ondarasi. ²³Kokitevi mshahara o unyamari nyi kipu kake mbora ya Makilunga nyi mo ya ndarasi ko kitevi kya Yesu Kristo Mndumi odu.

Chapter 7

¹Amwichi, vandondu vakwa (kokitevi nganadeda na vandu vasa veuhi sheria), kee sheria nyamwingia mndu andu akeri arukye?²Amu mundumka usaaghujwa yapungiwa na sheria kouja miake anduakeri arukye, kake kikava mii sake apepa, nyapeva nyalekejwa ifuma sheria ya ndoa. ³Kudong'i kieri kija miake ekeri arukye, kikava nyanadanya na miiungi nyapelaghwa mwasharati. Kake kikava miake kapa, nyakeri huru na sheria, kudo ataiva mwasharati kikava nyakere damya na mii ungi.⁴Amu, vandodu, inyweke mleutiwa kipu ko sheria ko mwido osese o Yesu Kristo. Kyava kudi kee mnengiwa ili mdime unganishwa kimu na vengi, kwake icho alerushwa fuma ko varimu ili kee jidime mshaja Makilunga ndunda. ⁵Kokitevi andujekeri ko osese, ndakire ya unyamari shiletukurwa shilungonyi shedu ko mwido o sheria na ivashaja kipu ndunda.⁶Kake lwa jarughujwa ifuma sheria. Jileipia kija na ikajikava. Ili se jinengiwa iitika hali njicha ya Ngoo, naise kuri kyakala ya mrigho.⁷Alwaha jiambe kuda? Sheria nyi unyamari? Wai nakudo. Ngavemanyapo unyamaripo, kyeveva ko mwido o sheria. Kokitevi ngevemanyapo ndakire chakundu sheria kyeveambapo, ''Ulaadendakire.'' ⁸Kake unyamari nyuleda mwanya ko amri na kikaande iposhi kokwa kil akundo kye leka. kokitevi unyamari kulaode sheria i mepo.⁹Nanyi ngekeri ngaruke iho kutoka nama sheriapo, kake kyecha amri ya, unyamari nyulepata uhai, nainyi ngape. ¹⁰Ami iya isanyeende uzima, nyileghaluka ikava kipu kokwa.¹¹Kokitevi unyamari nyulepata mwanya ko amri ya ikangilemba. Iidya amri ya, nyilengiaghe. ¹²Kudo sheria ni mwele na amriya njekeri mwele, yaloi, nanjicha.¹³Kudongu ikyo kisha kyekeri kipo kokwa? Kilave kudo too. Kake unyamari, yekoniongwa kee nyinyamari unduamu ndye kija kicha, iende kipa ndani kokwa. Ikikyekeri ke iidya amriya, unyamari nyuleendelea o ngengenjika. ¹⁴Kokitevi vamanya kee sheria asili yake nyi nyangoonyi, kake inyi mndu ousesenyi. Ngakumbwa wandu upungwa ounyamari.¹⁵Amu kija, nganejimanya zahiri. Kokitevi kija nga kikudye, nganakulapo, na kija ngala ko kuudya njijo nganajiuta. ¹⁶Kake kee ngauta jyo ngalajiutiye, nganudikija kee sheriaya njicha kake unyamari uja ukeri kokwa.¹⁷(Lakini sasa si mimi nafsi yangu ninayetenda hilo, bali ni ile dhambi ikaayo ndani yangu). ¹⁸Kokitevi ngaichi kokwa, usesenyi, kipeala mya kudo ki chapo, kokitevi ndakire iya njicho ikeri ko kwapo, kake nganautapo.¹⁹kake kija kicha ngakekundye ngane utapo, kake jija ngalanejikund ngijo nganajiuta. ²⁰Lwaha koja nganeuta jija ngalanejifunda, chi nyunyi ngimonyi ngameutapo, kake unyamari uja ukeri kokwa. ²¹Kavo, kode kamuamini kokwa isaichelegha kindo kicha, kake unyamari ukeri kokwa.²²Kokitevi ngakerevorokya sheria ya Makilunga kya ko utu o ndani. ²³Kake nganevona sheria inghatukye isaikeri usesenyi okwa. Ikerekava shida zidi ya kanuni bjihya ko akili sakwa. Ngikerengiuta inyi mpungwa ko kanuni ya unyamari isaikeri kunu usesenyi okwa.²⁴Inyi mndu ngaode ngasusi! Nyangaponga chirana usese o kipa? ²⁵Kake kitereshe ko Makilunga ko Yesu Kristo Mndumi odu! Kudongu. Inyingimonyi ko akili sakwa nganalode sheria ya Makilunga. Kake, ko usese ngananade kanuni ya unyamari.

Chapter 8

¹Ko ikyo luaha kuode hukumupo ya adhabu uye yo ko Kristo Yesu. ²Ko ikyo kanuni yo Ngoo yo ucha uja ukeri ko Kristo Yesu nyelengifanya inyi iva huru kwacha na kanuni ya unyamari o kipu.³Kokuwa kija kilelemwa sheria kilelemwa iuta kokitevi nyivekeri hafifu ko usese, Makilunga nyaleuta. Ngalemduma Mwana wake o kianya ko mafano o usese, o unyamari uve sadaka ya unyamari, na kaihukumu unyamari ko usese. ⁴Nyaleuta kudi ili maagizo va sheria vatimizwe numbenyi yedu, ise jilanedambuke ko ifuata shindo ska usese, bali ko ivadia shindo sha Ngoo. ⁵Vaja vavadia o usese vapefikiri shindo sha usese, kake vaja vapeivadia Ngoo vapefikiri shindo sha Ngoo.⁶Kokuwa nia ya usese nyi kipu, bali nia ya Ngoo nyi veka na amani. ⁷Koikyo kokitevi ija nia ya usese nyi uadui uye ya Makilunga, ko maana haitei ko Makilunga, nama mpedima itiipo. ⁸Vaja vakeri ivadia usese vapedima imukunda Makilungapo.⁹Hata kudo, mkeri ko usesepo mukeri ko Ngoo, kama nyi loi kwamba Ngoo o Makilunga inedamia numbenyi kodu. Kake kama mndualaode Ngoo o Kristo, nyakwapo. ¹⁰Kama Kristo nyakeri numbenyi kwanu, usese lumepa ko shindo sha unyamari, bali ngoo nyurikie ko shindo sha haki.¹¹Ikava Ngoo ya uja aliyemfufua Yesu ifuma wafu nyakeri numbenyi kwanu, uja alemfufua Kristo ifuma ko wafu apeininga usese yanu kipu uhai ko irina ja Ngoo wake, akeri numbenyi kwao.¹²Koikyo lwaha, wandodu sakwa, ise jikeri vaghenu kake ko usesepo kwamba jiishi ko jinsi ya usese. ¹³Maana ikava mneishi ko jinsi ya usese, mkeri karibu ipa, kake ikava Ngoo mnevarika matendo va usese, nainywe mpeishi.¹⁴Maana kama ambavyo vafoje vaneongozwa na Ngoo o Makilunga, iva nyi vana va Makilunga. ¹⁵Kokuwa jileadijapo Ngoo ya utumwa tena hata muogwe. Badala yake, mleadija ngoo mfanywa iva vana, ambayo kwanu tumaini, ''Abba, Papa!''¹⁶Ngoo yenyewe ipashuhudia andwanu na ngoo sedu ya kuwa tu jikeri vana va Makilunga. ¹⁷Ikava jikeri vana, basi tu warithi pia, warithi wa Makilunga. Na ise tu warithi anduamu na Kristo, ikava loi jineteseka na yeye ili jipate itubuzwa anduamu naye.¹⁸Ko kuwa nganevaesabu mateso ya wakati iu kuwanyi kindopo ngakalungarana na utukufu utefunuliwa kwanu. ¹⁹Ko maana shiumbe shose pia shinetazamia ko shauku ifoje ifunuliwa ko vana va Makilunga.²⁰Ko maana uumbaji ulizihirishwa gwanda ya ubatizo, si ko hiari yake, ila kokitevi kyake icho alazibitishwa. Nyi ko tumaini. ²¹Kwamba uumbaji wenyewe nao upederwa huru na ifunwa ko utumwa o unyamari, na iingirwa ko uhuru o utukufu o vana va Makilunga. ²²Ko maana jiichi ya kua uumbaji nacho kavi nyunelua ne iteseka ko Uchungu anduamu mupaka luaha.²³Ise kudo tu, ila na ise vavenyi jikeri na malimbuko va Ngoo - ise kavi jinevaviva ko nafsi sedu jinevedeja ifanywa vana yaani ukombozi o usese odu. ²⁴Ko maana ni ko taraja hili jileokolewa, kake kindo kiletajiwa kikaonekana kuodu taraja kavipo ko maana nyi nyunga anekiterajia kija anekionapo? ²⁵Bali jitaraji kindo jilanekiona jinekivedeja ko zaburi.²⁶Ko jinsi iyo, Ngoo inejisaidia ko udhaifu odu. Ko maana jiichi iterevapo chakundu inatupasa, kake Ngoo nacha nyanejisaidia ijitarevia ko ivavwa kulapedima itamkwa. ²⁷Na icho ajichunguzae mioyo nyaichi akili ya Ngoo, ko kitevi nyechetereva ko iaba yao walioamini iifana na mapenzi va Makilunga.²⁸Na ise jiichi kuwa ko vose vamkundie Makilunga, icho nyapefanya shindo shose anduamu ko ueka, ko vaja vose valedikirwa ko kusudi jake. ²⁹Ko kitevi vaja vose alevamanya tangu asili pia nyalevachagua tangu asili maefananishwa na mfano o vana vake, ili icho navi muonika o kuvoka miongoni ko vandodu vedu. ³⁰Na vaja alevachagua tangu asili, navo nyalevadikira navo. Na vaja alevandikira, navo nyalevaesabu haki. Na vaja alevaesabia haki, navo kavi kavatukuza.³¹Jiambe ngikyo luaha iye ya shindo ishi? Makilunga kava upande odu, nyanga akeri uye yedu? ³²Icho alepenelekeja mwana wake amonyi bali alimtoa ko ajili yedu ise vose apokosa ijikarimia na mambo vose andwamu nacho?³³Nyunga apevashitaki vateule va Makilunga? Makilunga nyicho amonyi apevaisabia haki. ³⁴Nyunga apevahukumia adhabu? Kristo Yesu icho ilepa ko ajili yedu, na zaidi ya ivo, icho pia na ise.³⁵Nyunga apejitanda na upendo o Kristo? Ijhiki, ana shida, ana mateso, ana njaa, ana uchi, anahatari, ana upanga? ³⁶Kama ileandikwa, ''Ko faida yapo jineaghua msanyenyi kutwa. Jilehesabiwa cha mamondo veshinjwa.''³⁷Ko shindo ishi shose ise tu zaidi ya vashindi ko icho elejikunda. ³⁸Ko maana ngamekwisha ishawishiwa kwamba nama kipu, nama uzima, nama malaika, nama mamlaka, na shindo shikeri, nama shindo shiichurie, nama oru, ³⁹nama vakeri uye, nama vakeri guanda, nama kiumbe kingi kiyose, kipedima ijitenga na upendo o Makilunga, ambaye ni Kristo Yesu Mndumi odu.

Chapter 9

¹Nganeomba loi ko Kristo. Ngapededa vongo, na dhamira yakwe ushuhuda anduamu nainyi ko Ngoo Mtakatifu, ²kwamba kiode huzuni ndwe na maumivu yasiyo koma numbenyi ko ngoo yakwa.³Kwamba ngetamani inyi ngimonyi ngilaaniwa na itagwa kwacha na Kristo ko ajili ya vandodu, sakwa, vaja va jamii yakwa ko usese. ⁴Ivo nyi Vaisraeli. Vakeri na hali ye fanyika vana, va utukufu, va maagano, nazawadi ya sheria, imwabudu Makilunga, na ahadi. ⁵Ivo nyi vatangulizi ambako Kristo amecha ko heshima irarika usese iu - ambaye icho nyi Makilunga o vyose. Nacho naisifiwe ndarasi - Amina.⁶Kake nyi kwamba ahadi sa Makilunga simelemwa itimia. Maana nyi kila mndu akeri Israeli ni Mwisraeli halisi. ⁷Kudo hata ushao o Abrahamu iva nyi vana vake halisi. Kake, ''Nyi idia Isaka ushao wake upedikirwa.'⁸Li nyi kwamba, vana va usese nyi vana va Makilunga. Kake vana va ahadi wanaangaliwa kuwa kama ushao. ⁹Maana iki nyikyo kya ahadi: ''Ko majira ivangapecha, na Sara apenigwa mwana.''¹⁰Nyiji tu, kake baada ya Rebeka ipata mimba ko mndu umu, Isaka papa odu - ¹¹Kwamba vana vakeri bado vamonikapo na akeri ameuta kindo kyokyose kicha na kivicha ili kwamba kusudi ja Makilunga iihana na uchaguzi jiimukone nama ko matendo, kake nyi ko kitevi kya yule aitae. ¹²Ilenenwa kwake, ''Mdue, apemtumikia mnina.'' ¹³Kama chakundu imekwisha andikwa: ''Yakobo ngelemkunda, kake Esau ngalemchukia.''¹⁴Basi luaha ngikyo jipededa? Je kuode udhalimu ko Makilunga? La hasha. ¹⁵Koikyo nyanededa na Musa, ''Ngapeva na rehema ko uja nitakayemrehemu, na ngapeva na huruma ko uja nitakayemhurumia.'' ¹⁶Ko ikyo luaha, si kokitevi ya uja auri, wale si kokitevi ya uja ambaye anekambia, kake kokitevi kya Makilunga, ambaye urora rehema.¹⁷Koikyo maandiko vaneomba ko Farao, ''Ko kusudi iji maalumu ngalekuinua, ili kwamba ngirore oru lokwa ko igwe, na ili kwamba irina jakwa jitangazwa ko orika luose.'' ¹⁸Kudo luaha, Makilunga ngakeri na rehema ko yoyose amkundie, na ko ambaye amkundie, nyapemtanya iva mkaidi.¹⁹Kisha apeamba kokwa, ''Ko ngikyo mneona kosa? Nyunga ambaye alikwisha irimija matakwa vake?'' ²⁰Kinuma kyake, mwanadamu, igwe nyukeri kinuma na Makilunga? Kuode uwezekano wowose wa kilichofinyangwa iamba ko mfinyanzi, ''Ngiki mlengiuta kudi ingi?'' ²¹Je mfinyanzi aode haki uye ya maifu etobira kiombo ko matumizi maalumu ifuma va kila jija jija, na kiombo kingi ko matumizi va kila siku?²²Nyunga cha Makilunga, ambaye aode utaari o irora gadhabu yake ne iute uru wake kujulikana, alistahimili ko uvumilivu o ishika shiomba sha gadhabu shiluandaliwa ko iangamizwa? ²³Kude nyalaute kudi ili kwamba naonekane afoje o utukufu wake uye shiombo sha rehema, ambasho avekeri ameshiandaa ko ajili ya utukufu? ²⁴Kudo kama aleuta kudi kwanu, ambaye pia alejidikira, si ifuma ko Wayahudi, kake kavi kafuma ko vandu va Mataifa?²⁵Kama aneamba kavi ko Hosea: ''Ngapevadikira vandu vakwa ambao vavekeri vandu vakwa, na mpendwa wake ambaye hakupendwa. ²⁶Na ipeva kwamba aja ileamba kwavo, 'Inywe vandu vakwapo, 'Aja valedikirwa ''vana va Makilunga akeri hai.''²⁷Isaya nyalefurigha ihusiana na Israeli, ''Cha hesabu ya vana va Israeli iveva cha maifu va mringa o kusalala, ipeva ni masalia ambavo vapeokolewa. ²⁸Ko kuwa Mndumi apejiiriya kidedo kiyake uye ya orika, mapema na ko utimilifu. ²⁹Na kama chakundu Isaya alaamba kuvoka, kama Mndumi o majeshi alajidija numa ushao ko ajili yedu, jiveva cha Sodoma, na jiveutwa cha Gomora.³⁰Jiambe ngikyo luaha? kwamba vandu va Mataifa ambao jikeri vaneshigha haki, valepata haki, haki kwa imani. ³¹Kake Israeli, ambavo valeshiigha sheria ya haki valeishikiapo.³²Ngiki kudopo? Ko kitevi veleishigha ko amani, bali ko matendo. Valejikwaa uye ya igho je kujikwaa, ³³Kama chakundu ivkeri imereghwa, ''Lambua, imelera igho ne kujikwa ko Sayuni na mwamba wa kukosa. Icho ambaye apeamini ko iji hataaibika.''

Chapter 10

¹Mundodu, nia ya ngo yakuwa na kirevo kyata ko Makilunga ko ajili yanu, koa ajili ya wokovu wavo. ²Kokira nganevavia kira vanekushuhulisa ko Makilunga, kake chi ko ufahamu. ³Kokira vaichi haki ya Makilunga, vaneshiga ishumba haki vavanyi. Valiva valifupo haki ya Makilunga.⁴Kokira Kristo ncho utimilifu uloi ko haki ya kila mundu aneamini. ⁵Kokira Musa alerenga kuhusu haki icha kufuma ko uloi: ''Mundu anerunda loi ko uloi apechi ko loi.''⁶Kake loi unetakiwa na imani udeda kudi, ''Uladede ngonyi yapo, 'Nyunga apedambuka ruveo?' (Ili nyimwende Kristo wanda). ⁷Na nuneamba, ''Nyunga apesoka irunguni?''' (Ili, nyimuendiea Kristo uye kufuma ko wafu).⁸Kake ineamba ngii?'' Kidedo kyapo kambu na igwe, katika momu wapo nakutika ngoo yapo.'' Iki kidedo kya imani kakira jinetungasa. ⁹Kokira kama momu wapo unemukira Yesu ko Mundumi, ne amini ngonyi kwako ikava Makilunha alemuchira kufuma wafu, upeokoka. ¹⁰Kokira ngo ya mundu apeamini ipata loi, ko momu apeterevane ningwa wokovu.¹¹Ko kira kirenyo kilededa, ''Kila aminiye aperasikapo.'' ¹²Kokira kode tofauti kati ya Myahudi na Myunani. Kokira Mndumi nyi uja uja nyi Mndumi o vose, nyungamanyi vose vanemdikira. ¹³Kokira kila mundu icho aledikira rina ja Mundumi apechirwa.¹⁴Ko jinisi iki vapedima amdikira icho kira valanemwamini? Jinisi iki vapedima eamini katika icho kira valamemuichwa? Vapeichwa kuda mudeda? ¹⁵Na jinisi iki vapedima naehubiri, ilapeva vamedumwa? - kira ilerengwa, ''Jinisi iki icha madende vavaja kira vanetungasa shidedo sha raha kya shindo shicha!''¹⁶Kake vose valeadaya injili. Kokira Isaya alededa, ''Mundumi, nyunga aleichwa kidedo odu?'' ¹⁷Ikyo imani iyo kufuma ne ichwa, ichwa ko kidedo kya Kristo.¹⁸Kake aneamba, ''Kira valeichwa?'' Icho, ko hakika sana. '''Sauti yavo imefuma njaa katika urika wose, na shidedo shavo shikaenda mwisho o urika.''¹⁹Zaidi ya vose, nganeamba, ''Kira Israeli alemanha?'' Kuvoka Musa ededa, ''Ngapevachokosa evadikira wivu ko vandu kira chii. Ko njia ya orika jilaode uwelewa, ngapevachokosa mpaka mulushe.''²⁰Na Isaya nyi jasiri sana nededa, ''Ngalepana vaja kira valengishigapo. Ko vaja valalengiitaji.'' ²¹Kake ko Israeli ededa, ''Furi sose ngalegorosana koko kokwa valapeichwa ko vandu vakwa.''

Chapter 11

¹Basi nganeamba, kira, Makilunga alevadikira vandu vake? Atu kinina. Kokira inyi Mwiisraeli, o ukoo o Abrahamu, o kabila ja Benyamini. ²Makilunha alevakunda vandue vake, olevamanyafunzi kata. Muichi kirengo kileamba kuhusu Eliya, jinsi alemukiri Makilunga uye ya Israeli? ³''Mundumi, valevanga manabii vapo navo varumbwa mazabahu sakwa. Inyi nyimonyi ngatereva, na vovaneshiga ucha okwa.''⁴Kake ijibu ja Makilunga jineamba ki kwapo?'' Ngaderije ko vandu vakwa elufu sabini kira vanemukavia mgoti Baali.'' ⁵Atu kudo, kieri ichu o lwaha kode valeteteva kokira uchaguzi o mbora.⁶Kake ivekeri ko mbora chi kavi ko shibende shingi mbora ipeva kavi mbora . ⁷Ngi basi? Kindo iki Israeli avekenashiga, alepatapo, ila vaja valekipala, na vengi valetiwa milago. ⁸Nakira ivekeri: ''Makilunga alevaninga ngo ya ubutu, meso ili valaone na madu valaichwa mupaka inu ijii.''⁹Nacho Daudi aleamba, ''Tija mwsa savo sidamie ari, mudere, andu, ko kava mutidia, nelipiza kisasi dhidi yavo. ¹⁰Tia meso vana vavikie moma ili valadime eona uvaramise mongo yava daima.''¹¹Basi aamba, ''Vakavwa mutulia ata vakagwa?'' Ilave kudo kamwe. Badala yake, eshindwa kwavo, wokovu oshika ko masanga, ili ivo venyi vaningwa wivu. ¹²Lwaha ikava alemwa kwao ngi utajiri o urika, na kira nyashi yavo na utajiri o masanga, nyi kiasi kiki zaidi ipeva ekamilika kwavo?¹³Na lwaha ngane dedana inywe vandu va masanga. Kokira ngava mondumwa o vandu o masanga vafoje, nganekuvunia huduma yakwa. ¹⁴Labda ngapevavikia wivu vakeri na usese umu na nyi. Labda jipe vakomboa baasi yanu.¹⁵Maana ikava ilengwa javo ikunda ko urikia, ledijwa kwao kipeva kuda ila uhai ifuma ko wafu? ¹⁶Kira ndunda sa kuvoka nyi akiba, nkudo ikeri ko ibonge ja unga. Cha miru ya akiba, matawi navo kusalika.¹⁷Kake basi ya matawi vametemwa, kakira igwe itawi ja muzeituni, ulederwa kati yavo, kira uleshiriki anduamu nacho katika miru ya utajiri o muzabibu, ¹⁸Ulakuichwe uyeya matawi. Kake kira munekuichwa, chi igwe uneitarama miru bali miru inekutarama igwe.¹⁹Basi upeamba, ''Matawi valetemwa ili ngipale evaja katika irungu.'' ²⁰Ikinyi iloi. kokira muleapeamini kwavo valetemwa,kake ingwe uleimuka imara ko sababu ya imani japo.Ulakusare imonyi ko hali ya uye sana bali ogwa. ²¹Ko maana Makilunga aletia matawi va asili, apekuhurumia igwe.²²Lumbua,basi,shitende shicha na ukali o Makilunga. Koupande umu,ukali ulecha uye ya wayahudi kira valengwa.Kake ko ikunda jingi, ucha o makilunga upecha uye yapo,kira upedumu katika ucha ungi shinginasha igwe upelengwa kwacha.²³Nakira, vapendelea katika kutoamini kwavo, vapederwa kavi. Maana Makilunga aode uru o evadera kavi. ²⁴.Ko maana ikava nywe muletemwi nnja ko asili muzeituni malawi na kinyume kya asili mulepandikisa katika kidi kikeri kicha, cha zaidi sanu iva Wayahudi, kira cha matawi va asili edima evadorisia kavi numbenyi ya kidi iva vavenyi?²⁵Kira vandodu ngauri mamanye, ehusiane na siri ii, ili Kira mulave na nganyi katika isura kwanu muvenyi. Siri ii nyi kira iomia o fumia katika Israeli, adi ekamilika ko masanga kupecha.²⁶Kudo Israeli vose vupeokolewa, kira yarengwa: ''Kufuma Sayuni kacha mukombozi. Ajifunie uovu kufuma ko Yakobo. ²⁷Na ipeva agano jakwa anduamu navo, kieri ngapesifuna sambi sapo.''²⁸Ko upande umu kuhusu injili, vanechukiwa kokira yanu. Ko upande ungi kutokana na uchagusi o Makilunga, vakundwa kokira kya vasura. ²⁹Ko kira sawadi nedikirwa na Makilunga upebadirikapo.³⁰Kokira awali mvekeri momuasi Makilunga, kake lwaha moadija rehemu kokira easi kwavo. ³¹Ko njia iyo iyo, lwaha iva Wayahudi vameasi matokeo vakenyi kutokana n huruma malejariwa inywe vapedima eadija rehema. ³²Maana Makilunga alevapunga vandu vose katika uasi, ili napata evaurimia vose.³³Chakundu kikeri uye ya utajiri na hekima na maarifa va Makilunga! Sipevachungusia hukumu sake, na njia sake sipemanyikapo! ³⁴''Maana nyunga aichi nia ya Mndumi? Au nyunga avamushauri wake?³⁵Au nyunga o kuvoka alemuninga kindo Makilunga, ili na lipe kavi?'' ³⁶Ko maana kufuma kwake, na ko njia yake na kwake, shindo shose shikeri. Kwake uve na utukufu ndarasi. Amina.

Chapter 12

¹Koikyo avatereva, mdodi, kuhuruma sa Makilunga, ivinenyi oseselawamu lufe dhabihu iliyo hai, mwele, iuaidikija na Makilunga. Hiki njulio ibada isa iode maana. ²Nama mlavodye chakundu shindo shauri kalu kake mghalukye koitobirya uhya nia sanu. Utenyi kudi mdime manyo sha urikau kake mgharuswa uhya o nia savo utenyi kudo mdime manya saja vacha, vajavaorokye ko ukamilifu.³Kake nganamba, kokitevi kya neema iyo mleningigwa, kee kila mndu usaakeri kundi ikundinyajamwa apaswa ikusaramunu uye yake amonyi chakundo aketakirwa ikusara. Kake, nyamwika ikusara ko hekima, chakundu Makilunga amvavi kila mndu kiasi kya imani.⁴Amu jiode shilungo shifoje usesenyi umu, kake shilungo shose shiode kasii mupo. ⁵Kudo kudo, isejikeri vafoje jikeri usese umu katika Kristo, na shilungo kila mndu mu koongi.⁶Jiode karama sisa sikeri kwacha kwacha sisajileningwa chakundu jileningiwa. Ikava kipaji kya unabii, naiutike yemanya jake. ⁷Amu kipaji kya mndu nyi huduma, na utike na tumike. Nakoja ungi nyaode kipaji kye lose, basi, nafundishe. ⁸Kokitevi kipaji kya mndu nyi faraja, kake, nafariji. Nakoje kipaji kya mndu nyifuna, naute kudo kudo ukarimu. Nakoje kipaji kya mndu nyishangwa, na kiutike ko ilambwa nacha. Kikava kipaji kya mndu nyi lora huruma, naiutike ko raha.⁹Ukundo ulave na kumeno. Ilishenyi shindo shivichwa; mshiadye shija shicha. ¹⁰Kuhusu ukundo o vandondu, kundo nenyi inywe ko inywe. Kokitevi kya heshima kundanenyi inywe ko inywe.¹¹Chakundu ikuduma, mlave vanyonge. Chakundu ngoo, ivena shauku. Kokitevi kya Mndumi, muutienyi. ¹²Orokyenyi kokitevi kya ujasiri vajamkeri navo furi seichurisya. Mwe na ivedeja kokitevi kya shida sanu. Mwe motereva. ¹³Muungie kuja ko mahitaji vavaja vaichi. Shiguenyi mwido ungi olore ukarimu.¹⁴Vaninginyi mbora vose vakinavatesa inywe; mvaninge mbora mlavadeje mbiagho. ¹⁵Orokowenyi anduamu navaja vanaorokiwa fughenyi anduamu navaja vakerefugha. ¹⁶Muve na mdoumu inywe ko inywe. Mlakusare ko iji kwesa, kake vaidikyenyi vandu va hali ya wanela. Mlove na hekima uye ya kisaro kyanu vavenye.¹⁷Mlamlike mndu wowose kivichwa ko kivichwa. Utenyi shindo shicha mesonyi ko vandu vose. ¹⁸Chakundu kitakiwa, chakundu kilevikiwa kwanu, muve na imani na vandu vose.¹⁹Vakundo, mlakulihye ovichwa vavenyi, kake iseghenyi nyashi ya Makilunga. Amu kilere ghwa, ''Ovichwa nyokwa; Inyi ngapeliha,' Aamba Mndumi.'' ²⁰''Kake kikara mndu mbichwa wapo nyaichwe njaa, mwiuse. Kava na nyoda, mrise. Kokitevi kaaite kudo, nyupembikya makaa uye ya mdo wake.'' ²¹Ulalemwa na uvichwa, kake uudime uvichwa ko ucha.

Chapter 13

¹Kila nafsi ivwe na utii ko mamlaka va uye, koikyo koode ikeri yafuma ko Makilunga. Na mamlaka sikeri silederwa ua Makilunga. ²Ko iyo ikanapinga mamlaka iyo nyichinga amri ya Makilunga; na vaja nakepinga hukumu uye avo vavenyi.³Ko ikyo atawala nyi itishio ko varunda shichapo, bali ko vaja vakenauta shivichwa. Nyughuri ulaogwe mamlaka? Uta shikeri shicha na upesiwa kudo. ⁴Kimeva nyi mtumishi o Makilunga kwapo ko ajili ya shicha. Ko Shurundo shivichwa ongwa; kimeva apeiriya oshu kila sababupo. Kimeva nyi mtumishi o Makilunga, nyechilinga nyashi ko uja echuuta uuyanieri. ⁵Koikywo kiinyariye utii, kya nyashipo bali kitevi kya dhamiri.⁶Koikyo laha kodi. Kimeva icho aode mamlaka mtumishi o Makilunga, kumava apeuta kudo. ⁷Liha icho anavadai: Kodi ko akavadai kodi; ushuru icho ushuru; mwogwe icho akanaoghoshe; heshima icho moningwa heshima.⁸Mladawe na mdo kindo kyo kyose, isipokuwa ikundana inywe. Maana icho amkudye jirani ya nyatisa sheria. ⁹Koamba, ''Ulazni, ulaaghe, ulaivwe,''Ulaade ndakire na koja uode amri ingi, nyajumlishwa na sentensi hii: ''Upe mkunda jirani yapo cha kundu igwe kumonyi.'' ¹⁰Ikunda jipenyamara jirani o mdupo. Ko ikyo ikunda uyi ukamilifu o sheria.¹¹Kitevi kya iki, muichi kee, mofuma madionyi vanu po. Kimeva wohovu wanu umeshikya kufui zaidi wakati uja jikamini mbele. ¹²KIo bado kinaendelea na msanyinyi ukeneseriya. Jidere mbarinyi shirundo sha moma, na jirare silaha sa nuru.¹³Jidambuka sawa sawa, kilangaronyi nyindima na unyamari na inangwa na jiladambuke katika ziwapo ana ndakire hapedima itirichwa na nyikofilina ana krispo. ¹⁴Bali jirare Mndumi Yesu Kristo, na jiradore nafasi ko ajili ya osese, na ndakire sake.

Chapter 14

¹Mwadijenyi oose anyongohye katika imani, jilahukumu mawazo vake. ²Mndu umu nyaode imani yeja kyokyose, ungi nya nyougohye nyechija mbodha tu.³Mndu cho echija kila kindo alammene icho alaje kila kindo. Na icho alaje kila kindo alamhukumu ongi icho echija kila kila kindo. Maana Makilunga amemuadija mnducho. ⁴Igwe nyunga upemuhukumu mtumishi mnuleki o mndu ungi? Mbele ya Mndumi wake kimeva nya nyapeimuka ana nyapengioa. kake nyapeteshwa kimeva Mndumi apedima imuimusa kavi.⁵Mndu umu nye dhamini siku imu kuliko ingi. Ungi nyedhamini kila siku nyi sawa sawa. Hebu kinda mndu nashawishike akilinyi yake amonyi. ⁶Icho echiada siku, nyechida ko Mndumi. Na icho eduja nyechija nyechija kitevi kya Mndumi, kimeva, nechimniufa Makilunga shukrani. Icho alaje nyechikuima alaje kitevi kya Mndumi. Nacho na echitereshe ko Makilunga.⁷Kimeva koode mdu akeri ko nafisi yakepo, na koode echipa ko nafsi yakepo. ⁸Maana jikeri jikeri kitevi kya Mndumi. Na koja jikenapa jikenapa kitevi kya Mndumi. Basi koja jikeri ana jikenapa nyi mali ya Mndumi. ⁹Kimeva nyi ikusudi ya Kristo nyelepa na iruka kavikitevi nase Mndumi o vose vapie na vakeri.¹⁰Kake ngi, ukenahukumu mnduamu? Na igwe ngiki, ukenemmena mnduamu? Kimeva ise jose jipeimuka mbele ya kitiri kya hukumu ya Makilunga. ¹¹Kimeva kiraghwa, ''Chakundu akeri, ''Adeda Mndumi, ''Kioako hila ndi jipekaghwa, na kila olumi ifuna sifa ko Makilunga.''¹²Koikyo kila, umu afuna hesabu yake amonyi ko Makilunga. ¹³Koikyo jilaendelee uhukumuana, badala yake amua kudi, koode apevekya kekwazo ana mtegho ko mndo avopo.¹⁴Ngaichi na ngashawishika katika Yesu, Kristo koode kindo kikeri najisi ko monyipo. Nyiuja amonyi akenaamba kyokyose nyi najisi, kimeva kwake nyi najisi. ¹⁵Kimeva mnduamu ko kando nyakenahuzunika, ukenandambuka na ikundapo. Ula mnyamare ko kando kapo mdu ambaye ko ajili yake Kristo nyalepa.¹⁶Ko ikyo mlaruhusu matendo vamu mecha ikavika vandu izi haki. ¹⁷Kimeva umangi o Makilunga nyikoajili ya kando na inywa po, bali ko ajili ya haki, amani, na sia katika mumuyo mwele.¹⁸Kimeva icho akamrundiya Kristo ko ajili yo ameidikijwa ko Makilunga na ameidikijwa ko vandu. ¹⁹Ko ikyo javadye, shindo sha amani na shindo shipejenga mndu ungi.²⁰Ulanyamare kasi ya Makilunga kitevi kya kando shindo. Shose ni loi na shiilye, kake kivichwa ko mnduja apeja na iningiya ungi inyamarikywaa. ²¹Kicha ulaja nyama nama inywa divai, nama kyokyose kipenyamara mnduamu ana imkwanza.²²Imani so unghode sidere kwapo na Makilunga. Nyabarikiwa icho apejihukumu amonyi ko kija ahanakidikija. ²³Uja aode mashaka nyapehukumiwa koja apeja bila imani. Na kyokyose kilapotokana na imani nyi sambi.

Chapter 15

¹Lavaha ise jiode oru jikenashighwa jiirye udhaifu o vaja vaode udhaifu jikenashugha jikunde jivenyi po. ²Kila unu na mkunde jirani wa ko kila kindo, ko ilengo jeshumba.³Hata Kristo alekukunda amonyipo. Kikeri chakundu kilereghwa shidengo sha vaja valejidenga shulengada inyi.'' ⁴Kyokyose kilesongwa ireghwa kilereghwa itekereza, kiteve kya irinuja na lidya ngoo na kidedo java na itingise.⁵Lavaha Makilunga na irimija na ivikya ngoo navaningye luya lihinyie na kila unu ilingana na Yesu Kristo. ⁶Nadime vika kudi ko nya limo mudime imsifu ko momo oruva na Papa na Mndumi odu Yesu Kristo. ⁷Koikyo mwadyenyi kila umu chakundu Kristo alevaadija ko utukufu o Makilunga.⁸Kitevi ngaamba kwamba Kristo nyavikwa mtumishi o idimwa ko niaba ya loi yaMakilunga. Nyaleva kudo kitevi ahadi sifunwa ko mapapa, ⁹na ko masanga natukuzwa na Makilunga ko neema yake. Chakundu ilerengwa, ''Koikyo ngafuna sifa kwapo muongoni mwa masanga na limba sifa ko rina japo.''¹⁰Kavi ngaamba, ''Muorokya, inye vandu va masanga, anduamu na vandu na vandu vake.'' ¹¹Kya kavi, ''Msifuni Mndumi, inywe masanga vose; tia vandu va masanga vose vamsifu icho.''¹²Kavi Isaya kaamba, ''Ke kupefumiya sinde ya Yese, na umu apeteshuka itawala uye ya masanga. vapeva na matumaini ko icho.''¹³Luvaha Makilunga o matumaini navaichirise sia yose na amani koiamini li mzidi katika matumaini ko oru lo mumuyo mwele.¹⁴Inyi ingimonyi ngashawishiwa na inywe, vandu odu. Ngashawishiwa na wema. Mmeichuriswa na maarifa vose. Ngaichi na ngashewishiwa kee, inywe mpedima ilumezana kila umu na ungi.¹⁵Lakini ngaregha ko ujasiri zaidi kwanu uye ya kindo flani ili ivakumbura kavi, kitevi ya kipawa ngalenigwa Makilunga. ¹⁶Kipawa ki kwekeri kwamba ngidime iva mtumishi o Yesu Kristo aledumwa ko mataifa, ifuna cha ukuhani o injili ya Makilunga. Ngedima ivika kudi ili ikufuma kokwa ko masanga kuve kumeidikijwa, kuletengwa na Makilunga ko njia mumuyo Mwele.¹⁷Ko ikyo siya yakwa nyikeri katika Yesu na katika shindo sha Makilunga. ¹⁸Koikyo ngapedima idhubutu ideda kyokyose isippkuwa Kristo amekamilishwa lidya kokwa utii o masanga. Shindo shatimiswa ko kidedo na tendo, ¹⁹Ko oru lo ishara na maajabu, na ko oru lo mumuyo mwele. Ii nyekeri ifuma Yerusalem, na heugeta kwacha cha Iliriko, ngiema iirywa njia ko ukamilifu ya Kristo.²⁰Ko nya i, yakwa nyava nyiitangasa injili, lakini nyi andu Kristo amemanyika ko rinapo, ili kwamba ngidime ishumba uya ya msingi o mdu ngipo. ²¹Chakundu kireghya: ''Ambapo ko icho vaode habari zake nyalecha vakamuona na vaja valale muichwa vapemmenya.''²²Ko ikyo ngekeri nameruvijwa mara kafoje icha kwanu. ²³Koikyo luvaha ngaode se sehemu yoyose katika mkoa u, na ngameva ngetamani ko huaka ifoje icha kwanu.²⁴Ko ikyo mara kafoje ngadambuka Hispania, ngaode itumai ivaona ngaida na idima idamadwa njia yakwa na inywe, baadala ya erokywa ushirika na inywe ko muda. ²⁵Kake luvaha ngakedambuka Yerusalemu indevahudumia vwaumini.²⁶Maana valeorokywa vandu va Makedonia na Akaya iuta changizo maalumu ko kovaja valaghode miongoni mwa vaumini ipo Yerusalemu. ²⁷Ikyo kyekere ko ikunda javo, na hakika vava vadeni vavo. Maana kimeva masanga vapeshiriki shido shavo sha kiroho, vakenadaiwa katika mahitaji ya shindo.²⁸Ko ikyo wakati ngamekamilisha kudo na iva na utoshelevu o itunda ijo kwavo, inyi apedambuka njia anduamu na inywe ipo Hisponia. ²⁹Ngaiche ke wakati ngapecha kwanu, ngapecha na utimilifu o mbora sa Kristo.³⁰Lavaha ngavatereva vandu odu, ko Mndumi odu Yesu Kristo, na ikunda na Ngoo, kee mshiriki pamoja na inyi katika kiferevo kyamu ko Makilunga ko ajili yakwa. ³¹Terevengi kwamba ngidime iokolewa na vaumini. ³²Terevengi kwamba ngidime icha kwanu ko sia iidya mapenzi va Makilunga, na kwamba ngidime iva na inywe na itotona.³³Na Makilunga o amani nave anduamu na inywe nyose. Amina.

Chapter 16

¹Ngamningienyi kwanu Fibi msacha wanu, nacho nyi msumwa o kanisa jo jikeri Kenkrea, ²kura kee na mpedima mwadija Mndumi. Vikenyi kudo ko ikyo kya thamani ko vaja vaumini na mwimkane mkeri nacho ko kindo kyokyose kija mpekishigha. Am icho amonyi nyaleva mshighi o vafoje. Na ko inyi ngimonyi.³Mlosha Priska na Akila, vandu va kasi vakeri nainyi ko Kristo Yesu, ⁴Novo ko maisha akwa vale vahatarisha maisha vavo vavenyi. Ngavatereshe ivo, na nyinyi tu po, bali ko makanisa vose va orikenyi. ⁵Jidikire kanisa jikeri kwanu. Ndikirenyi epanieto mkundwa okwa, am mbonika o kuvoka o kristo ipo Asia.⁶Mdikirenyi Mariamu am nyaleuta uya ko pinya kokitevi kyedu. ⁷Mdikirenyi Androniko na Yunia, vamong'o vakwa, na vafungwa anduamu nainyi. Vaghode umuhimu anduam na mitume, navo valesongwa immanya Kristo kabla ya inyi. ⁸Mdikire Ampiliato, mkundwa okwa ko Mndumi.⁹(Msalimie Urbano, mtenda kazi pamoja nami katika Kristo, na Stakisi mpendwa wangu.) ¹⁰Mdikirenyi Apele, nacho nyaleidikijwa ko Kristo. Vadikirenyi vose vaja vakeri numbeyi ko Aristobulo. ¹¹Ngidikiria Herodioni, mong'o okwa. Ngidikiria vose vaja vakeri numbenyi ya Narkido, navo vakeri ko Mndumi.¹²Ngidikiria Trifaina na Trifosa, vakeuta uya ko pinya ko Mndumi. Mdikire Persisi mkundwa okwa aneuta uya zaidi ko Mndumi, ¹³Ngidikiria Rufo, alesamburwa ko Mndumi na mae nyiokwa. ¹⁴Mdikire Asinkrito, Flegon, Herme, Patroba, Herma, na vanduava vakeri navo.¹⁵Ngidikiria Filologo na Yulia, Nerea na msacha ke na Olimpa, na waumini vose vakeri andum navo. ¹⁶Ngidikiria kilaum ko busu takatifu. Makanisa vose va Kristo vavadikienyi.¹⁷Luaha ngavaterevenyi, vandodu, jikusarenyi ko ivo vakenasababisha mlesano na shipingamizi. Vakedamka numa na kilosho kija mmakulosha. Fumenyi ipo kwavo. ¹⁸Kokitevi vandu cha iva vakemtumikia Kristo Mndumipo, ndeu savo vavenyi ko shededo sha vongo vakeremba ngoo sa vaja valaghode shida.¹⁹Ko mafano ukindo wanu upemshikia kila umu. Ko ikyo, ngaorokiwa kokitevi kyanu, kake ngauri inywe muve na busara ko maucha na ulaade kyo kyose kya unyamari. ²⁰Makilunga o amani apeimuka alammarija mokituva gwanda ya madeude vanu. Mbora ya Mndumi Yesu Krirto ive anduam na inywe.²¹Timotheo, muta uya amdikirenyi, na Lukio, Yasoni na Sospeter, va mongo vakwa. ²²Nyinyi Tertio, alereghia kidedo ki, ngavadikirenyi, ko rina ja Mndumi.²³Gayo, alengiduma ko kanisa kose, Ererto, mtunza hazina o muri, avadikirwnyi anduam na kwarto mnduavo. ²⁴(Adanya: ko kidedo kikeri kya kuvoka mregho ose ukeripo. Tazama Warumi 16: 20. ''Mbora ya Mndumi Yesu Kristo idaime na inywe mwose. Amina.'')²⁵Luaha ko icho aode oru lo uta muimukane muihiane na injili na kilosho ihiana na ufunuo osiri irikiwa ko mfuri ulehia, ²⁶Kake luaha kyasia irughujwa na ifaiu na ifanywe imanyike na maandiko va manabii ihiana na ivavaso ja Makilunga o milele, ko o kundo ndo lo imani gholosi ya masanga vose?²⁷Ko Makilunga amonyi aode hekima, idiya Yesu Kristo, kuve na utukufu milele yose. Amina.

1 Corinthians

Chapter 1

¹Paulo, adikirwa na Kristo Yesu iwa mdumi ko alukundo lo Makilunga, na Sothene mndodu, ²Ko knisa Makilunga jikeri Kotintho, waja wawekya ko Yesu Kristo, amu waledikirwa iwa waele. Jinawaregheila aundwamu waja wose wachidikira jina nina ja Mundumi owao na wandu. ³Neema na amani iwe kwenu kutoka kwa Mungu baba yetu na Bwana wetu Yesu Kristo.⁴Mkono yoose nganamtereshe Makilunga okwa ko kiteri kyanu, amu mbora sa Makilunga Kristo Yesu alewanenga. ⁵Alewantia iwa matajiri ko kila njia, ko udedi andwamu urango ose. ⁶Alewandia matajiri, cha imukia kimbi Kristo amu alesingisirwa iwa loi makundi yanu.⁷Ko ikyo mpepungukiwa shiroti sha ngoo, chandu muwode na iwedeja ikushukwa ko Mundumu odu Yesu Kristo. ⁸Apewanenga oru inywe mpaka mwisho, mlacheutiwa ngilawa mkono o Mndumi odu Yesu Kristu. ⁹Makilunga nyi mwele alawandikira inywe makudi ya skari ya mwana icho aoke, Yesu Kristo Mndumi odu.¹⁰Lwaha ngawawajenyi wanduodu na wasacha wakwa idia nua ja Mundumi odu Yesu Kristo, ke wose mwidikije na kulawade mvwawukano makiidi yanu. Ngwawujenji ke mundawane andwamu ko nia inu na ko mwidikije umu. ¹¹Ade wandu wa numba ya Kloe walengitanawa mekoja kuwode mvwaukano ukinaendelea kwanu.¹²Ngaode kiteri ko kila umu wanu nyeamba, ''Inyi nyo Paulo,'' ama'' inyi nyo Apolo, ''ana'' inyi nyo Kefa'' ana inyi nyo Kristo.'' ¹³Ana Kristo amevwaukana? Ama Paulo alesulubhiwa ko kiteri kuyanu? Ama indebatiswa ko nina ja Paulo?¹⁴Ngantereshe Makilunga amu ngalembatisa ichoose po, mfuna Krispo na Gayo. ¹⁵Iki nyikyo kikeri kuwode eamba ngalebatiswa ko nina jakwa. ¹⁶( Kake ngalebhatisa wa numba ya Stephania. Ida iho, ngaichi ngalebatisa numba ya mndu ungi sepo).¹⁷Amu Kristo, alengiduma batisa po, nyalengiduma ihubiri injili. Alengiduma ihubiri shidedo sha waria o kibinadamu ke pinya ya msalaba o Kristo ulafuuwa.¹⁸Amu kidedo kya msalaba ko waja wanapa nyi hi kindo po. Kake ko waja wa Makilunga ewakira, nyi pinya ya Makilunga. ¹⁹Amu kireghwa, ''Ngapenyara uwaria o wandu waode nganje. Ngapenyamarwa imanya ja wandu waode urango,''²⁰Nguku kuwode mndu aode nganyi? Nyunga aode elimu? Ngunya medi o uyna chu? Ngesa Makilunga aleghalusa uwaria o uyana chu iwa utondo? ²¹Iwokya orika iwada waria wake ilemanya Makilunga po, ilemghorokya Makilunga andwamu ko utondo wavwo ko ihubiri ikira waja vwakineiidikija.²²Ko Wayahudi vwewesera shikunyo na sha shitambo, na ko Wayunani weshigha uwaria. ²³Kake jinahubiri Kristo alevwambwa., alewanghisha Wayahudi na njie utondo ko Wayunani.²⁴Kake ko waja wadikirwa na Makilunga, Wayahudi na Wayunani, jinahubiri Kristo cha pinya na iwaria o Makilunga. ²⁵Amu utondo o Makilunga nyowode uwaria kimbi o wanadamu, na unyalinyali o Makilunga nyuriode pinya iida wanadamu.²⁶Lambwa mwidikiro o Makilunga kwanu, undwamu na wasacha. Chi wose umode uwaria ko shilingo sha kibinadamu. Chi wafoje umode pinya chi wose mleoneka unganyi. ²⁷Kake Makilunga nyalesambura shindo shitondo sha orika iwarasa waode uwaria. Makilunga alesambwa kindo Knyalinyali orikenyi irasa shiwode pinya.²⁸Makilunga nyalesambwa kija hali ya wanda na kinenwa orikenyi. Nyalesambwa shindo shilaitalwa ke nyikindo, ishiutia chi kindo po, andu shindo shiwedo uwuru. ²⁹Nyaleuta kudo kulachefuma icho ose apeimuka na kiteri kye kushela kyamunyi kyake.³⁰Ko kitevi kya kija Makilunga alekiuta, lwaha mkeri numbenyu ko Kristo Yesu, kimbi antikye uwaria kitevi kyedu ifuma ko Makilunga. Nyewekeri haki yedu, uele na itambalwa. ³¹Cha matokeo, hakundu mregho uambye, ''Ikushela, na kushele na Mudumi.''

Chapter 2

¹Ngecha kwanu kake na vasacha vakwa ngalecha cha kundu she shawishi na hekima cha kundu ngelehubiri loi yekurikywe kuhusu Makilunga. ²Ngalamua ngalamanye leyokyose ndu ngekeri anduanu na inywe isipokuwa Yesu Kristo nacho leho nyalesulubiwa.³Na ngekeri na lnywe katika udhaifu wa longwa na katika idedama sana. ⁴Na ujumbe okwa na ihuhubi jakwa kakeri ko shidedo she shawishi na hekima, badala yake, yekeri katika madhuhirisho ya ngio na oru, ⁵ili kwamba imani ilave ko hekima ya vanadamwi bali katika oru la Makilunga.⁶Lavala jikanadada hekima miongoni mwa vandu vasimai, kake hekima ya orika po, au utawala onyakati sikenaidapo. ⁷Badala yake jikenadada hekima ya Makilunga katika loi ikurikywe hekima ikurikywe ambayo Makilunga nyalesambura kabhla ya nyakati utukufu odu.⁸Koode wowose o utawala o nyakati si aichi hekima ii, koja veichi katika nyakati sija veduma msulubisha mndumi o utukufu po. ⁹Kake chakundu ikandikwa shindo ambasho koode riso jikonapo, na koode kudu kukichwepo, makusaro vapera kusarapo, shindo Makilunga aleandaa ko aji yaja vamkundije icho.''¹⁰Isho nyi shindo Makilunga alashukwa kodu udya ngao, kimava ngoo nyici shose hata shindo shanda ya Makilunga. ¹¹Kuneva nyunga aichi makusaro va mndu, isipokuwa ngoo ya mndu ndani sha ko ikyo koode aichi shindo sha ndani ya Makilunga isipokuwa ngoo ya Makilunga.¹²Kake jilandija ngoo ya orikapo, kake ngoo itokaniye na Makilunga ili jidome iva huru shindo jilaninginuwa Makilunga. ¹³Jikanadeda shindo sho ko shudedo ambapo hkima ya shindu ipedima iloshiapo, kake ngoo ikanajiloshia, ngoo ikenatafisiri shidedo ya kingoo ko hekima ya kingoo.¹⁴Mndu alakeri okingoo apeadija shindo sha ngoo ya Makilunga maana kwake nyi upuuzi, apendima imanyapo ko sababu kilitambulikana kingoo. ¹⁵Ko uja okingoo nyechuhukumu shindo shose, kake nyehuhukumu na kwengi. ¹⁶''Nyungacho apedima imanya mawazo va mndumi, lelo apendima imloshia icho?'' Kake jiode makusaro va Kristo.

Chapter 3

¹Na inyi, mndodu na wasacha wakwa, ngalededa nainywe cha wandu ko ngoo, kake cha wandu wa osese. Cha wana na wanavwo wa Kristo. ²Ngalewarisa maruvwa na chi nyama po, amu muwekeri ija nyma po, amu ata lwaha mmewa tayari po.³Amu inywe bado nyi vwa osese. Amu wifu na makushela wakenewovwa kwanu. Ngesa, mkeneishi ilingana na osese, na ngesa mkinedambuka cha kawaida kibinadamu po? ⁴Amu umu nyeamba, ''Ngawadia Paulo,'' Na ungi kaamba, ''Ngam wadia Apolo'' mkineishi cha wanadamu po? ⁵Apolo nnji? Na Paulo nnju? Warundi wa uja mlemwidikija, ko uji Mundumu alemnenga wuga.⁶Inyi ngalewaja, Apolo kavwikija mringa, kake Makilunga kalesha. ⁷Ko ikyo, chinja alewaja nama uja alewikya mringa aode kyo kyose kake nyi Makilunga aleteshia.⁸Lwaha alewaja na uja alewikya mringa wose nyi wanu, na ko kila umu apewandija irunda jake ilingana uya wake. ⁹Amu ise nyi wandu wa uya wa Makilunga, inywe nyi bustani ya Makilunga, numba ya Makilunga.¹⁰Kimbi na mbora nganengwa cha mshumbi mdue, ngalevwikya mwimbi, na ingi nyapeshumba wuye yake. Kake mndu nawe ekusigha chandu apeshumba wuye yake. ¹¹Amu kuwode ungi apedima shumba mwimbi ungi ya icho uleshumbwa, nyicho Yesu Kristo.¹²Lwaha koja umu oamu ashumba wuye yake ko dhahabu, pesa, maigho shidi, ana mara, ¹³Wuya wake upeshukwa, ko kilanaro kya msanyenyi upemanyikwa. Amu upemanyikwa na modo. Modo uperegheresha uchao wuya ko kila umu alekiuta.¹⁴Koja mundu aleshumba kyo kyose kikasiaka icho apewadija sawadi. ¹⁵Kake koja wuya o mundu ukadekadeka na modo apepata hasara. Kake icho amonyi apelikirwa, indi icho apekufuna mondonyi.¹⁶Mwiichi ke inywe nyi mumba ya Makilunga na ko ikyo ngoo ya Makilunga edamia kwanu po? ¹⁷Koja mundu anyamara numba ya Makilunga, Makilunga apenywamara mundu cho, ko ikyo mumba ya Makilunga nyi iele na nyikudo nainyere.¹⁸Mundu alakulembe amonji, cha oose kwanu alaile aode waria kigheri ki, nawe cha ''Mtondo'' nyiho apewa na waria. ¹⁹Amu wana ya orika lu nyi utondo oshangunyi lo Makilunga, amu kireghiwa, ''Vwewanda waode watia ko shitawi shavwo'' ²⁰Na kawi ''Mundumi uyaichi ikusaro ja aode nganyi chi kindo po.''²¹Ko ikyo mndu alakushele! Amu shindo shose shanu. ²²Koja nyi Paulo, ana Apolo, ana Kefa, ana orika, ana maisha, ana Kipu, ana shindo shose shikeri, shose shipecha. Shose nyi shanu. ²³Na inywe nyo Kristo na Kristo nyo Makilunga.

Chapter 4

¹Kudo kudo mundu apatura ise, kira vandu va Kristo na niwakili va siri sa loi sa Makilunga. ²Katika iki, kunelakiwa ko uwakili nyi kira ingwe o dumwa.³Kake kokwa inyi niyi kindo kinina sana kokwa nganeukumiwa na inyi ana hukumu je kivindu. Kokira ngame hukumu inyi ngimo nyipo. ⁴Ngamehukumu inyi ngimonyi, ii iode maana kwa inyi ngimonyi haki inyi ngimonyi.⁵Ko ikio, mulaamba hukumu uye ya kyokyoso kabila ja kieri, kabila echa ko Mundumi. Apende mwangenyi stundo shirerikwa momenye ne rungwa makusudi ja ngo kila umu apendija sifa yake kufuma ko Makilunga.⁶Lwaha, musacha na dada sakwa, inyi ngimonyi na Apolo ngatumia kanuni isi ko ajili yanu ili kira kufuma kwanu mpedimu kujukulosha maana ya usemi, ''Uladambuke zaidi kilerengwa, ''Iikira kode umu wanu anekuchwa uye ya vengi. ⁷Maana nyaga aneona tofauti kati janu na vengi? Ninyi ukeri nakio ulepokea bure? Kira apokea bure, kokira munekutita kira mulerunda kudo?⁸Tayari muode shose chakundu muuri! Tayari meva kautujiri! Moanza etawala na munetawala zaidi yedu ise! Loi, ngane valakia umiliki mwema ili kira jimiliki anduamu nacho. ⁹Koikoi ngaichi Makilunga ametoweka ise ngidume kira ejilora mwisho katika musitari o maandamano na kira vandu valehukumiwa eeagwa. Kivekeri kira tamasha ko urika, komalaika na ko vandu.¹⁰Ise jitomodie kokira Kristo, kake inywe, va hekima katika Kristo. Tu vanyonge kake imwe muode uru. Muneeshimiwa, kake ise jinemenwa. ¹¹Hata lwaha ii jiode njaa nyodo, jiode nvo, jiode mpigo, na tena jiode makasi.¹²Jenulunda uya kobidii, ko moko vedu vavenji jinemenwa, jivabariki, kieri jineteswa, jinerimija. ¹³Jinedengwa, jineungo upole. Jimeva na bado jimeitalwa evakira ilengwa na urika na takala ko shindo shose.¹⁴Ngapelega shindo ishi evairora inwe, kake evaya inwe, cha vana vakwa navakundie. ¹⁵Aa kama muode valimu makumii elufu katika Kristo, muode papa vafojepo. Kokira mumeva papa wanu katika Yesu Kristo iidia injili. ¹⁶Kudo ngane vasihi mungige inyi.¹⁷Kudo nkio sababu nalemuduma kwanu timoseo, mkundo wa okwa na mwa mwaminifu katika Mndumi. Apevakumba sheri katika njia sakwa katika Kristo, kira ngane lose kila andu na kanisa. ¹⁸Luluhu basi yanu vanekuihwa, verunda kana kira ngapecha kwanu.¹⁹Kake ngapecha kwani kitambo, kira Mundumi kakunda. Kudo ngapemanya shideo shavo vane kuichwa, kake nyapeona uru wavo. ²⁰Kokwa udue omakilanga upeva katika sidedo bali katika uru. ²¹Ngio muri? Ngiche kwenu na musenga ana ko upendo na katika ngo ya upole?

Chapter 5

¹Jimeichwa tanfa kira kode zina miongonyi mwanu, ama ja zina kira ilakeri ula katika ja vandu va masanga jiode taarifa kira umu wanu anelala na muka o papa wake. ²Inwe munekuichwa! Baadala ye usunika? Uja ulerunda kudo anetakiwa efanwa miongonyi mwanu.³Ingawa ngalakeri anduamu na inyi ko usese kake ngakeri na lawe ko ngo, nginemuhukumu ico alerunda kudi, kira ngavekeri. ⁴Mupekojana anduamu katika rina jar Mundumi Yesu, na ngo yakwa ikeri aja cha ko uru o Mndumi odu Yesu, ngamesia ehukumu mudu ichu. ⁵Mumemukabisi mudu ichu ko ishetani ili kira usese wake unyamarwa, ili ngo yake idimi eokolewa katika furi ya Mndumi.⁶Majidai vanu chi kindo kicho. Muicha chachu kinina unyamara donge nizima? ⁷Kusanjenyi inwe muode chachu ya kala, ili kira muve donge jihia, ili kira muve mukate ulape chachulwa. Ko kira, Kristo,Mwana imondo, odu opasaka ameshinjwa. ⁸Koikoi jisherekee karamu chi ko chachu ya kala, chachu ya tabia mipichwa uovu. Baadala yake, jisherekee na mukate ulamevikwa chachu o unyenyekevu.⁹Ngale renga katika barua yakwa kira ngalachangamane na vasimi. ¹⁰Ngaode maana vasinzi va orika ili, au vandakire au vanyanganyi ana eabudu sanamu edami kwacha navo basi ingevapasa mafume orikenye.¹¹Kake lwaha nanerenga malakusangire na yoyose anedikiwa musacha na dada katika Kristo, kake aneshi katika usinzi ana aode ndakire ana munyonge ana muabudu sanamu ana moshidengo ana monangwa wala muloje nacho mundu o namuna ija. ¹²Koikio ngape husika kuda evahuku vaja vakere njaa ya kanisa? Baadala yake, inwe muleuku ija ndumbenyi ya kanisa? ¹³Kake Mukilunga anevakukumu vakerinja, ''Mufunenji mudu muovu miongonyi mwanu.''

Chapter 6

¹Umu wanu akeri na itatizo na ungiwake, anarehasha idambuka kumahakama walaode haki kikeri ndarasi ya waumini? ²Uwaichi uyaumini vapaikumu onka? Na kira mpemhukumu orika, mpodima eamini shindo shilapeva muhumu? ³Muichi kuwa mpukumu malaika? Ko kiasi kiki zaidi, jipedima eamini shindo shamaisha iva?⁴Koja upedema ihukumu shindo shamaisha wa nyii mneidikija eadija mashitaka iva mbele vaimke aja kanisani? ⁵Nganoamba shindo kusoni yanu. Koda mndu aode busara miongonyi mwanu atosha edena shindo sawakati ya mndu na mndu wavo? ⁶Kake koja ekeri lwaha, mwamini umu apoenda mahakamani dhidi muumini ungi, na mashitaka ivo vave keri mbele ya hakimu alacheamini!⁷Loi kode matatini katikati ya vukinisto vabebde tayari kwanu. Ngai mneteseka kouvichwa? Ngii mneidikija ilembwa? ⁸Ngiki mnalenda sambi elemba vingi, na ivo msacha na dada sana!⁹Muachi valaode haki vapeurosi udue udwe Amakilunga? Mkamini jango. washerodi, vanwabudu sanamu, wazinzi, wafiraji, walawiti, ¹⁰wevi, vaejoji, vanangiwa, vasokaji, vashidengo, kodo miongonyi mwavo aperishi udue wa Makilunga. ¹¹Naivo vavekeri baasi yavo nyimwe kake munesha etakaswa, kake mumesia esanjwa. Kake mumederwa mbele ya Makilunga katika rina ja Mundumi Yesu Kristo na kongo ya Makilunga odu.¹²''Shindo shose nyi halali kokwa, ''Kake chi kila kindo kiode faida.'' Shindo shose nyi halali kokwa, '' Kake ngapetaoula kimu kya ikio. ¹³''Kando nyi koajili yu ndai, na andeu ko ajili ya kando,'' Kake Makilunga apesifuna shose. Usese ukumbwa ko ukahaba. Badala yake, usese koajili ya Mundumi na Mundumi apeuhurumia usese.¹⁴Makilunga aliemufufua Mundumi ise apejifufua ko uru wake. ¹⁵Muicha kira misese yanu iode munganiko na Kristo? Mupedima eshifuna shiungo sha Kristo ne damumbuka eshunganisha na kahaba ipefaapo.¹⁶Muichi kwamba aneunganisha makahaba ameva usese umu nacho? Kirengo kinededa, ''Vavi vapeva usese umu.'' ¹⁷Kake aneungana na Mundumi apeva ngo imu andunduamu nacho.¹⁸Ikambieni sinaa! ''Kila sambi anerunda mundu nyi njaa ya usese wake. Kake zinaa, mundu etenda sambi zaidi ya usese wake amonyi.¹⁹Muichi kuwa misese yunu hekalu ja ngo takatifu, nadamie numbenyi yanu, uja andu muleningwa kufuma ko Makilunga? Muichi kira chi inwe muvenyi? ²⁰Akira mukurwa ko samani. Koikio mutukuse Makilunga ko misese yedu.

Chapter 7

¹Ko isho mlengireghia: Kuode kieri nakicha Mndumi alalae na mkaake. ²Kake kokitevi yeregheshwa kufoje unongo kila Mndumi nawe na mkaake, na mndumka na miake.³Mndumi nyainyariwa namninge mkakyake kye duana, na kudo na mka nacho komiake. ⁴Chimka aode uitori osese lwakepo, nyi Mndumi. Nakudo Mndumi nacho aode uitori osese lwakepo kake mka aode.⁵Mlaimane mkalaa anduamu, muidikijane ko agherilumu. Utenyi kudo kinesa muone mwanya otereva. Naade mpedima muujane kavi andu amu, kinesa moktau alachevatevi kokija mlapedumbuja. ⁶Kake ngane amba ishi ko ngooimu chiitoripo. ⁷Ngekunda kila mundu na ave chainyi ngakeri. Kake kila umu nyaode kyake ifuna ko Makilunga. Iu nyaode iki, nauja nyaode kija.⁸Ko vaja valapeduajwa navapie vomi nganeamba kee, nyikicha kwavo vapeda iduajwa, chakundu ngakeri inyi. ⁹Kake kaje valapedima ikulaghia, vaduajwa. Nyikeba aduajwa kuliko iva na shiriso.¹⁰Lwaha vaja vaduajwa ngavaitori, chinyipo nyi Mndumi.'' Mkavalalekane na miake.'' ¹¹Kake kukule sana na miake aladuajwa ana lekudo nanjane na miake. Na ''Mii alalekane na mkaade.''¹²Kake vaja vasighaka, nganeamba inyi, chi Mndumi kee koje mwana vama wowose aode mkaalaichi na amekunda idaima nacho, kiuriwa namtijepo. ¹³Koje mndumka aode mii alaichi, na kakunda idamia nacho, alamtije. ¹⁴Komndumi alaichi apesanjwa koimanya ja mkaake. Na mndimka alaichi apesanjwa koimanya ja miake lekundo vana vanu vaoe ilapo, kake loi vamesanjwa.¹⁵Kake ongi alaichi kakure nakukurije. Koikio, msacha avomi ana ovaka apepungwa na shipungoshavopo. Makilunga nyalejidikira jidamie kosia. ¹⁶Nyuicikuda mndumka, apemkira miake? Ana nyuichikuda koje Mndumi apedima namkire mkake?¹⁷Kila umu nadamie chakundu Mndumi ale vavia, kila umu chakundu Makilunga ale valagha ivo ikinkyo ivavasha okwa ko makanisa vose. ¹⁸Akeri adiniwa aledikirwa imanyi? Alareghashi isembera ofano loinwajake.Akeri wowose aledikirwa koimanya aladiniwa? Ainyarie idiniwa. ¹⁹Koiki kipedima adiniwa nama aladiniwa kuode mwandupo. Kiode mwanadamu nyiada utori o Makilunga.²⁰Kila umu nakee naidikirwa chakundu atedikirwa ma Makilunga imanya. ²¹Nyuvekeri mtumwa andu Makilunga alakudikira? Ulesari ikyo. Kake koja upedima iva bure, utakudo. ²²Koumu aledikirwa na Mndumi cha mtumwa nyi mndu bule o Mndumi chambele, umu akeri bule aledikirwa imanya nyi mtumwa o Kristo. ²³Mmeurwa ko uuru, koikyo mlave vatu mwa va vandu. ²⁴Mnduodu na vasacha vakwa, koidamia jojose kile amu oduandu juedikirua imaya,jisighake kudo.²⁵lwaha,vaja vose vale medua too,ngaode itari ifumakomndumipo. kake ngapevawia chakundu ngakeri.cha huruma sa mndumi ²⁶simanyikye.Koikyo,ngana kusara kitevikya ngitema,na kicha mndumi nasighake chakundu akeri.²⁷Nyupungiwa ko mndumka ko kipungokye duana? Ulasshighe bule ifuma koikyo. Uode bule ifuma ko mkaana uduajwapo? Ulashighe mka. ²⁸Kake ko dua,outa unyamaripo. nakoje mndumka alameduajwa kaduajwa, auta unyamaripo. Bado vaja vanaduana ngitema ipo naipo. Nainyi ngauri ngivafunie isho.²⁹Kake ngaambakundi, mnduadu na vasacha vakwa, kieri nyikifui. Ifuma lwaha naisongwa, vaja vaode vaka vadamie cha valaode. ³⁰Vose vatomonyirie vakuite cha valatomonyirie, na vose vanavorokiwa, cha mbele valane vorokiwa, na vaja vose vaneura kyokyose, cha mbele valaode kyokyose. ³¹Na vose naida naorika, vave chambele valenaida nalo. Kimekoja ulole oorika lunashikya eneake.³²Ngauri muve bule ko ngite ma sose. Mndumi ala duaje anauta na shindo shimuode Mndumi, shemvorosa icho. ³³Kake mndumi aduaje euta sh orikenyi, sheovorosa mkaake, ³⁴Nyaghau kaniye. Mndumka ala duajwa ana msalari euta shindosha mndumi, shekulesana ko osese na ko ngoo. Kake mndumka aduajwa euta sha orikenyi, she mvorosa miake.³⁵Nganeamba kudi faida yanu mvenyi, na ngivikyia mtegho kwanupo. Nakinaamba kudi kimekoja nyi haki, kinesa kee mpedima ikudera usimenyi ko mndumi kulaode kyeshingia kyokyose.³⁶Kake kuode mundu anekusara apedima imwutia ko makene mwajiwake, kokiteve pinya yake ndue munu, da na duane nacho chakundu akundie. Chi unyamaripo. ³⁷Kake koje afuda alapedua, na kuode kye muiti kyapo, nakuja apedima irimija nyoda yake apeuta kicha koja alapemdue. ³⁸Icho, ane mdue mwaji wake auta kicha, na icho woowse ane sambura alapedua auta kicha kaisa.³⁹Mndumka nyapungiwa na miake kieri arukye. Kake koja miake kapa, nyakeri bule iduajwa na wowose amkunda, kake ko mndumi tu. ⁴⁰Kochaku ndugaona, aode sia iisie koje apedimia chainyi chakundu ngakeri. Na nganekusara kee nainyi ngaode ngoo ya Makilunga.

Chapter 8

¹Ko shieja shilefunwa sadaka ko marima: jiichikee ''isejose jiode urango.'' Urango uode ikutata, kake ukundo uchishumba. ²Kokoja mundu woowose aichikee aichi kindo kilive, mnducho aichi kindo eurwa namanyepo. ³Kake umu wavo kakunda Makilunga, mundu mnducho aichwa nacho.⁴Basi koija sheja shifuniwa sadaka ko marima: Jichikee''marima chikindo orikenyilupo,'' Na kee kuode Makilunga le umutupo.'' ⁵Amu kuode vafoje velaghwa mamakilunga kive raveuana orikenyi, chakundu vakeri ''Mamakilunga na mandumi vafoje.'' ⁶''Kimekoje kodu kuode Makilunga umutu nacho nyipapa, shindo shose shilefuna kwake, naise jedamia kwake, na Mndumi umu Yesu Kristo, na cho kweshindo shose shekeri na koicho ise jikeri.''⁷Atakudo, urangou ukeri ko kila umupo. Naade, vengi vaenda kanisenyisa marima ipo kila, na lwavaneja sheja shikee kifuniwa sadaka ko marima, unyamani wavo umedeswa kimekoja siirave.⁸Kake sheja shipejilora ise ko Makilunga. Ise chi vavichwa munu koje jilapejapo, nama vecha munu koje jilejapo. ⁹Kake mkula mbwe kee ubule wanu ulave kitekye muirushira mwirave ko inamipo. ¹⁰Kake salekee mndu kakuona, igwe uode urango, uneja sheja mahekalunyi va marima. Kija kya mnducho kipekulorapo ataicho nacho naje shindo shafunwa sadaka samarima?¹¹Koikyo kookitevi kyemanya japo jaloi asili ya marima, mnduodu ana msacha okwa mwirave, nachuo Kristo nyalepa kitevi kyake, akiaghwa. ¹²Kudo, imauta unyamari o mnduamu na msacha wanu na ipuchwa shavo shiirave, mnauta unyamariko Kristo. ¹³Koikyo, koja kyeja kikuteve umuilushire mnduanu ana msachapo ngape nyamato opo, kinesa ngileche mtevi mnduodu ana msacha okwa igwa.

Chapter 9

¹Inyi ngakeri hurupo? Inyi ngakeri modumwa? Inyi ngalemwona Yesu Mndumi odu? Inwe chi kee ndunda sa kasi yakwa ko Mndumi? ²Ikava inyi ngakeri mondumwa ko vengipo, kake na modumwa kwanu inywe. Kokiteri inywenyikulora ko modumwa ko Mndumii.³Ichu nyicho ikaja ko vaja vakeri ngiilu sha inyi. Jiode haki yeja nenywapo? ⁴Jiode haki yeirya mndumka usa aichi chakundu vecheuta vedumwa vengipo, na vandodu va Mndumi na Kefa? ⁵Ana nyiaskari ko gharama sake amonyi? ⁶Ana nyinyi ngimonyi na Barnaba vasa jitakiwa jiute kazi?⁷Nyunga acheuta kasi chakundu asikari ko gharama sake amonyi? Nyunga akundye mzabibu alaje ndunda sake? Ana nyunga ache ombya ikundi alachenye maruva vake? ⁸Ke ngakerededa ishi ko mamlaka vavandu/ Sheria nayoikesenda ishipo?⁹Kokitevi nyilereghwa ko sheria ya Musa, ''Ulapunge ngumbe monu kieri akereja mdenue.'' Na loin kee ina Makilunga ngakesamini ngumbe? ¹⁰Ana je anaamba isho kokitevi kyedu? Kilereghwa ko kitevi kyedu, kokitevi icho akeredema mdema nyatakiwa ndeme kouhakika ko amini, nanyaana sambwa nyatakiwa na sambwe kokitevi kee nyanapatan kando. ¹¹Kokitevi jileraja vindo ngoonyi kwanu inywe, Je! Nyikidado kuluwe kodu jikasambwa shindo shausesi ifuna kwanu?¹²Kokitevi vandu vengi valepata haki ifuma kwanu, ke ise munupo? Alakudo, jikishugha hakiipo. Kitevi kyake, jilerimija shindo shose andu kileva nyiilushira kitevi kya injili ya Kristo. ¹³Mwichi kila uyaakereuta usa hekalunyi nyachepata kando kyavo ifuma hekaluni? Ke mwichi vandu vacheuta usa madhabahuni vachepata andu yakija kichefunya madhabahuni? ¹⁴Kokitevi ikyoikyo, Mndumi nyaleamri sha nyaleduma ke vandu vose vajavaker isenda injili lazima vachime kokitevi kya injili.¹⁵Kake ngame vadeu haki sose isi. Nangaperegha iva kokitevi kindo kyokyose kiutike kokitevi kyakwa. Nakeba inyi ngipe kuliko mndu wowose ibunia ijikweza kokua. ¹⁶Amu kikara nganakola kidedo kya injili, ngaode kyokyose kyeji kwenapo, kokitevi nyilazima ngiuta kudi. Na oleokwa ngute kudi ngalahubili injili!¹⁷Kokitevi ngakusara kudi ko maamuzi vakwa, ngaode mbova, kake ikava koidikijapo ke ngapeva bado ngaode kasi yeimukya uwakili. ¹⁸Basi kiaro kyakwa ngikyo? Kake ngake vaongoja kidedo, ngapeifuna injili kulaode kyokyose na koje koiutya ucha o haki yangu isangaiode ko injili.¹⁹Kokitevi ngamelekejwa ko vandu vose, ngaleutika modumwa ovose, ilikee ngidime vawada vafoje mnu. ²⁰Ko Vayahudi ngekeri cha Vayahudi, ke ngivaade, ngivapate Vayahudi.Kovaja vake wansa ya sheria, ngekeri cha umu usaakeri wanda ya sheria kokitevi ngidime vaode vaja vake vi wanda ya sheria. Ngaleuta kudo kake ingi ngimonyi ngekeri wanda ya sheriapo.²¹Kovaja vakeri nja ya sheria, ngekeri cha umu wavo nnja ya sheria, kake inyi ngekeri nnjapo ya sheria ya Makilunga, kake wanda ya sheria Kristo. Ngalauta kudo ke ngidime vawada vaja vakeri nnja ya sheria. ²²Kovaja vanyongohye ngeleva nganyo ngohya, ke ngidime vawanda vaja vanyo ngohye, ngekeri kudi ko vandu vose, ke ngipate shirika ko mbora. ²³Nainyi ngekeri uta shoshi kokitevi kya injili, ke ngidime sangirwaniwa ko mbora.²⁴Mwichi ke kake vaja vachekambia vose vachekambia kokitevi kyeshinda, kake usaacheadija tuzo nyumu? Kudo kambienyi kokitevi kyepata tuzo. ²⁵Mndu ochesa nyacheri miji ko shose kieri akeloshwa. ²⁶Navovacheuta kudo kokitevi kyeadija taji isaiche ngamarika, kake isejinekambia kokitevi kyepata kinelokiena. Kila chanyamarike. ²⁷Kake inyi ngachekambie kulaode kindopo anangakekavana ngumi cha ngane kava urukuta.

Chapter 10

¹Inyi ngauti mmanye vasachavakwa, mumanye kee vapapa vedu valeida wanda ya irindi na vose valeida ko mringa ukusalalye. ²Vose valebatiswa vave va Musa iposhi irindi nyi naipo mringenyi ukusalalye, ³Nawose valeja kando kija kija kya ngoo. ⁴Vose valenywa kunywaji kija kija kya ngoo, amu valenywa ko ifuma ko mwamba ongoo uja uleva valya, na mwamba uja nyokeri Kristo.⁵Kake Makilunga alerorokiwapo navaja vafaje vavo, na vaja vavovaletaghanywa patenyi. ⁶Kake shindoshi shose shekeri mifano shekulora kwanu, ke isejilave vandu vandakire shivichwa chakundu ivo valeuta.⁷Mlave mwabudu sanamu, chakundu vandu vengi vekeri. Ikuhakundu kilereghwa, ''Vandu valedamya gwanda veja nenywa, navalei mkana vakachesa ko ndakire ya nkundo.'' ⁸Jilaute uhuni chakundu vandu vengi valeuta, vakapafuriimu vandu ishirini na siradu alfu kokitevi kyo.⁹Nama jilamghereshe Kristo, chakundu vatoje vavo valeuta kake vakanyamarwa ko njoka. ¹⁰Nakake mlakusare mlaade ngususi, chakundu vaja vafoje vavo valekusara valenungunika na inyamara ko malaika okipa.¹¹Kokitevi shundoshi shileutika koikulora kodu, shilereghwa ke shidime jionya isee jileshikwa na miisho ya kala. ¹²Kokitevi ke ujaakareona nyaimkaniye naimu ke necha alachegwa. ¹³Koole mwisho ulevaada inywe kilakeri na kawaida ya vandu kake Makilunga nyi mwale. Apevatia mwiolye oru wanu, achamu na iidya icho nyapeva ningia mongoofumya itimndime irimija.¹⁴Kake vakucho, sakwa, dichenyi ibada ya sanamu. ¹⁵Nganadedana inywe chavandu vaode akili, ilimsambure uye ya kisa nganaelela. ¹⁶Kikombe kijakya mbora kibarikicho, ko nyunga na ondakame o Kristo? Mkate uja jileufunya, ke nyiwadana ousese o Kristo? ¹⁷Kokitevi mkate nyumu, isejikeri vafoje jikeri usese umu. Vose vayavakeneja mkate ke vamu ko auduamu.¹⁸Valambenyi vandu va Israeli: Ke! Vaja vose vakoje sabihu ke vashirika kokitevi kya mazabahuni? ¹⁹Ngiambe ngikyo lwaha? Ke sanamu nyikendo? Ana kando kasakalefunwa sadaka ko sanamu nyikindo?²⁰Kake nganededa uye yashindo shija vaja vaje chashifuna sadaka ko vandu valaichi, ke vanefuna shindoshi kokitevi kya ko makitawi na chikee ko makilungapo. Nainyi ngauri nywe koandana na makitawipo! ²¹Mpedima ilimjunywa kikombe kya Mndumi na kikombe kya makitawipo. Mpedima iva anduamu mesa ya Mndumi na ko mesa ya makitawipo. ²²Ana jinambikyo Mndumi wifu? Jiode pinya ko kitevi kyake?²³''Shindo shose sha loi,'' Kake ke nyi shose shevapo.'' Shindo shose sha lou.'' Kake ke shose shija shicheshumbya vandu. ²⁴Kode nama naumupo usaeshigha ucha wake tu. Kake kitevi kyake, kila mndu nyeshigha ucha o mndungi.²⁵pedima ija kila kindo kija kanakumbera sangadana ive serapo esera kokitevi kya dhamiri. ²⁶Amu ''urika mbora ya Mndumi, kake shose shi iihuriji.'' ²⁷Namndu alaichi kavakaribisha jenyi, nanuri, jenyi kyokyose kijanga akenevaningenyi kuliko ivesera zamirinyi.²⁸Kake mundu kavavia, ''Kaudoka katunwa kokitevi kya sadaka ya vapagani,'' Mlaje. Ikikokitevi kya ke ujaalevavia, na kokitevi kya dhamiri. ²⁹Nainyi nganefanani shapo ko sanuri sanu, kake dhamiri ye ujaungi. Mnu ngiki uhuru okwa uhukumiwe kokitevi kya mndungi? ³⁰Kikava inyinganeutya kyeja kya itereshe, ngiki ngidengwa ko kindo kisa ngatereshe kwawo?³¹Kokitevi kyo, kyokyose nanaja anaiunywa ana kyokyose mnauta utengi shoshe kokitevi kya uduwe o Makilunga. ³²Mlava ilushive Vayahudi ana Vayunani ana kanisenyi ja Makilunga. ³³Ghereshenji cha kunda inyi ngakegheresha nyivapendeza vandu vose shindo shose. Nganeshigha faida yakwa ngimonyi, kake kokitevi kya vengi. Nainyi nganeuta kudi kee sadime ichirwa.

Chapter 11

¹Ngivadienyi inyi, chakundu nainyi ngakenamvadie Kristo. ²Luaha ngakanavasifu kokitevi kye ngikumbuka ko shindo shose. Ngakenavasifu ko kitevi mmeada mapokeo chakundu ngalevaende kwanu. ³Basi ngauri mmanye ko kuwa Kristo nyi mudo o kila Mndumii. Nacho Mndumi mudo o mndumka, na ko kuwa Makilunga nyi mudo o Kristo. ⁴KIla Mndumi apetereva ana apefana unabii ashikije mudo nyakenyamara mudo wake.⁵Kake kila mndumka apetereva ana ifuna unabii kake mdo wake ukeri uarie nyakena abisha mudo wake. Ko maana na savasava na ameutwa. ⁶Kokira mundumuka alapeshikija mdowake, nadumbwe mbiisake sive njifui. Maana nyi sonu mndumka idumbwa mbii sake ana iiutwa, basi na shikije mdo wake.⁷Kwani kipeva mundumuka ishikija mdo wake, ko kitevi icho nyi mfano o utukufu o Makilunga kake mndumuka nyi utukufu o mndumka. ⁸Am mndumuka alefuma ko mndumukapo. Bali mundumuka nyarefuma ko mndumke.⁹Nama mundumii aleumbwa ko ajili ya mnsumi ukapo. Bali mundumuka nyaleumbwa ko ajili ya mndumii. ¹⁰Iki nyikyo kitevi mundumuka nyapepaswa nave na sonu yekajija ko mudo wake, kokitevi kya malaika.¹¹Hata kudo, ko mndumii mundumuka akeri amonyi kulaode mundumipo, ana mndumii kulaode mndumukapo. ¹²Kochakundu mndumuka alefuma ko mndumuka, nakudo mndumii alefuma ko mndumuka. Na shindo shose shehefuma ko Makilunga.¹³Hukumunyi muvenyi: Kake! na kiecha mundumuka na mtereve Makilunga mudo wake ukeri uarie? ¹⁴Kake, asili ikevafundishenyi ke mundumi aode mbii silehiye nyi sonu kwake? ¹⁵Kake asili ikevafafunshinyi ke mundumuka aode mbii silehie nyi utukufu kwake? Amm nyalenengwa mbii sija silehile cha nguve yake. ¹⁶KAke mundu oose auri ibishana ko iki, ise jiode kindo kingipo, nama makanisa va Makilunga.¹⁷Ko shidedo shavadia, inyi ngapevasifupo. Am handumke kusangiria nyandu ko faidapo ila ko maana. ¹⁸Amm kuvoka ngakenaichwa kee ilambatana kanisani kuode mlesano gholosi yanu, na kosehemu ngenaamini. ¹⁹Amm lasima kuve na mtindikano sholosi yanu, ili ko vaja vaidikija vamanyike kwanu.²⁰Amm irambatana, ikyo mnaja chi kando ka Mndumi po. ²¹Mkenaja, kila umu nyakeja kando kake amonyi kabla vengi valameja. Na iu naghodwa njaa na cho nyanangwa. ²²A inywe mwode numba ye jija na yenyunyapo? Na mkenamena kanisa ja Makilunga na ivalemberia vaja valaode kindo? Ngiambe kiki kwanu? Ngapevasifu? Ngapemsifunyi ko ikyopo.²³Ko maana ngalevadija ifuma ko Mndumi kija ngalevanengenyi inywe kee Mndumi Yesu kio kija aleteswa, nyaleiria bofulo. ²⁴Baada ya kiterevo, nyaleudumbwa nna ideda,'' Ilu nyilo osese lakwa, lukeri ko kitevi kyanu. Vikenyi kudi ko ajili yengi kumbuka inyi.''²⁵Navekudo kairia kikombe baada yeja, kadeda, ''Kikombe ki nyi agano jihia ko ndakame yakwa yengikumbuka inyi.'' ²⁶Kokila kigheri mkaja boflonainywa kikombe, mnatangasa kipu kya Mndumii mpaka handuapeecheja.²⁷Ko ikyo kilauja apeja na ikinyunya kikombe ki kya Mndumi chakundu kilapeva, apeva amepata unyamari osese na ndakame ya Mndumi. ²⁸Mndu na kusare amonyi kuvoka, na kudo nanaje boflo, na ikinywa kikombe. ²⁹Amm uja apeja na inywa bila ikusara osese nyakeja na inywa hukumu yake amonyi. ³⁰Iki nyikyo kilevi vandu vafoje yanu value na unyonge, na baadhi yanu vapie.³¹Kake jikachungusa jivenji jipehukumiwapo. ³²Ila jikahukumiwa na Mndumi, jipeghujua, ili jilachehukumiwa na orika.³³Ko ikyo vandodu na vasacha vakwa mkarambatana ili mje, vadejanenyi. ³⁴Mundu aghodwa njaa, naje kanyi kwake ili mkarambatana anduam kulacheva na hukumu. Nakokira shidedo shingi mlesireghia, ngapechembienyi iho andungapecha.

Chapter 12

¹Ihusu karama ya ngonyi, vandoduna vasacha vakwangauri mkose, imanyapo. ²Namwichi kee iho andu muvekeri mlalehi mleloninjwa mvadie sanamu silapededa, ko njia sosoose mlelorijwa naso. ³Koikyo ngauri ngimanye kee kuode oose apededa ko ngoo ya Makilunga akadeda, ''Yesu nyaodengoki, ''Kuode oose apededa, ''Yesu nyi Mndumi,'' Isipokuwa ko ngoo ya mo Mwele.⁴Am kuode karama tofauti tofauti, kake ngo nya uja na iuu. ⁶Nakuode huduma tofauti tofauti, kake Mndumi nyi ichu na uja. ⁵Nakuode aina mbalimbali sa uya kake Makilunga nyicho na uja akeuta uya sose ko vose.⁷Koikyo kila umu amenengwa ufunuo o ngoo na osese lo vose. ⁸Amm mndu umu amenengwa ngoo kidedo kya hekima, no ongi kidedo kya maarifa ko ngoo iya.⁹Na ongi nyalenengwa imani ko ngoo ya uja, nako ongi karama ye kira ko ngoo imu. ¹⁰Koongi matendo na oru, na ungi unabii na ko ongi nyidima pambanua ngoo, na ongi aina mbalimbali sa lugha, na ko ungi tofsiri sa lugha. ¹¹KAke ngoo na iya iya ikeuta uyasi sose, imnenga kila mndu karama ko isambura jake amonyi.¹²Ko kitevi kyo osese nyi lumu, nalo luode shilungo shifoje, na shilungo shose sha osese na lujaluja nakudo na Kristo. ¹³kokira ngoo nyimu na ise jose jilebatisalaji kava osese lumu, ka maana kee Wayahudi ana Wayunani, kura kee vatumwa ana vandu huru na vose dilenengwa ngoo imu.¹⁴Ko maana osese chi kilungo kimupo. ¹⁶Kokira kudende kupededa, kee inyi kuokopo, kilungo na inyi chi kilungo kya osese, ''Ikyo kipevapo kya osese. ¹⁵Nakudu kupededa, ''Ke inyi chi risopo inyi nyikilungo kya osese, ''Ikyo kepeva kee kilungo kya osese. ¹⁷Kokira osese lose lupeva riso, na kuveva naichwa? Kokira osese lose lupeva kudu, na kuveva na idasha?¹⁸Kake Makilunga nyaledera kila kilungo kya osese andu ake chakundu alepanga icho amonyi. ¹⁹Nachakira kee shose sheva kilungo, osese lova kuku? ²⁰Iho luaha shiungo nyi shifoje, kake osese nyi lumu.²¹Riso jipedima via kuoki, ''Kee ngaode haja naigwepo.'' Nama mudo upedima via kundende, kee ngode haja na inywepo.'' ²²Kake shilungo shose sha osese shikashonwa shiode heshima kinina shiketaka saidi. ²³Na shilungo sha osese shijajichi shighede heshima kinina, jipeshininga heshima saidi, na shilungo shedu shilaghode mburwa shighode ucha saidi. ²⁴Naluaha shilungo shedu shighode mburwo shighade haja yenengwa heshima, ko kitevi tayari shighode heshima. Kake Makilunga nyaleshiunganisha shilungo shose andumi, na kashininga heshima saidi ko shija shilapeheshimika.²⁵Nyalevika kudo ili kulawademlesano o sese, bali shilungo shose shitunzane ko okundo o umuu. ²⁶Nakigheri kilungo kimu kikaumia, shilungo shose shaumia ko anduam. ana kilungo kimu kikaheshimiwa, shilungo shose shaghorokya ko anduam. ²⁷Luaha inywe nyi osese lo Kristo, na shilungo kila kimu kimonyi.²⁸Na Makilunga nyapedela kanisa kuvoka na mitume kavi manabii, karadu vaalimu, na vaja vose vapeuta matendo madue, na karama sekira vaja vapesaidia, vaja veuta uya ongosa, na vaja vose vaode nia sa kwacha va lugha. ²⁹Aise jose nyi mitume? Ise jose nyi manabii? Ise jose valimu? Aise jose jinauta sindo sha miujisa?³⁰Aise jose jighode karama yekira? Ise jiose jikededa ko lugha? Ise jose jikenatafsiri lugha? Shighenyi karama sija sikeri ndue. ³¹Nainyi ngapemlorenyi njiaa njicha saidi.

Chapter 13

¹Jiambe kee nganededa ko lugha za vandu na sa malaika. Kake chakira ngalaode olukundo, ngava shaba yode upatu uvumao. ²Nakee ngaode kipaji kya unabii na imanya ja loi ikurikie na maarifa, na kee ngaode imani ye samira mlima, kake chakire ngalaode okundo, inyi chi kindopo. ³Najiambe kee nganefuna omaso lakwa na ngwalishe vakiva, nakee ngenaufuna osese lakwa ili lukorwa modo. Chakire ngalaode okundo ipengitarama kindopo.⁴Okundo urimije na iorokywa. Okundo ojisifupo na ojidaipo. Uode kisununupo. ⁵naunesi upeshigha shindo shake, upeona uchungu movinyi, nama upeitala mavichwa. ⁶Upeghorokywa uvichwa. Ngataake, nyivorokywa na loi. ⁷Ukundo nyucherimija shindo shose; nyucheamini shindo shose, yuode ikarija shose, na irimija shindo shose .⁸Okundo upesiapo, am kuode unabii, ose upeida. Am kuode lugha, sipekoma, am kuode maarifa vapeida. ⁹Kokira jiichi ko sehemu na jikeuta unabii ko sehemu. ¹⁰Kake ikyo kija kikeri kamili, ila kija kilakeri kamili kipeida.¹¹Ngakeri mwana, ngalededa cha mwana, ngalekusara cha mwana, ngaleamua cha mwana. Ngava mndu msima, ngaledera kwacha nainyi shindo sha vana. ¹²Kokira luaha jikeona ko kiangalia, cha mbuana momenyi, kake kigheri kyo jipeona oshangu ko oshangu. Luaha ngaichi kokiasi, kake kigherikyo ngapemanya kee nyinyi ngaichiwa mnu. ¹³Kake luaha shindo shi sheshirsdu shinadumi: Imani, tumaini jipecha, na okunda, kake kikeri kidue saidi ya isho nyi ukundo.

Chapter 14

¹Ushighenyi ucha na itamani sana karamu ya ngoonyi, na zaidi muno mpata ifuna unabii. ²Maana icho anededa ko lugha nyanededa na vandu bali nganededa na Makilunga. Maana kuode aneelewa ko kitevi nyanededa ishindo shifichikye ko Ngoo. ³Kake icho anefuna unabii, nyanededa na vandu ne ivashumba, ivaninga moyo, ne ivafariji. ⁴Icho anededa ko lugha nyanekushumba amonyi, kake uja anefuna unabii nyaneshumba kanisa.⁵Luaha nganetamani kwamba inywe vose udede ko lugha. Kake zaidi ya ivo, nganetamani ya kwamba mfune unabii icho amefuna unabii nyi mkuu kuliku uja anededa ko lunga (labda awepo wa kutafasiri), ili kwamba kanisa jipate ishumbua. ⁶Kake luaha, kaka na dada sakwa, ngaeha kwanu ne ideda ko lugha, ngapevasaidia ngikyo inywe? Ngapedimapo, isipokuwa nganededa na inywe ko njia ya ufunuao, ana ko njia ya maarifa, ana unabii, ana ko njia ya fundisho.⁷Ikava shindo shilaode uhai cha filimbi, ana kinubi kila nefuna iru ilaode tofauti, ipemanyika kuda kiombo kiki kilanacheza? ⁸Komaana ikava baragumu ipefuna iru ilapemanyika, jisi njiki mndu apemanya ya kwamba nyi mda o jiandaa ko shindo? ⁹Kudo kudo na inywe. Mkafuna ko ulimi kidedo kilakeri dhahiri, nyi kuda mndu apemanya mnachokideda? Mpeva mnededa, na kode apeva elewapo.¹⁰Kuode shakapo kwamba kuode lugha sifoje kwachakwacha orikenyi, na kuode nama na imu ilaode maanapo. ¹¹Kake kama ngalaiche maana ya lugha, ngapeva mghenu kwavo icho anededa, na icho anededa nyapeva mghenu kokwa.¹²Kudo kudo na inywe. Ko kuwa mpetamani iona uthibitisho o Ngoo, takenyi kwamba mzidi sana ishumba kanisa. ¹³Kudo, icho anededa ko lugha na naterevenaningwa kutafasiri. ¹⁴Komaana katureva ko lugha, Ngoo yakwa ipetereva, kake urongo lokwa luode matundapo.¹⁵Ngivike kudo? Ngitereve ko ngoo yakwa kake kavi ngapetereva ko urongo lokwa. Ngapeimba ko ngoo yakwa, na ngapeimba ko urongo lokwa kavi. ¹⁶Vinginevyo, komsifu Makilunga ko ngoo, icho akeri mghenu kuda apeidikija ''Amina'' unefuna shukurani, kava avaichi vaja unideda?¹⁷Maana nyi loi ingwe uneshukuru ndughucha, kake uja ungi aneshumbuapo. ¹⁸Nganemshukuru Makilunga ko kuwa shidedo ko lugha zaidi ma inywe vose. ¹⁹Kake ko ikanisa nyi uche kidedo shidedo shitanu ko ufahamu okwa ili ngipite ivafundisha vengi, kuliko idedo shidedo kumi elfu ko lugha.²⁰Kaka na dada sakwa, mlave vana ko ifikiri jana. Badala yake, ihusiana na uvichwa, vengi cha vana vachanga. Kake ko ifikiri jana mve cha vandu vadue. ²¹Ileandikiwa ko sheria, ko vandu va lugha ingina ko momu ya vaghenu ngapededa na vandu iva. Nama hata kudo vapengiinchwapo,'' Alededa Mndumi.²²Kudo, ndimi ni ishara, na sio kwa walio amini, bali ko wasioamini. Kake nyifuma unabii na ishara, sio kwa wasioamini, bali ko ajili yao ujaaminio. ²³Haya, ikava kanisa jose jipekusanyika anduamu na vandu vanededa ko lugha, na vaghenu na wasioamini vamiingia, je vipedima iamba kwamba muode sui?²⁴Kake ikava vose mnefuna unabii na akeri alaneamini ana vaghenu vapeingia, apeshawishiwa na vose na vaichwe, apehukumiwa na vose ivo vanededwa. ²⁵Siri sa ngoo siveshukujwa, matokeo vakenyengwa kifudifudi ne imwabudu Makilunga, nyavekeri ya kwamba Makilunga nyakeri kati yanu.²⁶Ngikyo kinevadia luaha, kaka na dada sakwa? Andu mnekojana anduamu, kila umu nyaode Zaburi, mafundisho, mafunuo, lugh au tafasiri, fanyenyi kila kindo ili kwamba mjishumbe kanisa. ²⁷Kama yoyose anededa ko lugha, vave vavi anavaradu, na kila umu ko zamu. Na mndu lazima natafasiri kijakilededwa. ²⁸Kake kama kulaode mndu o tafasiri, basi kila umu nadamie sau numbenyi ko kanisa, basi kila umu nadeda amonyi nako Makilunga.²⁹Na manabii vavi ana varadu vadede, na vengi vaadanye ko ipambanua kija kinededwa. ³⁰Kake uja adamije kafunuliwa kindo ko huduma, uja ambaye avekeri anededa nacho navove sau.³¹Ko kuwa kila umu wanu nyanedima ifuna unabii unu badala ya ungi ili kwamba kila umu nadime ijifuza na vose vadime iningwa ngoo. ³²Kokuwa ngoo sa manabii sikeri guanda ko uangalizi o manabii. ³³Kokuwa Makilunga nyi Makilunga omachafuko po, bali nyo amani. Kama chakundu ikeri ko makanisa vose va vaumini,³⁴Imevapasa vaka vadamie sau ko kanisa, ko kuwa vaneruhusiwa idedapo. Badala yake, vanepaswa iva ko unyenyekevu, kama chakundu sheria ineamba. ³⁵Kama kuode kiokyose vanetamani ijifunza, basi vavaveseri ghomi vavo kanyi. Ko kuwa nyi sonu mndumuka ideda ko kanisa. ³⁶Je kidedo kya Makilunga kilefuma kwanu? Je nainywe jilevashikya?³⁷Kama mndu kajiona kuwa nyi nabii o ngoonyi, inempasa namanye shindo kanevaandikia ya kwamba nyi maagizo va Mndumi. ³⁸Kake alamevatambue iva, vadenyi valamanye.³⁹Kudo luaha, kaka na dada sakwa, shighenyi sana ifuna unabii, na mlamzuie mndu wowose ideda ko lugha. ⁴⁰Kake shindo shose shitendeke ko ucha na ko utaratibu.

Chapter 15

¹Luaha nganevakumbusha, akina kaka na akina dada, uye ya injili ngalevahubiri, ambayo mlei adija ne iimukana kwavo. ²Nyi ko injili ii mmeokolewa, kama mkajiada imara katedo ngelevahubiria inywe, isipokua mleamini maana.³Kama kuvoka kaleiadija ko umuhimu ngake iende kwanu chakundu ikeri, kwamba ifumaana na maandiko, Kristo nyalepa ko ajili ya unyamari odu, ⁴ifumana na maandiko nyalerikwa,na kwamba nyalefufuka siku ya karadu.⁵Na kwamba nyalemfumia Kefa, kisha ko vaja kumi na vavi. ⁶Kisha nyalevafumia ko wakati umu, akina kaka na dada zaidi ya mia si tanu vengi vavo bado vakeri varukie, kake baadhi yavo valee madio. ⁷Kisha kamfumie Yakobo, kisha mitume vose.⁸Mwisho va vose, nyalengifumia inyi, kama vile ko mwana kakeri ameoniko ko wakati ulakeri sahihi. ⁹Kokuwa inyi nyi mnina kati ya mitume. Nganestahili idikirwa mtumepo, ko kitevi ngalejitesa kanisa ja Makilunga.¹⁰Kake ko neema ya Makilunga kakeri cha kundu kakeri, na neema yake kokwa ivekeri bure. Badala yake, ngeleuta bidii kuliko vose. Kake nyivekeri nyinyipo, bali neema ya Makilunga ikeri numbanyi kokwa. ¹¹Koikyo kama nyinyi ana nyivo, jinehubiri kudo ne amini kudo.¹²Luaha kama Kristo nyalehubiri kama alefufuka ko wafu, ivekuda baadhi yanu muambe kuode ufufuo wafupo? ¹³Kake kama kulaode ufufo o wafu, basi hata Kristo nacho hakufufuka. ¹⁴Nakama Kristo hakufufka, kudo mahubiri vedu nyi maana, na imani yedu nyi maana.¹⁵Na jimepatikana iva mashahidi va vongo ihusu Makilunga, ko kitevi jilemshuhudia Makilunga kinuma, kamba ngalemfufua Kristo wakati akumfufua. ¹⁶Kama ikava vapiehawafufukwi, Yesu nacho hakufufuliwa. ¹⁷Na kama Kristo hakufufuliwa, imani yanu nyi maana na bado mkeri kwenye sambi sanu.¹⁸Kudo ata vaja valepa ko Kristo navo wameangamia. ¹⁹Ikava ko maisha iva peke yake jiode ujasiri ko wakati unecha nambenyi ya Kristo, vandu vose, ise vehurumiwa kuliko vandu vose.²⁰Kake luaha Kristo amefufuka ifuma ko wafu, matunda va kuvoka ya vaja valemepa. ²¹Ko kuwa kipu kilecha iidia ko vandu, pia iidia vandu ufufuo o wafu.²²Ko kuwa kama ko Adamu vose vanepa, kudo pia ko Kristo vose vapefanywa iruka. ²³Kake kila umu ko mpango wake; Kristo, matunda va kavoka, na kisha vaja vakeri va Kristo vapefanywa iruka wakati ocha kwake.²⁴Nyiho upeva mwisho, aja Kristo andu apekabidhi ufalme ko Makilunga papa. Iha nyaja apekomesha utawala wose na mamlaka vose va oru. ²⁵Ko kuwa lazima natawala hadi andu apevadera maadui sake vose guanda ya nyayo sake. ²⁶Adui o mwisho inyamarwa nyi kipu.²⁷Ko kuwa ''amedera kilakindo madendenyi vake.'' Kake ineamba ''amedera kila kindo, ''Nyi wazi kwamba ii inahusika nama valedera kila kindo guanda yake amonyi. ²⁸Wakati shindo shose shimederwa guanda yake, kisha vana venyi vakaderwa guanda kwake icho ambaye aleshidera shindo shose guanda kwake. Liipefumya ili kwamba Makilunga papa nava vose ko shose.²⁹Ana kuda vapepafanya ngikyo vaja valebatizwa ko ajili ya wafu? Kama wafu hawafufuliwi kabisa, ngiki kavi vanebatizwa ko ajili yavo? ³⁰Na ngiki jikeri ko hatari kila saa?³¹Kaka na dada sakwa, iidia ijisitu kokwa ko inywe, ambayo ngaode ko Kristo Yesu Mndumi odu, nganetangaza kudi nganepa kila siku. ³²Nyinengisaidia ngikio, ko mtazamo o vandu kama ngalakavana na vanyama vakarije ipo Efeso, kama vapu hawafufuliwi? Ila lwaha jije ne inywa ko kuwa ngana jinepa.''³³Mlelembua: ''Makundi mavichwa vanenyamara tabia njieka. ³⁴''Mve na kiasi! Muishi ko haki! Mlaendelee uita dhambi ko kuwa baadhi yanu muode maarifa va Makilunga nganeampa kudi ko sonu yanu.³⁵Kake mndu ungi apeamba, ''Jinsi njiki vapuvapefufukapo? Navo kude vapecha na sonu njiki ya usese?'' ³⁶Igwe nyi mjinga sana! Kija ulevaja kipeanza ilehapo isipokuwa kimepa.³⁷Na kija unevaji nyi usese ambao upelehapo, bali nyi mbeu imechipua. Naidima ive ngano anakindo kingi. ³⁸Kake Makilunga apeininga usese cha kundu unekunda, na ko kila mbeu usese lwake amonyi. ³⁹Usese sose hazifnanai, isipokuwa, kuode usese lumu lo vandu na usese lungi lo vanyama, na usese lungi lo ndenghe, na ungo ko ajili ya makunga.⁴⁰Pia kuode usese o ruveu na usese o orikenyi.Kake utukufu nyo usese oruveu nyi aina imu na utukufu o orikenyi nyi nyungi. ⁴¹Kuode utukufu umu o mbari, na utukufu ungi o mori, na utukufu ungi o ngangeri, ko kuwa ngengeri imu ngode tofauti na ngengeri ingi ko utukufu.⁴²Kudo kudo ikeri kavi ufufuo o wafu, kija kinevanjwa kenenyamarika, na kija kinefuma kinenya marikapo. ⁴³Kilevajwa ko matumizi va kavaida, kinevajwa ko utukufu. Kila vajwa ko udhaifu, kinuvajwa ko oru. ⁴⁴Kilevajwa ko usese o asili, kinevajwa ko usese lo ngoo. Kama kuode usese o asili, kuode usese o ngoo nacho.⁴⁵Kudo kavi imereghewa, ''Mndu o kuvoka Adamu nyalefanywa ngoo anayo ishi.'' Adamu o mwisho nyalefanywa ngoo inefuna ucha. ⁴⁶Kake ongonyi alecha kuvokapo bali o asili, na kisha o ongoonyi.⁴⁷Mndu o kuvoka nyo orika, nyaletabirwa ko oringongo. ⁴⁸Mndu o kavi nyanefuma ruveu. kama uja alatobirwa ko orikongo, kavi uja aletobirwa ko orikongo, cha mndu o ruveu. Chakunduakeri, kudo kavi uja o ruveu. ⁴⁹Kama ambavo jimebeba mfano o mndu oriko ngo, jipebeba kavi mfano o mndu o ruveu.⁵⁰Luaha kanevavia, kaka na dada sakwa, kwamba usese lo ndakame upedima kuurithi ufalume o Makilunga. Nama inyamarika kurithi o kutokunyamarika. ⁵¹Landua! Ngonevavia inywesiriya loi: Jipepa josepo, balo vose jipebadilishwa.⁵²Jipebadilishwa ko wakati ko ishinga ne irigua ko riso, ko terumbeta ya mwisho ko kuwa tarumbeta ipefurigha, na vapu vapefufuliwa na hali ya kutonyamarika, na kutokubadilishwa. ⁵³Kwani iu onyamarika lazima urarike kutokuharibka,na iu opa lazima uraribu kuto ipa.⁵⁴Kake wakati iu o nyamarika ukararikwa kutonyamarika, na iu opa ukararika o kutoipanyiho upecha kidedo ambacho kimeandikwa, kipu kimemerwa ko ushindi.'' ⁵⁵''Kipu, ushindi wapo kuku ukeri? Kipu, kuku ukeri uchungu wapo?''⁵⁶Uchungu o kipu nyi dhambi, na oru o dhambi nyi sheria. ⁵⁷Kake shukurani ko Makilunga, anejininga ise ushindi iidia Mndumi odu Yesu Kristo!⁵⁸Ko ikyo, vapendwa kaka na dada sakwa, venyi imara na mletekisike. Daima ifanyenyi uya o Mndumi, ko ko kitevi mwichi kuwa uya wanu ko Mndumi nyi burepo.

Chapter 16

¹Lwaha ihusu michango ko ajili waumini, kama chakundu ngaleelekezwa na makaniso va Galatia, kudo kudo mnepaswa mfanye. ²Kosiku ya kuvoka ya wiki, kila umu nadera kindo, fulani kando ne kihifadhi, kama mpedima, fanyenyi kudo ili kwamba kulave na michango wakati nganecha.³Na ngakameshika yoyose mpemchague, ngape mnduma anduama na barua ifuna sadaka yanu ipo Yerusalem. ⁴Na kavua nyi sahihi inyi idambuka, ngapedambuka anduamu nainyi.⁵Kake ngapecha kwanu, wakati nganeida Makedonia. Ko kuwa ngapeida Makedonia. ⁶Labda ngapedima idamia nainywe, ana hataimarija majira va mbeho, ili kwamba mdeme angisaidia ko safari yakwa. Kokose nganedambuka.⁷Ko kuwa ngataraji ivaona lwaha ko mdamfui. Kwani nganetamani idamia nainywe ko mda fulani, kama Mndumi apengiruhusu. ⁸Kake ngapedamia Efeso hadi Pentekoste, ⁹kokuwa mongo mduwe umerughujwa ko ajili yakwa, na kuodi maadui vafuji venengikava.¹⁰Luaha wakati Timotheo anecha, mumuone kwamba nyakeri na inywe pasipo iogua, nyaneuta uya o Mndumi, chakundu nganeuta. ¹¹Mndu yoyose alamudharau, Mmutarame konjia yake ko amani, ili kwamba nadimu icha kokwa. Ko kuwa nganemtaraji nacho anduamu na mndodu. ¹²Luaha uhusiana na mndodu Apolo. ngalemninga ushangu sana ivatetea inywe onduamu namndu anu. Kake nyaleaamua kutoisha ko luaha. Itatekudo, apecha wakati aode nafasi.¹³Muve meso, imukenyi imara, mtende cha vnghomi, mve cha oru. ¹⁴Basi vose mnevauta mvaute ko upendo.¹⁵Muiichi kaya ya Stefana. Muichi kwamba vekeri waamini va kuvoka ipo Akaya, na kwamba velejidera vavenyi kwenye huduma ya waumini. Na luaha nganevasii, kaka na dada sakwa, ¹⁶Venyi vanyenyekevu ko vandu cha ivo na kokila mundu anesaidia ko uya na vatenda uya anduamu na ise.¹⁷Na nganeorokya ko icha o Stefana, Fotunato, na Akiko. Valeimuka andu ambapo inywe mvepaswa iva. ¹⁸Kokuwa vameifurahisha ngoo yakwa nayanu. Ko ikyo lwaha, vamanyenyi vandu cha iva.¹⁹Makanisa va Asia vameduma salamu kwanu. Akila na Priska vanevadikira ko Mndumi, anduamu na kanisa jikeri kanyi kwavo. ²⁰Kaka na dada sakwa vose vanevadikira. Vadikirengi ko busu takatifu.²¹Inyi, Paulo, nganeandika kudi ko koko kokwa. ²²Kama yoyo alamukundie Mndumi, basi laana ive uye yake. Mndumi odu, uche! ²³Neema ya Mndumi Yesu ive na inywe. ²⁴Upendo okwa onduamu nainywe ko Kristo Yesu.

2 Corinthians

Chapter 1

¹Paulo, modumwa o Kristo Yesu mokundwa Makilunga, na Timotheo mnduodu, ko kanisa ja Makilunga jikeri korintho, na koivo vengiapo vose vakari mkoenyi wose o o Akaya. ²Mbora ive kwanu na amani yefuma ko Makilunga papa odu na mndumi Yesu Kristo.³Nasifiwa Makilunga papa o mndumi Yesu Kristo. Ichonyi papa o jisaria na Makilunga o sia yose. ⁴Makilunga nyachejidia iseko ivinikajedu jose, kinesakee jidime ivadedia necha vaja vaode iviniswa. Jinavadedia necha vengi kosia isa Makilunga alejidedia ise.⁵Kime koja cha iviniswa ja Krisro jikina o ngejika kokievi kyedu, nakudo sia yedu inaongejika iidia Kristo. ⁶Kake koje jinaiswa iswa, nyikokitevi kya sia yanu na ikirwa janu. Nakojejinadediwa necha, nyiko kitevi kyanu. Siayanu nyina uya korokoro mkaingi iviniswa korimija chakundu ise jina vinika. ⁷Na omiri odu kwanu nyimcha. Jiichi kee ko chakundumanaingia iviniswa, nakudo mnaingia sienyi.⁸Kimekoja jilauri inywe mve vatondo, mwavama, koukiva jiveuode ipo Asia. Jiledi kwa kikaisa shija jedima kudika, kee jweode nama kyekaa kavipo. ⁹Loi, jiveode kipu uye yedu. kake ikyo kivekeri nyijiika ise jila vikye tumaini uye yedu jivenye, jivikye tumainiko makihunga echiru sa vapie. ¹⁰Nyalejikira ise ifuma isho shakipu, na apejikira kavi. jidenje omiri odu koicho kee apejikira kavi.¹¹Apevika kudi chakundu inywe mchejifarama koshiterevo shanu. vafoje vapefuma sadaka kokitevi kyedu koikajwa ko mbora jile ningwa ise iidi kiterevo kya vafoje.¹²Jinakuitai iki: ikulora ja mooyetu. kimekoja myi mdima uilie na uila o makilunga kee jileenda jivenyi orikenyi. jileuta kudi nainywe, na chihekima ya orikenyi, kake nyimbira ya makilunga. ¹³Jipevareghia kyoykose alapedima kisoma ana iki manya. ngaode omiri. ¹⁴Kee kokinina mmemanya. na ngaode omiri kee ko mfuri ya mndumi yesu jipeva kokitevikyanu, chakundu mpeva kodu.¹⁵Kokitevi ngeode omiri koiki, ngeuri ieha kwanu mbele, kinesa kee mdime adija faida ya ivadiwa kaavi. ¹⁶Ngemelarija ivavadienyi andu nganeenda makedonia. kavi ngeuri ivavadenyi ngenchiuya ifuma makedonia naade inywe mpengiduma inyu ngechienda uyahudi.¹⁷Andu nganekusaraiki, ale ngekinakagwa ngiama ? ale ngeha lanja shindo chakundu cha sha vandu, kimesa kee ngiambe '' ee'' na ''wai,wai'' ko ogheri lumu? ¹⁸Kake chakundu makilunga akeri mwele, jipeamba shosepo''ee'' na wai.¹⁹Kimekoja mwana omakihunga, yesu kristo, nacho silvano, timotheo na inyijle mtangasa koinywe, chikyo ''ee'' na ''wai''. naadae, icho saa yosenyi '' ee''. ²⁰Kimekoja ahadi sosesa makilunga nyi ''ee'' koicho. nakudo iidia icho jineamba ''amina'' koutukufu omakilunga.²¹Lwa makilunga nacho ijilona ise andu amu nainywe ko kristo, na nyalejidumaise. ²²Nyalevikya ofano uye yedu na nyalejininga ngoo komoonyi yedu chakundu kija ejininga ade.²³Badaleaka, ngavutereva makihunga ingiloria inyi kee kokitevi kileningiangilache koritho nyikee ngilache valemeja inywe. ²⁴Iki chikitevi jinareghesha iwada chakundi imani jedu juriwa jive. badalaak, jina uta andu amu nainywe kokitevikya sia yanu, chakundu mnaimukana koimani janu.

Chapter 2

¹Koikyo ngaleona kokokwa ngimonyi kee ngechase kwanu kowaviviwpo. ²Koje ngelevatevi inywe ivaviwa, nyunga engivorosa inyi, kake nyuja ale viniswa nainyi?³Ngale reghia chakundu ngale uta kinesakee kieri ngacha kwanu ngilache viniswa navaja vikori valeute ngivirokiwa. ngaode omiri oinywe vose kee sia yakwa nyisia muode vose. ⁴Kimekoja ngale vareghia inywe ifuma iviniswa jinga'ani, na ukiva ongoo, na msoru ufujo. ngeuri ngivatevi inywe ivaviwapo. badalaake, ngeuri mmaje ukundo ngeuode kokitevi kyanu.⁵Kojakuode mundu aletevi iviniswa, aletevi kokwatu tu, kake kokinina- keisakia iisie- kwanu inywe vose. ⁶Ibulwaji mnduchu kovengi ishikye. ⁷Koikyobadala ye bulwa, muuriwa mumsamehe na imudedia necha. utenyikudikee mlandime ilemwa na itomonyire iisue.⁸Koikyo ngana vavikya omiri uora ukundo wanu bwang'a kokitevikyake. ⁹Nkyoktevi ngalereghia, kinosa ngindime ivareghesha naimanyakee kaje veadanya kila kindo.¹⁰Koje mpaesamehe wowose, nainyingape masmehe mnducho. kija ngakisamehe koje ngasamehe kyokyose- kimesamehewa kofaida yanu koikojwa jakrito. ¹¹Iki nyikee moktau alache kujutia kilembolembo. kimekoja isechi vatondo chakundu akepo.¹²Mongo nyuleshingwa kekwa na mndumi ngecha mrinyi atoroa koikimbia kidedoka kristo aja. ¹³Atakudo, ngeode amani ya ngoopo, kokitevi ngemuuri mnduodu tito ajapo. koikyo ngalevatija na ngauya makedonia.¹⁴Kimekoja ise ko makilunga, nyi mdahio njichaya kristo, vose ko vaja walekirwa na ko vaja vake aughwa. ¹⁵Kovandu vameaghwa, nyi mdahio ifuma kipu na kipu kovaja vana kirwa, nyi mdahio mcha ufuma iruka. nyangaainyarie shindoshi?¹⁶Kovandu vameaghwa, nyi mdahio ifuma kipu na kipu kovaja vana kirwa, nyi mdahio mcha ufuma iruka. nyangaainyarie shindoshi? ¹⁷Kimekoja ise jikeri cha vandu vengi vakekumba kidedokya makilunga kofaida. badalaake, koiile ja moo, jina deda kokristo, chambele jina dumwa ifuma ko makilunga, oshangunyio makilunga.

Chapter 3

¹Ale, jimevooka ikutata jivenyi? Juuri mregho ya ukudiwa kwanu ana ifuma kwanu, cha vandu vaitele, ale juuri? ²Inywe mvenyi nyi mregho odu o akundwa, ireghiwa ngoonyi sedu, imanyikye naisomwa na vandu vose. ³Namakulora kee inyeve nyi mregho ifuma ko Kristo, ulefunwa na ise. Ilereghwa chi ko wenopo kake ko ngoo ya Makilunga arukye. Ileghiwa uye ya kimbau kia maghopo, kake uye ya shibao sha ngoo sa vandu.⁴Naiu ncho omiri jiuode ko Makilunga iidia Kristo. ⁵Jikutingidi jivenyi ishigha kyokyosepo ifuma kodu. Baadalake, iting'ide jedu jinefunia ko Makilunga. ⁶Nyi Makilunga alejivika jidime iva vatumishi va agano jihya. Iki nyi agano chija mreghopo kake ja ngoo. Kimekoja mregho ucheagha kake ngoo ichefuna iruka.⁷aha uya o kipu iya ibachwa ko itonia uye ya magho nyilecha ko utukufu kee vandu va Israeli vale la mbwapo cheepo o shangunyi lo Musa. Iki nyi kokitevi ya utukufu o oshangu lwake, utukufu uja ukifia. ⁸Ale, uya ongoo upeva na utukufu uisie?⁹Kimekoje cha itarama ya udue nyivekeri na utukufu, nyikama kuisie itarama ja haki uise munu utukufu! ¹⁰Nyi loi kee, kija kile utwa utukufu mbele kiode utukufu kavipo ko makene, kokitevi kya utukufu uisie. ¹¹Kimekoja kokija kyekina ida kivekeri na utukufu, nyi ko kiki kiisie kija kya mfuri ifoje kipeva na utukufu!¹²Kimekoja jiti ng'idie ikyo, jiode omini munu. ¹³Jikericha musapo, avikye utaji uye o oshangu wake, kinesa vandu va Israeli valadime ilembwa cheepo ko ene ya utukufu uvejiderije.¹⁴Kake orongo lwako sepungiwa. Mpaka mfuni utaji uja uja unasighaka uye ya agano ja kala. Ideriwa bwangapo, kokitevi kya Kristo amonyi anafuniwa kwacha. ¹⁵Kake nainu, kieri kyo kyose Musa esomwa, utaji odamia uye ya ngoosavo. ¹⁶Kake mndu kaghaluka ko mndumi, utaji upesemberwa.¹⁷Lwaha mndu nyi ngoo. Kuode ngoo ya mndumi, kuode dule. ¹⁸Lwaha ise jose, andu amu shamu sila vikiwa utaji, uchiona utukufu o mndumi. Jipe itachwa iposhi kolambwa uja uja o tukufu ifuma shahada imu ya utukuku ienda ingi, chakundu kikeri ifuma ko mndumi, na cho nyi ngoo.

Chapter 4

¹Kwa ikyo, kitevi jode uya nachakundu jileyadija mbora, jipeuya numapo. ²Kitevi kyake, jilegha njia sose sa sonu sikurikye. Jinedamya kounangwapo jinejiutwa ovichwapo kidedo kya Makilunga idamada dhikeri shaloi, jina kulora vavenyi ko ngoo ya kila mndu ushangunyi o Makulunga.³Kake mekoja injili yedu nyikwikye, nyikurikye ko vaja tu vakenendaka. ⁴Kake esambura javo Makilunga o rika ichu nyavapara urongo wavo silaneidikya. Vake vapenda eona kirangaro kija injili ya umwele o Kristo, icho nyiofano la Makilunga.⁵Koikyo jinakuamba jivenyipo, ila nyi Kristo Yesu Mndumi, naise vavenyi cha vadumwa vanu kokitevi kya Yesu. ⁶Ko kyo Makilunga icho ncho alededa, ''Mlangoro upetengara ifuma momenyi.'' Nyalelangaro katika ngoo sendu, efuna kilalangaro o orengolo mwele Makilunga katika eva Yesu Kristo.⁷Koikyo jode hazina i katika shirambo sha maifu, kinesa imanyike ke pinya nduwe munu nya Makilunga na nyedupo. ⁸Jinapurukana ko kila kindo kake jina banwa. Jinaona wasiwasi kake jipeuya numapo. ⁹Jinaviniswa kake jinetiwapo jinakumbwa wanda kake jineaghapo. ¹⁰Furi sose jinakudika ko osese lodu kipu kya Yesu, kimatika moo o Yesu uwonwa katika osese lodu.¹¹Ise jirukye furi sose jimefumwa ipa kokitevi kya Yesu, kimatika moo o Yesu uonwa katika osese sedu savandu. ¹²Kokitevikyo, kipu kinautika uya ngonyi yedu kake moo nyunauta uya ngonyi kodu.¹³Kake jode ngoo iyaiya imani ihana na kija kilereghwa: ''Ngaleidikija nakudo ngakadeda.'' Ise kovi jipeidikija na kudo kavi jipededa. ¹⁴Jiichi kee alemrusa Mndumi Yesu apejirusa naise o nduamu nacho. Jichi kee opejiende ise o nduamu nainywe eva jake. ¹⁵Kila kindo nyi kokitevi kyanu kimatika kadiri ya mbora inadungana ko vandu vafoje, kaho sifoje ongerijika ko utakatifu o Makilunga.¹⁶Kudo jipeuya numapo. Mekoja ko njajinalemwa, kake kondani jinarundya uhya furi ko furi. ¹⁷Ko kigheri iki ukiva, o ivanyi vafafahye kinajielera ngughucha ise kokitevi kya undarasi urije uwele uidye shipimo shose. ¹⁸Koikyo jinelambwanapo kokitevi kya shindo shikeneonwa, kake ko shindo shilakeneonwa. Shindo jinadima eshiona nyi shakigheri tu, kake shindo jilaneshiona nyi shandarasi.

Chapter 5

¹Jiichi ke chakundu kanyi ko ruveu jichedamya ipo vananyamarwa, jiode numba ifuma ko Makilunga. Nyinumba ilapetobirwa ko maokova mwanadamu, kake nyinumba ya ndarasi ko ruveu. ²Mekoja numba ii jinalua, jifudye irarikwa ko kanyi kodu ruveu. ³Jaifudya kokitevi ko irarika jipeonwa jikeri duhupo.⁴Ko uloi kigheri jikeri numbenyi ya numba ii, jalua jinelemejwa. Jiuri ifunapo. Kimatika kyake, jiuri jirarikwe, kimatika kija kikeri kimepa kidime merwa na moo. ⁵Uja elevaka kokindo kii ni Makilunga, ise ngoo cha kiaga ya kija kipecha.⁶Ko kyo mve na itingide furi sose. Mve na meso kigheri jikeri kanyi katika usese, jikeri kwacha na Mndumi. ⁷Mekoja jinadambuka ko imani, chike nyi lambwa. Ko ikyo jitingidye. ⁸Na keba jive kwacha ifuma ko usese na kangi kimu na Mndumi.⁹Ko ikyo jinauta ko ilengo jedu, chakoja jikekeri kanyi ana kwacha, jimworokye icho. ¹⁰Ko kija vose lasima jionwa ushangunyi lo kitiri kya hukumu kya Kristo, ilike kila umu nadime iyadija kija kinamwinyari ko shindo shile utika katika usese, ikava nyi ko ucha ana ko ovichwa.¹¹Ko ikyo, ko imanya uwoghu o Mndumi, jina vaghalusa vandu. Chakundu jikeri, inalora mbenge na Makilunga. Ngaichi ke mnamanya kavi ko idhumuni janu. ¹²Jiperegheshapo ivaghalusa inywe kairi ifuma ise cha valoi, Kitevikyake, jinavanighya inywe kitevi ye jifuna ko ajili yeu, ili ke mdime iva na ijibu ko vaja vanekufuwa futwa ko iyonwajavo kake kija kikeri ngonyi ya ngoo.¹³Mekoja ikavava jimetolwa na urongo, nyi ko kitevi kya Makilunga. Na chakoja kijekeri na urongo lodu lucha. Nyi kokitevi kyanu. ¹⁴Kokija ukundo lo Kristo unajishangaza, kokitevi jiode uloi na iji: ke mndu umu elepa kokitevi kya vose, na kokyo vose velepa. ¹⁵Na Kristo elepa ko kitevi kyedu vose, ili ke vaja vanadamiya valadamiye kavi kokitevi kyavo vavenyi. Kitevi kyake, nyioru vadamiye kokitevi kyake icho elepa ne ruswa.¹⁶Kokitevi iki, ifuma lwaha na furi jingi jipe mpunga mndupo ihiyana ufoje o vandu mekoje iho kuvoka jilemlambwa Kristo cha kudi. Kake lwaha jipe mpunga vovosepo cha kudi kavi. ¹⁷Ko ikyo, ikva mndu yoyose nyakeri ngonyi ya Kristo, icho nyikiyumbe kihya. Shindo sha kala shimeida. Lambwa vamera mahy¹⁸Shondo shose shi shafuma ko Makilunga. Elejikundanisa ise amonyi iidya Kristo, ne jiningya huduma ya ikundaniso. ¹⁹Kudo nyiamba, katika Kristo, Makilunga anaukundanisa ruveu kwake amonyi, chi ke nyitala unyamari avo uye yavo. Anadera kodu kidedo kya ukundaniso.²⁰Ko ikyo jinasamburwa ch vatimisi va Kristo, ili ke Makilunga ekeri anauta rufaa iidya ise. Javavia inywe kokitevi kya Kristo: ''Mkundaniswe ko Makilunga!'' ²¹Elemuuta Kristo iva sadaka kokitevi kya sambi sedu. Icho nyicho eleuta sambipo. Eleuta kudu ili jidime iutika loi ya Makilunga katika icho.

Chapter 6

¹Na ko ikyo, luta uya kimu, jinavavia ulogho inywe mlaiadiije mbora ya Makilunga kulakeri matokeo. ²Mekoja anadeda, ''Kigheri ngile idikijwa ngevekeri ndughucha kwanu, nafuri ya wokovu ngele vatarama.''Lambwa, lwaha nyikigheri kye idikijwa. Lwambwa, lwaha nyifuri ya wokovu. ³Jipederapo igho jediricha ushangunyi lo mndu wowose, mekoja jiurii huduma yedu iyendwe katika sifa mbichwa.⁴Kitevi kyake, jinakulambiya jivenyi ko shitendo shedu shose, ke nyi vadumwa va Makilunga. Jivadumwa vake katika ufoje orimija, ukiva, ukiva, na imiya ja maisha, ⁵Ikavula, shipungo, unangwa, katika iuta uya ko oru, katika ikosa madio kiyo katika njaa, ⁶Katika iila, urongo, neirimija, ucha, katika ngoo o mwele, ikundo jicha. ⁷Ji vadumwa vake katika kidedo kya loi, katikapinya ya Makilunga. Jiode ya loi kokitevi kya koko ko kuja na ko kumaso.⁸Jinauta uya katika nganyi ne menwa, katika ideda uvichwa na ijilambwa. Jinaimwa iva vavongo na kigheri nyiva loi. ⁹Jina uta uya na kake jipe manyikapo na bado jina manyika ndughacha. Jinauta uya cha jinpana - Lambwa! -bado jidamije. Jinauta uya cha jinakavwa kokitevi kya matedno vedu kake chike vekusudie ata kipa. ¹⁰Jina uta uya cha jiode masikitiko, kake furi sose jiode siha. Jin uya cha vandu vala ode, kake jinakutobirija vafoje. Jina uta uya kake jinapata kindopo. Kake vaja vana imkaniya kila kindo.¹¹Jilededa uloi wose kwanu, Wakorintho, na ngoo sedu satarauka ko upana. ¹²Ngoo sanu sikenesuiluwa na ise po, kake mkene suiliwa na hisia sanu vavenyi. ¹³Loakudi katka ilachana ko haki - ngakene deda chakundu vana - tarahuenyi ngoo sanu ko upana.¹⁴Mlavikwe anduamu na walacheamini. Manale kode uhusiano mki kati ya haki na sambi? Na kode ushirika mki kati ya kilangaro na moma? ¹⁵Nyi mapatano maki Kristo nave navo Beliari? Ana icho aminiye nyaode tofauti njiki naicho alaaminie? ¹⁶Kode mapatano maki kati ya hekalu ja Makilunga na sanamu? Ko maana ise nyi hekalu ja Makilunga arukye. Chakundu Makilunga eleamba, ''Ngape damya navo nangi dambukye navo. Ngapeva Makilunga Makikunga wavo navo vapeva vandu vakwa.''¹⁷Lwaha, ''Fumenyi kati yavo, mndedamya mbarinyi navo, ''Aamba Mndumi. ''Mlaade kindo kichafugwai, ngape wakaribishenyi. ¹⁸Ngapeva papa kwandu, nainywe mpeva vana va kwa vaghomi na vavaka, '' Aamba Mndumi mwenyezi.

Chapter 7

¹Vakundwa vakwa, jode kiaga iki, jikusanje vavenyi kokila kindo kinajivikya eva valanyi katika osese yedu na ngoo. Na jiushighe uele ko woghu o Makilunga.²Utenyi mwanya kokitevi kyedu! Jinemnyamarya mndu wowosepo. Jilemvinisa mndu wowosepo. Jileningya na ko faida ya mndu wowosepo. ³Nganededa iki nyikola umupa. Kwako ngame deda kee ngakeri ngonyi mwanu, kodu ise ipa onduamu na idamya onduamu. ⁴Ngaode ekarija a jifoje ngonyi yanu, nanaringa kokitevi kwanu. Ngaichurya na sia. Nganeichurya sia ata makidi ya ukiva odu wose.⁵Jilecha Makedonia, osese sedu ivodo napo. Kitevi kyake, jileona ukiva kolikakindo kyokyose kokava mesa kiveve kyanja uoghu kiveve kya numbenyi. ⁶Kake Makilunga, nyanavatetrya vaja valeya numa, jalevame mbelesa ko echa Tito. ⁷Ileva nyi chajake yupo ila Makilunga nyalejifariji. Nyekeri nyifaraja sija Tito alesiadija ifuma kwanu. Icho nyalejivia ukundo mdue mwawede, usuni sanu, chakundu mokeri woghu kokitevi kyakwa. Kudo ngafua ava na sia mnu.⁸Ata kudo waraka okwa nyule vautya varijiwa, inyi ngape ujutiapo. Kake nganejuta kigheri naleo waraka icho nyulevautwa inywe evanauzuni. Kake mveode na uzuni ko kigheri kifui. ⁹Lwaha ngaode sia, nyikokitivipo mveode ukive kake kokitevi kya huzuni sanu ilevaende itubu. Mleadwa na huzuni ya kiungu, kudo mleviniswa kokitevi kye dupo. ¹⁰Koiko ukiva o kiungu jipende itu ipesisa wokovu namayeva na ijuta. Ukiva orika, ata kudo upenda mauti.¹¹Lambenyi ukiva o kiungu nyulende anjiki nduwe ngoni yanu. Nyikuda azima yekeri nduwe, woghu ukalera kee mveodo hatiapo. Nyikokitevi kiki ivavya janu jikeri jidue, woghu wanu etamani janu juhudi sanu na hamu sana eona ke uloi jiingarye iutike kila kindo maneona vavenyi kuwa kode ikosapo. ¹²Kake ngalevareghya inye, ngalevareghya kokitevi vakosajipo, nama ko mndupo aleviniswa amavichwapo ngareghya kimati udhati o ngoo sanu. Kokitevi kwechi iutye imanyika kwanu ushangunyi o Makilunga.¹³Nyi kokitevi iki jinaorokya katika eongerijwa sia yedu jivenyi, jinaorokya kavi, ata ifoja kokitevi kya sia ya Tito, koikyo ngoo yake nyeleorokyo nainywe vose. ¹⁴Ko kyo ngalejiona kwake emanyana na inywe ngaveode sonupo. Kinuma kyake, koje kila kidedo jilekideda kwanu jikeri loi, kujiona kodu kunavaunyarye inywe ko Tito valeonekana kuwa nyi loi.¹⁵Ukundo wake nyikokitevi kyanu ata koje nyi mdue mnu, koje apekumbuka nganyi yeu vose, chakundu mlemkaribisha icho ko woghu na ededema. ¹⁶Nganaorokya kokitevi ngakorije loi ngoo yanu.

Chapter 8

¹Jiuri inywe mumanye, musacha na dada, kuhusu mbora ya Makilunga kokira nyafunwa ko makanisa va Makedonia. ²Kieri kya majiribu madue va eteswa, wingi o raha yavo na iongezeka ja usana wavo o shaa utajiri nmudue o karibisha.³Ko maana ngashudia vafuna ko kadiri valedima, na hata zaidi ya veledima. ⁴Na ko iaro yavo vavenyi ejiteveva ko wingi, vatejiteveva ko ajili e shiriki katika huduma ii ko vaumini. ⁵Iii ilefumia chakundu jiveuri. Baadala yake, kokira valekufuna vavenyi ko Mundumi. Kisha vakakufuna ivo vavenyi kodu ko ikundana ja Makilunga.⁶Kudo jilemsihi Tito, avekeri tayari ameanza kasi ii, eende katika utimilifu tenda iki ko ukaki uye yanu. ⁷Kake inwe muodu wingi katika kila kindo - katika imani, katika kidedo, katika maarifa, katika bidii, na katika upendo wanu ko ajili yadu. Kudo hakikishenyi kira inwe mukeri wingi katika kitendo iki kya ukarimu.⁸Ngaamba chi ko amuri. Baadala yake, nganeamba iki kipimo halisi ko ikunda janu ko elinganisa na shauku vandu vengi. ⁹Ko maana munemanya mbora ya Mundumi odu Yesu Kristo. Atakama akeri tajiri, ko ajili yanu avekeri musana. Ili kira iidia usana wake mudime iva tajiri.¹⁰Katika kindo iki ngapevaninga ushauri kakoja upevatarama. Mwaka umu uleida, muleazatuu erunda kindo. Kake mutetamani erunda. ¹¹Lwaha ikamilishenyi. Kira tu kuvekeri na shauku na nia yerunda, kisha, muvedima ejiende katika ukamilifu, kadiri mchedima. ¹²Kokwa muoda shauku ye runda kindo iki nyi kindo kicha kineidikijwa. Lasima jimuke uye ya kija akerinakio mundu, chi uye ya akerinakio mundu.¹³Kokira kasi ii chi ko ajili kira vengi vapate nafuu na mwe mudime elemejwa. Baadala yake, kuve na usawa. ¹⁴Wingi wanu ko lwaha upetarama kija vaneitaji. Iki nyi kudo pia ili kira vengi vavo va uwezo eturama maitaji vanu, na kira kuve na usawa. ¹⁵Li kama ilerengwa; ''Icho aode shifoje kwekeri na kindo kiyokiyose kilebaki nacho avekeri na kinina avekeri na uhitaji wowose.''¹⁶Kake nganemutereshe Makilunga, alederwa mumbenyi ko ngoo yo Tito ngo ijaija o bidii ye jali kindo ngaode ko ajili yanu. ¹⁷Kokira chi tu aleadija shindo shedu, bali avekeri na bidii ehusiana na shindo icho. Alecha kwanu ko hiari yake amonyi.¹⁸Jamaduna onduamu nacho vandodu aode anesifiwa miongonyi mwa makanisa ko ajili kasi sake katika etangasa injili. ¹⁹Chi kudo tu, kake alesamburwa na makanisa esafiri na ise katika ebaba sehemu kwacha kwacha kitendo iki kya ukarimu. Iki ko utukufu o Mndumi amonyi ko shauku yedu tarama.²⁰Ineepuka uwesekana kira yoyose anetakiwa elalamika na ise chusina na ukarimu ichu jiu bebie. ²¹Jeniiria alambwa elambuwa kikeri kya heshima, chi tumbele sa Mundumi, kake pia mbele sa vandu.²²Pia jinetumaini vandodu vengi andamu navo. Jamupimu mara kafoje, na jamuona nyaode shauku ko ajili ya kasi, sifoje ata lwaha aode biidi zaidi ko sababu ya ujasiri mudue akeri nacho mumbenyu yanu. ²³Ko habari ya Tito, icho nyi mushiriki mwensa okwa na matenda kasi mwenzangu ko ajili yanu. Ko vandodu vedu, vanedumwa na makanisa. Vaheshima ko Kristo. ²⁴Kudo, valore ikundo janu, mulore ko makanisa ko sababu ya majidai vanu ko ajili yanu.

Chapter 9

¹Ehusiana na huduma ko ajili ya vauamini, nyi bora zaidi kwanu evarenga. ²Ngaichi kuhusu shauku yanu, ngalekuvunia ko vandu va Makedonia. Nganevavi kira Akaya imeva tayari tangu mwaka uleida hamu yanu imevada ngo vengi vavo etenda.³Lwaha ngavaduma vandodu ili kokira mujidai vedu kuhusu inywe valave va bure, naiki kira mumeva tayari, kokira ngalededa muveva. ⁴Shingi, kira mundu yoyose wa Makedonia alecha anduamu no inyi na evakoja mukeri tayari, jiveona ishi --- ngapeambapo kyokyose kuhusu inywe ko inywe ko jasiri sana katika inywe. ⁵Kudo ngaleona vekeri muhimu evasaidia vandodu echa kwanu erunda mipango mapema ko ajili ya sawadi muleahidi iki kivekeri ili sive tayari kya baraka, na chi kindo kilemariwa.⁶Wazo nyi: mundu avaje haba na apesambwa haba, na yoyose avaje ko lengo ko baraka apevuna baraka. ⁷Basi kila umu nafune chakundu aledera ngonyi kwake. Basi nacha ulafune ko husuni na ko esukumwa. Kokira Makilunga achekunda uja anefana koraha.⁸Na Makilunga apedima eengerija kala baraka ko ajili yanu, ili kira, katika shindo sose, mudime epata sose muneitaji. Ii ipeva ili ipeva kira mudime ezidisha kila kitendo kicha . ⁹Kakira yarengwe: '' Aletupanga utajiri wake ne funa ko vasana. Haki yake ipedumu milele.''¹⁰Nacho echefuna mpeu ko njige na mukate mavuno na haki sanu (pia atatoa na kuzidisha mbegu yenu kwa ajili ya kupanda. Yeye ataongeza mavuno ya haki yenu). ¹¹Mupetajirishwa ko kila namuna ili mudime eva vakarimu. ii ipeende itereshe ko Makilunga eidia ise.¹²Ko erunda huduma iiji chi kindo inegusa shida savaumini. Ezidishwa katika shindo shifoje na shukurani ko Makilunga. ¹³Ko sababu ya epuma kwani ne ezibitishwa ko huduma ii, mupe mutukusa Makilunga o karama yanu kavo na ko kila umu. ¹⁴Vanevatamani, na vanetereva ko ajili yanu. Vanerunda kudi ko sababu ya mbora ndue ya Makilunga ekeri uye yanu. ¹⁵Shukurani sive ko Makilunga ko karama sake silapelezeka!

Chapter 10

¹Inyi Paulo, ngimonyi nganevakeriva ko unyenyekea ko mpoha o Kristo. Inyi nyo mboha kieri ngakeri mbele yanu, kake ngaode ujasiri kwanu kieri ngakeri kwaha na inwe. ²Ngane vateveva inywe, kieri ngakeri anduau na inywe, ngape kunda eva jasiri e kuamini ko kwa ngimonyi. Kake nganeka sara ngapekunda iva jasiri kieri ngevekava vaja vanezini kira jineishi ko jinsi ya usese.³kokua hata kama jinerunda katika usese jipekavana shida kojinisi ya usese. ⁴Kokuwa silaha jinesitumia ekavana chi sa kiosese. Baadala yake, siode uru oingia ne aribu ngome. Sinefuna chee mujadala inepesa.⁵Pia, jinenyamari kila kiode mamulaka kinekuiria sidi ya maarifa va Makilunga. Jinerunda mateka kila iwaso katika utii ko Kristo. ⁶Na jinepata utayari eazibu kila matendo jilaode utii, mara tu utii wanu upeva kamili.⁷Lambu kija kikeriwazi mbele yanu. kira yoyose aneshawishika kiraicho nyo kristo, ebu nakukumbushe icho amanyi kira tu akeri nyo kristo, ikio kudo na jikeri kudo. ⁸Kokira ala ngkakuchwa kiaini zaidi kuhusu mamlaka vose, mundumi alefuna koajili yedu evshumba inwe na chi evanyamar, ngapeona haya.⁹Nguuri iki kionekane kira nganevaogosha inywe ko nyaraka sakwa. ¹⁰Ko kira baasi ya vandu vededa, ''nyarakasakwa nyi kali na siode uru, kake kiusese ichu nyi manyonge. shidedo shake shisitahili eadamwa.''¹¹Hebu vandu va jinsi iyo vaelewekir kija jinededa ko waraka kieri jikeri kwacha, nyi sawasawa nasija jinerunda kieri jikeri aja. ¹²Jipedambuka kwacha navo koja ekusangira vavenyi, ana ekulinganisa vavenyi kila umu wanu, vaode akili.¹³Ise, atakudo, jimekuvunia iida mupaka. badala yake, jiperund kudo numbenyi ko murasa kira makilunga aipimia ise, mirasa ineshika kwacha cha kwanu kukeri. ¹⁴Kokiri jilekuzidishia vavenyi jevashikia inywe. jivekeri o kuvoka eshika ko kwacha koja wanu ko injili ya kristo.¹⁵Jimekuicha eidia murasa kuhusu kasi sa vengi. badala yake, jinetumia cha imani yanu icheleha kira kidedo kedu ja kasi jipepaniliwa sana, na bado nyi mumbenyi ya murasa sahihi. ¹⁶Jinelumaini ko ikio, ili kira jidime ehabiri injili ata ko mikoa zaidi yanu. jipekuichwa kuhusu kasi inerundwa katika shidedo shivoje.¹⁷''Kake yoyose anekuichwa, nakuichwe katika mandumi.'' ¹⁸Ko maana chi uja amekuzibitisha amonyi anezibitishwa ilapeva, nyi uja kakira mandumi apembia.

Chapter 11

¹Ngaichi kira muverimija na inyi katika baazi ya ujinga. kake ko loi munevimijana na inyi. ²Kokira iny nyo wivu kuhusu inywe. nga ode wivu ko makilunga ko ajili yanu, tangu ngalevahidi nywe ko ndoa ya mii umu. ngekahidi eende ko kristo cha bikira safi.³Kake nganeogwa kira ko mamuna fulani, cha njoka alemulemba eva ko hila yake, kusara kwanu kupedimwa elembwa kwacha kufuma ko ibada halisi nu sifa ko kristo. ⁴Kokira ko mfano mudeadija injili ingi tofauti na ija muleiadija mukurimija shindo ishi kichu kyatosha!⁵Kokira ngaichi kira inyi chi miongonyi mwa vakeri duni va vaneidikija mitume bure. ⁶Kake ala kama inyi ngameloshwa katika ifuna hotuba, nga keki kudo katika masanga. ko kila mamuna na katika shindo shiose jarunda kudi emanyika kwanu.⁷Ngaleruda sambi ko inyenyekea ngimonyi ili inywen mudume einuliwa? kokira ngale edada ko uhuru injili ya makilunga kwanu. ⁸Ngalesokwa makanisa vafoje ko eadija musaada kufuma kuwo ilikira ngiengerijwe uvaudumia inywe. ⁹Kieri ngavekeri na inwe ngavekeri katika uhitaji, ngalemutemeja wowote. kokwa mahitaji vakwa valetosha kovandondu valecha efuria makedonia. katika kila kindo ngamekuzuia.¹⁰Kira loi ya kristo ikeri mumbenyi yanu, kunu ko kusi fukokwa, kupevoba katika andu ko akaya. ¹¹Ngii? ko sababu ngavakundie? makilunga aichi ngavakundie.¹²Kake kija nganekirunda, ngapekivunda ngapekirundaili ngidimie ezuia nafasi sa vaja vametamani nafusi yeva chakundu jikeri kalika kija vanekichwa. ¹³Kokira vandu vaja nyi mitume va vongo nava tendakasi vavorigo. vanekuvalussa, vavenyi cha mitume va kristo¹⁴Na iki kineshangasa, kokira hata shetani ekuvalusa amonyi cha malaika na nuru. ¹⁵Iki kiode mushangao mudue cha vatumushi vake ekuvalu sa amonyi cha vatumishi va haki. hatima yavo ikava cha shitendo shavo vanestahili.¹⁶Ngane amba kavi basi alave mundu yoyose amekusara inyi majinga. kake kama mukarunda , ngiadijengi inyi cha mujinga ili ngidime ekusifu kimina. ¹⁷Kija nganeamba kuhusu kunu ekuamini ko ejivunia kupe hakumwa na mundumi, kake nganededa cha mujinga. ¹⁸Ko kija vandu vufoja vanejivunia ko jinsi ya usese, ngape kuvunia.¹⁹muleirija ko raha na mujinga, inwe vavenyi muode busara? ²⁰Kokira muneiriana cha vundu kama kakudera utumwenyi, kira esababisha esambuirka kati yanu, kira apevadumia inwe ko faida yake, koja kakudera uye hewani, ana kavakava kuyamunyi. ²¹Ngapededa ko sonu yedu kira ise jikava zaifu sana urunda kudo. na bado kira yoyose akajidai-shidedo cha mujinga inyi ngapekuvunia.²²Ko, ivo wayahudi? na inyi kudo .ko vaja vaisraeli? na inyi niy kudo. ko ivo nyi usao o abrahamu? na inyi nyi kudo. ²³Nko, iva nyi vatumishi va kristo? {ngaededa cha ngatolwa na akili sakwa}inyi nyi zaidi. ngakeri ala kasi siomie zaidi, kwacha zaidi eva kipungonyi, katika ekabili atarii yakwa ya kipu.²⁴Kufuma ko wayahudi napokea mara katanu '' ekavwa mara arubaini kutwa imu''. ²⁵Mara kuradu ngalenusurika melinyi. ngaleruda kio na musanyenyi katika balubalu wazi. ²⁶Ngavekeri katika kiaro mara ko mara, katika atari sa dahu, katika atara sa majambasi, katika atara kufuma ko vandu vakwa ngimonyi, katika atari kufuma ko vandu va masanga, katika atari ya muringa, katika atari ya ibala, katika atari ya balubalu, katika atari kufuma ko vanduodu vambea.²⁷Ngamekeri katika kasi siomie na katika maisha vaomie, katika kio kifoje kyelaa, katika njaa na nyoda, mara kafoje katika epunga, katika mbeho na duhu. ²⁸Kwacha na kila kindo kingingi, kode musukumo okila furi uye yakwa na wasiwasi okwa ko aili ya makanisa. ²⁹Nyunga nyi manyonge, nainyi chi munyonge? nyunga asabisha vengi egwa sambinyi, nainyi ngalue mumbenyi?³⁰Koja nyi lazima ngikuite, napekuita kuhusu kija kinelora usana okwa. ³¹Makilunga na papa omdumi yesu, icho kakira ametukuswa milele, aichi kira inyi mganelembapo.³²Kuja demeski, mudue omkoa wangda ya mufalme aretu avekeri aneringa muri o dameski ili nangiade. ³³Kake ngale derwa kikapunyi, iidia idirishenyi kalika kabambasa, nenusurika kufuma mokonyi vake.

Chapter 12

¹Ngichi, kake kuodepo kikenaengejwa na iko. Andi apeendea ko ndeswa na ilorua ifuma ko Mundumi. ²Ngamwichi mundu umu ko Kristo icha miaka ikumi na ina ileida icho evekeri osesenyi, ana nja ya osese, inyi ngaichipo, Makilunga aichi - nyeleiriwa uye ruvevu ya karadu.³Nagaichi kee mundu ichu -- kikava kee osese, ana nja ya osese, nyi ngaichipo, Makilunga aichi --- ⁴Nyeleriwa uye mpaka paradiso na ichwa shindo vaele loi ko mundu wowose nyechiamba. ⁵Kokitevi kiya mundu chaichu iche gapekuimata. Kake ko kija kiakwa amonyi ngapekuimatapo. Kake ihusu uge okwa.⁶Koja ngakunda ikuimata, ngeveva mutondo, ko mekoja geveva ngakenadeda uloi, kake gapitia ikuimata, kinesa kee kulawade wowose apengisaria munu ya isho kulio kike naonekana nyumbenyi yakwa ana ichwa ifuma kokwa. ⁷Ngakuimata kavi ko kitevi kija isambwa jaa aina ya sonu, ko ikiyo, isho gapijuru na itingidepo, musha nyulederua numbenyi ya osese lokwa, mdumwa o shetani igikava inyi, kinesa ngighatukeiva ngimonyi ikuimata.⁸Mara karadu gelemuteva Mundumi kitevi kia, iki icho ikure ifuma kokwa. ⁹Nacho yelevavia, ''Mbora yakwa ipevashika ko kitevi, kipo, ko mekoja oru luchiuta loi kitevi uchafu. Koikio, ngeveuri munu isambwa munu ihusu ilemwa jakwa, kinesa kee idima ja Kristo udime idamia uye yakwa. ¹⁰Koikiyo gakeshikwa ko kitevi kiya Kristo, ko unyenge, ko shidengo, ko shida mateso, ko kitevi kiekusara. Ko kitevi kigeri gakusara kake gaode oru.¹¹Inyi gekeri mutondo! Inywe mlengi lasimisha ko iki, komekoja geveva geadanyiva na inywe, ko mekoja gevekeiri dunipo loipo ko ikio vedikirwa valoshi vecha, ata koja inyi chi kindopo. ¹²Msongoni oloi za mundumwa zileutika nghorosi yanu ko irimija, usongori na injwa na irunda jiduwe. ¹³Kokuda mwekeri vya muhimu vya gwanda kuliko makanisenyi velesighaka, kake kee gevekeri mulagho kwanu? Mugisamehe ko ikosa iji!¹⁴Lambwa! inyi gakeri tayari icha kwanu ko mara ya karadu gapeva mulaghe kwano, ko mekoja gauripo kindopo kikeri kianupo. Ngavauri inywe. komekoja vana vauruwa idera akiba ko kitevi kiy vafee. Baadala yake, vavee vauriwa idera akiba ko kitevi kia vana. ¹⁵Ngapenghorokiwa munu idumika na idumika ko kitevikiya nafsi sanu. Chakundu gavakunde munu, ngauriwa gikundwa kinina?¹⁶Kake kivekeri kudo, ngelevalemeja mulango inywe. Kake koja kee inyi nyii mwango munu, inyi nyii nyuja alavawada inywe komekoja inywe elevapata ko uongo. ¹⁷Loi, ngeleiria kokuita faida ke sose gelemuduma kwanu? ¹⁸Ngelemuteva Tito nacha kwanu, na nangeleduma mundu ungi kimu nacho. Loi, Tito nyelevautia faida inye? Loi, diledambuka ko njia iya iya? Loi diledambuka ko ndufua sija sija?¹⁹Mukenaita kee kengeri iki kiose divekeri dejitetea ise diwenyi kwanu? Oshangunyi lo Makilunga, na ko Kristo, dikeri dikenaamba kila kindo ko kilevi kia watiricha inywe.²⁰Koikio ngakenaongwa kee ihaandu gapecha ngapedima ngalavaone inywe chakundu gafudie. Gaode iongwa kee mpedima mulawade inyi chakundu mukenashigha. Naiongwa kee kupedima iva na ideda, wifu, ikuiriairia o nyashi, ndakire yekundia, ongo, kisununu, na unangwa. ²¹Ngakenaongwa kee ihaadungapeuya kavi, Makilunga okwa apedima gisingira oshangunyi lwake. Ganaongwa kee gapedima ilushima na vengi vasa vakenauta sambi kigheri kiya kingeri, na shindo iledumbuja uchu, na uasherati na shindo sha ndakire shisa vakenashiuta.

Chapter 13

¹Iki nyi mkono o karadu kee gakenacha kwanu. ''Kila ishitaka lazima jishumbwa na ushuhuda wo mashahidi vavi ana varadu.'' ²Ngelemeamba koikio veleuta sambi kuoka nako vengi vose kingeri gevekeri ipo mfuru o kavi, na ngakenaamba kavi, ihandungapecha kavi: Shaperi mijapo.³Ngakenavavia inywe iki ko kitevi mukenashigha ushahidi kee Kristo akededa idia kokwa. Iche chi mulemwa kwanupo, kitevi kike, icho iaonde oru ndani yonu. ⁴Koikio nyelesulubishwa kokivi kiya usaifu, kake nya rukie ko oru lo Makilunga. Kemekoja ise kavi nyi vasaifu ndini yake, kake dipedamia nacho ko oru lo Makilunga gholosi yanu.⁵Kulambwenyi muvenyi muone kee mkeri gholosi ya yekunda. Kupimenyi mwenyi. Mpemanya kee Yesu Kristo akeri ndani yanu? Icho akeri, kiungi chakundu mulasibitishwa. ⁶Na yunga iarija muduwe inywe mupemanya kee ise dilelengwapo.⁷Lwaha dikenateva ko Makilunga kee muladime iruda kiokioso kivichwa gapereva kee ise didime ilambwa dimeida majaribu, bado, yaka gakenatereva kee mpedima iruda kikeri loi, koja dipedima ionekana dimeshinda ijaribu. ⁸Komekoja ise dipedima iruda kiokisenuma na loi, kake nyi ko kitevi kia loi tu.⁹Komekoja dikenaghorokiwa kigeri dikeri valemwa inywe mukeri na oru. Dikenateteva kavi kee mudime irundwa valoi. ¹⁰Nganavaregia shindo ishi kingeri ngari kwacha nainywe, kinesa kee kingeri ngakeri kimu nainywe gauri ivalora uvichwa inywepo. Ngaruri imukioru Mndumi alenginingi inyi ngivakavi na chikio givanyamarenyi gwanda.¹¹Kake, vandondu vavomi na vavaka, gharokwenyi! Utenyi uya ko kitevi kia ende, muvikiya ngoo, ikianenyi inywe ko inywe, mudamie ko loi. Na Makilunga o ukundo na loi apeva kimu nainywe. ¹²Dikiranenyi kila umu ko ucha mwele.¹³Valoi vose vakenavadikira. ¹⁴Mbora ya Mundumi Yesu Kristo, ukundo o Makilunga, na ikusangiriana o mumu mwele uve kimu nainywe vose.

Galatians

Chapter 1

¹Inyi Paulo mutume. Inyi mutume ifuma ko vandupo na bila eidia ko vandu kake ilidia ko Yesu Kirisito Mukilunga oPapa alembadia efuma wafu. ²Kicha vanduodu vose inyi nyane vaandika makanisa va Galilaya.³Neema ive kwanu na imani ifumayo ko Makilunga Papa odu o Mudumi Yesu Kirisito, ⁴akufuna amonyo ka sambi sedu najikiri na nyakati isi sa sambi kitaka na ikundana na Makilunga odu Papa. ⁵Koke uve utukufu ndarasi na ndarasi.⁶Nganerijwa mune valuka araka ko injilinyi singi. Nganerijwa mmevaluka kwcha ifuma kwake icho alevaduma ko neema ya Kirisito. ⁷Kode injili ingi, kake kode basi ya vandu vaneona vasababishane unywe shida na etaka evalusu injili ya Kirisito.⁸Kake kira lwaha malaika kufuma ruveo apevavia kwanu injili tofauti na ijatangasi kwanu nalaniwa. ⁹Kikira chakundu laamba kiakuvoka na lwaha nganeamba kavi, "Kakira kod mundu apevasambasia ko injili tofauti na chakundu moadija apelaniwa." ¹⁰Ko lwaha nguneshiga usibitisho o vandu va Makilunganganeshiga erizisha vanadamu kakira ngupendelea erengeha evavizisha vandu inyi chi mulosha oKirisito.¹¹Vaduodu, ngauri inywa mumanye kwa injili chakunduganeifuna infuma kwa vandu. ¹²Fivi adijenyi ifuma komundu chi loshapo baada yake ivekeri cha ilovwa na Yesu Kirisito kokwa.¹³Mmeeichwa uye ya maisha vakwa va humu katika dini ya Kiyahudi, chakundu ngeteseka kanisa la Makilunga saidi kipiano ejitengaya. ¹⁴Ngavekeri ngaendele katika Dini ya Kiyahudi na vanduodu vafoje va Kiyahudi. Ngavekere ngane jitahidi sana katika tamaduni sa papa odu.¹⁵Kake Makilung alekunda engisambu va inyi efuma ndeunyo ya mama. Alengidikiva inyi ko neema yake ¹⁶emurizisha mwanake numbenyiyakwu ngimutegeme icho miongonyo mo vandu va masunga. Kake nyi shiga ushauri o usese ondakame ¹⁷ngalikunda ienda Yarusalemu ko loi vavekeri mitume kabila ya inyingale enda Uarabuni na baadae nikauya Damesiki.¹⁸Kaki miaka iradu ngaledoja ngaenda Yerusalemu endemudikiva Kefa, nikadami nacho ko fuvi kumi na tano. ¹⁹Kake nganekuona mutumwa okwa ilapeva Yakobo, muduodu Mdumi. ²⁰Lambuwa, ndarasi ko Makilunga, ngapelembwa ko kijanganekionapo.²¹Ngaleenda mikoa ya Shamu na Kilikina. ²²Ngavekeri ngaichwa komeso ko makanisa va Uyahudi vajavavekeri katika Kirisito, ²³kake vavekeri vaneichwa tu, "Uja avekeri anejitesa lwa anetangasa imani uvekeri avekeri aneubiri." ²⁴Vavekeri vanemtukuza Makilunga ka ajili yakwa.

Chapter 2

¹Baada ya miaka ikumina inya ngeleenda kavi Yerusalem anduam na Barnaba. Ade ngamuri Tito anduamu na inyi . ²Ngeledambuka kokitevi kya Makilunga ngelengitereva kokwa ke kievekeri dambuka. Nge;edera injili iya itangasa ko vandu mataifa. (Kake ngelededa ko siri yakwa wachedediana iva shiongozi vecha). Ngeleuta kudo ili ngimanye ke ngevekeri kambia po a ngelekambia maana.³Kake ata Tito, nyevekeri anduamu na inyi, uja evekeri Myunani, nyelelazimishwa idinwa. ⁴Kindo ikyo kilengifumia ko kitevi ya mndodu ovongo velechako kirika rika ipelelesa uhuru diveuode ko Kirsto Yesu. Velemkundya idionia ise iva vadumwava loi. ⁵Dilekufuna ivadikiva ata isaa jimu kokiva ijnfise loi isingake bila ebadilika kwanu.⁶Kake vaja valeambwa kiva vavekeri vasongoru valechungia kiokose kokwa kiokose vavekeri vanevunda kivekeri na maana kokwa Makilunga apeidikijwa ipendela ko vandu. ⁷Kieri ikyo velengiona ngeledikijwa itarama kidedo kya injili kovaja koraja valadiniwa. Kivekeri cha Petro naloshe injiliko vaja vadiniwa. ⁸Ko kitevi Makilunga, nyeleuta uya mmbenyi ya Petro kokitevi kye modumwa ko vaja vadinwa, kavi nyeuta g'huga kokwa ko vandu va mataifa.⁹Kude Yakobo, Kefa, Yohana, velemanyika ke waleshumba Kanisa, velemanya mbora iyo velenengwa icho, velediadija kufui na umu inyi na Barinaba. Veleuta kudo ili kitevi maveko vandu va mataifa, ili kitevi vadime enda vaja veledinwa. ¹⁰Koikyo veledishigha ise idikumbuka vakiva. Inyi ngevekeri ngeketama iuta veleuta kindo ikyo.¹¹Wakati Kefa alecha Antiokia, ngalempi wasi wasiwasi ko kitevi nyevekeri amedekwa, nyelekosea. ¹²Kabla ya vandu velive velesha ifuma ko Yakobo, Kefa nyevikeri kake iva vandu valecha. Nyetija na ikure ifuma ko vanduva mataifa. Vevekeri akenaogw vandu vaja vekenahitaji idinwa.¹³Kudo kudo Wayahudi vengi weleungana na varenge iu anduamu na Kefa. Imarija jake jileka ke hata Barinaba nyeeleurywa na varenge vavo. ¹⁴Wakati icho ngeleona ke vevekeri vakefata injili yaloi, ngelembia Kefa mbe yavo, "Vose cha mbele Wayahudi kake ngechedamia tabia sa vandu ko mataifa badala ya tabia sa Wayahudi, ngiki mkenavasimisha vandu va mataifa idamia na Wayahudi?"¹⁵Ise kija nyi Wayahudi ko ivee na chi vandu va mataifa vaode uvichwa " ¹⁶nganya kudi kuode akeri e talwa haki ko matendo va sherea. Badili yake, waketaliwa haki ko imani ko Yesu Kristo. Dilecha ko ucha numbenyi ya Kristo kinesa dekeri diketalwa loi ko imani mumbenyi ko Yesu Kirsto dilecha ko imani nda ya Kirsto ili diketalwa haki amani ndani ya Kirsto na chi matendo va sheria. Ko matendo kuode osese laitalwa aki.¹⁷Kuode jikenamshinga Makilunga ko ditalaa haki ya Kristo, jipekoja wenyi vode sambi, Kristo nyeleuta sambi? Kudo po! ¹⁸Ko kilevi ngeleshumba temegeo jakwa ituza sheria, tegemeo ambalo nilikwisha liondoa, najionesha mwenyewe kuwa mvunja sheria. ¹⁹Sheria ngapepe ko sheria ko ikyo ngatakiwa ngidamee ko Makilunga.²⁰Ngeleshulubiwa na Kristo chinyipo, Kristo nyechedamia numbenyi yakya. Maisha ngechedamia inyi osese ngechedamia ko ucha numbenyi ya Mwana o Makilunga, nacho alengikunda kakufuma ko kilevi yakwa. ²¹Ngapekana sia ya Makilunga am koja haki ivekeri iidia sheria basi Kristo apengaluka nyelepa maana.

Chapter 3

¹Wagalatia vatondo, nyi riso jiko jilevaharibu? Kake Yesu Kirisito chejilora kakira mwagwa ndara meso vanu? ²Inyi ngape damia tu emanyu iki ifuma kwani kake muleadija ngo ko shindo kya uloi anaeamini kijangaamba? ³Kake, inywe vanga kiteviki kake mweanza katika ngo ili mumave katika usese?⁴Kakira muleivinika ko shindo shifoje mana kakira loi vavekevi va mana? ⁵Kaliva icho apefuna ngo kwanu na evunda shindo sha uru kati yanu erunda ko shindo sha uloi na eichwa ko anduamu ko ucha?⁶Aaburahamu "Alemuumini Makilunga akitawa icho ngo haki". ⁷Ko namuna ijiijii manyeni shindo shija vaneamini vana va Aburahamu. ⁸Kireng jilelambajwa na Makilunga avevaitalia haki vose vandu vamasanga ko njia ja imani. Injili ilededwa nipele na Aburahamu: "katika igwe masanga vose itereshe". ⁹Aade shindo vaode imani itereshe anduamu na Aburahamu, kakira avekeri na imani.¹⁰Vaja shindo vanetegemea sha uloi wake gwanda ya mbiago kokira imevegwa, "Ambejwa mbiago mundu apeadana na shindo shed shiregwa katika kitabu kyu uloi evarunda vose." ¹¹Luwha wazi ko Makilunga apeitalia haki ko umu ku uloi kokira "Aode haki apeishi ko imani". ¹²Uloi ipefuna ko imani kake badala yake "Andu erunda shndo katika uloi apeishi ko uloi."¹³Kirisito alejikira ise kufuma katika mbiago ya uloi wakati erundika mbaigo ko ajili jedu. Ko kiru imeregwa, "Nyadejwa mbiago ko kila mundu na nagwe ye ya kidi." ¹⁴Ngave lenge kwa mbora sivekeri ko Iburahimu vecha ko masanga katika Kiristo Yesu jipate ipokea ngo iidia imani.¹⁵Mudu odu, nganededa ko kiteve ko mamuna ya vandu atawakati mulakeri agano ja kivandu jimederwa imara kode apedema epengusa ana eengerija. ¹⁶Lwaha loi sileamba ko Iburahimu ko kisasa kiyake. Ipeambapo ko ushao evika vafoje, "kakira uja umu amonyi ko ushao wapo angano ja numa jilede rwa na Makilunga.¹⁷lwaha nganeambu kudi uloi icho ivekeri miaka 430 ade, ipefuna agano hanumu jiitederwa na Makilunga. ¹⁸Kakiru umangi uvecha ko njia ya woi ulapechu tena uvecha na njia ya ahadi kake Makilunga alefuna mana ko Iburahimu ko njia za ahadi.¹⁹Ngii lwaha uloi ilefunwa? Ilengerijwa ko kira kinyamaro mpaka ushao o Iburahimu nache vaja kwavo avekeri ameviwa uloi ivederijwa katika musukumo iidia ko malaika ko moko va mundu anelesana. ²⁰Luwaha mundu anelasanu saidi mundu umu bila Makilunga umu amonyi.²¹Koiko uloi ukeri ko numa na Makilunga lunga? Ko uloi uvekeri umefunwa uru oende uzima, kake ivepalikana ko uloi. ²²Kake badala yake, shidedo shimepu nga shose gwanda ya sambi Makilunga alerunda kodo ahadi yake yechtarama ko imani katika ka Yesu Kirisito idime epatikana ko vaja vaneamini.²³Kake kabila ya imani katika Kiristo iichuviepo jivekevi jipungwa na eva gwandya uloi mpaka ucherugujwa ko imani. ²⁴Ko ikio uloi uleutika ude odu Kirisito aleche, ili jitwa loi ko imani. ²⁵Luwha kakira imani imecha, jikeripo kivipo wanda mwanga. ²⁶Kokiva inywe voshe vana va Makilunga iidia imani katika Kirisito Yesu.²⁷Vandu mulebaliswa katika Kirisito morarika Kirisito. ²⁸Kode Muyahudi wala Muyunani, mudumwa mdumi wala mudumuka kakiria nywe vose nyi vamu katika Kirisito Yesu. ²⁹Kakiri inywe va Kirisito, basi nyi ushao o Iibrahimu, varisi ko kanuni sa ahadi.

Chapter 4

¹Nganeamba mwanadamu mrithi nyi mwana, aode tofauti na mdumwa hata kama mmiliki o mali sose. ²Ko kitevi, nyakeri gwanda ya uangalizi o vadhamini mpaka okati ulederwa na papa wake.³Naise chakumbu jekeri vana, jileadwacha vatumwa va kanuni sa kuvoka na orika. ⁴Kake mda uja ukashika, Makilunga kamuduma mwana, eleshajwa ko mkauja, kashajwa gwanda ya sheria. ⁵Nyeleuta kudi ivakomboa vaja vekeri gwanda ya sheria ili vapokee iza cha vana.⁶Ko kitevi inywe vana, Makilunga kamuduma Ngoo o vana numbeyi ko ngoo sanu, Ngoo inedikirwa, "Abba, Papa." ⁷Kokitevi igwa mdumwa kavipo bali mwana kakire mwana basi igwe nyi mrthi iidia ko Makilunga.⁸Hata mfuri, mlamemumanya Makilunga, mvekeri vatumwa, ko vaja valaode asili sa miungu kabisa. ⁹Kake luaha mmuichi Makilunga, na isejiichikye na Makilunga, ngiki mneuyakavi ko kanuni sa dhaifu sake sa kuvoka na silakeri sa thamani? Mriva vadumwa kavi?¹⁰Mneada ko uangalifu mfuri maalumu, miandamo ya mori, na kigheri na miaka. Nganeogwa ko ajili yanu. ¹¹Nganeogwa ko namuna iya ngelejisumbua maana.¹²Bali mlemanya kokitevi kya ugojwa osese okwa ngakavahubiria injili kwanuko mara ya kuvoka. ¹³Bali mlemanya kokitevi kya ugojwa usese okwa ngakavahubiria injili kwanuko mara ya kuvoka. ¹⁴Ikava hali iya ya usese ilevakera ijaribunyi, mlengi menapo na mlengiledhapo. Badala yake mlengipokela cha malaika o Makilunga, chakundu ngekeri Kristo ngimonyi.¹⁵Ko ikyo, nguku ikeri sia yakwa? ko ikyo nganevashuhudia kwanu kama kipedima, mngikuruje mecho vanu ne ingininga inyi. ¹⁶Kudo luaha, ngamevo adui yanu kokitevi nganevavia loi?¹⁷Vakevashigha ko pinya, na ko mauchapo. Vauri ivatenganisha inywe na inyi ili mvavadie. ¹⁸Nyi maucha daima iva shauku kokitevi shilisho shicha, na nyiwakati umu ngevekeri anduamu na inywe.¹⁹Vana vakwa vanina, nganevaviwa na uchungu ko ajili yanu tena mpaka Kristo naingiye numbenyi kwanu. ²⁰Ngevefuda ngidamie aja anduamu na niywe luaha nganegeuza iru yakwa kokitevi ngao de mashaka uye yanu.²¹Ngivienyi, inywe mnetamani iva gwanda ya sheria, mneichwa cha kundu sheria ikeride dapo? ²²Koikyo ngamaandika kudi Abrahamu nyeveodi vana vavi va ghomi, umu ko mka ujadumwa, na ungi ko mka uja huru. ²³Hata kado uja o mdumwa nyaleonika ko usese tu, bali uja o mka huru nyeleonika ko ahadi.²⁴Shindoshi shipedima ielezwa ko itumia ifumbo ja Sinai. Upeona vana ambao nyi vadumwa. lu nyi Hajiri. ²⁵Luaha Hajiri nyi mlima Sinai ukeri Arabunyi. Unafanamishwa na Yerusalemuya sasa, koikyo mdumwa anduamu na vana vake.²⁶Bali Yerusalemu ikeri uye nyi huru, na iitinyiyo mama odu. ²⁷Ko ikyo imeandikwa, "Orokya, igwe mkaukeri tasa, igwe ulineona. Kava iru ukave na ulodo, ko siha igwe ulaodi uzoefu oona. ko koiyo vana vafuje vana va akeri tasa, zaidi ya vaja va oda mii."²⁸Luaha mndodu, o Isaka, inywe nyi vana va ahadi. ²⁹Kokigheri ikyo mndu uja aleonika ko usese nyalemtesa uja aleonika ko ajili ya Ngoo. Ko luaha kudokudo.³⁰Maandiko vaneamba? "Mfume mndumka mdumwa anduamu na mwanamke o ghomi. Koikyo mwana o mndumuka mdumwa aperithi anduamu na mwana o mka huru." ³¹Ko ikyo, mndodu ise vana va mndumuka mdumwa, bali nyi va mndumuka huru.

Chapter 5

¹Nyi ko kitevi Kristo alejininga uhuru matika jive huru. Kudo, imkenyi necha nama mladwe kaviko kongwa ja udumwa. ²Lambwa, Inyi Paulo, nganembienyi ke ikava mpedinwa, Kristo ngikyoapepata ko mlunganwa wowose uja.³Kavi, ngana mdedya kila munduo vomi adinnywa ke nyainyarye narunde ko sheria yose. ⁴Mokembwa kwacha na Kristo, vaja vose "vaitwalwa loi" ko sheria. Mogwa kwacha na mbora.⁵Mekoje ko mlinganwa o Ngoo, ko kidikyo jivedeje ikarija ja loi. ⁶Ko Kristo Yesu idinwa anauladinwa koode isa jojosepo nyikidikija kineuta uya idya ukundo nyicho ulora kindo. ⁷Mokeri muekambia necha. Nyunga alevashingya mlalore nganyikoloi? ⁸Iloshwa jo jeuta kudo ubefuma kwake icho anevadikira inywe.⁹Kindo kipesakya kinina nyichenyamara donge jose.

¹⁰Ngaode kyade nainywe ko mudumi ke muekusara ko mlunganwa ungi wowose. Wowose uja apevalembenyi apekudika hukumu yake icho amonyi icho uja.¹¹Mwana vama, chakundu une dambukya odedya idimva, ngiki ngakeviniswa? Ko kindo kija kisa nyi kishingo cha msalaba kipedima kinyamarwe. ¹²Nyi fuda jakwa ke vaja va songoru vavichwa vapekusana vavenyi.¹³Makilunga amevadikirenyi inywe vana va vama uhurunyi kake mlautye uhuru wanu chakundu mwanya ko osese. Kivari kyake ko ukundo mtaramane inywe ko inywe. ¹⁴Mekoje sheria yose nyashi kyo-ko-amri imu; nyikyo "Nyi lasima umkunde va mrasa wapo chakundu igwe kumonyi." ¹⁵Kake chakundu mkaimadana ejana, kulambwenyike mlakunyamare enywe ko inywe.¹⁶Ngaamba lee, dambukenyi ko ngoo, nama mpesimarija mafudano va osese. ¹⁷Mekoje osese luode mafudano madue kimbi kya Ngoo, na Ngoo nyode mafudano madue kimbi kya osese. Is shineburuana kila kimu na ungi. Matoke nyi ke mpeuta shindo shija mshifudye ishiuta po. ¹⁸Kake chakundu ngoo anevasongoja inywe, mkeri gwanda ya sheria. 19 Lwaha shija mneshiuta sha osese shionwa. Nasho nyi masingo, uchafu, ufisadi,¹⁹Lwaha shija mneshiuta sha osese shionwa. Nasho nyi masingo, uchafu, ufisadi, ²⁰idasya sanamu, usavi, umoktuva, unangwa, kiriso, iyaka ilusha, iburuana, ilughana, mvavukano o masehebu, ²¹ngoo ya ulemi, inangwa, ndakre, na shindo shingi. Chakundu ishi ngamwitanayni inywe, chakundu ngalevaitanava vakuvoka, ke vaja vaneuta shindo chakundu ishi vapelaja umangi o Makilunga po.²²Kake ndunda ya Ngoo nyi ukundo, sia, uoloru, irimija, mndu alaegheje, ngoo njicha, widikye, ²³usau, na kinina. Koode sheria kimbi kya shindo chakundu isho. ²⁴Vaja vakeri va Kristo Yesu vausulubisha osese andwamu na shivichwa.²⁵Chakundu jipedaya ko Ngoo, kavi jidambuka ko Ngoo. ²⁶Jilave ve kuitai, jilachokosa ne kila mndu na ongi, nama ulamwade ungi kiriso.

Chapter 6

¹Vana va vana, ikava mundu ameadwa ko unyamari, inywe mkeri ko ngoo, murywa mumuri ngye icho mwana-o-vama ko ngoo ya uoloru. Kunu mkekulambwa vavenyi matika mlaregheshwa. ²Mwirijane milagho, na kudo mpeisisa sheria ya Kiristo.³Ikava mundu wowose nya nekwiitai ke cha kigheri nyi kindo po, nyanekulemba amonyi. ⁴Kila umu naneng'ene uya wake. Alafu apeva na kindo icho amonyi kye kwitai, amonyi na wowose. ⁵Kitevi kila mundu peria mlaghoake amonyi.⁶Mundu aloshwa kidedo lasima na mdure shose shicha mlosha wake. ⁷Mlalembwe. Makilunga esalatu epo. Kija mundu apekivaja, nikyo apekisambwa kavi. ⁸Uja apevaja mbeu ko kimbata kyake kya sambi apesambwa unyamari, kake icho apevaja mbeu ko Ngoo, apesambwa moo o ndarasi ifuma ko Ngoo.⁹Jilalemwa ko iuta mecha, kitevi ko kigheri kyake jipesa mbwa koja filapelegha ifuda. ¹⁰Ikyo lwaha, kigheri jipeva na mwanya, jiute shicha ko kila umu. Jiute shicha shifye ko vaja vakeri numbenyi ko mwidikijo.¹¹Lambwenyi uduwe o baruwa ngelesireghya ko koko kokwa ngimonyi. ¹²Vaja vauri inta mecha ko ilambuja ja osees nyive vaode ivaitikya mdivwa. Vaneuta kudo ko kitevi valaingye iviniswa ja msalaba o Kristo. ¹³Kitevi ata ivo vadimwa vane iyada sheriapo. Kivari kyake vauri inywe mdinwa matika mdime kukwitai njosese sanu.¹⁴Ilafumye ngikwitai kipeva nyi msalaba o Mndumi odu Yesu Kristo. Nyi ko icho orika nyosu lubiwa kokwa na inyi ko orika. ¹⁵Mekoje kodeke naudimwa ana uladimwa ke nyi kindo. Kivarikya ke ushao muhya muhimu. ¹⁶Ko vose vapedamia ko kanuni ii vave na uolovu na mbora ive uyeyavo vose, na uye ya Israel o Makilunga.¹⁷Fuma lwaha mundu wowose alangitame, mekoje ngakudikye chapa sa Yesu osesemji lokwa. ¹⁸Mbora ya Mndumi odu Yesu Kristo ive na ngoo sanu, mwana vama. Amina.

Ephesians

Chapter 1

¹Paulo, modumwa q Yesu Kristo, Maukundo q Makilunga; ko vaele vakari Efeso vaja vakina mwandanya Kristo Yesu. ²Mbora sive kwanu na maucha sefuma makilunga papa udu na ko mndumi Yesu Kristo.³Nainyarwa Makilunga papa omndumi odu Yesu Kristo alejivika moko kombora sose sa ngoonyia koorika lo ngoo, iposhi kwake ko Kristo. ⁴Chakundu aleji sambura koicho kula meshika ishumbwa jaorika, kinesa jive naele, Vandu valaode uvicha oshanguni wake ikundonyi;⁵Amu nyaleji lambwa kaji sambura, kinesa jivikwa vana vake ko Yesu Kristo, andu amu na ii dikija ja olukundo wake. ⁶Nainyari udue o mbora yake, nayo nyio yejiendie mbora koijo mokundwa.⁷Koicho icho, ko ndakame yake, jiode ikirwa jedu, ifumiwa unyamari, amduamu ifojaja mbora sake. ⁸Nacho nyale njiangeja ikyo urango wose na imanya;⁹Kame manja ijivia kikurikya kya makundo vake, anduamu naidikija jake, icho auting'idye ko icho. ¹⁰Kea, inde iitori ja kieri kisumanye ape via shindo shose Ko Kristo, shindo sha nweu na shindo sha orikenyi anduamu. Ee, koicho koicho icho.¹¹Naipochi kwake na ise jilevikwa urisi, kunu jeiriwa mfuma kuvoka anduamu na chakundu auri icho, nacho yeciuta shindu shose koikusaraja ikundojake. ¹²Naise koicho jiike kouduwe wake, ise jile songwa ivikiwa Kristo iting'idye jedu.¹³Nainywe koicho mmeichwa kidedo kya loi, kidecho kicha kya ikiwanjanu; kavi mmema icho, na ivikiwa mbuana na ngoo uja molanja uja muale. ¹⁴Incho akari arabuni urisi odu, kinesa iende jekirwa ja shija shake, sheve iinyari ja udue wake.¹⁵Kokitevikyo inyi nainyi, furna andu naichujwa kidedo kya manya janu ja mndumi Yesu, naikundo janu ko vaele vose. ¹⁶Ngapenda ifunakaiho kakitevi kyanu, ngeva kumbukenyi shitete vonyi shakwa.¹⁷Makilunga omndumi odu Yesu, papa o undue, navaninge inywe ngoo ya urango na ipunwa koimanya icho. ¹⁸Meso va ngoo sanu sivikiwa kilangaro, mmanye uting'indo ja idikirwa jake chakundu jikeri, na shuma o udue ourisi wake ko vaele chakundu ukeri.¹⁹Naucha oudue o udima wake ipochi kodu jimanye chakundu kikeri, Ko chakundu oiuta opanya sa udima wake. ²⁰Nyaleuta ko Kristo andu alemrusa kovarimu, kamdera kokonyi kwake ko kujo ko orika ongoo ²¹Uye munu kukaisa umangi wose na maitori, na pinya, na usulutani, na kori na jasendwa, namachi orikenyi kunutu ipo, Kake na kauja upecha.²²Kashindera shindo shose wanda ya medende vake, Kamdera nave mdo oshindo shose kakitevi kya kanisa; najo. ²³Nijo osese kwake, isuma na jake asuma niye ko shose ko shose

Chapter 2

¹1 Inywa mvepia kovarimu kokiteve kya inyara ja unyamari wanu. ²Naso mlesivadia kalo koivadia sha orikalu naivadi mangi oidima oruweu, ngoo uja echauta uya lwaha ko vana ja vanyamari. ³Navo kalo, ise jose naise jileenda ko ivo, ko ikunda ja nyosese, andu jile uta ikunda ja osese naikusara, ji kava ko tabia jedu vana va nyashi chaivo vengi.⁴Kake Makilunga, kimekoja afojwa sanu, ko makundo vake madue nyale jikunda. ⁵Nakie kija jivepia kokitevi kya inyamara jedu. nyale jiilacha anduamu na Kristo; Ee, jile kirwa ko mbora. ⁶Kajirusa anduamu nacho, Kajidamina anduamu nacho ko orika lo ngoo, ko Kristo Yesu. ⁷Kinesa kalako kanecha nasilore ifoja ja mborasake uisie ucha wake kodu ise ko Kristo Yesu.⁸Amu mlekilwa ko mbora, ko imanya; nayo nyio ilale ipo shikondu, nyi urango mdue omakilunga. ⁹Nama chiutapo, Mndu wowose alauche kuitarije. ¹⁰Amu nyi uya wake, jile umbwa ko Kristo Yesu, jiute shindo shicha, nacho fuma kwoka Makilunga icho aletobira kinesa jienda nacho.¹¹Kokitevi kya isho tashukenyi kee kala inywe, Mkeri vandu valaishi kokiteve kya osese, mnelaghwa madiniwa na vaja vanalaghwa vadiniwa. Ee, idinwa ja osese nyi nyile utika komoko. ¹²Kee kala kaja mvekari muode Kristopo, Mleloje na vada va mrasenyi va Israeli , vaghanu valakeri vandu va mma ja ilorija jija. Mvekari mleode mleng'idye, kuode Makilunga orikenyipo.¹³Kake lwaha, ko Kristo Yesu, inywemvekeri kwacha iho kuoka mova kufai ko ndakame yake Kristo. ¹⁴Amu icho cho sie yedu, alejiutia ise jose andu jivekeri vavi iva umu, Kakisanja nag'anda ya makidi kyejile la nisye. ¹⁵Nacho kame ufuna ukituva ko osese nkyouitori yeitimita sija siitanaviwa. Kinesa naute ivo vavi iva mundu muhya umu iposhi kwake. kauta sie. ¹⁶kava dosiria vose vevavi na Makilunga osese kumu koidya msalaba, kame urika ukituva uja ko msalabacho.¹⁷Kacha kaikimbia sia kwanu inywe mvekeri kwacha, na sia kovaja vekeri kufui. ¹⁸Amu koicho ise vose jile ona chakundu jipe mshikya papa ko ngoo umu.¹⁹Ifumalwama inywe chivaghenupo nama veidapo, kake inywe nyivandu va kanyi andu amu na vaele, Vandu vakanyi kwake Makilunga. ²⁰Mshumbiwa uye ya igho ja vedumwa na valashi, na cho Kristo Yesu amonyi nyigho jing'anie ja mbarinyi. ²¹Koicho numba yose jina sangiraniwa necha naileha najive ikanisa jiele ko mndumi. ²²Koicho inywe nainywe mleshumbwa andumbwa anduamu iva andu ake a Makilunga ko ngoo.

Chapter 3

¹1 Kokitevikyo inyi Paulo nyi mpungwa wake Kristo ko kiteve kyanu inywe mlaichi. ²Koje meichwa kidedo kya mwitori o mbora ya Makilunga ngale negwa kokitevi kyanu.³Kee koipusujwa ngaletorwa kirikye ikyo. chakundu ngale songwa ivareghia shidedo shiitale. ⁴Koikyo, Mkasoma, mpedi ma i manya iichwa jakwa ko kikurikye kya Kristo. ⁵Kikurikye ikyo kileviwa vandupo ko mashao vengi. Chakundu mlepunujwa vedumwa vake vaele na valeshi kala ki ko ngoo.⁶Kee valaishi nyi varisi anduamu vaurisi umu, na va osese lumu na vakaa andamu naise va velajia jake jikeri ko Kristo Yesu ko iidye kidedo. ⁷Kidedo kyo nkyo ngaleutiwa monfarama, kochakundu kya urango umbora ya Makilunga ngalinigwa kuchakundu ya iuta jake⁸Inyi, ngakeri mnina gausie icho mnina ovaele vake. ngali nigwa mbora ye vaikimbia valaichi ushuma wake Kristo ulapevaighara. ⁹Navalangaria vandu vose vamanye shidedo sha iitori sha shindo shikurikye ikyo, nayo fuma kale sose kile kulora ko Makilunga ashumbie shindo shose.¹⁰Kinesa lwaha, ko iidya kanisanyi, Makene ya Makilunga ikeri kafoje imanyike na Vamangi na vaitori ko orika o ngoo. ¹¹Kokija ekileje ja ndarasi jija ejieleje ko Kristo Yesu mndumiadu.¹²Koicho jiode ikusirya na idima ishikya kokufui koi mmanya. ¹³Basi ngatereva mlause amuli kokitevi kya ukiva okwa kokitevi kyanu, Sija sikeri udue wanu.¹⁴Koikyo ngape muilikya papa n'ndimi, ¹⁵Nacho koirina jake upapa wase onveu na orikenyi unadikirwa, ¹⁶Vasarienyi, koaja ushuma oudue wake, iutiwa omiri kopinya, ko uja o ngoo wake kondo kya ngoonyi¹⁷Kristo nadamye ngoonyi sanu ko imanya nkeri na sinde mwimbi oukundo. ¹⁸Kinesa mdime imanya anduamu na vaele vose Chakundu ukeri itandahaa ileha, iimsana, isokya. ¹⁹Naimunya ukundo wake Kristo lusye imanya kochakundu ukeri ufoje mwade ishomoka ko ushomoka wose o Makilunga.²⁰Basi nakundiwa icho euta shindo shalai mnu siisye isho jina tereva ana shija jana shisarya, kokija pinya yeuta uya ngoonyi sedu. ²¹Oe, nakundiwa kanisenyi na ko Kristo Yesu na mbonikaavo yose ya ndarasi na ndarasi. Amina.

Chapter 4

¹Koikyo ngavatere va , inyi ngakeri mpungwa ko mndumi, mdambuke chakundu kiinyarye idikiriwa janu mledikiriwa; ²Isoka na ioloja, moirijana ko ukundo. ³Naikudomara idera iadana ongoo ko kipungo kye manya.⁴Osese lumu, na ngoo imu, chakundu mledikirwa ko ishikya jimu ja idikirwa janu. ⁵Mndumi umu, imanya jimu, ibatiswa jimu. ⁶Makilunga umu, nayo nyi papa o vose akeri uye ye shashe na ko shose na kujashi.⁷Kake kouja umu odu na nega mbora ko shakundu apegheriwa ko kija akiode kyake Kristo. ⁸Koikyo eamba nyale purunduka kairya vapungiwa, kavaninga vandu shija vaode.⁹Basi kidedokyo, nyale purunduka, kitevikyake ngokyo lekija aleamba kee icho nacho nyalesoka mpaka ngaliko sikeri orika? ¹⁰Nacho nyale soka n'ncho icho aledoja uye loi iisa raveu sose , Kinesanashiichuruse shindo shose.¹¹Nacho nyalefuna vengi vave vedumwa, na vengi iva valashi. Na vengi iva vanjilisti na vengi valisi na ¹²Ko ilarija imarija vaele, nauya ovautia iutike, na osese o Kristo kushumbwa. ¹³Naise jose aandu jipeshikya umu oimanya na imanya mwana o Makilunga,naiva mndu ainyare, naishikya kitiri kiya idoja inyari ja Kristo.¹⁴Kinesa jilavese vana shibetebete, jekumbwa kunu na kunu , naisiwa mkuma na mkuma o elimu, ko inesekaja vandu, ko urungo jika vandia njia sa ilemba. ¹⁵Kake jiiade loi ko ukundo na ileha jimshikye icho ko shose, icho akeri mdo, Kristo. ¹⁶Koicho o sese lose lule sangilaniwa na iadisaniwa koitaramwa koila kilungo, ko chakundu apeuta ko kilaundu kumukumu, uchile lecha o sese udime shumbwa umonyi ko ukundo.¹⁷Basi nganadeda kidedoki, naade nganekulora ko mndumi, ifuma lwaha mlandambuke cha vandu valaichi chakundu vachedambuka, ko udekwa o shisaro shavi. ¹⁸Navo; Njorongo savo sivikiwa moma, navo valelaniswa na ucha o Makilunga, Kokitevi kya utondo ukeri iposhi kwavo kokitevi kya lomaja ngoosavo. ¹⁹Navo vapie ngapu vanekuvikya shindo uvichwa vodime iuta koshija shose shiiluhye koidya kiriso.²⁰Kake inywe, chikundo mlekulosha Kristo po. Koje mlemuichwa mloshwa koicho chakundu loi ikeri ko Yesu. ²¹Koje mulemuichwa mlochwa koicho chakundu lo ikeri ko Yesu. ²²Mghere kokidedo kya mdambukye ya kuvoka undu o kala, umenyamarika koivadya Kiriso kiode ilemba.²³Muitiwa vahya ko ngoosa shisaro shanu.

²⁴Mnderarika undu uhiya, utobiriwa o chakundu o Makilunga ko ilinukya vele o loi.²⁵Basi ufunenyi vongo, mndeamba loi kila mundu na omrasenyi, amu jikeri shilungo, kila umu kilungo kyaongi. ²⁶Muve na nyashi kake mlaute unyamari, ruva jiladone ivaviwa janu jilamefuma. ²⁷Nama mla ninge moktau mwanya.²⁸Mwivi aloive kavi, keba aula ikudo mara, erunda uya wake amonyi komoko vake amonyi, na dime wada kindo kyi vavia valao de. ²⁹Kidedo kyo kyose kivichwa kila fume dumbunyi janu, kake jija jicha jimuinyari ala ode, kinesa kiva ninge mbora veja vake andanya. ³⁰Nama mlotamo nyirie uja ngoo mwale o Makilunga, Kiocho mlevikiwa mfuana na mfuri uja okiwa³¹Ivaiviwa jose na inyashikwa na nyari na olodo na shidengo shifume kwenu, anduamu shose shivichwa. ³²Naade mve motara mana inyeve ko inywa, vaode sanu.Mndesa meheana chakundu Makilunga ko Kristo ale msamehanyi inywe.

Chapter 5

¹Koikyo mrandienyi Makilunga. chavana vakundiwa. ²Muende koukundo, cha Kristo na cho alevakunda inywe kavi kakufuma kokitevi kyendu, sadaka na sha mavokonyi ko Makilunga, shive idanya na mbungo.³Kake unango ulasendwa kwanu toopo, nama iluha jojose o kiriso, chakundu kiva nyarie vaela. ⁴Nama sonu nama shidedo shilspeva nama ikolonga. Isho shipo vorokapo. Kake veba iteresha.⁵Amu kidedoki mukiishi chee, kee kuode unango nama ulepaada kimu, ncho echivadia shinyeinyarie, aode urisi umanginyi o Kristo na Makilunga . ⁶Mndu alavalembe koshidedo shilapeva. Kimekoja kokitevikyo nyashi ya Makilunga ipevasheja vana va unyamari. ⁷Basi mlakusangiranie navo.⁸Amu kala inywe mvekari moma, kake lwaha mmeva kilangaro. ko mndumi. endenyi chavana kilangaronyi. ⁹Kimekoja ndunda kilangaro nyi unchenyi wase na imakya jaloi. ¹⁰Mkilambwa nyikyo kipe mvorosa mndimi. ¹¹Nama mlakusango riane na shindo shilapeshaa sha moma kake mshikemia. ¹²Kimekaja shiki nautika shikurikye, nyi sonu ishideda.¹³Kake shose shikemiwa shichi onwa kila ngoronyi amu kija kimeonwa nyi kilangaro. ¹⁴Ikyo veamba, tukwa, igwe ukina vongoya uruke kovarimu, na Kristo apela ngara.¹⁵Lwa mbwenyi mnu chukundu mna dambuka. chi vandu valaode nganyipo muve vandu vaode nganyi. ¹⁶Moukombwa ugheri ama kiaseke kya mnyamari. ¹⁷Kokitevikyo mlave vatondo, kake mmanyi ngikyo vakeri makundo va mndumi.¹⁸Kavi mlanangwa kawari, iposhi kuode iitasa. Kake mwishuruswa ngoo. ¹⁹Modedishana ko zaburi na tenzi shiimbo sha ngoo. Kunu mokiimba na imuvorakiwa ngoonyi sanu. ²⁰Naiteremshe Makilunga na papa mfuri yose ko shindo shose, Korina jake mndumi odu Yesu Kristo. ²¹Msokyane ko ikyo kya Kristo.²²Inywe vake, vaendanyienyi vomi vanu cha imwadanya mndumi odu. ²³Kokitave mndumi nyindo o mkake, Cha Kristo nacho mdo o kanisa. nocho mokira osese. ²⁴Kake chakundu kanisa jiche murandanya Kristo nacho nakudo kado vake nava vavandanye vomi vavo kokila kindo.²⁵Inywe vomi, vakundonyi vaka vanu, chakundu Kristonacho alejikunda kanisa. kakufuna kukitevi kyake. ²⁶Kinesa najisanje najiitura na mringa ko kidedo. ²⁷Najininge kanisa idue, jilaode ilemba nama ngunya nama ngunya kyakyose cha isho. Kake jive jiele jilaode uvichwa.²⁸28 Nakundo vami navo ivakunda vaka vavo cha jo sese savo vavenyi. Amkundie mkake akukundie amonyi. ²⁹Amu kuode mndu asuje o sese kwake kokose. Kake eninga nauringa cha Kristo nacho ushiutia Kanisa. ³⁰Kimekoja jikeri skilungo sha sese lwake.³¹Kokitevikyo mndu apemnda mndie na mae, ape songorana na mkake navo vevavi vapeva o sese lumu. ³²Ikyo kikurikie nyi kidue. Inyi ngana deda kidedo kya Kristo na Kanisa. ³³Kake kila mndu akundie mkake cha o sese lwake amonyi. Nama mka alade imrimija miake.

Chapter 6

¹Inywe vana, Vaandenyenyi vafee vanu ko mndumi, amu iki ikyo kyeimukya. ²Vaadye makene ndiona mao. Itanavaji anjo mwitanavo okuvoka iode kila rijwa. ³Uwade keba, udamie mfuroi ifoje orikonyi.⁴Nainywe, vomi, mlavailame vana vanu, Kake mvadure ko ivakemye va mndumi.⁵Inywe Vedumwa, vaadanyenyi ivo vakeri vandumi vanu ko o sese, Koigwa na idedema, ko mvarokano ongoo, kee nyi mwandanya Kristo. ⁶Nama chi undumwa omeso tupo chaikulora ko vandu kake cha vendumwa va Kristo, mouta shipevosa Makilunga ko ngoo. ⁷Ko moo moka nama chi mndupo. ⁸Mkimanya kee kila kidedo kicha apevuto mndu apeningwa ikyo ikyo na mndumi kee modumwa ana kee bule.⁹Nainywe, vomi, vautienyi ivo isho isho, mkatija ivaogwa, kumu mkimanya kee akeri mndumi wavo na wanu akeri ruveu, nama kwake kuode ikajapo.¹⁰Ene yake, Mkudomare ko mndumi na ko idimanjake na kopinya sake. ¹¹Rarikenyi sia sose sa Makilunga, mdime ikavana na uvichwa o moktau.¹²Kokitevi ikavana jedu chija ndakame na nyamapo. Kakenyi umangi na uitori. Uye ya vadue va momau, uye ya majeshiva moktaumbichwa ko orika o ngoo. ¹³Kokite vi kya funenyi sia sose sa Makilunga, mdime ikavana mfuria ya unyamari na mkame marija shose, iimuka.¹⁴Basi imukanenyi, mkupungie loi mwenenyi, na iratika ngavo yeimukya kipavenyi. ¹⁵Naipungiwa madendenyi uidikija o kidedo kya ucha. ¹⁶Kyaisa shose mkifuna ngavo ya imanya, koikyo mpendima inimisha mifi yose iyade modoya uja mnyamari.¹⁷Iyaidijenyi kavi kishepeo kya ukiro, naipanga ja ngoo najo nyi kidedo kija Makilunga. ¹⁸Ko kiterevo kyose na shiterevo mokitereva saa sase ko ngoo, morisa ko kindokyo naidamia ko i vaterevia vaele vose.¹⁹Nako kitevi kyakwa inyi, ngini ngwa kyededa kyarugwa dumbujakwa, kinesa ngii kimbie kikunikye kya kidedo. ²⁰Nakyo kokitevi kyake inyi msongaru ko mshe. Kinesa ngiade omiri ko icho ngidede kija kiuriwa ideda.²¹Inywe naingeve mdime imanya shakwa, ngikyo ikyo, Tikiko, mwanavama ukundiwa,mofarama moloi ko mndumi, apevavia shindo shose. ²²Nacho ngane ndamada kwa kitevi ikyo ikyo kinesa mshimanye shindo shanu, nacho nava ningenyi shidode shicha goonyi sanu.²³Ucha uve ko vana vama, na ukundo, anduamu na imanya, sipefuma ko Makilunga papa na ko mndumi Yesu Kristo. ²⁴Mbora sive anduamu na vose vamkundye mndumi odu Yesu Kristo ko kula penya marika.

Philippians

Chapter 1

¹Paulo na Timotheo, nyi walumishi wa Kristo Yesu, ko vaja vatengwea ko vaja valengea vekedamia Filipi, vakeri na vangalizi na mashemasi. ²Mbora na ive kwanu na amani ifumayo ko Makilunga Papa odu Yesu Kristo³Ngamtereshe Makilunga okwa kila nga mkumbuka, inywe mose. ⁴Mara sose ombinyi jakwa ko ajili yanu, inywe moose mode seko ngamterefyenyi. ⁵Ngode shukrani sifoje ko kilevi kya irambatana jedu injilinyi tangu mfuri ja kuoka inu. ⁶Ngode haki na icho aleanzisha uya mchangonyi sedu apendelea itebera mpaka mfuri uja Mndumi Yesu Kristo.⁷Na sawa kokwa ngadanya uye anu inywe mose ko kitevi ngalemderenyi ngonyi yakwa. Maana inywe mkeri vandu vakwa ko mbora yo kipungo kyakwa ijitetea jakwa ikamilisha jakwa ko kidedo kya injili. ⁸Makilunga nyi mbele okwa chakundu ngakeri ham uyeanu vose, ko okundolo ndani lo Kristo Yesu.⁹ngatereva kee: ukundo lwanu luongerijike kavi na kavi ufahamunyi wanu wose. ¹⁰Ngalereva ko ajili ya iki muve na oru lo pima na sembura shindo shikeri shicha. Pia ngavaterevia ili muve vandu va ele kulade ikosa jojose mfuricho o Yesu Kristo. ¹¹Na ili mjaswa na itunda ja haki ko Yesu Kristo, ko utukufu na sifa ya Makilunga.¹²Lwaha lanye vandodu, ngauri mmanye kee, shija kokwa shile vika injili idambuke. ¹³Nkyo shifungo shakwa shikeri ko Kristo, shulemanyika ko vangi va ikulu vose na ko kila mndu. ¹⁴Na vandu vavoje ko Mndumi, ko kitevi kya shifungo shakwa, vale shawishika naikarija ihubiri kidedo alaode woghu.¹⁵Vanina vavo loi vechi mtangaza Kristo ko umbea na ko unangwa na vengi ko nia njicha. ¹⁶Vaja vakemtangaza Kristo ko okundo vaichi ngale vadera ha ko itetea injili. ¹⁷Kake ivo vengi vaketanga Kristo ko naja savo na nia mbuchwa. Vakenata ke vapengi nenga mnyororo yangu.¹⁸Ko ikyo? ngapoga, shida yoyopo am kwaku ngode hila uloyi, Kristo nyapalanga swa ko ikyo ngenavorokya na! Ngape, vorokyoa. ¹⁹Ko kuwa ngaichi iki kipende inghujwa kindo ki kipefumija ko kitevi kya kiterevo kyanu na ngo ya Yesu Kristo.²⁰Ilingana chakundu ngauri matarajio ngapona, sonupo ila ngapeting'ide chakundu mfuri sose. Ngaichike Kristo apengiteshuja osese nyi. ²¹Ko ikyo kokwa inyi, idamia nyi Kristo na ipa omaso.²²Ko, kuwa idamia osesenyi nyi ipesha itunda uyeny okwa, koikyo ngaichi ka ngape sambura. ²³Am ngakena sukumwa na, shindo sho osese ngode ham ye tija osese na iva na Yesu, kindo kyode dhamani sana. ²⁴Ingawa, ibaki osesenyi lu kindo kyode umuhimu ko kilevi kyanu.²⁵Ko kuwangode uhakika uye a aki, ngape baki na ngiendele iva pamoja na inywe mose, ko ajili sia yanu. ²⁶Na iki kipende sia yanu ndue ko Yesu, Kristo ko kitevi oru lokwa na inywe. ²⁷Mnalakiwa mdamie mwenendonyi mcha upendambukya injili ya Kristo. Ili ngacha ngichevao ana ngalemache, ngiichwa kee mkeri imara ngonyi sanu ngakelamani iichwa kee mwode ngo imo. Mkeshi naania imani ya injili ya kristo, ko pamoja.²⁸Mlatishwa na kindo kyokyose kinauta na vavichwa vedu. Iki kwavo nyi kunya nyamara. Bali kwanu nyi sanjwa ifuma ko Makilunga. ²⁹ko kuwa inywe mlenengwa ko ajili ya Kristo, chi imwamini nai, teswa ko ajili ya Yesu. ³⁰Kwa kuwa mwode unangwa uja uja kokire muleuona kokwa mkeichwa kee na ngaode hata luahakudi.

Chapter 2

¹Ikava kode itiwa ngoo katika Kristo. Ikava kode faraja ifumya katika ikunda jake. Ikava kode ushirika o ngoo. Ikava kode rehema na huruma. ²Kamilisheni sia yakwa ko kunia umu mkava na ikunda jimu mkava umu katika ngoo, na iva na kusudi jimu³Muute ko ijivagwa. Na ringa kilakeri ko inyenye kea mkavaona vengi iva keba zaidi yanu. ⁴Kilaumu wanu alalambwe tu mahitaji vake binafisi, ila na lambwe mahitaji va vengi.⁵Mve na ngoo iya aode Yesu Kristo. ⁶Mekoje icho cha Makilunga. Kake alerogwa cha nyi Makilunga nyikindo iyadana nakyo. ⁷Kitevi alejisosa amonyi. Eleirya iyumbo ja utumishi. Kafumya katika mfano wa mndu. Eleonekana mundu. ⁸Icho alekufuna na kaidikya hatakipo, kipu kya msalaba.⁹Kudo lwaha Makilunga elemtukusa munu. Elemninga rina jidue jiidye kila rina. ¹⁰Eleuta kudo ili ke katika rina ja Yesu kila nndi mpaka jirame. Nndi sa vakeri ruveu na vakeri uye ya ghwanda na nghwanda ya ghwanda. ¹¹Na nyale uta kudo ilike kila ulumi shariti udede ke Yesu Kristo nyi mndumi, o uwele o Makilunga Papa.¹²Ko kyo, vakunda vakwa chakundu mna tii furisose, chike katika uwepo okwa kake lwaha nyi zaidi mnu ata kula keri uwepo okwa, utenyi wokovu okwa mvenyi ko iyoghwa ne dedema. ¹³Kokyo nyi Makilunga aneuta uya yanu ilivadime iuta shindo shi na mworokya icho.¹⁴Utenyi shose bila ilalamika na ubishi. ¹⁵Utenyi kudo mlalaumiwe na va Makilunga vaaminikye na valade lawama. Utenyi kudo kitevi mve kilangaro, kya orika ko kitevi kya ushao uvichwa na uvichwa. ¹⁶Adenyi necha kidedo kya moo mfuri ya Kristo. Kisha ngape manya kengele kava ukungamana na ngeletafunjika.¹⁷Kake ata ngana leswa cha sadaka uya ya dhabibu na ngoo yanu, inaorokwa, nangiorokwa kimu nainyi nyose. ¹⁸Kudo kudo mnaoro kywa, nainyi ngana orokywa kimu na inywe.¹⁹Kake ngana orokwa katika Mndumi Yesu mndumwa Timotheo kwanu kufui ilike ngidime ningwa ngoo ngape manya mambo vanu. ²⁰Kokyo ngalaode ungi aode mtazamo cha wake, aode nia ya loi ko kitevi kyake. ²¹Vengi vose ambao ngevaduma kwanu vana shigha mambo nachi shindo sha Yesu Kristo.²²Kake mwichi thamani yake, ko kitevi kya mwana anamuutya papa ke, kudo eidikya kimu nainyi katika injili. ²³Kokyo ngaichi iduma movinyi kigheri ngape manya kipefumiya koko. ²⁴Kake ngaode loi ke inyi ngimonyi kavi ngapecha kufui.²⁵Kake ngaichi imwende kwanu ko Epafradito. Icho mndu odu na muuta uya okwa na askari okwa na mndumwa kokitevi kyakwa. ²⁶Kokitevi eliva na uwongu na nyele fuda iva andu amu nainywe vose kokitevi mlemanya kwamba evekeri na mndu alue. ²⁷Nyekeri alue loi andu epa. Kake Makilunga ele muhurumia, na kicha kyo kivekeri uye yake, kake kavi uvekeri uye yakwa, ili ngalave na uwoghu uye yakwa.²⁸Koko ngana muurigha kwanu, kitevi mkamwona kavi ili mpate sia inyi ngapeva ngamekure na inywe. ²⁹Mdikirenyi Epafradito katika Mndumi ko siha. Vaheshimu vandu cha icho. ³⁰Kokitevi eleva ko ajili ya uya o Kristo eshikya ipa. Etarisha orika lwake inifunlya inyi kauta. adimapo iuta katika inyi hudumia inyi ke mkeri kwacha na inyi.

Chapter 3

¹Koikyo, vandodu muorokya na Mndumi. Sioni msumbufu ndovavie kavi shidedo shi jashija. Shindoshi shipevaninga ucha. ²Jihadharini na mbwa. Jihadharini na watenda kazi wabaya. Jihadharini na wale wajikatao miili yao. ³Koikyo ise nyivo tohara. Ise nyivo jineva jinemwabudu Makilunga ko msaada o ngoo. jinejivunia ko Kristo Yesu, ambao jilaode ujasiri ko usese.⁴Hata kudo, kama kuoda mndu o utumainio usese uja, inyi ngedima iuta kudo sana. ⁵Kake ngeledinua furi ya nane, ngaleonika ikabileni ja Waisraeli. Nyo ikabila ja Benjamini. Nyi Mwebrania o waebrania. Ko itimiza haki na sheria ya Musa, ngekeri, Farisayo.⁶Ko bidii sakwa ngelejitesa Kanisa. Ko itumia haki na sheria, ngekeri na lawama kisheria. ⁷Kake shindo shose ngeleshiona ngeleona nyi faida kokwa inyi, ngalehesabu cha uchafu kokitevi kya mfahamu o Kristo.⁸Koloi, nganeitala shindo shose hasara na immanya Kristo Yesu mdue okwa. Kokitevi kwake ngaletija shindo shose nganeshiitala cha takataka ili ngimpa Kristo. ⁹Ngionekane numbenyi kwake. Ngaodi haki yakwa binafsipo ifuma ko sheria, bali ngaode ifumao ko imani ya Kristo, ifumayo ko Makilunga, iode msingi o imani. ¹⁰Luaha ngauri immanya icho na oru lo ufufuo luaka na ushirika o mateso Vake. ¹¹Ngauri ibadilisha na Kristo ko mfano o kipu kyake, Angalau ngive na matumaini ko ufufuo o wafu¹²Chiloike, ngameshipata kake imekuwa mkamilifu, ko shidedo bali nganejibaza ili ngidede ipala kija kunepatikana ko Kristo Yesu. ¹³Vandodu, kaichi kama ngamesia ipata shindo shija. Bali nganeuta jambo jinu: nganevadima va nyuma nganelambua va mbele. ¹⁴Nganejitahidi ishikya ilengo kusudi ipata tuzo ya uye ya idikirwa na Makilunga ko Kristo Yesu.¹⁵Vose jilekulia wokovu, jinepaswa jiwaze kudi. Ikava ungi apefikiri kudi ikeri ikeri tofauti na jojose, Makilunga apemfunulia ijo kwake. ¹⁶Hata kudo, hatwa ikashoka jidambuke ko mtindo iu.¹⁷Vandodu, ngiigenyi inyi. Valambuenyi ko makini vaja vanedambuka ko mfano o jinsi yedu. ¹⁸Vafoje vaneishi nyi vaja mara ifoje ngalevavia, na luaha nganevavia ko, msoru - ufoje vaneishi cha maadui va msalaba o Kristo. ¹⁹Mwisho wavo uaribifu. Kokitevi Makilunga wavo nyi ndeu, na kisununu kyavo nyi sonu yavo. Vanefikiri shindo sha orika.²⁰Bali uraia odu nyukeri ruveu, ambao jinemteraji mwokozi odu Yesu Kristo. ²¹Apebadilisha usese odu unyongoni uve usese wake o utukufu; ko uweza uja uja unengivesesha ivibiti shindo shose.

Chapter 4

¹Koikyo vapendwa wakwa, avo ngavakunde, kakira raha yakwa. Imukenyi imara katika Mndumi, inwe vamogo vakwa. ²Ningane kusihi inywe Eudia, nganekusi hii igwe Sintike, muringe umongo va amani kati yanu, kokira inywe, vose usese muleungana Mndumi. ³Ko loi, ngivasihi na inwe varunde kasi sakwa, muvatarama vakavaka kakira valetumika anduamu na inyi katika eenesa injili ya Mndumi jikava na Kelementi anduamu vatumwa vengi va Mndumi, marina vavo varegwa katika kitabu kya uzima.⁴Katika mundumi furi sose. tena ngapeamba, lodwenyi. ⁵Lolojwa janu jimanyike kwa vandu vose. Mundumi akari kufui. ⁶Mulakutare ko kindo kokose. Badala yake, rundenyi shindo shanu shose konjia ye tereva, itereva na itereshe na shindo shanu vapeidiakijwa ko Makilunga. ⁷Amani ya Mndumi ikeri uye kuliko uelewa odu ipering ngo sedu kusara kodu, ko msaada o Kristo Yesu.⁸Atakudo, vandu odu lambunyi; sana shindo shose ya loi, nganya, haki, usafi, ukundo, na icho aode shidedo shicha, sha busara, anduamu na uja vaitajike e shangiliwa. ⁹Mulambue shindo shija mulekuloshwa mwevadija mulevaichwa mulevaona kokwa nacho Mundumi odu o amani apeva na inywe.¹⁰Ngaode raha ndue sana uye yanu katika Mndumi kokira inywe molora tena nia ejihusisha kwanu uye shindo shakwa ko loi numa shindo shakwa. Mulepa, po nafasi ye ngisaidia. ¹¹Ngapeamba epata kindo ko ajili ya kindo kyakwa .Ngajifunza etereshe katika shindo shose. ¹²Ngaichi iishi katika hali ye ishiwa na katika hali yeva na shifoje katika masingira vedu, inyi ngakulosha owia o njaa wakati o iuda na chokundu peja wakati o njaa, kake shifoje ko mundu o shida. ¹³Ngapedima iutaishi etaramwa na icho anengi ninga uru.¹⁴Hata kudo, ngaleranda kicha chiliki na inwe katika dhiki sakwa. ¹⁵Inywe vafilipi mwichi kakira mwanzo o injili ngalekure Makedonia, kuveode kanisa ijojangininga katika shindo shinehusu efuna eadija ilapeva inyi pekee yenu. ¹⁶Hata ngavekeri Thesaslonika, inyi mwe ngidumia musada. Mara imu kwajili ya shida sakwa. ¹⁷Nganeamba nganeshiga musaada. Bali nganeamna ili mpate mandunda vaneende fida kawanu.¹⁸Ngadija shindo, shifoje na lwaha ngajauzwa shindo shingi. Ngadija shindo shingi efuma Epafradito. Shindo shifoje she dahia mithiri idahia, isho eidikijana shindo shose na sadaka inemukunda Makilunga. ¹⁹Koikyo, Makilunga okwa apevanginga shindo shanu utajiri na ufukaravake katika Yesu Kristo. ²⁰Lwaha ko Makilunga nyi Papa odu uve utukufu ndarasi na ndarasi. Amina.²¹Salamu sakwa sikushike ko kila mundu katika Krisro Yesu. ²²Vakundwa ngavekeri navo iha vane vadikira. loi vandu vose valedikilana , hasa vaja va o Kaisari. ²³Na lwaha neema ya Mndumi odu Yesu Kristo ive nango sanu.

Colossians

Chapter 1

¹Paulo, mdumi OYesu Kristo ko okundo lo Ruvwa, na Thimoteo mndodu, ko weidikia na mndwawo wachiadija makidi, ²ya Kristo wakeri Kolosai, mbora iwe kwanu, na uolomifuma ko Ruvwa Papa yetu. ³Jatereshe ko Ruvwa, Papa o mndumi odu Yesu Kristo, na jinawaterewia.⁴Jile ichwa uidikije wanu ko Yesu Kristo okundo mnode ko waja wose mlesamburwa ko- kiteru kya Ruvwa. ⁵Mnode okundo ko kitevi kya nidikije nderijwa Ruvwen ko kitevi kyanu mleichwa ade. ⁶Widikije icho na uloi ko rina ja loi, injili, yacha kwam. Injili ii ya shaa ndunda na ipeing'ania orikenyi kose iwekeri yenta kudi numbenyi kwanu kuwokia andu mleichwa na ikuloshia mbora ya Ruvwa makidi ya lo⁷Iki nyiyo Injili mlekuloshia ifuma ko Epafra, mkunde odu mmnoli odu, nyicho mrundi mcha o Kristo ko niaba yetu. ⁸Epafra nyaleutia umanyike kodu okundo lodu ko ngoo.⁹Kitevi kya olukundo lu, iwokia mkona jileichwa kudijimeda mvaterewia. Jiwekeri terewa ade na ichuriswa urango na okundo lwake na uwaria wose na imanya ja ngoo. ¹⁰Jiwekeri naterewa mdambuke ko irimija ja mudumi makidi ya njia sikundikye. Jiwekeri naterewa ke mpe sha ndunda makidi ko kirundo kicha na ade mpewa mnaleha ko urango o Ruvwa¹¹Jinaterewa mdime wikwa pinya ko oru ihiana na pinya sa uele wake irimiji na irimija jake wose. ¹²Jinaterewa ke, ko sia mpetereshe ko Papa, alewawutia inywe iwa andu mpela laja waidikye kilangaronyi.¹³Alejikira ifuma nitori o moma na ijisamiria umangi o mwana wake mkunde. ¹⁴makidi ya Mwanake jiwode ukira, kiterewo kya sambi.¹⁵Mwana mji mfano o Ruvwa alachiwonwa. Mji mfewo o kuwoka ko urundi ose. ¹⁶Ko - ikyo ko - icho shilerundi- ya nacho na ko kitevi kyake na shikeri ruweu na shikeri orikenyi, na shija shichionekana na shilawonwa. na ishi sha uitori au iitoria ja waode pinya na shindo shose shilerundwa nacho na kotewi kyake. ¹⁷Na nyewekeri kuwoka ya shindo shose, na makidi ya yacho shindo shose shiwewadanie andwamu.¹⁸Nacho nyicho mudo cha osese yaani kanisa, icho nyicho kuwoka na mfeo O kuwoka ifuma iwo-wawo ko warimu, kudo, na mwanya o kuwoka iwo wawo ko shindo shose. ¹⁹Ko - ikyo Ruvwa nyalekunda ko ucha wake wose udamije numbenyi yake. ²⁰Iadanisha shindo shindo shose kwake ko njia ya mwanake. Rvwa nyalenta amani iidia ndakame ya msalaba wake. Ruvwa nyalepatanisha ko shindo shose kwake amwinyi, kiwe shindo sha orikenyi ana shindo sha ruwew²¹21 Nainywe, ko kigheri kimu wekeri waghenu ko Ruvwa na mwekeri moktuwa oake ko urango na shirundi sha unyamari. ²²Kake amewalunga inywe na osese lwake iidia kipu nyalenta kudi iwaende inywe waele, na walaode mwanchimbele yake. ²³Ade mkaendelea makidi nidikije, mlesingisinwa na nva necha, kulaode ifunwa kwacha na nidikijenyi na ikarija ja injili mleichwa. iki nyiyo injili idedwa ko kila mudu alerundwa wanda ya ruwewu. Iki nyiyo injili ko inyi, Paulo ngiwekeri mrundi.²⁴Lwaha ngaworokwa iswaiswa jakwa ko kitevi kyanu. Nainyi ngamarija ko osese lokwa kya fafaha nyi iswaiswa ja Kristo ko kitevi kya osese lwake amu nyi kanisa. ²⁵Inyi nyi mrundi o kanisa ji, kudo - kudo chandu ngilene ngwa ifuma ko Ruvwa ko kitevi kyanu, ichurisa kidedo kya Rvwa. ²⁶Iki nyi loi na kirika kiwekeri kirikywa ko shiongo shifoji na koi ifeo. kake lwaha ipunujwa ko wose waidikijo ko icho. ²⁷Nyi ko waja Rvwa nyalekunda ipunua kukeri na Omaso mwele O kirika kya loi invo - wawo wa mataifa. Nyi ke Kristo numbenyi kwanu akeri, ikarija ja imwele upecha.²⁸Ichu nyicho jikenededia. Jamtanawa kila mucho, na mloshia kila mundundu ko mwaria yose, kimbi jimwende kila mndu ainyarie ko Kristo. ²⁹Ko - ikyo iki inyi ngakepurukana na ikunyagha ihana na pinya yake ichiuta uya numbenyi kokwa na oru.

Chapter 2

¹Kokira ngauri muichi chokundu nyakeri na mahangaiko vafafaje ko ajili yanu. Ko vose vakeri na vose valameona kamu kyukwa katika usese. ²Nganerunda kasi ili ko ngo savo sive nyivorokiwa eendwa andua pamoja katika upendo katika umanyi vos'e va wingi wauhakika kamili , muichwa katika emanya uloi omakilunga cha Kikristo. ³Katika icho hazina sose saa Kikristo maarufu sirikwa.⁴Nganeamba kudi ive mundu yoyose alache kavarundia inywe hotuba ya ushawishi. ⁵Ikava ngakeri anduamu na inywe katika usese kake ngakerina inywe ko ngoo nyanelodwa iona utaratibu wanu mucha na oru ya imani yanu katika Kristo.⁶Chakundu ngalemuadija Kikristo mumdumi dambukenyi katika icho. ⁷Muimarike katika icho mushumbwa katika icho muimarike katika imani kakoja lu muleloshwa na epungwa katika etereshe jakuwa.⁸Lambuenyi mundu yoyose alavaadee ko fansafu ka kidedo sha evalembaa erinyana na nashafumia kovandu. Elinganisa na kindo kuya orika na kye elinganisa na Kirsto. ⁹Kokira katika icho upachura upe ichuva vose o makilunga upeisha katika usese.¹⁰moichura katika icho - icho nyi mudo kyu kila uru na udue. ¹¹Katika icho muledinwa ko tohara ilapefanya ko vandu katika efunwa usese o nyama kake katika Torati ya Kikristo. ¹²Mulerikwa anduamu nacho katika ubatizo. Ko njia jaimuni katika icha muleruswa ko uru amakilunga. Alefufua kufuma wafu.¹³Nu muvekeri mmepa katika makosa vanu mulametayarishwa ko usese wanu. Aleva rusa anduamu ncho na kajishamehe makosa vedu vose. ¹⁴Nyalefuta kumbukumbu sa madeni vedu vose vaveringwa. na taratibu sivekeri numanu ise. Alefuna shose goligotha musalabani. ¹⁵Aalesifuna uru, na mamlaka. Aledera waziikaulika cha ndima ya ushindi ko njia ya musalaba oke¹⁶Koiki mundu yoose alavailoria inywe katika eja ana enwa. Ana furi ya ndima ana mori uhiya ana furi ya sabato. ¹⁷Ichi chirnje cha chindo shinecha. Kake kiini nyi Kristo.¹⁸Munda ivae yose alasokwa tuzo ya cha ekundu inyenyekea eabubu malaika mundu ojinsi iyo apeinga katika shindo ashiona na ko vaviavengi ko usese. ¹⁹Icho kaada mudo. Nyifuma katika mudo o usese vose kuidia kiungo ko mafua ucheungwa eadaniswa ko anduamu. ucheleha ucheuma ko makilunga²⁰Kira mulepa anduamu Kristo ko shida sa orika mbonu muneishi munerunda unkenyi. ²¹"Mulade, wala esaja, wala eada"? ²²Ishi sose shileviwa ko ajili kinyamari na matumizi. Chakundi maelezo ma valoshwa va vandu. ²³Uloi uode nganyi ya dini sitobi kwa ko makini. Inyenyekea. e viniswa ko usese. Kake Siode samani sidi ya tamaa sa usese.

Chapter 3

¹Kikawa kavi makilunga ameruka kimu na Kristo, shighenyi shindo sha uye andu Kristo echidamia koko kokujo ko makiluga. ²Kusarenyi shindo sha uye, chi shindo sha orikapo. ³Kokoja ameruka, na maisha vanu mumerikwa kimu na Kristo ko makilunga. ⁴Kigeri Kiristo apeonekana, ichoo nyi maisha vanu nyikio nainye kavi mpeonekana akeri ko uwele.⁵Koikio rikenyi shido shikeri ko orikenyi yaa zinaa, uchafu, shauku mbichwa, nia mbichwa, na tamaa, ambayo nyi mbichwa, na tamaa, ambayo ni ibada ya sanamu. ⁶Nyi kokitevi kiya shindo sha ghasabu ya Mwele ikenacha uye vana vala tii. ⁷Nyi ko kitevi kia shindo ishi inywe kavi mledumbuka kwayo mleidamia kimu navo. ⁸Kake luaha nyi lazima mshiee shido ishi sose. Yani, ghadhabu, nyashi nia mbichwa, shiidengo na shidedo shichafu shikenafuma mmunyi wanu.⁹Mulalembane inye ko inyi ko mekojs mmevua utu wanu wo kala na iruda jake. ¹⁰Mumerara utu unia, ambao ukena utwa uhiya ko maarifa ifuma mfano o uja alemuuba. ¹¹Ko maarifa iva, kuode Myunani na Myahudi, idinwa na itiwa idinwa. Msomi, edikiru msomi mdumwa, alaode mudmwa, kake baadala yake Kiristo nyi shindo shose ko shose.¹²Koja vateule va makiluga Mwele na vakudwa, rarenyi utu wema, ukarimu. Unyenyekevu upole na ufumilifu. ¹³Irijanenyi wenye ko venyekonye. Makene kila mdu na ungi cha mdu akenalamimika dhidi ya ungi, namsamehe ko chakudu kudokudo iya mdumi chakundu evasamehe inye. ¹⁴Zaidi ya shindo ishi sose, mwe na ukundo, ambao nyikio kigeso kya ukamilifu.¹⁵Amani ya Kristo na ivasongoje ngonyi zanu, kivekeri nyi kokitevi kia imani ii duwe mkena dikiriwa ko osese lumu venyi na shukrani. ¹⁶Na kidedo kiya Kristo idamie goonyi sanu ko utajiri ko hekima yose loshanenyi na neshauriana inyukoinye ko Zaburi, ngonyi zanu ko Makilunga. ¹⁷Na kiose mpeuta ko shidedo ana koiruda, utenyi kokiose ko rina ja mudumi Yesu. Muningienyi tereshenyi makilunga papa idia icho.¹⁸Vaka, vavanyenyekeeni vomi vanu, chakudu kikenagoroka ko mdumi. ¹⁹Nainye vomi, vakundenyi vaka, amu nyikio kikenamuora mdumi. ²⁰Watoto watiini wazazi wenu katika mambo yote, maana ndivyo impendezavyo Bwana. ²¹Inywe papa mlachokose vana na vanu, kimesa kee vachelemwa.²²Valashuwa, watiini vomivanu ko osese ko shindo sose chi ko huduma ya mesopo cha vadu veorosa tu. Adiko ngoo ya loi, muogunyi Makilunga. ²³Kiokiose mpekiuta, utenyi ifuma nafisinyi sanu cha ko Bapa na chi ko vanadamu. ²⁴Mwichi kee mpeandija tuzo jaa imukia ko mdumi. Na Kristo mdumi mkenamurudia. ²⁵Ko kitevi wowose akenauta shilaode loi apeadihumu ko iruda shiaode loi apeadi humu ko iruda shilaode loi eleuta na kuode ikudiapo.

Chapter 4

¹Vandumi, fumanyi ko vadumwa shindo shikeri loi na shicha. mwichi ke imwode mudumi o ruveu.²Dambukyenyi iva vyechako shitevo. Damyenyi meso ko ikyo ko itereshe. ³Terekenyi andwamu ko kitevi kyedu kavi, matika ke makilunga narugwe mongo kokitevi kya kidedo, ideda kirika kya loi ya Kristo. Kokitevi kya iki ngapungwa minyororo. ⁴Terekenyike ngidime ijivikya kwarye, chakundu inginya rye ideda.⁵Dambuka ko waria ko vaja vakeri uja, na mukime kigheri. ⁶Shidedo shamu shive sha mbora kigheri wose, na shiade monyo furu sose, matika ke mdime manya chakundu imwinyaryenyi imtalwa kila mundu.⁷Ko shindo shingiupi inyi, Tikiko apevauta vamanyike kwanu. Icho nyi mwana o vama mkuudwa, mdumwa mcha, na mdumwa okodu ko mudumi. ⁸Ngamduma kwanu ko kitevi kya ikyi, ke mdime manya shindo shedu na kavi ke nadime ivaninga ngoo. ⁹Ngamduma andwaamu na Onesmo, mwana o vama odu mfudwa mcha, na umu wanu. Vapevavia kila kindo kyafumya i¹⁰Aristariko, mpunywa ongi. Okwa, anavadikira, kave na Marko aulai wake na Barnaba mladija kipevasongora ifuma kwake. "Chakundu akecha kwanu mwadijeemji. ¹¹Na kavi Yesu apelaghwa Yusto. Iva venyi vadinnwa vauta uya ongioinyi ko kitevi kya umangi o makiminga. Vakeri mwolora okwa.¹²Epafra akinevadikira, icho nyi umu wanu na mdumva o Kristo Yesu icho nye kwinyagha ko shitenevyo kokitevi ke mdime imka ko urije na isingisirywa kishikye ke ukundo wose o makilunga. ¹³Mekoje nganemdedya, ke aneuta uya ko okwinyagha ko kitevi kyanu, ko ivo vakeri Laudekia na ko ivo vakeri Hierapoli. ¹⁴Luka iya dakitari mkundwa, na Dema vanavadikira¹⁵Vadikire vana va vama wakwa vakeri Laodekia na Nimfa, na Ikanisa jija jikeri kanyi kwake. ¹⁶Barua hi ikava imesomwa umu wanu, isomwe kavi ko kanisa ja Walaodekia, nainywe kavi msingisirye isoma barua ya ifuma Laodekia. ¹⁷Deda ko arkipo, "Lamba kitaramo kija kisa umekia dija ko mndumi ke nyuinya vye uiute.¹⁸Ngamdikira ikinyi ko koko kokwa ngimonyi - Paulo mui kumbuke minyororo yakwa, mbora ike nainywe.

1 Thessalonians

Chapter 1

¹Paulo, Silwano, na Timotheo, ko ikanisa ja Wathesalonike, jikeri papa makilunga, nako mndumi Yesu Kristo.Mbora ive kwanu na sia.²Jinemteresha Makilunga mfuriyose koktevi kyanu mwose, jikevasenda kitevonyi kyedu. ³Namajipetija isarya uya wanu osiapo, naukivawanu oukundo, nawedeja janu ngaichi jikeri ko mndumi Yesu Kristo, oshangunyi lo makilunga papa odu.⁴Amu vanavavama mkundwa na makilunga, jii isamburwa janu. ⁵Kee kidedokyedu kilevashikyenyi koshidedetupo, lekopinya, na kongoo Mwele, na isumania kafoje; Chakundu muichi kee mkajeedu kwanu, koktevi kyanu.⁶Inywe mkava sighari yedu nava mndumi, mkame kiadija kidedo ukivenyi ufaje, anduamu nasia ya ngoomwele. ⁷Mkava riso ko vandu vose vaichi ipo Makedonia, na Akaya.⁸Amu ifumajanu kidedo kya Makilunga kika manyika. Chi Makedonia na Akaya tupo, nyi kilaandu imanyaamu muode ko makilunga imeinganya; jiode kyededa kyokyosepo. ⁹Kimekoja ivo vavenyi vanadedya shidodo shedu, chekundu kukeri iingiajedu kwanu; na chakundu mlemghalukya makilunga Mkasitija, kinesa imuutia makilunga arukye olai. ¹⁰Namvedoja mwaneke ifuma Ruveu, ncho alemousa kovarimu, ncho nyi Yesu ncho amonyi ajikira na ukivacho upecha.

Chapter 2

¹Amu inywe vavenyi, mwanavama, mukuichi iingiajedu kwanu, kee kuvekeri manapo. ²Kake jikame viniswa mbele na iutwa unesi, chakundu muichi, Filipi, jinekarako makilunga koideda kidedo kya makilunga kwanu, koikaiania munu.³Amuikemyajedu chi jedekwapo, nama ifaniepo, nama kyelembenyapo. ⁴Chakundu jileidikijwa ko makilunga jiderijwa kisike kya kidedo, kudo jinadeda; chi ivavorosa vandupo, nyivaja vakinamvorosa makilunga akinaghera ngoosedu.⁵Amu jiveode shidedo shevavorosa saa yose, chakundu muichi, nama shidedo shauyeuye sherika wegheji; makilunga moimukya. ⁶Jileshigha umangi kovandupo, nama kwanupo, mama kovengipo andujivekeri jedima ivalemeja cha vedumwava Kristo.⁷Jwekeri vaoloje anduamu nainywe, chekundu mleri echidamya na vana vake amonyi. ⁸Nakudo naise jiichi koikunda jifoje, jileona sia ivaninga, chi kidedo kya makilungatupo, nyina ngoo sedu, kokitevi mova vakundo vedu. ⁹Amu, vana vavama, muichi ukiva odu na ngita ma sedu; kimekoja msanyenyi na kiojile uta uya jilachemlemeja mndu okwanu wowose, jikaikimbia kudi kidedo kya makilunga.¹⁰Inywe veimukya, na Makilunga, Chakundu jile damya kwanu inywe muichi ko uete, na koinyari, kulaode inunguna. ¹¹Nakudo, muichi, chakundu jile vakemya kila umu wanu chakundu papa echivakemya vana vake amonyi, na ivashambia na ivaloria. ¹²Kinesa mdambuke chakundu kikeri irundajanu ko makilunga, amonyi, nyalevalagha inywe kihe muingie umanyingiwake na uduwenyi wake.¹³Kokitevikyo ise na ise jinamteresha Makilunga jilapedambuja, amu, andu mlekiada kidedo kyedumwa ko makilunga kijamle kiichwa kodu., mlekiadija chikya mundupo, kake cha kidedo kya Makilunga; na nyikudokikeri loiloi; kyeuta uya ngoonyi sanu inywe mnamanya.¹⁴Amu inywe, vanavama, mnekeri vamu va makanisa vamakilunga vakeri kowayahudi, ko Kristo Yesu amumlewadwa iviniswa jija ja orika lwanu mvenyi, kijakile vaada navo wayahudi. ¹⁵Nivo valemuagha mndumi Yesu, na valashi vaja, naijiilushira ise; Nama vakimuorosa Makilungapo, nama vakiaeleanapo vandu wowosepo. ¹⁶Kunu mnajiima jiladede nyorika vadime manya; kinesa vatimise ungamari wavo mfuri yose. Kake nyashi imevashikia na ulau.¹⁷Kake ise, vanavama, kejejimeloja iponuma, koushangu chikongoopo, jelekundamunu koivorokywa kafoje wao shamu shanu. ¹⁸Koikyo jiveuri jiche kwanu, Ee, inyi Paulo, jakuvoka, na jakavi, na Moktau kajishingya. ¹⁹Amu ikundojedu, ana ivotokywa jedu ana ikutata, kiki? Ale! Chiinywepo, oshangunyi lo mndumi Yesu odu, kieri kyecha kyake? ²⁰Amu inywe nyinywe udue odu, na sia yedu.

Chapter 3

¹Koikyo, andujila nadima irimija munu, jileona kicha itijwa Athene jimonyi. ²Jika mduma Timotheo mnduodu, medumwa o Makilunga ko kidedo kya Kristo, kinesa wanengapinya na imkumbia iringo kidedo kyemanya janu. ³Mndu alakajwa ovichwa koukivau; amu inywe mvenyi muichikee jina vikywa iso.⁴Andu jivekeri kwanu jile songwa imbiakee jipeja ukiva chakundu kilefumia, naingwe muichi. ⁵Kaikyo nainyi andu ngalaledima irimija kavi, ngaleduma mundu kinesa ngimanye imanya janu, aleche iya mnyamari alache vanyamara, na ukiva odu ulachewa ulaode kiaro.⁶Kake Timotheo andu alejicheja lwaaha kudi ifuma kwanu, nyalejiendie kidedo kicha kia imanyajanu na ukundo wanu, nakee mnajikumbuka necha mfuri yose mkeri mekunda ujiona ise kavi cha ise ivaona inywe. ⁷Kokitevi kyo, jilekumbiwa iringo kokidedo kiyanu, ko kipa na ukiva odu wose, koimanya janu.⁸Kinae koja lwaha jinadamya, kimekoja inywe muimukye kopinya ko mndumi. ⁹Amu nyitereshejikijipedima imliha Makilungu kokitevikyanu, kisiaya yose jileivovokya, kokitevikyanu oshangunyi lo makilunga odu. ¹⁰Kio na msanyenyi jiketereva kooru kinesa jivaoneshamushanu, na itobira inenehaja imanyajanu.¹¹Makilunga amonyi, papaodu, na Mndumi odu Yesu, najilanganye njia sedu jishi kwanu. ¹²Mndumi nava songoje na ivaongenja ukundo, inywekoinywe na kovandu vose, chakundu ise naise jekeri kwanu. ¹³Naiutepinya ngoosanu ilave na ngususu ko uele oshangunyi o makilunga, papa odu, kieri kyecha mndumi Yesu anduamu navade vake vose.

Chapter 4

¹Ilese ghaka, vanavama, javatevenyi na ivakemia kee muende ko mndumi Yesu; chakundu mleadija kodu chakundu kiurywa inywe muende na imvorosa Makilunga, chakunduinywe mraenda, nakudo muise munu. ²Kimekoja muichi ngikyo jilevanininga ko mndumi Yesu.³Amu isho nsho ikundoja Makilunga, na iilayanu mlekane na unongo. ⁴Kuada umu wanu nadime osese lwake ko uele na makene. ⁵Chiko kiriso kivichwapo cha kunsha nyorika sila muichi Makilunga. ⁶Mndu alamuere mnduavo nama imnyamaria kokindoki; kokitevi mndumi ncho apemlalia unyamari wake wose. Chakundu jilembia kuvika, jika kulora munu.⁷Amu makilunga alejininga unyamaripo jivekoiila. ⁸Icho apelegha, alegha mndupo nyimakilunga amulegha anavanenga inywe ngoo wake muele.⁹Ko kidedo kya ukundano, kuode ngivareghyepo; amu inyeve mvenyi mleleshwa na makilunga ikundana. ¹⁰Amu mnanta kidedokiko vanavama vose vakeri Makedonia yose. Kake javatereva vanavama, muise munu. ¹¹Naade mdamiesau, naiuta uya wanu, naiuta uya wanu ko moko vanu mvenyi, chakundu jile vavasha. ¹²Kinesa mdembuke ko makene oshangunyi wavo vakerinja, nama mleve kindo kiokyesepo.¹³Kake, vanavama, juuri mlamanyeshidedo sha vandu vandu vapie, mlechetomonyire cha vandu vaidwa uogu. ¹⁴Amu, vaje jiichekee Yesu nyalepa karuka, nakudo naivo vapie na Yesu, makilunga apevaende anduanu nacho. ¹⁵Kimeja jiichi kokidedo kya mndumi, kee ise jirukyejipesighaka mpaka andu kieri apecha mndumi jipevasongoja ivovapiepo.¹⁶Kokilevi mndumi amonyi apesoka ifumaraveu andwamu na ualike, na iruja malaika mdue, na oghanda lo makilunga, navo vapie ko Kristo vape rushwa mbele. ¹⁷Na ise jirukye jipesighaka, jipeinywa anduamu navo marindinyi, kinesajimbije mndumi ipo uye, nakudojipeva na mndumi ndarasi. ¹⁸Vikianenyi iringo koshidedosho.

Chapter 5

¹Kake, vanavama, ko kidedo na kiase, kuode ngivareghyopo. ²Amu inywe mvenyi muichi kee mfuria mndumi apecha cha muivi echichakio. ³Anduvakinaamba, kuode ucha na ivoroka, nyiha unyamari uche cha turukya, chakundu ufe uchecha komdu ang'anie nama vape kirwapo.⁴Kake inywe, vanavama mkeri memenyipo na mfuriuja uvashikye cha muivi. ⁵Kimekoja muose mmeva vana vakilengaro, na vana va msanyenyi; ise chivakiopo nama vamomapo. ⁶Jibe maelio chavengipo, kake jirise, na chimunupo. ⁷Amu ivovanalaa madio vaneloa kio, naade venangwa venangwa kio.⁸Kake ise vamsanyenyi, jive chimunupo, jechikurarika kipavenyi imanya na ukundo, na ngavoyedu iveivedeja ikirwa jedu. ⁹Kimekoja Makilunga alejidera ko nyashi yakepo kinesa jikirwa, ko mndumi odu Yesu Kristo. ¹⁰Nacho nyalepa kokitevikyedu, kinesa jidamye anduamu nacho, kee jinarisa anakee jina laa. ¹¹Lwaha, vikyanenyi iringo naishumbiana kila mundu na ongi, nakudo chakundumnauta.¹²Kake, vanavana, juuri mvamanye vaja vakina kunengya ukiva kokiteve kyanu, naiva imakya inywe ko mndumi na ivakemya. ¹³Mndevarimija munu na konkundo kokitevi kya uya wavo. Venyi na sia inywe koinywe. ¹⁴Vanavama javatereva vakemyenyi valadamije necha. Vadomarienyi vairave vavikyenyi pinya valaodepinya ilimijenyi navandu vose.¹⁵Lambuenyi mndu wowose alamlihye ongi ovichwa ko ovichwa, kake mfuri yose vadienyi shikeri shicha, inywe ko inywe ko vandu vose. ¹⁶Orokienyi mfuri yose. ¹⁷Terevenyi mlapedumbuja. ¹⁸Tereshenyi ko kilakindo amu isho ni ukundo omakilunga kwanu ko Kristo Yesu.¹⁹Mlamrumishengoo. ²⁰Mlaleghe ulashi. ²¹Regheshenyi shindo shose, jiadenyi jikerijicha. ²²Damienyi mbarinyi uvichwa wowose.²³Makilunga osia amonyi navasanje loi, nainywe moosanu na ngoosanu na njosesesanu siderwa sive sisumanye kuleode ngususu kierikyecha kyake mndumi odu Yesu Kristo. ²⁴Icho nyi salari nacho anevadikira nacho apeuta.²⁵Vanavama, jiterevienyi. ²⁶Vadikirenyi vanavama vose ko ivaticha momu waele. ²⁷Mma ngamningenyi ko mndumi vanavama vose vasomiwa ureghou. ²⁸Mbora ya mndumi odu Yesu Kristo ive anduamu nainywe.

2 Thessalonians

Chapter 1

¹Paulo, na Silwano, na Timotheo vakanisa ja Thesalonike, jikeri ko Makilungu papa odu na mndumi Yesu Kristo. ²Mbora sive kwanu na sia sipefuma ko Makilunga papa odu, na ko mndumi Yesu Kristo.³Mwanavama kijioda imtereshe Makilunga mfuri yose kokitevi kyanu, chakundukikeri kyeuta kimekoja imanyajanu jaisa munu na ikunda ja kila mundu kwanu ko ongi nyofa ufoje. ⁴Naisejivenyi jikiaaona ikutata uye yana ko makanisa va makilunga kakitevi kye ivedeja janu na imanya janu kongitama yanu yose na ukiva manarimija. ⁵Nyiho kipekolora itimitaja Makilunga kinesa muitaliwa kee morimija iingia umanginyi omakilunga, nacho kokitevi kyake mnaviniswa.⁶Kimekoje kiinyarie oshangunyi omakilunga ivaliha iviniswa vaja vana vavinisa inywe. ⁷Naivaliha inywe moviniswa sia anduamu naise, kieheri kiyeurwa jake mndumi Yesu Kristo ifume raveu anduamu na malaika va idimajake. ⁸Komaleng'eri va mado kunu evairighia kituva ivo valamuichi makilunga naivo valaneadanya kidedo kya mndumi odu Yesu.⁹Vapebalwa koivamarija ja ndarasi ilesanwa na kyamu kya mndumi naudue opinya sake. ¹⁰Icho andu apecha kinesa naadiwa makene na vaele vake na irintwa vase walaidikija mfuri ija kokitevi ikulorajedu jile idikijwa kwanu.¹¹Koikyo jina vaterevia mfuri yose kinesa Makilunga odu navaitale kee muinyarie idikirwa janu. Katinisa kyaveuri jaucha na kila uya oimanya ko pinya. ¹²Rinaja mndumi Yesu jivi kiwa makene iposhi kwanu nainywe iposhi kwake ko morasa Makilunga odu na mndumi odu Yesu Kristo.

Chapter 2

¹Basi vanavana jakutereva kokidedo kyecha jake mndumi odu Yesu Kristo na ikusang'ina jedu shanguni lwake. ²Kee mlakajwa ovichwa movinyi nama mlacheilija chakundu muuri, mlakangiswa, kongoo, nama kidedo, nama koiregho vakinaita jedu, kee mfuri ya mndumi imeshika.³Mndu wowose alavalembe ko njia yoyose, anu ipecha, ulamacha udekwa, kashukujwa munduuja mnyamani ama mwana Onyamara. ⁴Uja mpingi ekweita moo wake uye kila kipendikirwa makilunga ana inghalusa nacho amonyi edamia ikanise ja Makilunga, ekwora moo wake ncho makilunga.⁵He mkumbukye kee kieri ngekeri auduamu nainywe ngale mbie isho. ⁶Na lwaha kinashingia mujiichi uja hakuine kierikyake. ⁷Amu kija kyekuikye kya mnyamari lwakudi kinautika kake akeri anaitericha lwaha paka andu apesemberwa.⁸Iho nyiho shukwa uja mnyamari nacho, mndumi Yesu apemwagha komumwa o momu wake. ⁹Imarija koishukwa ko ikaajake uja ichajake nyi mari iutajake mokitau, koidimajeseria kimekulora na laisa vongo. ¹⁰Na ilemba jose naiinyala koivo vana deka, kokitevi valeidija ikunda loiiyapo, kinesa vakirwa¹¹Koikyo makilunga nyalevaendye pinya ya udekwa vaidikije vongo. ¹²Kinesa vavaitimite vose vaja valanaidi kija loi kake vekero venakavorosa na shindo sha udwekwa.¹³Kake kijioda ise imtereshe makilunga mfwi yose kokitevi kyanu, vanavana mkundiwa na mndumi amu makilunga nyale vasumbura ifuma kuvoka kinesa mkirwa, isanjwa na ngoo, na imanya loi. ¹⁴Nyale vadikirya inywe kakitevi kyedu kinesa iado udue o mundumi mndumi odu Yesu Kristo. ¹⁵Basi vanavana imukanenyi kopinya, mnda vaada shija mlatoshwa ana koshidado, ana mragho odu.¹⁶Na mndumi odu Kristo Yesu amonyi, na Makilunga mndumi odu, ajikundye kajinenga sia ya undarasi na ivedaja jicha, mborenyi. ¹⁷Navafunjio iringoja ngoo sanu, na ivavika pinya ko kidedo na kokindo kicha.

Chapter 3

¹Ulau, vanavana, jiterevienyi, kidedo kya mndumi kitalwe, na imuadya makene chakundu kineri kwanu. ²Jinde kirwa na vandu valeinyarie, vavichwa, amu ise vose jiichi. ³Kake mndumi nyi msalari, apevavika pinya naivaringa nauja mbichwa.⁴Naise jikina mvedeje mndumi koshindo shanu kee mnauta chakundu jilevavia kavi kee mpeuta. ⁵Mndumi nava songoje ngoonyi sanu muade ukundo o makilunga, na ivedeja ja Kristo.⁶Vanavana, javavia korina ja mndumi Yesu Kristo, kusambuenyi moo sana na vanavana valasumanije, nama chivadia mwandijeya yedu. ⁷Muichi mvenyi chakundu kimanyanenyi ivadia, kukitevi mleenda mlaode msumano kwanupo. ⁸Nama jileja kande kemala wowose manapo nyi koukiva na ngitema, kio na msanyenyi jile wa kinesa jilachemlemaja mndu wowose okwanu. ⁹Chi kee jilaode iitoripo, kake unesi meosedu sive kindo kye kulosha kwenu, mjivadie¹⁰Kimekoja na kieri anda jivekeri kwenu jile vavia kidedoki, kee kuode mndu alauri ileta uya, basi alaje kando. ¹¹Ama jine vaichwa kee kuode vandu kwanu vachienda valaodamsumano, vaode uya savo vavenyi, kake vakinauta sindosha vengi. ¹²Naise javavia ivo, na naija kando kavo vavanyi.¹³Kake inywe vanavana, mlalemwa iuta mecha. ¹⁴Koje mndu wowose alapeeda kidedo kyeda kya mreghou, kula mbuenyi na cho nama mladelemachopo, mnjwa. ¹⁵Kake mulamuita lye mndu mbichwayo, kake mkemienyi cha mundu an¹⁶Lwaha, mndumi osia amonyi navaninga sia mfuni yose kila kindo. Mndumi nawe anduanu nainywe mwose. ¹⁷Ngava dikirenyi inyi Paulo, ko koko kokwa ngimanyi. Ikinkyo mbuana ko kile mregho, nkyo mreghye okwa. ¹⁸Mbora ya mndumi odu Yesu Kristo ive anduamu nanywe mwose.

1 Timothy

Chapter 1

¹Paulo, Mdume ko Kristo Yesu, nave Makilugwa na Mwokozi odu Yesu Kristo ndie ujasiri odu, ²Timotheo mwanake oloi katika imani: Neema, rehema ucha shingefuma ko Makilunga Papa na Kristo Yesu Mdue odu.³Kuja andu ngedamije ngelekure nedambu Makodonia, ubaki Efeso nadime imwamuru vandu fulani walafundishe mafundisho tofauti. ⁴Pia akujidana adishi na shindo shilaode mwisho. Ishi shekesababisha ibisana na Makilunga ko imani.⁵Lengo ja agizo iji nyi ikundana upefuma ngonyi njicha katika ifumia katika ngoo njicha, katika ifudiya njicha na imani ya loi. ⁶Baadhi ya na vandu wakosa ingo vakatia kiloshi iki sidedo sha kipumbavu. ⁷Vauri va walimu wa sheria, kake vaichula wakinakidedapo isingisiria. ⁸kake jiichi kwamba sheria njiinjicha ko mndu apeilua ko loi.⁹Jiichi kee, seria igherijwa ko vaja valoi iba ko kilevi kefunya sheria na vavichwa, wandu walakeri wapeghagha na vaja vavichwa, na vajawalamwichi Makilunga na voo. Kiderijwa cha wechewagha papa na mama wavo, ko kitevi kyewaghwa, ¹⁰ko kitevi washerati na wengi wa sizi ko kiteka wandu n iwautya utumwa wadamie na vongo, ko kitevi sha mashaidi vavongo, na uju akeri kinyume na shidedo isho idikijana. ¹¹Shidedo shikedamadana na njili ya utukufu wa Makilunga ko valetaramwa nji vaja ngeleikijwa.¹²Nganamtereshe Yesu Kristo Mndumi odu. Nyalengininga oru koimena akemena na. ¹³Ivinisha njii mndu wa unaghwaila ngelepata shicha ko kitevi ngeleuta sha utondo kija ngala idikija. ¹⁴Ko ikyo mbora ya Makilunga odu nji churie ucha na ukondo ukeri ko Kristo Yesu.¹⁵Ujumbe ukeidikijwa ukeinyarie yadijwa vose am KristoYesu akinecha orikenyi achekira vajavaade ovichwa orika iokoa waja wade sambi. Inyi nyi mbichwa kuliko vose. ¹⁶Ko kitevi inyi ngelenengwa sia ngulenengwa kokya inyi baadda ya sose Kristo Yesu nyelerimija ucha ovose. Aleutwa kudo cha kiacho ko vose wapevaidikija icho ko usima ndarasi. ¹⁷Ko ikyo nyi mfalme alaodi mwisho, icho alamepa, alapeona Makilunga o pekee, igwe nyokwa nauta kudo iiana usongoru ufunwa iukuoka iyusu igwe.¹⁸Nadera agizio mbele yapo Tumoseo. mwana okyo. Ngakenautwa kudi iiyana unabii ulefulwa ihiusu kwamba ukojwa katika shidenyi isho. ¹⁹Ulakudo uve na imani dhamiri njicha. Basi ya wandu welelegha wakanyamara imani. ²⁰Cha kudi Himeneyo na Alekizanda wakanyamara imani.

Chapter 2

¹Ko kyo awali ya yose, ngauri iterevwa ne iterevwa ko maombezi nakaho iutikeko vandu vose, ²ko kitevi kya makilunga na vandu vose ambao vakeri mamlakenyi, kitevi ke jimanye ishi maisha mecha vaoloje itorya vose ko nganyi. ³Iji jicha na jina idikijwa ushangunyi lo Makilunga Mwokozi odu. ⁴Icho nyakundyevandu vose vafune vapate imanya loi.⁵Kake kode Makilunga, eleva kundanis umu kok Makilunga na mwanamu nacho Kristo Yesu. ⁶Elejifuma amonyi ch elipya ko vose chakundu eleona ko kigheri kya luwa. ⁷Ko kya inyi amonyi ngeleutwa kuwa mdumwa o injli ya mitume. Ngadeda loi. Ngapededa vongopo. Inyi mkilosho vandu va Orika katika imani ya loi.⁸Ko kyo, ngauri ghomi kila andu vaterevye ne teshwa maoko o mwele bila ghadhabu na uwoghu. ⁹Kudo kudo, ngauri vaka vararike nguvo sikundwa siode heshima ne kundwa. Valave na mbii sesukwa ana dhahabu ana lulu ana nguvo sa gharama ndue. ¹⁰Kavi ngauri vararike nguvo seinyari njicha ko vakawanaoidikija itii kuidya shidedo shicha.¹¹Mndu mka na kuloshe ko hali ye oloja ne tii vose. ¹²Ngapemrusupo mndumka ilosha ana iva na mamlaka uye ya mndumi ne ishi wolosi ya sau.¹³Kwe kyo Adamu elerundwa kuvoka kavadya Eva. ¹⁴Adamu elelembwa po, kake mndumka elelembwa chee katika sambi. ¹⁵Ata kudo, apefumwa kuidya ushao ovana, nevadambukya imani ne kunda katika isanjwa urongo.

Chapter 3

¹Kidedo ikii kyeaminika: Chakoja mndu auri iva Mdue, nyauri uyamcha. ²Kokyo mdue nyi lazima alave ne nung'unika. Lazima nave na mii umu na mka umu. Nyi lazima nave na kiasi,, busara, taratibu seko. Lazima nave na uwezo o losha. ³Alave anatumia mvinyo, alave nyounangwa nve aoloje, aode amani. Nyilazima alave akunde hela.⁴Inajinyari imkanya ndughucha vandu va kanyi kwake amonyi na vana vake nyajinyari itii neheshimu vose. ⁵Ko kire mndu alaichi imkanya vandu kanyi kwake amonyi kuda apelilela kanisa ja Makilunga?⁶Alave mumini mhya ili ke alache kuteshwa na igwa katika hukumu cha uja mokituva. ⁷Lazima kavi nave siha njichya kwa vose vekeri nnja ili alachegwa sononyi ko mtegho omokituva.⁸Mashemasi, kudokudo wanapaswa ko veinyari heshima walave vaode shidedo shivi. Walatumile mvinyo iidya kiasi nev ne ifuda. ⁹Vadime iiringa ko kusudi jiilye ja imani ishukuje. ¹⁰Vave kavi wamethibitishwa kuvoka halafu vadime ihudumiya valaode lawama.¹¹Vaka kudo kudo vave na heshima. Valave vana ngilikya vave na kiasi vaamini ko mambo vose. ¹²Mashemasi nyilazima vave na ghomi vadime ivaimkaniya vecha. Lazima vadime ivaimkaniya vecha vana vavo va kanyi kwavo. ¹³Ko kyo vaja vauta ndughucha msimamo mcha na ujasiri mdue katika imani ya Kiristo Yesu.¹⁴Nganareghya mambo va kwapo ndadima ngiche kwapo kufwi. ¹⁵Kake ikava ngapekelijwa ngana reg'nya ili upate imanya namna katika numba ya Makulunga, ambalo nyikanisa ja Makilunga ekeri arukye ngoo na msada oloi.¹⁶Ipeleghwa po ke uloi ya Uungu ushukujwa nyi mdue: "Eleonekana katika osese, kathibhitishwa ko Ngoo, kaonekana malaika katangasa mionyi mwa orika kaamini ruveu kairwa uye katika utukufu."

Chapter 4

¹Lwaha ngoo anadeda lai loi ke masa sinecha vaitale vavandu vapeida imani naidamya sau eadanya ngoo sisa sichelemba malosho va kipepo ²vapeloshwa ko vongo na unafiki. Ngoo savo sipeghaluswa.³Vapevatiricha edua na aiyadija kando kisa Makilunga aleshitobira vitumiwe ko itereshe makidi yavo vacheamini na vaichi loi. ⁴Kokitevi kila kindo kisa Makilunga alekitobira nyi kiorokye. Kode kisa jipe adijako itereshe iurya kileghwa. ⁵Kokitevi kinasanjwa iidya ladedo kya Makilunga na ko njia ye tereva.⁶Kee uperadera shindo ishi mbele ya mnduanu, upeva mvindi mcha oYesu Kristo. Kokitev nyulevajwa ko kidedo kya imani na komalosho macha vasa ulevavadya. ⁷Kake sileghenyi hadithi sa kiorika sisa sikundwa na vanduvaka va suvi. Badala yake, kuloshe kumonyi utaua. ⁸Kokitevi mazoezi va usese vapeva kinina, kake utaua uneva ko shindo shose. Nyapedera ahadi ko maisha va lwaha na vaja vapecha.⁹Kidedo iki kyeadanywa na kinastahili kiidikijwa chee. ¹⁰Kokitevi iki jipesighaka na iuta wia ko ijitahidi munu. Kaikyo jiode uloikatika Makilunga usa arukye usa nyi mkra o vandu vose, kake sana kovaja vaichi.¹¹Uvadede na ivalosha ishindo ishi. ¹²Mundu yoyose alemene usoro wake. Badala yake, uve mfano ko vose waaminio, katika kidedo, koidambuka, ukundo uaminifu na ucha. ¹³Ihoandu ngapecha, ndakame katika kusoma katika ededya na katika elosha.¹⁴Ulemene karama ikeri ngoonyi yapo isa ulenengwa iidya unabii ko ivikwa moko na vasuvi. ¹⁵Uvalambwe shindo ishi. Damya katika isho ili ileha japo kuve dhahiri ko vandu vose. Ada sana idambuka wapo na malosho. ¹⁶Damya katika mambo iva. Amu kouta kudo upekukira kumonyi na venekuadanya.

Chapter 5

¹Ulamdedye mndumi msuri. Ila mnenge ngoo cha papa wapo. Uvanenge vasoro va ghomi cha vanduanu. ²Uvanenge ngoo vaka vasuri cha vamao vapo na vaka vepu cha vadada vapo koucha wose.³Vaadanye vajane, vaja vakeri vajane loi loi. ⁴Kaka ke mjane nyaode vana ana vachuku, vede mbele vakuloshe ilora heshema ko vandu vakanyi kwavo vavenyi. Vade vavalihe vafee vavo macha, mekoja iki kineoroka mbele sa Makilunga.⁵Kake mjane oloi loi nyuja aleigwa icho amonyi. Nache nyechedevwa tegemeonyi ko Makilunga. Mfuvi sose nyachedamya katika kiterevo na itereshe na kio na msanyinyi. ⁶Hata kudo, mdumka uja achedamya sambinyi nya chepa, kunu nyarulaje.⁷Na nyechededye shindo ishi ke valave na lawama. ⁸Kake cha mundu alemavalambwe vandu vake, vaja vakeri kanyi kwake, nyaleilegha imani nyunga mmbichwa kukela mndu alacheamini.⁹Ko ikyo vaka vareghwa kitabunyi kya vajane akeri na umri usiopungua miaka sitini, na mundu mka o mndumi umu. ¹⁰Mpaka uve uichikye ko shitendo shicha, ke nyaletaramva mwana ana amera mkarimko vaghenu, ana amesanja madende ya waaminio, ana imevatarama vasa vakeneteswa, ana nyalekufuna ko kosi yoyose irokye.¹¹Kake kovaja vajane vasoro, legha ivareghya orodha ya wajane. Ke vakaingya ko itamani jausese kula Kristo vauriuduwajwa. ¹²Ko njia ii nyacheingya hatia kikitevi kyefunja ikufuna kwavo kuvoka. ¹³Naade ichivya iingye ukonyi ivo vachetengeta numbako numba. Ke nyivadokopo, ila nyacheva mrenge na iingija shindo sha vengi. Ivo veche amba shindo shila vainyavye ideda.¹⁴Ko ikyo nyi ngauri vaka vajane vaduajwa, vafee vana, vainukye numba savo, ili valamnenge adui mwanya ojidedye ko iuta sambi. ¹⁵Kakitevi vaitale vavo valememghalukya Shetani. ¹⁶Cha mndumka yeyose aminie nyaode vajene, koikyo mvatarame, ili ikanisa jilalemejwa, ili vadime ivatarama vaja vakeri vajane lai lai.¹⁷Lwaha vasuri vaja vaitori vecha vaitalwa vainyarye nganyi mara kafoje, na vaja vakenaangarana na elosha kidedo kya Makilunga. ¹⁸Kokire maandika vane amba, "Ulampenge ng'umbe momu akenaja mara," na "Mrunda wia nyainyarye mshara wake."¹⁹Ula adije ngavirana ya msuri andu kulaode mashahidi vavi ana vavadu. ²⁰Vadeye vanyamari andu kode vandu ili vengi vabaki kama vapeogwa.²¹Naitanava kya mbele ya Makilunga, na mbele ya Yesu Kristo, na malaika msamburura, ke usidere maitanavo bila ivaghwa wowoe, na kouta kindoko ipendelea. ²²Ulamvikye mundu yoyose moko movinyi ulaute sambi yamundiungi. Nyuinyarye ukutobire kumonyi uve uilye.²³Unetakwa unywe mringa kumonyipo. Kaikyo unye mvinyo kininikokinesa kya ndeu na nduari ya ya kilasa lasa. ²⁴Sambi sa vandu vaitale sichemanyika ko uwazi, na ivasongoja hukumunyi. Kake nusu ya sambi sichevadya ade. ²⁵Kudo kudo nusu ya wia mcha uchemanyika ka ulai, kake singi sipekurikapo.

Chapter 6

¹Vaja vose vakeri gwanda ya nira cha vadumwa vavairije vadue vavo cha nganyi, vaketakiwa vaute kudo ili rina ja Makilunga na malosho vake valadengwa. ²Vadumwa vode vadue vavo vaichi valavamene kokitevi nyi vandu vam. La lelo vavautye sana. Ko kitevi vadue vaketaramwa uya wavo vaichi na vakundwia losha na itangasa shindo sho.³Mndi icho um apelosha ko idesha na apadija maelekeso vedu vaminikyepo, navo shidedo sha mndumi odu Yesu Kristo vapejidikija ikolosho kisongoje ko utauwa. ⁴Mndo cho apejidai na aichi kyokyose po ngata nyakebishana na shidedo. Shidedo shipesha wivu, unangua, shidengo, shuku inyarikie, ⁵olodo sa mara ko mara kati ya vandu vode orongo lunyamarikye. Vaketija loi. Vakenakusara ke utauwa nyi njia yemasa"⁶Luaha utauwa nyi ridhika na nyi omaso ludue. ⁷Am jilecha na kyokyose orikenyipo. Na jipedima iriya kyokyose ifuma orikenyi. ⁸Lua jitosheke na kando na nguvo.⁹Luaha lvo vapekojwa ke vaode omaso vapegwa majaribunyi, katika mtego. Huanguka katika upumbavu mwingi na tamaa mbaya, na katika kitu chochote kinachowafanya watu wazame katika maangamizi na uharibifu. ¹⁰Aam ikunda hela nyi kianzo kya aina sose sa unyamani. Vandu vaja velangwa vakeri kwacha na imani vamekukora vavenyi ko huzuni sifoje.¹¹Kake igwe mndu O Makilunga, dicha shindo sho. Vadia haki, utauwa, uaminifu, upendo, uslahimilivu, upole. ¹²Kava shida ndughucha sha imani. Adya itama ondarasi uja uledikiriwa. Kye keri kitevi kya ifuna ushuhuda mbele ya mashahidi vafoje ko kija kikeri kicha.¹³Ngakunenga amrii mbele sa Makilunga, uja aichi shindo shose ishih mbele Yesu Kristo, alededa kindo kya loi ko Ponto Pilato: ¹⁴ilambwe amri ko ukamilifu, ulawadema shaka, mpaka handu apecha Mndumi odu Yesu Kristo.¹⁵Makilunga apekulora icha jake kigheri kyake- Makilunga, Mningwa mbora, oru lo pekee, mangi Mndumi aichi ongosa. ¹⁶Icho amonyi nyapedamia ndarasi andu kuode kilangaro kilapeshikya. Kyode mndu apedima mwona na nailambwa. Kwake kive na heshima na oru lo ndarasi.¹⁷Vavie vandu va shiode orikenyi kee valakwitai ve lambwa omaso, nacho uode ngimia. Kokitevi vamtumainia Makilunga incho apejihinga omaso wose oloi ili jiorokya. ¹⁸Vavie vaja vake uta shicha vapemasika ko uya wavo mcha, vave na okundo na vave koko kufuna. ¹⁹Ko njia yo vapedera msingi mchako isho shipecha, vadima iada maisha mecha.²⁰Timotheo, ringa kija ulenengwa. Damia kwacha na shidedo na mabishano vaja vo upingi navo kovongo vedikirwa maarifa. ²¹Baadhi ya watu huyatangaza mambo haya, na hivyo wameikosa imani. Neema na iwe pamoja nawe.

2 Timothy

Chapter 1

¹Paulo mdumwa oYesu Kristo ko vakundi va Makilunga, kudokudo na kiaga kya moo ukeri nu mbenyi ya Kristo Yesu, ²ko Timotheo mwana mkundwa: Mbora, rehema uolovu fuma ko Makilunga Papa na Kristo Mndumi odu.³Ngane mtereshe Makilunga usa nganemrundya ko moo mcha chakundu valeuta papa sakwa, ngachekumbuka suku ko kitere vyonyikyakwa. Kiyo na ⁴msanyinyi ngafudye ngikui one, matika ke ngichure sia. Ngane ukumbuka msoru wapo. ⁵Ngecheva ngekumburwa uoloru wapo chee usa iho kuvoka nyiledamya ko chocho wapo Loisi na mao Yunisi. Na ngaode loi ke uoloru cho nyunedamya mumbenyi kwapo kavi.⁶Iki nyikyo kitevi ngane kukumbwa itekerya kibariko kya Makilunga kikeri numbenyi yapoko longanwa derwa mokonyi vakwa. ⁷Mekoje Makilunga elejininga ngoosa wonghupo, kake oru ukundo na nganyi.⁸Ko ikyo ulauone soni idadya ihusu Mndumi odu, nama vakwa inyi Paulo mpungwaake. Kake ukwine iviniswa ko vitevi kya injili kudokudo na orulo Makilunga. ⁹Nyi Makilunga alejikira na ijidikirako idikira mwele. Eleuta kidipo ihana na uya odu kake nyihana na mbora nampango ake amonyi. Nyelejininga shindo shi ko Kristo Yesu kigheri kija kilamevoka. ¹⁰Kake lwaha mkiro o Makilunga umepumwa o icha ko mkiraodu Kristo Yesu. Nyi Kristo alemarija kipu na iendemoo ulasie ko kilangaro kya injili. ¹¹Ko kitevi kyo ngelesamburwa iva mdedye, mdumwa na mlosha.¹²Ko kitevi ki nganeviniswa kavi, kake nganeona ishi po mekoje ngaichi icho ngekeri nganemwidikya. Ngode loi ke icho apedima kidera necha kija ulemningya kwake ata furu ya. ¹³Ukumbuke mfano ko kidedo kya loi ulekichwa fuma kokwa, andwamu na idikya na ukundo ukeri numbenyi ya Kristo Yesu. ¹⁴Shidere neche shindo shicha alekuningya Makilunga idya ngoo mwele echedamya numbenyi yedu.¹⁵Nanchi ke, vose veche damia Asia valengida. indikinyiji vakeri Figelo na Hemogene. ¹⁶Mndumi vaininge mbora numba ya Onesiforo mekoje kafoje nyelengiolora aleonuya sonu po mnyororo okwa. ¹⁷Kivari kyake, andu akeri Roma nyelengichigha ko pinya na kangiona. ¹⁸Makilunga namsarie ipata mbora ifuma kwake furuja. Chakundu alengitarama andu ngekeri Efeso, igwe wichi necha.

Chapter 2

¹Ko ikyo igwe mwanakwa, urungwa oru ko mbora ikeri ngonyi ya mkira Yesu. ²Na shindo uleshiichwa kokwa kati ya mashahidi vafoje uvanengwe vandu valoi ke vapedima efundisha veingi.³Enda eteswa ondyamu nainyi kee askari mucha o mkira Yesu. ⁴Kode askari aketumika kigheri kyo aneuta uya ungi okawaida sikuisipo ila nampendezeshe mdue wake. ⁵Kake mndu kalemana ke apekambwa apenengya itayipo elemeshindane kake kovadya sheria.⁶Nyi Lasima ke mukide aode juhudi apevaokuvoka eadija kando kyake. ⁷Kusare ke nganekideda ke mndumi apekuninga emanya shindo sase.⁸Mlavadime Yesu mkira, kenyi ushao oDadudi, ke nyeleruswa efuma ko varimu, iki nyihana na kidedo kyakwa kwa Injili, ⁹kokitivi ikyo ngana vinisw nepungwa nyororo cha mpungu. Kake kidedo kya Makilunga kipepungya ko mnyororopo. ¹⁰Ko ikya nganarimija shindo shose kokitevi kya Makilunga amvasambura kenavo vapate wokovu o Mkira Yesu onduamu na ukuuo ndarasi.¹¹Kidedo ki kyeaminike: "Jimepe unduamu nacho, jipedamya onduamu nacho kavi, ¹²kake jikarimija jipetuwala onduamu nacho, kake jikamlegha icho, nacho nyapejikana ise. ¹³kokire jilapeva valoi icho iapeva oloi icho apedima ekulegha amonyipo.¹⁴Endelea evakumbura uyeya shindoshi. Itokana nakyo kode unyamari ko waja vakenea danya. ¹⁵Uta parapara ekulora ke umeidikijwa ko Makilunga cha mutauya alaode kitivi kyelalamikya. Udede kidedo kya loi ko uloi.¹⁶Jikembe na shidedo sha orika, koikyo shinaongerija uvichwa munu munu. ¹⁷Shidedo shavo shipetughanyika cha kidonda ndugu. Kati yavo Himenayo na Fileto. ¹⁸Iva nyi vandu valekosa uloi. Vanamba kee ufufuo umeshi kya vanepulusa imani ya vandu baazi.¹⁹Ata kudo, msingi imara oMakilunga upeimka, wode shiregho shi, "Mndumi ngavaichi vakeri vake na uja apejidikira rina ja Mndumi ko ikyo nakusambwa na." ²⁰Kee numba ya omaso, chio yodo shombo sha dhahabu, na shaba tu. kake nakode shombo sha shidi na sha maifu. Baazi ya ishi nyikokitevi kya matumizi vanganyi na baazi yake nyikio matumizi valakeri va nganyi. ²¹Ko ikyo mndu kakusanja amwonyi ifuma ko matumizi valakeri va nganyi icho nyi kiombo kya nganyi nyelederya kianya maalumu aode faida ko mndumi amederya kouya mch²²Dichenyi ndakire sa usoronji. Mkevadya loi, ukundo na imani, andyamu na vaja vakemdikira mndumi ko ngoo isafi. ²³Kake uleghe utondo maswali vaupusi, koikyo uichi ke upende eleja.²⁴Mtumishi o Mndumi apetakiwa nalojepo, kake nyanetukiwa nave aoleje, ko vandu vose, apedima elosha, na irimija. ²⁵Ko ikyo uvaloshe ko oloja vaja vanamlegha. Lakini Makilunga apedima avaninga msamaha koimanya loi. ²⁶Upedima epata akili na etalaswa mtegho o mokituva, baada yeva vamadwa nacho kokitivi kya ukundo wake.

Chapter 3

¹Kake manya iki: ke furusa mwisho kupeva na kigheri kyomya. ²ko kitevi vandu vapiva vekukunda vavenji, vakundye hela, vekwitai, vekwichwa, vaode lai, valaode ngamyi ko vafee vavo, valaode kahoo na vanyamari. ³Valaode ukundo okibariko, valauridamyako uoloru na wowose, varenge, vailiki, valapedima ikushingya, vaode unangwa, valakundye shiche. ⁴Vapeva vakani, vakolongye, vasa vakukundye vakenyi na vakundye shindo sho rokye kuliko imfuda Makilunga.⁵Ko nja vapeva na mbwana ye mkunda Makilunga, kake vapeilegha oru lwake. ⁶Kulese na vandu vo. Mekoje vavovangi nyi vomi vanengia ko familia sa vandu ne varengavaka vatondo. Iva nyi vaka vaichunye sambi na wasongojwa nefuda kila kindo. ⁷Vaka va vekulosha furu sose, kake too vapedima iushikya umanyio iya loi.⁸Chakundu ke Yane na Yambre veleimka kivari na Musa. Ko olungamwa luvalosha va vavongo keimukana kivari na loi. Nyi vandu vanyamarikya ko shisaro shavo, valaidikijwa kitevi kyaidikija. ⁹Kake vapeanda kwacha po. Mekoje utondo wavo upederwa kwarye ko vandu vose, chakundu okeri na vandu vaja.¹⁰Kaka igwe nyelevadya uloshwa okwa, idambukijakwa, makusudi vakwa, iadija jakwa, irimija jakwa ikunda jakwa na ucha okwa, ¹¹iviniswa, ivavywa na shilengya da kuja Antiokia, Ikonio na Listra. Ngalerimija iviniswa. Mndumi nyelekira koshosesho. ¹²Wose vauri iishi ko maisha vemkuda Makilunga ko Kristo Yesu vapeviniswa. ¹³Vandu vanyamari na vaongo vapeva anyamari chee. Vapedesa vengi. Ivo vavenyi vapedeswa.¹⁴Kake igwe, damya ko shindo ukuloshe na idikija. Ko uhaki mekoje uichi nyokulosha kwau. ¹⁵No ichi kefuma umwana wapo nyulevamanya mireghi mweghe. Iva vapedima ikulosha ko kitevi kya ikirwa ko olunga nwa lo idikya ko Yesu Kristo.¹⁶Kila kireghwa jivikywa mwomwa na Makilunga. Jipeva ko malosho vaode ngesa, ko ishawishi, itobira ikosa, na ilosha ko loi. ¹⁷Iki nyike mundu o Makilunga nave ashikye, akeri aningya shindo shose kokitevi kye uta uya mcha.

Chapter 4

¹Nganakuitanava jode ratili oshangunyi lo Makilunga na Mkira Yesu, apeva hukumu varukye na vapije, kokitevi kyerughujwa jake na Umangi wake: ²Ubiri Kidedo. Uve tayari ko kigheri kipeva na kilapeva. Vavienyi vandu sambi savo udedye, tutanave na koirimya vose na eloshwa.³Koikyo kode kigheri kinachake vandu vape iryapo shilosho sha loipo kitevi kyako vapekushighya vakuloshia velosha ikoihana tamaa savo kokitevi iki madu vavo vapeva vamerukutwa. ⁴Vapetia eadanya shidedo sha loi, na eghalukya adisi. ⁵Kake igwe uve mloi ko shindo shose rimija shiomwe, uta uya ounjilisti timisa uduma yapo.⁶Kokitevi inyi tayari ngamiematija ekemiminiwa. Kigherike kure kokya kimeshikya. ⁷Ngashindana ko loi, Idambuka ngamemarija, Imani ngameiringa. ⁸Itaji ja loi imevikya kokitevi kyapo mndumi nyanehukumu ko loi, apenginnga mfuri uja. Ko kwatupo nakovose vakembedaja ko hamu eonekana kwake.⁹Jikaze uche kokya ovinti. ¹⁰Ko kuwa Dema nyalengitija. Nyaukundye orika olwaha amekwenda Thesalonike, Kreseni nyaledambuka Galatia, na Tito nyaledambuka Dalmatia.¹¹Luka tu ncho akeri onduamu. Mwirye Marko uche nacho ke icho nyomuhimu kwakwa kitevi kya huduma. ¹²Ngamemduma Tikiko Efeso. ¹³Ijoho jija jiletiwa Troa ko Kapro, andu apecha apejiende onduamu na shitabu shija sha njoni.¹⁴Alekizanda msanja chuma nyele ngiutya mavichwa wafoje. Mndumi apemlipa elingana na matendo vyake. ¹⁵Naigwe ukulambwe nacho amunyalelengha shidedo shedu. ¹⁶Katika ejitetea kakwako ko kuvoka kode mndu alemka unduamu na inyipo ko ikyo kila umu nyalingidicha. Makilunga aliva italye mavicha.¹⁷Kake Mndumi nyaleimka onduam nainyi kangivikya oru ke nainyi kangivikya oru ke naidye kokwa kidedo jilededya necha ko orika vapate eichwa ngalekirya momunyi o Simba. ¹⁸Mndumi apengilesana na shose shivichwe na engikira o ruveli. Mwele uve kwake ndarasi na ndarasi. Ameni¹⁹Mdikirane Priska, Ake naja na numba ya Onesiforo. ²⁰Erasto nyaledamya ipo Korinto, kake Trifimo ngalimtia Militoni akari nyalue. ²¹Uta upesi uche kigheri kya mbeho. Eubulo nganakudikira, na Pude, Lino, Claudia na vandanu vose. ²²Makilunga nave onduamu na ngoo yapo, Mbora naive naigwe.

Titus

Chapter 1

¹Paulo winga ja Ruvwa na mdumwa wo Yesu Kristo, ko kitevi kia imani ja wateule o Ruvwa na imanya ja loi kija kichiende utauwa. ²Katika ikunda ja uzima o mfuru ozee, ambao Ruvwa aaladime deda ngogo nyelevaahidi ifuma mufuru. ³Kajishukwa kidedo kiake ko wakati wake katika uja ujumbe ujangelederijwa silenyi inyi ko ivavaso ja Mwokozi odu Ruvwa.⁴Ko Tito mwanakwa loi katika ikunda jikeria adanyana. Okundo na ludamie kwapo na mbora zikenafuma ko Ruvwa Papa na ko Kristo Yesu Mwokozi odu. ⁵Ko kitevi iki ngelekutia Krete, kinesa ushitabirije shileneneha na idera vwa zuri katika kila muri chakundu shuja gelekuvia.⁶Kakoja mudu ameshitakiwa kidedo nacho nyi mundumi o mka umu, aode vana vechimwaadanya vwalakena shitakiwa kee nyi vwaivi nama valaadaye. ⁷Amu kingiinyarie asikofu nave mdu alashitakiwa kidedo, ko mekoja nyi mrengi Ruvwa aleve mdu o kungorosa ngoo yake, alave mwepesi o nyashi alave monangwa nama mokavana, alave akunde shindo sha sonu.⁸Adi uve mkaribishaji, mkunde ucha, angode kiasi, angode loi, mwele, angode iarija nafsi yake. ⁹Kawada kija kidedo kiya imani kija kija chakundu eleloshua, naone nadime imwikimbia vwandu ko malashio vaode uzima oo milele na ivashido vaodi ikavana.¹⁰Ko mwana kwonde vengi veleode nganyi vaode shidedo shilaode maana vachilemba na hasa vaja va diniwa ambao vainyarie vapinikikwa munu yavo. ¹¹Ivo vakenaghalusa vwandu vwa numba yose, vwakenaloshia shilaowainyare ko kitevi kia ipato jasanu.¹²Mudu okwavo Mireto wavo amonyi, kaamba Wakrete nyi vyaongo mfuru zoze nayawari vavichwa, vandakire vwadoko. ¹³Ushuhuda icho nyi oloi, ko amu ikie uvadedie ko ukali, kinesa vapate kee oru katika imanya.¹⁴Valaadanye shengario sha Kiyahudi, nama mavavaso vya vwandu vechidami na shija shaloi.¹⁵Shindo shose nyi shicha ko ikio shikeri shicha , amu kuode kilakeri kicha kwavo vakeri wanajisi, vwalakenaidikia amu njoorongo zavo zimeva najisi na ikunda javo kimu. ¹⁶Wanakiri kee vamwichi Ruvwa kake ko iruda javo vakenamulegha na vwaode unyamari waasi uaja ko tendo jicha vwalapevwa.

Chapter 2

¹Kake na ingwe deda shindo shiode malashia vwaode uzima, kiya mekoja vwasuri vyawode ivedeja. ²Wazima kokitevi ikunda na katika ikunda na katika ivedeja.³Kudo kudo na vasuri vwavwaka vwaye na mdambuke wo uwele vwalave veilikia, vyalawe vaonde ija mvijo uvoje, kake vwakenalashiwa shicha. ⁴Kinesa vavadikire vaka vasoro orongo, vavakunde vami vavo na ivakunda vana vavo. ⁵Naiva vwaode kinina iva vaile iuta uya numbenyi kwavo, iva vecha, i tuwatii vomi vavavo vyavenyi, kinesa kidedo kiya Ruva kiladengwa.⁶Kudo kudo na vyasoro vavomi uvaitanave iva na kinina. ⁷Kitika shindo shose ukenakulora ingwe kumonyi iva kilagaro ko matendo meecha, na katika malashio vapo ulora uloi na usitahivu. ⁸Na shidedo shiode oru shilapedima ihukumiwa makosa kinesa uja amonyi ikaviona atahayarike, mekoja dilaonde kidedo kivichwa ja deda uye yedu.⁹Vyatumwa vavaadaye vadumi vave, vevango rosa ko shindo shose valave wepesi vetalua. ¹⁰Valawe vaimbi ila vwalore uloi mcha ko vose, kinesa vurararike malosho vura Mwokozi odu Ruvwa kitika shindo shose.¹¹Amu mbora ya Ruvwa ikenatarama vwandu vwose imeshukwa. ¹²Nayo ikenadilosha ilenga uvichwa na kiriso kiarikenyi, didime idamia ko kinina na loi, na utauwa katika ulimwengu ichwi wolwaha. ¹³Dejilambwa imanya jiode mbera na ilorwa umangi o Kristo Yesu Ruvwa mudue na Mwokozi odu.¹⁴Ichwo elekufuna goo yake ko kitevi kiedu, kinesa nadikire na ngoo zedu sose, na idisanja vandu vawe idamija jake amonji vaja vaode ikambira na koshindo koiruda shindo shicha.¹⁵Deda shidedo isho, ikimbia na iuja ko oru lose. Alakumene mdu icho wowose.

Chapter 3

¹Udevalosha vwandu ko idambuka mboha ko vwaja valore, na iadanya ivwaloi ko kila uya njicha. ²Vwalamudenge mdu wowose vwalave vekavana vwave vwecha, velorana ucha wose ko vwandu vwose.³Amu ipo kala ise koise divekeri jiode orongopo, jivekeri vanyamari dilelembwa kunudikenarudia na iwadia kiriso na uvichwa shindo shifoje. Ikeridamia uvichwe nyi uvichwa dikenailushira nailushiana.⁴Kake igwe oo Mwokozi odu Ruvwa, na ukundo wake ko vadwa, uleshukujwa nyelejikira. ⁵Ise ko kitevi kija irunda jaloi dilentaize kitevikia ucha wake, koisanjwa koinika mara ya kavi na ighaluswa uhia na mmu mele.⁶Uja elejibusuja shifoje. Ko jia ya Yesu Kristo Mwokozi wadu. ⁷Kinesa diitaliwa shicha kambora yake. Kinesa didime iutiwa ilambwa pinya ya mufurisose. Chakundu kikeri muidikije odu.⁸Nyi kideda jedanya, na shindo isho ngawri ushidede ko oru, kinesa vaja vamuidikije Ruvwa, vakumbuke idamia ko shido shicha. Isho nyi shicha kavi shionde ucha kavadu.⁹Kake shinda shautondo ulekane nasho na saba, na maunangwa, na ihana va loi ko mekoja vaode faida kavi amu. ¹⁰Mdu akeri ongongo, bada ye miikimbia amu kiya kuoka na jakavi, bofulo. ¹¹Komanya kee mdu kee icho nyadeka, kavi nyakenauta sabi, amu nyelekura modonyi amonyi.¹²Ihandu gapemuduma Artemi kwapo ana Tikiko, divamanya icha jakwa kumu Nikapoli, ko amu kunu nimekusudia idamia kigeri kiya mbeho. ¹³Zena uja mwana osheria na Apolo uvanamade ko ori, valasiija na kindo kiokese .¹⁴Vadu vedu navo vakuloshe idamia ko iuta mecha ko iruda shindo ikambirana kinesa valave ndunda.¹⁵Vandu vose vakeri kimu vandedikire. Didikirie vaja vajikundie ko imani. Mbora idamie kimu nainye vose.

Philemon

Chapter 1

¹Paulo, mpungwa o Kristo Yesu, na Timmotheo akeri mudondu odu ko Filimoni mongo odu, muta kazi kimu naize, ²na koru, mudodu odu na Arikipasa asikari odu, na ko ikanisa ijo katika numba yape. ³Mbora idamie kwanu, na pinya sikenafuma ko Ruvwa Papa odu na ko Mndumi Yesu Kristo.⁴Nganamutereshe Ruvwa okwa mufuru oze, gekumbuka katika kiterevenyi kikwa. ⁵Ngakenaichwa shindo za ukundo wapo na imani niode nayo ko Mundumi Yesu na ko vwaele voze. ⁶Kinesa kee ushirika o imani yapo uute uya wake, katika imanya o kila kicha kikeri kadu, katika Kristo. ⁷Amu nyevekeri akenaorokiwa munu na faraja ka kitevi kija ukundo wapo, ko mekeja ngoo ya vaele imeburudishwa naingwe, mdodu okwa.⁸Koikio nyapokuwa gaode useri ko Kristo ikuitan va kikuinyarie, ⁹Kake ke kitevi kia ukundo ngakutereva munu, ko mekoja nyichakundu gakeri, Paulo mswri, na lwaha mpwingwa o Kristo Yesu kimu.¹⁰Ngakutereva kitevi kiya mwana okwa ulemuvee katika shipungo shakwa, yaani Onesmo. ¹¹Nacho kala yevekeri evekeri akavaorukiyapo, ila lwaha nyakenava munu, ingwe na inyi kavi. ¹²Gakenisinga kwapo, icoamanyi amu nyi goo yakwa loi. ¹³Ambaye inyi geveuri nadamie kokwa nadime igirudia bala yapo katika shipungo sha injili.¹⁴Kake ngeveuripo ideda kidedo kiokosepo kake ko ishauri japo kinesa kee oloru wapo ulave cha kuoka, ila ko shidede. ¹⁵Amu nyikiyo kitevi eledamia kwacha na igwe ko mfuru, kinesa uvenache kavi mulungana. ¹⁶Ifuma lwaha, chii isingapo, ila zaidi ya isinga mdodu ngakukumde kokwa inyi munu, na kwapo ingure munu munu katika osese na katika mudumi.¹⁷Luha koja ongiona inyi kee mshiriki na ingwe mwadije icho cha inyi ngimonyi. ¹⁸Na kaja amekuinyala au ukenamurika kindo, ukiriinge iko uye yakwa. ¹⁹Inyi Paulo ngarenga ko kako kwokwa ngimonyi, inyi ngarenga ko koko kwokwa ngimanyi, inyi ngapeliha ngapekuvia kee gakenakurika nama ngoo yapo. ²⁰Ee mdodu mdodo, ngipate kiya ngelia ko Mundumi umiburudishe ngaa yakwa ko Kristo.²¹Mekoja kuamini idikia kurapo nyiko kitevi gakurenga, ngaichi kee kuwa upenta shivyoji munu ya isho ngakenashideda. ²²Na kimu na isho ungiderije andu kee kwamba ko shiterevo shanu mtajaliwa ingiona.²³Epafra, alepunga kimu nainyi katika Kristo Yesu kadikira. ²⁴Na Marko, Aristarko, Dema Luka vechiuta uya kimu nainyi. ²⁵Mbora ya Mndumi Yesu Kristo nayo idamie kimu na goo zanu.

Hebrews

Chapter 1

¹Wakati uleida Makilunga njalededa na malewevedu idia vaja vechelozwa kokavoje na ko mwido uvoje. ²Kokitevi kya mfuru, uja jivesiode, Makilunga nyalededa naiseidia Mwana, amu nyelendera nave mrithi o shido sose, na ko idia nicho kuletobirwa orika. ³Mwanake kilangaro kya uduwe wake, tabia ingi ya bonika yake, ikenedambuka ko shido sosekokidedo kya horu lwake. Mekoje nyalemarija ijisanja uuya, uyeledamia wanda kuokonyi kokujo akitirinyi kya uuye.⁴Nyaleva mcha kuliko malaika, chakundu urina helejinikya kee jicha munu kuliko irina jawo. ⁵Kokitevi kya malaika uga eveichi indeda, ''Iugwe ni manalava, inu galeva baba odu?'' Na kaaki, ''Gapeva baba kodu, nacho apefa mwana odui?''⁶Na kieri Makilunga helemwede mbonika o kuwoka orikenyi, nyeleamba, ''Malaika wose va Makilunga lazima vamtereve.'' ⁷Kitevi malaika nyadeda, ''Icho amu nyecheuta malaika sose ko goo, na vedumwa vake ko ndimi sa modo.''⁸Kokitevi hichu Mwana uyelededa, ''Kitiri kyapo cha uduwe, Makilunga, kya milele na milele. Msenge vaitore vapo ni nisenge oloi. ⁹Nyautwa loi na helushwirwa oileya o sheria, ko hicho Makilunga, Makilunga wapo, akwingia mafuda va ukudo adumu vaduami.''¹⁰Iokuwoka, mudumi, aledera msingi koushuba. Ruveu ko iuta hazi kouvoka kwapo. ¹¹Zipeida, kake iugwe upendelea. Na sose ziperanduka cha kudu guvo. ¹²Pesilemalema cha ikoti, naso zipebadilika cha guwo. Kake iagwe nye ujauja, na mwaka wapo upesijapo.''¹³Kenyi malaika uga Makilunga alededa mda wowose, ''Damia kuokonyi kokwa ko kujo mpaka adugape vautija vanyamari vapo iva kitiri cha madede vapo''? ¹⁴Na, malaika wose chingoo ziledumva ivataramapo na ivatuzapo vaja vaparithi wokovupo?

Chapter 2

¹Ko ikya divikie kipaumbele ko shija dideshi ichwa kitevi le dilachetengwa kwacha navo.²Ko kitevi malaika ikyo elekideda nyi halali, na kuode ikosa na unyamarinyi adhabu ndue, ³dipeseghega kuda ilididime ipata wokovu mduwe? --Wokovu kughoka uletangaswa na mndumi na ithibitiswa kodu na vaja veleuichwa. ⁴Makilunga nacho nyeukaja ko ishara, na maajabu, ko marendo vadue va kwacha, na sawadi ya ngoo isanjikie elesighava ko ikunda jake amonyi.⁵Makilunga eledera orika ilo lupecha ilo dikededya ologho lwake po gwanda ya malaika. ⁶Badili yake mndu ungi nyeleichwa andu engi kukeri koderi kodedwa, ''Mndu nyi unga, hata udime immanya? Ana mwana o mndu, umwadije?⁷Nyulemuutia mndu iva mnina cha malaika; kombikia itaji ja olukundo ko nganyi. (Adanya: Madedo iva, na ndere uye ya maoko vapo. ''Kikeri kudo na mbelea po.) ⁸Nomedera kila kindo gwanda ya madende vapo.'' Koikyo Makilunga nyeledere kila kindo gwanda ya mndu. Koikyo eleda kindo kyo kyose gwanda. Kake luvaha kudi dimea na kila kindo kikeri gwanda yake.⁹Hata kudo, dikeona koe eleutiwa kudo ko mkono gwanda ya malaika --Yesu, ncho, eleteswa na kipu kyake, nyelevikiwa itaji ja usima na ja nganyi. Koikyo luvaha ko mbora ya Makilunga, Yesu nyelesaja kipu ko kitevi kya kila mndu naidie. ¹⁰Kivekeri kicha Makilunga, kila kindo kikeri ko kitevi kyake na iidiya icho, nyelepaswa iendevana vafoje vachetukuswa, na veinyaria vaute isongoja ko wokofu wavo ko ukamilifu o mateso vake.¹¹Ko maana vose vivaavi uja akeredera vetavirija na vaja vengi valakedera vikavija, vose velefuma andu amu, Makilunga kokitevi uja aketavija ko Makilunga nyakeri eadwa sonu sedikira vanduavo. ¹²Naleamba, ''Ngapetangasa rina japo ko vandodu vakwa, ngaipaimba ifuma kwapo na vaja vakusaghirie.''¹³Ade kaamba, ''Ngapedikija katika uja.'' Na kyakavi lambwa, ''Iha mkeri na vana vaja Makilunga elinginenga.'' ¹⁴Ko ikyo rana va Makilunga vase cheshiriki osese lo ndakame, makudo Yesu nyeleshiriki shindo shija kudo kudo, kinesa iidia kipu nadime imaondisa uja aode mamlaka uye ya kipu amu icho nyi ibilisi. ¹⁵Iki kivekeri kudo, kimacha navadeve uchenyi na vaja vose iidia kisaro kya kipu vaishi maisha yavo ko ukiva.¹⁶Ko uhakika chi malaika ekevatarama po badala ya nyakevakarama vavewa va Abrahamu. ¹⁷Ko ikyo kivekeri lasima icho na cha mndwavo katika njia sose, ili nadime nava kuhani mdue dode ngoo njicha na imanyika ko chinda sha Makilunga, inacho na ade uwezo ofunamsamaha ko afichwa o vandu. ¹⁸Ko kitevi Yesu icho amonyi nyeeteseka, na ijaribiwa, nyapedima ivatarama vaja vakenajaribiwa.

Chapter 3

¹Ko ikyo, mndwavo vaiele, valeshiriki idikiwa orikenyi mumsarie Yesu, modumwa na kuhani mduwe o ikirwa jedu. ²Nyevekeri mloi o Makilunga elemsambura, chakundu Musa evekeri mwele o nyumba yose ya Makilunga. ³Ko kitevi nyelesamburwa iva nyo nganyi nduwe kuliko iya ya Musa, koikyo uja akeri shumba numba nyakeri etalwa iva na nganyii ko kitevi kya numba. ⁴Ko kitevi numb nyicheshumbwa na mndu mwilive, ko ikyo uja echeshumba kila kindo nyi Makilunga.⁵Koitaka haki Musa nyevekeri ambaloi na idumwa kuja numba ya Makilunga, akefuna ushuhuda omadedo vapededwa kieri ikyo. ⁶Kake Kristo nyi Mwana oruvija numba ya Makilunga. Ise nyi numba koje dipeadiana movinyi yiamini na ikuita jiamini.⁷Ko ikyo, cha nyi ngoo isanjikie, ''Idedie, inukoja upeichwa iru jake, ⁸Ulaivikie ngoo iva iomie cha Waisraeli veleuta shindo shivichwa, kieri kye gheresha orika.⁹Iho diveke kieri va papa vedu veledilegha na idilambuja, kieri kingi ko miaka arubaini veleone iuta jakwa. ¹⁰Ko ikyo ngeleghorokiwa ufee icho po. Ngeleamba vechedeka, ''Kila mara ngoonyi savo, navo vaichi njia sakwa po. ¹¹Chakundu ngelekupisa ko nyashi yakwa va peiona: Sia yakwa po.''¹²Muve molambwa, mndudu, ko kitevi kulachewada ngoo mbichwa ilapeadanyana ko umu wanu, ngoo isa ipeenda kwacha na Makilunga akeri hai. ¹³Badala yake le, mloshane kila mfuri nakita umu na ungi, ili mkadikirwa mtamani, ko maana umu kati yanu alautwe iva aomie ko ilembwa ja uvichwa.¹⁴Ko kitevi dileva vanu va Kristo ikava dipeada na ikunjurana ko oru oghoka icho hadi kughoka. ¹⁵Nakudo kilemededwa, ''Inu kuja mpeadanya iru jake, mlavikie ngoo sanu iva mbichwa cha Waisraeli veleuta ko uvichwa. 16 Na nyivaki velemuchwa Makilunga na itereva? Veleva vapa vose vaja Musa elevalora ifuma Misri?¹⁶Na nyivaki velemuchwa Makilunga na itereva? Veleva vapa vose vaja Musa elevalora ifuma Misri? ¹⁷Vaki vaja Makilunga alevailushia ko miaka arubaini? Chi ke anduamu na vaja veleuta uvichwa ivo njo sese savo silepa sikala batenyi? ¹⁸Anyi vaki veleapiwa na Makilunga ke vapeingia sienyi yake, koja levaja valalemnadanya icho? ¹⁹Dileona ke veledima iingiapo ko sia yake kitevi kya imwidikija.

Chapter 4

¹Ko ikyo, diinyarie iva makini kima kati yedu alave hata umu apeonekana ilemwa ishikia ahadi ye ingia utokoma ja Makilunga. ²Ive lediode habari njicha ya ikokona ko Makilunga jiletangaswa kodu cha Waisraeli vevekeri navo, kake ujumbe icho ulevatama po vj velevaichwa na ilungi imani ijo.³Ko ise, dimedima adija-ise nyivo anduamu dipeingia aja kototonia, koje chakundu kukededwa, ''Chakundu ngeleapa kokwa po, nyeleamba kudi.''Kokira kasi sose elesikobira sivekeri simekamilika ighokia kughoka ko orika. ⁴Nyi ngika eleamba sehenjilive ihusu mkono o saba, ''Ko shose eleshirunda.'' ⁵Ade nyaleamba, ''Vapeingia iha itotona jakwa po.''⁶Ko kitevi ikyo, ighoka itotona ja Makilunga kodo nyi akiba kokitevi kya vaja vake neingia, na iho andu Waisraeli vafoje navo veleichwa habari njicha ya itotona jake veleingia ko kitevi kye mnenga nganyi, ⁷Makilunga nyeledera mkono ungi tofauti, ipedikirwa ''Leo.''Nacho nyeleongerija mkono amededa iidia Daudi, nacho nyeleamba ko muda ulenye ko isho shileambwa kughoka, ''Inu cha mpeichwa iru jake, mlatevi ngoo iomirija.''⁸Koja Yoshua nyevanenga itotona, Makilunga evededa uye ya mkono ungi po. ⁹Ko ikyo nakuode Sabato ya totona itoswa ko kitevi kya vandu va Makilunga. ¹⁰Koikyo uja apeingia itotona na iuta jake, ko Makilunga icho amonyi nacho nyatotonye itokana na iutajake, koja Makilunga chakundu eleuta icho. ¹¹Ko ikyo deve na ikundana diingije kuja koitotona, kimacha kulache kojwa kuode akerinagwa kokitevi kya uvichwa veleuuta.¹²Ko itaka loi kidedo kya Makilunga kirukie na jiode oru na jiemije kuliko upanga jojose jiamije kosekose. Na jipekora iishikia ivavana nafasi na ngoo, na kisaro kya ngoo rongo. Na kija kipeidima imanya, kisaro kya ngoo na ifuda jake. ¹³Lanye kuode kiumbiwa na kikurikie ko kiamunyi kya Makilunga. Na ade kila kindo kikeri wazi ko meso vakila umu nyi kicha kufunua mahesabu.¹⁴Ade iva na kuhani mdue eleingia ipo orika, Yesu Mwana o Makilunga, koidi kijana na ditaramane ko ucha odu. ¹⁵Ko iva diode kuhani mdue po uja alapedima iada makene ko kitevi kye nyongoha jedu, kake uja ko njia sose nyapeva amenengenuva cha ise, ila icho kija ilaode uvichwa. ¹⁶Diche dekovakova mboha kitiri kya uku na kya mbora, kinesa diadije sia na iadija mbora ipeditarama kieri diuri.

Chapter 5

¹Ko kila kuhani mudue, alesambura kufuma miongonyi mwa vandu, alesamburwa enuka badala yavo katika shindo shinausisna na Makilunga, ili nadime funa ko anduamu zawadi na dhabihu ko ajili ya sambi. ²Aapedima ejishuhulisha ko usau na vajinga na vabishi kokira ingwe umonyi ametengetua na uzaifu. ³Ko sababu ili, aode wajibu ofuna sadaka ko ajili sambi sake kora anevunda ko sambi sa vandu.⁴Na kode mundu apeiria hesima ili ko ajili yake amonyi, kake badala yake, lazima nandikirwa na Makilunga, kira aveke vii Haruni. ⁵Aata Kristo alekuninga eshima amonyi ko ekurunda amongi ko kuhani mudue badala yake, Makilunga alededa kwake, ''Igwe mwanakwa, inu ngave papa wako.''⁶Myi kira anededa sehemu ingi, ''Igwe kuhani milele badala ya mfumo o Melkizedeki.''⁷Kieri kya kipindi kiyake katika usese, aleteviva neterevia, ale muteveva Makilunga ko musovu, ko icha apedima emukomboa kufuma ko kipu. Ko sababu ya enyinyeke kwake ko Makilunga, aleichwa. ⁸Kokira avekeri mwana, alekurosha etii ko shindo shilemutesa.⁹Aalelimisha ko njila ii alevundika ko kila mundu anemwamini ko sababu ya wokovu o milele, ¹⁰Ko itangwa na Makilunga na kuhani mudue baada ya samu ya Melkizedeki. ¹¹Jiode shifoje sededa kuhusu Yesu, kake nyi shiomie ededia ko kwa inywe nyi vadoko va iichwa.¹²Ijapokuwa ko kievi iki muletakiwa eva mulosha, muvi mavuva na chi kundo kiomie. ¹³Ko kuwa yoyosi anemwa mavuva tu aode uzoeu katika ujumbe o haki, kikwa bado nyi mwana. ¹⁴Ko upande ungi, kando kaomie kya vandu vasimia, vaja ko kira sababu ya uzoeu wavo katika etofautisha haki na uvichwa valeloshwa emanya kemya na kivichwa.

Chapter 6

¹Ko ikio, jikutia jakulosha kuvoka kuhusu shidedo ko Kristo, kinetakiwa iva na juhudi ielekea ko ukomavu, jiladeve kavi misingi ya toba ifuma katika kasi silaode na ucha na imani katika Makilunga, ²Wala misingi yeroshwa ya ubatizo, evaderija moko, ufufuoo wafu na hukumu ya milele. ³Na jiperunda kudi ikava Makilunga apeidikija.⁴Ko kuwa ipevapo ko vaja walepata nuru awali, walesaja kipawa kiya ruveyo, erunda evawashiriki vya ng'oo itakatifu, ⁵Na vaja valesaja kicha kiya shidedo sha Makilunga na ko uru o kieri ikiyo, ⁶Na kisha vakang'wa ipevapo evauriga kavi katka toba. Iki ko sababu walemuanga Mwana o Makilunga mara ya kavi ko nafsi savyo, wakamrudia evakimbo kiya zihaka hazarenyi.⁷Ko kuwa wanda ileadijambua inekava mara ko mara uye yake na ikafuna sheja muhimu ko ivyo waloruna kasi kavi katika wanda, veadija baraka kufuma ko Makilunga. ⁸Kake ikava esha miisha na magugu, iode kavi samani na ikeri katikakatari ya laniwa. Mwisho wake nyi etiwa.⁹Kokira jinededa kudi, mongo mukundo, jineshawishiwa na shindo shicha vanengiusu inyi na shindo shiusuyo wokovu. ¹⁰Ko kuwa Makilunga chi zalimu ata navadime kasi yanu na ko ukundo mulelora ko ajili ya nna jake, katika iki mulevatumikia vaneamini na bado mune vatumikia.¹¹Na jinetamani sana kila umuwanu nadime elova bidii ijaija mpaka mwisho ko uhakika o ujasiri. ¹²Jiuri mugo vadoko, kake muve vafuasi vavaja vanerisi ahadi ko sababu ya imani na arimija.¹³Ko maana Makilunga alemuninga Abrahamu ahadi, aleapa ko mafusi yake, ko kuwa alaleapa ko vengi vovose bakeri mudue kuliko icho. ¹⁴Aaleamba, ''Hakika ngapekubariki, ngapeongosa usao wapo zaidi.'' ¹⁵Ko njia ii, Abrahamu aleadia kija aleviwa baada ye vedeja ko avinija.¹⁶Maana vanadamu veapa ko icho akeri madue kuliko ivo, na ko ukomo o mashindano vose na eapa evasibitisha. ¹⁷Kieri Makilunga aleamua elora ko anri zaidi ko uvisi o ahadi kusudi jake jicha jilapebadilika, jilezibilishwa ko kiapo. ¹⁸Aalevunda kudo ko shindo shivii shilapebadilika, kira katika ikio Makilunga apeidma ideda vongo, ise jilekambija ifazi jipate edikiva ngo iada na uru tumaini jilederwa mbele yedu.¹⁹Jineona ujasiri ichu cha nanga imara ne ye tegemea icha ngo yedu, ujasiri koja uneingi ya numbenyi muma ya pazia. ²⁰Yesu aleingia andu ija cha musongori odu akisha erundika kuhani mudue ata milele baada ya utaratibu o Melkizedeki.

Chapter 7

¹Ivekeri kudi Melkizedeki, mdue o Salemu, kuhani o Makilunga akeri uye, alekojana na Abrahamu aleuya efuma eangwa na akambariki. ²Abrahamu alemuninga kimu ya ikumi kila kindo avekeri amekiende. Vina jake ''Melkizedeki ''Maana yake '' Mudue o haki'' na pia ''Mudue o Salemu''Kakera nyi ''Mudue o amani.'' ³Aaode papa, uode mama, aode ndie wala maaepo, aode mwanzo o furi wala mwisho o maisha vake. Badala yake, amebakia kuhani milele, cha mwana o Makilunga.⁴Luvaha kusalenyi chakundu mundu avekeri mudue. Mzazi odu Abrahamu alemuninga ima ya ikumi ya shindo shicha ale shiria shidenyi. ⁵Na hakika, ukoo wa Walawi aleadija ofisa sa kikuhani vavekari na amari kufuma ko uloi ekusaniyika imu yakumu kufuma ko vandu, chakundu, nyi kufuma ko Vaisraeli vengi, anduamu nu kira ivo pia, ukooo kufuma ko Abrahamu. ⁶Kake Melkizedeki, chakundu avekeri o ukoo kufuma ka Walawi, aleadija umu ya ikumi kufuma ko Abrahamu, aa akambariki, icho avekeri na ahadi.⁷Iho ivenetakiwa kira mundu munina ebarikiwa na mudue. ⁸Ko kindo iki mundu apeadija imu ya kumu apepa furi imu, kake ko kindo kingi kimu aleadija umu ya ikumi ko Abrahamu ikadedwa chaa aneishi. ⁹Na ko mumana yededa, Lawi aleadija imu ya kumi alelipa imu ya kumi ko Abrahamu, ¹⁰Ko sababu Lawi avekeri katika kiuno kya papa wake Abrahamu kieri Melkizedeki ekojana na Abrahamu.¹¹Lwaha cha ufahamu uledimwa eidia ukuhani wa Lawi, (kuda wanda yake vandu eandu eadija uloi), kuvekeri na itaji jiki zaidi ko kuhani ungi ekeri baada ya mufumo o Melkizedeki, na chi dikirwa baada ya mipangilio ya Haruni? ¹²Ko ikio ukuhani ukavaruka, kode budi uloi nacho ebadilika.¹³KO umu kira shindo ishi valededwa kuhusu kabila jingi, kufuma kwake kode aleudumu mazabahunyi. ¹⁴Lwaha nyi wazi kira mundumi odu alefuma katika Yuda, kabila kakira Musa aletajwa kuhusu makuhani.¹⁵Na iki jinededa nyi wazi hasa ikava kuhani ungi apefumia ko kufano o Melkizedeki. ¹⁶Kuhani icho muhia chi umu ava kuhani uye ya misingi o loi sineusiana usao o mundu, kake katika misingi ya uru o maisha valapedima enyamarika. ¹⁷Kudo kirengo kineshudia kuhusu icho: ''Igwe nyi kuhani milele baada ya mfumo o Melkizedeki.''¹⁸Ko kuwa amuri ilesongwa ilederwa mbarinyi ko sababu ivekeri zaifu na ipevapo. ¹⁹Kudo uloi ilevundwa kyo kyose kikamilikie. Ilapeva, kuvekeri na ujasiri mucha ikiyo jinemuserija Makilunga.²⁰Na ujasiri ichu mucha ulefumia pasipo idedia ne apa, ko ila makuhani vengi valeiria kiapo kyo kyose. ²¹Kake Makilunga aleiria kiapo kieri aleamba kuhusu Yesu, ''Mundumi aleapa apebadilishwa mwanzo yake.' Igwe kuhani ndarasi.''²²Ko iki Yesu alecha ko samana ya agano bora. ²³Ko hakika, kipu kye zuia makuhani chudumia ndarasi. Iki ko sababu vavekeri makuhani uafoje, umu baada ya ungi. ²⁴Kake ko sababu Yesu aneishi ndarasi, ukuhani wake upebadilika.²⁵Ko ikyo icho apedima ko ukamilifu ekamilisha evaokoa vanemutereshe Makilunga iidia kwake, ko kuwa icho aneishi daima ko etereva ko ajili yavo. ²⁶Koikio kuhani mudue o namuna ii anesitaili kodu. Aalaode na sambi, hatia, mcha, aletengwa kufuma ko icho, na avekeri uye kuliko ruveo.²⁷Icha avekeri na uhitaji, mufumo o makuhani vadue, kufuma sabihu kila furi, kwanza ko sambi sako umonyi, na baadae ko sambi sa vandu. Alerunda kudi mara imu ko vose, alekufuna icho amonyi. ²⁸Ko uloi vaneteuriwa na vandu zaifu ko makuhani vadue, kake kidedo kya eaapa, jilecha baadala ya uloi, alemufuni mwana, alevunda eva makuhani ndarasi.

Chapter 8

¹Liwaha kindo iki nyi iki: jiode kuhani mudue ale damia wanda katika koko o kulia o kitili kya enzi ruveo. ²Icho nyi mudumi katika makuhani kulakosa, hema ja loi kira mundumi ameidera, chi mundu yoyose o epa.³Ko maana kila kuhani mudue vedera efuna zawadi na zabihu; koikio nyimuhimi eva na kindo kye funa. ⁴Luwaha koja Kristo avekeri uye ya wanda, icho alavekeri kuhani zaidi ya iho. Ko kuwa ivekeri tayari vaja valefuna shipawa elinga na uloi. ⁵Wale huduma kindo kokira jivekeri nakala na kivinje kya ishindo chya ruveo, sawa cha Musa aleonywa na Makilunga kieri aveuri eshumba mumba. ''Ona,'' Makilunga aleamba, ''KIra tobira kila kindo elingana na muundo ulelorwa uye ya ifumbu.''⁶Kake lwaha Kristo aleadija huduma bora zaidi ko sababu icho pia nyi mpatanishi o agano jicha, jimesia eimukana ko ahadi njicha. ⁷Kudo cha agano ja kuvoka jivekeri na makosa, kudo kuvekeri na haja ya shinga agano ja kavi.⁸Ko kuwa kieri Makilunga emanya makosa ko vandu aleamba, ''Lambwa, siku sinecha, 'aamba mundumi, ''Kieri apetobira agano jihia anduamu na numba ya Israeli, na numba ya Yuda. ⁹Kipeva cha agano nganerunda anduamu na papa savo furi kokira ngalevairia ko koko evaongosa kufuma nachi ya Misri. Ko kira valeendelea katika agano jakwa, nainye ngalevajali kavi, 'aneamba mundumi.¹⁰Ko kuwa iki ikiyo agano ngaperunda ko numba sa Israeli baada ya furi iso, 'aneamba mundumi. 'ngapedera uloi okwa mwasonyi mwavo, na ngapesirenga ngonyi sanu. Ngapeva Makilunga wavo navo vapeva vandu vakwa.¹¹Vapeloshana kila umu na jirani wake, nakila umu na nduavo, aamba, ''Mumanye muadumi, ''Kudo vose vupengimanya inyi, kufuma munina adi mudue wavo. ¹²Kudo ngapelora rehema ko shidedo shavo valaode haki, na ngapekumbuka sambi savo kavi.''¹³Ko emba ''Kihya, ''Amerunda agano ja kuvoka ko kuukuu. Na ikio akitangasa ko kuukuu jikeri tayari efunwa.

Chapter 9

¹Lwaha ata agano ja kuvoka kuvekeri na andu ko ibada iha orikenyi na taratibu sa ibada. ²Kwani veni numba kuvekeri na chumba kiveandaliwe, kichua kyu njia, kuledirwa andu kutakaswa. Katika andu iho kuvekeri na kinara kya taa, mesa na mikate na venyosho.³Na numa ja pazia ja kavi kuvekeri na ikichumba kingi, kuvenedikirwa andu kutakaso zaidi. ⁴Kuvekeri na masabahu na sabihu kufukisia sichimba. Kuvekeri na sanduku ja agano, jishumbwa ko zahabu tupu. Numbenyi kwake kuvekeri na bakuli ja zahabu jiode manna, na musenge o Haruni ilefuna mara, na sija ambaso mago va, agano. ⁵Uye ya sanduku ja agano maumbo va maserufi utukufu uvashikija mabawa vavo mbele ya kitiri kya upatanisho, ko kira ko lwaha jipedimaielesea ko kina.⁶Baada ya shindo shose eva shimendaliwa, Makuhani kavavia ingienyi chumba kya njia kya hema efuna huduma savo. ⁷Kake kuhani mudue eingia chumba kya kavi kivenyi kila mwaka, na etia efuna zabihu ko ajili yake binafusi, na ko sambi sa vandu valesirunda kilape kusupiwa.⁸Ngo isanjwa aneshudia njia na andu kusanjwa zaidi bado imerungujwa ko kija ija hema ja kuvoka bado jimukie. ⁹Ikio nyi kielelezo kya muda ichu o lwaha. Shose zawadi ya zabibu chakundu shefunwa lwaha shipedima ekamilisha zamiri ya ametereva. ¹⁰Sheja na shinywaji shivenyi shimeunganishwa katika mamuna ya taratibu sa ibada ye kukusanja. Shose ishi sivekeri tatibu sa usese shivekeri shimeandaliwa adi iche amuri ihia ipederwa andu kuke.¹¹Kristo alecha cha kuhani mudue o shundo shicha shilecha. Eidia udue na ukamilifu o hemandue ilerundwa ko moko sa, vandu, chakundu chi vaurika ichu ukumbwa. ¹²Iveke chi ko ndakame ya mbuvu na ndama, bali ko zaidi mara umu ko kila umu neakikisha ukombosi odu o milele.¹³Chaa ko ndakame ya mbuvu na mafaharia na enyusiwa ko maifu va ndama katika ivo valakeri vachafu valetengwa ko Makilunga ne fanywa misese yavo micha, ¹⁴Chi zaidi sana ndakame ya Kristo eidia ngo ya milele alekufuma amonyi bila mawaha ko Makilunga, esanjwa zamiri sedu kufuma matendo mafu emutumikia Makilunga akeri hai? ¹⁵Ko sababu iyo, Kristo nyi mjumbe o agano jihia. Iki nyikio sababu ya ipa imevatia uru vose vavekeri ko agano ja kuvoka kufuma katika ata ya sambi savo, ivekeri vanedikirwa na Makilunga vadime eadija urisi o usima o milele.¹⁶Cha kode agano jinedumu, nyi lazima ezibitishwa ko kipukya mundu ija alekirunda. ¹⁷Ko agano jivekeri na uru andu kunefunia kipu, ko sababu kode uru kievi amonyi anerunda akena ishi.¹⁸Kudo ata chi jija agano jakuvoka jivekeri jiderijwa patakevi ndakame. ¹⁹KIeri Musa avekeri amefuna kila ajiso ja ko vandu vose, aleivia ndakame ya maisha na mburi, anduamu na muri inga, kitamba kitorodu, na hisopo, ne vachochonisa gambo jivenye na vandu vose. ²⁰Kicha kaamba, ''Iki nyi ndakame ya agano Makilunga alevaninga amuri kwanu.''²¹Katika hali ijaija, alenyunyisa ndakame uye ya hema na shombo shose aletumwa ko huduma ya ukutani. ²²Ne lingana na uloi, karibu kila kindo kinetakaswa ko ndakame. Pasipo epulwa ndakame kode musamaha.²³Ko ikio kuvekeri lazima kwanza nakala sa shindo sha ruveo shaviti shilarundwa ko ili zabihu ya wanyama. Atakudo, shindosha ruveo shivenyi shiletakiwa ko zabihu ikeri bora zaidi. ²⁴Ko Kristo aleinga andu kutakaso sana alerunda ko moko, kake nyi nakala ya kindo halisi. Baadala yake aleingia ruveo amonyi, andu akeri mbele ya kiamu kya Makilunga ko ajili yedu.²⁵Aaleingi kuja ko ajili ya kufuma sadaka ko ajili yake mara ko mara, cha anerunda kuhani mudue, acheingia andu kutakaswa zaidi mwaka baada ya mwaka umu ndakame ya vangi, ²⁶Cha kundu ivekeri lio, basi ngeva lazima kwake ateswa mara ifoje saidi tangu mwanzo o urika. Kake lwaha nyi mara imu adi mwisho o miaka ielekufuna eifuna sambi ko zabihu yake amonyi.²⁷Cha kundu ikeri ko kila mundu epa mara imu, na baada ya ikio umeukuhumu, ²⁸Kudo kudo, Kristo nyo nacho alefunwa mara imu kufuna sambi sa vaoje, apefumia mara ya kavi, chi ko kusudi je shulikiasambi, bali ko ukombozi ko vaja vanembeleja ko saburi.

Chapter 10

¹Amu sheria nyimchanyi o shindo shicha shikenecha, ke shija shikeri shaloi. Sheria toipedimapo isisa vaja vasa vakere mshikya Makilunga ko mwido o zabihu na sijasija sisa vaitori valesongwa funa mwaka baada ya mwaka. ²Ana shingi kavi zabibu isi seveghaluswapo iimuka ifuma? Kokiteri kyo vajavanatereva, andu akeri vane sanjwa marajimu, vawevapo na imanyapo munu ounyamani. ³Kake kokitevi kya eabihuso kode ukumbusho aunyamani sija sikutiwa mwaka hadi mwaka. ⁴Kokiteri kucheve ko ndakanupo ya mafahari na mburu isifuna unyamani.⁵Kieri kija Kristo andu aluha urikenyi, nyalededa, ''Moveode ndakire matoleo ya madhabahupo, baada yake, mletobira usese ko kitevi kyakwa. ⁶Mokeri muode uchapo iko matoleo vose vekerwa ana dhabihu kokiteri kya unyamari. ⁷Nacho nyaleamba, ''Iambwa, iha nganeutiwa ukundo wapo, Makilunga, chakundu kulereghwa kisa kipangisenda inyi ko gombo.''⁸Nyaleamba chakundu kilededwa iho uje: ''Moveode ndakire ya dhabihupo, matoreo, ana sadaka sija sekora kokiteri, kya unyamari, na kode iirokuwa ngoonyi kwakapo ''dhabihu sisa sikafunwa iihana na sheria. 9 ⁹Nacho nyaleamba, ''Iambwa, ngekeri ha iiula ukundo wapo.'' Nyalevikya mbarinyi shindo shija shekeri sha kuvoka ke itoviriji shindo shija sha kavi. ¹⁰Kake ko taratibusakavi, amu jimesambwa ko Makilunga ko ukundo wake koiidya ikufuna ko usese lo Yesu Kristo na ko funiimu ko kiveri tayosi.¹¹Naloi kokoja vaitori vaneimukana ko huduma furi ko furi, ekufuna dhabihu ija ija isa, ko kyose, ndalasi yedima unyamaripo. ¹²Kake kitevi kija Kristo ekufuna dhabihu furi imu ko unyamari na ndarasi yose, nyaledsmi koko ko kujo ko Makilunga, ¹³Eedeja maadu sake sasoswe gwanda naiutiva kitiri kokiteri kya madende vake. ¹⁴Kake kokiteri kya mwido oifuna jumu nyale unganisha ndalasi vaja valevaghujwa ko Makilunga.¹⁵Na ngoo mwele nyalefumya kodu. Kokiteri kee nyaleamba, ¹⁶''Iji nyi agano ngapejiulia anduamu navo kofuri isi; nyavededa mundumi: Ngapedera sheria yakwa ngoonyi savo, na ngapesiregha njorougonyi.''¹⁷Nacho nyaleamba, ''Vapemanya kavi unyamalipo na matendo vavo vapie.'' ¹⁸Lwaha andu kusa kuoda musamaha koiva, kode dhabihupo kokiteri kya unyamari.¹⁹Kake, na ndodu, jiode pinya yangia andu kucha ko ndakame ya Yesu. ²⁰Iyo nyimwido isanyairugwa ko kitevi kyedu ko ipazia. ²¹Na kokitevi jiode vaitori mduwe uye ya numba ya Makilunga, ²²Najimshikye ko ngoo ya loi ko ucha omanya o imani jikava na ngooso sisa sileleswa ucha ifuma uvichwanyi o dhamiri kokiteri kya usese lodu lujlule sanjwa na mringa mcha.²³Basi jiade udhabiti ko ungamo lo rinuja loidima jedu, namaghaluka kokiteri Makilunga nyalejiahidi nyi mloi. ²⁴Najiendelee ikusara chakundu ye mwidikija ngoo kilaamu ikunda inta jicha. ²⁵Najilade idamy anduamu chakundu vacheuta vengi kitevi kyake, iningaana ngoo kila umu mununa munu, chakundu mkereona furikeshikya.²⁶Kake jikauta unesi jikandelea uta unyamari andu jekeri jimeadija elimu ya loi, dhabihu ingi ya unyamari ipebaki sepo. ²⁷Kiteri kyake, jikenevedeja ijo ja kipungo kye oghosha, neamija omodo usa nyuchekora ukama njia vavichwa vamakilunga.²⁸Vovose usa nyalegha sheria ya Musa uye chapo nama na koade rehemapo mbele ya ushuhuda oveemukiya vawi ana varadu. ²⁹Kiasi kida kya adhabu nyunakusara ke kuna mdina kila mudumi usa nyammena mwana o Makilunga, wovose ujaleutiwa ndakame ya agano chakundu kindo kilkeri kicha, ndakame isa kwavo nyide derwa wakifu ko Makilunga yoyose usanyalemdenga ngoo ya mbora?³⁰Kake kokiteri jiichi umu usa aleamba, ''Kisasinyi kyakwa ngapeliha.''Nakavi, ''Mundumi nyape vahukumu vandu vake.'' ³¹Nyikindo kyeogwa mndu kaghuja ko konyi ko makihuga akeri arukye!³²Kake kumbukenyi furileida kieri kija jileekejwa kinang'ao, nyikuda aledima irimiji ivavwa munu. ³³Mokeri moderiwa kuwarie ko imenwa na idengwa na iteseka, namokeri anduamu navaja vakidya iteswa chakundu ivo. ³⁴Kokitevi mokeri na ngoo ya uruma na koivo vekeri kipungonyi, na mleadija kolorokiwa adhabu ya urithi wanu, momanya ke inywe muvenyi movekeri na urithi mcha na oamukya ndarasi.³⁵Ko kudo mlaukumbe pinya yanu, usauole mbora nduwe. ³⁶Kake koja muuri irimija ili ke mdime iadija kija Makilunga alivaahidi, kyeriapeva amutobira mkundo wake. ³⁷Ana kee kierikya furi njini na umu nyapecha, nyapecha loi naapelelejwapo.³⁸Usaade ucha okwa apedamya ko imani. Kake kauya numa, ngapeoro kya nachopo.'' ³⁹Kake ise chakundu vaja vacheuya numa ko kiteri laye iaghwa. Kiteri kyake, isemyi vamu na vaja vaja jiode imani yeringa ngoo sedu.

Chapter 11

¹Lwaha imani nyu uhakika uya mundu andu akevedeja kindo omiri. Nyi hakika ya kindo kila meutika. ²Ko kiteviki vaakui vendu vale manyika ko imani javo. ³Ko imani jikina manya kee oria nyule umbwa ko uitori o Makilunga, kinesakee kija kinaonwa kiletobirwa ifuma ko shindo shivekeri shina onwa.⁴Kivekeri kokitevi kya imani kee Habili nyalemfunia Makilunga ipeva kaisa chakundu aleuta Kaini. Kivekeri nyi kokitevi kee iki myasifiwa kee nyai nyarie. Makilunga nyamsifu kokitevi ya sawadi alesiende. Kokitevi kyo, Habili bado anadeda, akeri apie.⁵Kivekeri ko imani kee Enoko nyaleiriwa uye na aleona kipupo. ''Aleonwapo, kokitevi Makilunga nyale muiria'' kokija kilededwa uye yake kee nyale mvorosa Makilunga alameiriwa uye. ⁶Kulaode imani kipeva imvorasa Makilungapo, kimokoja apecha ko Makilunga namanye kee Makilunga akeri na kee echivanenga sawadi vaja vache mshigha.⁷Kivekeri ko imani kee Nuhu, akeri ameikimbiwa na Makilunga ko shindo shilameonwa, ko makene vake Makilunga nyale tobira safina koikira numba yake. Ko ivika kudi, nyale hukumu orika na kava mrisi o haki ichecha ko iidia imani.⁸Kivekeri ko imani kee Ibrahamu, amedikiwa nyaleidina ienda nyeuriwa naadi cha urisi. Nyalefuma alamanye nyaandu aki ekinaenda. ⁹Kivekeri nyi ko imani kee nyaledamia orika luja avijwa cha mghenu. Nyaledamia mahemenyi andu amu na Isaka na Yakobo, varisi vengi va ahadi iya iya. ¹⁰Iki nyi kokitevi nyeuri ipata mri ape ufunja msengo na ishumba jake mbele nyi Makilunga.¹¹Kivekeri ko imani kee Ibrahamu, na Sara amonyi, vale adija pinya ye nganisha iva vasari muni, kimekoja valemuona Makilunga kee msalari ale vaahidi mwana ovomi. ¹²Koikya ifuma ko mndu chu umu nacho ameshikyaipa vaka onika vana valapeva itala. Vekeri vafoje cha ng'eng'eri sa nuveu na vafaje cha mbeusa msangalela ko kivambara kya mringa ukusalala.¹³Iva vose vekeri ko imani valamedija ahadi. Kulakeri, vekeri vamesiona na isikaribisha ko kwacha, valeamba kee vekeri vaghenu na veida uye ya orika. ¹⁴Ko vaja veamba shindo chaishi vana vikia kee vana shigha orika lwavo vavenyi.¹⁵Ko loi, koje venakusara orika ko iyo valefuma, veada mwanya ouya. ¹⁶Kake chakundukikeri, vekundu orika lucha, nayo, nyia kiruveu. Koikyo Makilunga ape ona sonu idikirwa Makilunga wavo, kimekoja ameudera muri kokitevi kyavo.¹⁷KIvekeri ko imani kee Ibrahimu andu ameregheshwa, nyamfuna Isaka. ¹⁸Ncho, icho aleadija ko sia ahadi, nyalemfuna mwanake amonyi, Nacho uye yake kiledidwa, ''Ifuma ko Isaka ishao japo jipe laghwa.'' ¹⁹Ibrahimu nyalemanyakee Makilunga nyeode oru o imurusa Isaka ifuma ko varimu, na ideda koiidia, nyale mwadija.²⁰Kivekeri ko imani kee Isaka nyale mnenga mbora Yakobo na Esau ko shindo shipecha. ²¹Kivekeri ko imani kee Yakobo andu ivekeri kufui na ipa, nyale mningambara kile umu vana va Yusufu. Yakobo kaabudu, ekutiricha uye ya msenge wake. ²²KIvekeri ko imani ko Yusufu kee kieri kyake kya ene yake ikimashikia, nyale deda uye ya ifuma ko vana va Israeli Misri na kavavia iiria anduamu navo mafua vake.²³Kivekeri ko imani kee Musa, andu ameonika, nyalerikwa mieri iradu na vafee vake amu vale muone kee nyi kibelebete avorakie, na valeogwa uitori o mfalmepo. ²⁴Kivekeri ko imani kee Musa, andu ameleha, nyalelegha ileghwa mwana o mpono Farao. ²⁵Baadalaake, nyale sambura ikusangirania iviniswa na vana va Makilunga alale vorokiwa shilapeva shaluyamari sheida. ²⁶Nyale kusa sona ye mvadia Kristo kee nyi ushuma mdue usiie shikeri Misri kimekoja nyahulwa meso vake ko sawadi ya kieri kyo kinecha.²⁷Kivekeri ko imani kee Musa nyale fuma Misri. Alengwa nyashi ya mfalmepo, kihekoja nyale rimija ko ilambwa koaila neonwa. ²⁸Kivekeri ko imani kee nyale iada pasaka naa idonisia ndakame kinesa kee mnyamavi wa monika okuvoka aladime ivatula veonika vakuvoka va vomi va va Israeli.²⁹KIvekeri ko imani kee valeida ko mringa okusalala ya Shamu cha orika kuomie. Kieri vamisiri vereghesha ida, vale merwa. ³⁰Kivekeri ko imani kee ng'anda ya Yeriko nyalegwa wanda, andu umetenge mfuri saba. ³¹Kivekeri ko imani kee Rahabu kahaba aleaghwa andu amu vaja valale adanya, kokitevi vavekeri nyale vaadija vapelelezi na ivarika kucha.³²Nangiambe kiki kiisie? Amu kipeshika iongwa sha Gideoni, Mbora, Samsoni, Yefta, Daudi, Samweli na sa manabii, ³³Navo iidia imani vavesilema falume, vale uta haki, na vakaadija ahadi, vale rinda dumbu ja ngatunyi, ³⁴Valerumisha pinya ya modo, valekirwa na kindo kya ipanga vale chirwa ifuma nduaninyi, vakeri vapinya shidenyi, vatevi vajshi vaghenu idicha.³⁵Vaka valeadija vapie shavo koiruswa. Vengi valeviniswa, vale idikija itijwabule kinesa vaichivie ko iruswa jisie. ³⁶Vengi vale viniswa ko unangwa na ibulwa, ee, na ko shipungo napungwa. Valekalwa na maigho vakadumbwa shitubu ko msemeno. valeaghwa na ipanga. ³⁷Valeenda na nyonyisa imondo sa mburu vekeri valaode, vechitolwa ivaviwa vautiwa shivichwa. ³⁸(Nayo orika uleinyarie iva nachopo), vatalasana batenyi, shifumbunyi na mbakonyi na marungunyi wanda.³⁹Kake vandu vose iva valeidikijwa na Makilunga ko kitevikya imani javo, valeadija kija avavijepo. ⁴⁰Makilunga nyale songwa ijininga kindo kicha, kinesa kee leise vedima iinyariwa.

Chapter 12

¹Koikyo, kimekoja jitengetiwa na irindi jidue ja mashahidi, na jikumbe kindo kyakyose kinajilemeja anduamu na unyamari cho umaji tengeta ko uraisi. Jikambie ko saburi ko isingsns jidenjwa o shangunyi lodu. ²Jilore meso vedu ko Yesu, akeri odu voka na nacho motimisa imani jedu, nacho kitevi kya sia iderijwa kyamunyi kyake nyale rimija msalaba, emena sonu yake, na kadmia wanda kuokonyi ko kujo okitiri kya umangi o Makilunga. ³Amu msarienyi icho rimijenyi shidedo sheilusha ifuma unyamarinyi, ko icho amonyi kinesa mla chelemwa ama ioma ngoo sanu.⁴Mmetaabikapo ana itesekapo mosingana na unyamair andu mpesijwa ndakamepo. ⁵Kavi mmevadima kuja ivikiwa moo ipo kunavatora chavana vavomi: ''Mwanakwa, ula vairie ko mwangu sheujwa sha mndumi, nama ulauyenuma otebirijwa nacho.'' ⁶Kimekoja mndumi emuuja wowose amkundie, na nyembula kila muana echi mwadija.⁷Rimija iregheshwa cha iujwa. Makilunga nyepurukana na inywe cha anapurukana na vana, amu mwana mki ndie ake alape muja? ⁸Kake koje kulaode iujwa, isejose jina kusangirania, basi inywe mashesha na chi vana vakepo.⁹Kiisie shose, jeuode va papa vedu va kiorika vejiujwa, na jile vaadiamakene. Ale jiinyarie kiisie imwadanya papa ongoonyi naidamipo? ¹⁰Ko hakika papa vedu valejibula ko miaka iitale chakundu valeona kicha kwavo, kake Makilunga alejibula ko faida kinesa jikusangiranie uwele wake. ¹¹Kuoda ibulwa jichi vorosa ko saiyopo. Nyichi vava. Atakudo, ade jichishaa ndunda sa amani ya utaua ko vaja vale loshwa nayo.¹²Koikyo teshwenyi moko va vaghelekye na ivika ndii sanu siirave iva pinya kavi; ¹³Voro sanenyi miido ya ndufa sanu, kine sa wowose mwerave apelorijwa idekwa po kake na chirwa.¹⁴Shighenyi amani na vandu vose, na uele nacho lecho kuode ape muona mndumipo. ¹⁵Mkulambwe kimesa kulaade ape kusumbwa kwa na mbora ya Makilunga, na kee kulave sinde ivavia jisa jipebara na itevi ukiva na ilesana vafoje. ¹⁶Lwambwe kee kuode umongo ana mndu alaode uchi cha mbele Esau, nacho kikevi mjijeumu nyalekumba hakiya yeonika. ¹⁷Kimekoja muichi kee ade, ande ale ada Kristo ioda mbora, nyale leghwa, kokitevi aleona mwanyapo dumbuja anduamu na ndie, naale shigha munu ko msoru.¹⁸Kimekoja mlecha ifumbunyipo na upedima ipuranwa, ifumbu jimaaka modo, moma, kuchiurigha numa na orukuta. ¹⁹Mlecha ko mairu va oghanda, ana ko shidedo vefuma na uru ja iletevi ko uja apeichwa valatweve kindedo kykyose idedwa kwavo. ²⁰Kimekoja valaledima irimija kija kile amulishwa: ''Kokoja ntanyamandu apepurana ifumbu, lasima nakavwa ko magho.'' ²¹Ye onghosha iisie ale shiona Musa nyale amna, ''Ngaogwa munu andu ngapededema.''²²Baadake, mmecha ifumbu Sayuni na mrinyi o Makilunga arukye, Yerusalemu ya ruveu, na ko malaika shiku ikumi vakina kava ngulili. ²³Mmecha ikusang'iria je vionika va kuvoka veso vareghiwa raveu, ko Makilunga hakimu o vose, na kongo sa vaele na valeinyariwa. ²⁴Mmecha ko Yesu moshumbia o agano jipya, na ko ndakamu idunisiwa nayo yedida mecha vaisie ikaisa ndakame ya Habili.²⁵Lambwa kee ulache ukamlegha umu anadeda. Kimekoja koja valale kusembera andu vale mtegha uu alavakemia orikenyi, koloi jipe kufuna po koja jipeghaluka kwa chaifuma ko uja anejikemia ifuma ruveu. ²⁶Ko kikeri kija uru jake jile sinja orika. Kake lwa mleamba na ideda, ''Bado kavi ngapesinja orika tupo, na ruveu.''²⁷Shidedoshi, ''Jimu kavi, ''Kina kulora ifunwa ko shindo shija shipe sinjwa, ishinyi, shindo shija shiumbiwa, kee shindo shija shivapesinjwa shisighake. ²⁸Ko ikyo, jiadije umangi icho uladesijwa, jivokokiwa ko imutereshe Makilunga kuidikija andu na imsokya ko ikyo, ²⁹Ko kitevi Makilunga odu nyi modo upeja.

Chapter 13

¹Ukundo o vana vama utolwe. ²Mlevadime iambija vaghenu, anu ko ivikakudi, vaitale vale ambija malaika valamanje.³Tachukwa vose vakari kipungonyi, kee mwekeri kuja andu amu navo, na cha njosese yanu ileutiwa cha ivo. ⁴Iduana jiadiwa makene na vandu vose na uli oduana kiutiwa lila, amu Makilunga ape vahumu vanongo na umongo.⁵Mulido wanu odamia sive mana ko ukundo ohela. muve moshikwa naisho muode, amu Makilunga amonyi nyale amba, ''Ngapevatija inywa toopo, nama ivatija ainywe.'' ⁶Jishikwa kinesa jidede ko miri, ''Mndumi incho mogitarama; ngapeogwapo. Mundu ape ngiuta kiki?''⁷Varienyi vaja valevalorija, vaja valededa kidedo kya Makilunga kwanu, na tachukwenyi shija sha chakundu vele uta; kuitenyi imani savo. ⁸Yesu Kristo incho ivo, inu, na ndarasi.⁹Ulachesongorwa na iloshwa jifoje sha kighenu amu nyikicha ngoo ishumbwa ko mbora, na chi ko sheria ya kyeja isho shipe vaterama vaja vanedamia ko isho. ¹⁰Jiode masabahu navo vaja vanetumika iposhi hekerunyi vainyarie ijapo. ¹¹Kimekoja ndakamesa nyamandu, sifuniwa sadaka kokitevi kya unyamari, ileedwa na mlisi mdue iposhi ko kiniha kuele, kake nyoose savo silekorwa nja ya kambi.¹²Ko ikyo Yesu nacho jale vineswa njaya mongo omri, ikikee kuvikiwa wakfu wandu ko Makilunga ko iidi ndakame yake. ¹³Nakoi kijo mavenyikwake nja ya kambi, jekudika fadhaa sake. ¹⁴Jiode ko odamia vo muifoje mrinyiupo. Badalake jishigha mricho upe cha.¹⁵Koiidia Yesu muinyarie kichindichude ikufuna sadaka ye mtukuza Makilunga, imsifu kee ndunda ya miomu yedu jisende rinayake. ¹⁶Na ula vadime iuta shicha na itaramana inywe ko inywe, kimekoja nyisadaka chaiyo nyio Makilunga echivorakiwa munu. Adanyenyi na ikusosa ko vasongoru vanu, amu vakina varinga kokitevi kya mooyanu, cha vaja vapefumua itala. ¹⁷Adanyenyi kinesa vasongororu vanu vadime ivatunza ko sia, na chitomo nyirepo, naya ipevataramapo.¹⁸Jiterevenyi, kwani jiichi kee jikesaia njicha, jeuri idama komakene ko shindo shose. ¹⁹Na vose ngana vavikya moo isie mute kudo, kinesangidime iuya kwanu iho kufui.²⁰Lwaha Makilunga o mamani, nacho alevaende kavi iuma ko varimu muombia mdue o mamondo, mndumi oda Yesu, ko ndakame ya agano ja ndarasi, ²¹Apevavinga idima ko kila kicho iuta ikunda jake, euta uya kwashi kodu ikeri njicha ye voroka mesonyi vake iidia Yesu Kristo, kwake uve utukufu ndarasi na ndarasi. Amina.²²Lwaha ngana kuvikya omiri, mwana vana, iirijana na kidedo kyevikiana omiri najo kokifui ngalejireghia kwanu. ²³Manya kee mnduodu Timotheo amekekejwa, na cho anduamu ngape vaona chambele vakecha iho kufui.²⁴Vadikire vasonguru vapo vose na vaja vakeri anduamu vose vaja vanafuma italia vane kudikira. ²⁵Nambora ive nainywe vose.

James

Chapter 1

¹Yakobo, modumwa na Makilunga na mndumi Yesu Kristo, ko vambari ikumi na ivivasasarikye mboha. ²Itala ko sia njicha, wandodu vakwa, iho andu mkenaida njolemonyi njiresi, ³mkanya ke ineg'henwa ko ucha wanu penengwa irimija.⁴Tijinyi irimija utobirije uya wake, kimacha mdime iomalala kiuloi, bila ig'hwa kyo-kyo-se. ⁵Kake mndu koja nyainyarye nganyi, natereve ifuma ko Makilunga amu nyechefuna itarama, kulaode idedya ko vose vechemtereva na apevanenga uloi.⁶Kake tereva ko ucha, kulaade uog'hu uja apevikya wog'hucha marindi vakeri olubalibalinyi, vecheirwa na orukuta ikumba, kunu na ipo. ⁷Ko ulo mndu ichu mlakusare ke nyapeadijwa kiterevo kyake kipefuma ko Ndumi; ⁸mndu ichu nyaode shindo shivi chi mcha onjia sake po.⁹Mndodu vakiva vainyarye imata imuka kuja uye, ¹⁰kyeri ikyo ikyo mndodu akuode nyakekereva amu nyapedekya cha iua ja kifambara kufui na mdeme ukeinaidwa. ¹¹Mbari nyuchafumia na mrike nyuchekora na ikora na iomira mimea, na maua vechegwa na ighoroka jake vakapa. Na kudo kudo vandu vakuode vapeeomia kasinyi savo.¹²Nyeletaramwa mndu uja akenarimija ineg'henwa baada ya ilemwa ineg'henwa kudo, apeadija taji ja udwe, kijakivederijwa ko vaja vamkundye Makilunga. ¹³Mndu wowose ainyarye ineg'henwa po ineg'henwa iji jichefuma ko Makilunga ko kitevi Makilunga echeg'henwapo na uvichwa po, na Makilunga icho amonyi nyechemneghena mndu wowose.¹⁴Kila mndu nyecheneg'henwa na tamaa sake mbichwa iso sichemu itama na imburwa kwacha. ¹⁵Nyikyo kitevi ifuda uvichwa, ig'hana ondo, kivichwa ionika, na ade uvichwa ioma korokoro, na isija ipa. ¹⁶Vandodu dikundanie, mlalembike.¹⁷Kila sawadi ikeri njicha na sawadi ikeri necha ifuma uye, nyipesoka gwanda, ifuma ko Papa onuru. Kubadilika cha muinje uchebadilika. ¹⁸Makilunga nyeledisambura ise idinenga uhai ko kidedo kya loi kenesa dive cha ioneka ja kuvoka dikeri kufui na shiumbe shake.¹⁹Namuichi kudi vandodu dikundanie. Kila umu nyainyanye iva mwepesi o adanya, chi mwepe ko ideda wala ilusha, ²⁰kura nyashiya mwanadamu ipediima uta loi ku Makilunga. ²¹Ko ikyo derenyi kwacha uchafu o uvichwa na unesi wowose uke andu kokose, na irimijana adijenyi kidedo kivajwa kwanu amu jiode uwezo o ikira ngoo sanu.²²Adenyi nganyi ya kidedo mlaadane mkalemba njo sose sikenyi. ²³Ko uja icheadanya kidedo bila ikiutwa uya cha mndu echemuda kyamu achekulambwa kyamu kyaka na kioo. ²⁴Nyechatamani kyam kyake na edambuka mda mfui nyavabima chakindu afanane. ²⁵Ila mndu uja achelambwa ko uwngalifu loi ichemdekyepo loi ya ucha, iuta ucha chi kiteve ke icho acheadanya na ivadima, mndu ichu naperamwaiyo andu anauta.²⁶Okava mndu woyose nyakekusara kee mndu o dini kake apedima tawala olum lwake luchemlemba ngoo yake na dini yake nyamaana. ²⁷Dini ikeri njicha ya iponyamarika mbele ya Makilunga odu na Papa njii: nyichewatarama vaja walaode ndie na mao wajane vaja vakeri mateso vao, na ikuringa vavenyi na wanyamari orika.

Chapter 2

¹Vandodu vakwa muivadie imani ya Mundumi o wele, ko kikunda vandu fulani. ²Koikoi mudu mlive kaingia mikutanonyi yam ararie rachi za zahabu na nguvo sighorokie, kavi kaigia masiki, kini aode nguvo sichafu, ³na mukalora imujali saidi uja amonyi nguvo vaghoroke na iamba, "Tafisiri ungwe damia iha kughorokie" kake mkambia ujamasikini, "Ingwe imukana aja," ana "Damia gwanda ya madende vakwa." ⁴Loi, mpepungana inye muvenyi, naiva na itambalwa uonde penya mbichwa?⁵Adanyene, vandodu vakwa gavakunde, loi, Makilunga elevsambura masikini va orika ko matajiri ko imani na ko laja uule alevaahidi avakunde? ⁶Kake mumevamena masikini! Loi, chi matajiri vakenavatesa inywe, na chi vo vakenadambuka mahamani? ⁷Loi, chi mataji vakenajidenga rina jija jioroke icho koiko mkenadikiru?⁸Hata kudo, ko mkinatimisa iya sheria ya kifalume kaja avere iveregha ko marenge, "Upemuknda vmurasa wapo ko igwe kunenyi," mkenauta loi. ⁹Kake koja mkenaendelea, kati ya vadu, mkenauta sambi, mpehukumiwa ko sheria mekoja nyi vafunya sheria.¹⁰Komekoja wowose akeitii sheria yose, na bado kakava mutulia ko nukuta imu tu, ameva na ikosa jefunja sheria yose! ¹¹Koikoi Makilunga eleamba, "Usisini," nyiho kavi eleshideda, "Ulange." Cha ikusara, kake uode igwangha, umefunja sheria ya Mwele.¹²Ko ikio dedenyi na itii chakundu vaja ambao vakeri kufui ihukumiwa na sheria ya uhuru. ¹³Komekoja hukumu nyichicha ulaichi huruma ko vaja valaode ya hukumu.¹⁴Kuode ucha muki, mdunu, koja mdu apeamba gaode imani, kake aode iutapo? Lwaha, imani iyo ipedima imkirapo? ¹⁵Koja o vomi au ovaka au o vakanyi nyauri o guvo au kando kiya kiyo, ¹⁶na umu wanu kambia, "Kake mepe vaniga matajiri mhimu ya vavi ko kiveva kuda? ¹⁷Na kudokudo imani jimonyi, koja jilaode iruda, inyipie.¹⁸Bado mdu fulani apedima naambe, " Nyingwe uga, na inyi gaode urudi." Ngenaghorosana imani yapo bila iruda, nanyi gapekuoroja imani ya kwako ko iruda jakwa. ¹⁹Vaamini mekoja kuode Mwele umu; uodi loi kake majini navo vakenaamini ikiyo naidedema. ²⁰Loi, yuri manya, igwe mdu utamode, kudi ambayo imani iyo ilaode iruda jilapeva?²¹Loi, chi papa adu Ibrahimu yeleitaliwa loi ko iruda elemufuna mwanake Isaka ue ya mlha? ²²Mkenaona kee imani jake ileutika uya na iruda jake, na ko irudajake, imani yake ileshika ikusudinyi jake. ²³Maregiyo vaigiye chakuduvakenadeda, "Abrahamu emwamwamini Makilunga, na kaitaliwa kee nyi nyaode loi." Ikio Abrahamu nyelediirwa mongo o Makilunga. ²⁴Mona kee ko inda mdu alapeilaliwa loi, na ise ko imani tu.²⁵Ila yikudokudo, loi, ekeri Rahabu uja malaya aleitalwa loinyi, na iruda jileonekana ko vajumbe na nevadamidia ko baraba ugi? ²⁶Ko mekoja kee chakudu osese ulemeve na goo memepa, kudo kudo imani ilaode iruda imepa.

Chapter 3

¹Wana wa wana, chi wose mpewa waloshi, umichi jipewadija hukumu ndue. Ko - iki jichidekwa ko njia sifoje. ²Ko - icho ose ekawa mtulia ko shidedo shake, icho nyi mndu akeri necha, apedima iitori osese lwake lose.³Koja jipedima wikya lijamusa lijamu sa farasi ndumbunyi kwawo sikaada nganyi jikadima ighalusa njosese sawo. ⁴Manya ke meli, kimbi nyi ndwe nyetindikwa na mkuma, nyesongorwa na usukani mnina ienda ko - kose nahodha awuri⁵Na kudo- kudo, olumi nyi kilungo kinina kya osese, kake ikwita ko udue mnu. Lambwa msudu mdue chanchu upeaswa na sheshe ya modo! ⁶Olumi nyi modo, nyi orika lo unyamari, nyiudenjwa uwenyiwenyi ko shilungo sha njosese sedu, iwo wechafua osese na idera wuye ya modo njia ya maisha, na wenyi ikorwa modo ko warimu.⁷Ko nyamandu sa msudinyi, ndeghe, shijabumuka na shiumbe sha olbalibanyi shiumbe shikairotiwa na wanadamu. ⁸kake kode mwanadamu nama umu pedima iiroti olumi, nyi unyamari ulapedima, damia mji uchurie uroi ukarije.⁹Ko - olumi jemwala Mndumi na Papa odu, na ko - icho jawadeja ng'oki wandu welenundwa ko mfano Ruvwa. ¹⁰Ko - dumbu ijo - ijo jeamba shidedo sha mbora na sha ng'oki. Wana wa wana shindo shi shiweda po.¹¹Ale, kisima kimu kipedima funa mringa ilodie na usakije? ¹²Wana wa wama, Ale, kidi kya kidinyi na kipedima kishae matunda wa mizeituni, ana mzabibu upeshaa matunda wa kidinyi? Nama chemchemi ya mringa o monyo upefuma mringa ulaode monyo.¹³Nyi ngacho inywe mvwenyi aode uwaria na imanya? Keda mndu cho nalore maisha mecha wuyenyi kwake na imfurighia na uwaria. ¹⁴Kake koja muode kiriso na ifuda ikukunda ngoonyi kwanu, mlaimate na ideda shindo sha wongo ikana uloi.¹⁵Iki chi uwaria uja osoka ifuma wuye, kake nyi sha orika, chisha ngoo nyi sha kijini. ¹⁶Ko- iko andu kuode kiriso na ikukunda kukeri, kuode mtalasano na shindo sha unyamari ¹⁷Kake uwaria uchifuma wuye kuwoka nyi safi, ikunda amani, uolom, okundo uichurie mbora na ndunda chicha ikuncia wandu waitale na loi. ¹⁸Na ndunda ya haki yewajwa makidi ko waja wenarunda shindo sha amani.

Chapter 4

¹Unangwa na olodo gholosi yanu nguku shinafuma? Shikedoja ifuma tamaenyi sanu sivichwa sikanaende shida kati yavashirika vanu? ²Mkenakunda kija mlakiode. Mkenaagha naikambira kija mlape nakyo. Mkena kavana na iloghia na bado mmepatapo am hamwe mke tereva Makilunga. ³Mketereva na mmadija kokitevi mketereko shindo shivichwa, ili mdime ishitumia ko mbichwa ko ifudajanu jivichwa.⁴Enywe vasinga! Na mwichi kee inywe mkeri mong'o na orika nyi oMakilunga? Ko ikyo ichoose amua iva mongo o orika nyakufuma amonyi ko Makilunga. ⁵Ana mnakusara ke maandiko valaode mana chakundu vecheambake momwele nyalederwa kodu nyode wifu mnu ko kilevi kyedu?⁶Kake Makilunga nyefuna mbora mnu uyikyo maana kidedo kichededa, "Makilunga nyemlegha uja aode kisununu, kake nyemnenga mbora uja ache mlereva." ⁷Kudo mwadanye Makilunga. Mleghenyi mokituva na cho apedicha ifuma kwanu.⁸Serienyi kufui na Makilunga, nacho ape serijenyi kufui na inywe. Sanjenyi moko vanu inywe mwode sambi, takasenyi ngoo sanu inywe mwode njia ivi. ⁹Usunikenyi, ombolesenyi, na ifugha! Ghalusenyi seko yanu ive husuni na iseka janu jive husuni na ivorokya janu jive maombeleso. ¹⁰Jinyenyekezeni muvenyi mbele sa Mndumi, na apevateshwenyi uye.¹¹Na mladediane kinyume inyweko inywe vandu vam. Mndu kadeda kinyume na mnduanu ana kompunga munduanu, nyotenda kinyume na sheria na sheria nyoihukum sheria ya Makilunga. Mkaihukumu sheria moikunda sheriapo ila moihukumu. ¹²Nyumutu achefuna sheria na hakimu, Makilunga incho nyicho aode oru lo jikira na ijiangami igwe nyunga upedima hukumu jirani yapo?¹³Adanyenyi, inywe mchideda, "Inu ana ngama jipedambuka murinyi incho, na jipedamia mwaka ipo na jipefanya imasa na jitebera omaso." ¹⁴Nyunga aichi ngikwo kipefuma ngama na maisha vanu ngikwo? Ko kilevi mfanani na marundi vapefumia kigheri kifui, nakigheri kifui vadekya.¹⁵Ngata jipeamba, "olukundo lo Papa, jipedanile na jipeuta iki anakija." ¹⁶Kake luaha mkenajidai uye yanu. Majidai vanu vose uvichwa. ¹⁷Ko ikyo, ko uja aichi uta kiorokye kake apeutapo ko mndu icho nyi sambi.

Chapter 5

¹Njonyi lwaha inywe mshiode fughenyi ko iru ya uyeko kitevi kya tabu inacha uye yandu. ²Uwoda wanu umeya marwa na inguva sanu simedafunwa na shidudu shinyamari. ³Dhahabu sanu na hela sanu siode thamani po na unyamari upeonwa dhidi anu osese lwanu ko modo. Mojiderya hazina yanu kata furi sa ndarasi.⁴Lambwenyi, malipo ya veuta uya vaja ambao mme-walipa po ko kando katika mideyanu - vanafugha! Klio kya vajavelesambwa kando kyavo kya vaichwa madunyi ya Mndumi oMajeshi. ⁵Modamya ko anasa orikenyi ne dodwa inywe mvenyi mokunuhya ko ngonyi yanu ko furi ye shinjwa. ⁶Mo mwinyari ne mbwagha aode woi aladime iva agha.⁷Kokyo rimijeni mnduodu mpaka icheja ja Mndumi cha mkidema evedeja kando kya thamani ifuma katika orika evedeja irimijya kokitevi kyake mpaka mbua ya kuvoka sija sa ndarasi sikava. ⁸Kavi inywe mve mnarimija kasenyi ngoo sanu ko kitevi icha jake Mndumi nyi kufui.⁹Mnduodu, mlanung'une inywe ko inywe kitevi mlache hukumiw lambwa hakimu anaimkana mongo. ¹⁰Ko mfano, lambwenyi, iteso ne rimija ko namanabii velededa ko rina ja Mndumi. ¹¹Lambwa javadikira vaja vaode irimija, "keba." Mo adanya irimija ja Ayubu, na mwichi kusudi ja Mndumi kokitevi kinga Mndumi aichurye na ucha.¹²Zaidi ya shose, vandu odu mlaje mma, aidha ko ruveu ana ko orika ana mma ungi. Bali hebu "ee" yanu imanishe "ee" ana wai yanu imaanishe "wai" ili e mlachegwa ngwanda ya hukumu.¹³Kode yoyose miongonyi mwamu anavikwa uvichwa? Lazima naterevya. Je, mndu yo yose lazima na changamke? Neimba sifa. ¹⁴Kode yoyose miongoni mwanu aode nduari? Na vadikire vasuri vakanisa navo vasuri va kanisa vaterevye uye yake, vemshia mafuda kori na Mndumi, ¹⁵na iterevya ko imani vape mchiva nduari na Mndumi ape mteshwa. Nake apeva ame uta sambi. Makilunga ape msamehe.¹⁶Ko kyo terevenyi sambi sanu inywe ko inywe, ne mterevya kila umu na ungi, ili mdime chirwa. Iterevya ja mndu aode loi sipeshaa matokeo madue. ¹⁷Elia evekeri mndu aode isia cha sedu eleterevya ko juhudi ke mbua ilakavi, na ilekava, po katika orika lo kigheri kya miaka iradu na mieri sita. ¹⁸Elia katerevya kavi ruveu silebuswa mbua uye ya orika na orika lukafuna kyeja.¹⁹Vandu vedu, yoyose mionyi mwedu anafumya ko uloi, kake mndu ungi kamsisa, ²⁰ena manye e yeyose ape mwongora ungi sambi ne kure katika njia sake se chirwa ngonyi yake ifuma katika kipa apeshikijwa ko ufoje o sambi.

1 Peter

Chapter 1

¹Petro, modumwa Yesu kristo, ko vaghenyi wateule, wasamburwa, katika Ponto sose, Galatia, kapadokia, Asia, na Bithinia, ²Imanya ufuma o Makilunga, Papa, koiteso na ngoo isanyikye ghanyi ya Yesu kristo, na inyuziwa ndakame yake. Neema ivikwanu, amani yanu iongezeke.³Makilunga Papa Mndumi odu Yesu kristo na utaramwe. katika ucha wake, nyalijinenga ishawa upya ko ujasiri ukabisiwa idia ufufu o Yesu Kristo ifuma ko wafu, ⁴Ko urisi uchaudeka upeva po na kilapeva ko inenea. Kirikwa ruven ko njia yedu. ⁵Ko njia ya Makilunga mpelipwa kuidiya imani ko wokovu kwavo ukeri iunuliwa katika sha mwiro.⁶Sherekeunyi katika njia, sha ko njicha kodu uichwa usonu kati ijaribu ja kwacha kwacha. ⁷Ikyo, ko sababu, imani kwa niva nji kindo kinyamarie kija kidekye katika modo uchengereja imani idekye. Ifumia imani kodu upate lishaa sifa, njicha, na nganyi katika irighuwa Yesu Kristo.⁸Mlambuona kake, mlamkunde. Mpemuonapo na kake, mpemwani katika idimikika ko iorokwa kitevi kyanu. ⁹Lwa moadija ngimoji shija shilecha kwanu, wokovu o nafsi shanu. ¹⁰Wairoto vakeneshigha na iveserea kindokye necha am, kuhusu okovu icho, kuhusu mbora iveva yanu.¹¹Veleshigha imanya aina njiki uokovu wenyaree uche. Weleshigha wamanye nji mda mki ngoo ya Kristo icho akeri ndani yavo velekeri vakideda shena navo ya nyemvadia. ¹²Ilerughujwa ko manabii velekeri vekewatumikia shindo ishi ko kitevi kyavo, bali ko kitavi kyanu shioghano o shidedo idia vechende injili kadu ko njia ya ngoo mwele nyaleduwa ifumaruveu, shindo shija ko malaika valetamani ko uja.¹³Ko icho pungeni urumu ko njorongo shanu. Jive watulivu katika fikra shedu. Jive na ujasiri ukamilikye katika mbora isho ipe endwa kwanu katika irunghujwa ko Yesu Kristo. ¹⁴Koja vana vakinatii, mlapungwe vavenyi na nyikunda tamaa mngesivadia kieri mlaodo imanya.¹⁵Kake chakundu alevadikira akari mwele, nainyi, kavi, mve mwele iya orikenyi. ¹⁶Ko kilevi mleandikwa, ''Mve waele, ko iji mwele.'' ¹⁷Nakoje mpengidikira ''Papa'' Uja nachila ko haki yeina na kasi kila mndu, tumia mda wa kyaro nyenyekea.¹⁸Namwichi uvekeri pesapo ana dhahabu - shindo shija senemarika - shija shelefumwa ifuma kuja sode utondo na shija mlekulosha ifuma ko Papa odu. ¹⁹Mlelavirijwa ko ndakame ya ghanyi ya Kristo, cha iya imondo jilaode idoa.²⁰Kristo nyalesamburwa kabla ya kyacho kia iya orikenyi, kake iiyemarija, alerughujwa kwanu. ²¹Makilunga iidia icho, am Makilunga nyalemrusha ifuma ipo andu epie naada kamnenga uwele nyiucha wanu kirikarika uve o Makilunga.²²Mleula nafasi sanu iva njicha itii ko loi, ko kileve kya undodu ulaode irimijana, kudo kundenyi vefuma ngoonyi. ²³Mmonika mkono o kavi chimbea inyamarikye, katika mbeu iya iyapenyamarika, iidia udue o kidedo kya Makilunga kiderijwa.²⁴Ko kilevi '' njoosese sose chamara, na utukufu wake wose ua ja ira. ²⁵Jeche oma na idomoka, Kake kidedo kya mrumi ikaja ndarasi.'' Iyu nyi ujumbe uderijwa ko injili kodu.

Chapter 2

¹Ko ikio veledera mbarinyi uvichwa wose, ilembwa, wongo, kiroso kimeno. ²Koja vana kibetebete, ifuda maruva vaile va ngonyi, kinesa kee kinesa mdime ileha numbe o ikirwa. ³Koja musaja kee Mndumi nyimcha.⁴Njoo kwake akeri igo jirukee jikenadamia ijo jilelengwa na mafundi na vadu, kake ijo jilesamburwa na mwele na nyi loikwake. ⁵Inye kavi nyi kee mawe varukie vakenashumbwa uya kee numba ya ngoo, kinesa iva magi mwele kee ulefuma sadaka ze goo zikenaidikijwa ko moo mwele idia Yesu Kristo.⁶Mureyo nyuchamba kudi, ''Lambwa, gamedera gholosi sayuni igo ja mbarinyi, jidue na jilesamburu na uunguru. Wowote aidikije koikio apeona aibupo.''⁷Koikio nganyi nyi yanu kwanu nanye mkenamini. Kake, ''Ingo jilesongwa na veshumba, iji jime ingo jidue ja mbalinyi.'' ⁸Na, ''Ingo jeshumbwa na numba ko mtulia.'' Ivo komtulia, velesamburu koijo,⁹Kake inye ni mbari ulesamburwa, umangi koo kiumangi, isanga jiele, vandu o itorio ja mwele, kee kitevi mori itangaza shindo ya sonu uja aledikira ifuma momenyi icha kila garonyi kike kia sonu. ¹⁰Ingwe kuoka mwekeri vandupo kake lwaha inye nyi vandu va Mwele. Inye mulewadijapo mbora, kake lwaha meadija mbora.¹¹Vandodu, gavadikira cha vagenu na itengetatengeta ikwema ifuma ikwima ifuma ifuda mbichwa za sambi, sinekavana shida na ngoo zanu. ¹²Muuriwa muwe na nyi chicha ko masanga, kinesa kee, vapevadedi kee chakundu mumeuta shindo shivichwa, vawade uya wanu mucha na nyitayi Mwele ko mfunu o jeha kwake¹³Ganyi kee uduwe o mudu ko kinesa Mndumi, ikava mangi kee mdue, ¹⁴Ikava vatawata veledumwa ivabula ivakenauta shivichwa na itereshe ko vajavakenauta shicha. ¹⁵Komekoja nyikunda ja Mwele, kee kee iruda mecha mpeshi vovira shidedo sha ualanyi o vadu vayamede. ¹⁶Koja vandu vaode uhuru valarude uhuru wanu cha kiongo wichwa, o mango cha vadumwa wa Mwele. ¹⁷Nganyi ko vayandu vose. Vkunde vanduanu. Vakunde vanduanu. Mwogwenyi Makilunga. Mwadienyi ganyi mangi.¹⁸Vadumwa, wadenyi ganyi vomi vanu ko nganyi yose, chikio tu mdumi vakeri vecha na vaoloru kake kavi vadu vavichwa. ¹⁹Ko mekoja nyi kuita cha wowose alaperimija ivaviwa wakati akenateseka kulaode loi ko kitevi kelaja kwake ko eda ko Mwele. ²⁰Nyi ucha mki ikeri ko mudu iuta sambi ade mwedelee ulwa? Kake koja mmeutamecha na nyiho mpeteseke ko ipungwa iki nyi ikwita jicha ko Mwele.²¹Ko iko mledikira, ko kitevi Kristo kavi nyeleteswa ko kitevi kianu, amemlekeja mfano ko kitevi kianu ivadi ndufua zake. ²²Icho eleuta sambipo, nama uleonika na kilembo lembo kyokiose dumbunyi kwakepo. ²³Kigeri icho eledengwa, elemuwrigiapo adi nyekufuna amonyi kwake icho amonyi nauta keloi.²⁴Icho amonyi yelekudika sambi zedu osese lwake kidinyi kinesa kee dilavi sehemu kavi ko sambi, na kee didamie ko kitevi kia loi. Ko ikangwa jake inyi gamechiha. ²⁵Vose mwekeri mukeneraghagha cha imondo jiledeka, kake laha mumeuya ko mchungaji na muringi o ngoo zanu.

Chapter 3

¹Ko olungamva lo, inywe vasa nyi vaka mwinyarye ikufuna ko vomi vanu vavenyi, matika ata chakundu vengi vavo valaode nganyi ko kidedo idya vyorori sa vaka vavo vapedima iburywa kuloda kidedo, ²Ko kitevi ivo vavenyi vapeva vameona nyorori yanu njicha andwamu na nganyi.³Iki kuitika nyi ko shilangaa sha nja po -- isuka mbili, shito sha sahabu, sevi sa mtindo. ⁴Kake iutike ko uganyi ya mumbenyi ya ngoo, na ifue ko uchao na chimbililya na uoloru o ngoo usa nyi uorokye ko Makilunga.⁵Mekoje vaka vaale valeilangya vavenyi ko olungamwa lu. Vekeri vamedikija ko Makilunga na vakavikya nganyi ko vanu vavo vavenyi. ⁶Ko dungamva lu sara nyele vikya nganyi ko Ibrahimu nemlagha icho ''Mndumi'' Wake. Inywe lwaha nyi vana vake chakundu mpeuta vakeri mecha na chakundu mlanogwa mavichwa.⁷Ko olunganwa icho, icho inywe voni mwinyarye mdame na vaka vanu mwichi ke ivo vatarama va vaka vafafahye, mkeri va manya ivo chakundu vaadija vanu va sawadi ya moo. Utenyi kudi matika ke keterevo kyanu kilashingywa.⁸Ade, inywe vose, muve na ngoo imu, vaode makene, ukundo chakundu vandwavo, vachimbililya, na vaoloru. ⁹Mlalihe jivichwa ko jivichwa, ana shidengo ko shidengo. Kivari kyake, mdambukye mbora, ko kitevi ki mlelaghwa, matika ke mdime ilaja mbora.¹⁰''Icho auri kunda maisha neona furu njicha lasima naushingye olumi lwake ko mavichwa na monu wake ideda shivichwa. ¹¹Naghaluka nade mavichwa naute vaja vaorokye. Nashighe amani neivadya. ¹²Meso va Mndumi vechemwo na aode loi na madu vake vecheichwa kiterevo kigake. Kake kyanu kya Mndumi kikeri kivari kya vaja vecheuta unyamari.''¹³Nyi ungacho apevaumisa inywe, mekoje mfugye kikeri kicha? ¹⁴Kake chakundu mlevini suta ko loi, mode mbora. Mlaogwe shija shisa ivo vaneshiogwa. Mlave na mkangajo.¹⁵Kivari kyake, mundere Kristo Mndumi ngonyi sanu chakundu Mwele. Mve tayari italwa kila mundu apevaveserenyi inywe ngiki mode tumaini ko Makilunga. Utenyi kudi ko uoloryu na nganyi. ¹⁶Muve na dhamira nyicha matika ke vandu vechedenga maisha vanu vecha ko Krosto vadima irasika ko kitevi vamededa kipuri kimbi kyanu chakundu ke mokeri vauta maviichwa. ¹⁷Nyi kicha chee, ikava Makilunga nyamefuda, ke mnevinika ko iuta shicha kuliko ko iuta mavichwa.¹⁸Kristo kavi nyelevinika mara jimu ko kitevi kya sambi. Icho usa nyaode loi nyelevinika ko kitevi kyedu, vasa jilekeri jiode loi, matika ke najiendye ise ko Makilunga. Nyelepa ko osese, kake nyeleutwa nyarukye ko ngoo. ¹⁹Ko ngoo, nyeledambuka ne ihubiri ngoo sisa lwaha sikeri kipungonyi. ²⁰Sekeri na nganyi kigheri irumija ja Makilunga uvekeri unevedeja kilangaro furu se shumba safina, na Makilunga nyalekira vandu vanina -- moo -- nane ifuma ko mringa.²¹Iki nyi kitone kya ubatiso upevakira inywe lwaha, chakundu isanya uchafu ifuma osese nyipo, kake chakundu kiterevo kya samiri njicha ko Makilunga, idya iruswa ja Yesu Kristo. ²²Icho nyakeri kokonyi ko kuja ko Makilunga. Nyeledambuka ruveu. Malaika, uitorya na oru lasima shimningye nganyi icho.

Chapter 4

¹Kaikio, Yesu nyalevinika ko sese vavikenyi silaha sa nia iya iya icho ale vinishwa kosese nyalekure na uvichwa . ²Mundi ichu apendilea idamia katika tamaa sa osese ko mpenzi vaa Makilunga, maisha vake vasingakie.³Ko kuwa muda umeida umeshika iula shindo sho mataifa vaketukiwa vaute uvichwa, nia mbichwa - inangwa, ulakundima, sa kipagani na ibada sa sanamu sedu imena. ⁴Vake kusara mkenakulesa na isho iuta shindo isho anduaa navo, wakenekusara iuta shivichwa. ⁵Wapefuna hesabu kwate akeri kufui huku vakeri varukye na vapia. ⁶Kokitevi ikyo ikehubiriwa karaja vetemepa, kiteri vemehukumiwa kufui na njosese savo cha ya wandu, kinesa vadime idamia ihyana na Makilunga ngoo.⁷Mwisho o shindo shose nyakenacha. Koikyo, muade imanya ukeri ucha uade nia njicha ko kiteri kyetereviwa. ⁸Kabla shindo shose muve na bidii katika olukondo ko kila umu, ko kikeri olukondo lupeshigha ishukwa uvichwa sa vengi. ⁹Lovenyo idikirya ko uja umu inaghunika¹⁰Kokira nakudo umu wanu aleadija shekeri itumenyi itarame koje vajaveche imukia shidevijwa shifunwa ko Makilunga. ¹¹Koja mundu akerededa kisikeko Makilunga, nakoje mundu aketavana na kivecha uwezo anengwa Makilunga, apapata itereshwa iidia Yesu kristo utukufa apeudima ndarasi nyitereshe.¹²Vakundwa ulaitale ipengeshwa kakiva kindo kigenu, koja kigenu kivekevi kinefumi kwanu. ¹³Chakundu mukachivya epata ichivya iviniswa ko Kristo, orokwenyi, kinesa igorokiwa katika irugujwa mwelewa wake. ¹⁴Koja muledengwa korina Kristo, mbeturamwa kokitevi kuya ngo ya uchango ya Makilunga apedamia uye yanu.¹⁵Kake alave yoyose mwinye iviniswa cha koje mudu ache aga na mwili, muta mavichwa, navunde na shindo shingi. ¹⁶Kakira mundu aneviniswa cha Mkristo, alaone sanu, natukuzwe Makilunga katika rina ijo.¹⁷Kokwa kieri kimeshika ivarufuja ee ananza katika numba ya Makilunga? Nu ¹⁸koja '' uloi apekirwa lidia shiomie kipeva kudo ko mundu aode uvichwa?'' ¹⁹Koikio vose vaja vake viniswa kutokana na olukundo lo Makilunga ivanenga ucha wavo ko matavirija mcha kinesa uandeuta shicha.

Chapter 5

¹Nganevatereva vasuri vakeri miongonyi mwanu, inyi, ngakeri msuri mwezenu shahidi o mahangaiko va Kristo, ambacho kudokudo mshirika o utukufu utakao onekana. ²Koikyo, nganevaninga ngoo inywe vasuri, jiombienyi ikundi ja Makilunga jikeri miongoni wanu. Jilambuenyi, nyiho kokitevi nyuinyari kokitevi mmetamani kudo, iihani na Makilunga. Jilambuenyi, mlafude hela sa sona, kake ko ikunda. ³Mlave vomi uye ya vandu vakeri gwanda, ya ilambuwa janu, kake aje mfano ko ikundi. ⁴Aja Mchungaji Mdue apezihirishwa, apepokea itaji ja utukufu ambao alapedesa uthamani wake.⁵Kudo kudo, nainywe vasoro vanina, jisosenyi ko vadue vanu. Inywe vose, mrarike ijisosa na mhudumiwe inywe ko inywe, kake Makilunga apevakava ko kiburi, kake apevaninga mbora vanyenyekevu. ⁶Koikyo terevenyi gwanda ko koko ko Makilunga ukeri hodari ili muinuliwe ko wakati wanu. ⁷Mbikyenyi fadhaa sanu, uye kokitevi nyaneva jali.⁸Venyi na busara, venyi vaangalifu. Na mbinchwa wanu, mokituva, cha simba inerunduma ikirirorovya, akefula eshigha mndu namurandue. ⁹Imukenyi kinuma kwake. Vengi na oruko imani yanu. Mumanye vanduanu vakeri orikenyi. Vaneindia iviniswa cha ivo.¹⁰Baada ye viniswa ko magheri valehye, Makilunga o neema savo, nyalevadikira ko utukufu o ndarasi ukeri numbenyi ko Kristo, apevakamilisha, apevainua ne ivaninga oru. ¹¹Enzi ive kwanu ndarasi na ndarasi. Amina.¹²Nganemthamini Silwano cha mndodu mwaminifu, na ngelevaandikia inywe ko ufui iidia kwake. Nganevaninga ngoo na nganevashuhudia kija ngeleandika nyi neema ya loi ifuma ko Makilunga. Imukenyi numbenyi kokwa. ¹³Vaidikire vakeri Babeli, vesamburwa anduam na inyi, vanevadikira, na Marko mwenedu, anevadikira. ¹⁴Dikiranenyi kila umu ko busu na ukundo. Na amani ive kwanu mkeri numbenyi ko Kristo.

2 Peter

Chapter 1

¹Simoni Petro, Mndumwa na bere oo Yesu Kristo, ko vaja valeadija imani ya loi chakundu jileadija ise, imani ikeni ngoonyi ya loi Makilunga mwokozi odu Yesu Kristo. ²Mbora ive kwanu; na amani iongerijike idemido yanu Makilunga na Mndumi Yesu.³Idya kiterevo kya Makilunga jilepata shindo shose ko kitevi televia kye televia maisha, ifuma ko Makilunga uja alejidikira ko inghoroka ja utukufu wake. ⁴Ko njiai nyilejikumbura ivavaso jija ja ucha ko kitevi kyejifanya ise varisi va asili ya Makilunga, chakundu jikedambuka je tia unyamari orika luu.⁵Ko kitevi ki, kasanenyi iongerija ucha ko kiterevo kyanu, ko kitevi kya ucha. ⁶Idya urango, mnina, na idya kinina, saburi na idya saburi upeshinda. ⁷Idya utauwa ukundo idya ukundo, o vandu vanu ukundo.⁸Chakire shindo shikeri ngonyi sanu, shikaendelea leha ngonyi sanu, basi inywe mpeva mghumba ana vandu valapeshaa mbeu urangonyi Mndumi chu Yesu Kristo. ⁹Naicho ose alakeri na shindo sgi, nyecheona shindo shakufui tu; icho nyi mndu apie meso. Nyavadimie isanjwa ja sambi sake sa kala.¹⁰Ko ikyo, vandodu utenyi, bidii ili ukumanye uteule na idikirwa ko kitevi kyanu. ¹¹Kokudo mpeghona lango jeingija ufalmenyi o ndarasi.¹²Ko ikyo inyi ngapeva tayari ivakumburenyi shindo shi mara, hata chakire mshiichi, na luaha mova imara ko loi. ¹³Ngakusara ngakeri savasava ivatukura na ivakumburako shindo shi ngakeri cha ngakeri humbenyi. ¹⁴Am ngaichi kee kigheri kilehie ngapeisembera numba ii yakwa, chakundu Mndumi Yesu Kristo alengilora. ¹⁵Ngapejitahidi ko pinya ko kilevi kyanu ili mkumbuke shindo shi mkono uja ngamekwe.¹⁶Kokuwa ise ilevadia shindo shileingwa po ajandu jilevavia ko kitevi kyo oru lo kulora ko Mndumi Yesu Kristo, jivekeri mashahidi va utukufu wake. ¹⁷Icho nyaleadija utukufu na nganyi ifuma ko Makilunga Papa aja eruu jaadanywa ifuma utukufunyi mdue ikedada, ''Icho nyicho mwanakwa, ngamkundye ngaghorokwa nacho.'' ¹⁸Jileichwa eruu ji jefumia mbinguni ajando jekeri nacho aja kifumbunyi kitakalifu.¹⁹Jiode kidedo ki kya unabii, kilemefumiya, koikyo mketobera necha ko ijiada nyikeri cha taa ichemurika momenyi mpaka kukie na ng'eng'eri sa kiukwanyi sicheonwa ngonyi sedu. ²⁰Mauyenyi ishi kee kwode unabii ulemereghwa ko kilevi kye kusara nabii omonyi. ²¹Kokitevi kuoda unabii ulemecha ko ifuda ja mundupo isipokuwa vandu valeloshwa na mo mwele alededa ifuma ko Makilunga.

Chapter 2

¹Manabii vavongo vapefumya ko Vaisraeli, na losho va vongo vapecha kodu ko kirika vaende shidedo sha vongo navo vapemlegha Mndumi alevaura. Vanakuendye unyamari o movinyi uye yavo vavenyi. ²Vafoje vapevadya njia savo sa sonu na iidya ivo vapekuimata njia ya uloi. ³Ko uegheji vapeonga vandu vedumbwa shidedo sha vongo. Hukumu yavo ipekelejwapo, unyamari unevavadya.⁴Am Makilunga alevatiapo malaika vaja valeghaluka. Ila nyale valamba ko varim ili vapungwa minyororo mpaka hukumu ipevacheja . ⁵Nama Makilunga alerimijapo orika okala. Kudo, alemdera Nuhu, usa aode uloi anduam na vengi saba, handu alelekeja muringa uye ya orika uleitasa. ⁶Makilunga alehihukumu miri ya Sodoma na Gomora andu ipeva maifu na unyamari ili ive mfano kokitevi laja uvichwa katika mfuri sa kiamunyi.⁷Kake euta ijo, alemkira Lutu mundu o loi, avekeri alesononeshwa na tabia ichafu savaja valapevadya sheria sa Makilunga. ⁸Kokire mundu ichu o loi, edamije navo mfuri ko mfuri eitesa nafsi yavo kokitevi kya uja alevaichwa ne vaona. ⁹Koikyo Mndumi aichi chakundu apevakira vandu vake kigheri mateso na chakundu ye irimija ranyamari kokitevi kya hukumu katika mfuei ya mwisho.¹⁰Koloi ichu nyicho uloi ko vaja vanedambuka adamya katika tamaa sa usese ichu na iramena mamulaka. Vandu va aina ii vanekarija katika dhamiri savo vaneogwapo ivamena vaele. ¹¹Mekoja malaika vade uwezo na oru ikela wanadamu, kake vapedimapo uyende hukumu iidye Mndumi.¹²Kake vanyama valaode orongo valetobirwa ko asili ye adwa na iyaghwa. ¹³Vaveviniswa ko malipo va unyamari wavo. Msanyinyi puri vachedamya anasa. Vaichurye uchafu na unyamari. Nyaneorokya anasa. ¹⁴Meso vava vashikijwa na usinzi; vapefumapo auta sambi.Vache valemba na ivaduja vaumini vakaho katika sambi. Vaode ngoo iichurye mbiagho.¹⁵Valaitija njia ya loi. Valedeka vakaivadya njia ya mkosi vana va Beori, ekundye aida malipo va udhalimu. ¹⁶Kake nyelededya ko kitevi kye nyamara jake. Ipunda jivekeri bubu kadeda katika sauri ya mundu, aleruvija varim va nabii..¹⁷Vandu iva cha njoro silaode mringa. cha marindi vafunw mkuma. Irindi jilemeje jiderijwa kakitevi kyo. ¹⁸Vachededa ko kuita bure vakadija vandu tamaa sa usese. Vachevalemba vandu vanegheresha edicha vaja varekeri ye kasa. ¹⁹Nyache vaahidi vandu uhuri kigheri ivo vavenyi nyi vandumwa va sambi va ufisadi. Am mundu nyacheutwa ivamndumwa o koja kinemtawela.²⁰Icho anekusembera na unyamari oorika ko itumia urango o Mndimi mkira Yesu Kristo, na idamya na iuya uyamari icho kavi, hali yake nyicheva mmbichwa kukela ya kuvoka. ²¹Nyiveva vandu ivo veimanyapo njia ya ucha laikela iimanya na idamya kavi nesiria amri siele valenengwa. ²²Methali ii nyikeva na uloi kwavo.''Kite kicheghuja madaikwa vake. Na nguve isanjwa nyicheuya udokonyi.''

Chapter 3

¹Lwaha, ngana kureghya, mkunda ii barua nya kavi ikutukura katika urongo, ²Ili udime kumbuka shidedo shileambwa na vitorya va umwele ihusu amri ya Mndumi odu mkira iidya mitume.³Umanye ili mbele kevaja vele mkana vape cha katika furi sa ndarasi imkanenyi inywe va kidambuka kimu kimu na amri savo. ⁴Ku ikeri ahadi ''Ye uya? Papa sedu velemepa, kake shindo shose shivekeri kudo ifuma kuvoka ko irunda.⁵Vaka kuita ivadima ke orika na ruveu shileanza kutokana na mringa iidya mringa o kalaa ko kidedo kya Makilunga, ⁶Lidya kidedo kyake na mringa vakava ruveu ko kipindi kyo ikava ichurye ilenyamarwa. ⁷Kake lwaha ruveu na orika sile adwa adwa ko kidedo kyo kyo ko kitevi kya modo. Shilederwa ko kitevi kya furi sa ndarasi na iianga mitha vandu valaode Makilunga.⁸Li ipedima chenga ujumbe wapo op, vakundu, ke furi imu ko mndumi nyi miaka elfu imu. Miaka ya elfu imu nyi cha kundu furi imu. ⁹Chi ke Mndumi anauta mboha mboha itimiza ahadi, cha kundu vaichi kake icho nyanarimija kokitevi kyedu, icho akunde nama na umu na anga miepo kake ukunda ifuma mda vapate tubu.¹⁰Kake furi ya mwivi ipecha, ruveu ipe ida nekava ulodo shindo shi pedekya mondonyi. Orika na shindo shose shikeripo shipefunuliwa shiarye.¹¹Ko kyo shindo shose shipe korwa ko njia ii. upeva mndu o aina njiki? Upeishi kimwele na maisha va Makilunga. ¹²Ikupase imanya ne ichi icha furi ya Makilunga. Furi cho ruveu ipedekya ko modo. Na shindo shipe ye yushwa katika mrike mkali. ¹³Kake kutoka na ahadi yake, jinavedeja ruveu njihya na orika mpya, ambao vaode uloi vapeishi.¹⁴Kudo vakinda kokyo shindo shi, jitaidi ko makini na inung'unika iva na imani kimu nacho. ¹⁵Ke zingatia irimija o Mndumi odu katika Kristo, chakundu mkunda mkunda o msacha odu Paulo, elevarengi inywe, ifuma na hekima ambayo eleningwa. ¹⁶Paulo anadedya ivo vosekatika barua sake, kode shindo shionye iyelewa. Vandu vala ode adabu o dumu vameshinyara shindo sho, chakundu vana uta vareghi. Iyelekea idambukya uvichwa wavo.¹⁷Kudo vakinda ko kyo. Mvaichi iva jiringenyi mvenyo kitevi mlapotoshwe na lemba o valaghai ne desa uwaminifu. ¹⁸Kake mlehe katika siha ya urongo lo Mndumi na mwokozi Yesu Kristo. Lwaha umwele uwode icho lwaha na ndarasi. Amina.

1 John

Chapter 1

¹kijakikeri tangu kala. Kija jakiichwa. kija jakiona ko meso vedu, kija jinekila mbwa. Nu moko vedu imekiada kitevi kidedo kya moo. ²Na moo uleutwa umanyike wazi na jaona, emshuhudia, evatangazia moo ndarasi. Kakera uvekeri na Papa na ulekunda imanyi ka kodu.³Kija, jakiona na ekichwa jipetangasi kwanu ili emuninga uwezo ejumuika pamoja na ise ushirika odu pamoja na Papa na Mwanake Yesu Kristo. ⁴Na jinevandikia shindo ishi inywe ili ive raha yedu ive timilifu.⁵Iki nyi kidedo jakichwa ifumu kwake evavia: Makilunga kilangaro numbe yake kode mama hati kirinapo. ⁶Kakira jipeamba kwa jiodeushirikano nacho jipedambuka momenyi jinelembwa na jinerunda loipo. ⁷Kake jikadambuka katika kilangaro kikeri katiak kilangaro jipesaidiana ise ko ise na ndakame ya Yesu Kristo Mwanake vape takakaswa ifuma sambinyi sedu.⁸Kakera jikaamba jiode sambi jinejilemba vavenyi na loi ikeri numbenyi sedu. ⁹Kake jikutubu sambi sedu icho mwaminifu na ohaki ejisamehe, sambi sedu ejisanja na sambi sedu sose. ¹⁰Jikaamba jimerunda sambi jipemufunya icho avo mpeaa, shidedo chake jikeri numbenyi yedu.

Chapter 2

¹Vana vakwa ngava fudye, ngana vareghya shindo sha kwanu ili mlaute thambi. Kake umuanu kauta thambi, jiode wakili akeri kimu na Papa, Yesu Kristo ambaye nyicho aode haki. ²Icho nyimndu apevakundanisa sedu tu kake ko orika msima. ³Ko iki jamanya kwamba jiichi icho ichakoja jikasiringa amri sake.⁴Icho apededa, "Ngamwichi Makilunga," Kake apeada kidedo kyake po nyi mvongo, na loi ikeri ngonyi po yake po. ⁵Kake loi katika mndu uja ikunda ja Makilunga kimesa. Katika iki jamanya jikeri kwamba jikeri ngonyi yake. ⁶Icho apededa anadamya ngonyi ya Makilunga nyainyare amonyi iiyenda cha Yesu Kristo enedambuka.⁷Vakundye, ngape vareghya inywe njicha kake amri sa kala ambayo mmeva nayo tangu kala. Amri sa kala nyi kidedo ambakyo mlekiichwa. ⁸Ata kudo ngana vareghya inywe amri njichya ambayo nyiloi katika Kristo na kwanu. Kokitevi moma, unaida kilangaro kya loi kikeri tayari kina langara.⁹cho apededa nyakeri kilangaronyi kake nyana mwilusha mndu avo nyakeri momenyi ata lwa. ¹⁰Icho apemkunda mnduavo apeda mya katika kilangaro na kode nama kindo kyo kyose jipedima kunyamara. ¹¹Kake icho ape mwilusha mnduavo nyakeri momenyi na nyana dambuka momenyi icho aichi kuu anadambuka kokitevi ngamevabara meso vake.¹²Ngana vareghya inywe vana vakukundye kokitevi mo moidi kijwa sambi sanu kokitevi kya rina jake. Nganavareghya inywe, ko Papa kikitevi mwichi uja ekeri iho kuvoka. Ngana vareghya inywe vasoro, kokitevi mo mdima uja mokituva. ¹³Ngavareghya inywe, vana vanina, kokitevi mumu ichi Papa. Ngavareghya inywe ko papa, kokitevi muichi icho evekeri iho kuvoka. ¹⁴Ngavareghya inywe, Vasoro kokitevi mkeri imara na kidedo kya Makilunga kinadamya ngonyi anu, na momwida uja mokituva.¹⁵Mlakunde Orika na shindo ambayo shikeri katika orika. Iwapo uja apekunda orika, ikunda je kunda Papa ukeri ngonyi yake po. ¹⁶Kwani kila kindo kikeri katika orika - ifuda ja osese, ifuda ja meso, na kisunu kya ndarasi shipeto kana na Papa po kake shichefumi ya na orika. ¹⁷Orika na ifuda sicheida. Kake icho apeuta mapenzi ya Makulunga icho apedamya ndarasi.¹⁸Vana va nina nyikigheri kya ndarasi cha kundu kwamba mpingi Kristo anacha ata lwa vapingi va Kristo vanacha ko kigheri kii jiichi kwamba nyikegheri kya ndarasi. ¹⁹Valedambuka ifuna kodu, kwani veleva va kodu po. Chakundu veva vakodu vemarijya kimu naise kake kugheri vedambukye savo ikyo kilelora vekeri na kodu.²⁰Kake moshiwa mafuda na uja Mwele nainywe vose mwichi loi. ²¹Ngale vareghya inywe kokitevi mwichi loi kokitevi mwichi kokitevi kode uvongo oli iyapo²²Nyunga mvongo ana nyuja enepinga ke Yesu ni Kristo? Ichu mndu ichu mndu Kristo aja ekene Papa na Mwana. ²³Kodepo ene mkinga Mwana kava na Papa. Yoyose ana mkri Mwana nyaode Papa kavi.²⁴Cha koja kokitevi kyanu kija mleichwa ifuma kuvoka kipedamya numbenyi yanu kavi mpedamya ya Mwana na Papa. ²⁵Na hii nyiho ahadi jilepata ise uzima o ndarasi. ²⁶Ngavareghya inyi ihusu vaja ngile va ongoza inye katika upotevu.²⁷Kokitevi kyanu mafuda vaja mle adija ifuma kwake vana alamya numbenyi yanu mpeitaji mndu po yeyose ilosha damenyi ingonyi yake. ²⁸Lwaha vana vakundwa damenyi numbenyi yake ili kafumya jive na ujasiri namna iyona sono mbele yake katika icha jake. ²⁹Chakoja mwichi icho nyaode haki mwichi ke kila umu apeuta loi nya onikye nacho.

Chapter 3

¹Lambwenyi ukundo oaina njiki alejikinda Papa, kee jinadikirwa vana ra Makilunga, na kudo jikeri koikyo orika ujiichipo nacho ulemmanya ichopo. ²Vakundwa lwaha nyivana va Makilunga imemanyika chakundu jipevapo jiichi kee Kristo andu apeonekana, jipefanana nacho, kee jipemwona chakundu akeri. ³Na kila umu usa apekarija komasaa unecha ulovywa kwake na laisa nje amonyi chakundu icho akeri Mwele.⁴Kila mundu nyanezidi euta sambi nyapekalanya sheria. ⁵Namuichi Kristo nyalecha ili nasifune sambi chee na ngoonyi kwake kode sambipo. ⁶kode nama naumu adamije sambinyipo alemwona naimanya icho.⁷Vana vakundwa, mlaidilaje ideswa na mundu oose. Acheuta ucha nyaode ucha, chakundu Kristo nacho aode ucha. ⁸Icho acheuta sambi nyo malatuva, kee mokituva nyacheuta sambi fuma laivoka. kitevi iki Mwna o Makilunga nyalelorwa ilinadime isinyamara wia o mokituva.⁹Oose aleonwa na Makilunga sambipo, kolatevi mbeu ya Makilunga ipedamya kwake. ¹⁰katika iki vana vaMakilunga na vana mokituva vaichikye. Oose alacheute kikeri kya loi, nyo Makilungapo, nama uja usa alapedima imlanda mndu wavo.¹¹Kua iki nyikyo kidedo mlekiichwa fuma kuvoka, kee jinyavye jikundane ise ko ise. ¹²Cha kaini usa avekeri na unyamari na imuagha mundu wavo. Nangila alemua gha? Kokitevi shitendo shake shivekeri shirichwa, na shija mduwavo shivekeri shaloi.¹³Vandodu, mlaikange, kee orika upevasua. ¹⁴Jiichi jimefuma kipunyi jine dambuka uelenyi, kitevi jivakundye vandodu. Oose usa alaode ukundo aneda mya katika kipu. ¹⁵Mundu oose amusuje mnduwavo nyache agha. Namwichi ke moo. Ondarari ngoonyi yake nyacheagha.¹⁶Katika iki jilemanya ukondo kaikyo Kristo alefuna ngoo yake kokitev kyedu naise jiuvya jivafune maisha vedu kokitevi kya vandodu. ¹⁷Kake yoyose aode shido, na nyane muona mndu wavo usa auri kake nyeche rurija ngoo yake ya makene kokitevi kyake, ke ukundo oMakilunga adamya ngoonyi yake? ¹⁸Vana valava vakundwa, jilakunde momu nama shidedo ya bure ila koshitendo sha loi.¹⁹Katika iki jiichi keise jikeri katika loi, na ngoo sedu ipemanyika katika icho. ²⁰Ikava ngoo sedu sinajisuta Makilunga mdue ikela ngoo sedu, nacho ayaichi shido shose. ²¹Vakundwa, kekire ngoo sedu sinajisutapo, jione nopekara ko Makilunga. ²²Na kyokyose jipeterera jipekinengya ifuma kwake, koikyo jisiade amri sake na jiute shindo shimuorokye mbele sake.²³Na ikyo nyikyo amri sake - ke mwinyavye iidikija ko rina Mwanake Yesu Kristo na ikundana iseko ise chakundu alejinenga amri sake. ²⁴Uja adenganyi na amri sake apedamya ngoonyii yake, na Makilunga apedamya ngoonyi sake kaikyo jiichi ke apedamya ngoonyi koiya alejinenga.

Chapter 4

¹Vakundya, mlaidikije kila ngoo kake siregheshenyi ngoo ulambwe kee sipefuma ko Makilunga ko kitevi vauroto vengi vavongo walefuma orikenyio. ²Koikyo mpemmanya ngoo ya Makilunga ke ngoo ipekiri Yesu mkira, amecha ko osese lo Makilunga. ³Na kila ngoo ilapemwidikija Yesu nyaMakilungapo inyingo yemlegha mkira, ke mleichwa kee inacha, na lwaha nyakeri orikenyi.⁴Inywe va Makilunga vanana vakundwa, na mmevashinda kokitevi icho akere ngonyiyanu nyimdue kuliko icho akeri katika oriko. ⁵Ivo nyiva arika, koikyo vonekiamba nyikya orika, na orika nyunavaada nya. ⁶Ise nyiva Makilunga, icho amwichi Makilunga nyechejiadanya ise icho erialakeri o Makilunga apedima ejiadanyapo, koikyo jichi ngoo yaloi nanya ngoo ya vongo.⁷Wakundwa, jikundane ise koise kokitevi ukundo nyio Makilunga nakilaumu nakudye nyaonwa na Makilunga na emanya Makilunga. ⁸Icho alikundye amuu Makilungapo, kokitevi Makilunga nyiukonda.⁹Kake ukundu OMakilunga nyule shukujwa makidi yedu, ke Makilunga nyalemuduma Mwanake umu orikenyi kimatika vadamye aidya icho. ¹⁰Kokitevi ukudo, kake jilemkunda Makilunga, kake icho nyolejikunda, Kumuduma Mwanake nave nalihe ideni ja sambi sedu.¹¹Wakundwa ikava Makilunga nyale jikunda ise naise jikundane isekoise. ¹²Kode ata umu alimwona Makilungapo, kake jikakundana ise koise, Makilunga nyanadamya ngonyi yedu naukundo wake, kokitevi nyalejininga ngoo yake. ¹³Katika hili tunajua kuwa tunakaa ndani yake na yeye ndani yetu, kwasababu ametupa Roho wake ¹⁴Kake jaona neshuhudia ke Papa amduma, Mwana komkira o orika.¹⁵Koke uja aneidikya ke Yesu nyi Mwana OMakilunga, Makilunga nyanadamya ngonyi yake na cho ngonyi ya Makilunga. ¹⁶Kake jichi neamini ukundo aode nyongonyi yedu, Makilunga nyi ukundo nacho anedamya ngonyi ya ukundo nyanadamwa ngonyi ya Makilunga. Makilunga nyanamya ngonyi yake.¹⁷Kitevi ukundo icho umeisija etovirijwa kati yedu, kimatika jikarije mfuri uja okiama, kokitevi chakundu icho akeri naise kudo jikeri katika orikalu. ¹⁸Kode eogwa ngoo ya ukundopo kake ukundo oloi nyupekumba wogu nja ko kake wogu nyanakaribia na kiama kake uja apeogwa amekamilikapo katika ukundo.¹⁹Jinakunda ko kitevi Makilunga nyalejikunda kuvoka. ²⁰Ikava umu apededa, "Ngamkundye Makilunga kake nyamchukia mndyavo nyaode urenge. Kokitevi alamkundye mnyavo akenemwona, apedima amkunda Makilunga alakenemwonapo. ²¹Na inyio amri jiyode ifuma kwake. Yeyose amkundye Makilunga nyane takiwa na mkunde mndyavo kudo.

Chapter 5

¹Wowose aminwe ke Yesu nyi mkira nyalionwa na Makilunga, na wowose amkundye icho ke nyalefuma ko Papa kake nyavakundye vana vake. ²Kweiko jichi kee jikundye vanava Makilunga, jikamkunda Makilunga naitimisa amri sake. ³Kudi nyikudo nyinamkunda Makilunga koikyo nyanasiada amri sake. Na amri sake sianguhye.⁴Ko uja alonwa na Makilunga nyapeshinda orika. Naicho ncho ushindi oushinda orika, imani yedu. ⁵Nginga aleushinda orika? Nyuja aleanunike Yesu nyi Mwana OMakilunga.⁶Ichuncha alecha ko mringa nandakame Yesu mkira. Alecha ko mringape kake, kake nyalecha ko mringa na ndame. ⁷Koikyo kode varadu vakenena, ngoo,mringa, na ndakame iva vevaradu vacheewana. ⁸Roho, maji na damu. Hawa watatu hukubaliana. (Zingatia: Maneno haya "Baba, Neno , na Roho Mtakatifu" hayaonekani katika nakala bora za kale).⁹Koje jipeuadija ushuda omwanadamu ushuda OMakilunga nyi mdue kuliko icho kwaikyo ushuda OMakilunga, nyichu koikyo nyaode ushuda mahusiano na Mwanake. ¹⁰Icho akeri mwaminifu Mwana OMakilunga nyaode ushuhuda ngonyi yake amonyi na wowose alapemwamini Makilunga nyaleuta vongo, koikyo aleamini ushuhuda OMakilunga uleendwa ehusu Mwanake.¹¹Na ushuhuda cho nyichuke Makilunga nyalejirunga uzima orandasi na uzima cho nyukeri ngonyi ya Mwana. ¹²Uja aede mwana nyaode uzima uja alaode Mwana OMakilunga aode uzimapo.¹³Ngavarenghenyi iva mdime amenya kee nyode uzima ondarasi - inywe mkeneamini korina ja Mwana o Makilunga. ¹⁴Na ichu ncho ujasiri jiowode o shangunyi lwake, ke jikatereva kindo kyokyo sava sava na ifuda jake, anajiichwa. ¹⁵Koje nchi kee anajiichwa - kyokyose jipemtereva jichi kee jode ikya jilamtereva.¹⁶Koje mndu kamwona mndyavo aneuta sambi ilapemdamadya kipu, nyai nyare etereva Makilunga apemmninga uzima, nganadeda ko vaja sambi savo nyia alapedamadya kipu - kode sambi ipedamadya kipu ngokeneidedya ko uja anepaswapo etereva ko kitevi ya sambi iso. ¹⁷Uo wowose nyi sambi kake kode sambi itapedamadya kipu.¹⁸ichi ke eleonwa na Makilunga apeuta sambipo, kake eleonwa Makilunga apeshumwa nacho necha loi na uja mnyamari apedimapo emumisapo. ¹⁹Jichi kuwa ise nyo Makilunga na jichi ke orika lose nyikeri wanda ya utawala o uja mnyamari.²⁰Kake jichi ke Mwanao Makilunga amecha amejininga ujuzi, ke jimwichi icho akeri loi kweikyo jikeri ngonyi yake icho akeri loi kokitevi Mwanawe Yesu Mkira, nyi Makilunga na uzima o ndarasi. ²¹Vona vakundya, lekanenyi na sanamu.

2 John

Chapter 1

¹Ifuma ko Msuri idambuka ko mundumka msalari na vana vake. Vaja avakundwe loi na nyinyi tuu po. Navaja vose vaichi loi. ²Kokitevi kya loi ikeri ngonyi yedu myenye pedamia na ise Ndarasi. ³Mbora, Rehema, Amani sipedamia nainyi ifuma Makilunga Baba na ifuma ko Yesu Kristo mwana OPapa, akeri loinyi na okundo.⁴Ngaodesia loi am ngamemanya kee ngode vana vakedambuka na loi chakundu jileiadija kidedoki ifuma ko Papa. ⁵Lwaha ngenakuteva igwe, mndumuka, chii kee ngakureghwa kidedo kihiyapo, ila na kija jekeri nakyo ifuma kala, kura kee jikeshighwa jikundane Ise ko ise. Naikyo nyikyo okundo ukanashighwa idambukya ivavaso jake. ⁶Ikyo nyikyo ivavasojija chakundu mleichwa. ifuma kala, kee mkeshighwa mdambuke nayo.⁷Am valembi vafoje vameing'anya Orikenyi, Navo mmanya kee Yesu Kristo nyalecha ko Osesepo Incho nyicho akelemba na imlegha Kristo. ⁸Kulambwenyi mvenyi kee mkedesa shindo shija jimeshiutya uyapo, kake mkeshigha mwadije sawadi kamili.⁹Ose apendele na mbele na huduma yakidedo kya Kristo, anghode Makilunga. Icho apedamiya kidedonyi nyamwode Papa na Mwana. ¹⁰Kokira mndu apecha kwanu na apeende kidedoki kwanupo mlamkaribishe numbenyi sanu na mlamdikire. ¹¹Aam uja amdikira nyakeri nacho shitendo shjija shinyamario.¹²Ngaode shindo shifoje shekuregha, Ngalekunda kuregha, ko karatasi na winopo. Kake ngauri ngiche kwanu ngidede na inywe kyamko kyam, kee sia yayedu iva njicha. ¹³Vana va msachanu mteule vakemdikirenyi.

3 John

Chapter 1

¹Musuri, kwa Gayo kakunduna, Ngamu kundie. katika loi. ²Mongo okwa ngakutereva utavamwa katika shindo shose koo afia nchji cha. Chakundu moo inebarikiwa. ³Chakundu ngale tereshe sana wakati ngaleviwa na vanduodu. Valecha vakafuna ushuhuda uye ya loi yake chakundu une dambuka katika loi. ⁴Ngaoda vaha ndue sidi ya ii, iichwa kwamba wana vakwa vanedambuka katika loi.⁵Mogoo, uneenda kovaminifu une vahudumia vaduamu na vengi. ⁶Vaja vafuna ushuda oumongo ondavasi ya kanisa o ndavasi ya kanisa uneuta kicha evasafirisha katika kiaro ko namna eleikunda Makilungu. ⁷Kakira vina valeenda bila iiria kindo kiokiose ifuna ko vandu masanga. ⁸Kudo jinetukwa evakaribisha vandu chaiva. Ili jivevatenda uya vacha koo loi.⁹Ngalerega kusangiria kindo fulani kake Diotrofe, anekunda iva o kuvoka miongonyi mwavo naidikije ivanaise. ¹⁰Kudo, kakira ngapecha ngape kumbuka shindo shake aneshirunda chokundu anededa shidedo ambasho kipuri naise. Apeidikija na shidedo ishi. Nacho amonyi apeadija vandu avo. Kakira vengi valekundu, vanekunda evukaribia ivo vanduu avo evadichira vafume - ikojana.¹¹Mongo, ulaingie kivichwenyi bali ingiya kikeri kicha icho ichoalerunda kicha. nyi Makilunga, na icho aperundo kivichwa apemuona Makilunga. ¹²Demetri Nyaleidikijwa na vosheloi. ncho. Ise nyimashihidi na nuichi ushuhuda odu nyo loi.¹³Ngaode shindo shifoje she renga. kake ngakundiepo erengapo kao kalamu ya wino. ¹⁴Kake ngauri ekuona muda ulalechie, nga pededa na igwe ana koana. ¹⁵Aamu ive pamoja naigwe. Vamongo vanekudikira. Vadikire vamongo ko kila umu korina jake.

Jude

Chapter 1

¹Yuda, mdumwa OYesu Kristo, na mndwawo O Yakobo, ko waja waledikirwa, wakandwa ko Ruvwa Papa, na wakirwa ko kitevwi kya Yesu Kristo: ²rehema na Okundo shiengerijwa kwanu.³Wakunde, kigheri ngiwekeri wuta naiwareighya inywe ikirwa jedu jose, ilengitewie iwareghia ko waikimbia mtarakiane ko inancha na uidikye iwekeri wamenengwa mara jimu ko waadikye. ⁴Kitevwi wandu vwaengi walekuingira ko kirika makidi yanu wadu waja vwaledikinwwa ofano lo kitevwi kya hukumu wandu walakeri. Wecha weilacha mbora ya Rvwa odu ko uwivi na imkana mundumi odu mwenyi na mudumi Yesu Kristo.⁵Lwaha ngakunda iwakumbura inywe mwichi necha ke kuode kugheri mndumi alewakira wandu kawafuna orika lo Misri, ade kake kawadesadesa waja weleode mwidikye. ⁶Na malaika waja walaleringa enzi wawenyi wakada kanyi kwavwo Rvwa nyawadera minyororonyi ya ndarasi, momenyi, ko-kitevwi kya hukumu mkono icho indue.⁷Koja chandu Sodoma na Gomora na miri itengetie, ade walekuingira wawenyi masingonyi na wakawadia ifuda jilakeri javwo. Walelorwa ko mfano waja weteseka hukumunyi ya modo o ndarasi. ⁸Koikyo, ko njia iya iya waroti vwa vwechafua njosese saw, na ilegha uitori, na ideda uongo kimbi kya Mwele.⁹Kake hata Mikaeli malaika indue, kigheri ewkeri narikiana na mnyamaizi na iweserana nacho ko kitevwi kya osese lo Musa, alekarija iende hukumu ya wongo kimbi kyake, kake ade kaamba, "Mndumi nakuta nawe." ¹⁰Kake wandu vwa wanaende wongo ko kyo- kyose walakiichi. Na kija walakiichi - kija andu nyamandu walaode urango wemanya ko kimbata -ishi nyisho shilewanyamara. ¹¹Kyawo - kyo! Amu wakenedambika njia ya kaini, na iwadia unyamari O Balaamu. Wakadekya mteghonyi o Kora.¹²Iwa nyiwo inarara vwa ndima sanu okundo, wakenaghorokywa bila sonu, Wakenaja tu wawenyi nyi marindi walaode mringa, wechiirwa na orukuta, nyi shidi shilerumbuka shilaode ndunda shipie mara kawi shihuhijwa miru. ¹³Nyi mawimbi wa olubabali waode olodo na ifuna sonu iwo wawenyi nyi ng'ng'eri sinatengetatengeta sienyi njuu ya moma ulederwa ko - kitevwi kyovwo ndarasi.¹⁴Enoko, Osaba mwitale O Adam, nyairoti kimbi ivwo, akeamba, "Lambwa anacha na maelfu ko maelfu wa waele wake. ¹⁵Kimbi naute hukum ko kila mundu, na iwawikia mteghonyi wose waja walakemterewa Rvwa shirundi shavwo shose waleshiuta na njia sikeri siele, na ko shidedo shose shikarije ko waja wakeri waele wadedye kimbi yake. ¹⁶Iwa nyi waja waledughushika, wakenemnusuka navwo wakenawadia ifuda javwo ja unyamari na ikuitai munu, navwo ko faida yaowo yelemba vwengi.¹⁷Kake inywe, wakunde, kumbukenyi shidedo shidedwa kala wadumi wa mndumi Yesu Kristo. ¹⁸Waambie kwanu, kigheri kya mwisho kupewa na wandu wapemsalata iwo wechiwadia ifuda javwo jiwode uele. ¹⁹Wandu wa nyiwalesani, waitorio na ifuda javwo ja kimbata, na waode ngoo.²⁰Kake inywe, wakunde, chandu mkinekushumba mwidikye oanu uele mnu, na chandu mkinaterevwa ko iele. ²¹Kuringenyi na lukundo lo Ruvwa na mvwedeje mbora ya mndumi odu Yesu Kristo ewanenga moo o ndarasi.²²Lorenyi mbora ko waja wakenemena. ²³Wakirenyi wengi ko iwafuna modonyi. Ko wengi lorenyi makene na mkongajo mkeilusha hata seri iwikwa itone ja osese.²⁴Lwaha apedima iwaringa mlache kawa mtulia, na ittewe mumkane mbele ya uele wake kulaode mwandu na sighorokywa jidue. ²⁵Ko Ruvwa amonyi inkira idia Yesu Kristo mndumi odu, uele uvwe kwake, udue, Oru na pinya tangia kigheri kyose, na lwaha na ndarasi. Amina.

Revelation

Chapter 1

¹Iuu nyi ufunuo o Mndumi Yesu Kristo nacho Makilunga alemnenga ili navalore vandumwa vake shindo shake shisa shipefumija kuufi. Nyaleshiuta shimanyike ko imnduma malaika vake ko mdmwa wake Yohana. ²Kohana nyalefuna ushuhuda okila kindo kija alekiona ihusiana na kidedo kya makilunga ko ushuhuda uja alefunwa ko yesu kristo. ³Nyabarikiwe uja alesoma ko iruu na vaja vose vakenaadanya shidedo sha unabii iu na ikunda kija kilereghiwa iposhi, ko kitevi kigheri kimeshika.⁴Yohana ko makanisa saba vakeri asia: mbora na ive kwanu na amani ifuma kwake ichoakeri, ichoavekeri, na icho ape cha, na ifuma ko ngo saba vakeri kyamunyi kya kitiri kyake kya enzi, ⁵Na ifuma ko yesu kristo nacho nyi shahidi mwaminifu, mwonika o. kuvoka o. vajavalemepa, icho ajikundie na nyalejidera ko uhuru ifuma ifuma sambinyi sedu ko ndakame yaake, ⁶Nyalejiutya iva vamangi, makuhani va makilunga na ndiyee- kwake iva utukufu na oru ndarasi amina.⁷Lambwa nyakecha na marindi; kila riso jipemwona, anduam na vaja valemkoora. nambari sose sa orika valemfurighia kwake, incho, amina. ⁸inyi Alifa na omega, ''kadeda mndumi makilunga, ' icho nyakeri na avekeri, na kura nyake nacha, aode oruu''⁹Inyi, yohana- mndu wanu na nyiumu anedamia na inyi ko mateso na umangi na irimija loi na yesu.'' nyavekeri ngulwa ipeleghua patimo ko kilevi kya kidedo kya makilunga na ushuhuda ihusu yesu. ¹⁰Ngavekeri ngonyi mfuri o mndumi. ngaleichwa numa yakwa iruu ija uye cha ja oghada. ¹¹Ikededa,'' reghia kitabunyika isho unashiona, na ushi dume ko makanisa saba, idambuka pergamo, idambuka thiatira idambuka sardi, idambuka philadelphina, na idambu ka laodikia.''¹²Ngale ghaluka ngione nyi iruu jau avekeri akededa nainyi, ngeghaluka ngaleona kinara kya dhahabu na taa saba. ¹³Ngolosi ya kinara kya taa nyavekeri umu cha mwana o adamu, nyararie ishamia jilehie jishikye guanda ya madende vake, na mkanda o dhabu itengeta kipuva kyake.¹⁴Mdo wake na mbii sake sivekeri silie cha sufu silie cha theluji, na meso vake vakeri cha mwali omodo. ¹⁵Ndufua sake sivekeri cha shaba ituriwa sana, cha shaba isa ilemevikya modo, na iruu jake jivekeri cha iruu ja muringa unakimbia ko oruu. ¹⁶Nyavekeri aghode ngengeri saba kuokonyi kwake ko kujo, na ifuma momunyi wake kuveode ipanga jiamije jiamije kose kose. kiamu kyake kivekena ng'aa cha mwanga o. mbari.¹⁷Ngemwona ngalegwa madendenyi vake cha mndu apiye. kadera kuoku kwake ko kujo uye akwa na idea,''ulaogwe?inyi nyo kuvoka na o mwisho, ¹⁸Na kura ngenaishi. ngavekeri ngapie, kake lambwa nganedamia milele! na gaode funguo sa kipu na kovarimu.¹⁹Ko ikyo reghia isho ushiona, shikeri luaha, na shija shipefumia baada ya ishi. ²⁰Ko kitevi kikurikye ihusu ngengeri saba sijaulesi ona kuokonyi kokwa ko kujo, na kinara kija kya dhahabu kya taa saba: ngengeri saba nyi malaika va makanisa saba.''

Chapter 2

¹Ko malaika va kanisa ja efeso reghia: ishi nyi shidedo sha uja ashivodie sha ngengeri saba kuokonyi kwake ko kujo. icho apedambukya ko shinara sha dhahabu sha taa saba kadeda kudo.'' ²Ngaichi ikyo ukiuta ko bidii yapo ya uya na irimija japo kuwa husiana navo vanyamaripo. na nyulea gheresha vose vakedikira kee mitume na kumbe kudopo, valeghonwa kee vavongo.³Ngaichi kee peimuka na irimija, nyuleiya shifoje ko kitevi kya rina jakwa, na umelemwapobado. ⁴Kake iki nyikyo ngaghode ngatayapo nyuleutia ukundo wapo o kuvoka. ⁵Ko ikyo kumbuka handu ulegwa, kotubu na kouta shindo uleshiuta tangu kuvoko. Ulemetubu, ngape cha kwapo na ikisembera kinara kyapo ifuma andu ake.⁶Kake igwe noode ikii, nyukeneiria shija sha Wanikolai valeuta, nasho hata inyi nganeshisua. ⁷Chakire ughode kudu, adanya shija ngoo ikenavia makanisa. Nako icho aleshinda ngape muninga kibali kya ijaa ko ifuma kidinyi kya ucha ukeri paradiso ko Makilunga.'⁸Ko malaika va kanisa ja Smirna reghia: 'Isho shidedo sha uja oo kuvoka na mwisho uja alepa na iruka kavi: ⁹'''Ngaichi mateso vapo na ukiva wapo (kake igwe nyi mundu oghode), na vongo ovaja vakedikirwa nyi Wayahudi (kake nyivo - vaoni sinagogi ja mokituva).¹⁰Ulaogwe mateso vapekupata. Lambwa! Mokituva nyauri mkumbenyi baadhi yanu jela ili mpate ighereshwa, na mpeteseka ko mifuri ikumi. Venyi vaaminifu mpaka ipajanu ngamuningenyi taji ja uhia. ¹¹Chakire uode kudu, adanya Ngoo chakundu inavavia kya kavipo.'¹²''Ko malaika va kanisa ja Pergamo reghia: 'Isho nyisho alededa icho na ipanga jiamije, jiamije kose kose. ¹³Ngaichi andu udue - andu kikeri kitiri kya enzi kya moktuva. Na kudo igwe ujiode mnu rina jakwa na uleilegha imani yapo ikeri kokwa, hata mfiri sija sa Antipasi shahidi okw, mwaminifu okw, aleaghu gholosi yanu, iho nyiho andu moktuva akedamia.¹⁴¹⁵Kake ngaode shidedo shinina kwapo: uode ipo vandu vaghode kilosho kya Balaamu, icho alemlosha Balaki ivikya shikwazo ko vana va Israeli, ili vaje kando kalefunua sadaka ko midaso na kovarimu. Kohali ya hata igwe uoghode baadhi yavo vaghode kilosho kya Wanikolai.¹⁶Basi tubu! Na ulemevike kudo, napecha upesi, ngapefanya shida dhidi yavo ko iipanga jipefuma ko mom okwa. ¹⁷Chakire uode kudu, adanya Ngoo chakundu ike navavia makanisa. Uja apeshinda, ngapemninga baadhi ya kija maana irikywa, na ngapenenga ighoo jiilie jireghiwa rina jihia uye ya ighoo, rina jo kuode ajichipo isipokuwa nyi uja alejiadija.'¹⁸''Ko malaika va kanisa ja Thiatra reghia: ''Isho nyi sho shidedo sha Mwana o Makilunga, uja aode meso vake cha mwali o modo, na ndufua cha shaba ituriwa sana: ¹⁹''''Nangaichi ikyo outa - o kundo wapo na imani na huduma na irimija japo thabiti, kura nakija okiuta kudi kufui nyi saidia ya kija ulekiuta kuvoka.²⁰Kake nangaode iki dhidi yapo: unamrimija mndumka Yezebeli achikudikira amonyi nabii mka. Ko kilosho kyake, anavadesa vadumwa vakwa vakelaana na ija kando kilefunwa sadaka ko sanamu. ²¹Ngalemninga mda o tubu, kake akeri tayari itubu uvichwa wake.²²Lambwa! Ngapemkumba uli o nduari, na vaja vakefanya usharati navo vapeva matesonyi madwe lelo vatubu ko ikyo alikiuta. ²³Ngapevakava vape na makanisa vose vapemanya kee inyi nyinyi ngachechungusa kisaro na ndakire. Ngapemuninga kila umu wanu chukundu yeuta jake.²⁴Kake ko inywe mlebaki Thiatira, ko vaja vose valaleada kilosho kya mokituva, ng'amba kwanu, 'Ngapedera uye anu mlagho o osepo.' ²⁵Ko kindo kyokose lasima muve imara mpaka handu ngapecha.²⁶Icho ose apeshinda na iuta kija ngaleuta mpaka mwisho, ko icho ngapemnenga usima ko orika. ²⁷Nyapeva msima ko msenge o chuma, chabakuli sa udongo, nyapevadosa shipande shipande.' ²⁸Chakundu ngaleadija ifuma ko Papa okwa, ngapemnenga nacho ngengeri ya kitalang'a. ²⁹Uvode kudu, adanya kija Ngoo inavia makanisa.'

Chapter 3

¹Ko malaika va kanisa ja Sardi reghia: 'Shidedo sha uja aghodie ngoo saba sa Makilunga na ngengeri saba. ''Ngaichi kija o kiuta. Ughode sifa yeva urukye, kake nyu - pie. ²Tukwa na usangirie shabaki, kake shikeri kufui naipa, ko kilevi ngalevona shindo shapo shikeri savasava mesonyi ko Makilunga okwa.³Ko ikyo, kumbuka, shija uleshiadija na ishiadanya ushikunde na idumbuja. Kake ulemetukwe. Ngapecha cha mwivi, na upemanya saa isa ngapecha kwapo po. ⁴Kake kughode marina manina ipo Sardi navo valechafua nguvo savo. Vapedambuka pamoja nainyi, vararie nguvo siilie, kokitevi vakeri savasava.⁵Uja apeshinda nyaperarikwa nguvo siilie, na kamwe ngapejifuta rina ifuma kitabu kya ucha, na ngapejisenda rina jake ko Papa na ko malaika. ⁶Uode kudu, adanya Ngoo ikevavia makanisa.''⁷''Ko malaika va kanisa ja Philadefia reghia: Shidedo sha uja akeri mwele o loi - aghode funguo sa Daudi, nyapeshinga na kuode aperugwapo, nyapeshinga na kuode apedima rugwapo. ⁸Ngaichi kija o kiuta. Lambwa ngakuderija mbeleapo mongo urughujwa nacho kuode apedima ushingapo. Ngaichi uode oru kinina, rin jakwapo.⁹Lambwa! Vaja vose vakeri va sinagogi ja mokituva, vaja vechiamba ivo nyi Wayahudi na kumbenyivopo. Kilemi kyake vakekemba. Ngapevafanya vache na itubu mbele ya madende vapo, na vapemanya ke ngalekukunda. ¹⁰Kokuwa nyuletunza ivavaso jakwa na irimija loi, napekuringa loi ko saa yapo ye ghereshwa nayo nyikenacha ko orika lose. Nyapegheresha vose vaja vachedamia orikenyi. ¹¹Ngakenecha ovinyi. Wadasana kija ukioghode ili kulawade mundu apeiria taji yapo.¹²Ngapemvika icho apeshinda nave ngoo ya hekalu ja Makilunga okwa, na apefuma injapo kamwe. Ngapejireghia kwake rina ja Makilunga okwa, rina ja muri oo Makilunga okwa (Yerusalemu njihia, yasoka gwanda ifuma ruveu ko Makilunga okwa), na rina jakwa jihia. ¹³Uja aode kudu, naichwa kija Ngoo inadeda ko makanisa.'¹⁴''Ko malaika va kanisa ja Ladikia reghia: 'Shidedo sha icho Amina, motegemewa na shahidi mwaminifu, mwitone oo ighumba ja Makilunga. ¹⁵Nangaichi kija mlekiuta na kura igwe chi mbehopo na chi modopo, ngaketamani kee mbele uveva mbeho ana modo! ¹⁶Ko, kilevi igwe nyi vuguvugu chi modo namachi mbehopo, ngapekudaika ufumemomunyi okwa.¹⁷Ko kilevi igwe, ''Nyi mangi, ngaghode omaso ludue na ngauri, kyokyosepo.''Kake uichi kee igwe nyi mkiva sana, ohuzunikywa, mkiva, ulaoni na duhu. ¹⁸Adanya ushauri okwa: Uru kokwa dhahabu isanjiwa ko modo ili uve mmangi, na nguvo siilie semetemeta ili urare kumonyi na ulalore sonu ya duhu yapo, na mafuda ve kushija meso vapo ili oghone.¹⁹Kila uja ngamukundie, nganemlora na imlosha namna ye damie; ko ikyo, iva loi na idumbuja. ²⁰Lambwa ngaimukye mongo naibisha. Oose apeichwa iru jakwa na irugwa mongo, ngapecha na ingia numbenyi kwapo, na ija kando nacho nacho nainyi.²¹Icho apechinda, ngapemninga haki yedamia gwanda anuam nainyi kitirinyi kyakwa kya enzi, chakundu nainyi ngaleshinda na idamia gwanda anduam na Papa uye ya kiliri kya enzi. ²²Uja oghode kudu, naadanye kija Ngoo yaambia makanisa.''

Chapter 4

¹Baada ya shindo shi ngalelambwa, ngaghona kee moongo nyuvekeri urughujwa ruveu. Na iruu ja kuvoka, ikededa nainyi cha oghanda, ikededa, ''Njoo iha ngapekulora isho shipefumia baada shindo ishi.'' ²Ko haraka ngavekeri ngonyi, ngaleghona kuvekeri na kitiri kya enzi kiderijwa ruveu, na mndu akilaje. ³Umu avekeri akilaje nyalevonwa cha inghoja yaspi na akiki. Kuveghode uda oovasi ukitengetye kitiri kya enzi. Uda oo vasi nyuleghonwa cha zumaridi.⁴Ikitengeta kitiri kya enzi kuveghode na shitiri sha enzi shingi ishirini na shina, na vavedamije shitirinyi sho sha enzi vekeri vasuri ishirini na vana, vararikye nguvo siilie na itaji ja dhahabu midonyi yavo. ⁵Ifuma kitirinyi kya enzi kulefuma mwangasa o kinag'aru, ikururuma na kinagaru nataa saba sivekeri sinaaka mbele ya kitiri kya enzi, taa so nyi ngoo saba sa Makilunga.⁶Na mbele ya kitiri kya enzi kuveode olubali bali, iariye cha kioo. Vose itengeta kitiri kya enzi kuveode varukie vaana, vaghode meso mbele na numa.⁷Kiumbe o kuvoka arukye nyavekeri cha ngatunyi kiumbe okavi arukiye nyavekeri cha ngache, kiumbe o karadu arukye nyaveghode kyanu cha kya mundu, nooja aghode uhai o kaana nyavekeri cha mtonyi ukepurunduka. ⁸Shiumbe sho shighode uhai shina kila umu nyaveghode makungo sita, vaichurie meso uye na gwanda aake. Kio na msanyenyi vapeeimuka dedapo, ''Mwele, mwele, mwele nyi mndumi Makilunga, mwitorie uye ya vose, uja avekeri, na akeri na ujaapecha.''⁹Kila kigheri shiumbe shighode uhai vefuna utukufu, heshima, na itereshe mbele sa uja akeri adamije iho kitirinyi kya enzi, icho apeishi milele na daima, ¹⁰Vasuri ishirini na vaana valesujudu vavenyi mbele yaake uja akidamije kitiri kya enzi. Valerama gwanda ko icho apedamia milele na daima na ikumba gwanda taji savo mbele ya kitiri kya enzi vakededa, ¹¹''Nyustahili igwe, Mndumi odu na Makilunga odu, iadija utukufu na heshima na oru. Ko kuwa nyuleshiumba shindo shose na koikunda japo, dhivekeri na shileumbuwa.''

Chapter 5

¹Kake gaona kuoka ko kujo ko uja avekeri adamije kuja kitirinyi cha enzi, galukoya jileadikwa oshangunyi omuma, jivikya mihuri saba. ²Galemuona malaika usaode oru pinya akerededa iru jiduwe, ''Nyungaapeva irugwa gombo naisidosa mbwana sake?''³Kode mndu ruveu ana urikenyi ana wanda ko orika usaledima irugwa gombo ana ijisoma. ⁴Ngalefugha ko irimiji kokitevi ko veode wovosepo usaalapeva ijirugwa gombo ana ijisoma. ⁵Kake umu ovasuri kangivia, ''Ulafughe. Iambwa! Simbo ombari ya Yuda, ishina ja Daudi, nyashinda, nyapedima ijirugwa gombo na mwa na sake saba.''⁶Kati ya kiliri kyake kya enzi nausa aode iruka vana naanduamu na vasuri, ngaleona vaode mwana oimondo aimukye, nyakere onekana ana aghwa. Nyekeri na mbembe saba na meso saba - ishi nyingoo saba sa Makilunga sisa sija siledumwa orikenyi kwose. ⁷Kadambuka kajinya gombo ifumo ko koko ko kujo ko uja adamije kokiteri kya enzi.⁸Eirya igombo, vaja vaode iruka vana na suri ishirini na vana vakaimkana mpaka ushangunyi omwana oimondo. Kila umu nyekeri na kinubi na bakuli ya nyasi isa ichurye urumba usa nyikitevo kya vaja vaichi.⁹Valeimba wimbo muhya: ''Usaatakiwa ijifuna gombo nainigwa mihuri sake. kokitevi nyale shinjwa, na ko ndakame yapo komuurya Makilunga vandu vakila mbari, lugha, na jamaa na urikenyi taifa. ¹⁰Ukawauta uthume na vaitori kokitevi kye muitya Makilunga odu, navo vapeitori uye ya orikenyi.''¹¹Kake ngapelambava na ngaichwa iru ja malaika vafoje vetengeta kitiri kya enzi - idadi javo jivekeri 200, 000, 000 vaja varukiye na vasuri. ¹²Vakaideda ko iru jiduwe, ''Usaaurya mwana o imondo usanyashijwa ko iadija pinya, umangi, hekima, pinya, heshima, utukufu, na sifa.''¹³Ngaichwa kisa kila kiletobirwa kisa kikeri ipo ruveu na urikenyi na wanda ko urika nauye ya mringa ukusaralye kila kindo kwake kikededa, ''Kwake icho usaadami je uye kilirinyi kya enzi kya mwana imondo, kuve sifa, heshima, utukufu na pinya yeitoro ndarasi na ndarasi.'' ¹⁴Vaja varukye vana vakaamba, ''Amina!'' Navasuri vaaimuka wanda neitereva.

Chapter 6

¹Ngalambwa kieri mwana kondoo usaalerugwa umu mihuri ya saba, ngaichwa umu ova varukye vana eamba ko iru jifananye na ikururuma,. ''Njoo!'' ²Ngalamba kake koveode farasi ailye! Usaamu dojie nyekeri na bakuli na kaningwa itaji. nyalefumia cha mshindi usa acheshinda kee na shinde.³Kieri mwanakondoo erugwa mhuri o kavi, ngaichwa vajavarukye vavi veamba, ''Njoo!'' ⁴Kake farasinsongi sikafumiya - cha modo. Usaamudoje nyaleningwa rusa yefuna amani orikenyi, kokitevi ke vandu vashinjane. Ichuamdoje nyalenigwa ipanga jiduwe.⁵Kieri mwana kondoo erugwa mhuri o karadu, ngaichwa vaja varadu veamba, ''Njoo!'' Ngaona farasi onjuu, nausa audoje nyaode kilo kokonyi kwake. ⁶Ngaichwa iru jisa jileonywa cha mndumu java vaja varukye eamba, ''Kipapa kya ngano ko dinari imu na shipapa shindu sha shairi ko dinari imu. Kake ulavamene mafuda na divai.''⁷Kieri kija mwana kondoo ekerugwa mhuri uya o kana, ngaichwa iru ja ujaaode iruka eamba, ''Njoo!'' ⁸Kake ngaona frasi o maifu maifu. Usaamudoje naja lelangwa kipa, na kovarimu nyekeri yembadia valeningwa mamlaka na ngoo uye ya urika, koia gha ko ipanga, ko njaa na ko nduari, na ko vamanya navusudunyi ko orikenyi.⁹Kieri mwana kondoo erugwa mhuri okatanu, ngaleona wanda ya mazabahu ngoo sa vaja vekeri vameaghwa kokitevi kya kidedo kya Makilunga na kokitevi kya ushuhuda valenada ko loi. ¹⁰Vakerefugha ko iru jiduwe, ''Pakaindii, mtawala o shoshe, mwele na loi, nyupevapunga vaja vadamije uye ya orika, nailipisa kisasi ndakame yedu?'' ¹¹Kake kila umu nyaleni ngwa ikanzu jiilye vakeri wa ke vatakiwa vaedeje kimina naandu kipeshikya atalwa jose vedumwa vaja valeaghwa.¹²Kieri mwana kondoo erugwa mihuri sita, ngalelamba na koveode idedemo jiduwe. Ruvajikava janjuu cha igunia ja siga, na mori msima ukava cha ndakame. ¹³Nyota sa ruveu sikagwa wauda ipo urikenyi, cha kundu mtini uchearambwa ndunda sake o kieri kya mbeho andu uche sijwa na unikuta. ¹⁴Anga nyilekure chakundu gombo jile bingiriswa. Kake ifumbu na kisiwa shilesamirwa anduake.¹⁵Kake vaitori vaorikenyi na vandu maarufu na majemedari, vandu vashiodu, vaja vaodepinya, na kila umu usa ekeri modumwa na huru, vakakurika kuja mbakonyi na katika miambenyi ya ifumbunyi. ¹⁶Vakaivia mafumbu na miamba, ''Jighujenyi! Jirikenyi zidi ya kyanu kyake ujaadamije kitirinyi kya enzi naifuma nyasi ya mwana kondoo. ¹⁷Kokitevi furi kuu ya nyashi yavo imeshikya, nanyinga apedima imukana?''

Chapter 7

¹Kokitevi kyo ngaleona malaika vana vamkie koninyi inya sa urikenyi, vaketincha urukuta niya ko pinya kokitevi kee laulave na urukuta unanguruma orikenyi, uye ya mringa ukusalalie ana kyokyose kya shidi shoshose. ²Ngakaona malaika ingi akinacha ifuma mashariki, usaaveode mhuri o Makilunga arukie. Kafugha ko iru jiduwe ko malaika vana vaso waleni ngwa ruhusa yeidya urika na mringa ukusala lye: ³''Mlanyamare orika, mringaukusalalye, ana kidi kee andu jipeva jimekidera mhuru katika pajisa mido shavedumwa va Makilunga vedu.''⁴Ngaichwa idadi javaja valedikirwa mhuri: 144, 000, vasa vale kavwa mhuri ifuma ko savandu va Israel: ⁵12, 000 ifuma ko mbari ya Yuda vale kya mhuri, 12, 000 ko mbari ya Rubeni, 12, 000 ifuma ko mbari ya Gadi. ⁶12, 000 Ifuma ko mbari ya Asheri, 12, 000 ifuma ko mbari ya Naftali, 12, 000 ifuma ko mbari ya Manase.⁷12, 000 ifuma ko mbari ya Simioni, 12, 000 ifuma ko mbari ya Lawi, 12, 000 ifuma ko mbari ya Isakari, ⁸12, 000 ifuma ko mbari ya Zebuloni, 12, 000 ifuma ko mbari ya Yusufu, na 12, 000 ifuma ko mbari ya Benjameni valevikya mhuri.⁹Kabla ya kundoki ngalelambwa, na kokeri na mbumbu ifoje vasa koveode mndu edima vaetalapo ifuma laila taifa, mbari, vedu, na lugha - vaimkie ushangu okitiri kya enzi na ushangu omwana oimondo. Varakie kanzu siilye na vaode matawi va mitende mokonyi vavo, ¹⁰Navekeri vanadikira ko iru ja uye: ''Wokovu nyi ko Makilunga usanyadamije katika kitiri kya enzi, na ko mwana oimondo!''¹¹Malaika vose vekeri vaimukanye vakitengetie kitiri kya enzi na ivatengeta vasuri vaja anduamu na vaja varukye vana, vakarama gwanda maifunyi na vakavikya shamu shavo uye a aridhi ushaugunyi okitiri kya enzi na imtereshe Makilunga, ¹²Veamba, ''amina! Sifa, utukufu, hekima, itereshe, hekima, uwezo na pinya shive ko Makilunga odu ndarasi na ndarasi! Amina!''¹³Kake amu ovasuri vaja kangivesera, ''Ivanyivaki varye kanzi iilye, nangukuvafuma? ¹⁴Ngambia, ''Mndumi mduwe, nauchigwe, ''Kangivia, ''Iva vaja valefuma ko shidenyi nduwe. Vasisanja kanzi savo naisiuta sivesiilye ko ndakame ya mwana kondo.¹⁵Kokitevi kyo, vakeri ushanganyi okitiri kya Makilunga, navakere mtereshe icho kio na msanyenyi ipo kanisenyi jake. Icho adamije uye ya kitiri kyo enzi nyapetagha hemayake uye yavo. ¹⁶Nama vapeona njaa sepo, nama nyoda sepo. Ruvajipe vakorapo, nama oto jekorapo. ¹⁷Kokitevi mwana kondoo usaakeri makidi o kitiri kya enzi nyapeva mwombya wana, na nyapeva songoja katika chemchemi ya mringa oucha na Makilunga nyapevaangasa kila mndu msoru ko meso vavo.''

Chapter 8

¹Kieri kija mwanakondoo ujaalerug'wa mihuri saba, kulevova sau ruveu takiriban nusu saa. ²Kake ngalaona malaika saba vaimukie ushangu nyi o Makilunga, na vakaningwa tarumbet saba.³Malaika ungi kacha, nyaode bakuli ya dhahabuiode uvumba, nyaimkye madhabahuni. Kaningwa uvumba uoje kokitevi ke vaufune andumu na kiterevo ko vaja vaichi vose ko madhabahu vadhahabu ushangunyi o kitiri kyo enzi. ⁴Musu o uvumba uja, anduamu na kiterevo kya vaja vaidu, kodoja uye ushangunyi o Makilunga ifuma kokonyi ko malaika. ⁵Malaika kafuna bakuli ja uvumba na kajichurisa modo ifuma ko madhabahu. Alafu karukuta gwanda uye ya urika, na kukafumya iru ja radi, shilsngsro sha radi na idedema ja urika.⁶Malaika vaja saba vaja vekeri vaode tarumbeta saba vakava tayari isikava. ⁷Malaika okuvoka kakava tarumbeta jake, na kukafumiya mbuwa ya magho na modo usangirina na ndakame. Shikakumbwa wanda ko orika kokitevi kee theluthi yake ihye, theluthi ya shidi nyilehya na shing'aro shamara mara shikahya.⁸Malaika okavi kakava itarumbeta jake, na kindo ch aifumbu jiduwe jekeri jikehya modo ukakumbwa ko mringa ukusaralye. Theluthi ya mringa ukusaralye ikava ndakame, ⁹Theluthi ya shimbe shirukye ko mringa ukusalalye shikspo, na theluthi ya usese sikanyamarwa.¹⁰Malaika o karaolu kakava itarumbeta jake, nyota nduwe ikagwa ifuma ruveu, yelangana cha kurunzi, uye ya theluthi ya dahu na chemchemi ya mringa. ¹¹Irina na nyota jelaghwa pakanga. Theluthi ya mringa ikava pakanga, va vandu vafoje vakapo kokitevi kya mringa ukarinji.¹²Malaika o kana nyalekava itarumbeta jake, na theluthi rwa nyilekavwa, anduamu na theluthi ya mori na theluthi ya nyota. Kokitevi kyo theluthi yoyose ikaghaluka ikava moma; theluthi ya msanyenyi na theluthi ya kio shekeri na kilangaropo.¹³Ngalelambwa, na ngaichwa tai usaekeri anetola makidi ya anga, edikira ko ini jiduwe, ''Ole, ole, ole, ko vaja vakerendamya urikenyi, kokitevi kya mlipuko o tarumbeta isailebaki isaimeshikya ikavwa na malaika varadu.''

Chapter 9

¹Malaika vatanu vakakava oghanda lwake. Ngakaona ng'eng'eri ifuma ruveu yekeri imegwa orikenyi. Ng'eng'eri nyileningwa funguo o irungu inadambuka irungunyi jilaode mwisho. ²Karugwa irungu jilaode na mwisho, msu uksdoja uye ko safu ifuma ndani ya irungu cha msu ifuma katika itanuru jiduo. Ruva na ruveu sheleghaluka shikava moma kokitevi kya musu ulefuma irungunyi.³Ndani ya musu njighe valefuma icha uye ya orika, na navo valeningwa pinya chaiya yandola uye ya orika. ⁴Valeviwa iumisa mara katika orikenyi ana mmea wowose o mara mara ana kidi, ila vandu valaode muhuri o Makilunga katika kiamnyi kyovo.⁵Valenengwa nafasi ye veegha ivo vandupo, ila nyivinisa tu ko mieri itanu. Ivavya javo nyokeri chauja oimadwa na ndola kamuimada mndu. ⁶Katika furi sor vandu vapeshigha kipu, kake vapekionapo. Vapefuda ipa, kake kipu kipevadicha.⁷Njighe silefanana na farasi valederwa ko mesa. Indu midonyi yavo kuvakeri na kindo cha itaji ja dhahabu na kiomu kyavo shekeri cha vandu. ⁸Veveode mbii chasavaka maighe vavo vekeri cha vasimba. ⁹Vevode na kipuva cha shipuva sha menya iru makungo vavo vekeri cha iru ja motoka vafoje va shida na farasi vanekambya edambuka shidenyi.¹⁰Veveode na mwashi uneimada cha ndola; kake miashi yavo nyeveode pinya yemumisa vandu ko mieri itanu. ¹¹Vekeri nacho cha mangi uye yavo malaika o irungu jileode mwisho. Rina jake ko Kiebrania nyi abadoni, ko Kiyunani nyaode rina Apolioni. ¹²Ole ya kuvoka imeida. Lambwenyi kikaida iki kipecha maafa vavi vanecha.¹³Malaika o sita nyalekava o ghanda lwake ke, ngakaichwa iru jinafuma mbarinyi ya madhabahu ya dhahabu ikeri o shangunyi o Makilunga. ¹⁴Iru jilembia malaika o sita evekeri na o ghanda, ''Vadeje malaika vana vapugyadabu nduo Efrata.'' ¹⁵Malaika vaja vana vakeri vamederwa ko kigheri ikyo malumu, furicho mori icho, mwaka icho valetijwa vome theluthi ya vandu.¹⁶Idadi y maskari vaja vekeri uye ya farasi nyekeri 200, 000, 000. Ngakaichwa idadi yavo. ¹⁷Nyikudi ngaleona farasi katika maono vakwa na vaja vadoje uye yavo shipuva shavo shekeri shitorodu cha modo, buluu ihijwe njano ilahijwe. Mido ya farasi nyelefanana na mido ya simba, momunyi yavo nyulefumya modo, musu salifa.¹⁸Theluthi ya vandu valeaghwa na iva mapiga varadu: va modo, musu, salifa ilefuma momunyi yavo. ¹⁹Koikyo pinya sa farasi sekeri momunyi yavo na miashinyi yavo - koikya muashi yavo nyekeri cha njoka, vevekeri na mido venetumia evikya shidonda sha vandu.²⁰Vandu valesighaka, vaja vekeri valameaghwa mapigo ivapo, valetubu shindo shavo shekeri vameshuuta, nama valetijapo eabudu najeni miungu ya dhahabu, irorovo, shaba, magho, i shida, shindo shilapedima eona, eichwa na endambuka. ²¹Nama valetubu eagha javo, usavi wavo, uasharati wavo na njia savo sa wivi.

Chapter 10

¹Nakaona malaika ungi mdue anesokawanda ifuma ruveu nyekeri apungya katika irindi, kuveode mdovasi o mbua uya ya mdo wake o shangu wake nyokeri cha ruva madende vake vekeri cha nguvo sa modo. ²Nyeveode gombo jinina kokonyi kwake jekeri jimepunwa, nacho nyaledera kudende kwake ko kujo uye ya olubalubalu na kudende kwake kumoso uya ya orika kuonye.³Kisha kadosirya iru uye cha simba karunduma, kigheri ikyo kadosirya iru ikururuma saba sikarunduma. ⁴Kigheri ikyo ikururuma saba vekururuma jekeri kufui na ereghya kake ngakaichwa iru ifuma ruveu ikaamba, ''Dera ive siri kija kya ikururuma saba sadeda ulareghye.''⁵Kake malaika ngalemwana nyaimkanwe uye ya olubalubalu na orikenyi kuomye nyaleteshwa koko kwake uye ruveu. ⁶Na ekudengya ko uja anedamya ndarasi na ndarasi - elerunda ruveu na shose shikeri, orikenyi na shose shikeri olubalubalunyi na shose shikeri: ''Kupeva na ekelejwa kavipo. ⁷Kake katika furi iya kigheri malaika o saba apeshika ekava o ghanda lwake, nyihu siri ya Makilunga ipeva imeshika chakundu eleamba ko vadumwa vake vaitori.''⁸Iru ngalejiichwa ifuma ruveu nyilengivia kavi: ''Enda, iriya gombo jinina jipujwa kee jikeri katika koko ko malaika alane makana uye ya olubalubalunyi na uye orikenyi luomye.'' ⁹Kake ngadambuka ko malaika ngakambia na nginingye gombo jinina. Akangivia, ''Irya gombo na uje jipeuta ndou yapo ive inavava, kake katika momu wapo upeva ulodye cha uki. ''¹⁰Ngaleirya gombo jinina ifuma mokonyi va malaika ngakaja jekeri jilodye cha uki katikamomu okwa, kake ngama eja, ndeu yakwa ikava inevava. ¹¹Kake baadhi ya iru silengivia, ''Nyuinyare etabiri kavi kuhusu vandu vafoje orika, lugha, na vamangi.''

Chapter 11

¹Ngaleninga mkodo o tumia cha msenge yepimya. Ngakaviwa, ''Kure na undepima kanisa ja Makilunga na madhabahu, na vaja vakeabudu ndani yake. ²Kake ulapime andu ko nja ya kanisa ko nja kanisa, kokitevi valenengwa vandu vamataifa. Vapeuvada miri mtakatifu ko kigheri kya mieri arubani na ivi.³Ngapevaningya mashahidi vakwa vavi mamlaka vetabiri kigheri kya furi 1, 260, vakeri varerye magunia.'' ⁴Iva mashahidi nyi shidi shivi sha miezi unyilo Mndumi orikenyi. ⁵Chakire mndu wowose apefuda evazuru, modo upefuma dumbunyi javo na evazuru mbichwa wavo. Wowose anefuda evazuru lazima naaghwa ko njia iki.⁶Mashahidi iva vaode uwezo o punga anga kamatika mbua ilakava kigheri vaketabiri vaode pinya yeghalusa mringa uve ndakame nekava orika kolika aina ya mapigo kigheri kyokyose vakafuda. ⁷Kigheri vapeva vamemarija ushuhuda wavo, uja mnyama amefuma irungunyi jilaode mwisho apeuta shida kati yavo. Avashinda na evaagha.⁸Osese lwavo nyipelaa katika kitalu kya muri mdue (ko mfano nyunadikirwa Sodoma na Misri) nyipo Mndumi wavo valemsulubisha. ⁹Ko furi siradu na nusu baazi ifuma katika jama sa vandu, kabila, lugha, na kila orika vapeilambwa osese yavo nama vapefuna rusa iderwa katika irungunyipo.¹⁰Vaja vanadamya orikenyi vapeurokya kokitevi kyavo na esherekea, na edumyana sawadi kokitevi ikyo vaitori vavi valevavinisa vaja valedamya katika orika. ¹¹Kake bada ya furi siradu na nusu mwaomwa o uhai ifuma ko Makilunga ipevaingya navo vapemkana ko madende upevaghuja vaja vanevaona. ¹²Navo vapeichwa iru jidue ifuma ruveve ikevavia, ''Njionyi kunu!'' Navo vapedambuka uye ruveu katika irindi kigheri adui vavo vakenelambwa.¹³Ko saa iya kupeva na kituru kidue arizi na imu ya kumi ya muri ipegwa. Vandu elfu saba vapeaghwa katika kituru vaja vapebaki varukye vape o ghoshwa na emnenga utukufu Makilunga o ruveu. ¹⁴Ole ya kavi imeida. Lambwa! Ole ya karatu inacha o vinyi.¹⁵Kisha malaika o saba kakava o ghanda lwake iru jidu sikadeda ruveu sikadeda ufalme o orikenyi umeva ufalume o Mndumi odu na o Kristo wake. Nyapetawala ndarasi na ndarasi.''¹⁶Kisha vasuri ishirini na vana vekeri vadamije shitirinyi sha enzi o shangunyi o Makilunga valegwa vavenyi wanda kwenye arizi, shiamu shavo shiramye wanda, navo valemtereva Makilunga. ¹⁷Vakadeda, ''Jafuna kaho sedu kwapo, Mndumi Makilunga, mangi o shose, kee nyekeri na nyokeri kokitevi ameirya pinya yapo nudwe na ivoka etawala.¹⁸Mataifa valeilusha, kake azabu yavo imecha. Kigheri kimeshika ko wafu ehukumiwa na igwe evazawadia vadumwa vapo vaitori, vaamini na vaja vaode uwoghu orina japo, vose vavi valapeva kondo na vaja vaode pinya. Nakigheri kyapo kimeshika kevakenyamara vaja vameva vakeinyamara orika.''¹⁹Kisha ikanisa ja Makilunga ruveu jikapunwa na isanduku ja agano jake jikaonekana ndani ya hehalu jake. Kuvoode na iali ya kilangaro, olodo, mrunduma, oikururuma, kituru kya wanda na magho vambua.

Chapter 12

¹Ishara ndue ileomwa ruveu: mndumka emesheshikijwa na ruva, na kava na mori ghwanda ya madende vake; na itaji ya njoka ikumi ivekeri uye ya mdo wake. ²Evekeri ashimbye ive na evekeri anafugha kokitevi kya ufee o ana - katika ivavwa ufee.³Na ishar ingi ileonwa ruveu: Lambwa! Kuvekeri na njoka itorodu ndue ambaye ivekeri na mido saba na vembe ikumi, na vekeri na mataji saba mdonyi mwake. ⁴Mwashi wake uletindika theluthi imu ya ng'eng'eri ruveu ne sikumba ghwanda ya orika. Njoka ya ikaimkana ushangunyi lo mndumka emeshikye iiona, ile ke kigheri ana oana, ili napate mmera mwanake.⁵Eleona mwana, mwana o ghomi, ambaye apeimkaniya orika lose ko msenge o menya. Mwanake eleukwa uye ya Makilunga na kitiri kyake kya enzi, ⁶Na mndumka elekambija nyikanyi, mahali Makilunga emetobira andu ko kitevi kyake, ili nadime ihudumia ko furi 1, 260.⁷Lwaha kuvekeri na shida ruveu. Mikaeli na malaika sake vakakavana na njoka ya; n njoka ya na malaika sake vakavana navo. ⁸Kake njoka yevekeri na oru lotoshapo. Ko ikyo ivekeri na mwanya sepo ruveu kokitevi kyake na malaika sake. ⁹Njoka ndue -- njoka iya ya kala ichedikirwa ibilisi ana mokituva ambaye nyichelemba -- orika lose ikakumbwa ghwanda kimu nacho.¹⁰Alafu ngaichwa iru ndue ifuma ruveu: ''Lwaha wokovu umecha, oru - na umangi o Makilunga odu, na udue o Kristo wake. Mekoja mshitaki o mndu wedu ukumbwa ghwanda -- ambaye alevashitaki ushaghunyi lo Makilunga odu msanyingi na kiyo.¹¹Velmlemwa ko ndakame ya mwanaimondo ko kidedo kya ushuhuda kwavo, ko kitevi velekundapo mnu idamya javo, ata ipa. ¹²Ko ikyo, orokwenyi, inywe, na vose mdamije ngonyi yake. Kokitevi nyaichi ke nyaode kigheri kinna tu.¹³Kigheri njoka emanya amekumbwa ghwanda ya orika, elemvadya mndumka ambaye ameona mwana oghomi. ¹⁴Kake mndumke eleningwa makungo vavi va tai mndue, ili nadime itola hadi andu kuletobirwa kokitevi kyake kuja olukungunyi, eneo jija ambalo edima adwa adwa, kokigheri, nyakati na kinusu kigheri -- andu njoka ilapedima shika.¹⁵Njoka ilebuswa mringa ifuma momunyi mwake cha dahu, ili nautegharika ye kugharikisha. ¹⁶Kake ghwanda ilemtarama mndumka. Ile rugwa momu wake ne imera dahu ilepichwa na njoka momunyi wake. ¹⁷Kisha njoka kamwilusha mndumka nacho elekurene uta shida na ushao wake vose -- vaja vanatii amri sa Makilunga ne siada kuhusu Yesu. ¹⁸Alafu njoka kaimkana uye ya maifa ifukunyi o ulubalubalunyi.

Chapter 13

¹Kisha ngaona mnyama efumya olubalubalunyi. Evekeri na mbembe ikumi na mido saba. Katika mbembe sake kuvekeri na itaji ikumi, na katika mdo wake kuvekeri na shindo she kufuru Makilunga. ²Mnyama chu ngelemlambwa chakundu chui. Madende vake vakeri chakundu dubu, na momu wake uvekeri chakundu simba. njoka ya ikamninga oru, na katikakitili kyake kya enzi, na mamlaka veveode oru mnu o tawala.³Mdo o mnyama umu uleonwa iva na ngoru ndue yeuta kipa kyake. Kake ngoru yake ikachiha na orika lose lukalijwa na im mbadya mnyama. ⁴Kavi vakamtereva njoka, kitevi elemningiya mamlaka mnyama uja. Vakamteleva mnyama kavi, na ''Nyunga apekavana nacho?''⁵Mnyama kaningwa momu ili na dede shidedo she kuuwona ne shedenga. Eleidikijwa iva na mamlaka ko mieri arobaini na ivi. ⁶Kudo mnyama elerugwa momu wake ideda shedengo kokitevi kya Makilunga, kajidenga rina jake, eneo evekeri adamije na vaja vanedamya ruveu.⁷Mnyama eledikijwa iita shida na waamini ne vaida na kavi eleningwa mamlaka uye ya kila kabila, vandu, lugha na orika. ⁸Vose vadamije orikenyi velemtereva icho, kil aumu ambaye rina jake, jilareghwa, fuma irundwa ko orika katika itabu kya usima, ambakyo kya imwana imondo, ambaye eleshinjwa.⁹Ikava vose vaode kudu, navaadanye. ¹⁰Koje umuavo nyairwa mateka, na matekanyi apedambwa. Koja umu avo apeagha ko iponga, na ko ipanga apeaghwa. Iki nyi kidikiro na kye rimija imani kya vaja vakeri va mwele.¹¹Ngaona kabvi mnyama ungi anacha ifuma katika orika. Evwkwri aode mbembe sivi cha imondo na enededa cha njoka. ¹²Elelora mamlaka vose katika mnyama uja o kuvoka, uja jeraha jake jile chiha.¹³Kauta miujiza iyode oru, ata modo uso ke katika orika ifuma ruveu ushangunyi lo vandu, ¹⁴Na ko ishara eleidikijwa iuta, karalemba ivo vechendamya katika orika, kavavia itobira sanamu ko nganyi ya mnyama ambaye evekeri emetemwa ko ipanga, kakebado enedamya.¹⁵Nyeleruhusiwa ifuna iyomwa katika sanamu iya ya mnyama ili sanamu idime deda ne sababisha vaja vose velelegha imtereva mnyama vaaghwe. ¹⁶Kautya oru kila umu, alaode thamani na aode oru, mnduaode ma uja alaode, huru na mdumwa, iyadija ngoru katika koko ko kujo ana katika kyamunyi. ¹⁷Ivekeri ipedimapo ko kila mndu ikumba ana iura ila keri uja aode ngoru ya mnyama, na iki nyikyo namba ipewakilisha rina jake.¹⁸Iki ikundye busara. mekoje vovose vaose urongo mde nadime iuta itala namba ya mnyama. Kokitevi nyi namba ya vandu. Namba yakenyi 666.

Chapter 14

¹Ngelelambwa ngaona Mwana kondoo aimkaniye ushangunyi lokwa uye ya ifumbo i Sayuni. Kimu nacho vekeri 144, 000 vaode rina jake na ja Papa jilereghwa katika shiamunyi shavo. ²Ngaichwa iru ifuma ruveu yerunduma cha mringa ufoje na irundue ya ikururuma. Iru ngeleuchwa nyi chakundu vakava vinubi shavo.³Vakeiba nyimbo sihya ushangunyi lo kitiri kya enzi na ushangunyi lo vaja vanaomwa na vasuri. Kode nama aode uwezo o kulosha nyimbo so ilakeri 144, 000 ambao veleirwa ifuma orikenyi. ⁴Iva nyivaja valachafuka vavenyi ko vaka, ko kitevi vanajitunza vavenyi uye ya matendo va sinaa. Iva nyivo velemmadiya mwaimondo kokose eneenda. Ivanyivo veleirwa ifuma ko vanadamu vekeri ndunda sa kuvoka ko Makilunga na ko mwa omondo. ⁵Kode urongo uleadikapo katika momunyi yavo; vapelaumiwapo.⁶Ngaona malaika ungi aketila wolosi ya ruveu, ambaye nyaode ujumbe o ruveu o habari nji cha ko ivavia vaja vadamije orikenyi ko kila orika, kabila, lugha, na vandu. ⁷Kavadikira ko irundue, ''Mwogwenyi Makilunga na mningenyi umwele. Kokitevi shinyo sha hukumu shimeshika. Mterevenyi icho, icho elerunda ruveu, orika, na olubalubalu, na nduva sa mringa.''⁸Malaika ungi - malaika o kavi kauvadya akideda, ''Umegwa, umegwa Babeli ndue, ambaye ile vaongisa orika divai ya ukahaba, ambaye ileende unangwa uye yake.''⁹Malaika ungi - malaika o karadu - elevavadya, kadeda ko iru ndue, ''Yoyose apemtereva mnyama cho na sanamu yake ne adija alama katika kyamu ana kokonyi, ¹⁰Nacho kavi apenywa divai unaghwa o Mkilung, divai ambayo iyandaliwa ne buswa bila isnagiranwa katika kikobo kya nyashi yake. Mndu apenywa apeteswa ko modo n modo o kibiriti ushangunyi lo malaika sake vamwele na ushangunyi lo Mwana imondo.¹¹Na musu oivavwa javo ukadambuka ndarasi na ndarasi, nama veleva neitoto niso nama na msanyinyi ana kiyo - ivo vamwabuduo mnyama na sanamu yake, na kila mndu emeadija alama ya rina jake. ¹²Iki nyi kidikiro kye ivedeja ne rimija ko vana amini, vaja vana tii amri sa Makilunga na imani kati Yesu.''¹³Ngale ichwa iru ifuma ruveu ikededa, ''Regha iva: Na keba vapa vapao katika Mndumi.'' ''Nyikyo, ''Adeda Ngoo, ''Ili vadimetotona ifuma uya savo, kokitevi matendo vavo vape vavadya.''¹⁴Ngelelambwa ngaona kuveode na irindi jiilye, na evekeri adamije irindinyi nyi umu evekeri na mfano o Mwana o mndu. Evekeri na itaji ja dhahabu katika mdo wake na mundu akarije katika koko kwake. ¹⁵Malaika ungi kavi elecha akalunyi ne dikira ko iru ndue idambuka ko uja edamije katika irindi: ''Irya mundu wapo na avoke isambwa. Mekoja kigheri kyesambwa kimeshikya, kitevi mafuno yevekeri katika orika yamevira.''' ¹⁶Uja evekeri katika irindi kavi eleusegheja mundu wake uye ya orika, na orika lukasambwa.¹⁷Malaika ungi kacha ifuma hekelu ja ruveu, nacho eleva na mundu ukarije. ¹⁸Na bado malaika ungi kacha ifuma madhabahuunyi, na malaika evekeri na malaika uye ya modo. Kamdikira ko iru ndue malaika ambaye evekeri na mundu akarije, ''Irya mundu akarije na usangirye maramba va mzabibu ifuma mzabibu o orika, mekoje zabibu lwaha simevira.''¹⁹Malaika eledamada mundu wake katika orika na elesangirya mafuno va sabibu sa orika na elerukuta katika ipipa jidue ja divai ja ghadhabu ya Makilunga. ²⁰Ichujio ja divai jileborwaborwa nnja ya mri na ndakame ikambusukya ifuma katika kimo kya hatamu ya farasi, ko stadi 1, 600.

Chapter 15

¹Tena ngakaona ishara ingi ruveu, ndue ne yenye ishangaza; kuvekeri na malaika saba venye mapigo saba, ambavo vekeri mapigo va mwisho (ko ivo nyashi ya Makilunga ivekeri imekamilika).²Ngeleona kija kilefumia iva bahari ya bilauri ichanganywe na modo, na ikaiukana mbarinyimo bahari ambapo vaja vekeri vashindi dhidi ya mnyama na sanamu yake, na uye ya namba inawakilisha irina jake. Vekeri vaode vinubi valenigwa na Makilunga.³Vekeri vaneimba wimbo o Musa, mndumwa o Makilunga, na wimbo o Mwana imondo: ''Uya waponyi mdue na nyuode ishangaza, Mndumi Makilunga, unetawala vose. Mwaminifu na njia sapo nyi sa loi, Mfalme o orika. ⁴Nyunga apelemwa ikufofu igwe Mndumi ne ijitukuza irina japo? Ko kuwa igwe kumonyi nyi mtakatifu. Orika lose upecha ne kuabudu mbele sapo ko kitevi a ucha na matendo vapo vamemanyika.''⁵Baada ya shindo isho ngapelambua, na sehemu takatifu sana, ambapo kuveoda na hema ja ushuhuda, ulerughuka ruveu. ⁶Ifuma andu patakatifu sana vakacha malaika saba, vaode mapigo saba, vararikye nguvo sicha, kitani kwenye ing'a na mshipi o dhahabu itengeta shipuva shavo.⁷Umu o vaja vaode ucha vana vakafuna ko malaika saba mabakuli saba va dhahabu vaichurie ghadhabu ya Makilunga akeri ishi ndarasi na ndarasi. ⁸Andu patakatifu sana kuveketi na musu ifuma ko utukufu o Makilunga ne ifuma ko uweza wake. Kuode nama na umu aledima iingia mpaka mapigo saba va malaika saba andu veleshia.

Chapter 16

¹Ngakaichwa iri ndue ifuma ko sehemu ya patakatifu ko vaja malaika saba, ''Dambukenyi mndebusua uye ya orika mabakuli saba va gadhabu ya Makilunga.''²Malaika o kuvoka nyaledambuka ne ibuswa bakuli jake ko orika; majeraha mavicha na vaode maumivu vakarije valecha kovandu vaode alama ya mnyama, ko vaja valeabudu sanamu yake.³Malaika o kavi nyalebuswa bakuli jake ko bahari; ikava cha ndakame ya mndu apie, na kila kiumbe baharinyi kilepa.⁴Malaika o karadu kabuswa bakuli jake ko dahu na ko chamchemi sa mringa, sikava ndakame. ⁵Ngakaichwa malaika o mrika akeri amba, ''Igwe nyi mwaminifu - umu akeri na umu aliyekuwepo, Mtakatifu - ko kitevi ameende hukumu isi. ⁶Ko kitevi velebuswa ndakame sa waamini, na manabii, amevaninga ivo inywa ndakame nkyo vanestahili.'' ⁷Ngakaichwa madhabahu ikajibu, ''Loi! Mndumi Makilunga akeri itawala uye ya shose hukumu sapo nyi loi na sa haki.''⁸Malaika o kana kabuswa ifuma kwenye bakuli jake uye ya ruva, na jikarigwa ruhusa ye kora vandu ko modo. ⁹Velekorwa ko mrike uvekeri itesha, na vakakufuru kidedo kya Makilunga, aode uru ko uye ya mapigo vose. Valetubu nama imninga icho utukufupo.¹⁰Malaika o katanu kabuswa ifuma kwenye bakuli jake ko kitevi kya enzi kya mnyama, na moma ukampinikya uflume wake. Valesaga maigho ko maumivu vakarije. ¹¹Vakamuduma Makilunga o ruveu ko kitevi kya maumivu vavo na majeraha vavo, na bado waliendelea kutokutubu ko kija valekiuta.¹²Malaika o sita nyalebuswa ifuma kwenye bakuli jake ko modo mdue, Frati, na mringa wake ukaoma ili nadime itobira njia ko waflume ambao ifuma mashariki. ¹³Ngakaona ngoo siradu sichafu sileonekana changele sinefuma nja ya momu o uja njoka, uja mnyama, na uja nabii o vongo. ¹⁴Nyi ngoo sa pepo sitendaso ishara ya miujiza vavekeri vanedambuka ko waflume va orika lose ili vadime ivakusanya anduamu ko sida ko siku kuu ya Makilunga, akeri itawala uye ya shose.¹⁵(''Lambua! Nganicha cha mwivi! Heri uja adumunye ko ideda, akeri tunza mavazi vake ili aladime idambuka nja duhu na iona aibu yake)'' ¹⁶Mlevaende anduamu ko sehemu inedikirwa ko Kiebrania Amagedonia.¹⁷Malaika o saba nyalebuswa ifuma kwenye bakuli jake ko anga. Kisha iru ndue ikaichwa ifuma patakatifu ne ifuma kwenye kiteri kya enzi, ikeamba, ''Imesia!'' ¹⁸Kuveode miale ya mwanga ya radi, ngurumo, shishindo na radi, na tetemeko je tisha - tetemeko jidue ja aridhi ambajo jilemewahi ifumia orikenyi tangu vandu vavekeri orikenyi, kudo nyi tetemeko jidue sana. ¹⁹Mji mdue nyulegawanyika ko sehemu siradu, na miri ya maorika ikagwa. Kisha Makilunga kamkumbusha Babeli mdue, na kamninga mri icho kikombe kiichurie divai ifuma kwenye ghadhabu yake evekeri ikarije.²⁰KIla kisiwa kikaadija na milima ileonekana kavipo. ²¹Mbua ndue ya magho, ikava na ilemeja o talanta, ikasoka ifuma ruveu uye ya vandu, na vakamleani Makilunga ko mapigo va mbua ya gho ko kitevi jija ipigo jivekeri jivichwa muno

Chapter 17

¹Umu o malaika saba avekeri na shitasa saba nyalecha negivia, ''Njio, ngapekurora hukumu ya kahaba mdue anedamya uye ya mringa ufoje, ²ambaye wafslme va orika vameuta - mambo va uzinzi nacho na uye ya mvinyo o uzinzi wake vadamiayo orikenyi vamenangusha.''³Malaika kangiiria ko Ngoo mpaka nyikani, na ngalemwona mndumka adamije uye ya mnyama mwekundu aichurie marina va sidengo. Mnyama nyekeri na mido saba a mbembe ikumi. ⁴Mndumuka nyerarikwe nguvo ya zambarau na nyekundu na nyapambwe ko dhahabu, magho na thamani, na lul. Nyaveode kikombe kokonyi kwake kikombe kya dhahabu, kiichurie, shindo sha machukizo sha uchafu o uwasherati wake. ⁵Uye ya paji ja kiamu kyake jileandikwa irina ja siri: ''BABELI MDUE, MAMA O MAKAHABA NA O SHINDO SHA MACHUKIZO VA ORIKA.''⁶Ngakaona ya kuwa mndumka ichu nyavekeri amenangwa ko ndakame ya waaminio na ndakame ya vajavalepa ko ajili ya Yesu. Wakati ngalemwona, ngeleva na mshangao mdue. ⁷Kake malaika kangivia, ko ngikyo mnerijiwa? Ngapekuvia maana ya mndumka iu na mnyama akemwirya (mnyama icho aode mido saba na sija mbembe ikumi).⁸Mnyama icho ulemuona nyavekeri, akeri kavipo luaha, kake nyakeri tayari idoja ifuma ko irungu jilakeri na mwisho. Kisha apeendelea na inyamara. Vaja vamedamya uye ya orika, vaja ambao marina vavo vileandikwa kwenye kitabu kya uchatangu iderwa msingi o orika - vapeshanga vakamwona mnyama avekeri, kwamba akeri luahapo, kake nyakeri kufui icha.⁹Wwito ichu nyi ko ajili ya urongo ukeri na heshima. Mido saba nyi milima saba ambayo mndumuka aledamya uye yake. ¹⁰Navo kavi nyi wafalme saba. Wafalme vatanu valegwa, umu nyekeri, na ungi amechapo; wakati apecha, nyapedamia ko mda ufuje tu.¹¹Mnyama avekeri kake luaha akeripo, icho nacho nyi mfalme o kana, kake nyi umu na vaja wafalme saba, na nyanadambuka kwenye uharibifu.¹²Sija mbembe ikumi ulesiona nyi wafalme kumi ambao vameadijapo ufalme, kake vapeadija mamlaka kama wafalme ko saa jimu anduamu na mnyama. ¹³Iva vaode ishairi jimu, na vapemnika oru lwavo na mamlaka uja mnyama. ¹⁴Vapefanya shida baina yavo na Mwna imondo. Kake Mwana imondo apevashinda kokievi nyi Mndumi o vandumi na Mfalme o wafalme - na ko icho jiledikirwa, jlechaguliwa, waaminifu.'¹⁵Malaika kangivia, ''Uja mringa uleuona, icho adamije uja kahaba nyi vandu, makutano, mataifa na lugha.¹⁶Sija mbembe ikumi ulesiona - iso na uja mnyama vapemwirya uja kahaba. Navo vapemfanya iva mpweke na duhu, vapemja usese lwake, na imeketeza ko modo. ¹⁷Maana Makilunga amedera ngoo savo ibebakusudia jake ko makubaliano vemnenga mnyama oru lwavo imtawala hadi shidedo sha Makilunga shitimie.¹⁸Uja mndumka ulemwona nyi mri uja mdue utawalao uye ya wafalmeva orika.''

Chapter 18

¹Kitevi kya shindoshi ngalemwona malaika ungi esoka wanda ifuma ruveu. Icho nyereode mamlaka vanduwe, na urika nyulelang'arwa ko ucha, utukufu wake. ²Nyalefugha ko iru jiduwe, eamba, ''amegwa, amegwa, uja mri mduwe Babeli! Umevaandu ko damya mokitau, naandu echedamya kila ngoo sichafu, naandu achedamya machafu, na deghe uja achechukisa. ³Kake kokitevi kya vandu valaichi vose vekenwa mwinyo olaka, andakire yaunongo wake isa nyaende ghadhabu. Mfalme o orika ameuta unongo nacho. Vameuta ibadilishana o orika vameva vandu vaode ko pinya ya maisha vake vaanasa.''⁴Kake ngaichwa iru jamundu jetuma ruveu jeamba, ''Fumenyi kwake vandu vakwa, kitevi mlacheuta unyamari wake nailimlaadije na ikavwa jake jose. ⁵Unyamari wake nyukusangirye uye cha ruveu, na Makilunga nyakumbuka iuta javo shindo shivichwa. ⁶Mlihenyi chakundu alevaliha inywe, na mnde mlihamara kavi kokitevi kyake.⁷Chakundu alejitukusa amonyi, na nyaledamya ko amasa, mningenyi ileseka jifoje na uzuni. Kokitevi nyachededa ngoonyi kwake, 'Ngadami chakundu malkia; nama chikee vajanepo, namachikee ngapeona ikisaropo maombolezo.' ⁸Kokitevi kya ndani ya funiimu kikavo kyake kipemlemeja: Kipo, maombolezo, nanjaa. Nyape korwa na modo, kokitevi mndumi Makilunga nyaode pinya, nanyi muhukumu wake.''⁹Vailori vaorikenyi valeuta nongo naiukwa emduamu nach vapetugha naiomboleza anduvapeona musu koihyo jake. ¹⁰Vapeimukana kwacha nacho, karimija na iogwa yake eamba,'' ole, ole, ole kokitevi kya mrimduwe, babeli, mriuode pinya! ko isaa jimu hukumu yapo imecha.''¹¹Vaja vachebadilishana orikenyi fughenyi naiomboleza kokitevi kyake, kitevi kee kode nama umu usaache ura shindo shake kavi. ¹²Shindo sha dhahabu, hela, magho vathamani, lulu, kitani kicha, dhambarau, hariri, itorodu, aina sose sashidi shija shinadahio necha, kila kyombo kya mbembe sa njofu, kila kyombo kiletobirwa ko shidi sha samani1 shicha, shaba, chuma, igho, ¹³Mdalasini, shedahya, uvumba, manemane, ubani, mvinyo, mafucha, ungamcha, ngano, ngumbe na imondo, tarasi na magari, na vedumwa, na ngoo sarandu.¹⁴Nandunda kopinyo sake silefum ifuma kwapo. anasa sapo sose na mapambo vapo valedambuka, nama vapeonwa sepo.¹⁵Vajavache badilishana kudi vajavalepata shindo ko ukundo wake vapeimukana kwacha ifuma kwake kokiteri kya hofu koirimija jake, vefugha na iru ja maombolezo. ¹⁶Veamba,''ole,ole mriuja mchiwe ulerarikwa kitani kicha, zambarau, naitorochi, na ishikijwa madhahabu, shindo shicha na lulu.'' ¹⁷Kierikya isaajumu ichonyuledabuka. kila mnduacheda mada meli, kila baharia, na vose vamrinhenyi, navose vecheuta kasi mringenyi ukusalalye, vaja vaimkye kwacha.¹⁸Valefugha andu valeona musu ohya kwake.valeamba,''nyimrimki ufananiye naichu mduwe''? ¹⁹Valekummba maifuuye ya mido yavo, navalefugha, veumwa msoru na iomboleza,'' ole,ole mrinduwe andu kwose vekeri na meli savo mringenyi uksalalye veke rivaode kitevi kya shindo shake, andu ko saa jimu .'' ²⁰''Orokiwenyi uye yake, ( mbingu) ruveu, inywe vasa mwiehi, vedumwa, navaja velosirwa, kokiteri makilunga nyaendekipungo kyanu uyeyake''!²¹Malaika aode pinya nyaleteshwa igho chakundu igho jiduwe jesuja kajikumba mringenyi ukusalalye, eamba,''ko mwido iihu, babeli, mriuja mduwe, nyupekumbwa wanda ko utingidiso naupe onwa sepo. ²²Iru ja shinada, wana muziki, vajavanechesa filimbi, na itarumbeta mpevaichwa kwanu sepo. nama mnduechotobira shindo shoshoshe shipeone kavi kwanu iru ja kinubi jipeichikiwa kwanu kavi.²³Kilang'aro kya koroboi kipedima kang'ara kwa popo. na iru mndumi oarisi na bibi harusi nama sipeichwa kwa popo, amu unkenyi, navaja valaichi, valembwa ko usavi wapo. ²⁴Kwake ndakame ya vaja veona navaja vaichi nyileonywa, nandakame yavaja valeagha uye ya urika.''

Chapter 19

¹Kake kokitevi kya shindo shi ngaleichwa iru jichwe cha mbumbu javandu ruveu yeamba, '' haleluya. wokovu. utukufu, napinya ya mailunga odu. ²Kipungo kyake kyaloi na kyahaki, kake nyale punga kahaba mohuve usaanyenyamara urika ko uzinzi wake. nyaleuta ilipizakondakame ya vechimwa vake, isa nyaleipulwa icho aonyi.''³Kofuri yakavi valeamba,''haleluya! musu nyofuma kwake ndarasi nadnarasi. ⁴Navasuri vaja ishirina na inya na shiumbe shija shiru kye shina vakamsujudu, na na imtereshe makilunga usa aihedamya kitiri kya enzi. vekeri veamba, ''amina. haleluya.⁵Nyiho iru ikafuma kokitiri kya enzi yeenba, mwimbienyi makilunga odu, inywe vedumwa vake vose, inywevaja mche mwedanya icho, vose valaode umuhimu na vaode pinya.''⁶Nangeleichwa iru cha iru ja mbumbu jiduwe ja vandu, cha iru ja vundumo jamringa,'' haleluya! munndumi nyi makilunga odu, oimkya uye ya vandu vose, vaitori.⁷Najishangilie koirokiwa komuninga utkufu kokitevi kya ndima ya mwanda kondoro imecha, na bibi harusi nyakeri tayari.'' ⁸Nyakidikijwa irakikwa kitani kicha kisa kinaakoaka(kitani kicha nyi tabia njicha ya haki ya vaumini)⁹Malaikakadeda nainyi, '' reghaishi: vamebarikiwa vaja valealikwa iha ndii menyi ya mwana kondoo,''kudo kudo kangivia,''ishi shidedo shaloi sha makilunga.'' ¹⁰Ngalesokya ushaugunyi omadende vake ngamterevo, kake kangivia,'' ulaute kudi,'' inyi nyo chiniwa ongi nao vadwanu kumonyi kouwade ushuhuda oyesu. nitereve makilunga, kokitevi kya ushuhuda o yesu nyi ngoo ya shefuya.¹¹Kake ugaleona ruveu kumeruguka, kurugukye, na lambwa koveode farasi ailye! nauja ekeri aidojye nyelaghwa mcha oloi. kipungo ko haki neutashida. ¹²Meso vake chakundu mwali omondo, nauye ya mudo wake nyao de taji sifoje. nyaode irina jireghiwa uye yake jisaalaijichi mndu wowose kake icho amonyi. ¹³Nyararye nguvo isa ilamisiwa ndakamenyi, nairiwa jake jilelaghwa kidedo kya makilunga.¹⁴Majeshi varuveu vekeri vembadya uye ya farasi ailye, wale rarikwa kitani kiorokie, kiilye na kicha. ¹⁵Moniunyi kwake kuchefuma ipanga jiamije usa nyucheva agha vandivakuchi, nacho nyape vaitori ko msenge ochuma. nacho nyachevada shombo sha mvinyo ko uyashiianiamije ya makilunga, nyiche tawala uye ya ¹⁶vose.Nacho nyareghiwa uye ya nguo sake na ko kinama kyake irina MFALME WA WAFLUME NA MNDUMI O VANDUMI.¹⁷Ngaleona malaika aimukaviye ko ruva.nyale vadikira koiru jichwa ndeghe sose sijasichetola uye.'' njoonyi, damyenyi anduamu ko kandonyi kya makilunga. ¹⁸Njoonyi muje nyama ya vaduwe, nyama ya vaja vaode oru, nyama ya vandu vaduwe, nyama ya farasi vaja vachedo jia farasi, na nyama ya¹⁹Ngalemwona mnyama na vaja vaitoriva orika anduamu na majeshi vavo. Vekeri vekupangie kokitevi kya kyeuta shida na umu wavo usaedajye farasi na ijeshi jake. ²⁰Mnyama nyaleadwa na veona vake vaja vavongo usaale siuta ishara ko uwepo wake. Ko ionekanaji isi nyalevalemba vaja valeadija chapa ya mnyama na vaja vale isujudia sanamu iyake. Vose vevavi valekumbwa vakeri va rukye katika ive ja modo jisajicheaka ko kibiriti.²¹Vaja valesighaka valeaghwa ko upanga usa ulefumye momunyi mo umu ujaadojye uye ya farasi. Ndeghe vose valeja mizoga ya usese yavo.

Chapter 20

¹Kake ngaleona malaika esoka ifuma ruveu, ekeri aude ufunguo oirungu jilaode mwisho na nyoro nyoroo nduwe ukeri kokonyi kwake. ²Nyalesoka njoka uja, nyoka okala, usa nyi mokitau na mokitau, naivapunga miaka elfu. ³Nyalekumbwa ko irungunyi jilaode mwisho, kajipunga na ijivikya ufano uye yake. Iki kyekeri kudo ili kee alavalembe vaja valaiche kavi hadi mwaka elfu andu upesia. Andu ya iho, nyapelekelegwa huru ko furi kinina.⁴Ngaleona shitini sha enzi. vajavekeri vashidamije vaja vekeri vaningwa uduwe o kipungo. kija kija ngaleona ngoo sawa sawa vekeri vadumbujwa mido kokitevi kya ushuhuda o Yesu na kidedo kya Makilunga. Vekeri vamemwabudu muyamapo ana sanamu yake, navaja valelegha iadija. Ufano uye o kipaji kya (ushangumi) kyamunyikyavo ana na Kristo ko miaka elfu.⁵Vaja vapie vasa valesighaka valecha andukuchapo hadi miaka elfu andu yekeri imesia. Icho nyicho irusa ja kuvoka. ⁶Mndu aodembora na mwele nyimudu wowose usa nyacheirya nafsi ruswa o kuvoka! Kipa kyakavi kiode pinya uye yavandupo chakundu iva. Kupeva na vaitori va Makilunga na va Kristo vapeitori nacho miaka elfu.⁷Kieri miaka elfu ipeshikya mwisho, mokitau ngaperughujwa ifuma gerezani kwake. ⁸Nyapedambuka nja ivalemba vandu valaichi ko kona sina sa urika - Gogu na Magogu - iraende andu amu kokitevi kya shida. Vapeva vafoje cha msangalala o mrihgenyi ukusalalye.⁹Valedambuka uye ya tambarare ya urika navo valetengeta kambi ya vaja vaichi, mri ujaukudya. Kake modo nyulecha ifuma ruveu na ivaagha. ¹⁰Mokitau, ujaale valemba, nyalekumbwa ziwani jisa jikereaka modo o kibiriti, usa mnyama na vaja velemba vavongo wekeri vamekumbwa. Vapeteswa msanyenyina kio ndarasi na ndarasi.¹¹Kake ngaleona kitiri kya enzi kiduwe kiilye nauja adamije uye yake. Urika na ruveu sjileolicha kwacha ifuma ko uwepo wake, kake koveode nfasi yavo iendapo. ¹²Ngalevaona vasalepa - hodari na vaja valakeri mhimu vaimkanye ko kitirikya enzi, na shitabu shikarughujwa. Kake kitabu kingi kikarughu kya uzima. vaja vapie valepungwa ko kija kireghwa ko kitabu, shafumya ko shija valeshiuta .¹³Mringa ukusalalye nyile vafuna vaja vapie vaja vekeri kwake. Kipa na kovaimu shilevafuna vavo vasa vekeri kwake, na vaja vapie valepungwa ko shija valeuta. ¹⁴Kipa na kovarimu sile kumbwa ko ziwa ja modo. Kyekerikipo kya kavi - ziwa ja modo. ¹⁵Chakundu irina ja mndu wowose jile koja jiandikiwa po ndani ya kitabu kya ucha, nyalekumba ko ziwa ja modo.*

Chapter 21

¹Ngaona tuveu njihya na orika luhya, kimekoja rwe ya kuvoka na orika lo kuvoka simeida, na mringa o kusalala uvekeri sepo. ²Ngaleuona mri mwele, Yerusalemu njihya, hayo nyilecha wanda ifuma ruveu ko Makilunga, utobiriwa cha mndu mwaji atobiriwa kokitevi kya miake.³Ngeleichwa iru jidue ko ifuma kitirinyi ka umangunyi ye amba, ''Lambwa! Edamia Makilunga vakeri anduamu na vandu, nacho apedamia andu amu navo. Vapeva vandu vake, na Makilunga amonyi apevanavo na apeva Makilunga wavo. ⁴Apeangasa msoru wose ifuma mesonyi vavo, na kupeadase kipupo, ana itomonyire, ana ifugha, ana ivaviwa. Shindo shakala shimeida.⁵Icho edamije uye ya kitiri cha umanginyi nyaleamba, ''Lambwa! Ngana uta shindo shose iva shihya.''Nyaleamba, ''Reghia iki kokitevi shidedoshi nyi hakika na loi.'' ⁶Nyalengivia, ''Shindoshi shilemeida! Inyi nyi Alfa na Omega, usinde na ulau. Kwa wowose ameona nyoda ngape mringa kyenywa alapeliha ifuma riso ja mringa ochiha.⁷Icho apesisa apewada shindoshi, na ngapeva Makilunga wake, nacho apeva mwanakwa. ⁸Kakake chakundu vakeri vaogu, valaichi, veringa nyashi, veagha, vanongo, vasavi, vetereva marima, na vaode vongo vose, kwavo kupeva irungunyi ja modo o kibiriti kipakora. Ikya nkyo kipukya kavi.''⁹Umu o mlaika saba alecha kokwa, umu nyavekeri na shirambo saba na shirambo saba shiode ikavwa saba ya ene aliamba njo iha ngape kulora mndu mwaji, mke o mwana oimondo.'' ¹⁰Nyalengiiria kwacha ko ngoo ifumbunyi mdue na nyulehye na nyule ngilora muri mwele, Yerusalemu, o soka wanda ifuma ruveu ko Makilunga.¹¹Yerusalemu nyiveode utukufu ko Makilunga, na ivoroka jake jivekeri cha kindo kya ulole, cha igho ja kiangalia kiilye kya yaspi. ¹²Kuveode ng'andandue, ulehye uode mongo ikumi na ivi, anduamu na malaika ikumi na vavi ya vana va Israeli. ¹³Ngaliko ya mashariki kuweode mango iradu, ngaliko ya kusini miongo iradu, ngaliko ya kasikazini mongo iratu, na ngaliko ya magharibi miongo iratu.¹⁴Nganda sa muri siveode misingi ikumi ivi, na uye yake nyiveode marina ikumi na vavi va vedumwa ikumi na vavi va mwana o imondo. ¹⁵Umu nyadedye nainyi nyaveode kipimo kya msenge itobirwa ko dhahabu kokitevi kye pimo miri, mongo yake na nganda sake.¹⁶Mri nyulederwa mrabenyi; ilelehajake jiihamie na ila ndaha jake. Nyale pima mringa ko kipimo kya msenge, stadia 12, 000 ko ileha (ile hajake, ilandaha, iendawanda shiihiane). ¹⁷Nakudokudo nyale pima ng'anda yake, ishubuhajake uvekeri dhiraa 144 ko shipimo sha vandu (nasho nyi shipimo sha malaika).¹⁸Ng'anda nyive shumbiwa ko yapsi na mringa uode dhabahu lilie, chakiangalia kiilie. ¹⁹Misingi yang'anda nyilevikiwa ulole na ko kila ighoja thamani. Jakuvoka jekeri yaspi, jakavi jekeri yakuti samawi, jakaradu jekeri kalkedon, na jakana zumaridi, ²⁰Ja katanu Sardoniki, na jasta akaki, naja saba Krisolitho, na jana nane Zabarajadi, na ja tisa yakuti ya mriko, jakumi Krisopraso, jakumi naimu hiakintho, jakumi na ivi amethisto.²¹Mongo ikumi na ivi nyivekeri lulu ikumi na ivi, kila mongo utabiriwa ifuma lulunyi imu. Shiongo sha miri nyivekeri dhahabu iilie, ikeomia chakiangalia kiilie. ²²Ngaleona hekalu jojose mrinyipo, kimekoja Mndumi Makilunga, nacho anaitori uye ya shose, ko Mwana o imondo nyi hekalu jake.²³Mri uveuri rwa ana mori o langara uye yakepo kokitevi kya utukufu o Makilunga nyule langara lyelyake, na kilangaro kyake nyi Mwana o imondo. ²⁴Mataifa vapedambuka ko ilangara ja mricho. Vafalme va orika vapeende shavo iposhi. ²⁵Miongo yake ipeshingwa msanyenyipo, na kupaada kio ajapo.²⁶Vapeende shavo na makene ya mataifa iposhi, ²⁷nakuode kiiluhye kipeingia iposhipo. Nama wowose apeuta kindo jojose jasonu ana jelemba apeingapo, nyi vaja marina vavo vareghiwa kitabunyi kya uchiha kya Mwana o imondo.

Chapter 22

¹Malaika kalora dahu ya mringa o uchiha, mringa nyuvekeri ong'eri ng'eri cha ubitari. Nyuvekeri ukushishina ifuma kitiri nyi kya umanginyi kya Makilunga na kya Mwana o imondo. ²Kuoidia makidi shiongonyi sha muri. Kila marinyi ya duhu kuveode kidi kye chiha, unavika aina kumi naivi sa (mbeu) ndunda upevika ndunda ko kila mori. Mara va shidi nyi kokitevi kye chira kya mataifa.³Nama kupeada mbiagho yoyesesepo. Kitiri kya umanginyi kya Makilunga na kya Mwana o imondo kipeva iposhi mrinyi na vatumwa vake vape mtumikia. ⁴Vapemuona kyamu kyake, narinajake jipeva uye ya oshangunyi savo. ⁵Kupeva kio sepo; nama kupeva kouri ilangara o kirangaro ana mbari amu Mndumi Makilunga apelangara uye yavo. Navo vapeitori ndarasi na ndarasi.⁶Malaika kangivia, ''Shidedo shi nyi sheaminika na loi. Mndumi Makilunga o ngoo sa valashi nyalemnduma malaika wake ilora vatumwa vake kipefumia kufui.'' ⁷''Lambwa! Nganacha movinyi! amenengwa mbora icho ameadanya shidedosha valashi o kitabuki.''⁸Inyi, Yohana, nyinyi ngaleichwa naiona shindoshi. Ngamevaichwa nai vaona, ngaleingi wanda ngimonyi o shangunyi madendenyi va malaika imwabudu, malaika nyulengilora shindoshi. ⁹Kangivia, ''Utautekudo! Inyi nyi mtumwa chaigwe, anduamu na vanduamu valeshi, andu amu na vaja vaneadanya shidedo sha kitabuki. mwabudu Makilunga!''¹⁰Kangivia, ''Ulavikye ofano shidedo sha ulashi o kitabuki, amu kieri kinashikya. ¹¹Alakeri ainyarie, natorwe na alainyarie. Nacho nyauluhie maadili, natolwe iihuha ko maadili. Ainyarie, natolwe iva ainyare. Akeri muele, natolwe iva mwele.''¹²''Lambwa! Nganecha movinyi. Iliha jakwa jikeri nainyi, ili mlihia kila umu chakundu aleuta. ¹³Inyinyi Alfa na Omega, ousinde na ulau, usindena ulau.¹⁴Vaode mbora vaja vasanjie nguvo savo kinesa vainyariwa yeja ifuma kokidi kya uchira na ingia mrinyi ko ingia mongo. ¹⁵Njakuode shite, vasavi, vanongo, veagha, veterwa marima, na uja akundie naikulora ushahidi o vongo.¹⁶Inyi, Yesu, nganduma malaika okwa ikuloria ko shindoshi makanisenyi. Inyi muru o ishaoja Daudi, ng'eng'eri ya kiaranga yeng'eng'eri.''¹⁷Ngoo na mndu mwaji ame amba, ''Njio!'' Nacho apeichwa naambe, ''Njio!'' Wowose aichwe nyoda, na che, nawowose auri, napate mringa ochira mana.¹⁸Ngana mloria kila mundu apeichwa shidedo sha ulashi o kitabuki: cha yoyose apeongerija ko ishi, Makilunga ape muongerija ikava shikavua shireghwa kitabunyiki. ¹⁹Cha mundu wowose apefuma shidedo sha kitabuki kya ulashi, Makilunga apefuma andu ake ko kidi kya uchira ko mri mwele, nacho shidedo shake sireghwa kitabunyiki.²⁰Icho apekulora shimndoshi apeamba, ''Ncho! Ngana cha movinyi.''Amina! Njio, Mndumi Yesu! ²¹Mbora ya Mndumi Yesu ive na kila mundu. Amina.